# Επίσημη Εφημερίδα C 275/18 Ι

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 65ό έτος18 Ιουλίου 2022 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

65ό έτος18 Ιουλίου 2022

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 567η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – INTERACTIO, 23.2.2022 - 24.2.2022 |
| 2022/C 275/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τουρισμός και μεταφορές – Συνέχεια (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2022/C 275/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ και το μέλλον της δημοκρατίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 11 |
| 2022/C 275/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τα κοινωνικά ζητήματα του οικολογικού προσανατολισμού των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 18 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

567η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – INTERACTIO, 23.2.2022 - 24.2.2022

2022/C 275/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τουρισμός και μεταφορές – Συνέχεια (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2022/C 275/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ και το μέλλον της δημοκρατίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

11

2022/C 275/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τα κοινωνικά ζητήματα του οικολογικού προσανατολισμού των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

18

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 567η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – INTERACTIO, 23.2.2022 - 24.2.2022 |
| 2022/C 275/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη[COM(2021) 407 final — final 2021/230 (NLE)] | 24 |
| 2022/C 275/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τις ευρωπαϊκές αποστολές[COM(2021) 609 final] | 30 |
| 2022/C 275/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2001/20/ΕΚ και 2001/83/ΕΚ όσον αφορά παρεκκλίσεις από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν ορισμένα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα[COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 536/2014 όσον αφορά παρέκκλιση από ορισμένες υποχρεώσεις σχετικά με τα υπό έρευνα φάρμακα που διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα[COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)] | 36 |
| 2022/C 275/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα[COM(2021) 251 final] | 40 |
| 2022/C 275/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/138/ΕΚ όσον αφορά την αναλογικότητα, την ποιότητα της εποπτείας, την υποβολή εκθέσεων, τα μέτρα μακροπρόθεσμων εγγυήσεων, τα μακροπροληπτικά εργαλεία, τους κινδύνους βιωσιμότητας, την εποπτεία σε επίπεδο ομίλου και τη διασυνοριακή εποπτεία[COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου ανάκαμψης και εξυγίανσης ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων και την τροποποίηση των οδηγιών 2002/47/ΕΚ, 2004/25/ΕΚ, 2009/138/ΕΚ, (ΕΕ) 2017/1132 και των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1094/2010 και (ΕΕ) αριθ. 648/2012[COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)] | 45 |
| 2022/C 275/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: Ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2022[COM(2021) 740 final] | 50 |
| 2022/C 275/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την παρουσίαση της HERA, της Ευρωπαϊκής Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης[COM(2021) 576 final] | 58 |
| 2022/C 275/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση)[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)] | 66 |
| 2022/C 275/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους: Αισθητική, βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα[COM(2021) 573 final] | 73 |
| 2022/C 275/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας: μια εργαλειοθήκη για δράση και στήριξη[COM(2021) 660 final] | 80 |
| 2022/C 275/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαθεσιμότητα στην αγορά της Ένωσης και την εξαγωγή από την Ένωση ορισμένων βασικών και παράγωγων προϊόντων που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 995/2010[COM(2021) 706 final — 2021/0366(COD)] | 88 |
| 2022/C 275/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις μεταφορές αποβλήτων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1257/2013 και (ΕΕ) 2020/1056[COM(2021) 709 final — 2021/0367 (COD)] | 95 |
| 2022/C 275/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Προσαρμογή στον στόχο του 55 %: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα[COM(2021) 550 final] | 101 |
| 2022/C 275/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/118/ΕΚ και της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262 (αναδιατύπωση) όσον αφορά τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών που βρίσκονται στον γαλλικό τερματικό σταθμό της σήραγγας της Μάγχης[COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)] | 108 |
| 2022/C 275/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Ένωση, των μέγιστων επιτρεπόμενων διαστάσεων στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και των μέγιστων επιτρεπόμενων βαρών στις διεθνείς μεταφορές (κωδικοποίηση)[COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)] | 109 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

567η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – INTERACTIO, 23.2.2022 - 24.2.2022

2022/C 275/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη[COM(2021) 407 final — final 2021/230 (NLE)]

[COM(2021) 407 final — final 2021/230 (NLE)]

24

2022/C 275/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τις ευρωπαϊκές αποστολές[COM(2021) 609 final]

[COM(2021) 609 final]

30

2022/C 275/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2001/20/ΕΚ και 2001/83/ΕΚ όσον αφορά παρεκκλίσεις από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν ορισμένα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα[COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 536/2014 όσον αφορά παρέκκλιση από ορισμένες υποχρεώσεις σχετικά με τα υπό έρευνα φάρμακα που διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα[COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)]

[COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)]

[COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)]

36

2022/C 275/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα[COM(2021) 251 final]

[COM(2021) 251 final]

40

2022/C 275/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/138/ΕΚ όσον αφορά την αναλογικότητα, την ποιότητα της εποπτείας, την υποβολή εκθέσεων, τα μέτρα μακροπρόθεσμων εγγυήσεων, τα μακροπροληπτικά εργαλεία, τους κινδύνους βιωσιμότητας, την εποπτεία σε επίπεδο ομίλου και τη διασυνοριακή εποπτεία[COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου ανάκαμψης και εξυγίανσης ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων και την τροποποίηση των οδηγιών 2002/47/ΕΚ, 2004/25/ΕΚ, 2009/138/ΕΚ, (ΕΕ) 2017/1132 και των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1094/2010 και (ΕΕ) αριθ. 648/2012[COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)]

[COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)]

[COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)]

45

2022/C 275/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: Ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2022[COM(2021) 740 final]

[COM(2021) 740 final]

50

2022/C 275/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την παρουσίαση της HERA, της Ευρωπαϊκής Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης[COM(2021) 576 final]

[COM(2021) 576 final]

58

2022/C 275/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση)[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)]

[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

66

2022/C 275/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους: Αισθητική, βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα[COM(2021) 573 final]

[COM(2021) 573 final]

73

2022/C 275/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας: μια εργαλειοθήκη για δράση και στήριξη[COM(2021) 660 final]

[COM(2021) 660 final]

80

2022/C 275/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαθεσιμότητα στην αγορά της Ένωσης και την εξαγωγή από την Ένωση ορισμένων βασικών και παράγωγων προϊόντων που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 995/2010[COM(2021) 706 final — 2021/0366(COD)]

[COM(2021) 706 final — 2021/0366(COD)]

88

2022/C 275/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις μεταφορές αποβλήτων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1257/2013 και (ΕΕ) 2020/1056[COM(2021) 709 final — 2021/0367 (COD)]

[COM(2021) 709 final — 2021/0367 (COD)]

95

2022/C 275/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Προσαρμογή στον στόχο του 55 %: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα[COM(2021) 550 final]

[COM(2021) 550 final]

101

2022/C 275/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/118/ΕΚ και της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262 (αναδιατύπωση) όσον αφορά τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών που βρίσκονται στον γαλλικό τερματικό σταθμό της σήραγγας της Μάγχης[COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)]

[COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)]

108

2022/C 275/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Ένωση, των μέγιστων επιτρεπόμενων διαστάσεων στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και των μέγιστων επιτρεπόμενων βαρών στις διεθνείς μεταφορές (κωδικοποίηση)[COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)]

[COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)]

109

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

567η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – INTERACTIO, 23.2.2022 - 24.2.2022

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Τουρισμός και μεταφορές – Συνέχεια»

(Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 275/01)

| Εισηγητής: | ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας: | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 185/2/7 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας:

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

185/2/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαινεί την εξαιρετική κοινή προσπάθεια που κατέβαλαν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ εντός του 2021, με τις προτάσεις πολιτικής και τα μέτρα τους που έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να ανακάμψουν και να εξασφαλίσουν θέσεις εργασίας στους ευρωπαϊκούς κλάδους του τουρισμού, των μεταφορών και των ταξιδίων, οι οποίοι είναι τα οικοσυστήματα που έχουν πληγεί περισσότερο από την πανδημία COVID-19 (1). Ωστόσο, οι συνέπειες της πανδημίας, ιδίως στην οικονομία και την κοινωνία, δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί πλήρως. Πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες έτσι ώστε η ΕΕ να συνεχίσει να ακολουθεί συντονισμένη προσέγγιση κατά τους προσεχείς μήνες, με σαφή στήριξη των ΜΜΕ όσον αφορά τις πιστώσεις και τη χρηματοδότηση, καθώς και με ενημέρωση ως προς τον εμβολιασμό και με λήψη μέτρων ασφαλείας για τη διασφάλιση του τουρισμού, των ταξιδιών και των μεταφορών και τη σταδιακή αποκατάσταση των τουριστικών ροών (με την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Τουριστικών Δεικτών/ETIS) και της ασφάλειας του τουρισμού (2)). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ο τουρισμός δεν θα επανέλθει στα προ της πανδημίας επίπεδα: η παγκόσμια αλληλεξάρτηση και οι πιο οικολογικές και ψηφιακές τάσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα καθορίσουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών ή περιφερειών είναι τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Βραχυπρόθεσμα:






  — | Μέριμνα ώστε να συνεκτιμάται δεόντως στα σχέδια ανάκαμψης της ΕΕ και των κρατών μελών ο τομέας των ξενοδοχείων και της εστίασης, καθώς και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις σε όλο το φάσμα του τουρισμού —ιδίως τα εστιατόρια— με μέλημα την επιβίωσή τους. Η ΕΕ και οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να υποστηρίξουν πλήρως τη λήψη επειγόντων μέτρων χρηματοδοτικής υποστήριξης, πρωτοβουλίες άμεσης χρηματοδότησης και το προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις και μετά το 2022. |
| --- | --- | --- |

1.2.1.

—

Μέριμνα ώστε να συνεκτιμάται δεόντως στα σχέδια ανάκαμψης της ΕΕ και των κρατών μελών ο τομέας των ξενοδοχείων και της εστίασης, καθώς και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις σε όλο το φάσμα του τουρισμού —ιδίως τα εστιατόρια— με μέλημα την επιβίωσή τους. Η ΕΕ και οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει να υποστηρίξουν πλήρως τη λήψη επειγόντων μέτρων χρηματοδοτικής υποστήριξης, πρωτοβουλίες άμεσης χρηματοδότησης και το προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις και μετά το 2022.

| — | Λήψη μέτρων χρηματοδοτικής υποστήριξης των πολύ μικρών επιχειρήσεων —ιδίως αυτών του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης—, επέκταση της ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης για όσο διάστημα είναι αναγκαίο και πέραν του Δεκεμβρίου του 2022, χωρίς να υποτιμάται ο αντίκτυπος που θα έχει η σημερινή γενικευμένη έλλειψη εργαζομένων στον ρυθμό ανάκαμψης. |
| --- | --- |

—

Λήψη μέτρων χρηματοδοτικής υποστήριξης των πολύ μικρών επιχειρήσεων —ιδίως αυτών του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης—, επέκταση της ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης για όσο διάστημα είναι αναγκαίο και πέραν του Δεκεμβρίου του 2022, χωρίς να υποτιμάται ο αντίκτυπος που θα έχει η σημερινή γενικευμένη έλλειψη εργαζομένων στον ρυθμό ανάκαμψης.

| — | Παράταση του προγράμματος SURE για το 2022 με την αναβολή της εξόφλησης όλων των φορολογικών υποχρεώσεων —ιδίως των επιχειρήσεων του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης— προς τις δημόσιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων όσων προέκυψαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας. |
| --- | --- |

—

Παράταση του προγράμματος SURE για το 2022 με την αναβολή της εξόφλησης όλων των φορολογικών υποχρεώσεων —ιδίως των επιχειρήσεων του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης— προς τις δημόσιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων όσων προέκυψαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

| — | Θέσπιση ειδικού προϋπολογισμού για τον τουρισμό στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, βελτίωση των όρων και εναρμόνιση των διαδικασιών πρόσβασης σε κονδύλια στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας — π.χ. ψηφιοποίηση και μετατροπή των υποδομών με πιο βιώσιμο τρόπο, εφαρμογή των αρχών «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα» και «μόνον άπαξ», με την έμπρακτη συμπερίληψη των πολύ μικρών επιχειρήσεων με διαδικασίες μειωμένης γραφειοκρατίας, και καθιέρωση διαφανών προσκλήσεων υποβολής προσφορών για τις τουριστικές επιχειρήσεις και τις τοπικές τουριστικές αρχές (3). |
| --- | --- |

—

Θέσπιση ειδικού προϋπολογισμού για τον τουρισμό στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, βελτίωση των όρων και εναρμόνιση των διαδικασιών πρόσβασης σε κονδύλια στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας — π.χ. ψηφιοποίηση και μετατροπή των υποδομών με πιο βιώσιμο τρόπο, εφαρμογή των αρχών «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα» και «μόνον άπαξ», με την έμπρακτη συμπερίληψη των πολύ μικρών επιχειρήσεων με διαδικασίες μειωμένης γραφειοκρατίας, και καθιέρωση διαφανών προσκλήσεων υποβολής προσφορών για τις τουριστικές επιχειρήσεις και τις τοπικές τουριστικές αρχές (3).

| — | Δημιουργία των συνθηκών για την ένταξη των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων των τομέων του τουρισμού και των μεταφορών στο τραπεζικό σύστημα και στον χρηματοπιστωτικό τομέα μέσω ενωσιακών καθεστώτων εγγυήσεων χορηγούμενων από την ΕΕ και την ΕΚΤ. |
| --- | --- |

—

Δημιουργία των συνθηκών για την ένταξη των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων των τομέων του τουρισμού και των μεταφορών στο τραπεζικό σύστημα και στον χρηματοπιστωτικό τομέα μέσω ενωσιακών καθεστώτων εγγυήσεων χορηγούμενων από την ΕΕ και την ΕΚΤ.

| — | Βελτίωση του συντονισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, καλύτερη εναρμόνιση των —φιλικών προς τις ΜΜΕ— πρωτοκόλλων υγείας και ασφάλειας, διευκόλυνση των ταξιδίων για το κοινό και τις επιχειρήσεις της ΕΕ σε τρίτες χώρες, διατήρηση ανοικτών συνόρων και ελαχιστοποίηση των περιορισμών στους ταξιδιώτες και αύξηση του αριθμού των στρατηγικών και σχεδίων συντονισμού μεταξύ της ΕΕ και των εθνικών κυβερνήσεων, με σκοπό την αποκατάσταση των διεθνών τουριστικών ροών και των άμεσων ξένων επενδύσεων. |
| --- | --- |

—

Βελτίωση του συντονισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, καλύτερη εναρμόνιση των —φιλικών προς τις ΜΜΕ— πρωτοκόλλων υγείας και ασφάλειας, διευκόλυνση των ταξιδίων για το κοινό και τις επιχειρήσεις της ΕΕ σε τρίτες χώρες, διατήρηση ανοικτών συνόρων και ελαχιστοποίηση των περιορισμών στους ταξιδιώτες και αύξηση του αριθμού των στρατηγικών και σχεδίων συντονισμού μεταξύ της ΕΕ και των εθνικών κυβερνήσεων, με σκοπό την αποκατάσταση των διεθνών τουριστικών ροών και των άμεσων ξένων επενδύσεων.

| — | Ενθάρρυνση όλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των ερευνητικών και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων να συμβάλουν στη διοργάνωση ενός «Έτους βιώσιμου τουρισμού» το 2022 και στην προώθηση ενός δικτύου εμπορικών και άλλων εκθέσεων της ΕΕ (σχετικών με τον βιώσιμο τουρισμό και τις μεταφορές) στις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

—

Ενθάρρυνση όλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κοινωνικών εταίρων, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των ερευνητικών και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων να συμβάλουν στη διοργάνωση ενός «Έτους βιώσιμου τουρισμού» το 2022 και στην προώθηση ενός δικτύου εμπορικών και άλλων εκθέσεων της ΕΕ (σχετικών με τον βιώσιμο τουρισμό και τις μεταφορές) στις διεθνείς αγορές.

| — | Καθιέρωση γραμμής «τουρισμού» σε όλα τα έργα του Διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ευρωπαϊκοί διάδρομοι μεταφορών). |
| --- | --- |

—

Καθιέρωση γραμμής «τουρισμού» σε όλα τα έργα του Διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ευρωπαϊκοί διάδρομοι μεταφορών).

| — | Θέσπιση εναρμονισμένου συστήματος μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ για ολόκληρο τον τομέα της φιλοξενίας και του τουρισμού, το οποίο πρέπει να είναι φιλικό προς τις ΜΜΕ και να διαθέτει διαφανείς διαδικασίες, μέσων και διαδικασιών άντλησης χρηματοδότησης (υπηρεσία μίας στάσης, διαδικτυακά εργαλεία, προγράμματα αδελφοποίησης με ενώσεις εκπροσώπων των ΜΜΕ) και ειδική γραμμή του προϋπολογισμού για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

—

Θέσπιση εναρμονισμένου συστήματος μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ για ολόκληρο τον τομέα της φιλοξενίας και του τουρισμού, το οποίο πρέπει να είναι φιλικό προς τις ΜΜΕ και να διαθέτει διαφανείς διαδικασίες, μέσων και διαδικασιών άντλησης χρηματοδότησης (υπηρεσία μίας στάσης, διαδικτυακά εργαλεία, προγράμματα αδελφοποίησης με ενώσεις εκπροσώπων των ΜΜΕ) και ειδική γραμμή του προϋπολογισμού για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

| — | Σύσταση μιας αρχής εν είδει διαμεσολαβητή επιφορτισμένης με την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων ανάκαμψης της ΕΕ και της δυνατότητας χρηματοδότησης —ιδίως των πολύ μικρών επιχειρήσεων των τομέων του τουρισμών και των μεταφορών—, καθώς και με άλλα ειδικά καθήκοντα (4). |
| --- | --- |

—

Σύσταση μιας αρχής εν είδει διαμεσολαβητή επιφορτισμένης με την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων ανάκαμψης της ΕΕ και της δυνατότητας χρηματοδότησης —ιδίως των πολύ μικρών επιχειρήσεων των τομέων του τουρισμών και των μεταφορών—, καθώς και με άλλα ειδικά καθήκοντα (4).

| — | Ανάπτυξη μηχανισμού της ΕΕ για την εποπτεία της ενίσχυσης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βάσει του ισχύοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027). |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη μηχανισμού της ΕΕ για την εποπτεία της ενίσχυσης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βάσει του ισχύοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027).

| 1.2.2. | Μεσοπρόθεσμα:






  — | Αποφυγή της υπερχρέωσης και της απώλειας της πιστοληπτικής ικανότητας των επιχειρήσεων (5). |
| --- | --- | --- |

1.2.2.

—

Αποφυγή της υπερχρέωσης και της απώλειας της πιστοληπτικής ικανότητας των επιχειρήσεων (5).

| — | Ανάθεση σε ειδική ομάδα της εποπτείας της εφαρμογής και της επίδρασης των μέτρων ανάκαμψης, ιδίως όσων αφορούν τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις στον τομέα του τουρισμού και των μεταφορών. |
| --- | --- |

—

Ανάθεση σε ειδική ομάδα της εποπτείας της εφαρμογής και της επίδρασης των μέτρων ανάκαμψης, ιδίως όσων αφορούν τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις στον τομέα του τουρισμού και των μεταφορών.

| — | Παρακολούθηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμπερίληψη σχετικών με τον τουρισμό μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

—

Παρακολούθηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμπερίληψη σχετικών με τον τουρισμό μεταρρυθμίσεων.

| — | Δημιουργία μηχανισμού της ΕΕ για την παρακολούθηση της ενίσχυσης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βάσει του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027). |
| --- | --- |

—

Δημιουργία μηχανισμού της ΕΕ για την παρακολούθηση της ενίσχυσης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βάσει του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027).

| — | Δημιουργία ειδικής γραμμής του προϋπολογισμού της ΕΕ για τον τουρισμό, η οποία θα αντικατοπτρίζει τόσο τη σημασία αυτού του οικοσυστήματος όσο και τις ανάγκες του στον απόηχο της κρίσης της COVID-19. |
| --- | --- |

—

Δημιουργία ειδικής γραμμής του προϋπολογισμού της ΕΕ για τον τουρισμό, η οποία θα αντικατοπτρίζει τόσο τη σημασία αυτού του οικοσυστήματος όσο και τις ανάγκες του στον απόηχο της κρίσης της COVID-19.

| — | Δημιουργία μιας ισχυρής «ευρωπαϊκής συμμαχίας για τον τουρισμό» για τη συγκέντρωση πρωτοβουλιών και τη βελτιστοποίηση της χρηματοδότησης, στην οποία η ΕΟΚΕ θα πρέπει να συμμετέχει ουσιωδώς. |
| --- | --- |

—

Δημιουργία μιας ισχυρής «ευρωπαϊκής συμμαχίας για τον τουρισμό» για τη συγκέντρωση πρωτοβουλιών και τη βελτιστοποίηση της χρηματοδότησης, στην οποία η ΕΟΚΕ θα πρέπει να συμμετέχει ουσιωδώς.

| 1.2.3. | Μακροπρόθεσμα:






  — | Ανάπτυξη μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδίου της ΕΕ για τον τουρισμό: επιτάχυνση της μετάβασης προς ένα ανθεκτικό και πιο βιώσιμο τουριστικό επιχειρηματικό μοντέλο, π.χ. ένταξη των ΜΜΕ σε συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- | --- |

1.2.3.

—

Ανάπτυξη μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδίου της ΕΕ για τον τουρισμό: επιτάχυνση της μετάβασης προς ένα ανθεκτικό και πιο βιώσιμο τουριστικό επιχειρηματικό μοντέλο, π.χ. ένταξη των ΜΜΕ σε συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.

| — | Προτεραιότητα στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στις ΜΜΕ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με παράλληλη ενίσχυση των προγραμμάτων κινητικότητας για μαθητεία στους κλάδους του τουρισμού και των μεταφορών, με έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες και στις δεξιότητες βιωσιμότητας (6), ιδίως όσον αφορά τους νέους προορισμούς και τις απομακρυσμένες περιοχές. |
| --- | --- |

—

Προτεραιότητα στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στις ΜΜΕ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με παράλληλη ενίσχυση των προγραμμάτων κινητικότητας για μαθητεία στους κλάδους του τουρισμού και των μεταφορών, με έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες και στις δεξιότητες βιωσιμότητας (6), ιδίως όσον αφορά τους νέους προορισμούς και τις απομακρυσμένες περιοχές.

| — | Χάραξη ενωσιακών πολιτικών στον τουρισμό και τις μεταφορές κατά τα πρότυπα του μέσου ανάκαμψης «Επόμενης γενιάς» που θα μπορούν να εξασφαλίσουν προβλεψιμότητα και να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη για βιώσιμη ανάκαμψη. |
| --- | --- |

—

Χάραξη ενωσιακών πολιτικών στον τουρισμό και τις μεταφορές κατά τα πρότυπα του μέσου ανάκαμψης «Επόμενης γενιάς» που θα μπορούν να εξασφαλίσουν προβλεψιμότητα και να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη για βιώσιμη ανάκαμψη.

| — | Ανάπτυξη νέων μορφών χρηματοδότησης των πολύ μικρών επιχειρήσεων —ιδίως δε αυτών του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης και όσων έχουν επικεφαλής γυναίκες—, αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων (7), ανάκαμψη από τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, και εξέταση του βέλτιστου τρόπου αρωγής αυτών των επιχειρήσεων, όπως πρότειναν η Α.Μ. Βασίλισσα Μάξιμα των Κάτω Χωρών και η GPFI (8). |
| --- | --- |

—

Ανάπτυξη νέων μορφών χρηματοδότησης των πολύ μικρών επιχειρήσεων —ιδίως δε αυτών του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης και όσων έχουν επικεφαλής γυναίκες—, αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων (7), ανάκαμψη από τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, και εξέταση του βέλτιστου τρόπου αρωγής αυτών των επιχειρήσεων, όπως πρότειναν η Α.Μ. Βασίλισσα Μάξιμα των Κάτω Χωρών και η GPFI (8).

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι περισσότερες από τις συστάσεις που διατυπώνονται στη γνωμοδότησή της της 18ης Σεπτεμβρίου 2020 με θέμα «Τουρισμός και μεταφορές το 2020 και μετέπειτα» (9) εξακολουθούν να είναι συνεκτικές και ουσιώδεις και ότι δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα σχέδια και τις διαβουλεύσεις της. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ρωτά τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη, τα περιφερειακά όργανα, τους κοινωνικούς εταίρους και τις ευρύτερες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εάν δεσμεύονται να μεριμνήσουν για την επανενεργοποίηση των επενδύσεων μακροπρόθεσμα, ακολουθώντας ολοκληρωμένη τακτική με σκοπό τη διαμόρφωση ενός πλαισίου γαλάζιας οικονομίας και ενός κοινού τουριστικού θεματολογίου ενόψει του 2030 και του 2050, την εξεύρεση κατάλληλων τρόπων χρηματοδότησης και την επέκταση των πιστώσεων, καθότι μετά την πανδημία δεν θα διατεθεί ρευστό για τις ΜΜΕ στον τομέα του τουρισμού. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι αδύνατο για τις ΜΜΕ να επενδύσουν στη γαλάζια οικονομία έως ότου ανακάμψουν και μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές υποχρεώσεις τους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Είναι ζωτικής σημασίας να θεσπιστούν νέες πολιτικές, να διατεθούν επαρκείς χρηματοδοτικοί πόροι για τη διάσωση του τομέα και να αναπτυχθεί μια μακροπρόθεσμη βιώσιμη, έξυπνη και υπεύθυνη ενωσιακή πολιτική τουρισμού. Επίσης, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία ύπαρξης ειδικής γραμμής στον προϋπολογισμό της ΕΕ για τον τουρισμό όσο και κατάλληλης διαχείρισης για την εφαρμογή στρατηγικών δράσεων πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού Τουρισμού για την υλοποίηση των ακόλουθων δραστηριοτήτων:






  — | δημιουργία ενός ενωσιακού κοινού χώρου δεδομένων για τη διάθεση περισσότερων δεδομένων προς χρήση· |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

δημιουργία ενός ενωσιακού κοινού χώρου δεδομένων για τη διάθεση περισσότερων δεδομένων προς χρήση·

| — | εφαρμογή ενός ενωσιακού στατιστικού προγράμματος που θα συγκεντρώνει δείκτες μέτρησης για την ορθή παρακολούθηση των τουριστικών πολιτικών και την προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών στην ΕΕ και προγραμμάτων σπουδών στον τομέα του βιώσιμου τουρισμού (π.χ. μια σχολή βιώσιμων τουριστικών ΜΜΕ της ΕΕ)· |
| --- | --- |

—

εφαρμογή ενός ενωσιακού στατιστικού προγράμματος που θα συγκεντρώνει δείκτες μέτρησης για την ορθή παρακολούθηση των τουριστικών πολιτικών και την προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών στην ΕΕ και προγραμμάτων σπουδών στον τομέα του βιώσιμου τουρισμού (π.χ. μια σχολή βιώσιμων τουριστικών ΜΜΕ της ΕΕ)·

| — | επανεκκίνηση της διεθνούς συνεργασίας της ΕΕ με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών (UNWTO), τον ΟΟΣΑ και την Ομάδα Εργασίας της Ομάδας των 20 για τον Τουρισμό, με τη δημιουργία ευρωπαϊκής σχολής τουριστικών επαγγελμάτων ειδικά για τις ΜΜΕ, καθώς και προγραμμάτων «εκπαίδευσης των εκπαιδευτών», κατά τα πρότυπα των ανωτέρω οργανώσεων. |
| --- | --- |

—

επανεκκίνηση της διεθνούς συνεργασίας της ΕΕ με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών (UNWTO), τον ΟΟΣΑ και την Ομάδα Εργασίας της Ομάδας των 20 για τον Τουρισμό, με τη δημιουργία ευρωπαϊκής σχολής τουριστικών επαγγελμάτων ειδικά για τις ΜΜΕ, καθώς και προγραμμάτων «εκπαίδευσης των εκπαιδευτών», κατά τα πρότυπα των ανωτέρω οργανώσεων.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας πιο ολοκληρωμένης πολιτικής προσέγγισης και της αναζήτησης βιώσιμων λύσεων για τη διασφάλιση του μέλλοντος του τουρισμού και των μεταφορών με βάση τις ακόλουθες τρεις βασικές προϋποθέσεις και ευκαιρίες:






  — | την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την προαγωγή της ανάκαμψης για τη διευκόλυνση της σταδιακής επανέναρξης των ταξιδίων και αποκατάστασης των συνήθων συγκοινωνιακών ζεύξεων των εντός της ΕΕ, καθώς και με τρίτες χώρες· |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την προαγωγή της ανάκαμψης για τη διευκόλυνση της σταδιακής επανέναρξης των ταξιδίων και αποκατάστασης των συνήθων συγκοινωνιακών ζεύξεων των εντός της ΕΕ, καθώς και με τρίτες χώρες·

| — | την άντληση διδαγμάτων από την εμπειρία της πανδημίας και τα εφαρμοζόμενα μέτρα, τη χρήση συγκεκριμένου συνόλου δεικτών ευνοϊκών για τις ΜΜΕ και την εναρμόνιση των δεδομένων τόσο όσον αφορά τόσο τον αντίκτυπο της πανδημίας στους τομείς του τουρισμού και των μεταφορών όσο τις τάσεις που σχετίζονται με την πανδημία στους εν λόγω τομείς σε ενωσιακό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο· |
| --- | --- |

—

την άντληση διδαγμάτων από την εμπειρία της πανδημίας και τα εφαρμοζόμενα μέτρα, τη χρήση συγκεκριμένου συνόλου δεικτών ευνοϊκών για τις ΜΜΕ και την εναρμόνιση των δεδομένων τόσο όσον αφορά τόσο τον αντίκτυπο της πανδημίας στους τομείς του τουρισμού και των μεταφορών όσο τις τάσεις που σχετίζονται με την πανδημία στους εν λόγω τομείς σε ενωσιακό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο·

| — | την κατά προτεραιότητα εκπόνηση θεματολογίου βιώσιμης ανάπτυξης με σκοπό την παροχή μακροπρόθεσμης καθοδήγησης του ενωσιακού και του διεθνούς τουρισμού. |
| --- | --- |

—

την κατά προτεραιότητα εκπόνηση θεματολογίου βιώσιμης ανάπτυξης με σκοπό την παροχή μακροπρόθεσμης καθοδήγησης του ενωσιακού και του διεθνούς τουρισμού.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση μόνιμης —ενωσιακής ή εθνικής— υψηλού επιπέδου «ομάδας ειδικής στα της ρευστότητας και των επενδύσεων των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων», συμπεριλαμβανομένων των οικοσυστημάτων τουρισμού και μεταφορών. Η εν λόγω ομάδα θα μπορεί να διευκολύνει και να υποστηρίζει την εφαρμογή των μέτρων ανάκαμψης και να λειτουργεί ως ενωσιακός μηχανισμός παρακολούθησης με τα απαραίτητα ανεξάρτητα και διαφανή δεδομένα σχετικά με τις ροές ρευστού των πολύ μικρών επιχειρήσεων και την πρόσβασή τους σε κεφάλαια. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τους ενωσιακούς και εθνικούς κοινωνικούς εταίρους να προβούν σε βαθύ αναστοχασμό, να αναπτύξουν κοινά προγράμματα ποιότητας και αποτελεσματικότερα μέσα πολιτικής rescEU και μείωσης του κινδύνου καταστροφών, καθώς και να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαχείριση κρίσεων και στην πρόληψη ανθρώπινων και οικονομικών απωλειών (10). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, χωρίς την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, ο τομέας του τουρισμού και των ταξιδίων θα υστερήσει σε σχέση με τη συνολική τάση οικονομικής ανάκαμψης. Βασικός παράγοντας για την ανάκτηση αυτής της βεβαιότητας και της εμπιστοσύνης είναι η διασφάλιση ισχυρής προστασίας των δικαιωμάτων των καταναλωτών βάσει της Οδηγίας για τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς (11), η επανεξέταση της οποίας θα πρέπει να επικεντρωθεί στην εξάλειψη των αδυναμιών της νομοθεσίας της ΕΕ όσον αφορά τα δικαιώματα των ταξιδιωτών, όπως κατέδειξε η πανδημία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Παρά τη νομοθεσία της ΕΕ για τα ταξίδια που παρέχει στους ταξιδιώτες το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων, πολλά κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης σε άμεση αντίθεση με το δικαίωμα αυτό, υποχρεώνοντας τους καταναλωτές να αποδέχονται κουπόνια και/ή επιμηκύνοντας τις νόμιμες προθεσμίες για την επιστροφή χρημάτων. Είναι σημαντικό να τηρείται και να εφαρμόζεται η ενωσιακή νομοθεσία. Η πανδημία, μετά από σχεδόν δύο χρόνια, είχε άμεσες και καταστροφικές οικονομικές επιπτώσεις και στις τουριστικές επιχειρήσεις, ιδίως στις πολύ μικρές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει τη σκοπιμότητα υποβολής πρότασης για την προσαρμογή της οδηγίας κατά τρόπο ώστε, σε μελλοντικές περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή θεομηνίας όπως η πανδημία, τα κράτη μέλη να συγκροτούν ταμεία συλλογικών εγγυήσεων, για να συνεκτιμώνται καλύτερα οι ανάγκες επιβίωσης των τουριστικών επιχειρήσεων και παράλληλα να διασφαλίζεται πλήρως η κατάλληλη αποζημίωση των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Ο ευρωπαϊκός και ο παγκόσμιος τουρισμός δεν θα επανέλθουν στα προ της πανδημίας επίπεδα. Οι συνέπειες της πανδημίας, ιδίως στην κοινωνία και στην οικονομία, δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί πλήρως. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο τουρισμός αντιστοιχούσε άμεσα ή έμμεσα σχεδόν σε 10 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ και περίπου σε 22,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας με την ΕΕ να αποτελεί τον κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως με 563 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις και 30 % των παγκόσμιων κερδών το 2018. Με μερίδιο 30 % των διεθνών αφίξεων το 2018, η ΕΕ αποτελούσε τον κύριο τουριστικό προορισμό στον κόσμο. Το ίδιο δε έτος υπήρχαν περισσότερα από 600 000 τουριστικά καταλύματα στην ΕΕ των 27 και οι κρατήσεις για διανυκτέρευση ανήλθαν σε 1 326 049 994 διανυκτερεύσεις. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στον τουριστικό κλάδο αντιστοιχεί πάνω από 6 % της συνολικής απασχόλησης στην ΕΕ. Επιπλέον, ο τουρισμός συμβάλλει πολύ περισσότερο στην απασχόληση σε ορισμένες περιοχές και συχνά αποτελεί τη μόνη μορφή εργασίας για τους εργαζομένους χαμηλής ειδίκευσης. Για παράδειγμα, στην Κρήτη, στην Αδριατική Κροατία, στην Κοιλάδα Αόστης της Ιταλίας και στις Κανάριες Νήσους της Ισπανίας, ο τουρισμός ευθύνεται για πάνω από 30 % της συνολικής απασχόλησης της κάθε περιφέρειας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Μετά τα διάφορα κύματα της πανδημίας COVID-19 το 2020 και το 2021, μπορούμε πλέον να διαπιστώσουμε το μέγεθος του αντικτύπου της στην απασχόληση και τις καταστροφικές κοινωνικές συνέπειές της στους κλάδους του τουρισμού και των μεταφορών, ήτοι: έλλειψη διεθνούς τουρισμού, ανεπαρκής και ευμετάβλητη ζήτηση σε αγαθά και υπηρεσίες που σχετίζονται με τον τουρισμό (λόγω των τρόπων κατανάλωσης και των αλλαγών συμπεριφοράς στον τουρισμό σε καιρούς COVID-19), ολοένα και περισσότερες πτωχεύσεις επιχειρήσεων και διογκούμενα χρέη (που δεν περιορίζονται στις τουριστικές επιχειρήσεις), δυσκολίες χρήσης των μέτρων ενίσχυσης της ρευστότητας και αναποτελεσματικές αντιδράσεις της δημόσιας διοίκησης. Τα «παλινδρομικά» μέτρα αναστολής και επανέναρξης της λειτουργίας των επιχειρήσεων, η κατάχρηση των σχετικών με το πράσινο πιστοποιητικό COVID-19 περιορισμών και η αδυναμία των ανεξάρτητων αρχών να εγγυώνται ομοιογενή δικαιώματα στους τουρίστες/ταξιδιώτες και στις επιχειρήσεις, η πολυπλοκότητα και συχνά η έλλειψη αξιόπιστων πληροφοριών ως προς την πραγματική κατάσταση της υγείας και της ασφάλειας σε τοπικό επίπεδο για τους τουρίστες, καθώς και οι περίπλοκες διαδικασίες μετακινήσεων εντός των συνόρων της ΕΕ επίσης δεν συμβάλλουν στην αποκατάσταση των διασυνοριακών μετακινήσεων και στην οικονομική ανάκαμψη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη —συνημμένη— πρόσφατη έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS) (12), ο αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 σε διάφορους τουριστικούς προορισμούς στην ΕΕ είναι «ασύμμετρος και εξόχως τοπικού χαρακτήρα». |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όπως αποτυπώνεται στα διαγράμματα 1 και 2 της έκθεσης της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά τη διάρκεια της πανδημίας η συμβολή του τουρισμού στην απασχόληση και στο ΑΕγχΠ μειώθηκε σημαντικά. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, η συμβολή του τουρισμού στο ΑΕγχΠ μειώθηκε κατά το ήμισυ το 2020 (σε σύγκριση με το 2019), σημειώνοντας πτώση από 13,1 % σε 7 % με απώλεια 337 000 θέσεων εργασίας. Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ (π.χ. Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία) κατέγραψαν μεγαλύτερες μεν απώλειες στο ΑΕγχΠ, αλλά μικρότερες ως προς την απασχόληση. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Είκοσι μήνες μετά την απαρχή της πανδημίας στην Ευρώπη, τα παγκόσμια οικοσυστήματα τουρισμού και μεταφορών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μια άνευ προηγουμένου κρίση (13). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στην ΕΕ παρατηρήθηκαν επίσης «νέες» μορφές μετακίνησης και αγορών σε αστικές περιοχές, προσαρμοσμένες στους περιορισμούς μετακίνησης που επέβαλαν οι κυβερνήσεις, όπως η διάδοση της πεζοπορίας, της ποδηλασίας, των ταξιδίων με αυτοκίνητο και των διαδικτυακών αγορών, εις βάρος των μετακινήσεων με δημόσιες συγκοινωνίες. Σε πολλές χώρες της ΕΕ, λόγω των περιορισμών λόγω της νόσου COVID-19, ιδίως οι ηλικιωμένοι δεν μπόρεσαν να τροφοδοτήσουν τη ζήτηση σε εποχιακό τουρισμό και μεταφορές. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Τα ταξίδια με σιδηρόδρομο, κρουαζιερόπλοια, επιβατηγά πλοία και αεροπλάνα έχουν πληγεί, λόγω της μείωσης κατά 70 % της διεθνούς τουριστικής ζήτησης, με αποτέλεσμα την απώλεια εσόδων και θέσεων εργασίας τόσο στους ίδιους τους κλάδους όσο και σε όσους εξαρτώνται από αυτούς (π.χ. βιομηχανικός κλάδος και κλάδος λιανικής πώλησης). Αν και οι επιπτώσεις στις εμπορευματικές μεταφορές ήταν μέχρι στιγμής περιορισμένες, ο τομέας αναμένεται να συρρικνωθεί τα επόμενα χρόνια, ιδίως εάν η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση. Συνεπώς, οι τομείς αυτοί θα πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη στα σχέδια ανάκαμψης της ΕΕ και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Εκτός από τα φαινόμενα αυτά, οι πρόσφατες πυρκαγιές στη νότια Ευρώπη και οι πλημμύρες στη βόρεια Ευρώπη κατέδειξαν επίσης —πέρα από τις τραγικές ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες— ότι οι συμβατικές πολιτικές και ο υφιστάμενος εύθραυστος μηχανισμός rescEU δεν αποφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και έχουν αποδειχθεί ακατάλληλοι για μακροπρόθεσμα μοντέλα βιώσιμης ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Οι ενωσιακές πολιτικές «επόμενης γενιάς» στον τουρισμό και τις μεταφορές

| 3.1. | Πρέπει να ακολουθηθεί μια νέα προσέγγιση κατά τα πρότυπα του NextGenerationEU, η οποία θα είναι πιο εναρμονισμένη και θα βασίζεται σε ενωσιακές και εθνικές επιλογές πολιτικής για τη βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και την πλήρη ανάκαμψη του τουρισμού και των μεταφορών. Οι βασικές κοινές αρχές θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο ενός νέου πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού θεματολογίου της ΕΕ με στόχο:






  — | την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των εργαζομένων, του κοινού, των τουριστών/ταξιδιωτών και των ενωσιακών/παγκόσμιων ιδιωτικών και δημόσιων επενδυτών στα οικοσυστήματα τουρισμού και μεταφορών της ΕΕ (που αποτελούνται κυρίως από πολύ μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους)· |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των εργαζομένων, του κοινού, των τουριστών/ταξιδιωτών και των ενωσιακών/παγκόσμιων ιδιωτικών και δημόσιων επενδυτών στα οικοσυστήματα τουρισμού και μεταφορών της ΕΕ (που αποτελούνται κυρίως από πολύ μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους)·

| — | τη συμβολή στην επανεξέταση των υφιστάμενων οικοσυστημάτων των τομέων του τουρισμού και των μεταφορών της ΕΕ για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανάκαμψης προς μια «τριπλή μετάβαση» (υγεία, ψηφιακή, οικολογική)· |
| --- | --- |

—

τη συμβολή στην επανεξέταση των υφιστάμενων οικοσυστημάτων των τομέων του τουρισμού και των μεταφορών της ΕΕ για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανάκαμψης προς μια «τριπλή μετάβαση» (υγεία, ψηφιακή, οικολογική)·

| — | την επιστροφή στα προ της νόσου COVID-19 επίπεδα ζήτησης και την ενθάρρυνση νέων —και οικονομικά προσιτών για τις ΜΜΕ— επενδύσεων στη βιώσιμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη στους τομείς μετά την περίοδο 2021-2027· |
| --- | --- |

—

την επιστροφή στα προ της νόσου COVID-19 επίπεδα ζήτησης και την ενθάρρυνση νέων —και οικονομικά προσιτών για τις ΜΜΕ— επενδύσεων στη βιώσιμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη στους τομείς μετά την περίοδο 2021-2027·

| 3.2. | Η πρόσφατη «Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιτρέπει στην ΕΕ να επιτύχει τους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου όπως αυτοί κατοχυρώνονται στο Ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα. Οι προτάσεις της δέσμης αυτής επηρεάζουν επίσης τα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα των μεταφορών και του τουρισμού. Εάν τα μέτρα αυτά δεν σχεδιαστούν με γνώμονα τη σωστή πολιτική, οι προτάσεις δεν θα οδηγήσουν σε πολιτικές για τον τουρισμό και τις μεταφορές κατά τα πρότυπα του NextGenerationEU. Αντιθέτως, τα προτεινόμενα μέτρα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση του ρυθμιστικού κόστους για τις επιχειρήσεις της ΕΕ, τόσο για τις μεγάλες όσο και για τις μικρές, και να βλάψουν την ανταγωνιστικότητά τους έναντι των εταιρειών μεταφορών και τουρισμού εκτός ΕΕ που βρίσκονται κοντά στα σύνορα της ΕΕ, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο τις θέσεις εργασίας της ΕΕ στους εν λόγω τομείς. Κατά συνέπεια, οι περιφέρειες της ΕΕ που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό θα πληγούν ιδιαίτερα. Ως εκ τούτου, σε μια νέα προσέγγιση «επόμενης γενιάς» θα πρέπει να δοθεί έμφαση στον αντίκτυπο της παρούσας δέσμης νομοθετικών μέτρων στα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα των μεταφορών και του τουρισμού και να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην πληγεί η (διεθνής) ανταγωνιστικότητά τους. Μόνο κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορούν να διασφαλιστούν η απασχόληση και η ανταγωνιστικότητα στην ΕΕ, να αποφευχθεί η διαρροή άνθρακα και να ευοδωθεί η νέα προσέγγισης της επόμενης γενιάς. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Η εκ νέου ευαισθητοποίηση της ΕΕ ως θετική αρχή

| 4.1. | Θα πρέπει να έχει εξασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση της ευελιξίας του «Προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις» έως το τέλος του 2022 και θα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία για την ίδια περίοδο το σημαντικό πρόγραμμα για την ανεργία SURE. Ωστόσο, οι κοινωνικοί φορείς και οι οργανώσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θα πρέπει να συμμετέχουν περισσότερο, ώστε η δέσμη μέτρων να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες όσον αφορά τον βαθμό επίδρασης και αποτελεσματικότητάς της. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τούτου λεχθέντος, τα συστήματα ρευστότητας, χρηματοδότησης και ανακεφαλαιοποίησης που είναι διαθέσιμα για τις μικρές επιχειρήσεις και τις ΜΜΕ του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης εξακολουθούν να χρήζουν επειγόντως πολιτικής παρέμβασης για την επέκταση των εν λόγω μέτρων και προγραμμάτων έως το τέλος της περιόδου 2022-2023. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Από κοινού, τα υποβληθέντα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2021-2027) χρήζουν ενισχυμένου και εναρμονισμένου συστήματος ανταλλαγής κοινών μεθοδολογιών και πολιτικών (συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου) με σκοπό να εξασφαλιστούν η αναγκαία συμμετρική οικονομική ανάκαμψη στην ΕΕ, ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων (ιδίως των εστιατορίων και των ΜΜΕ του τομέα των ξενοδοχείων και της εστίασης) σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, καθώς και η κοινωνική σύγκλιση και ένταξη. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα κατανεμηθούν και θα δαπανηθούν τα κονδύλια εντός των υφιστάμενων προθεσμιών. Αναλόγως με το κράτος μέλος της ΕΕ, ο τουρισμός καλύπτεται είτε από ειδικά μέτρα για τον τουρισμό που εκσυγχρονίζουν τον τομέα είτε από οριζόντια μέτρα που αφορούν όλους τους τομείς. Για τους λόγους αυτούς, αναπτύξαμε ένα βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο — μακροπρόθεσμο πλαίσιο με τέσσερις κύριους πυλώνες πολιτικής, στο οποίο θα βασίσουμε τα τελικά συμπεράσματά μας και τις εισηγήσεις μας: |
| --- | --- |

4.4.

4.5.   ΠΡΩΤΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ: Ρευστότητα, ανάκαμψη της απασχόλησης και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων

| 4.5.1. | Διαπιστώνοντας την έλλειψη σαφών και επίκαιρων πληροφοριών σχετικών με την αναμενόμενη επίδραση της χρηματοδοτικής υποστήριξης που χορηγείται από το πρόγραμμα ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βάσει του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων στις πολύ μικρές και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της και προτείνει τα εξής:






  — | τη συγκρότηση ειδικής ομάδας επιφορτισμένης με την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων ανάκαμψης, ιδίως όσων αφορούν τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις στον τομέα του τουρισμού και των μεταφορών· |
| --- | --- | --- |

4.5.1.

—

τη συγκρότηση ειδικής ομάδας επιφορτισμένης με την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων ανάκαμψης, ιδίως όσων αφορούν τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις στον τομέα του τουρισμού και των μεταφορών·

| — | την παρακολούθηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών με σκοπό την αξιολόγηση της συμπερίληψης σχετικών με τον τουρισμό μεταρρυθμίσεων· |
| --- | --- |

—

την παρακολούθηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών με σκοπό την αξιολόγηση της συμπερίληψης σχετικών με τον τουρισμό μεταρρυθμίσεων·

| — | τη δημιουργία μηχανισμού της ΕΕ για την εποπτεία της ενίσχυσης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βάσει του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027)· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία μηχανισμού της ΕΕ για την εποπτεία της ενίσχυσης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βάσει του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027)·

| — | τη δημιουργία ειδικής γραμμής του προϋπολογισμού της ΕΕ για τον τουρισμό, η οποία θα αντικατοπτρίζει τόσο τη σημασία αυτού του οικοσυστήματος όσο και τις ανάγκες του στον απόηχο της κρίσης της COVID-19· |
| --- | --- |

—

τη δημιουργία ειδικής γραμμής του προϋπολογισμού της ΕΕ για τον τουρισμό, η οποία θα αντικατοπτρίζει τόσο τη σημασία αυτού του οικοσυστήματος όσο και τις ανάγκες του στον απόηχο της κρίσης της COVID-19·

| — | την εφαρμογή συστημάτων δεύτερης ευκαιρίας και έγκαιρης προειδοποίησης για τον τουρισμό και τις μικρές επιχειρήσεις μεταφορών, καθώς και ενός νέου εύχρηστου προγράμματος φερεγγυότητας για τις ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

την εφαρμογή συστημάτων δεύτερης ευκαιρίας και έγκαιρης προειδοποίησης για τον τουρισμό και τις μικρές επιχειρήσεις μεταφορών, καθώς και ενός νέου εύχρηστου προγράμματος φερεγγυότητας για τις ΜΜΕ·

| — | αυτές οι διάφορες πρωτοβουλίες και προτάσεις θα πρέπει να συγκεντρωθούν σε μια ευρωπαϊκή συμμαχία για τον τουρισμό, έτσι ώστε να είναι δυνατή η καλύτερη στόχευση των προβλημάτων και η αναζήτηση λύσεων και χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ θα συμβάλει με τη συμμετοχή της στις συζητήσεις και στις εργασίες της εν λόγω συμμαχίας. |
| --- | --- |

—

αυτές οι διάφορες πρωτοβουλίες και προτάσεις θα πρέπει να συγκεντρωθούν σε μια ευρωπαϊκή συμμαχία για τον τουρισμό, έτσι ώστε να είναι δυνατή η καλύτερη στόχευση των προβλημάτων και η αναζήτηση λύσεων και χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ θα συμβάλει με τη συμμετοχή της στις συζητήσεις και στις εργασίες της εν λόγω συμμαχίας.

4.6.   ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ: Δίκτυα γνώσης δεδομένων και ετοιμότητα, υγεία και ασφάλεια, μετριασμός των κινδύνων

| 4.6.1. | Ο τουρισμός επιδρά στην οικονομία, στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον, στους κατοίκους των τόπων προορισμού, αλλά και στους ίδιους τους επισκέπτες. Οι πολιτικές για την ενίσχυση της βιωσιμότητας του τουρισμού και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ως προς τη συμβολή του στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης παρεμποδίζονται από την έλλειψη στατιστικών στοιχείων σχετικών με τη βιωσιμότητα του τουρισμού. Εάν η βιωσιμότητά του αποτελεί προτεραιότητα, πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα και στον υπολογισμό της. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (UNWTO), σε συνεργασία με τη Στατιστική Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών (UNSD), βοηθά τις κορυφαίες χώρες και οργανισμούς του τομέα να αναπτύξουν ένα στατιστικό πλαίσιο υπολογισμού της βιωσιμότητας του τουρισμού. Οι διεθνείς οργανισμοί υπογραμμίζουν την αυξανόμενη ανάγκη μέτρησης της βιωσιμότητας του τουρισμού σε όλες τις διαστάσεις της —οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική— και η ΕΕ θα μπορούσε να συμβάλει χάρη στις εμπειρίες από κάθε κράτος μέλος και να θεσπίσει εν προκειμένω εναρμονισμένα πρότυπα. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   ΤΡΙΤΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ: Οδοί μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης μετάβασης

| 4.7.1. | Η βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ πρέπει να επιταχύνει περαιτέρω την οικολογική και την ψηφιακή μετάβαση και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των βιομηχανικών οικοσυστημάτων της ΕΕ, των οποίων οι πολύ μικρές και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν βασικό στοιχείο, ιδίως στους τομείς του τουρισμού και των μεταφορών. Η συνδημιουργία «διαδρομών μετάβασης» για τον τουρισμό από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, όλες τις δημόσιες αρχές και τις ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να συνοδεύεται από μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία απαιτείται για τη σύγκριση βιώσιμων σχεδίων και την επανεξέταση λύσεων στους τομείς του τουρισμού, των ξενοδοχείων-εστίασης και των μεταφορών σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.8. | ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ: Διαχείριση και πόροι — Ο ρόλος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στις πολιτικές για τον βιώσιμο τουρισμό και τις μεταφορές «επόμενης γενιάς» (εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει επτά εμβληματικές πρωτοβουλίες, για την εκπλήρωση των οποίων ενθαρρύνει τις χώρες της ΕΕ να προβούν σε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις. Πολλές από αυτές τις εμβληματικές πρωτοβουλίες, όπως αυτές που αναφέρονται κατωτέρω, είναι δυνατόν να μετουσιωθούν σε επενδύσεις στον τουρισμό.






  — | Ανακαίνιση: ανακαίνιση των τουριστικών υποδομών για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσής τους (κτίρια με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας), της προσβασιμότητας και της διαχείρισης των πόρων, καθώς και για την ανάπτυξη κυκλικών επιχειρηματικών μοντέλων (π.χ. για τη διαχείριση τροφίμων και αποβλήτων) και βιώσιμων άμεσων ξένων/ενωσιακών επενδύσεων. |
| --- | --- | --- |

4.9.

—

Ανακαίνιση: ανακαίνιση των τουριστικών υποδομών για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσής τους (κτίρια με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας), της προσβασιμότητας και της διαχείρισης των πόρων, καθώς και για την ανάπτυξη κυκλικών επιχειρηματικών μοντέλων (π.χ. για τη διαχείριση τροφίμων και αποβλήτων) και βιώσιμων άμεσων ξένων/ενωσιακών επενδύσεων.

| — | Επανειδίκευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων: επιμόρφωση των επιχειρηματιών του τομέα του τουρισμού (ιδίως στις πολύ μικρές επιχειρήσεις), στους εργαζομένους και στα ταξιδιωτικά πρακτορεία, για την προαγωγή της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. |
| --- | --- |

—

Επανειδίκευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων: επιμόρφωση των επιχειρηματιών του τομέα του τουρισμού (ιδίως στις πολύ μικρές επιχειρήσεις), στους εργαζομένους και στα ταξιδιωτικά πρακτορεία, για την προαγωγή της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

| — | Εκσυγχρονισμός: υποστήριξη της ψηφιοποίησης των δημόσιων αρχών που είναι αρμόδιες για την πολιτική τουρισμού και της ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ δημόσιων αρχών, ταξιδιωτικών πρακτορείων και επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

—

Εκσυγχρονισμός: υποστήριξη της ψηφιοποίησης των δημόσιων αρχών που είναι αρμόδιες για την πολιτική τουρισμού και της ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ δημόσιων αρχών, ταξιδιωτικών πρακτορείων και επιχειρήσεων.

| — | Επαναφόρτιση και ανεφοδιασμός με καύσιμα: επενδύσεις στις μη ρυπογόνες μετακινήσεις και βελτίωση των ζεύξεων με τουριστικούς προορισμούς, ιδίως με τουριστικά κομβικά σημεία (π.χ. πλωτές μεταφορές, λεωφορεία, δημόσιες συγκοινωνίες). |
| --- | --- |

—

Επαναφόρτιση και ανεφοδιασμός με καύσιμα: επενδύσεις στις μη ρυπογόνες μετακινήσεις και βελτίωση των ζεύξεων με τουριστικούς προορισμούς, ιδίως με τουριστικά κομβικά σημεία (π.χ. πλωτές μεταφορές, λεωφορεία, δημόσιες συγκοινωνίες).

| — | Η εισαγωγή ειδικής γραμμής για τον τουρισμό στα έργα ΔΕΔ-Μ (ευρωπαϊκοί διάδρομοι μεταφορών) θα επιτρέψει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του τομέα. |
| --- | --- |

—

Η εισαγωγή ειδικής γραμμής για τον τουρισμό στα έργα ΔΕΔ-Μ (ευρωπαϊκοί διάδρομοι μεταφορών) θα επιτρέψει να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του τομέα.

| 4.10. | Τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα χρειαστούν ένα σαφές περίγραμμα σύμπραξης με ενωσιακούς, εθνικούς, περιφερειακούς και κοινωνικούς εταίρους (κοινωνικός διάλογος). Οι ενωσιακές και εθνικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και άλλοι συναρμόδιοι φορείς θα κληθούν να δράσουν προορατικά, προσπορίζοντας πρόσθετα οφέλη σε όλα τα επίπεδα (πέρα από την πλήρη συμμετοχή τους στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, την εποπτεία της αγοράς κ.λπ.), με ορισμένους κοινούς μακροπρόθεσμους στόχους, κοινά χρονοδιαγράμματα και μια νέα οικονομική σύγκλιση που θα διασφαλίζει την κοινωνική ένταξη των ατόμων. Προβάλλει επείγουσα η ανάγκη σχεδιασμού και ανάληψης δράσης μέσω ενδελεχούς επαναξιολόγησης, συγκεκριμένου κοινού θεματολογίου πολιτικής και εθνικών δεσμεύσεων, με μέλημα να αναπτυχθεί ένα πιο βιώσιμο, ελκυστικό και διασυνδεδεμένο επιχειρηματικό υπόδειγμα τουρισμού και μεταφορών που θα είναι κατάλληλο για τη ζήτηση στη νέα παγκόσμια αγορά και τους διαφοροποιημένους τρόπους ζωής. |
| --- | --- |

4.10.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά COM(2020) 456 final, η υποστήριξη της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 και η δέσμη μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια, όπως η πολιτική εμβολιασμού, το ψηφιακό πιστοποιητικό COVID της ΕΕ, το ελάχιστο πρότυπο για τη σφραγίδα ασφάλειας του ευρωπαϊκού τουρισμού έναντι της COVID-19 και άλλα.

1

Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά

(2)  https://s3platform.jrc.ec.europa.eu/digitalisation-and-safety-for-tourism?p_l_back_url=%2Fsearch%3Fq%3Dtourism.

2

(3)  Τα κύρια πεδία ενδιαφέροντος για την «τουριστική μετάβαση» για τις ενώσεις των πολύ μικρών επιχειρήσεων και τους λιγότερο άμεσα ενδιαφερομένους είναι τα εξής: πιο οικολογικός τουρισμός (κυκλικός τουρισμός, προσιτός τουρισμός για όλους, μετακινήσεις με ουδέτερο ισοζύγιο ανθρακούχων εκπομπών, γνώσεις αειφορίας, βιώσιμη κατανάλωση), ψηφιοποίηση (ανάλυση δεδομένων και εμπειρία διαχείρισης σε πραγματικό χρόνο, ψηφιακός τουρισμός καθ’ όλο τον χρόνο και εικονικές εμπειρίες, τεχνολογικά ενισχυμένοι προορισμοί, μετασχηματισμός της συνδημιουργίας αξίας, ψηφιακή χειραφέτηση και γνώση των παρόχων και των καταναλωτών τουριστικών υπηρεσιών) και ανθεκτικότητα (προσαρμογή του μεταβαλλόμενου κόσμου του τουρισμού, αναβάθμιση των δεξιοτήτων και διασφάλιση υψηλής ποιότητας εργασίας στον κλάδο του τουρισμού, διαχείριση του προορισμού με μέλημα την ευεξία όλων, την προαγωγή της ισότητας, την προσβασιμότητα και την κοινωνική επίδραση του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή, τη γήρανση και το ψηφιακό χάσμα).

3

(4)  Στα λοιπά καθήκοντα της εν λόγω αρχής/διαμεσολαβητή περιλαμβάνονται τα εξής: εποπτεία της δραστηριότητας των κρατών μελών σε σχέση με τα σχέδια τους ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αξιολόγηση κατά πόσον οι συναφείς με τον τουρισμό μεταρρυθμίσεις έχουν εφαρμοστεί με άρτιο τρόπο, παρακολούθηση των προγραμμάτων «δεύτερης ευκαιρίας» και των «συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης» για τις τουριστικές επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις βραχειών μεταφορών και ενός νέου εύχρηστου προγράμματος φερεγγυότητας για τις ΜΜΕ, καθώς και δημιουργία των προϋποθέσεων για μια ειδική γραμμή του προϋπολογισμού για τον τουρισμό, ανάλογη τόσο της σημασίας αυτού του οικοσυστήματος όσο και των αναγκών του στον απόηχο της κρίσης COVID-19.

4

(5)  Στα μέτρα περιλαμβάνονται η αναδιάρθρωση των δανειακών κεφαλαίων, η ενίσχυση της συγκέντρωσης και των ικανοτήτων συνεργατικού σχηματισμού των πολύ μικρών επιχειρήσεων, η προώθηση των ιδίων κεφαλαίων και η παροχή φορολογικών κινήτρων σε ιδιώτες επενδυτές, καθώς και υποστήριξη των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης για τις μικρές επιχειρήσεις που διατρέχουν τον κίνδυνο της αφερεγγυότητας.

5

(6)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (ΕΕ C 153 της 2.5.2018, σ. 1).

6

(7)  Η Α.Μ. Βασίλισσα Μάξιμα, υπό την ιδιότητά της ως πρέσβειρας —υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ— για τη Χρηματοδότηση της Ανάπτυξης Χωρίς Αποκλεισμούς (UNSGSA), εκφώνησε ομιλία στη σύνοδο κορυφής της Ομάδας των 20 (G20) στη Ρώμη στις 31 Οκτωβρίου 2021, www.unsgsa.org.

7

(8)  Η παγκόσμια σύμπραξη για την άρση των αποκλεισμών στο χρηματοπιστωτικό τομέα (Global Partnership for Financial Inclusion) είναι μια πλατφόρμα χωρίς αποκλεισμούς για όλες τις χώρες της Ομάδας των 20.

8

(9)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 219.

9

(10)  Πλαίσιο Σεντάι για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών (2015-2030) και Δίκτυο γνώσεων για τις ΜΜΕ και κέντρα επίδειξης ετοιμότητας, https://www.europeansmeacademy.eu/news/improving-preparednes-response-to-eu-natural-and-man-made-disasters/.

10

(11)  Οδηγία 2010/2015/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς (ΕΕ L 326 της 11.12.2015, σ. 1).

11

(12)  Μελέτη του Think Tank του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Relaunching transport and tourism in the EU after COVID-19, Φεβρουάριος 2021.

12

(13)  Τούτο έχει πλήξει σοβαρότερα τις μικρές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους στις αντίστοιχες αξιακές αλυσίδες και αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και τους εργαζομένους, τις κοινωνίες και την ανθεκτικότητά τους.

13

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Τα ακόλουθα σημεία της γνωμοδότησης του τμήματος εγκρίθηκαν και οι τροπολογίες απορρίφθηκαν από την Ολομέλεια, αλλά συγκέντρωσαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

INT/949

Τουρισμός και μεταφορές — Συνέχεια

Σημείο 2.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| 2.1 | Ο ευρωπαϊκός και ο παγκόσμιος τουρισμός δεν θα επανέλθουν στα προ της πανδημίας επίπεδα. Οι συνέπειες της πανδημίας, ιδίως στην κοινωνία και στην οικονομία, δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί πλήρως. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο τουρισμός αντιστοιχούσε άμεσα ή έμμεσα σχεδόν σε 10 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ και περίπου σε 22,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας με την ΕΕ να αποτελεί τον κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως με 563 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις και 30 % των παγκόσμιων κερδών το 2018. Με μερίδιο 30 % των διεθνών αφίξεων το 2018, η ΕΕ αποτελούσε τον κύριο τουριστικό προορισμό στον κόσμο. Το ίδιο δε έτος υπήρχαν περισσότερα από 600 000 τουριστικά καταλύματα στην ΕΕ των 27 και οι κρατήσεις για διανυκτέρευση ανήλθαν σε 1 326 049 994 διανυκτερεύσεις. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

2.1

Ο ευρωπαϊκός και ο παγκόσμιος τουρισμός δεν θα επανέλθουν στα προ της πανδημίας επίπεδα. Οι συνέπειες της πανδημίας, ιδίως στην κοινωνία και στην οικονομία, δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί πλήρως. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο τουρισμός αντιστοιχούσε άμεσα ή έμμεσα σχεδόν σε 10 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ και περίπου σε 22,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας με την ΕΕ να αποτελεί τον κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως με 563 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις και 30 % των παγκόσμιων κερδών το 2018. Με μερίδιο 30 % των διεθνών αφίξεων το 2018, η ΕΕ αποτελούσε τον κύριο τουριστικό προορισμό στον κόσμο. Το ίδιο δε έτος υπήρχαν περισσότερα από 600 000 τουριστικά καταλύματα στην ΕΕ των 27 και οι κρατήσεις για διανυκτέρευση ανήλθαν σε 1 326 049 994 διανυκτερεύσεις.

| 2.1 | Ο ευρωπαϊκός και ο παγκόσμιος τουρισμός δεν θα επανέλθουν
  άμεσα
  στα προ της πανδημίας επίπεδα. Οι συνέπειες της πανδημίας, ιδίως στην κοινωνία και στην οικονομία, δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί πλήρως. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο τουρισμός αντιστοιχούσε άμεσα ή έμμεσα σχεδόν σε 10 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ και περίπου σε 22,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας με την ΕΕ να αποτελεί τον κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως με 563 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις και 30 % των παγκόσμιων κερδών το 2018. Με μερίδιο 30 % των διεθνών αφίξεων το 2018, η ΕΕ αποτελούσε τον κύριο τουριστικό προορισμό στον κόσμο. Το ίδιο δε έτος υπήρχαν περισσότερα από 600 000 τουριστικά καταλύματα στην ΕΕ των 27 και οι κρατήσεις για διανυκτέρευση ανήλθαν σε 1 326 049 994 διανυκτερεύσεις. |
| --- | --- |

2.1

Ο ευρωπαϊκός και ο παγκόσμιος τουρισμός δεν θα επανέλθουν
  άμεσα
  στα προ της πανδημίας επίπεδα. Οι συνέπειες της πανδημίας, ιδίως στην κοινωνία και στην οικονομία, δεν έχουν ακόμα εκδηλωθεί πλήρως. Πριν από την πανδημία COVID-19, ο τουρισμός αντιστοιχούσε άμεσα ή έμμεσα σχεδόν σε 10 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ και περίπου σε 22,6 εκατομμύρια θέσεις εργασίας με την ΕΕ να αποτελεί τον κορυφαίο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως με 563 εκατομμύρια διεθνείς αφίξεις και 30 % των παγκόσμιων κερδών το 2018. Με μερίδιο 30 % των διεθνών αφίξεων το 2018, η ΕΕ αποτελούσε τον κύριο τουριστικό προορισμό στον κόσμο. Το ίδιο δε έτος υπήρχαν περισσότερα από 600 000 τουριστικά καταλύματα στην ΕΕ των 27 και οι κρατήσεις για διανυκτέρευση ανήλθαν σε 1 326 049 994 διανυκτερεύσεις.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 72 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 84 |
| Αποχές: | 21 |

Ψήφοι υπέρ:

72

Ψήφοι κατά:

84

Αποχές:

21

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

INT/949

Τουρισμός και μεταφορές — Συνέχεια

Σημείο 1.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Ο τουρισμός δεν
  θα
  επανέλθει στα προ της πανδημίας επίπεδα: η παγκόσμια αλληλεξάρτηση και οι πιο οικολογικές και ψηφιακές τάσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα καθορίσουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών ή περιφερειών είναι τα ακόλουθα: | Ο τουρισμός δεν
  αναμένεται, παρά τις θετικές προοπτικές, να
  επανέλθει στα προ της πανδημίας επίπεδα: η παγκόσμια αλληλεξάρτηση και οι πιο οικολογικές και ψηφιακές τάσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα καθορίσουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών ή περιφερειών είναι τα ακόλουθα: |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Ο τουρισμός δεν
  θα
  επανέλθει στα προ της πανδημίας επίπεδα: η παγκόσμια αλληλεξάρτηση και οι πιο οικολογικές και ψηφιακές τάσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα καθορίσουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών ή περιφερειών είναι τα ακόλουθα:

Ο τουρισμός δεν
  αναμένεται, παρά τις θετικές προοπτικές, να
  επανέλθει στα προ της πανδημίας επίπεδα: η παγκόσμια αλληλεξάρτηση και οι πιο οικολογικές και ψηφιακές τάσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα καθορίσουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών ή περιφερειών είναι τα ακόλουθα:

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 77 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 91 |
| Αποχές: | 20 |

Ψήφοι υπέρ:

77

Ψήφοι κατά:

91

Αποχές:

20

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/11 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/11

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ και το μέλλον της δημοκρατίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 275/02)

| Εισηγητής: | ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Εισηγητής: | ο κ. Cristian PÎRVULESCU |

Εισηγητής:

ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ

Εισηγητής:

ο κ. Cristian PÎRVULESCU

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 205/7/5 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

205/7/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για τον τρόπο με τον οποίο η νόσος COVID-19 επηρεάζει τη ζωή, την ασφάλεια, την ευημερία και την αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων που ζουν στην ΕΕ. Ανησυχεί επίσης πολύ για τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στα άτομα και τις κοινότητες παγκοσμίως, ιδίως στις χώρες που δεν διαθέτουν τις κατάλληλες υγειονομικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές υποδομές για την αντιμετώπιση της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η απάντηση της ΕΕ και των κρατών μελών πρέπει να αντιμετωπίσει τα συστημικά τρωτά σημεία των ευρωπαϊκών υποδομών υγείας ενόψει της αυξημένης κινητικότητας και της αυξημένης πιθανότητας εμφάνισης επικίνδυνων ζωονοσογόνων ασθενειών. Επιπλέον, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της πανδημίας θα πρέπει να συμβαδίζουν με τη δημιουργία ενός κατάλληλου συστήματος κοινωνικής και οικονομικής στήριξης για την άμβλυνση των αρνητικών συνεπειών της. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όπως έχει ήδη επισημάνει η ΕΟΚΕ, η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται σε κοινές ευρωπαϊκές αξίες οι οποίες είναι αδιαπραγμάτευτες σε κάθε περίπτωση: σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερία, δημοκρατία, ισότητα και κράτος δικαίου (1). Οι αξίες αυτές δεν μπορούν να παραβλέπονται όταν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αντιμετωπίζουν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τις επιπτώσεις της όσον αφορά τις οικονομικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές προκλήσεις. Παρότι η απάντηση στην τρέχουσα κρίση πρέπει να είναι ταχεία και δικαιολογεί τη λήψη ορισμένων έκτακτων και περιορισμένης διάρκειας μέτρων, τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να αντιβαίνουν στο κράτος δικαίου ούτε να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοκρατία, τη διάκριση των εξουσιών και τα θεμελιώδη δικαιώματα των κατοίκων της Ευρώπης (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΕ θα πρέπει να ευθυγραμμίσει τις πολιτικές, τις στρατηγικές και τα προγράμματά της για την επιδίωξη δίκαιης και συνολικής ανάκαμψης από την κρίση, με σκοπό την επίτευξη ανοδικής σύγκλισης των ιατρικών, κοινωνικών, οικονομικών και δημοκρατικών προτύπων. Στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλονται με τη βοήθεια του μέσου NextGenerationEU για την αποκατάσταση της άμεσης οικονομικής και κοινωνικής ζημίας που προκλήθηκε από την πανδημία του κορονοϊού, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στην πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου εργαλείου που θα επιτρέπει τη λήψη οικονομικών διορθωτικών μέτρων έναντι των κρατών μελών που διαπράττουν σοβαρές και επίμονες παραβιάσεις των αξιών που αναφέρονται στο άρθρο 2 (3). Επιπλέον, χρειαζόμαστε μια ευρύτερη έννοια του κράτους δικαίου που θα καλύπτει την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και θα εγγυάται την προστασία της πλουραλιστικής δημοκρατίας. Το κράτος δικαίου υφίσταται σε αλληλοεξαρτώμενη, αδιαχώριστη και τριγωνική σχέση με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τα υφιστάμενα ιδρύματα κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου για την πλήρη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη δημιουργία ενός πλουραλιστικού δημοκρατικού χώρου στον οποίο θα γίνονται δεκτά διάφορα οράματα και κριτικές, με εγγυήσεις για τον περιορισμό της διάδοσης ψευδών ειδήσεων, καθώς και του αδικαιολόγητου και αναίτιου εξτρεμιστικού λόγου που είναι ενάντια στα ανθρώπινα δικαιώματα και βασίζεται στη συνωμοσία. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να προσδιορίσουν με σαφήνεια τη νομική βάση των μέτρων που υιοθετούν. Οποιαδήποτε μεταρρύθμιση των υφιστάμενων νόμων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και συναφών κανόνων ή θέσπιση νέων, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας για μελλοντικές πανδημίες, θα πρέπει να θέτει σαφή όρια και όρους και να προβλέπει ρητά τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και τον δικαστικό έλεγχο της αναλογικότητας των μέτρων και της συμμόρφωσής τους με τα εγχώρια και διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι κανόνες και οι πολιτικές που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19 θα πρέπει να διακρίνονται, στο μέτρο του δυνατού, από σαφήνεια, συνεκτικότητα και συνέπεια και να συνοδεύονται από την έγκαιρη παροχή των σχετικών πληροφοριών· τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και τη διαβούλευση μαζί της, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, με σκοπό τη διαμόρφωση των κανόνων και των πολιτικών· και τη συμπερίληψη τεκμηριωμένης αιτιολόγησης. Αυτή η αρχή της σαφήνειας θα πρέπει επίσης να καθοδηγεί τη δημιουργία προβλέψιμων μηχανισμών –που θα περιλαμβάνουν όλες τις αναγκαίες δημοκρατικές, ουσιαστικές και δικονομικές εγγυήσεις– ώστε να είναι προετοιμασμένοι να αντιδρούν ομαλά σε πιθανές μελλοντικές πανδημίες, κρίσεις στον τομέα της υγείας ή φυσικές καταστροφές. Οι κανόνες, οι πολιτικές και κάθε σχετική πληροφορία θα πρέπει να τίθενται στη διάθεση όλων των τμημάτων της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των μειονοτικών γλωσσικών ομάδων. Όταν απαιτούνται αλλαγές στην πολιτική, οι αλλαγές αυτές θα πρέπει να ανακοινώνονται αρκετά νωρίς μέσω διαφόρων επίσημων και δημόσιων διαύλων, ώστε οι πολίτες να έχουν χρόνο να προετοιμάσουν και να προσαρμόσουν αναλόγως τη συμπεριφορά τους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Θα πρέπει να απαιτείται τακτική υποβολή εκθέσεων στο κοινοβούλιο από τους υπουργούς της κυβέρνησης που είναι επιφορτισμένοι με τη θέσπιση μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Τα κοινοβούλια των κρατών μελών θα πρέπει να συγκροτούν επιτροπές ή ομάδες για τον έλεγχο των μέτρων για τη νόσο COVID-19 και να υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις στα κοινοβούλια και στις τοπικές και περιφερειακές αντιπροσωπευτικές συνελεύσεις. Ο κοινοβουλευτικός διάλογος σχετικά με τις εν λόγω εκθέσεις και τις απαντήσεις της κυβέρνησης θα πρέπει επίσης να αποτελεί απαίτηση για τη διασφάλιση της εποπτείας της κυβερνητικής δράσης. Τα κράτη θα πρέπει να διασφαλίζουν την πρόσβαση στη δικαιοσύνη με τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των δικαστηρίων και τη διευκόλυνση της επιγραμμικής και εξ αποστάσεως εργασίας των δικαστηρίων, καθώς και με την παροχή στήριξης σε ευάλωτους διαδίκους, μάρτυρες ή πρόσωπα που υπόκεινται σε ποινικές ή αστικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός της δημοκρατίας ορίζονται στη Συνθήκη ΕΕ, στον Ευρωπαϊκό Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και στις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε κυρίαρχη βάση από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, κάθε κράτος έχει την υποχρέωση να σέβεται, να προστατεύει και να προασπίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι αξίες αυτές είναι θεμελιώδεις, αλληλεξαρτώμενες και αλληλοενισχυόμενες. Πρόκειται για ζητήματα διεθνών υποχρεώσεων και όχι ιδεολογίας. Ως εκ τούτου, ενώ οι συζητήσεις σχετικά με τις διαδικασίες για τη βέλτιστη εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι μια ορθολογική άσκηση, η αρχή του σεβασμού τους δεν θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο πολιτικού διαλόγου. Κατά τον ίδιο τρόπο, η αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της δημόσιας υγείας αποτελεί υποχρέωση των αρχών. Οι αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι απαντήσεις που προσφέρουν υπόκεινται σε κατάλληλο δημοκρατικό διάλογο, δημόσια διαβούλευση και κοινοβουλευτική εποπτεία, η οποία περιλαμβάνει επίσης την ανάγκη αντιμετώπισης των ψευδών ειδήσεων, μεταξύ άλλων όταν αυτό απορρέει από την πρόθεση υπονόμευσης ενός πολιτικού αντιπάλου, γεγονός που μπορεί να υπονομεύσει την αποτελεσματική αντιμετώπιση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης λόγω πανδημίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, παρά τις καλύτερες προθέσεις που διαφαίνονται πίσω από το μέσο NextGenerationEU και τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και παρά το άνοιγμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ), των κοινωνικών εταίρων και των ενδιαφερόμενων μερών, το επίπεδο πραγματικής συμμετοχής εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκές και οι διαδικασίες δεν βοήθησαν τις απόψεις των ΟΚΠ να έχουν επαρκή αντίκτυπο (4)., Ακόμη και αν εφαρμοστεί με επιτυχία, υπάρχει κίνδυνος το σχέδιο να προωθήσει την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, τονώνοντας την ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, αλλά να μην βελτιώσει τη δύσκολη κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν την ανεργία, την απώλεια εισοδήματος και την επιδείνωση των συνθηκών υγείας, διαβίωσης και εργασίας, καθώς και την αύξηση των ανισοτήτων. Τα σχέδια ανθεκτικότητας θα πρέπει να υποβάλλονται αμέσως σε εκτιμήσεις των διανεμητικών επιπτώσεων και τα αποτελέσματα θα πρέπει να συζητούνται με τις ΟΚΠ, τους κοινωνικούς εταίρους και τα ενδιαφερόμενα μέρη σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σχέση μεταξύ της προστασίας της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανάπτυξης και εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ). Όπως προαναφέρθηκε, η ευημερία και τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών θα πρέπει να βασίζονται σε ένα κοινό και συνεπές κοινωνικό μοντέλο, αρκετά ευέλικτο ώστε να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές εθνικές παραδόσεις και εμπειρίες και σύμφωνο με τις αξίες, τις αρχές και τους στόχους της Συνθήκης, του ΕΠΚΔ και την ανανεωμένη και μακρόπνοη συναίνεση που προωθεί (5). Κατά την παρακολούθηση της εφαρμογής του σχεδίου δράσης για τον ΕΠΚΔ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εκτεταμένες αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η πανδημία είναι μια παγκόσμια κρίση που θα έχει σίγουρα μακροχρόνιες αλλά άνισες συνέπειες σε διάφορα τμήματα του πληθυσμού. Η στήριξη των ευάλωτων πληθυσμών θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα, σύμφωνα με την αρχή «κανείς δεν πρέπει να μένει στο περιθώριο», και θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους ευάλωτους εργαζομένους και στην εκπλήρωση της αρχής 14 του ΕΠΚΔ σχετικά με το ελάχιστο εισόδημα. Θα πρέπει επίσης να ενισχυθεί η στήριξη των επιχειρήσεων που πλήττονται από την πανδημία, ιδίως εκείνων που επλήγησαν δυσανάλογα και εκείνων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, όπως για παράδειγμα οι ΜΜΕ. Θα πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, οι οποίες επλήγησαν σοβαρά από την κρίση (6). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία θα πρέπει να περιλαμβάνει μια ευρείας κλίμακας πρωτοβουλία για την προώθηση της διαπαιδαγώγησης σχετικά με τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η οποία είναι καθοριστικής σημασίας για τη διαφύλαξη των δημοκρατικών αξιών και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει να είναι συμμετοχική και να απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Το κράτος δικαίου

| 2.1. | Υπάρχουν σαφή κριτήρια για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης κάθε κρατικής δράσης με τις αρχές του κράτους δικαίου και είναι σημαντικό οι αρχές αυτές να τηρούνται τόσο σε καιρούς ομαλότητας όσο και, ακόμη περισσότερο, κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Τα κριτήρια αυτά είναι η νομιμότητα, η ασφάλεια δικαίου, η απαγόρευση της αυθαίρετης άσκησης εκτελεστικών εξουσιών και η λογοδοσία των κυβερνήσεων έναντι του νόμου, η οποία διασφαλίζεται με τον δικαστικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο (7). Η χρήση των εξουσιών έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι αναγκαία, αναλογική και προσωρινή και να υπόκειται πάντα όχι μόνο στα όρια του συνταγματικού δικαίου της χώρας, αλλά και στα πρότυπα που καθορίζονται από το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πανδημία COVID-19 έχει δημιουργήσει πολύπλοκες προκλήσεις για τα νομικά, πολιτικά, κοινωνικά, υγειονομικά και εκπαιδευτικά συστήματα όλων των κρατών μελών. Σε ένα τόσο δύσκολο περιβάλλον, η διατήρηση υψηλού βαθμού συμμόρφωσης με το κράτος δικαίου μπορεί να φαίνεται ανέφικτη. Ωστόσο, τα νέα στοιχεία εντός και εκτός Ευρώπης δείχνουν ότι τα κράτη που έχουν διατηρήσει μια πολιτική και νομοθετική διαδικασία που σέβεται το κράτος δικαίου έχουν συσχετιστεί με μια πιο θετική διαχείριση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας με χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας και λοιμώξεων, αλλά και με υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης του κοινού προς την κυβέρνηση, η οποία είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότερη απάντηση στην κρίσης (8). Οι αρχές του κράτους δικαίου θα πρέπει να καθοδηγούν κάθε δημοκρατική κυβέρνηση να ανταποκρίνεται νόμιμα και αποτελεσματικά στην τρέχουσα κρίση στον τομέα της υγείας και, ενδεχομένως, σε παρόμοιες κρίσεις στο μέλλον. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Όσον αφορά τις απαντήσεις των κρατών μελών στην πανδημία, διατυπώθηκαν ανησυχίες σχετικά με τρεις βασικές αρχές που βρίσκονται στο επίκεντρο του κράτους δικαίου: (1) την αρχή της νομιμότητας· (2) την αρχή της ασφάλειας δικαίου· και (3) την αρχή της λογοδοσίας έναντι του νόμου (9). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Όσον αφορά τη νομιμότητα, εντοπίστηκαν ορισμένα ζητήματα με κυβερνητικές απαντήσεις, σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο, μεταξύ των οποίων: δράση που αναλαμβάνεται χωρίς νομική βάση ή νομοθετική εξουσιοδότηση· τη θέσπιση και/ή επέκταση της «κατάστασης έκτακτης ανάγκης» κατά προφανή παραβίαση των εθνικών συνταγματικών πλαισίων· τη χρήση νομικών βάσεων από την εκτελεστική εξουσία κατά τρόπο που δεν προορίζεται να χρησιμοποιηθεί· και τους περιορισμούς των θεμελιωδών δικαιωμάτων που εγκρίθηκαν κατά προφανή παράβαση συνταγματικών ή διεθνών διατάξεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Όσον αφορά την ασφάλεια δικαίου, τα εθνικά μέτρα που είναι προβληματικά εν προκειμένω περιλαμβάνουν τη θέσπιση περιοριστικών μέτρων με ασαφή ερμηνεία· αντιφάσεις μεταξύ της κυβερνητικής πολιτικής και των υποκείμενων νομικών μέτρων· και τόσο συχνές αλλαγές στη νομοθεσία που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο για τους απλούς πολίτες να κατανοήσουν τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν. Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ο κίνδυνος και η αβεβαιότητα αυξάνονται και το κοινό προσβλέπει στην κυβέρνηση –και στις δημόσιες αρχές γενικότερα– για σαφή καθοδήγηση σχετικά με το τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν νόμιμα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Όσον αφορά τη λογοδοσία στον νόμο, προβλήματα με την κοινοβουλευτική και δικαστική εποπτεία της κυβερνητικής δράσης που σχετίζεται με τη νόσο COVID-19 παρατηρούνται στην περιθωριοποίηση των κοινοβουλίων. Πριν από τον Φεβρουάριο 2021, λιγότερα από τα μισά κράτη μέλη της ΕΕ είχαν συστήσει ειδικές κοινοβουλευτικές επιτροπές, είχαν δημοσιεύσει εκθέσεις ή είχαν προγραμματίσει τακτικές συζητήσεις σχετικά με τα μέτρα που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19, ενώ σε λιγότερο από το ένα τρίτο των περιπτώσεων τα κυβερνητικά μέτρα είχαν ελεγχθεί (π.χ. με συζήτηση ή ψηφοφορία στο κοινοβούλιο) ή είχαν τροποποιηθεί από τα κοινοβούλια (10). Δικαστικός έλεγχος είναι η διαδικασία με την οποία τα δικαστήρια διασφαλίζουν ότι οι κυβερνήσεις ενεργούν νόμιμα και είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε περιόδους κρίσης, όταν τα θεμελιώδη δικαιώματα ενδέχεται να υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς. Εκφράστηκαν ορισμένες ανησυχίες σε ολόκληρη την ΕΕ όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του δικαστικού ελέγχου και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη στο πλαίσιο των μέτρων για τη νόσο COVID-19 (11). Το κλείσιμο των δικαστηρίων ή ο περιορισμός της πρόσβασης στα δικαστήρια σε ορισμένα μόνο είδη διαδικασιών επηρέασε αρνητικά την ικανότητα των πολιτών να επιλύουν τις διαφορές τους και υπονόμευσε την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, ιδίως όταν τα πλέον ευάλωτα μέλη της κοινωνίας έχουν πληγεί δυσανάλογα από μέτρα που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Τα δικαστικά συστήματα στα περισσότερα κράτη μέλη δεν ήταν προετοιμασμένα για την κρίση λόγω του χαμηλού επιπέδου ψηφιοποίησής τους και επειδή ορισμένα τμήματα της κοινωνίας, ιδίως οι ευάλωτες ομάδες, δεν διέθεταν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του δικαστικού σώματος, με αποτέλεσμα να μην έχουν πρόσβαση σε αυτό. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Μπορεί τελικά να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το κράτος δικαίου μπορεί να κατευθύνει την αποτελεσματικότερη δράση ως απάντηση στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (12) στον τομέα της δημόσιας υγείας και αποτελεί ουσιαστική αξία, όχι μόνο σε συνήθεις καιρούς, αλλά και, ίσως ακόμη περισσότερο, σε περιόδους κρίσης. Στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλονται μέσω του μέσου NextGenerationEU για την αποκατάσταση της άμεσης οικονομικής και κοινωνικής ζημίας που προκλήθηκε από την πανδημία του κορονοϊού, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στην πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου εργαλείου που θα επιτρέπει τη λήψη οικονομικών διορθωτικών μέτρων έναντι των κρατών μελών που διαπράττουν σοβαρές και επίμονες παραβιάσεις των αξιών που αναφέρονται στο άρθρο 2 (13). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Θεμελιώδη δικαιώματα

| 3.1. | Η πανδημία COVID-19 άσκησε τεράστια πίεση σε όλα τα θεσμικά όργανα και τις υποδομές που στηρίζουν και προστατεύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ΕΕ. Η ραγδαία υποβάθμιση των ιατρικών υπηρεσιών και η μεγάλης κλίμακας κοινωνικοοικονομική κρίση έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή, την υγεία και την ευημερία της πλειονότητας των κατοίκων της ηπείρου και αύξησαν τον κίνδυνο της φτώχειας, πράγμα το οποίο επηρέασε ιδιαίτερα συγκεκριμένες ομάδες οι οποίες επλήγησαν από έμπρακτη και διαρκή διαταραχή της παροχής των κοινωνικών υπηρεσιών λόγω της μακροχρόνιας υποχρηματοδότησής τους και της έλλειψης ετοιμότητας του συστήματος για την αντιμετώπιση κρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για ένα δεσμευτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για ένα αξιοπρεπές ελάχιστο εισόδημα στην Ευρώπη (14). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να συμμετάσχουν σε έναν βαθύ κοινωνικό προβληματισμό σχετικά με τις αιτίες της κρίσης και τους λόγους για τους οποίους τα περισσότερα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας οδηγήθηκαν στα πρόθυρα της κατάρρευσης λόγω της πανδημίας. Οι πολυετείς πολιτικές λιτότητας έχουν οδηγήσει σε μια γενική τάση αποεπένδυσης στον τομέα της υγείας και σε άλλες βασικές κοινωνικές υπηρεσίες (βοήθεια σε εξαρτώμενα και ευάλωτα άτομα, οίκους ευγηρίας κ.λπ.), δημιουργώντας μια ωρολογιακή βόμβα που εξερράγη με τη μορφή μια σημαντικής πρόκλησης στον τομέα της υγείας. Καθώς εξελίσσεται η διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης, όλοι οι εμπλεκόμενοι θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να αντλήσουν διδάγματα από την κρίση αυτή, προκειμένου να τεθούν τα θεμέλια για την ανασυγκρότηση του κράτους πρόνοιας. Η ανθεκτικότητα είναι μια κενή λέξη εάν δεν καταβληθούν όλες οι προσπάθειες για την οικοδόμηση ενός ανανεωμένου ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου που θέτει τους ανθρώπους στο επίκεντρο. Η ΕΕ πρέπει να είναι προετοιμασμένη για την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, καθώς και τη διασφάλιση διαφανών διαδικασιών, πολιτικών και οικονομικών πόρων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η προστασία των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αμφισβητήθηκε από την εξέλιξη της κρίσης και τις πολιτικές απαντήσεις, ιδίως εκείνες που σχετίζονται με την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα του παιδιού, τα δικαιώματα των ηλικιωμένων και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, καθώς και τις δίκαιες συνθήκες εργασίας και την κοινωνική ασφάλιση και την κοινωνική πρόνοια. Δυστυχώς, στον τομέα της ισότητας των φύλων, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται στις ειδικές δομές λήψης αποφάσεων που συστάθηκαν για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19, ενώ πολλές εκτιμήσεις επιπτώσεων στερούνται ιδιαίτερης επικέντρωσης στη διάσταση του φύλου. Υπάρχει επίσης ανάγκη για ρητή αναγνώριση των δυσανάλογων επιπτώσεων της πανδημίας και των σχετικών μέτρων όσον αφορά το φύλο. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα δικαιώματα του παιδιού, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την κοινωνική στήριξη, αποτελούν μεγάλη πηγή ανησυχίας για την ΕΟΚΕ. Όπως έχει ήδη προτείνει η ΕΟΚΕ, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στα δικαιώματα, την ευημερία και τη διανοητική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών (15). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύσταση που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της με θέμα «Νέα στρατηγική για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων», σύμφωνα με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εστιάσει την έκθεση του 2022 στις επιπτώσεις της νόσου COVID-19 στα θεμελιώδη δικαιώματα, ιδίως όσον αφορά την κοινωνικοοικονομική ευημερία (16). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΕ έχει μεγάλη ευθύνη για την προώθηση και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19, η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η ΕΕ θα μπορούσε να κάνει περισσότερα προκειμένου να βοηθήσει τον κόσμο να αντιμετωπίσει την πανδημία COVID-19. Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει τις προσπάθειες της ΕΕ για την άμεση αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών αναγκών, την ενίσχυση των συστημάτων υγείας, ύδρευσης και αποχέτευσης και τον μετριασμό των κοινωνικών και των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Βραχυπρόθεσμα, θα πρέπει να διατεθούν περισσότεροι πόροι για την εξασφάλιση ευρείας και δίκαιης πρόσβασης στα εμβόλια. Τα 100 εκατομμύρια εμβόλια για τα οποία έχει δεσμευτεί η ΕΕ δεν επαρκούν επ’ ουδενί για τις πιεστικές ανάγκες του μεγαλύτερου μέρους του πλανήτη (17). Ως ο κύριος εξαγωγέας εμβολίων στον κόσμο, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να αλλάξει την προσέγγισή της. Τα εμβόλια πρέπει να παράγονται σε μεγαλύτερη κλίμακα και σε μεγαλύτερο αριθμό, με στόχο να δοθεί η δυνατότητα σε χώρες εκτός ΕΕ να επιτύχουν ασφαλή επίπεδα εμβολιασμού. Στο πλαίσιο της προαναφερθείσας ανάγκης για οικοδόμηση ενός νέου ευρωπαϊκού οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου, όλοι οι Ευρωπαίοι παράγοντες θα πρέπει να συμμετάσχουν σε ενδελεχή προβληματισμό σχετικά με τους απώτερους στόχους της ενιαίας αγοράς και τις συναφείς πολιτικές. Ο προβληματισμός αυτός θα πρέπει να είναι ανθρωποκεντρικός και να εξετάζει τις έννοιες των δημόσιων αγαθών, της συλλογικής υγείας και εναλλακτικών τρόπων μέτρησης του πλούτου, μεταξύ άλλων με βάση τις προτάσεις των κοινωνικών εταίρων (18). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Θα πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την προώθηση και την προστασία των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, ως άμεσο και αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης των αρνητικών επιπτώσεων της πανδημίας στην υγεία, την κοινωνία, την οικονομία και την εκπαίδευση. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων θα πρέπει να θεωρείται φυσική ανάπτυξη πολιτικής για την προστασία των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η εντολή του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και το πεδίο εφαρμογής των εκθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το κράτος δικαίου θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να καλύπτουν πλήρως και να επιτρέπουν την επαρκή παρακολούθηση του σεβασμού αυτών των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σχέση μεταξύ της προστασίας της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανάπτυξης και εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ). Όπως προαναφέρθηκε, η ευημερία και τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών θα πρέπει να βασίζονται σε ένα κοινό και συνεπές κοινωνικό μοντέλο, αρκετά ευέλικτο ώστε να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές εθνικές παραδόσεις και εμπειρίες και σύμφωνο με τις αξίες, τις αρχές και τους στόχους της Συνθήκης, του ΕΠΚΔ και την ανανεωμένη και μακρόπνοη συναίνεση που προωθεί (19). Κατά την παρακολούθηση της εφαρμογής του σχεδίου δράσης για τον ΕΠΚΔ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι εκτεταμένες αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Το μέλλον της δημοκρατίας

| 4.1. | Η πανδημία αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο με επίσης παγκόσμιες επιπτώσεις στην πολιτική και τη δημοκρατία. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η πανδημία έχει σοβαρό αντίκτυπο στη δημοκρατία και περιλαμβάνει τα εξής: ο αριθμός των χωρών, στις οποίες παρατηρείται ενίσχυση των απολυταρχικών τάσεων, υπερβαίνει τον αριθμό των χωρών που κινούνται προς μια δημοκρατική κατεύθυνση· σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες χώρες σημειώνεται οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας· η εκλογική ακεραιότητα τίθεται υπό αμφισβήτηση σε διάφορες χώρες· η οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας συχνά χαίρει υποστήριξης από τους πολίτες· στα μη δημοκρατικά καθεστώτα ο αυταρχισμός αποκτά βαθύτερες ρίζες· και η παρατεταμένη κρίση στον τομέα της υγείας τείνει να μετατρέπει σε συνηθισμένο φαινόμενο τους περιορισμούς στις βασικές ελευθερίες (20). Η ΕΕ θα πρέπει να λάβει υπόψη τις παγκόσμιες τάσεις που επηρεάζουν τις παγκόσμιες και τις περιφερειακές πολιτικές της και να καταστεί δημοκρατικό παράδειγμα παγκοσμίως. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Το μέλλον της δημοκρατίας και το μέλλον της ΕΕ είναι αλληλένδετα. Η ΕΕ οικοδομήθηκε ως μέσο ειρήνης και συνεργασίας και κυρίως, ως μέσο δημοκρατίας, σε όλα τα στάδιά του. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όλες οι προκλήσεις και οι εντάσεις που απορρέουν από την πανδημία δεν επηρεάζουν την ποιότητα και τις επιδόσεις των δημοκρατικών μας συστημάτων και, εξίσου σημαντικό, τη δέσμευση για την οικοδόμηση μιας ολοκληρωμένης, δημοκρατικής, κοινωνικής και ευημερούσας Ένωσης. Αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα πρέπει να υπερισχύει της εθνικής νομοθεσίας σύμφωνα με τις Συνθήκες. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Από τις αρχές του 2020, όταν η νόσος COVID-19 έφτασε στην Ευρώπη με καταστροφικές συνέπειες, χρησιμοποιήθηκαν διάφορα μέσα πολιτικής για την καταπολέμηση της πανδημίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα ιατρικά, επείγοντα και διοικητικά μέτρα εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο διαφόρων καθεστώτων έκτακτης ανάγκης, τα οποία διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο και τη διάρκεια. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Σε αρκετές χώρες της ΕΕ, εκφράστηκαν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τα κίνητρα και τις συνέπειες αυτών των καθεστώτων έκτακτης ανάγκης. Αυτά περιλάμβαναν την παράκαμψη των κοινοβουλευτικών και των τοπικών/περιφερειακών συνελεύσεων, την έλλειψη εποπτείας της εκτελεστικής δράσης, την επιβολή περιορισμών στην ενημέρωση του κοινού, την έλλειψη διαφάνειας, κοινωνικού διαλόγου και συμμετοχής των πολιτών, τις ανεξέλεγκτες δαπάνες και την ανεπαρκή στήριξη των ατόμων που πλήττονται περισσότερο, συμπεριλαμβανομένου του ιατρικού προσωπικού. Στις χώρες με ήδη σημαντικές δημοκρατικές αδυναμίες, τα καθεστώτα έκτακτης ανάγκης λειτούργησαν ως επιταχυντές προηγούμενων τάσεων (21). Στις χώρες με σταθερά δημοκρατικά συστήματα, έθεσαν ζητήματα προσαρμοστικότητας στις νέες συνθήκες και αποτελεσματικότητας των ληφθέντων μέτρων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Οι απαντήσεις πολιτικής οδήγησαν επίσης σε πρωτοφανές επίπεδο παραπληροφόρησης και αντίθεσης στα υγειονομικά μέτρα, από τον περιορισμό της κυκλοφορίας έως τις θεραπείες και τα εμβόλια. Ενώ η ΕΕ ήταν γενικά επιτυχής στις προσπάθειές της να στηρίξει την έρευνα, την προμήθεια και τη διανομή εμβολίων, η αδυναμία της να το γνωστοποιήσει σαφώς σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό πληθυσμό συνέβαλε στην τροφοδότηση της διάδοσης ψευδών ειδήσεων, ιδίως από ομάδες κατά των εμβολίων. Τα αφηγήματα έγιναν τόσο ισχυρά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επηρέασαν την εμπιστοσύνη του κοινού στο σύστημα υγείας και στους επαγγελματίες του και πυροδότησαν δυσαρέσκεια κατά ερευνητών, πολιτικών, ακαδημαϊκών και ηγετών της κοινωνίας των πολιτών που υποστήριξαν τη στρατηγική απόκρισης που επέβαλε ο ΠΟΥ. Επρόκειτο συνήθως για συνδυασμό θεωρητικών πεποιθήσεων συνωμοσίας και έντονης δυσπιστίας στην ιατρική επιστήμη και τεχνολογία, ιδίως στα εμβόλια. Συνολικά, ο ΟΟΣΑ διαπίστωσε ότι η κρίση της νόσου COVID-19 επιτάχυνε τη γενικά μειούμενη εμπιστοσύνη του κοινού στους θεσμούς, γεγονός που οδήγησε σε παραπληροφόρηση, πόλωση και απροθυμία συμμόρφωσης με τις δημόσιες πολιτικές. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Σε αρκετές χώρες, οι συμπεριφορές αυτές βοήθησαν ριζοσπαστικά δεξιά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα και οργανώσεις να ενισχύσουν περαιτέρω τις εκλογικές τους περιφέρειες. Καθώς συνεχίζονται οι ιατρικές και κοινωνικοοικονομικές κρίσεις, η κινητοποίηση και η επιρροή τους θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο (22). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Σε όλες τις χώρες, οι εντάσεις εξαιτίας της υγειονομικής και της οικονομικής κρίσης εμπεριέχουν σοβαρές πιθανότητες πρόκλησης διχασμού μεταξύ διαφόρων ομάδων και κοινωνικών κατηγοριών. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η πανδημία και οι συνέπειές της επηρέασαν με διαφορετικό τρόπο νέους και ηλικιωμένους, άτομα που αναφέρουν ότι έχουν πληγεί οικονομικά και άτομα που αντιμετωπίζουν τη νόσο COVID-19 κυρίως ως κρίση στον τομέα της δημόσιας υγείας, καθώς και άτομα που θεωρούν το κράτος ως προστάτη και άτομα που το αντιμετωπίζουν ως καταπιεστή (23). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν τους κινδύνους που θα δημιουργήσει μια παρατεταμένη κρίση. Η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών είναι να είναι σε θέση να ενισχύσουν τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ενόψει της αμφισβήτησης και της κριτικής. Στόχος μιας δημοκρατικής στρατηγικής δεν θα πρέπει να είναι η νομιμοποίηση των πολιτικών και κυβερνητικών ελίτ, αλλά η διατήρηση της αποτελεσματικότητας των τρόπων ανταπόκρισης, με παράλληλη προώθηση του δημοκρατικού πλουραλισμού, των κατάλληλων ελέγχων και ισορροπιών, καθώς και της άσκησης ορθολογικής, εποικοδομητικής και κοινωνικής κριτικής. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Στο πλαίσιο αυτό, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τα υφιστάμενα θεσμικά όργανα του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με τα κοινά για την πλήρη και διαφανή συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των ενδιαφερόμενων μερών στη δημιουργία ενός πλουραλιστικού δημοκρατικού χώρου στον οποίο θα γίνονται δεκτά διάφορα οράματα και κριτική. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι παρά τις καλύτερες προθέσεις που διαφαίνονται πίσω από το μέσο NextGenerationEU και τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και παρά την προθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προωθήσει τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των ενδιαφερόμενων μερών, το επίπεδο πραγματικής συμμετοχής εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκές και οι ισχύουσες διαδικασίες δεν βοήθησαν τις απόψεις τους να αποκτήσουν επαρκή αντίκτυπο. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Όπως συνιστάται στη γνωμοδότησή της σχετικά με το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, εκτός από τους τομείς που έχουν ήδη συμπεριληφθεί, η προώθηση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας θα πρέπει να περιλαμβάνει την προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο· θα πρέπει να εμπλέκει την κοινωνία των πολιτών και να καλύπτει τη δημοκρατία σε όλες τις πτυχές και τους τομείς της, συμπεριλαμβανομένης της εργασιακής δημοκρατίας, μεταξύ άλλων. Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι χρειάζεται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, ο οποίος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υψίστης ποιότητας λήψη αποφάσεων και την επακόλουθη οικειοποίηση σε κάθε δημοκρατία, σύμφωνα και με τις διατάξεις του άρθρου 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) (24). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία θα πρέπει να περιλαμβάνει μια ευρείας κλίμακας πρωτοβουλία για την προώθηση της διαπαιδαγώγησης σχετικά με τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η οποία είναι καθοριστικής σημασίας για τη διαφύλαξη των δημοκρατικών αξιών και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει να είναι συμμετοχική και να απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους. |
| --- | --- |

4.11.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση· Δήλωση του Luca Jahier, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και του José Antonio Moreno Díaz, προέδρου της ομάδας «Θεμελιώδη δικαιώματα και κράτος δικαίου», 15 Απριλίου 2020.

1

(2)  Δήλωση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, Η απάντηση της ΕΕ στην επιδημία COVID-19 και η ανάγκη για πρωτοφανή αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, 6 Απριλίου 2020.

2

(3)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 173.

3

(4)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμμετοχή της Οργανωμένης Κοινωνίας των Πολιτών στα Εθνικά σχέδια Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας — Τι αποδίδει και τι όχι», 25.2.2021 (EE C 155 της 30.4.2021, σ. 1).

4

(5)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 38.

5

(6)  Social Economy Europe, «The Impact of COVID-19 on Social Economy Enterprises» (Κοινωνική Οικονομία Ευρώπη, Ο αντίκτυπος της COVID-19 στις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας), Ιούνιος 2020.

6

(7)  Συμβούλιο της Ευρώπης, Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Δημοκρατία μέσω του Δικαίου (Επιτροπή της Βενετίας), «Σεβασμός της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου κατά τη διάρκεια των κρατών έκτακτης ανάγκης: Προβληματισμοί», Στρασβούργο, 19 Ιουνίου 2020, CDL-AD(2020)014.

7

(8)  Βλέπε για παράδειγμα τις συνολικές συγκριτικές μελέτες και βάσεις δεδομένων: CompCoRe Jasanoff, Sheila, Hilgartner, Stephen, «A Stress Test for Politics: Insights from the Comparative Covid Response Project (CompCoRe) 2020» (Verfassungsblog, 11 Μαΐου 2021) και «Power and the COVID-19 Pandemic», Verfassungsblog Symposium, J Grogan, «Power, Law and the COVID-19 Pandemic: Part I» και «Part II» που ολοκληρώνουν τη μελέτη «Power and the COVID-19 Pandemic»Verfassungsblog Symposium (2021).

8

Power and the COVID-19 Pandemic

Verfassungsblog Symposium

(9)  J. Grogan, «Extraordinary or extralegal responses?
  The rule of law and the COVID-19 crisis» (Democracy Reporting International, Μάιος 2021).

9

Extraordinary or extralegal responses?

The rule of law and the COVID-19 crisis

(10)  J. Grogan, «Extraordinary or extralegal responses?
  The rule of law and the COVID-19 crisis» (Democracy Reporting International, Μάιος 2021).

10

Extraordinary or extralegal responses?

The rule of law and the COVID-19 crisis

(11)  J. Grogan, «Extraordinary or extralegal responses?
  The rule of law and the COVID-19 crisis» (Democracy Reporting International, Μάιος 2021).

11

Extraordinary or extralegal responses?

The rule of law and the COVID-19 crisis

(12)  J. Grogan and N. Weinberg, «Principles to Uphold the Rule of Law and Good Governance in Public Health Emergencies» (Σύνοψη πολιτικής της RECONNECT, Αύγουστος 2020): https://reconnect-europe.eu/wp-content/uploads/2020/08/RECONNECTPB_082020B.pdf.

12

(13)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 173.

13

(14)  ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 1. Για την εν λόγω γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ υποβλήθηκε αντιγνωμοδότηση η οποία απορρίφθηκε, αλλά συγκέντρωσε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων.

14

(15)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 50.

15

(16)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 50.

16

(17)  Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τη νόσο COVID-19, 25 Μαΐου 2021.

17

(18)  «Supplementing GDP as a welfare measure: proposed joint list by the European social partners», 3 Μαρτίου 2021.

18

(19)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 38.

19

(20)  Διεθνές Ινστιτούτο Δημοκρατίας και Εκλογικής Βοήθειας (International IDEA), The Global State of Democracy Report 2021 (Έκθεση 2021 για την κατάσταση της δημοκρατίας παγκοσμίως).

20

(21)  Βλέπε Petra Guasti, «The Impact of the COVID-19 Pandemic in Central and Eastern Europe. The Rise of Autocracy and Democratic Resilience», Democratic Theory, τόμος 7, τεύχος 2, χειμώνας 2020: σ. 47.

21

(22)  Βλέπε, για παράδειγμα, José Javier Olivas Osuna και José Rama, «COVID-19: A Political Virus? Populist Discour’s Vox’s Populist Discour’in Times of Crisis», Frontiers in Political Science, 18 Ιουνίου 2021.

22

(23)  Ivan Krastev και Mark Leonard, «Europe’s Invisible Divides: How COVID-19 is Polarizing European Politics», Ενημέρωση πολιτικής ECFR, Σεπτέμβριος 2021.

23

(24)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 56.

24

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/18 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/18

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τα κοινωνικά ζητήματα του οικολογικού προσανατολισμού των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 275/03)

| Εισηγητής: | ο κ. Pierre Jean COULON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Pierre Jean COULON

| Απόφαση της ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 207/1/2 |

Απόφαση της ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

207/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει ότι τάσσεται ένθερμα υπέρ των συμπερασμάτων και των συστάσεων των γνωμοδοτήσεων «Πρωτοβουλία FuelEU για τη ναυτιλία» (1) και «Ναϊάδες ΙΙΙ» (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | Εν προκειμένω, η στενή συνεργασία με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς του ναυτιλιακού κλάδου και της αλυσίδας εφοδιασμού είναι απαραίτητη για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | Το ίδιο ισχύει για το αναγκαίο συμφέρον όσον αφορά τη δημιουργία τερματικών σταθμών διατροπικών μεταφορών που επιτρέπουν την ανάπτυξη των εσωτερικών πλωτών μεταφορών στις πόλεις, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο οικολογικός προσανατολισμός των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών πρέπει απαραιτήτως να λαμβάνει υπόψη την υγεία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που ζουν κοντά σε οδούς ναυσιπλοΐας ή λιμένες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ως εκ τούτου, οι λιμενικές αρχές, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και οι φορείς του τομέα των μεταφορών πρέπει να συνεργαστούν για την επανεξέταση των δεσμών μεταξύ της πόλης, των λιμένων και των φορέων των μεταφορών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η μετάβαση προς τον οικολογικό προσανατολισμό μπορεί να καταστεί δυνατή μόνο εφόσον υπάρξει κατάλληλη κατάρτιση για τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Οι προτάσεις αυτές εντάσσονται πλήρως στο περίγραμμα της μελλοντικής αξιοποίησης της γαλάζιας οικονομίας. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Ναϊάδες III», που δημοσιεύτηκε στις 24 Ιουνίου 2021, σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη, και η πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές, που δημοσιεύτηκε στις 14 Ιουλίου 2021, η λεγόμενη «FuelEU Maritime», δίνουν το έναυσμα για την απαλλαγή αυτών των τομέων από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το «ΝΑΪΑΔΕΣ III» είναι ένα σχέδιο δράσης για την προώθηση των εσωτερικών πλωτών μεταφορών σε 35 σημεία, το οποίο έχει ως αφετηρία μια πολύ απλή διαπίστωση της επιτρόπου Μεταφορών κ. Adina Vălean: οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές είναι «ένας από τους πλέον οικονομικούς σε CO2 τρόπους μεταφοράς και οι εσωτερικές πλωτές οδοί μπορούν να συμβάλουν ουσιωδώς στην απαλλαγή των συστημάτων μεταφορών μας από τις ανθρακούχες εκπομπές». Ωστόσο, μόνο το 6 % των εμπορευματικών μεταφορών της ΕΕ γίνεται μέσω των ποταμών και των καναλιών μας, ενώ το δίκτυο εσωτερικών πλωτών οδών ανέρχεται σε 41 000 χιλιόμετρα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η φιλοδοξία που διατυπώνεται στην ανακοίνωση είναι να καταστεί δυνατή η παράδοση μεγαλύτερου όγκου εμπορευμάτων μέσω των ποταμών και των καναλιών της Ευρώπης και να διευκολυνθεί η μετάβαση σε φορτηγίδες μηδενικών εκπομπών έως το 2050. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση της οδηγίας για τις διατροπικές μεταφορές που χρονολογείται από το 1992 (3), το μόνο νομικό μέσο της ΕΕ που στηρίζει άμεσα τη μετάβαση από τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές σε τρόπους μεταφοράς χαμηλών εκπομπών (εσωτερικές πλωτές μεταφορές, θαλάσσιες και σιδηροδρομικές μεταφορές), αλλά ο αντίκτυπος της οποίας επηρεάστηκε από τη μη ικανοποιητική μεταφορά της στα κράτη μέλη. Ένας σημαντικός λόγος αυτής της ελλιπούς μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο είναι ότι η δέσμη μέτρων για την κινητικότητα του 2018 περιείχε μια πραγματική σύγκρουση μεταξύ, αφενός, του στόχου της επίτευξης θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων και των εργαζομένων οδικών μεταφορών στην εσωτερική αγορά (με τον περιορισμό των ενδομεταφορών προς και από τους τερματικούς σταθμούς διατροπικών μεταφορών) και, αφετέρου, της μετάβασης από τις συνδυασμένες μεταφορές στις διατροπικές μεταφορές με μείωση του κόστους τους. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η πρόταση κανονισμού για τη θαλάσσιες μεταφορές αποτελεί μέρος της δέσμης πολιτικών και νομοθετικών μέτρων «προσαρμογή στον στόχο του 55 %», που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 % έως το 2030. Είναι κυρίως προσανατολισμένη προς τους στόχους μείωσης των εκπομπών και απαιτεί από τους μεταφορείς να δηλώνουν τον τύπο πλοίων και καυσίμων που χρησιμοποιούν. Ως εκ τούτου, είναι σχετικά λίγο περιοριστική. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι θαλάσσιες μεταφορές όπως νοούνται γενικά αντιπροσωπεύουν μόνο το 10 % των εκπομπών που σχετίζονται με τις μεταφορές στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να υποστηρίξει την πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον οικολογικό προσανατολισμό των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Αυτό άλλωστε πράττει η ΕΟΚΕ με τις προσφάτως εγκριθείσες γνωμοδοτήσεις της «Πρωτοβουλία FuelEU για τη ναυτιλία» (4) και «Ναϊάδες ΙΙΙ» (5). Εκφράζει δε την επιθυμία να αξιοποιήσει την ευκαιρία για να παρουσιάσει ορισμένες σκέψεις σχετικές με τα κοινωνικά ζητήματα που προκύπτουν από τον οικολογικό προσανατολισμό των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών. Επιθυμεί δε να επιστήσει την προσοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διευθέτηση του θαλάσσιου χώρου που επίσης προϋποθέτει ο οικολογικός προσανατολισμός των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών για λόγους προσαρμογής των μεταφορών στην κλιματική αλλαγή βάσει της γαλάζιας οικονομίας (6). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποτελείται από δύο μέρη που αφορούν δύο διαφορετικά θέματα: το πρώτο μέρος επικεντρώνεται στη φύση των εσωτερικών πλωτών μεταφορών και των αντίστοιχων λιμένων, ενώ το δεύτερο πραγματεύεται τα κοινωνικά ζητήματα που αφορούν τους εργαζομένους στις θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι θαλάσσιες μεταφορές είναι μια κλαδική αγορά που εκτείνεται από τις τοπικές μεταφορές με οχηματαγωγά για τις ζεύξεις στις πόλεις και τα αρχιπελάγη, τους μικρούς ποταμούς και τις θαλάσσιες διαδρομές, έως τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων με οχηματαγωγά πλοία, πλοία μεταφοράς φορτίου χύδην, πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και κρουαζιερόπλοια.
  Η παρούσα γνωμοδότηση δεν πραγματεύεται όλους αυτούς τους κλάδους, αλλά εξετάζει την κοινωνική διάσταση των τοπικών και περιφερειακών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.1.

Η παρούσα γνωμοδότηση δεν πραγματεύεται όλους αυτούς τους κλάδους, αλλά εξετάζει την κοινωνική διάσταση των τοπικών και περιφερειακών μεταφορών.

| 3.2. | Ο οικολογικός προσανατολισμός των εσωτερικών πλωτών και θαλάσσιων μεταφορών απαιτεί ολοκληρωμένη προσέγγιση, καθώς οι μελλοντικές υποδομές μεταφορών θα πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη την ανησυχία σχετικά με την υγεία των κατοίκων και των εργαζομένων της περιοχής. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σε αυτήν τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα τα κοινωνικά ζητήματα του οικολογικού προσανατολισμού των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εκπονήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιόπιστες μελέτες σχετικά με τον αντίκτυπο που έχουν στην υγεία οι δραστηριότητες των ποτάμιων και των θαλάσσιων λιμένων. Οι μελέτες αυτές θα πρέπει να καλύπτουν την ανάλυση των συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης μεγάλης κλίμακας και να περιλαμβάνουν συστάσεις ώστε η αξιοποίηση των ποτάμιων και θαλάσσιων λιμένων να γίνεται με συνεκτίμηση των ζητημάτων υγειονομικής τάξης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι θαλάσσιες ενδομεταφορές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, ιδίως για τα νησιωτικά εδάφη. Ευνοούν μια πολιτική χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, μειώνουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και διευκολύνουν την αρχή της πολυτροπικότητας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στους λιμένες και ο αντίκτυπός της στην υγεία των κατοίκων της περιοχής αποτελεί ευαίσθητο ζήτημα. Η περαιτέρω ανάπτυξη των συστημάτων παροχής ενέργειας από την ξηρά στους ποτάμιους και θαλάσσιους λιμένες, όπως συμβαίνει στον λιμένα του Ρότερνταμ, έτσι ώστε τα πλοία, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, να μπορούν να σβήνουν τους κινητήρες ενόσω είναι ελλιμενισμένα, κρίνεται ενδεδειγμένη από την ΕΟΚΕ, καθώς αυτό θα συμβάλει στην προστασία της υγείας των κατοίκων και των εργαζομένων της περιοχής. Το ίδιο ισχύει και για τα κρουαζιερόπλοια που είναι συχνά ελλιμενισμένα σε κεντρικές λιμενικές ζώνες. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ηχορύπανση που προκαλείται από τις θαλάσσιες λιμενικές δραστηριότητες δεν μπορεί να αγνοηθεί, δεδομένου ότι αφορά την ποιότητα ζωής των κατοίκων, αφενός, και την υγεία των εργαζομένων, αφετέρου. Το ίδιο ισχύει και για τους κατοίκους της ενδοχώρας των εσωτερικών πλωτών οδών. Η βελτίωση των επιδόσεων των εσωτερικών πλωτών μεταφορών συμβαδίζει με την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της ενδοχώρας· ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή δεν θα πρέπει να αποβαίνει σε βάρος της ποιότητας ζωής των κατοίκων της, παρόλο που οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές προκαλούν λιγότερες οχλήσεις από τις οδικές μεταφορές. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ο οικολογικός προσανατολισμός των εσωτερικών πλωτών και θαλάσσιων μεταφορών δεν μπορεί να μελετηθεί χωρίς να τεθούν τα ζητήματα που σχετίζονται με την κατάρτιση του προσωπικού, τις προοπτικές απασχόλησης και τη διαφορετική μεταχείριση γυναικών και ανδρών σε αυτούς τους τομείς, ούτε χωρίς να ληφθούν υπόψη τα κοινωνικά ζητήματα που σχετίζονται με τις βαθιές αλλαγές που επιφέρει η ψηφιοποίηση και η αυτοματοποίηση των επαγγελμάτων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ανανέωση του στόλου είναι απαραίτητη για τη μείωση της εξάρτησης των εσωτερικών πλωτών μεταφορών από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, ο τομέας αυτός απαρτίζεται κυρίως από κυβερνήτες μικρών σκαφών και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αντιμετωπίζουν επί του παρόντος οικονομικές δυσκολίες (απώλεια κύκλου εργασιών ύψους περίπου 2,7 δισεκατ. ευρώ, μείωση κατά τουλάχιστον 70 % των επιβατικών μεταφορών). Ως εκ τούτου, η κοινωνική αποδοχή της αναγκαίας ανανέωσης του στόλου προϋποθέτει τη συμμετοχή των κυβερνητών των σκαφών, η οποία θα διασφαλιστεί μόνο εάν κερδηθεί η εμπιστοσύνη τους με επενδύσεις και μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Επομένως, η μετάβαση προς τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, που θεωρείται ότι έχουν μηδενικές εκπομπές CO2, απαιτεί όχι μόνο τη χρηματοδοτική ενίσχυση των υφιστάμενων κυβερνητών των σκαφών, αλλά και εντεινόμενες προσπάθειες για την κατάρτιση των πληρωμάτων που απασχολούνται σήμερα ή στο μέλλον. Η επιτυχία του οικολογικού προσανατολισμού των εσωτερικών πλωτών και θαλάσσιων μεταφορών εξαρτάται επίσης από την ικανότητα του τομέα να διαχειριστεί τον μετασχηματισμό της εργασίας και των δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Λιμένες

| 4.1. | Στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών, η πολιτική οικολογικού προσανατολισμού των θαλάσσιων μεταφορών οδηγεί σε επανεξέταση των συνδέσεων μεταξύ πόλεων και λιμένων. Τα αναπτυξιακά έργα που βασίζονται σε μια οικονομία βασισμένη ολοκληρωτικά στο πετρέλαιο και η παγκοσμιοποιημένη «υπερ-εμπορευματοκιβωτιοποίηση» κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα είχαν ως αποτέλεσμα την έξοδο των λιμένων από τις πόλεις, που έγιναν υπερβολικά μικρές, και οδήγησαν στη δημιουργία βιομηχανικών-λιμενικών περιοχών στην περιφέρεια. Ωστόσο, η αποδοχή ενός μεγάλου λιμενικού ή αστικού έργου πρέπει να είναι σχεδόν ομόφωνη, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ένα συχνά πολύ περίπλοκο σύνολο επιχειρημάτων που συνδέει το δημόσιο συμφέρον με τα ιδιωτικά συμφέροντα. Αυτές οι απαιτήσεις των πολιτών και της κοινωνίας είναι αρκετά καινοφανείς στη χιλιετή σχέση που χαρακτηρίζει μια πόλη και τον λιμένα της. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η λιμενική αρχή και οι δήμοι μπορούν να έχουν απόλυτη σύμπνοια ή να διαφωνούν εντελώς μεταξύ τους, με κοινωνικές και περιβαλλοντικές προεκτάσεις που δεν μπορούν στο εξής να παρακάμπτονται (7). Στις πόλεις-λιμένες, όπου τα πλοία συνυπάρχουν με κατοίκους, βιομηχανίες, καταστήματα και τουριστικές δραστηριότητες, η ποιότητα του περιβάλλοντος και οι πηγές όχλησης αποτελούν παράγοντες κινητοποίησης των κατοίκων. Για παράδειγμα, τα σκάφη έχουν τις μηχανές αναμμένες μέρα-νύχτα: η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί καθημερινή μάστιγα για τους περιοίκους πολλών ευρωπαϊκών λιμένων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Τα επιβατηγοφορτηγά και τα οχηματαγωγά πλοία πολλών γραμμών απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα φυσικό αέριο και λεπτά σωματίδια. Ο θόρυβος που προκαλείται από τους κινητήρες αποτελεί επίσης αφόρητη όχληση, καθώς πρόκειται για μόνιμο θόρυβο που τη νύχτα εντείνεται. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός ότι μόνο ορισμένοι από τους σταθμούς υποδοχής των πλοίων στους λιμένες διαθέτουν ηλεκτρική σύνδεση με την ξηρά. Ως εκ τούτου, ορισμένα πλοία αναγκάζονται να θέτουν σε λειτουργία τις δικές τους ηλεκτρογεννήτριες. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στους λιμένες και ο αντίκτυπός της στην υγεία των κατοίκων της περιοχής αποτελεί ευαίσθητο ζήτημα. Η κοινωνική απαίτηση για προληπτικά και διορθωτικά μέτρα για την ποιότητα του αέρα στα πέριξ των λιμένων καθίσταται ολοένα και πιο πιεστική, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το ίδιο ισχύει και για την ηχορύπανση που προκαλείται από τις δραστηριότητες στους λιμένες. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ο οικολογικός προσανατολισμός των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών δεν μπορεί να γίνει χωρίς την καταγραφή και την ανάλυση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των λιμένων, ιδίως σε αλληλοεπηρεαζόμενες περιοχές πόλης-λιμένα. Αυτό θα πρέπει να είναι το προκαταρκτικό βήμα πριν από την έγκριση κάθε μέτρου και θα δώσει τη δυνατότητα για έξυπνη περιβαλλοντική διαχείριση της αλληλεπίδρασης πόλης-λιμένα, στην οποία θα μπορούσε να συμβάλει η ανάπτυξη ποτάμιων λιμένων εσωτερικής ναυσιπλοΐας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Πράγματι, ο οικολογικός προσανατολισμός των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση των επιπτώσεων της διασποράς των εκπομπών αερίων, ακόμη και με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, των πλοίων, του τοπογραφικού προφίλ της περιοχής του λιμένα, της κατανομής του πληθυσμού στις περιοχές που επηρεάζονται από τη λιμενική δραστηριότητα, της ύπαρξης μετεωρολογικών σταθμών, δεδομένου ότι ο καιρός επηρεάζει τη διασπορά ή τη στασιμότητα των αερίων στην ατμόσφαιρα, και των αισθητήρων που μετρούν τη ρύπανση και τα επίπεδα θορύβου. |
| --- | --- |

4.7.

Οι εργαζόμενοι στον κλάδο της ναυτιλίας

| 4.8. | Ένα άλλο σημαντικό κοινωνικό ζήτημα που δεν θα πρέπει να αγνοηθεί είναι αυτό της απασχόλησης και της κατάρτισης στα νέα επαγγέλματα των ναυτικών. Παρά την έλλειψη διαθέσιμων και συγκρίσιμων δεδομένων ακριβείας σχετικά με τους ναυτικούς, αναγνωρίζεται γενικά ότι ο ναυτιλιακός τομέας πάσχει από έλλειψη δεξιοτήτων και ότι είναι δύσκολο να καλυφθούν κενές θέσεις εργασίας και να διατηρηθούν οι ναυτικοί. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Το ότι έχει σχετικά μειωθεί η ελκυστικότητα αυτού του επαγγελματικού κλάδου οφείλεται μεταξύ άλλων και στο ότι η ναυσιπλοΐα στη θάλασσα δεν θεωρείται πλέον τρόπος για να γνωρίσεις τον κόσμο. Πράγματι, τα ταξίδια είναι πλέον φθηνότερα και ευκολότερα. Σύμφωνα με μία ανεξάρτητη μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο τομέας θεωρείται επίσης ασύμβατος με τη λεγόμενη «κανονική» κοινωνική και οικογενειακή ζωή, με κακές συνθήκες εργασίας και κακές προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης, και τούτο παρά τη σύμβαση Ναυτικής Εργασίας του 2006, που αναφέρεται με τη συντομογραφία MLC 2006, η οποία θεσπίζει ελάχιστες απαιτούμενες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης για τους ναυτικούς στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο (8). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Ωστόσο, ορισμένα στοιχεία από έκθεση της Ένωσης Εφοπλιστών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας δείχνουν ότι σε ορισμένα στρώματα της κοινωνίας η θαλάσσια ναυτιλία θεωρείται ότι έχει κύρος και αίγλη, ιδίως χάρη στις εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού για τον τομέα, τις υποτροφίες κ.λπ. |
| --- | --- |

4.10.

Η αντιπροσωπευτικότητα των γυναικών στον κλάδο των μεταφορών

| 4.11. | Ο αριθμός των γυναικών στις θαλάσσιες μεταφορές παραμένει σχετικά υποεκπροσωπούμενος/χαμηλός και παρουσιάζει ελάχιστες ενδείξεις βελτίωσης με την πάροδο του χρόνου. Εκτός από ορισμένες σκανδιναβικές χώρες και τις Κάτω Χώρες, οι γυναίκες απασχολούνται σε θέσεις εργασίας που είναι υποδεέστερες και λιγότερο καλά αμειβόμενες από τους άνδρες. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ είναι μέλος της ευρωπαϊκής ομάδας που έχει ως αποστολή την ενσωμάτωση και την αξιοποίηση των γυναικών στους κλάδους των μεταφορών εν γένει, συμπεριλαμβανομένων αυτών των θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών. Μια διαδικτυακή έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές από τις 7 Οκτωβρίου έως τις 29 Νοεμβρίου 2019 καταδεικνύει ότι μόνο το 22 % του μισθολογικού κόστους των μεταφορών σε όλους τους κλάδους αντιστοιχεί σε γυναίκες (9). Η μελέτη αποκαλύπτει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά εμπόδια εξαιτίας των ανισοτήτων και των στερεότυπων μεταξύ των φύλων στον κλάδο. Οι θαλάσσιες μεταφορές αποτελούσαν ανέκαθεν ανδρικό κλάδο και η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να αλλάξει αυτή η κατάσταση για να διευθετηθεί το κοινωνικό ζήτημα της θέσης της γυναίκας στον κλάδο αυτόν. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Ο οικολογικός προσανατολισμός των θαλάσσιων μεταφορών θα μπορούσε εν προκειμένω να αποτελέσει ευκαιρία. Πράγματι, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις λόγω οικολογικού προσανατολισμού αναμένεται να οδηγήσουν σε μια δυναμική της απασχόλησης στις θαλάσσιες μεταφορές και σε μια διαφορετική αντίληψη για αυτές, καθώς τα παραδοσιακά επαγγέλματα στη θάλασσα θα αντικατασταθούν από θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας στη στεριά, κάτι που θα επιτρέψει την πρόσληψη περισσότερων γυναικών. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Κατάλληλα καταρτισμένοι ναυτικοί είναι απαραίτητοι για να εξασφαλιστεί ότι η ναυσιπλοΐα είναι εξίσου ασφαλής και φιλική προς το περιβάλλον. Η βιωσιμότητα αυτού του δυναμικού κλάδου εξαρτάται από την ικανότητά του να συνεχίσει να προσελκύει επαρκή αριθμό άρτια καταρτισμένων νεοαφιχθέντων και να διατηρεί τους έμπειρους ναυτικούς, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών-ναυτικών και άλλων υποεκπροσωπούμενων ομάδων. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, είναι απαραίτητη για την εξεύρεση τόσο ουσιαστικών όσο και βιώσιμων λύσεων με μέλημα τον οικολογικό προσανατολισμό των θαλάσσιων μεταφορών (10). |
| --- | --- |

4.15.

Οι ναυτικοί

| 4.16. | Εντούτοις, η αυτοματοποίηση των πλοίων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των πληρωμάτων και των λοιπών εργαζομένων στα πλοία, γεγονός που θα μειώσει τη ζήτηση σε ναυτικούς και, ταυτόχρονα, θα αυξήσει τον φόρτο εργασίας και τις ευθύνες όσων εργάζονται ήδη στον κλάδο. Η προοπτική της ανεργίας ή της επανειδίκευσης είναι απίθανο να καταστεί κοινωνικά αποδεκτή. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Άλλωστε, η ψηφιοποίηση και η αυτοματοποίηση είναι δυνατόν να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας των πληρωμάτων υψηλής ειδίκευσης με προσόντα πληροφορικής και ηλεκτροτεχνικές δεξιότητες. Θα μπορέσουν επίσης να μειώσουν τον διοικητικό φόρτο, που συχνά αναφέρεται ως πηγή κόπωσης για τα πληρώματα, και να επιτρέψουν την ανάπτυξη οιονεί αυτόνομων λειτουργικών συστημάτων, στοιχείο διόλου αμελητέο όσον αφορά τα ωράρια εργασίας και την ελκυστικότητα της ναυτιλίας. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η ψηφιοποίηση και η αυτοματοποίηση που σχετίζονται με τον οικολογικό προσανατολισμό των θαλάσσιων μεταφορών θα αλλάξουν ριζικά τον τομέα. Αυτό δεν αναμένεται να συμβεί βραχυπρόθεσμα, ιδίως επειδή οι πλοιοκτήτες δεν είναι ακόμη απόλυτα προετοιμασμένοι. Από την άλλη πλευρά, οι νέες αυτές τεχνολογίες προσαρμόζονται στα υφιστάμενα σκάφη. Το κόστος της ανανέωσης του στόλου επίσης συντείνει στην απροθυμία αυτή. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Εξάλλου, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον κίνδυνο οι μεταβαλλόμενες ανάγκες σε δεξιότητες να βλάψουν την απασχόληση είτε με την περιθωριοποίηση ορισμένων ναυτικών είτε με την ακατάλληλη εκπαίδευση των ναυτικών του αύριο. Αυτό αποτελεί σημαντικότατο ζήτημα για τις σχολές ναυτικών επαγγελμάτων, την οποία αντιμετώπισαν μόνο εκείνες που συνεργάζονται στενά με τη ναυτιλιακή βιομηχανία ώστε να προσαρμόζονται στις ανάγκες της. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Επιπλέον, η συνεχής κατάρτιση των ναυτικών είναι απαραίτητη για τη συνεχή επικαιροποίηση των δεξιοτήτων τους και για τη διευκόλυνση της μετάβασης από τις θέσεις εργασίας στη θάλασσα στις θέσεις εργασίας στη στεριά, που πιθανόν να προκύψει από τον οικολογικό προσανατολισμό των θαλάσσιων μεταφορών. Η πτυχή αυτή είναι απαραίτητη για να υπάρξει θετική επίδραση στην κοινωνία στο σύνολό της. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Περισσότερο ειδικευμένο προσωπικό σημαίνει αύξηση του κόστους εργασίας, κίνδυνο κοινωνικού ντάμπινγκ εις βάρος του λιγότερο ειδικευμένου προσωπικού και αθέμιτο ανταγωνισμό στην αγορά εργασίας, γεγονός που συνεπάγεται την ανάγκη για προστασία της απασχόλησης των Ευρωπαίων ναυτικών. Θα πρέπει να γίνει αναφορά στη μελέτη του 2018 με τίτλο Seafarers and digital disruption [Ναυτικοί και ψηφιακή ανατροπή] (11). Ωστόσο, φαίνεται ότι ο αριθμός τους μειώνεται και η ηλικία τους αυξάνεται, γεγονός που εγείρει το ερώτημα κατά πόσον είναι ανταγωνιστικοί με τους μη Ευρωπαίους ναυτικούς. Πρόκειται για αυτοτελές ζήτημα, αλλά είναι παρά ταύτα επιθυμητό να τεθεί στην παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Ως εκ τούτου, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να συμβάλουν ουσιωδώς στην τήρηση ή ακόμη και στην προαγωγή των κανόνων εργασίας στις θαλάσσιες μεταφορές. Ωστόσο, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις ενδέχεται να τεθούν σε κίνδυνο λόγω της ανομοιογένειας των εργασιακών δικαιωμάτων που ισχύουν επί του σκάφους και να καταστούν περίπλοκες από την επιβολή του εργατικού δικαίου σε διασυνοριακές περιοχές λόγω έλλειψης επικοινωνίας, συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των διαφόρων αρχών που είναι αρμόδιες για τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

4.22.

Οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές

| 4.23. | Ορισμένες από αυτές τις εκτιμήσεις ως προς τους εργαζόμενους στις θαλάσσιες μεταφορές είναι ενίοτε δυνατόν να παρεκταθούν στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές, με τη διαφορά ότι η αγορά εργασίας στον τομέα των εσωτερικών πλωτών μεταφορών αποτελείται κυρίως από αυτοαπασχολουμένους προχωρημένης ηλικίας λόγω ενός συνδυασμού κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών παραγόντων (12). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η γήρανση θίγει και την κατηγορία των μισθωτών, καθώς οι νέοι προτιμούν τις θέσεις εργασίας στη στεριά, με σταθερό ωράριο και τη δυνατότητα να περνούν τα Σαββατοκύριακα στο σπίτι τους. Για παράδειγμα, ο παράγοντας αυτός είναι πολύ σημαντικός στη δυτική Ευρώπη, όπου περί το 80 % των επιχειρήσεων εσωτερικών πλωτών μεταφορών είναι αυτοαπασχολούμενοι ιδιοκτήτες-επιχειρηματίες, που δεν έχουν σταθερό ωράριο εργασίας. Αυτό οδηγεί σε έλλειψη εργατικού δυναμικού στην εσωτερική ναυσιπλοΐα, τόσο στη μεταφορά επιβατών στις εσωτερικές υδάτινες οδούς όσο και στις εμπορευματικές μεταφορές, και αυτό το φαινόμενο παρατηρείται στο ειδικευμένο προσωπικό σε επίπεδο διοίκησης και στους ειδικευμένους κυβερνήτες σκαφών στον τομέα των υγρών φορτίων. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η έλλειψη αυτή οφείλεται και σε τεχνικούς παράγοντες· καθώς η εργασία των μελών του πληρώματος γίνεται όλο και περισσότερο τεχνική, οι εταιρείες εσωτερικών πλωτών μεταφορών αναζητούν εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο όμως είναι δυσεύρετο. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Η αύξηση της ελκυστικότητας του τομέα για τη νέα γενιά, ειδικότερα, απαιτεί τη λήψη ουσιαστικών μέτρων, κυρίως κοινωνικοπολιτιστικής και κοινωνιακής κλίμακας, όπως η ανάπτυξη συνεταιρισμών για την καλύτερη εναρμόνιση των οικονομικών αναγκών (αποτελεσματικότητα, κερδοφορία, υψηλός φόρτος εργασίας) με τις κοινωνικές, πολιτιστικές και κοινωνιακές πτυχές (ιδιωτική και κοινωνική ζωή, οικογένεια κ.λπ.). |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις της κρίσης που οφείλεται στην COVID-19, οι οποίες έχουν ήδη γίνει αισθητές θα ποσοτικοποιηθούν τα επόμενα χρόνια, ιδίως δεδομένου ότι η αγορά εργασίας στον τομέα των εσωτερικών πλωτών μεταφορών θα μετασχηματιστεί περαιτέρω λόγω του οικολογικού προσανατολισμού του τομέα. |
| --- | --- |

4.26.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Πρωτοβουλία FuelEU για τη ναυτιλία» (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 145).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Ναϊάδες ΙΙΙ» (ΕΕ C 194 της 12.5.2022, σ. 102).

2

(3)  Οδηγία 92/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ L 368 της 17.12.1992, σ. 38).

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Πρωτοβουλία FuelEU για τη ναυτιλία» (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 145).

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Ναϊάδες ΙΙΙ» (ΕΕ C 194 της 12.5.2022, σ. 102).

5

(6)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέματα: «Μια νέα προσέγγιση για βιώσιμη γαλάζια οικονομία στην ΕΕ», εισηγητής: ο κ. Simo Tiainen (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 108), και «Καινοτομία στο πλαίσιο της γαλάζιας οικονομίας», εισηγητής: ο κ. Séamus Boland (ΕΕ C 12 της 15.1.2015, σ. 93).

6

(7)  Daudet B. & Alix Y., «Gouvernance des territoires ville-port: empreintes locales, concurrences régionales et enjeux globaux» [Διοίκηση των περιοχών λιμένα-πόλης: τοπικό αποτύπωμα, περιφερειακοί ανταγωνισμοί και παγκόσμια ζητήματα], Organisations et Territoires, 2012.

7

Organisations et Territoires,

(8)  Coffey, «Μελέτη των κοινωνικών πτυχών του κλάδου θαλάσσιων μεταφορών», Consultores em Transportes Inovacāo e Sistemas, Oxford Research & World Maritime University, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2020.

8

Consultores em Transportes Inovacāo e Sistemas

(9)  https://www.etf-europe.org/make-transport-fit-for-women-to-work-in-etf-sounds-alarm-over-industrys-growing-gender-divide/

9

(10)  https://www.ecsa.eu/index.php/etf-ecsa-declaration-enhanced-participation-women-european-shipping

10

(11)  https://www.ics-shipping.org/wp-content/uploads/2018/10/ics-study-on-seafarers-and-digital-disruption.pdf

11

(12)  Central Commission for the Navigation of the Rhine, Thematic report on the European inland navigation sector labour market [Κεντρική Επιτροπή για τη Ναυσιπλοΐα του Ρήνου, Θεματική έκθεση για την αγορά εργασίας στον κλάδο της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη], Φεβρουάριος 2021.

12

Thematic report on the European inland navigation sector labour market

Θεματική έκθεση για την αγορά εργασίας στον κλάδο της εσωτερικής ναυσιπλοΐας στην Ευρώπη

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

567η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – INTERACTIO, 23.2.2022 - 24.2.2022

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/24 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/24

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη»

[COM(2021) 407 final — final 2021/230 (NLE)]

(2022/C 275/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Paul RÜBIG |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ |

Εισηγητής:

ο κ. Paul RÜBIG

Συνεισηγητής:

ο κ. Παναγιώτης ΓΚΟΦΑΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 182 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 219/0/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 182 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

219/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι το σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη καθορίζει κοινά αποδεκτές αξίες και αρχές για την Ε&Κ και προσδιορίζει, σε παγκόσμιο και γενικό επίπεδο, τους τομείς όπου τα κράτη μέλη θα αναπτύξουν από κοινού δράσεις προτεραιότητας. Το σύμφωνο στηρίζει, ως εκ τούτου, τον νέο Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν κυρίως εθνικές αρμοδιότητες. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η σύσταση του Συμβουλίου χωρίζεται σε ορισμένα βασικά μέρη, τα οποία εξετάζονται στις ακόλουθες ενότητες:






  1. | Αξίες και αρχές· |
| --- | --- | --- |

1.2.

1.

Αξίες και αρχές·

| 2. | Τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση· |
| --- | --- |

2.

Τομείς προτεραιότητας για κοινή δράση·

| 3. | Προτεραιότητα στις επενδύσεις στην Ε & Α· |
| --- | --- |

3.

Προτεραιότητα στις επενδύσεις στην Ε & Α·

| 4. | Συντονισμός και παρακολούθηση των πολιτικών και υποβολή εκθέσεων. |
| --- | --- |

4.

Συντονισμός και παρακολούθηση των πολιτικών και υποβολή εκθέσεων.

| 1.3. | Στο μέλλον, η Ευρώπη θα πρέπει να εκμεταλλευτεί τη δημιουργία αξίας, τις επιχειρήσεις και τις ποιοτικές θέσεις εργασίας που προκύπτουν από τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής Ε & Α. Ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για τη δημιουργία επιχειρήσεων, κερδών και θέσεων εργασίας για την Ευρώπη από τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής Ε & Α είναι τα Δικαιώματα Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΔΔΙ). Η τεράστια σημασία των ΔΔΙ και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας θα πρέπει να προστεθεί στην παράγραφο που αφορά τη «Δημιουργία αξίας», σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση μια σαφούς ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα ΔΔΙ στο πλαίσιο του συμφώνου για τον νέο ΕΧΕ. Αυτή η ενεργητική και παθητική πολιτική της ΕΕ για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και η σχετική στρατηγική θα πρέπει να συνοδεύονται από ενεργητική και παθητική στρατηγική αδειοδότησης, καθώς και από διαφανές σύστημα παρακολούθησης, με στόχο την άψογη παγκόσμια ισορροπία όσον αφορά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τις άδειες εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το σαφές κάλεσμα του συμφώνου για εμβάθυνση του ΕΧΕ, δηλαδή για τη μετάβαση από τον συντονισμό των εθνικών πολιτικών σε μια βαθύτερη ολοκλήρωση των εν λόγω πολιτικών, καθώς και το κάλεσμα για επιτάχυνση της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Μέχρι τώρα, η Ε&Κ στην ΕΕ των 27 εξακολουθούσε να διεξάγεται κυρίως σε παράλληλα στεγανά εργασίας. Αυτά τα στεγανά πρέπει τώρα να συνδεθούν με τεράστιους «σωλήνες επικοινωνίας» που, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει να καταστούν ένας από τους κύριους στόχους του συμφώνου. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, ενόψει των τεράστιων επενδύσεων στην έρευνα, την τεχνολογία και την καινοτομία (ΕΤΚ) στην Ασία (Κίνα, Νότια Κορέα κ.λπ.), η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει ουσιαστικά τις προσπάθειές της στην Ε&Κ, ιδίως όσον αφορά τον ταχύ μετασχηματισμό των αποτελεσμάτων της Ε & Α σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, δεδομένου ότι η Ευρώπη υστερεί σε αυτόν τον τομέα, όπως επισημαίνεται σαφώς στο έγγραφο COM(2020) 628. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι χρειάζεται επιτάχυνση της Ε&Κ στην ΕΕ και ταχεία επίτευξη της ψηφιακής μετάβασης. Μια πρόσφατα δημοσιευθείσα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο Πίνακας αποτελεσμάτων για τις βιομηχανικές επενδύσεις στην Ε & Α της ΕΕ του 2021, δείχνει ότι η Κίνα αύξησε τις επενδύσεις της στην Ε & Α από το 2020 έως το 2021 κατά 18,1 %, ότι οι ΗΠΑ αύξησαν τις επενδύσεις τους στην Ε & Α από το 2020 έως το 2021 κατά 9,1 %, ενώ η ΕΕ των 27 μείωσε τις επενδύσεις της στην Ε & Α κατά 2,2 %. Οι εν λόγω διαδικασίες μετάβασης πρέπει να είναι δίκαιες και θεμιτές, χωρίς να αφήνουν στο περιθώριο καμία ομάδα της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως δε τους ευάλωτους πολίτες, τους Ευρωπαίους πολίτες που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όπως επισημαίνεται στον νέο ΕΧΕ, καθώς και στο σύμφωνο, η ΕΕ χρειάζεται πραγματικά ένα νέο όραμα, δηλαδή μια νέα συμφωνία για τον ΕΧΕ της ΕΕ. Εάν εφαρμόσει την πεπατημένη όσον αφορά την ΕΤΚ, η ΕΕ θα συνεχίσει να υστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Ασίας (Κίνα, Κορέα κ.λπ.) στην Ε&Κ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Έως σήμερα, μόνο ένα περιορισμένο ποσοστό του πληθυσμού της ΕΕ (μόνο οι «συνήθεις ύποπτοι στον τομέα της Ε&Κ») συμμετείχε στις πολιτικές Ε&Κ της ΕΕ. Εντούτοις, η σύγχρονη κοινωνικοοικονομική έρευνα επισημαίνει την τεράστια σημασία της επιστήμης, της τεχνολογίας και της κοινωνίας για την επίτευξη σημαντικών επιδόσεων στον τομέα της Ε&Κ. Για να συμβάλει απτά στον στόχο μιας παγκοσμίως ισχυρότερης ΕΕ, η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθούν —με τη δέουσα μορφή— οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι κοινωνικοί και οι οικονομικοί εταίροι (ιδίως οι οργανώσεις εκπροσώπησης των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων/ΠΜΜΕ) σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο στην εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρακολούθηση των δράσεων που έχουν ήδη αναληφθεί το 2022 από το νέο φόρουμ του ΕΧΕ και άλλες συναφείς πρωτοβουλίες, όπως οι νέες ομάδες Ευρωπαίων πολιτών στο πλαίσιο της διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης. Το λεγόμενο «τρίγωνο της γνώσης» (Ανώτατη Εκπαίδευση, Βασική και Εφαρμοσμένη Έρευνα, Εμπορευματοποίηση νέας τεχνολογίας ανά Βιομηχανία), στο οποίο σημειώνουμε με ευχαρίστηση ότι γίνεται αναφορά και στο σύμφωνο για την Ε&Κ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτελεί σημαντική συνιστώσα για την ενίσχυση της Ε&Κ. Στο πλαίσιο αυτής της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ, είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί η συμμετοχή τόσο των εργαζομένων σε επίπεδο εγκαταστάσεων παραγωγής όσο και των ευάλωτων πολιτών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Στο πλαίσιο του νέου συμφώνου για την Ε&Κ, η Ευρώπη πρέπει να προετοιμάσει το έδαφος για την ανάπτυξη μιας περισσότερο επιχειρηματικής νοοτροπίας, η οποία ενθαρρύνει τις καινοτόμες επιχειρήσεις, τόσο τις ΠΜΜΕ όσο και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, που αναλαμβάνουν κινδύνους. Στην περίπτωση της καινοτομίας, το γνωστό σύνθημα «NO RISK, NO FUN» (χωρίς ρίσκο δεν υπάρχει διασκέδαση) μετατρέπεται σε «NO RISK, NO NEW BUSINESS, NO NEW QUALITY JOBS» (χωρίς ρίσκο δεν δημιουργούνται ούτε νέες επιχειρήσεις ούτε νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Υπάρχουν πολλά έγγραφα και προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφιερωμένα στην Ε&Κ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θα εκτιμούσε εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρίνιζε τις διασυνδέσεις μεταξύ όλων των εγγράφων της που αφορούν την Ε&Κ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων σχετικά με το σύμφωνο για την Ε&Κ, τον νέο ΕΧΕ, τις ευρωπαϊκές αποστολές, το σχέδιο της ΕΕ για την ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα και το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» γενικά. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι το σύμφωνο της ΕΕ για την Ε&Κ και ο νέος της ΕΧΕ θα πρέπει να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν σύμφωνα με τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίοι αποσκοπούν στην επίτευξη μιας αξιοπρεπούς ζωής για όλους σε έναν υγιή πλανήτη μέχρι το 2030. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Το βασικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο οποίο βασίζεται και παραπέμπει το σύμφωνο, είναι το έγγραφο COM(2020) 628 — Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τον Μάρτιο του 2021η ΕΟΚΕ δημοσίευσε γνωμοδότηση (1) με θέμα Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία (2). Πολλά από τα συμπεράσματα, τις συστάσεις και τις γενικές παρατηρήσεις που περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ ισχύουν επίσης και για το σύμφωνο και ορισμένα από αυτά επαναλαμβάνονται στο παρόν έγγραφο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η συγκέντρωση των στοιχείων Ε&Κ σε ενιαία νομική πράξη θα επιβεβαιώσει εκ νέου την πολιτική δέσμευση των κρατών μελών να κινητοποιήσουν τις πολιτικές τους Ε&Κ προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη, οι οποίες είναι:






  α. | η διττή μετάβαση (ψηφιακή μετάβαση και πράσινη συμφωνία)· |
| --- | --- | --- |

2.3.

α.

η διττή μετάβαση (ψηφιακή μετάβαση και πράσινη συμφωνία)·

| β. | η μεταπανδημική ανάκαμψη· |
| --- | --- |

β.

η μεταπανδημική ανάκαμψη·

| γ. | ο ολοένα και πιο έντονος παγκόσμιος ανταγωνισμός στην ΕΤΚ (Έρευνα, Τεχνολογία, Καινοτομία), ιδίως από την Ασία (Κίνα, Κορέα κ.λπ.). |
| --- | --- |

γ.

ο ολοένα και πιο έντονος παγκόσμιος ανταγωνισμός στην ΕΤΚ (Έρευνα, Τεχνολογία, Καινοτομία), ιδίως από την Ασία (Κίνα, Κορέα κ.λπ.).

Όλες αυτές οι προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπιστούν με δίκαιο και θεμιτό τρόπο, χωρίς να αφήσουν κανέναν στο περιθώριο, ιδίως δε τους ευάλωτους πολίτες της ΕΕ.

| 2.4. | Οι παγκόσμιες κατατάξεις και μελέτες στην ΕΤΚ καταδεικνύουν ότι, όσον αφορά τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, η ΕΕ των 27 υστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Ασίας, ιδίως της Κίνας και της Κορέας, όσον αφορά την ΕΤΚ, ιδίως όσον αφορά τις Βασικές Αναδυόμενες Τεχνολογίες (π.χ. τεχνητή νοημοσύνη, μηχανική μάθηση, ρομποτική, ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα κ.λπ.) Οι προκλήσεις α) και β) περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έγγραφο COM(2021) 407. Η πρόκληση γ) «ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στον τομέα της ΕΤΚ, ιδίως από την Ασία (Κίνα, Κορέα κ.λπ.)» προστέθηκε σκοπίμως από την ΕΟΚΕ, καθότι θεωρεί ότι εάν η ΕΕ δεν αντιμετωπίσει επιτυχώς αυτήν την πρόκληση θα χάσει εκατομμύρια εξειδικευμένες θέσεις εργασίας έναντι της Ασίας και, ως εκ τούτου, θα μειωθεί ο πλούτος και θα υποβαθμιστεί η ποιότητα ζωής των Ευρωπαίων. Η ΕΤΚ αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή των μελλοντικών ποιοτικών θέσεων εργασίας. Εάν η τεχνολογική υπεροχή σε πολλούς βιομηχανικούς κλάδους μετατοπιστεί στην Ασία, οι ποιοτικές θέσεις εργασίας θα μεταφερθούν επίσης στην Ασία. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ) έχει επίσης εκδώσει ήδη γνώμη για το σύμφωνο και τον νέο ΕΧΕ. Το ΕΣΕ τονίζει και αυτό ξεκάθαρα ότι η ΕΕ υστερεί σε σύγκριση με την Ασία, ιδιαίτερα την Κίνα, όσον αφορά την ΕΤΚ, δηλώνοντας ότι το σύμφωνο για την Ε&Κ μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία της ΕΕ να επιτύχει επιτέλους τους στόχους του αρχικού ΕΧΕ για να εδραιώσει τη θέση της Ευρώπης ως ηγέτιδας στην έρευνα και στην καινοτομία (3). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Κίνα όχι μόνο έχει ξεπεράσει την ΕΕ όσον αφορά την παραγωγή Ε&Κ και την έκδοση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, αλλά, εδώ και περίπου πέντε χρόνια, έχει επίσης αναλάβει πολύ επιθετικά το παγκόσμιο προβάδισμα στον καθορισμό προτύπων στη βιομηχανία της τεχνολογίας. Για πολλές δεκαετίες, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είχαν μονοπωλήσει τον καθορισμό των προτύπων της βιομηχανίας. Ο καθορισμός των προτύπων της βιομηχανίας της τεχνολογίας έχει πολύ ισχυρό ρόλο στην παγκόσμια ΕΤΚ, πράγμα που σημαίνει ότι η χώρα που ορίζει αυτά τα πρότυπα διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθορίσει σαφή μέτρα στο σύμφωνο προκειμένου να υποστηρίξει την ισχυρή θέση της Ευρώπης στον καθορισμό των παγκόσμιων προτύπων της βιομηχανίας της τεχνολογίας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, ενόψει των τεράστιων επενδύσεων στην έρευνα, την τεχνολογία και την καινοτομία (ΕΤΚ) στην Ασία (Κίνα, Νότια Κορέα κ.λπ.), η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει ουσιαστικά τις προσπάθειές της στην Ε&Κ, ιδίως όσον αφορά τον ταχύ μετασχηματισμό των αποτελεσμάτων της Ε & Α σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες. Μια πρόσφατα δημοσιευθείσα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο Πίνακας αποτελεσμάτων για τις βιομηχανικές επενδύσεις στην Ε & Α της ΕΕ του 2021, δείχνει ότι η Κίνα αύξησε τις επενδύσεις της στην Ε & Α από το 2020 έως το 2021 κατά 18,1 %, ότι οι ΗΠΑ αύξησαν τις επενδύσεις τους στην Ε & Α από το 2020 έως το 2021 κατά 9,1 %, ενώ η ΕΕ των 27 μείωσε τις επενδύσεις της στην Ε & Α κατά 2,2 %. Τα μέτρα της ΕΕ για την επιτάχυνση της Ε&Κ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πολυεθνικές επιχειρήσεις με έδρα στην ΕΕ, καθώς και τις ΠΜΜΕ, δεδομένου, αφενός, ότι και αυτές απειλούνται από τον ανταγωνισμό από την Ασία και, αφετέρου, ότι το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της απασχόλησης στην Ευρώπη προκύπτει από τις ΠΜΜΕ και τις νεοφυείς επιχειρήσεις και όχι από μεγάλες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το σαφές κάλεσμα του συμφώνου για την εμβάθυνση του ΕΧΕ, δηλαδή για τη μετάβαση από τον συντονισμό των εθνικών πολιτικών σε μια βαθύτερη ολοκλήρωση των εν λόγω πολιτικών, καθώς και το κάλεσμα για επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Μέχρι τώρα, η Ε&Κ στην ΕΕ των 27 εξακολουθούσε να διεξάγεται κυρίως σε παράλληλα στεγανά εργασίας. Αυτά τα στεγανά πρέπει τώρα να συνδεθούν με τεράστιους «σωλήνες επικοινωνίας» που, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει να καταστούν ένας από τους κύριους στόχους του συμφώνου. Η επικοινωνία και η συνεργασία αποτελούν βασικές κινητήριες δυνάμεις για την Ε&Κ. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Όπως επισημαίνεται στον νέο ΕΧΕ, καθώς και στο σύμφωνο, η ΕΕ χρειάζεται πραγματικά ένα νέο όραμα, δηλαδή μια νέα συμφωνία για τον ΕΧΕ της ΕΕ. Εάν εφαρμόσει την πεπατημένη όσον αφορά την ΕΤΚ, η ΕΕ θα συνεχίσει να υστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Ασίας (Κίνα, Κορέα κ.λπ.) στην Ε&Κ. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Πολλές μελέτες δείχνουν, ότι η μεταφορά γνώσης στην Ε&Κ λειτουργεί κυρίως μέσω των επικεφαλής, δηλαδή μέσω της εναλλαγής των θέσεων εργασίας μεταξύ των οργανισμών της Ε&Κ, καθώς και μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ σε μαζική κλίμακα. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη μαζική αύξηση της μεταφοράς γνώσεων μέσω των επιστημόνων, δηλαδή την εναλλαγή θέσεων εργασίας και προγραμμάτων κινητικότητας των ερευνητών εντός της ΕΕ των 27 σε τεράστια κλίμακα. Η μεταφορά γνώσης στην Ε&Κ δεν λειτουργεί μέσω μακροσκελών εγγράφων: δεν μπορεί κανείς να μεταφέρει τη γνώση πενταετούς εργασίας στην Ε & Α οποιουδήποτε ερευνητή μέσω μιας έκθεσης Ε & Α 500 σελίδων. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Το σύμφωνο αναφέρεται στους χάρτες πορείας για την τεχνολογία του ΕΧΕ. Σύμφωνα με όσα γνωρίζει επί του παρόντος η ΕΟΚΕ, είναι διαθέσιμος ένας χάρτης πορείας του ΕΧΕ για την περίοδο 2015-2020, ωστόσο η ΕΟΚΕ δεν γνωρίζει σχετικά με την ύπαρξη χάρτη πορείας για την τεχνολογία του ΕΧΕ για μετά το 2020. Οι στρατηγικές τεχνολογίας πρέπει να σχεδιάζονται μακροπρόθεσμα, καθώς μια νέα τεχνολογία δεν εμφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη. Οι χάρτες πορείας για την τεχνολογία χρειάζονται χρόνο προετοιμασίας τουλάχιστον 10 ετών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει μεσοπρόθεσμους (2020-2030) και μακροπρόθεσμους (2020-2050) χάρτες πορείας για την τεχνολογία μετά τη δημοσίευση του νέου ΕΧΕ. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αναφορά στη μεγάλη σημασία του λεγόμενου «τριγώνου της γνώσης» (Ανώτατη Εκπαίδευση, Βασική και Εφαρμοσμένη Έρευνα, Εμπορευματοποίηση νέας τεχνολογίας ανά Βιομηχανία) (4). |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, ενώ είναι αλήθεια ότι η έρευνα και η (ανώτατη) εκπαίδευση αποτελούν βασικές κινητήριες δυνάμεις της δημιουργίας γνώσεων, δεν αποτελούν τη βασική κινητήρια δύναμη της καινοτομίας. Εξ ορισμού, καινοτομία σημαίνει μετατροπή των αποτελεσμάτων της Ε & Α σε καινοτόμα προϊόντα και επιχειρήσεις. Δεν αποτελεί καθήκον των πανεπιστημίων ή των ερευνητικών ιδρυμάτων να αναπτύσσουν καινοτόμα προϊόντα και επιχειρήσεις. Σε αυτήν την παράγραφο, λείπουν οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι νεοφυείς επιχειρήσεις και οι επιχειρηματίες, ενώ πρέπει να προστεθεί εδώ και ο σημαντικός ρόλος τους στη διαδικασία της καινοτομίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (ΕΣΚ), το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας Κοινότητες Γνώσης και Καινοτομίας (EIT KIC) και άλλα προγράμματα καινοτομίας διαδραματίζουν εν προκειμένω σημαντικό ρόλο. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Σύμφωνα με το διάσημο διάγραμμα του καθηγητή Ansoff, μόνο ένα μικρό μερίδιο έργων Ε & Α (λιγότερο από περίπου 25 %) παράγει τελικά επιτυχημένα τεχνικά προϊόντα στην αγορά. Επομένως, μια σημαντική εστίαση στο σύμφωνο και στη στρατηγική Ε&Κ της ΕΕ πρέπει να είναι η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της Ε&Κ. Εάν, με έξυπνα μέσα για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας της Ε&Κ, το ποσοστό επιτυχίας της μπορεί να αυξηθεί από 25 % σε π.χ. 28 %, αυτό θα ήταν μια τεράστια επιτυχία για την Ευρώπη. Η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της Ε&Κ θα μπορούσε επίσης να επιταχύνει σημαντικά την Ε&Κ της Ευρώπης, η οποία είναι απελπιστικά αναγκαία, με παράλληλη διατήρηση του περίτρανου αιτήματος της ΕΕ για αριστεία στην έρευνα. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Όσον αφορά τις «Αξίες και Αρχές», η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι αξίες που αναφέρονται στο εν λόγω κεφάλαιο είναι σημαντικές, ωστόσο, προκειμένου η ΕΕ να σταματήσει να βρίσκεται πίσω από τις ΗΠΑ και την Ασία στον παγκόσμιο ανταγωνισμό Ε&Κ, χρειάζονται πρόσθετες αρχές. Ο νέος ΕΧΕ ορίζει ότι η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει τη μετατροπή των αποτελεσμάτων Ε & Α σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες για τις παγκόσμιες αγορές. Αυτή η επειγόντως αναγκαία επιτάχυνση απαιτεί, μεταξύ άλλων αξιών και ικανοτήτων, και επιχειρηματικότητα. Πολλές παγκόσμιες έρευνες καταδεικνύουν ότι η ΕΕ υστερεί σημαντικά σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Ασία όσον αφορά την επιχειρηματικότητα (π.χ. όσον αφορά τα καινοτόμα ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα). |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Όσον αφορά τη «Δημιουργία αξίας», η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την πολύ μεγάλη σημασία της μετατροπής της «γνώσης» (δηλαδή των αποτελεσμάτων Ε & Α) σε καινοτόμα, βιώσιμα προϊόντα και υπηρεσίες. Το σύμφωνο αναφέρεται στον σημαντικό ρόλο της βασικής έρευνας που σχετίζεται με τη δημιουργία ρηξικέλευθων ανακαλύψεων και γνώσης. Ωστόσο, η δημιουργία «αξίας για την Ευρώπη» χρειάζεται περισσότερα από τη δημιουργία ρηξικέλευθων ανακαλύψεων: υπάρχουν —δυστυχώς— πολυάριθμα παραδείγματα στα οποία Ευρωπαίοι ερευνητές έχουν προχωρήσει σε ρηξικέλευθες ανακαλύψεις, αλλά επιχειρηματίες και καινοτόμες εταιρείες από τις ΗΠΑ και την Ασία έχουν επιχειρηματικές δραστηριότητες και κέρδη από τα αποτελέσματα της Ε & Α της Ευρώπης, και οι θέσεις εργασίας μεταφέρθηκαν από την Ευρώπη στις ΗΠΑ και στην Ασία. Η Ευρώπη δεν πρέπει να επιτρέψει να συμβεί ξανά κάτι τέτοιο. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Η Ευρώπη θα πρέπει στο μέλλον να εκμεταλλευτεί τη δημιουργία αξίας, τις επιχειρήσεις και τις ποιοτικές θέσεις εργασίας που προκύπτουν από τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής Ε & Α. Ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για τη δημιουργία επιχειρήσεων, κερδών και θέσεων εργασίας για την Ευρώπη από τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής Ε & Α είναι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Η τεράστια σημασία των ΔΔΙ (Δικαιώματα Διανοητικής Ιδιοκτησίας) θα πρέπει να προστεθεί στην παράγραφο που αφορά τη «Δημιουργία αξίας», σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση μια σαφούς ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα ΔΔΙ στο πλαίσιο του συμφώνου για τον νέο ΕΧΕ. Αυτή η ενεργητική και παθητική πολιτική της ΕΕ για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και η σχετική στρατηγική θα πρέπει να συνοδεύονται από ενεργητική και παθητική στρατηγική αδειοδότησης, καθώς και από διαφανές σύστημα παρακολούθησης, με στόχο την άψογη παγκόσμια ισορροπία όσον αφορά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τις άδειες εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Στο σημείο 2 της πρότασης σύστασης του Συμβουλίου (5) υποδεικνύονται οι τομείς προτεραιότητας για την Ε&Κ της ΕΕ. Οι παρακάτω τομείς προτεραιότητας για θέματα Ε&Κ υποδεικνύονται επίσης στο έγγραφο COM (2020) 628:






  — | Τεχνητή νοημοσύνη |
| --- | --- | --- |

2.18.

—

Τεχνητή νοημοσύνη

| — | Μικροηλεκτρονική |
| --- | --- |

—

Μικροηλεκτρονική

| — | Κβαντική υπολογιστική |
| --- | --- |

—

Κβαντική υπολογιστική

| — | 5G |
| --- | --- |

—

5G

| — | Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας |
| --- | --- |

—

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

| — | Τεχνολογίες υδρογόνου |
| --- | --- |

—

Τεχνολογίες υδρογόνου

| — | Κινητικότητα μηδενικών εκπομπών και έξυπνη κινητικότητα. |
| --- | --- |

—

Κινητικότητα μηδενικών εκπομπών και έξυπνη κινητικότητα.

| 2.19. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει ότι, αν και συμφωνεί ότι αυτοί οι επτά τομείς προτεραιότητας (6) είναι πολύ σημαντικοί, θεωρεί σκόπιμη την προσθήκη των ακόλουθων βασικών τεχνολογιών και τομέων:






  — | Διαστημικές τεχνολογίες· |
| --- | --- | --- |

2.19.

—

Διαστημικές τεχνολογίες·

| — | Καθαρό νερό και αποχέτευση· |
| --- | --- |

—

Καθαρό νερό και αποχέτευση·

| — | Νέα υλικά υψηλής τεχνολογίας με τεράστιες μελλοντικές δυνατότητες για την ΕΕ, όπως π.χ. το γραφένιο· |
| --- | --- |

—

Νέα υλικά υψηλής τεχνολογίας με τεράστιες μελλοντικές δυνατότητες για την ΕΕ, όπως π.χ. το γραφένιο·

| — | Τεχνολογίες για την παραγωγή αγαθών και τροφίμων· |
| --- | --- |

—

Τεχνολογίες για την παραγωγή αγαθών και τροφίμων·

| — | Κλινική έρευνα, φαρμακευτικός και βιοτεχνολογικός τομέας· |
| --- | --- |

—

Κλινική έρευνα, φαρμακευτικός και βιοτεχνολογικός τομέας·

| — | Ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα, γενικότερα· |
| --- | --- |

—

Ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα, γενικότερα·

| — | Τεχνολογίες (υλισμικό και λογισμικό) για την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης (γενική διακοπή ρεύματος, διατάραξη των ψηφιακών επικοινωνιών, π.χ. λόγω εγκλήματος στον κυβερνοχώρο κ.λπ.). |
| --- | --- |

—

Τεχνολογίες (υλισμικό και λογισμικό) για την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης (γενική διακοπή ρεύματος, διατάραξη των ψηφιακών επικοινωνιών, π.χ. λόγω εγκλήματος στον κυβερνοχώρο κ.λπ.).

| 2.20. | Στην ΕΕ των 27 παρατηρείται, δυστυχώς, σημαντική διαρροή άριστων ερευνητών προς τις ΗΠΑ και, ολοένα και περισσότερο, προς την Ασία. Αυτή η διαρροή επιστημόνων πρέπει να αναχαιτιστεί και να μετατραπεί σε προσέλκυση επιστημόνων. Μεταξύ άλλων, για άριστες, παγκοσμίως κορυφαίες και ταχείες επιδόσεις στον τομέα της ΕΤΚ, είναι εξαιρετικά σημαντικές οι ακόλουθες αρχές:






  — | αναγνώριση και δίκαιη αμοιβή των άριστων ερευνητών στην ΕΕ των 27, με ιδιαίτερη έμφαση στις άριστες ερευνήτριες (λόγω της προβληματικής ισορροπίας μεταξύ των φύλων στον τομέα της ΕΤΚ στην ΕΕ των 27)· |
| --- | --- | --- |

2.20.

—

αναγνώριση και δίκαιη αμοιβή των άριστων ερευνητών στην ΕΕ των 27, με ιδιαίτερη έμφαση στις άριστες ερευνήτριες (λόγω της προβληματικής ισορροπίας μεταξύ των φύλων στον τομέα της ΕΤΚ στην ΕΕ των 27)·

| — | αποτελεσματική επικοινωνία, σύμπραξη και συνεργασία (τα τρία σημαντικά στοιχεία της καινοτομίας)· |
| --- | --- |

—

αποτελεσματική επικοινωνία, σύμπραξη και συνεργασία (τα τρία σημαντικά στοιχεία της καινοτομίας)·

| — | αύξηση της ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης για ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, βάσει ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών, διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι οι καλύτεροι ερευνητές θα λάβουν τα χρήματα (όχι χρηματοδότηση από έναν «κορβανά» χρηματοδότησης σε όλα τα ερευνητικά κέντρα). |
| --- | --- |

—

αύξηση της ενωσιακής και εθνικής χρηματοδότησης για ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, βάσει ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών, διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι οι καλύτεροι ερευνητές θα λάβουν τα χρήματα (όχι χρηματοδότηση από έναν «κορβανά» χρηματοδότησης σε όλα τα ερευνητικά κέντρα).

| 2.21. | Ένας σημαντικός στόχος για τη νέα εποχή της ΕΕ είναι η δημιουργία αξίας. Επομένως, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παράγραφος που αφορά την «Αξιοποίηση γνώσεων» είναι πολύ σημαντική. Στην εν λόγω παράγραφο, τονίζεται η σημασία της συνεργασίας και των διασυνδέσεων μεταξύ όλων των παραγόντων της Ε&Κ. Αυτό είναι σημαντικό, αλλά δεν αρκεί για την «αξιοποίηση γνώσεων». |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Τα ζητήματα που είναι εξίσου σημαντικά για τη δημιουργία αξίας για την Ευρώπη είναι τα εξής:






  — | μια δέσμευση για την ταχεία μετατροπή των αποτελεσμάτων Ε & Α σε καινοτόμα προϊόντα, υπηρεσίες και τελικά σε αξίες, επιχειρήσεις και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Αυτό απαιτεί, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μιας περισσότερο επιχειρηματικής νοοτροπίας στην Ευρώπη, καθώς και θετική στάση όσον αφορά την ανάληψη κινδύνων: η ταχεία εισαγωγή καινοτόμων προϊόντων ενέχει πάντα κινδύνους.
  Στην περίπτωση της καινοτομίας, το γνωστό σύνθημα «NO RISK, NO FUN» (χωρίς ρίσκο δεν υπάρχει διασκέδαση) μετατρέπεται σε «NO RISK, NO NEW BUSINESS, NO NEW JOBS» (χωρίς ρίσκο δεν δημιουργούνται ούτε νέες επιχειρήσεις ούτε νέες θέσεις εργασίας)· |
| --- | --- | --- |

2.22.

—

μια δέσμευση για την ταχεία μετατροπή των αποτελεσμάτων Ε & Α σε καινοτόμα προϊόντα, υπηρεσίες και τελικά σε αξίες, επιχειρήσεις και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Αυτό απαιτεί, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη μιας περισσότερο επιχειρηματικής νοοτροπίας στην Ευρώπη, καθώς και θετική στάση όσον αφορά την ανάληψη κινδύνων: η ταχεία εισαγωγή καινοτόμων προϊόντων ενέχει πάντα κινδύνους.

Στην περίπτωση της καινοτομίας, το γνωστό σύνθημα «NO RISK, NO FUN» (χωρίς ρίσκο δεν υπάρχει διασκέδαση) μετατρέπεται σε «NO RISK, NO NEW BUSINESS, NO NEW JOBS» (χωρίς ρίσκο δεν δημιουργούνται ούτε νέες επιχειρήσεις ούτε νέες θέσεις εργασίας)·

| — | ένα σαφή χάρτη πορείας για την τεχνολογία, ιδίως όσον αφορά τις Βασικές Τεχνολογίες Γενικής Εφαρμογής (ΒΤΓΕ) και τις Μελλοντικές και Αναδυόμενες Τεχνολογίες (ΜΑΤ)· |
| --- | --- |

—

ένα σαφή χάρτη πορείας για την τεχνολογία, ιδίως όσον αφορά τις Βασικές Τεχνολογίες Γενικής Εφαρμογής (ΒΤΓΕ) και τις Μελλοντικές και Αναδυόμενες Τεχνολογίες (ΜΑΤ)·

| — | μια ξεκάθαρη στρατηγική ΔΔΙ για τον νέο ΕΧΕ· |
| --- | --- |

—

μια ξεκάθαρη στρατηγική ΔΔΙ για τον νέο ΕΧΕ·

| 2.23. | Όσον αφορά την ενότητα «Εμβάθυνση μιας πραγματικά λειτουργικής εσωτερικής αγοράς γνώσης», η γνώση είναι —χωρίς την παραμικρή αμφιβολία— πολύ σημαντική, εφόσον ο 21ος αιώνας είναι ο αιώνας της γνώσης. Ωστόσο, είναι επίσης πολύ σημαντικό να δοθεί νέα ώθηση στην παραγωγή όλου του υλισμικού στην Ευρώπη. Πριν από 20 χρόνια, η ΕΕ πίστευε ότι η παραγωγή αγαθών θα μπορούσε να μεταφερθεί στην Ασία, διατηρώντας παράλληλα την Ε & Α που σχετίζεται με την παραγωγή στην Ευρώπη. Αυτό αποδείχθηκε εσφαλμένο. Η Ε & Α ακολουθεί πάντοτε την παραγωγή, αργά ή γρήγορα. Συνεπώς, για να επαναφέρει τουλάχιστον ένα μέρος της παραγωγής και των σχετικών με αυτήν θέσεων εργασίας από την Ασία στην Ευρώπη, η ΕΕ οφείλει να καταβάλει τεράστιες προσπάθειες. Αυτό θα συνέβαλλε επίσης κατά πολύ στην επίλυση του προβλήματος της ανεργίας, το οποίο είναι πρόβλημα ιδιαίτερα μεγάλου μεγέθους σε ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Ένα δίδαγμα που άντλησε και η Ευρώπη από την πανδημία του κορονοϊού είναι ότι η παραγωγή σχεδόν όλων των βασικών φαρμάκων και εμβολίων έχει μετακινηθεί από την Ευρώπη στην Ασία τα τελευταία 20 ή 30 χρόνια. Η Ευρώπη έχει χάσει την κυριαρχία της σε πολλά σημαντικά προϊόντα και φάρμακα. Τα μικροτσίπ είναι ένα άλλο παράδειγμα όπου η ευρωπαϊκή βιομηχανία, ειδικά η αυτοκινητοβιομηχανία, πλήττεται ιδιαίτερα επί του παρόντος. Άλλα παραδείγματα όπου η Ευρώπη, δυστυχώς, εξαρτάται πλήρως από την Ασία είναι οι συσσωρευτές ηλεκτρικών οχημάτων και οι τεχνολογίες υδρογόνου. (Ενώ οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές αυτοκινήτων εξακολουθούν να πειραματίζονται με πρωτότυπα υδρογονοκίνητων αυτοκινήτων, η Toyota, η Honda και η Hyundai τα παράγουν ήδη μαζικά και τα πωλούν σε τακτική βάση). Η Ασία είναι επίσης μακράν ηγέτιδα στις οπτικές τεχνολογίες, στις τεχνολογίες των επικοινωνιών 5G, στην τεχνητή νοημοσύνη, στη μηχανική μάθηση, στη ρομποτική και πολλές άλλες Βασικές Τεχνολογίες Γενικής Εφαρμογής (ΒΤΓΕ) και Μελλοντικές και Αναδυόμενες Τεχνολογίες (ΜΑΤ). Το σύμφωνο για την Ε&Κ στην Ευρώπη θα πρέπει να καταστήσει την ανάκτηση της κυριαρχίας σε βασικές τεχνολογίες σαφή προτεραιότητα. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αφενός την πρόκληση της υψηλής ανεργίας μεταξύ των νέων, ειδικά σε ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης και, αφετέρου, την πρόκληση της έλλειψης αποφοίτων υψηλής εξειδίκευσης στους τομείς ΕΤΜΜ (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Μαθηματικά), ιδιαίτερα δε της σοβαρής έλλειψης μηχανικών σε όλους τους τομείς των ΤΠΕ, της ψηφιοποίησης και της ηλεκτροκίνησης, καθώς και στις τεχνολογίες παραγωγής ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Συχνά λησμονείται ότι είναι πρωτίστως οι μηχανικοί εκείνοι οι οποίοι μετατρέπουν σε τεχνικά προϊόντα τα αποτελέσματα της Ε & Α που επιτυγχάνονται από ερευνητές. Λόγω των δημογραφικών αλλαγών (η γηράσκουσα κοινωνία μας) και λόγω του γεγονότος ότι οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης αποτυγχάνουν να προσελκύσουν περισσότερες φοιτήτριες σε σπουδές στην επιστήμη των μηχανικών, το πρόβλημα αυτό θα οξυνθεί στο εγγύς μέλλον. Φυσικά, τα μέτρα για την προσέλκυση περισσότερων γυναικών σε σπουδές στον κλάδο της μηχανικής θα πρέπει να ενισχυθούν ευρέως στην ΕΕ. Επιπλέον, μέσω του συμφώνου για την Ε&Κ, πρέπει να δημιουργηθούν έξυπνα προγράμματα για την προσέλκυση υψηλά εξειδικευμένων μηχανικών προερχόμενων από κράτη που δεν είναι μέλη της ΕΕ. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στην ΕΚΤ θα καταστεί ολοένα και περισσότερο παγκόσμιος «πόλεμος ταλέντων». Μέχρι σήμερα, η ΕΕ υστερεί σε αυτόν τον παγκόσμιο «πόλεμο ταλέντων» έναντι των ΗΠΑ, για παράδειγμα. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι το σύμφωνο της ΕΕ για την Ε&Κ και ο νέος της ΕΧΕ θα πρέπει να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν σύμφωνα με τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίοι αποσκοπούν στην επίτευξη μιας αξιοπρεπούς ζωής για όλους σε έναν υγιή πλανήτη μέχρι το 2030. |
| --- | --- |

2.26.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Ένας νέος Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ) για την έρευνα και την καινοτομία (ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 79).

1

Ένας νέος Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας (ΕΧΕ) για την έρευνα και την καινοτομία

(2)  COM(2020) 628.

2

(3)  Πηγή: https://erc.europa.eu/news/pact-research-innovation-foundations-european-research-area-still-valid-and-unavoidable

3

(4)  Όπως επισημαίνεται στο σημείο 2 παράγραφος η) της πρότασης σύστασης του Συμβουλίου [COM(2021) 407]. Στην παράγραφο η) αναφέρεται ότι: «Η έρευνα και καινοτομία και η (ανώτατη) εκπαίδευση αποτελούν βασικές κινητήριες δυνάμεις της καινοτομίας και της δημιουργίας, διάδοσης και χρήσης γνώσεων».

4

(5)  COM(2021) 407

5

(6)  Όπως υποδεικνύεται στο έγγραφο COM(2020) 628.

6

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/30 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/30

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για τις ευρωπαϊκές αποστολές»

[COM(2021) 609 final]

(2022/C 275/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Paul RÜBIG |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Małgorzata Anna BOGUSZ |

Εισηγητής:

ο κ. Paul RÜBIG

Συνεισηγήτρια:

η κ. Małgorzata Anna BOGUSZ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 3.2.2022 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 214/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Εγκρίθηκε από το τμήμα

3.2.2022

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

214/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Παρότι η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πέντε αποστολές που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση αποτελούν υψηλές προτεραιότητες για την ΕΕ, θεωρεί επίσης ότι οι πέντε προκλήσεις και στόχοι που απαριθμούνται κατωτέρω είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.1.

Ανάπτυξη και επιδίωξη αποστολών και μέτρων προκειμένου:

| 1. | να παραμείνουμε ανταγωνιστικοί απέναντι στις ΗΠΑ και την Ασία σε παγκόσμιο επίπεδο στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας· |
| --- | --- |

1.

να παραμείνουμε ανταγωνιστικοί απέναντι στις ΗΠΑ και την Ασία σε παγκόσμιο επίπεδο στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας·

| 2. | να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που συνδέονται με τη γήρανση της κοινωνίας της ΕΕ· |
| --- | --- |

2.

να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που συνδέονται με τη γήρανση της κοινωνίας της ΕΕ·

| 3. | να καθορίσουμε στρατηγικές για την επιτυχημένη ένταξη του μεγάλου αριθμού μεταναστών που εισέρχονται στην ΕΕ· |
| --- | --- |

3.

να καθορίσουμε στρατηγικές για την επιτυχημένη ένταξη του μεγάλου αριθμού μεταναστών που εισέρχονται στην ΕΕ·

| 4. | να βελτιώσουμε την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης· |
| --- | --- |

4.

να βελτιώσουμε την ετοιμότητα αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης·

| 5. | να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από μη μεταδοτικές νόσους και έχουν πληγεί από την πανδημία COVID-19, ιδίως όσων πάσχουν από καρδιαγγειακές παθήσεις. |
| --- | --- |

5.

να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από μη μεταδοτικές νόσους και έχουν πληγεί από την πανδημία COVID-19, ιδίως όσων πάσχουν από καρδιαγγειακές παθήσεις.

| 1.2. | Η ανακοίνωση απαριθμεί και εξετάζει πέντε αποστολές προτεραιότητας της ΕΕ:






  1. | Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή |
| --- | --- | --- |

1.2.

1.

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

| 2. | Καρκίνος |
| --- | --- |

2.

Καρκίνος

| 3. | Αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας έως το 2030, συμπεριλαμβανομένης της αποχέτευσης |
| --- | --- |

3.

Αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας έως το 2030, συμπεριλαμβανομένης της αποχέτευσης

| 4. | 100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030, συμπεριλαμβανομένων των έξυπνων χωριών |
| --- | --- |

4.

100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030, συμπεριλαμβανομένων των έξυπνων χωριών

| 5. | Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος. |
| --- | --- |

5.

Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει σθεναρά την ιδέα της ενδυνάμωσης 150 περιφερειών αναφοράς για το κλίμα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, αυτό θα απαιτήσει τεράστιο προϋπολογισμό για την έρευνα και την ανάπτυξη. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά εμφατικά να αυξηθεί το ποσοστό των περιφερειακών προϋπολογισμών της ΕΕ που προορίζεται για την έρευνα και ανάπτυξη από το ισχύον 5 % σε τουλάχιστον 10 %. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ΕΕ επικεντρώνεται στην καταπολέμηση του καρκίνου ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα υγείας και επιθυμεί να ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προβούν σε παρόμοιες ενέργειες όσον αφορά τις καρδιαγγειακές νόσους, οι οποίες αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου στην Ευρώπη και σε όλον τον κόσμο. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Οι αποστολές της ΕΕ θα αποδώσουν αποτελέσματα μέσω ενός νέου ρόλου για την έρευνα και την καινοτομία στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», σε συνδυασμό με μια συντονισμένη, ενιαία προσέγγιση και μια νέα σχέση με τους πολίτες. Θα κινητοποιήσουν πλήρως και θα ενεργοποιήσουν δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, όπως τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, τα ερευνητικά ιδρύματα, οι επιχειρηματίες και οι δημόσιοι και ιδιώτες επενδυτές, ώστε να επιτευχθούν πραγματικά και διαρκή αποτελέσματα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Ευρώπης είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επίτευξη των αποστολών της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναφορά στο νέο θεματολόγιο για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της συνεκτίμησης του αντικτύπου στους πολίτες της ΕΕ και παροτρύνει την Επιτροπή να συνδέσει στενά τις δραστηριότητες με τις κοινωνικές πολιτικές και τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, λαμβανομένων πρωτίστως υπόψη των ιδιαίτερων αναγκών των ηλικιωμένων και των ευάλωτων πολιτών της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως, αν και ο κύριος στόχος των ευρωπαϊκών αποστολών είναι η επίτευξη αποτελεσμάτων για την ΕΕ μέσω νέου και ενισχυμένου ρόλου στην έρευνα και την καινοτομία, η οικονομική διάσταση (παγκόσμιος ανταγωνισμός, ποιοτικές θέσεις εργασίας κ.λπ.) καθώς και η κοινωνική διάσταση πρέπει επίσης να έχουν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο των αποστολών. Όσον αφορά την κοινωνική διάσταση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως, πέραν της σημασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων και της προστασίας της κοινωνικής ασφάλισης και των δίκαιων συνθηκών εργασίας για όλους τους εργαζόμενους, ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί στις ιδιαίτερες ανάγκες των ευπαθών ομάδων στην ΕΕ (ηλικιωμένοι, ασθενείς κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά το γεγονός ότι η έρευνα και η καινοτομία θεωρείται σαφώς το κεντρικό θέμα του εγγράφου για τις αποστολές της ΕΕ. Είναι δε πεπεισμένη ότι τα πολύπλοκα κοινωνικά ζητήματα που θα συναντήσει η ΕΕ μπορούν να απαντηθούν πρωτίστως μέσω της έρευνας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εξέδωσε τη γνωμοδότησή της με θέμα Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία τον Μάρτιο του 2021 (1), γνωμοδότηση με θέμα σύμφωνο για την έρευνα και την καινοτομία στην Ευρώπη τον Φεβρουάριο του 2022 (2), και γνωμοδότηση με θέμα σχέδιο δράσης για τη διανοητική ιδιοκτησία με σκοπό τη στήριξη της ανάκαμψης και της ανθεκτικότητας της ΕΕ (3). Η παρούσα γνωμοδότηση θα πρέπει να εξεταστεί σε στενή συνάρτηση με τις τρεις αυτές πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα ότι, λόγω των σημερινών προκλήσεων, «[η] υφιστάμενη κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί ως έχει». Η Ευρώπη χρειάζεται «τη διαμόρφωση ενός νέου είδους πολιτικής έρευνας και καινοτομίας»: εάν η ΕΕ συνεχίσει με «μια από τα ίδια», δηλαδή την «παλαιά» πολιτική της στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, δεν θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει, και συγκεκριμένα τον έντονο ανταγωνισμό από την Ασία. Η ΕΟΚΕ το επισήμανε αυτό με μεγάλη σαφήνεια στη γνωμοδότησή της με θέμα Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, η ανακοίνωση αναφέρει ότι οι ευρωπαϊκές αποστολές θα κινητοποιήσουν πλήρως και θα ενεργοποιήσουν δημόσιους και ιδιωτικούς ενδιαφερόμενους φορείς, όπως τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, τα ερευνητικά ιδρύματα, οι επιχειρηματίες και οι δημόσιοι και ιδιώτες επενδυτές, οι πολίτες της ΕΕ και η κοινωνία των πολιτών, ώστε να επιτευχθούν πραγματικά και διαρκή αποτελέσματα, λαμβάνοντας υπόψη τη βιομηχανία και τις επιχειρήσεις, ιδίως τις πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ όσον αφορά τις τεχνολογίες για την απαλλαγή της ηλεκτροπαραγωγής, καθώς και άλλων βιομηχανιών υψηλής έντασης διοξειδίου του άνθρακα, από τις ανθρακούχες εκπομπές αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επίτευξη της αποστολής 1 της ΕΕ — «Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή». Εάν η ΕΕ αποτύχει, θα χαθούν εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε αυτές τις βιομηχανίες. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης απόλυτα ότι οι αποστολές της ΕΕ πρέπει να συνάδουν πλήρως με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Ενώ η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πέντε αποστολές αποτελούν υψηλές προτεραιότητες για την ΕΕ, πιστεύει ότι οι επιπρόσθετες πέντε προκλήσεις και αποστολές που απαριθμούνται στο κεφάλαιο 4 είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει επίσης προτεραιότητα σε αποστολές και μέτρα που δημιουργούν νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας, επιχειρήσεις, εισόδημα, πλούτο και υψηλή ποιότητα ζωής για την ΕΕ, όπως η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των τεχνολογικών προϊόντων της Ευρώπης έναντι του όλο και πιο σφοδρού παγκόσμιου ανταγωνισμού (ιδίως με την Κίνα, την Κορέα κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Σημαντικό μέρος των θέσεων εργασίας και του πλούτου της Ευρώπης προέρχεται από τις εξαγωγές τεχνολογικών προϊόντων της Ευρώπης (αυτοκίνητα, μηχανήματα, υλικά κ.λπ.). Μία ακόμη σημαντική πηγή νέων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη είναι οι πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις, οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις και η τριτοβάθμια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Αποστολή 1 — Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

| 3.1.1. | Η κλιματική αλλαγή είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ανθρωπότητα τον 21ο αιώνα. Οι πολιτικοί ιθύνοντες θα πρέπει να προβλέπουν τις μελλοντικές προκλήσεις προκειμένου να προστατεύσουν τους πιο ευάλωτους τομείς και ομάδες, συνεκτιμώντας την απασχόληση. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Με όλα σχεδόν τα μέτρα της Πράσινης Συμφωνίας, οι τιμές του ηλεκτρικού, των καυσίμων, της οικιακής θέρμανσης κ.λπ. αυξάνονται για τους πολίτες της ΕΕ. Αυτές οι αυξήσεις των τιμών έχουν ιδιαίτερα μεγάλο αντίκτυπο στα εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων στα κράτη μέλη της ΕΕ με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα και στα ευάλωτα άτομα εν γένει, που συχνά είναι πολίτες της ΕΕ με χαμηλό εισόδημα. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα μέτρα της Πράσινης Συμφωνίας έχουν σημαντικό κοινωνικό αντίκτυπο και πρέπει να αντιμετωπιστούν προσεκτικά. Πρέπει να ενισχύουν την ευημερία αντί να παραμερίζουν όσους χρειάζονται βοήθεια για να διαχειριστούν την αλλαγή. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Παραδείγματα νέων τεχνολογιών που σίγουρα θα διαδραματίσουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών CO2 περιλαμβάνουν τα εξής:






  — | απαλλαγή της ηλεκτροπαραγωγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, |
| --- | --- | --- |

3.1.3.

—

απαλλαγή της ηλεκτροπαραγωγής από τις ανθρακούχες εκπομπές,

| — | απαλλαγή των βιομηχανιών με εκπομπές CO2 από τις ανθρακούχες εκπομπές, π.χ. της χαλυβουργίας, της τσιμεντοβιομηχανίας κ.λπ., |
| --- | --- |

—

απαλλαγή των βιομηχανιών με εκπομπές CO2 από τις ανθρακούχες εκπομπές, π.χ. της χαλυβουργίας, της τσιμεντοβιομηχανίας κ.λπ.,

| — | δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και, για παράδειγμα, μονάδες επεξεργασίας λυμάτων, |
| --- | --- |

—

δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και, για παράδειγμα, μονάδες επεξεργασίας λυμάτων,

| — | αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας σε πολύ μεγάλη κλίμακα για χαμηλό ειδικό κόστος· |
| --- | --- |

—

αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας σε πολύ μεγάλη κλίμακα για χαμηλό ειδικό κόστος·

| — | ηλεκτροκίνηση, |
| --- | --- |

—

ηλεκτροκίνηση,

| — | έξυπνα δίκτυα και δίκτυα ηλεκτροδότησης υψηλής τάσης, |
| --- | --- |

—

έξυπνα δίκτυα και δίκτυα ηλεκτροδότησης υψηλής τάσης,

| — | έξυπνες πόλεις κ.λπ. |
| --- | --- |

—

έξυπνες πόλεις κ.λπ.

| 3.1.4. | Η απαρίθμηση αυτών των τεχνολογιών είναι εύκολη, αλλά η εφαρμογή τους αποτελεί αναμφίβολα τεράστια πρόκληση, δεδομένης της κλίμακας που απαιτείται και για τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ καθώς και παγκοσμίως. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Ένα βασικό ζήτημα σε αυτόν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες θα είναι η διαθεσιμότητα μεγάλου αριθμού ερευνητών και μηχανικών. Αυτό αποτελεί αναμφίβολα μια τεράστια πρόκληση για την Ευρώπη. Ορισμένες χώρες της Ασίας έχουν αυξήσει μαζικά τον αριθμό των φοιτητών στους τομείς της φυσικής, των ΤΠΕ και της μηχανολογίας κατά τα τελευταία 20 έτη, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός στην Ευρώπη παραμένει λίγο-πολύ στάσιμος. Θα πρέπει όχι απλά οι ευρωπαϊκές αποστολές να προωθούν την αύξηση του αριθμού αυτών των φοιτητών, αλλά και η ΕΕ να επιδιώκει τη μετατροπή της σημερινής φυγής ταλαντούχων ατόμων υψηλής ειδίκευσης σε προσέλκυση ταλαντούχων ατόμων στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά εμφατικά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθορίσει μέτρα για την ουσιαστική βελτίωση των βασικών προσόντων και τη σημαντική αύξηση του αριθμού των φοιτητών στους τομείς της φυσικής, των ΤΠΕ και της μηχανικής, καθώς και της ιατρικής και της φαρμακολογίας στην Ευρώπη τα επόμενα 20 έτη. Χωρίς αυτήν τη δεξαμενή εγκεφάλων στον τομέα της μηχανικής, η Ευρώπη θα συνεχίσει να υστερεί σε όλες τις τεχνολογίες που απαιτούνται για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. |
| --- | --- |

3.1.6.

3.2.   Αποστολή 2 — Καρκίνος

| 3.2.1. | Στην ΕΕ των 27 παρατηρούμε σταθερά αυξανόμενο αριθμό κρουσμάτων καρκίνου. Τα 27 κράτη μέλη πρέπει να συνεργαστούν για τη βελτίωση της διάγνωσης, της θεραπείας, της πρόσβασης σε εξατομικευμένα φάρμακα, της θεραπευτικής αγωγής και της πρόληψης — όπως τονίστηκε ήδη στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου
  τον Ιούνιο του 2021 (4). Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η έρευνα για την πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου έχει επισημανθεί ως μία από τις πέντε αποστολές της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει με σαφήνεια ότι μια από τις δυσκολότερες προκλήσεις θα είναι η εξάλειψη των ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση στην αντικαρκινική θεραπεία μεταξύ των επιμέρους χωρών. Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί έμφαση στις ευπαθείς ομάδες εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Όπως αναφέρθηκε ήδη στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου, η πρόσβαση στις πλέον καινοτόμες θεραπείες και η έναρξη εκστρατειών εμβολιασμού που θα μας επιτρέψουν να μειώσουμε τον αριθμό των καρκίνων που προκαλούνται από ιογενείς λοιμώξεις διαδραματίζουν μοναδικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για πιο ενεργή προσέγγιση όσον αφορά την πρόληψη του επαγγελματικού καρκίνου. Όπως τονίστηκε στη γνωμοδότηση με θέμα Ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου, η ΕΟΚΕ ζητά να διενεργηθεί πιο διεξοδική έρευνα με θέμα τόσο την έκθεση σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους παράγοντες και ενδοκρινικούς διαταράκτες στην εργασία όσο και τις αιτίες των μορφών καρκίνου που συνδέονται με την εργασία. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι οι κοινωνικοί εταίροι, οι ομάδες υποστήριξης ασθενών και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καλούνται να διαδραματίσουν απαραίτητο ρόλο μέσω της διάδοσης βέλτιστων πρακτικών και της παροχής σχετικών πληροφοριών — όσον αφορά τα αίτια του καρκίνου και ειδικά ζητήματα που συνδέονται, π.χ., με το φύλο ή με ευπαθείς ομάδες. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Αποστολή 3 –Αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας έως το 2030

| 3.3.1. | Το καθαρό νερό έχει μεγάλη σημασία για τους πολίτες, τη γεωργία και τον αλιευτικό τομέα της ΕΕ. Και εδώ, η έρευνα και οι τεχνολογίες καθαρού νερού, συμπεριλαμβανομένης της ανάκτησης λυμάτων, της αποχέτευσης και της επεξεργασίας λυμάτων, είναι καίριας σημασίας για την αποστολή αυτή. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Επιπλέον, η πρόσβαση σε καθαρό νερό αποτελεί ακόμα ζητούμενο για πολλούς πολίτες. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει νομικά το ανθρώπινο δικαίωμα σε ύδρευση και αποχέτευση. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Αποστολή 4 — 100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030

| 3.4.1. | Πάνω από το 65 % του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε μεγάλες πόλεις, και αυτό το ποσοστό αυξάνεται. Αυτές οι μεγάλες πόλεις θέτουν αυξανόμενες προκλήσεις όσον αφορά τις υποδομές (ύδρευση και αποχέτευση, μεταφορές, ενεργειακός εφοδιασμός κ.λπ.) και την ποιότητα ζωής. Πολλές από τις προκλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με έρευνα και λύσεις υψηλής τεχνολογίας. Στο μέλλον θα χρειαστούν πολύ υψηλότερης ειδίκευσης μηχανικοί προκειμένου να σχεδιάσουν αυτές τις υψηλής τεχνολογίας έξυπνες πόλεις και χωριά. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Το ποσοστό των ηλικιωμένων που ζουν στις πόλεις αυξάνεται με ταχύ ρυθμό («γήρανση της κοινωνίας»). Οι ηλικιωμένοι και τα ευάλωτα άτομα έχουν διαφορετικές ανάγκες από τους νέους: χρειάζονται περισσότερη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κοινωνική φροντίδα κ.λπ. Λόγω της δημογραφικής αλλαγής στην κοινωνία, δεν θα υπάρχουν αρκετοί νέοι για να παράσχουν όλες αυτές τις υπηρεσίες στο εγγύς μέλλον, γεγονός που σημαίνει ότι ορισμένες από αυτές τις υπηρεσίες για τους ηλικιωμένους θα πρέπει να αναληφθούν από έξυπνες λύσεις (π.χ. ρομπότ). |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Πολλές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης τα τελευταία χρόνια έδειξαν ότι οι σύγχρονες κοινωνίες είναι σχετικά ευάλωτες, για αυτό η ενίσχυση της ετοιμότητας ενόψει έκτακτων αναγκών μέσω της έρευνας και της ανάπτυξης έχει ιδιαίτερη σημασία.






  — | καταστροφές στους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στη Φουκουσίμα, το Τσερνομπίλ, το Three Mile Island κ.λπ, |
| --- | --- | --- |

3.4.3.

—

καταστροφές στους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στη Φουκουσίμα, το Τσερνομπίλ, το Three Mile Island κ.λπ,

| — | διακοπές της ηλεκτροδότησης και διακοπές της επικοινωνίας, |
| --- | --- |

—

διακοπές της ηλεκτροδότησης και διακοπές της επικοινωνίας,

| — | ελλείψεις και απότομες αυξήσεις των τιμών σε όλες τις πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου, |
| --- | --- |

—

ελλείψεις και απότομες αυξήσεις των τιμών σε όλες τις πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου,

| — | καταιγίδες και τεράστιες πλημμύρες, με πολλές εκατοντάδες νεκρούς, |
| --- | --- |

—

καταιγίδες και τεράστιες πλημμύρες, με πολλές εκατοντάδες νεκρούς,

| — | πανδημίες, όπως η πανδημία COVID-19, η Zika και οι μελλοντικές πανδημίες, |
| --- | --- |

—

πανδημίες, όπως η πανδημία COVID-19, η Zika και οι μελλοντικές πανδημίες,

| — | κυβερνοεπιθέσεις (με την αυξανόμενη, σε τεράστιο βαθμό, ψηφιοποίηση όλων των πτυχών της δημόσιας ζωής, της ιδιωτικής ζωής και των επιχειρήσεων, η απειλή κυβερνοεπιθέσεων αυξάνεται ραγδαία). |
| --- | --- |

—

κυβερνοεπιθέσεις (με την αυξανόμενη, σε τεράστιο βαθμό, ψηφιοποίηση όλων των πτυχών της δημόσιας ζωής, της ιδιωτικής ζωής και των επιχειρήσεων, η απειλή κυβερνοεπιθέσεων αυξάνεται ραγδαία).

| 3.4.4. | Στις 8 Ιανουαρίου 2021, η ανατολική και η νότια Ευρώπη απέφυγαν οριακά μια τεράστια διακοπή της ηλεκτροδότησης. Η βασική αιτία της αυξανόμενης ευπάθειας της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη είναι το αυξανόμενο μερίδιο της απρόβλεπτης και μη επιδεχόμενης προγραμματισμό ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όπως οι ανεμογεννήτριες και η ηλιακή ενέργεια. Η Ευρώπη δεν είναι πολύ καλά προετοιμασμένη για διακοπές της ηλεκτροδότησης: σε περίπτωση διακοπής της ηλεκτροδότησης, η παροχή ενέργειας στα νοικοκυριά και τη βιομηχανία διακόπτεται αμέσως, η επικοινωνία διακόπτεται εντός λεπτών ή ωρών, η παροχή πόσιμου νερού διακόπτεται σε σύντομο χρονικό διάστημα κ.λπ. Η ανάκαμψη από μια μεγάλη διακοπή της ηλεκτροδότησης δεν είναι εύκολη υπόθεση. |
| --- | --- |

3.4.4.

3.5.   Αποστολή 5 — Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος

| 3.5.1. | Μαζί με το καθαρό νερό, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, το υγιές έδαφος για την καλλιέργεια των βασικών συστατικών των τροφίμων είναι ένας από τους σημαντικότερους πόρους για όλα τα ζωντανά πλάσματα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων και των ζώων. Ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται: έως τα τέλη του αιώνα, θα πρέπει να τρέφουμε περίπου 10 δισεκατομμύρια ανθρώπους κατά τρόπο βιώσιμο. Τα συμβατικά τρόφιμα και η συμβατική γεωργία αποτελούν μία από τις μείζονες πηγές CO2 και μεθανίου, αερίων του θερμοκηπίου. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται πολλή έρευνα και ανάπτυξη για την έρευνα και την ανάπτυξη κλιματικά ουδέτερης γεωργίας για τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων για τα 10 δισεκατομμύρια ανθρώπους που θα ζουν στον πλανήτη. Επί του παρόντος, περίπου το 10 % του προϋπολογισμού της ΕΕ για τη γεωργία και τις καλλιέργειες δαπανάται σε έρευνα και ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ συνιστά να αυξηθεί το ποσοστό αυτό σε τουλάχιστον 20 %, με σκοπό να αυξηθεί η έρευνα και η ανάπτυξη για νέες, βιώσιμες γεωργικές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης ιδίως της ρομποτικής στις γεωργικές τεχνολογίες και τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

3.5.1.

4.   Πέντε πρόσθετες αποστολές

| 4.1. | Παρότι η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πέντε αποστολές που απαριθμούνται στην ανακοίνωση αποτελούν υψηλές προτεραιότητες για την ΕΕ, πιστεύει ότι οι 5 προκλήσεις και αποστολές που περιγράφονται κατωτέρω έχουν επίσης μεγάλη σημασία. |
| --- | --- |

4.1.

4.2.   Πρόσθετη αποστολή 1 της ΕΕ — Διατήρηση της ανταγωνιστικότητας απέναντι στις ΗΠΑ και την Ασία σε παγκόσμιο επίπεδο στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας

| 4.2.1. | Είναι σημαντικό να καθοριστούν και να επιδιωχθούν αποστολές και μέτρα, για να αποφευχθεί η υστέρηση της ΕΕ έναντι της Ασίας στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας, της καινοτομίας και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ιδίως σε σύγκριση με την Κίνα και την Νότια Κορέα. Είναι γεγονός ότι η ΕΕ υστερεί έναντι της Κίνας και της Νότιας Κορέας στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας με αυξανόμενο ρυθμό από το 2000 περίπου και μετέπειτα (5). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Εάν η ΕΕ συνεχίσει να υστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Ασίας στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, η Ευρώπη θα χάσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας και σημαντικό πλούτο μακροπρόθεσμα (20 έως 50 έτη). Η υστέρηση της ΕΕ των 27 είναι πραγματικά κρίσιμη, ιδίως στις βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής (ΒΤΓΕ) και στις μελλοντικές αναδυόμενες τεχνολογίες (ΜΑΤ), όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανική μάθηση, η βαθιά μάθηση, η ρομποτική, η γενετική μηχανική, οι τεχνολογίες επικοινωνιών (π.χ. 5G), η κατασκευή μικροκυκλωμάτων υπολογιστών, η κατασκευή βασικών συστατικών της ηλεκτροκίνησης (π.χ. συσσωρευτές, στοιχεία καυσίμου και υδρογόνο) κ.λπ. Τα νέα υλικά αποτελούσαν και θα αποτελούν πάντοτε κινητήρια δύναμη για την καινοτομία: για παράδειγμα, η καινοτομία του γραφενίου και η βιομηχανική του αναβάθμιση έχουν σημαντικό δυναμικό έρευνας και καινοτομίας για την Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.2.2.

4.3.   Πρόσθετη αποστολή 2 της ΕΕ — Αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη γήρανση της κοινωνίας της ΕΕ

| 4.3.1. | Η κοινωνία της ΕΕ γηράσκει με ταχύ ρυθμό, και αυτό θα δημιουργήσει πολυάριθμες νέες προκλήσεις για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Οι ηλικιωμένοι και τα ευάλωτα άτομα έχουν διαφορετικές ανάγκες από τους νέους: χρειάζονται περισσότερα και νέα φάρμακα (για την άνοια, τη νόσο του Alzheimer κ.λπ.), περισσότερη ιατρική περίθαλψη, περισσότερη κοινωνική φροντίδα, ενώ απαιτείται ειδική κατάρτιση και εκπαίδευση, ειδικά σχεδιασμένη για τους ηλικιωμένους και τα ευάλωτα άτομα κ.λπ. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η έρευνα και η καινοτομία (στην ιατρική, τη φαρμακολογία, τις κοινωνικές επιστήμες, τις επιστήμες της μηχανικής, τα ειδικά μαθήματα κατάρτισης κ.λπ.) θα διαδραματίσουν αναμφίβολα σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της γήρανσης της κοινωνίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η κοινωνία στο σύνολό της χρειάζεται φιλόδοξη ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα της φροντίδας. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   Πρόσθετη αποστολή 3 της ΕΕ: Στρατηγικές για την επιτυχημένη ένταξη του μεγάλου αριθμού μεταναστών που εισέρχονται στην ΕΕ

| 4.4.1. | Η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει αποστολές και μέτρα για την ένταξη αυτού του υψηλού αριθμού μεταναστών στα κράτη μέλη της ΕΕ. Καθώς η ΕΕ είναι μια κοινωνία που γηράσκει με ταχύ ρυθμό, χρειάζεται περισσότερους νέους, μορφωμένους ανθρώπους. Συνεπώς απαιτούνται καινοτόμες ιδέες για την εκπαίδευση και την κατάρτιση των μεταναστών. Η κοινωνικοοικονομική έρευνα μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καλύτερης κατανόησης του τι απαιτείται για την επιτυχή ένταξη αυτών των εκατομμυρίων ανθρώπων. |
| --- | --- |

4.4.1.

4.5.   Πρόσθετη αποστολή 4 της ΕΕ — Ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης

| 4.5.1. | Η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης αφορά την ανάπτυξη και την επιδίωξη αποστολών και μέτρων για τη διασφάλιση σταθερού ενεργειακού εφοδιασμού και την αποφυγή διακοπών της ηλεκτροδότησης, με απαλλαγή, παράλληλα, του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές. Στο πλαίσιο αυτό, βλέπε σημείο 3.4..4, στο οποίο εξετάζεται το ζήτημα της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ιδίως η πρόκληση των διακοπών της ηλεκτροδότησης και των διακοπών της επικοινωνίας. Και εδώ, η έρευνα και η καινοτομία, πρωτίστως στις επιστήμες της μηχανικής, είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Άλλες προκλήσεις έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνουν φαινόμενα πλημμυρών και ξηρασίας, πανδημίες αλλά και καταστάσεις οικονομικής έκτακτης ανάγκης, όπως η εμπλοκή στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού (π.χ. η φραγή της διώρυγας του Σουέζ το 2021 κ.λπ.). |
| --- | --- |

4.5.2.

4.6.   Πρόσθετη αποστολή 5 της ΕΕ — Ανταπόκριση στις ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από μη μεταδοτικές νόσους και έχουν πληγεί από την πανδημία COVID-19, ιδίως όσων πάσχουν από καρδιαγγειακές παθήσεις, την κύρια αιτία θανάτου στην Ευρώπη και παγκοσμίως.

| 4.6.1. | Μετά την πανδημία, απαιτείται μεγαλύτερη εστίαση στις μη μεταδοτικές νόσους. 60 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ πάσχουν από καρδιαγγειακές παθήσεις, οι οποίες αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου των Ευρωπαίων. Κατά την περίοδο απουσίας της νόσου COVID-19, η καρδιαγγειακή νόσος είναι η συνηθέστερη αιτία θανάτων που μπορούν να προληφθούν στην ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, πολλοί από αυτούς τους ασθενείς δεν διαγνώστηκαν έγκαιρα ή δεν είχαν καν την ευκαιρία να διαγνωστούν. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Θα πρέπει να εξετάσουμε τη διάσταση της ισότητας στον τομέα της υγείας στην ΕΕ, στηρίζοντας έτσι τη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, συμπεριλαμβανομένων πτυχών ιατρικής των φύλων. Εστιάζοντας στην προώθηση και την πρόληψη, η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει επίσης να στηρίξει τη βελτίωση των γνώσεων και των δεδομένων, τον προσυμπτωματικό έλεγχο και την έγκαιρη ανίχνευση, τη διάγνωση και τη διαχείριση της θεραπείας, καθώς και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Άλλος ένας στόχος θα πρέπει να είναι η συνδρομή στις χώρες της ΕΕ όσον αφορά τη μεταφορά βέλτιστων πρακτικών, την ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών και την υλοποίηση καινοτόμων προσεγγίσεων κ.λπ. Αυτό σημαίνει παράλληλα ότι η ΕΕ θα πρέπει να καθορίσει μια ακόμη ευρωπαϊκή αποστολή — την οικοδόμηση συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που θα είναι πιο ανθεκτικά στις πανδημίες όσον αφορά τις καρδιαγγειακές νόσους, σε συνάρτηση με τις προσπάθειες της αποστολής για τον καρκίνο, αντιμετωπίζοντας τελικά τις δύο μη μεταδοτικές νόσους που επιβαρύνουν περισσότερο τον πληθυσμό της ΕΕ. Διαβλέπουμε επίσης την ανάγκη αντιμετώπισης άλλων ασθενειών, ιδίως όσων επηρεάζουν σοβαρά το ΑΕγχΠ της ΕΕ, όπως οι μυοσκελετικές παθήσεις. |
| --- | --- |

4.6.2.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 79.

1

(2)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα σύμφωνο για την Έρευνα και την Καινοτομία στην Ευρώπη» [COM(2021) 407 final — final 2021/230 (NLE)] (ΕΕ C 275 της 18.7.2022, σ. 24).

2

(3)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 59.

3

(4)  ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 76.

4

(5)  Λεπτομέρειες μπορούν να αναζητηθούν π.χ. στις εκθέσεις του ΟΟΣΑ για την επιστήμη, την τεχνολογία και τη βιομηχανία 2015 και 2017.

5

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/36 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/36

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2001/20/ΕΚ και 2001/83/ΕΚ όσον αφορά παρεκκλίσεις από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν ορισμένα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα»

[COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 536/2014 όσον αφορά παρέκκλιση από ορισμένες υποχρεώσεις σχετικά με τα υπό έρευνα φάρμακα που διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα»

[COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)]

(2022/C 275/06)

| Εισηγητής: | ο κ. Martin SCHAFFENRATH |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Martin SCHAFFENRATH

| Αίτηση γνωμοδότησης | α) | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 20.1.2022 |
| --- | --- | --- |

Αίτηση γνωμοδότησης

α)

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 20.1.2022

| β) | Συμβούλιο, 3.2.2022 |
| --- | --- |

β)

Συμβούλιο, 3.2.2022

Νομική βάση

| α) | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| --- | --- |

α)

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

| β) | Άρθρο 114 και άρθρο 168 παράγραφος 4 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| --- | --- |

β)

Άρθρο 114 και άρθρο 168 παράγραφος 4 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

180/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Ο αδιάλειπτος εφοδιασμός σε υψηλής ποιότητας, αποτελεσματικά και ασφαλή φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί τη δέσμη μέτρων που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Δεκεμβρίου 2021, η οποία αποσκοπεί, αφενός, στη διασφάλιση, μακροπρόθεσμα, της απρόσκοπτης προμήθειας φαρμάκων από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Βόρεια Ιρλανδία και, αφετέρου, στην έγκαιρη αντιμετώπιση των εναπομενουσών ελλείψεων σε φάρμακα στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα ως αποτέλεσμα εν μέρει της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι τα μικρότερα κράτη μέλη της ΕΕ, ιδίως η Κύπρος, η Ιρλανδία και η Μάλτα, εξαρτώνται ιστορικά σε μεγάλο βαθμό από την προμήθεια φαρμάκων και υπό έρευνα φαρμάκων από το Ηνωμένο Βασίλειο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι τροποποιήσεις επί της δέσμης μέτρων για τη θέσπιση παρεκκλίσεων από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν φάρμακα και υπό έρευνα φάρμακα τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία, καθώς και στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα είναι ενδεδειγμένες λόγω της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ και των σχετικών όρων πλαισίου και, ως εκ τούτου, υποστηρίζονται πλήρως από την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ειδικότερα τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει μια λειτουργική, δίκαιη και αποτελεσματική εσωτερική αγορά. Ύψιστη προτεραιότητα πρέπει να είναι η συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με τα φάρμακα και τα υπό έρευνα φάρμακα, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα και την ασφάλεια των σχετικών προϊόντων. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις απαιτήσεις συσκευασίας για τα προϊόντα από το Ηνωμένο Βασίλειο που περιλαμβάνονται στη δέσμη μέτρων, προκειμένου να αποφεύγεται η πρόσθετη επανασυσκευασία, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε απόσυρση φαρμάκων από την αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας λόγω του συνεπαγόμενου πρόσθετου κόστους και της πολυπλοκότητας της διαδικασίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ωστόσο, όσον αφορά τις προσωρινές παρεκκλίσεις για την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη για έγκαιρη και βιώσιμη λύση, η οποία θα πρέπει να αναπτυχθεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής στρατηγικής, προκειμένου να διασφαλιστεί ο μακροπρόθεσμος εφοδιασμός των ασθενών στα προαναφερόμενα κράτη μέλη με φάρμακα που έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Πλαίσιο των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τις Ιρλανδία/Βόρεια Ιρλανδία της συμφωνίας για την αποχώρηση (1) του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα φάρμακα που κυκλοφορούν στην αγορά της Βόρειας Ιρλανδίας πρέπει να καλύπτονται από έγκυρη άδεια κυκλοφορίας που έχει εκδοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (άδειες για την επικράτεια της ΕΕ) ή από το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία. Αυτές οι εθνικές άδειες πρέπει να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ για τα φάρμακα. Η εισαγωγή υπό έρευνα φαρμάκων από τρίτες χώρες στην Ένωση ή τη Βόρεια Ιρλανδία υπόκειται επίσης στην κατοχή άδειας παρασκευής και εισαγωγής. Αυτά πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του ενωσιακού κεκτημένου για τις κλινικές δοκιμές. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Κύπρος, η Ιρλανδία, η Μάλτα και η Βόρεια Ιρλανδία εξαρτώνται παραδοσιακά από την προμήθεια φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των υπό έρευνα φαρμάκων, από τμήματα του Ηνωμένου Βασιλείου πλην της Βόρειας Ιρλανδίας ή διαμέσου αυτών, και οι αλυσίδες εφοδιασμού για τις εν λόγω αγορές δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί πλήρως προκειμένου να συμμορφώνονται με την ενωσιακή νομοθεσία και τη μεταβληθείσα κατάσταση μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 25ης Ιανουαρίου 2021 (2) προβλέπει περίοδο χάριτος ενός έτους (έως τα τέλη Δεκεμβρίου 2021) για την παράταση των δοκιμών παρτίδων και της παρασκευής/εφοδιαστικής διαχείρισης σε τμήματα του Ηνωμένου Βασιλείου πλην της Βόρειας Ιρλανδίας με στόχο την απρόσκοπτη προμήθεια φαρμάκων στη Βόρεια Ιρλανδία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα. Η εν λόγω ανακοίνωση ισχύει επίσης για τις απαιτήσεις εισαγωγής όσον αφορά υπό έρευνα φάρμακα, προκειμένου να διασφαλιστεί ο αδιάλειπτος εφοδιασμός της Βόρειας Ιρλανδίας, της Κύπρου, της Ιρλανδίας και της Μάλτας με φάρμακα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Παρά τη μεταβατική περίοδο, διαπιστώνεται ότι ορισμένοι οικονομικοί παράγοντες που είναι σήμερα εγκατεστημένοι σε τμήματα του Ηνωμένου Βασιλείου πλην της Βόρειας Ιρλανδίας συνεχίζουν να συναντούν μεγάλες δυσκολίες προσαρμογής στις απαιτήσεις του πρωτοκόλλου. Οι κύριες αιτίες είναι το υπερβολικά υψηλό κόστος προσαρμογής σε σχέση με το μικρό μέγεθος της αγοράς της Βόρειας Ιρλανδίας, η οποία αντιπροσωπεύει το 3 % της συνολικής αγοράς του Ηνωμένου Βασιλείου, και ο σύνθετος χαρακτήρας της εφοδιαστικής διαχείρισης, για την οποία δεν έχουν προβλεφθεί εναλλακτικά εφοδιαστικά κέντρα στη Βόρεια Ιρλανδία. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στόχος των προτάσεων αυτών είναι, καταρχάς, η επίλυση των προβλημάτων που σχετίζονται με τα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση, η αποτροπή ελλείψεων σε φάρμακα και η εξασφάλιση ενός ικανοποιητικού επιπέδου προστασίας της δημόσιας υγείας στη Βόρεια Ιρλανδία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα. Επιπλέον, στόχος είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με τα υπό έρευνα φάρμακα και η αποτροπή αρνητικών επιπτώσεων για την προμήθειά τους και, ως εκ τούτου, για τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών που εγκρίθηκαν σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 536/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) στη Βόρεια Ιρλανδία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επομένως την παρούσα δέσμη μέτρων. Η διασφάλιση του εφοδιασμού με φάρμακα και η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελούν ζητήματα πρωταρχικής σημασίας για την ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ συνιστά ένα εξαιρετικά περίπλοκο και δύσκολο εγχείρημα. Είναι αλήθεια ότι η συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου (4) και το πρωτόκολλό της για τις Ιρλανδία/Βόρεια Ιρλανδία (5) διέπουν το μεγαλύτερο μέρος της μελλοντικής σχέσης μεταξύ των δύο μερών. Δεδομένου ότι η προβλεπόμενη μεταβατική περίοδος ενός έτους αποδείχθηκε ανεπαρκής για την προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις ώστε να διασφαλιστεί ο αδιάλειπτος εφοδιασμός της Βόρειας Ιρλανδίας, της Κύπρου, της Ιρλανδίας και της Μάλτας με φάρμακα και υπό έρευνα φάρμακα, πρέπει να αναληφθεί τώρα στοχευμένη και ταχεία δράση, προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις στην οικονομία και την υγεία. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τα βασικά στοιχεία της δέσμης μέτρων που πρέπει να τονιστούν κατά την άποψη της ΕΟΚΕ είναι τα εξής:






  — | αδιάλειπτος εφοδιασμός της Βόρειας Ιρλανδίας με φάρμακα από το Ηνωμένο Βασίλειο, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

αδιάλειπτος εφοδιασμός της Βόρειας Ιρλανδίας με φάρμακα από το Ηνωμένο Βασίλειο, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ·

| — | περαιτέρω αναγνώριση των δοκιμών παρτίδων από ειδικευμένο πρόσωπο εγκατεστημένο στο Ηνωμένο Βασίλειο, πλην της Βόρειας Ιρλανδίας, που είναι υπεύθυνο για τις δοκιμές παρτίδων και τη διαδικασία φαρμακοεπαγρύπνησης, προκειμένου να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη εργασιών στο μέλλον· |
| --- | --- |

—

περαιτέρω αναγνώριση των δοκιμών παρτίδων από ειδικευμένο πρόσωπο εγκατεστημένο στο Ηνωμένο Βασίλειο, πλην της Βόρειας Ιρλανδίας, που είναι υπεύθυνο για τις δοκιμές παρτίδων και τη διαδικασία φαρμακοεπαγρύπνησης, προκειμένου να αποφευχθεί η αλληλεπικάλυψη εργασιών στο μέλλον·

| — | διατήρηση της δυνατότητας διατήρησης των συσκευασιών για τη Βόρεια Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με παράλληλη δυνατότητα υποβολής αίτησης για άδεια κυκλοφορίας μέσω της αποκεντρωμένης ή εθνικής διαδικασίας χορήγησης άδειας κυκλοφορίας· |
| --- | --- |

—

διατήρηση της δυνατότητας διατήρησης των συσκευασιών για τη Βόρεια Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με παράλληλη δυνατότητα υποβολής αίτησης για άδεια κυκλοφορίας μέσω της αποκεντρωμένης ή εθνικής διαδικασίας χορήγησης άδειας κυκλοφορίας·

| — | ενδεδειγμένα μέτρα για την προσαρμογή των απαιτήσεων της οδηγίας 2011/62/ΕΕ για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα (6), ώστε να διασφαλιστεί περαιτέρω η ασφάλεια των φαρμάκων στη Βόρεια Ιρλανδία και να αποτραπεί η διανομή τους στην υπόλοιπη ΕΕ. |
| --- | --- |

—

ενδεδειγμένα μέτρα για την προσαρμογή των απαιτήσεων της οδηγίας 2011/62/ΕΕ για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα (6), ώστε να διασφαλιστεί περαιτέρω η ασφάλεια των φαρμάκων στη Βόρεια Ιρλανδία και να αποτραπεί η διανομή τους στην υπόλοιπη ΕΕ.

| 3.4. | Στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εφαρμογή της δέσμης μέτρων πρέπει σε κάθε περίπτωση να διασφαλίζει ότι τα εν λόγω φάρμακα και υπό έρευνα φάρμακα από το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένουν στη Βόρεια Ιρλανδία και δεν διατίθενται σε άλλα τμήματα της εσωτερικής αγοράς, εκτός εάν έχουν εγκριθεί από εθνική αρμόδια αρχή σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ. Το ίδιο ισχύει για τη μεταβατική περίοδο των τριών ετών για την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα. Η πρωταρχική αρχή πρέπει να είναι ότι αυτά τα φάρμακα και υπό έρευνα φάρμακα προορίζονται μόνο για την περίθαλψη των ασθενών που διαμένουν στις χώρες αυτές. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει ιδιαίτερα την αρχή της διαφάνειας, μέσω της απαίτησης προς τις αρμόδιες αρχές της Βόρειας Ιρλανδίας και των ενδιαφερόμενων κρατών μελών της ΕΕ να καταρτίσουν και να δημοσιεύσουν κατάλογο των σχετικών φαρμάκων και υπό έρευνα φαρμάκων, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία της υγείας στην Ένωση και να αποτραπεί η διάθεση των εν λόγω φαρμάκων στην αγορά άλλων κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Επίσης, η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδίως τις προτεινόμενες παρεκκλίσεις από την οδηγία 2011/62/ΕΕ για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα, οι οποίες επιτρέπουν στους παρασκευαστές να διατηρούν τους μοναδικούς κωδικούς αναγνώρισης που απαιτούνται στην Ένωση για τα φάρμακα που προορίζονται για ανθρώπινη χρήση, ακόμη και αν αυτά εισάγονται στη Βόρεια Ιρλανδία από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ μέσω του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και για περίοδο τριών ετών στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τον προτεινόμενο μηχανισμό βάσει του οποίου οι φαρμακοποιοί και τα νοσοκομεία στην ΕΕ (εκτός από τη Βόρεια Ιρλανδία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα) ενημερώνονται μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος επαλήθευσης φαρμάκων (European Medicines Verification System) μόλις σαρωθεί ένα φάρμακο που έχει εγκριθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο για τη Βόρεια Ιρλανδία. Αυτό θα υποδεικνύει σαφώς στους τελικούς χρήστες ότι μια τέτοια συσκευασία φαρμάκου δεν μπορεί να προορίζεται για προμήθεια στην Ένωση. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Όσον αφορά τις πιθανές μεταβατικές λύσεις που θα διασφαλίζουν ότι οι ασθενείς στη Βόρεια Ιρλανδία έχουν την ίδια μεταχείριση με τους ασθενείς στο υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο, η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την προτεινόμενη παρέκκλιση για την προσωρινή εισαγωγή νέων, κατοχυρωμένων με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, φαρμάκων που έχουν εγκριθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο έως ότου η Ένωση χορηγήσει επίσης άδεια κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, όλοι οι προβληματισμοί από την πλευρά των ενδιαφερόμενων μερών έχουν ληφθεί πλήρως υπόψη, προκειμένου να διασφαλιστεί ο αδιάλειπτος εφοδιασμός της Βόρειας Ιρλανδίας και άλλων μικρότερων συνδεδεμένων κρατών μελών με φάρμακα και υπό έρευνα φάρμακα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτείνει ορισμένες διευκρινίσεις κατωτέρω, οι οποίες μπορούν να συμπεριληφθούν στις συνοδευτικές κατευθυντήριες γραμμές. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Υπογραμμίζεται ειδικότερα την αιτιολογική σκέψη 7 της πρότασης οδηγίας, η οποία παρέχει σημαντική διευκρίνιση όσον αφορά τη διατήρηση των κανονιστικών απαιτήσεων για τις δοκιμές παρτίδων και τη διαδικασία φαρμακοεπαγρύπνησης στο Ηνωμένο Βασίλειο για εξαγωγές προς τη Βόρεια Ιρλανδία. Είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί ότι οποιαδήποτε κανονιστική λειτουργία η οποία πραγματοποιείται στο Ηνωμένο Βασίλειο πλην της Βόρειας Ιρλανδίας στο πλαίσιο της άδειας κυκλοφορίας στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τη Βόρεια Ιρλανδία μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τις τρέχουσες όσο και για τις μελλοντικές εθνικές άδειες κυκλοφορίας, σύμφωνα με την αποκεντρωμένη διαδικασία και/ή τη διαδικασία αμοιβαίας αναγνώρισης. Αυτή η λειτουργία πρέπει να παγιωθεί τόσο στην πρόταση οδηγίας όσο και στις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στο άρθρο 2 της πρότασης οδηγίας (που προτείνει την προσθήκη του άρθρου 5α στην οδηγία 2001/83/ΕΚ), όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχετικά με τις παρεκκλίσεις από ορισμένες υποχρεώσεις που αφορούν ορισμένα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση τα οποία διατίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σε κάθε περίπτωση, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω φάρμακα που εξάγονται από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Βόρεια Ιρλανδία (και για την τριετή μεταβατική περίοδο στην Κύπρο, την Ιρλανδία και τη Μάλτα) παραμένουν σε αυτές τις αγορές και δεν διατίθενται στο εμπόριο σε άλλα τμήματα της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται περαιτέρω αποσαφήνιση όσον αφορά τις δοκιμές στο πλαίσιο του ελέγχου ποιότητας που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 της πρότασης οδηγίας (τροποποίηση του άρθρου 20 της οδηγίας 2001/83/ΕΚ) για τα φάρμακα που λαμβάνουν άδεια κυκλοφορίας μέσω της κεντρικής διαδικασίας της Ένωσης αλλά παρασκευάζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο (πλην της Βόρειας Ιρλανδίας), αντί σε κράτος μέλος της ΕΕ, και από εκεί εισάγονται απευθείας στη Βόρεια Ιρλανδία. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης περαιτέρω διευκρινίσεις όσον αφορά το άρθρο 2 παράγραφος 5 της πρότασης οδηγίας (τροποποίηση του άρθρου 40 της οδηγίας 2001/83/ΕΚ) σχετικά με την ανάγκη χορήγησης άδειας χονδρικής πώλησης σε επιχείρηση εγκατεστημένη σε τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου πλην της Βόρειας Ιρλανδίας για εξαγωγή/εισαγωγή στη Βόρεια Ιρλανδία. Κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι θα πρέπει να εξακολουθήσει να διασφαλίζεται η δυνατότητα εισαγωγής φαρμάκων στη Βόρεια Ιρλανδία από επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στο Ηνωμένο Βασίλειο και διαθέτουν άδεια χονδρικής πώλησης που έχει εκδοθεί από αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Επικροτείται επίσης το άρθρο 2 παράγραφος 9, το οποίο επιτρέπει στις επιχειρήσεις το ειδικευμένο πρόσωπο για τις παρτίδες δοκιμών και τη φαρμακοεπαγρύπνυση να συνεχίσει να βρίσκεται σε τμήματα του Ηνωμένου Βασιλείου πλην της Βόρειας Ιρλανδίας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί περαιτέρω διευκρινίσεις, ενδεχομένως στο πλαίσιο προσαρτημένων κατευθυντηρίων γραμμών, σχετικά με την εφαρμογή αυτής της διάταξης στην πράξη. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καταστεί σαφής η διάκριση μεταξύ της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 25ης Ιανουαρίου 2021 (7), η οποία επιτρέπει προσωρινά στους ενδιαφερόμενους οικονομικούς παράγοντες να συνεχίσουν να προμηθεύουν φάρμακα και υπό έρευνα φάρμακα στη Βόρεια Ιρλανδία, και των διατάξεων της παρούσας δέσμης μέτρων. Η Ένωση καλείται να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο ασφάλειας δικαίου για τους κατόχους αδειών κυκλοφορίας, τους διανομείς χονδρικής και τους φαρμακοποιούς κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου μεταξύ της προαναφερόμενης παρέκκλισης και της έγκρισης και εφαρμογής των τροποποιήσεων που εισάγονται με την παρούσα πρόταση οδηγίας και πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 24 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 29 της 31.1.2020, σ. 7.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής, της 25ης Ιανουαρίου 2021, σχετικά με την εφαρμογή του φαρμακευτικού κεκτημένου της Ένωσης, μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, σε αγορές που εξαρτώνται παραδοσιακά από την προμήθεια φαρμάκων από τη Μεγάλη Βρετανία ή διαμέσου αυτής (ΕΕ C 27 της 25.1.2021, σ. 11).

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 536/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, για τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων που προορίζονται για τον άνθρωπο και για την κατάργηση της οδηγίας 2001/20/ΕΚ (ΕΕ L 158 της 27.5.2014, σ. 1).

3

(4)  Συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, αφενός, και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, αφετέρου (ΕΕ L 444 της 31.12.2020, σ. 14).

4

(5)  ΕΕ L 29 της 31.1.2020, σ. 7.

5

(6)  ΕΕ L 174 της 1.7.2011, σ. 74.

6

(7)  Ανακοίνωση της Επιτροπής, της 25ης Ιανουαρίου 2021, σχετικά με την εφαρμογή του φαρμακευτικού κεκτημένου της Ένωσης, μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, σε αγορές που εξαρτώνται παραδοσιακά από την προμήθεια φαρμάκων από τη Μεγάλη Βρετανία ή διαμέσου αυτής (ΕΕ C 27 της 25.1.2021, σ. 11).

7

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/40 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/40

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα»

[COM(2021) 251 final]

(2022/C 275/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Krister ANDERSSON

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.7.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 8.6.2021 |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 216/00/07 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.7.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

8.6.2021

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

216/00/07

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πολυαναμενόμενη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορά τη στρατηγική για τη φορολογία των επιχειρήσεων κατά τον 21ο αιώνα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει αμέριστη στήριξη και εκτίμηση για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευθυγραμμίζει το έργο της με τις διεθνείς συζητήσεις και συμφωνίες. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να διευκολυνθούν οι διασυνοριακές επενδύσεις και να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις, καθιστώντας ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή οικονομία περισσότερο πράσινη και ψηφιακή. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υλοποιήσει το σχέδιο δράσης για δίκαιη και απλή φορολόγηση που στηρίζει τη στρατηγική ανάκαμψης (1), λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Σχέδιο δράσης για δίκαιη και απλή φορολόγηση» (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έγκριση, από τους υπουργούς Οικονομικών της Ομάδας των 20 (G20), της συμφωνίας που υπεγράφη στις 8 Οκτωβρίου 2021 από 136 χώρες, επί συνόλου 140, οι οποίες συμμετέχουν στο Πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς, για την εξεύρεση συναινετικής και συνολικής παγκόσμιας λύσης όσον αφορά τον τρόπο κατανομής των δικαιωμάτων φορολόγησης μεταξύ των χωρών. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει τις επιπτώσεις του πολυσύνθετου χαρακτήρα αυτών των φιλόδοξων στόχων και ζητεί την ομοιόμορφη και παγκοσμίως εναρμονισμένη και συντονισμένη εφαρμογή των Πυλώνων 1 και 2 («η δέσμη μέτρων»). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εφαρμοστεί η δέσμη φορολογικών μέτρων τόσο στην ΕΕ όσο και, συγχρόνως, στις χώρες που είναι μείζονες εμπορικοί εταίροι. Εάν ο Πυλώνας 1 δεν εφαρμοστεί ταυτόχρονα στις ΗΠΑ και στους λοιπούς μείζονες εμπορικούς εταίρους, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενδέχεται να υποστούν ανταγωνιστικό μειονέκτημα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, όσον αφορά τον Πυλώνα 2 και τον πραγματικό ελάχιστο φόρο εταιρειών, είναι σημαντικό να ισχύουν και στην Ευρώπη ακριβώς οι ίδιοι κανόνες με τους συμφωνηθέντες πολύπλοκους κανόνες που προβλέπονται στην παγκόσμια συμφωνία. Συνεπώς, τα κράτη μέλη πρέπει να δώσουν επαρκή χρόνο προκειμένου να καταστεί διαθέσιμο ένα τελικό κείμενο το οποίο θα συμφωνηθεί πριν από την έκδοση οδηγίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ο υπολογισμός του πραγματικού φορολογικού συντελεστή αποσκοπεί στο να προσδιοριστεί κατά πόσον ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής ενός ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων είναι υψηλότερος ή χαμηλότερος από τον ελάχιστο φορολογικό συντελεστή στην εκάστοτε περιοχή δικαιοδοσίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι απαιτήσεις όσον αφορά τον υπολογισμό του πραγματικού φορολογικού συντελεστή πρέπει να συνάδουν με τη συμφωνηθείσα παγκόσμια προσέγγιση, ώστε να μην αυξάνεται το διοικητικό κόστος. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκδώσει σύσταση προς τα κράτη μέλη με στόχο να καταστεί δυνατή η αντιστάθμιση των ζημιών μέσω της μεταφοράς τους σε προηγούμενες χρήσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην προσπάθεια καταπολέμησης της καταχρηστικής σύστασης εικονικών οντοτήτων με σκοπό τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού εκ μέρους ιδιωτών και εταιρειών. καθώς και της φοροδιαφυγής. Η ΕΟΚΕ προσδοκά να εκφράσει τις απόψεις της επί συγκεκριμένης πρότασης που θα πραγματεύεται την αντιμετώπιση της καταχρηστικής χρήσης εικονικών οντοτήτων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που έχει ως στόχο τη δημιουργία έκπτωσης φόρου για τη μείωση της στρέβλωσης που προκαλείται από την ευνοϊκή μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου (DEBRA). Οι επενδύσεις σε νέες πιο πράσινες τεχνολογίες συνεπάγονται υψηλό κίνδυνο για τους επενδυτές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου είναι ιδιαίτερα σημαντική και η εγγενής στρέβλωση των φορολογικών συστημάτων έναντι της εν λόγω χρηματοδότησης χρειάζεται να αντιμετωπιστεί. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το πλαίσιο BEFIT («Επιχειρήσεις στην Ευρώπη: πλαίσιο για τη φορολογία εισοδήματος») που περιλαμβάνει ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων εταιρικής φορολογίας και ευελπιστεί ότι θα έχει τη δυνατότητα να εξετάσει λεπτομερή πρόταση επί του θέματος. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις διασυνοριακής εργασίας εξ αποστάσεως ως αναπόσπαστο τμήμα της στρατηγικής για τη φορολογία των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Ένας άλλος τομέας που χρήζει επανεξέτασης είναι το πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ. Οι εξαιρέσεις και τα κενά επιφέρουν πολυπλοκότητα και άνισους όρους ανταγωνισμού, καθώς και διαφυγόντα φορολογικά έσοδα. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει το πεδίο εφαρμογής του συστήματος ΦΠΑ. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Σκοπός της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα είναι να αντιμετωπιστεί μια σειρά από μείζονες προκλήσεις που δημιουργήθηκαν στη διάρκεια του χρόνου, παράλληλα με την κρίση της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΕ χρειάζεται ένα ισχυρό, αποδοτικό και δίκαιο φορολογικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της δημόσιας χρηματοδότησης, ενώ ταυτόχρονα να υποστηρίζει την ανάκαμψη και την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που θα ευνοεί τη δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και τις επενδύσεις ώστε να γίνουν πραγματικότητα οι ευκαιρίες απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η φορολογία αναμένεται να συμβάλει σε ευρύτερες πολιτικές της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, το ψηφιακό θεματολόγιο της Επιτροπής, η νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη και η Ένωση Κεφαλαιαγορών. Η φορολογία θα πρέπει επίσης να διευκολύνει την ψηφιακή μετάβαση, παρέχοντας ένα περιβάλλον όπου μπορούν να ευδοκιμούν οι ψηφιακές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνεκτιμώνται δεόντως στα αποτελέσματα του σχεδίου για τη διάβρωση της φορολογικής βάσης και τη μετατόπιση των κερδών (BEPS) και εξετάζεται η μεταρρύθμιση του διεθνούς πλαισίου του φορολογίας των εταιρειών, υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ και με εντολή της Ομάδας των 20. Η δέσμη μεταρρυθμίσεων αποτελείται από δύο πυλώνες. Ο Πυλώνας 1 έχει ως στόχο την προσαρμογή των διεθνών φορολογικών κανόνων στα νέα επιχειρηματικά μοντέλα που παρέχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να δραστηριοποιούνται χωρίς φυσική παρουσία (3). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ο Πυλώνας 2, με τη σειρά του, αφορά τη μείωση του φορολογικού ανταγωνισμού με τον καθορισμό ελάχιστου πραγματικού συντελεστή φορολογίας εταιρειών 15 % (4). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Αφού συμφωνηθεί στο πλαίσιο πολυμερούς σύμβασης, η εφαρμογή της δέσμης φορολογικών μέτρων καθίσταται υποχρεωτική και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει οδηγία για την εφαρμογή της στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει νέα πρόταση για την ετήσια δημοσίευση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή ορισμένων μεγάλων εταιρειών, οι οποίες είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Πυλώνα 2, χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία που συμφωνήθηκε για τους υπολογισμούς του Πυλώνα 2. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στο πλαίσιο της προγράμματος δράσης της για τη διαφάνεια, η ΕΕ θα προωθήσει επίσης περαιτέρω την καταπολέμηση της καταχρηστικής χρήσης εικονικών οντοτήτων για φορολογικούς σκοπούς —δηλαδή εταιρειών με καθόλου ή ελάχιστη ουσιαστική παρουσία και πραγματική οικονομική δραστηριότητα— μέσω νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας με σκοπό να προληφθούν ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός, η φοροδιαφυγή και η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, εκ μέρους ιδιωτών και εταιρειών. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα αντιμετωπιστεί επίσης η στρέβλωση που προκαλείται από την ευνοϊκή μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου, ενθαρρύνοντας περισσότερο τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται με ίδια κεφάλαια, μέσω ενός συστήματος εκπτώσεων φόρου (DEBRA) για τη χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποσύρει τις εκκρεμούσες προτάσεις για κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών (ΚΕΒΦΕ) (5), μόλις υποβληθεί νέα πρόταση για την ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς. Πρόκειται για νέο πλαίσιο όσον αφορά τη φορολογία εισοδήματος των επιχειρήσεων στην Ευρώπη, το οποίο ονομάζεται BEFIT («Επιχειρήσεις στην Ευρώπη: πλαίσιο για τη φορολογία εισοδήματος»). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η πρόταση BEFIT θα βασιστεί στους Πυλώνες 1 και 2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη κατά για την εκπόνηση της παρούσας πρότασης, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και σε διαβούλευση με τον επιχειρηματικό τομέα και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συμπεριλαμβάνεται η έκδοση σύστασης προς τα κράτη μέλη προκειμένου να καταστεί δυνατή η αντιστάθμιση των ζημιών μέσω της μεταφοράς τους σε προηγούμενες χρήσεις, με στόχο τη βελτίωση των ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις εταιρείες σε όλη την Ένωση. Η σύσταση ισχύει για τα οικονομικά έτη 2020 και 2021. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πολυαναμενόμενη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορά τη στρατηγική για τη φορολογία των επιχειρήσεων κατά τον 21ο αιώνα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει αμέριστη στήριξη και εκτίμηση για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευθυγραμμίζει το έργο της με τις διεθνείς συζητήσεις και συμφωνίες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της Επιτροπής με τον επιδιώκεται η φορολογική ατζέντα της ΕΕ να συμβάλλει στον γενικό στόχο της επίτευξης δίκαιης και βιώσιμης ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ευρύτερες πολιτικές της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, το ψηφιακό θεματολόγιο της Επιτροπής, η νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη και η Ένωση Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να διευκολυνθούν οι διασυνοριακές επενδύσεις και να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις, καθιστώντας ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή οικονομία περισσότερο πράσινη και ψηφιακή. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το φορολογικό χάσμα, παρά το γεγονός ότι τα έσοδα από τη φορολόγηση εταιρειών σε σχέση με το ΑΕΠ παρέμειναν κατά μέσο όρο σταθερά ή και αυξήθηκαν κατά την τελευταία δεκαετία στην ΕΕ και στις χώρες του ΟΟΣΑ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι οι κυβερνήσεις προβαίνουν στη θέσπιση αποσπασματικών μέτρων κατά της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής, καθώς και ότι τα εν λόγω μέτρα επέτειναν την ήδη υπάρχουσα πολυπλοκότητα. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ισχυρό, αποδοτικό και δίκαιο φορολογικό πλαίσιο που θα αντιμετωπίζει τα υποκείμενα κίνητρα που ωθούν σε διάβρωση της φορολογικής βάσης και μετατόπιση των κερδών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της σειράς νομοθετικών πράξεων κατά της φοροαποφυγής που εφαρμόστηκαν τα τελευταία έξι χρόνια. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιο δράσης της για δίκαιη και απλή φορολόγηση που στηρίζει τη στρατηγική ανάκαμψης (6), λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Δέσμη μέτρων για δίκαιη και απλή φορολόγηση» (7). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να βελτιωθεί η παραγωγικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας ώστε να φθάσει τουλάχιστον στο επίπεδο των ανταγωνιστικών οικονομιών. Ο φόρος είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγικότητα, αλλά είναι ωστόσο σημαντικός (8). |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έγκριση, από τους υπουργούς Οικονομικών της Ομάδας των 20 (G20), της συμφωνίας που υπεγράφη στις 8 Οκτωβρίου 2021 από 136 χώρες, επί συνόλου 140, οι οποίες συμμετέχουν στο Πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς, για την εξεύρεση συναινετικής και συνολικής παγκόσμιας λύσης όσον αφορά τον τρόπο κατανομής των δικαιωμάτων φορολόγησης μεταξύ των χωρών (9). Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει τις επιπτώσεις του πολυσύνθετου χαρακτήρα αυτών των φιλόδοξων στόχων και ζητεί την ομοιόμορφη και παγκοσμίως εναρμονισμένη και συντονισμένη εφαρμογή των Πυλώνων 1 και 2. Εν προκειμένω, οι προτάσεις της ΕΕ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας, όπως την ελευθερία εγκατάστασης και την απαγόρευση των διακρίσεων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτούνται πολύ περισσότερες προσπάθειες για την επίτευξη λεπτομερούς συμφωνίας. Είναι υψίστης σημασίας η σύναψη συμφωνιών επί πολλών τεχνικών παραμέτρων. Όταν οι κανόνες εφαρμόζονται σε ενωσιακό επίπεδο, οι εταιρείες που έχουν την έδρα τους στην ΕΕ δεν πρέπει να υφίστανται ανταγωνιστικό μειονέκτημα έναντι των ισοδύναμων ανταγωνιστών τους των οποίων η έδρα βρίσκεται σε άλλες σημαντικές περιοχές δικαιοδοσίας (10). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εφαρμοστεί η δέσμη φορολογικών μέτρων τόσο στην ΕΕ όσο και, συγχρόνως, στις χώρες που είναι μείζονες εμπορικοί εταίροι. Εάν ο Πυλώνας 1 δεν εφαρμοστεί ταυτόχρονα στις ΗΠΑ και στους λοιπούς μείζονες εμπορικούς εταίρους, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενδέχεται να υποστούν ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Συνεπώς, είναι απαραίτητος ο συντονισμός τόσο της εφαρμογής όσο και της χρήσης της πολυμερούς σύμβασης από κοινού με τους εμπορικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, όσον αφορά την οδηγία για τον Πυλώνα 2 και τον πραγματικό ελάχιστο φόρο εταιρειών, είναι σημαντικό να μεταφέρονται στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο και να ισχύουν ακριβώς οι ίδιοι κανόνες με τους συμφωνηθέντες πολύπλοκους κανόνες που προβλέπονται στην παγκόσμια συμφωνία. Συνεπώς, τα κράτη μέλη πρέπει να δώσουν επαρκή χρόνο προκειμένου να καταστεί διαθέσιμο ένα τελικό κείμενο το οποίο θα συμφωνηθεί πριν από την έκδοση οδηγίας (11). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκδώσει σύσταση προς τα κράτη μέλη με στόχο να καταστεί δυνατή η αντιστάθμιση των ζημιών μέσω της μεταφοράς τους σε προηγούμενες χρήσεις. Αυτοί οι κανόνες είναι, ωστόσο, σημαντικοί όχι μόνο σε περίπτωση πανδημίας, αλλά και υπό κανονικές συνθήκες. Τα καθαρά κέρδη μιας εταιρείας στην πορεία του χρόνου θα πρέπει να υπόκεινται σε φόρο εταιρειών. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην προσπάθεια καταπολέμησης της καταχρηστικής χρήσης εικονικών οντοτήτων με σκοπό τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού εκ μέρους ιδιωτών και εταιρειών, καθώς και της φοροδιαφυγής. Η ΕΟΚΕ προσδοκά να εκφράσει τις απόψεις της επί συγκεκριμένης πρότασης που θα πραγματεύεται την αντιμετώπιση της καταχρηστικής χρήσης εικονικών οντοτήτων. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που έχει ως στόχο τη δημιουργία έκπτωσης φόρου για τη μείωση της στρέβλωσης που προκαλείται από την ευνοϊκή μεταχείριση του χρέους έναντι του μετοχικού κεφαλαίου (DEBRA). Οι επενδύσεις σε νέες πιο πράσινες τεχνολογίες συνεπάγονται υψηλό κίνδυνο για τους επενδυτές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου είναι ιδιαίτερα σημαντική και η εγγενής στρέβλωση των φορολογικών συστημάτων έναντι της εν λόγω χρηματοδότησης χρειάζεται να αντιμετωπιστεί (12). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η χρηματοδότηση μέσω μετοχικού κεφαλαίου θα μπορούσε να ευνοηθεί περισσότερο τόσο σε εταιρικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο μετόχων. Είναι σημαντικό η φορολογική μεταχείριση να μην ευνοεί την παροχή κινήτρων για τη διοχέτευση κεφαλαίων από το ένα επίπεδο στο άλλο. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, εάν αυξηθούν οι θεσμοθετημένοι συντελεστές φορολογίας εταιρειών, αυξάνεται η αξία της έκπτωσης τόκων και καθίσταται οικονομικά πιο πρόσφορο για μια εταιρεία να επενδύει μέσω δανείων. Ανάλογο αποτέλεσμα θα είχε η αύξηση είτε του ρυθμού του πληθωρισμού είτε των επιτοκίων, ενισχύοντας έτσι την τρέχουσα ευνοϊκή μεταχείριση του χρέους (13). Δεδομένου ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να αποκλειστεί, η σημασία της επικείμενης πρωτοβουλίας της Επιτροπής είναι ακόμη πιο ευπρόσδεκτη και ουσιαστική. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους του πλαισίου BEFIT και ευελπιστεί ότι θα έχει τη δυνατότητα να εξετάσει λεπτομερή πρόταση επί του θέματος. Στην πρόταση αυτή θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ειδικά νομικά καθεστώτα που εφαρμόζονται σε ορισμένες μορφές συνεταιρισμών και ταμείων αλληλασφάλισης που λειτουργούν εκ παραδόσεως σε διάφορα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει τα ενδιαφερόμενα μέρη και την κοινωνία των πολιτών στις διαβουλεύσεις, ώστε να επιτευχθεί πρόοδος και να υπάρξει αποδοχή. |
| --- | --- |

4.10.

5.   Ορισμένα πρόσθετα πεδία που χρήζουν εξέτασης στο πλαίσιο της φορολογικής πολιτικής του 21ου αιώνα

| 5.1. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η πανδημία ενδέχεται να έχει μεταβάλει τον χώρο εργασίας πολλών εργαζομένων κατά τρόπο ώστε η τηλεργασία να καταστεί συχνότερη στο μέλλον. Οι φορολογικές συνέπειες της διασυνοριακής τηλεργασίας (ή της εργασίας εξ αποστάσεως) θέτουν φορολογικά ζητήματα για τις εταιρείες και τους ιδιώτες. Όσον αφορά τις εταιρείες, ενδέχεται να προκύψει ακούσια μόνιμη εγκατάσταση, με τις επακόλουθα φορολογικές συνέπειες. Όσον αφορά τους ιδιώτες, ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με φορολογικές αξιώσεις πολλών χωρών, με δυνητικές δυσμενείς επιπτώσεις στον τομέα των κοινωνικών παροχών και της κοινωνικής προστασίας. Ενδέχεται επίσης να επηρεαστούν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει τις καταστάσεις διασυνοριακής εργασίας ως αναπόσπαστο τμήμα της στρατηγικής για τη φορολογία των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ένας άλλος τομέας που χρήζει επανεξέτασης είναι το πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ. Οι εξαιρέσεις και τα κενά επιφέρουν πολυπλοκότητα και άνισους όρους ανταγωνισμού, καθώς και διαφυγόντα φορολογικά έσοδα. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει το πεδίο εφαρμογής του συστήματος ΦΠΑ. |
| --- | --- |

5.3.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 312 final.

1

(2)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 8.

2

(3)  Εταιρείες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής: πολυεθνικές εταιρείες με συνολικό κύκλο εργασιών ο οποίος ξεπερνά τα 20 δισεκατ. ευρώ και αποδοτικότητα άνω του 10 % (δηλαδή, κέρδη προ φόρων/εσόδων) που υπολογίζεται μέσω μηχανισμού διαμόρφωσης του μέσου όρου, όπου το κατώτατο όριο του κύκλου εργασιών μειώνεται σε 10 δισεκατ. ευρώ, σε συνάρτηση με την επιτυχή υλοποίηση, μεταξύ άλλων, της φορολογικής ασφάλειας, όπου η σχετική επανεξέταση αρχίζει 7 έτη μετά την έναρξη ισχύος της συμφωνίας και ολοκληρώνεται το αργότερο εντός ενός έτους. Εξαιρούνται οι εξορυκτικές βιομηχανίες και οι ρυθμιζόμενες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. https://www.oecd.org/tax/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf.

3

(4)  Ο Πυλώνας 2 αποτελείται από: α) δύο αλληλένδετους εγχώριους κανόνες (οι οποίοι από κοινού ονομάζονται κανόνες GloBE, δηλαδή παγκόσμιοι κανόνες κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης): i) έναν κανόνα συμπερίληψης εισοδήματος (IIR), με τον οποίο επιβάλλεται συμπληρωματικός φόρος σε μητρική οντότητα εάν το εισόδημα συνιστώσας οντότητας υποφορολογήθηκε· και ii) έναν κανόνα υποφορολογημένων πληρωμών (UTPR), που αρνείται φορολογικές εκπτώσεις ή απαιτεί ισοδύναμη προσαρμογή στον βαθμό που το υποφορολογημένο εισόδημα συνιστώσας οντότητας δεν υπόκειται σε φόρο βάσει IIR· και β) έναν κανόνα βάσει Συνθήκης συνθήκη (κανόνας υποκείμενων σε φόρο ή STTR) που επιτρέπει στις δικαιοδοσίες της πηγής του εισοδήματος να επιβάλλουν περιορισμένη φορολόγηση στην πηγή σε ορισμένα συνδεδεμένα μέρη που υπόκεινται σε φόρο χαμηλότερο του ελάχιστου συντελεστή. Ο κανόνας STTR θα θεωρείται ως φόρος που διέπεται από τους κανόνες GloBE. Οι κανόνες GloBE θα εφαρμόζονται σε πολυεθνικές επιχειρήσεις που πληρούν το όριο των 750 εκατ. ευρώ που ορίζεται στο πλαίσιο της Δράσης 13 του σχεδίου BEPS (υποβολή εκθέσεων ανά χώρα). Οι χώρες δύνανται να εφαρμόζουν τον κανόνα IIR σε πολυεθνικές επιχειρήσεις των οποίων η έδρα βρίσκεται στο έδαφός τους, ακόμα και αν δεν πληρούν το κατώτατο όριο. Για τους σκοπούς των κανόνων IIR και UTPR θα ισχύει ελάχιστος φορολογικός συντελεστής 15 %. https://www.oecd.org/tax/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf.

4

(5)  COM(2016) 685 final και COM(2016) 683 final.

5

(6)  COM(2020) 312 final.

6

(7)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 8.

7

(8)  Υπάρχουν πολλές εκθέσεις που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο αντίκτυπος των εταιρικών φόρων στην οικονομική ανάπτυξη και την παραγωγικότητα είναι ιδιαίτερα επιζήμιος. Πρόκειται για συμπέρασμα το οποίο έχει εξαχθεί πολλές φορές από τον ΟΟΣΑ, βλέπε π.χ. Tax and Economic Growth, OECD Economics Department Working Paper No. 620 ή Tax Policy Reform and Economic Growth, OECD (2010) [Φορολογία και Οικονομική Ανάπτυξη, έγγραφο εργασίας του Τμήματος Οικονομικών του ΟΟΣΑ αριθ. 620 ή Μεταρρύθμιση της φορολογικής πολιτικής και οικονομική ανάπτυξη, ΟΟΣΑ (2010)]. Η μετακύλιση του εταιρικού φόρου στους εργαζόμενους, ιδίως δε στους εργαζόμενους χαμηλής ειδίκευσης, καθώς και οι αρνητικές επιπτώσεις στις επενδύσεις, αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που συντελούν στην εξαγωγή του εν λόγω συμπεράσματος. Επίσης, άλλα είδη φόρων —όπως οι φόροι επί του εισοδήματος από εργασία— ενδέχεται να υπονομεύσουν τόσο τις αναπτυξιακές προοπτικές όσο και την εξέλιξη της παραγωγικότητας.

8

ή

(9)  Οι φορολογικοί κανόνες εφαρμόζονται σε όλες τις εταιρείες που υπερβαίνουν ένα δεδομένο κατώτατο όριο, ανεξάρτητα από τους τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται. Δεν αφορούν μόνο τα λεγόμενα ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα ή τις επιχειρήσεις που έρχονται σε άμεση επαφή με τους καταναλωτές.

9

(10)  Εάν δεν ισχύσουν οι κανόνες UTPR και IIR σε εγχώριες καταστάσεις, θα παρατηρηθεί ένα φαινόμενο κατά το οποίο ξένοι πολυεθνικοί όμιλοι, μεταξύ άλλων προερχόμενοι και από τις ΗΠΑ, θα εφαρμόζουν μόνο τον ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή σε διασυνοριακές καταστάσεις. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να διατηρήσουν τις εγχώριες θυγατρικές τους προστατευμένες από τον ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή: εν προκειμένω, οι υποφορολογούμενες εγχώριες θυγατρικές που έχουν την έδρα τους στις ΗΠΑ ή σε άλλη χώρα του εξωτερικού θα συνεχίσουν να επωφελούνται, για παράδειγμα, από φορολογικές ελαφρύνσεις για έρευνα και ανάπτυξη (Ε & Α) και από φορολογικό συντελεστή χαμηλότερο του συμφωνηθέντος, ενώ οι φορολογικές ελαφρύνσεις για Ε & Α των εταιρειών που έχουν την έδρα τους στην ΕΕ και των εγχώριων θυγατρικών τους θα εξουδετερώνονται λόγω του συμπληρωματικού φόρου που προκύπτει σε περίπτωση μείωση του δικού τους εγχώριου πραγματικού φορολογικού συντελεστή κάτω του συμφωνηθέντος κατώτατου ορίου.

10

(11)  Εάν όλοι οι κανόνες που περιλαμβάνονται στη συμφωνία του Πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ δεν είναι γνωστοί κατά τη στιγμή που τα κράτη μέλη συμφωνούν σχετικά με μια οδηγία, τότε πρέπει να κινηθεί διαδικασία τροποποίησης της οδηγίας προκειμένου να επιτευχθεί η μεταφορά της παγκόσμιας συμφωνίας σε συμφωνία της ΕΕ. Ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να αντιταχθούν σε μια τέτοια είδους τροποποίηση της οδηγίας. Για να επιτευχθεί η σωστή και πλήρης μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, η συνολική συμφωνία πρέπει να έχει καταρτιστεί εξολοκλήρου και να είναι γνωστή πριν από την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με μια οδηγία.

11

(12)  Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της εταιρικής φορολογίας στην εταιρική διακυβέρνηση» (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 13).

12

Ο ρόλος της εταιρικής φορολογίας στην εταιρική διακυβέρνηση»

(13)  Βλέπε The Taxation of Income from Capital, Mervyn King και Don Fullerton, The University of Chicago Press και NBER (1984) [Φορολογία εισοδημάτων από κεφάλαια].

13

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/138/ΕΚ όσον αφορά την αναλογικότητα, την ποιότητα της εποπτείας, την υποβολή εκθέσεων, τα μέτρα μακροπρόθεσμων εγγυήσεων, τα μακροπροληπτικά εργαλεία, τους κινδύνους βιωσιμότητας, την εποπτεία σε επίπεδο ομίλου και τη διασυνοριακή εποπτεία»

[COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)]

και «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου ανάκαμψης και εξυγίανσης ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων και την τροποποίηση των οδηγιών 2002/47/ΕΚ, 2004/25/ΕΚ, 2009/138/ΕΚ, (ΕΕ) 2017/1132 και των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1094/2010 και (ΕΕ) αριθ. 648/2012»

[COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)]

(2022/C 275/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Christophe LEFÈVRE |

Εισηγητής:

ο κ. Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

Συνεισηγητής:

ο κ. Christophe LEFÈVRE

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 22.11.2021
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 26.11.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 169/0/2 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 22.11.2021

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 26.11.2021

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

169/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συμφωνεί με την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι το πλαίσιο κανόνων Φερεγγυότητα ΙΙ, το οποίο βασίζεται σε τρεις πυλώνες (ποσοτικές απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων· οργανωτική δομή, εποπτεία· υποβολή εκθέσεων, διαφάνεια), έχει αποδείξει την αξία του. Ωστόσο, η εμπειρία από την κρίση του δημόσιου χρέους, η πολιτική χαμηλών επιτοκίων, ο αρχικός αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19, η οποία δεν έχει σε καμία περίπτωση λήξει ακόμη, καθώς και η γνώση ότι θα προκύψουν και άλλες κρίσεις, απαιτούν προσαρμογές του κανονιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει το ζήτημα των συστημικών κινδύνων στον ασφαλιστικό τομέα. Το προφίλ κινδύνου των ασφαλιστικών επιχειρήσεων μεταβάλλεται. Υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης, ο ασφαλιστικός τομέας διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο όσον αφορά την ασφάλιση έναντι των επιπτώσεων της πιο πρόσφατης κλιματικής αλλαγής (π.χ. βιοποικιλότητα). Υπάρχουν επίσης υψηλότεροι κίνδυνοι για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο του ρόλου τους ως επενδυτών. Ειδικότερα, οι υλικοί κίνδυνοι, οι κίνδυνοι ευθύνης και οι μεταβατικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή δεν αξιολογούνται επαρκώς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός κανονιστικού πλαισίου στο οποίο ο ασφαλιστικός τομέας θα διαδραματίζει (ακόμη) σημαντικότερο ρόλο ως επενδυτής στη χρηματοδότηση της μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία και στην καταπολέμηση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ τονίζει συγχρόνως ότι η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον για την κοινωνία των πολιτών και ζητεί υγιείς κεφαλαιακές απαιτήσεις και ετοιμότητα κινδύνου στον ασφαλιστικό τομέα. Η αστάθεια στον ασφαλιστικό τομέα θα επιβραδύνει σημαντικά τις προσπάθειες για διαχείριση της κλιματικής κρίσης και αντιμετώπιση της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.3.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1.   Η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι το πλαίσιο κανόνων Φερεγγυότητα ΙΙ, το οποίο βασίζεται σε τρεις πυλώνες (ποσοτικές απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων· οργανωτική δομή, εποπτεία· υποβολή εκθέσεων, διαφάνεια), έχει αποδείξει την αξία του. Καθοδήγησε ικανοποιητικά τον ευρωπαϊκό ασφαλιστικό τομέα μέσα από την αναταραχή της κρίσης δημόσιου χρέους, αλλά και τη συνεχιζόμενη πολιτική χαμηλών επιτοκίων και τις πρώτες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, η οποία σε καμία περίπτωση δεν έχει ακόμη λήξει. Η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμο και αναγκαίο να συναχθούν τα αναγκαία συμπεράσματα με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των κανόνων. Αυτό αφορά ιδίως ζητήματα αναλογικότητας καθώς και τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων. Ακριβώς αυτά τα δύο στοιχεία είναι καθοριστικής σημασίας για τις κεφαλαιακές ανάγκες των επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, για τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις ως πάροχοι προϊόντων και ως επενδυτές στην οικονομία. |
| --- | --- |

2.1.1.

2.2.   Συνέπεια με άλλες πολιτικές της ΕΕ

| 2.2.1. | Η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 συνιστούν πολιτικές απόλυτης προτεραιότητας, η υλοποίηση των οποίων απαιτεί σημαντικά δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια. Ως μακροπρόθεσμος επενδυτής με χαρτοφυλάκιο επενδύσεων ύψους άνω των 10 τρισεκατομμυρίων ευρώ το 2020, ο ευρωπαϊκός ασφαλιστικός τομέας θα μπορούσε να συνεισφέρει πολύ περισσότερο από ό,τι σήμερα στη χρηματοδότηση της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, καθώς και σε έργα υποδομών και στην οικονομικά προσιτή στέγαση. Η ικανότητα αυτή καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων στο πλαίσιο του συστήματος Φερεγγυότητα ΙΙ. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός κανονιστικού πλαισίου στο οποίο ο ασφαλιστικός τομέας θα διαδραματίζει (ακόμη) σημαντικότερο ρόλο ως επενδυτής στη χρηματοδότηση της μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία και στην καταπολέμηση της πανδημίας COVID-19. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να μην τεθούν σε κίνδυνο οι στόχοι προστασίας που θέτει το σύστημα Φερεγγυότητα ΙΙ, δηλαδή η προστασία των ασφαλισμένων και των δικαιούχων και η διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Ωστόσο, η προστασία αυτή θα μπορούσε να απειληθεί σε περίπτωση απόκλισης από την αυστηρή αξιολόγηση των κινδύνων των επενδύσεων των ασφαλιστικών επιχειρήσεων προκειμένου να στηριχθεί η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Οι κανόνες προστασίας των καταναλωτών του συστήματος Φερεγγυότητα ΙΙ θα πρέπει να περιλαμβάνουν επενδύσεις και δραστηριότητες του ασφαλιστικού τομέα στους τομείς στους οποίους οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις επενδύουν βάσει απαιτήσεων των δημοσίων αρχών ή της κυβέρνησης. Στη συνέχεια, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να ανταμείβονται αναλόγως ή να υφίστανται κυρώσεις. Σε κάθε περίπτωση, κάθε επένδυση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας ή, για παράδειγμα, του Μέσου Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να υπόκειται στην ίδια αξιολόγηση κινδύνων με οποιαδήποτε άλλη επένδυση. Η βιώσιμη εποπτεία των ασφαλίσεων απαιτεί στοιχειοθετημένη αξιολόγηση κινδύνων και υπολογισμό των κεφαλαίων βάσει αυτής. Η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση των υφιστάμενων κανόνων σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, στις περιπτώσεις όπου αυτοί οδήγησαν σε ανεπαρκείς (υπερβολικές ή ελλιπείς) κεφαλαιακές απαιτήσεις. Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταδεικνύουν ποια περιθώρια ελιγμών μπορούν να προκύψουν ήδη μόνον από αυτό. Ωστόσο, όπου οι κεφαλαιακές απαιτήσεις είναι πολύ χαμηλές (π.χ. κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή), πρέπει να αυξηθούν προκειμένου να διασφαλιστεί η σταθερότητα του τομέα. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμβάλει περαιτέρω ουσιαστικά στην ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Η οικοδόμηση της ενιαίας αγοράς θα διευκολύνει τόσο τη χρηματοδότηση της εξόδου από την πανδημία COVID-19 όσο και την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, απλώς και μόνο χάρη στο γεγονός ότι οι καταναλωτές θα μπορούσαν να διαπιστώσουν περαιτέρω πρόοδο στη δημιουργία μιας γνήσιας ενιαίας αγοράς των χρηματοπιστωτικών αγορών, μολονότι εξακολουθούν να υφίστανται πολλά νομικά και πραγματικά εμπόδια για την υλοποίηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα ότι ο ασφαλιστικός τομέας θα πρέπει να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο στη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης. Ο ασφαλιστικός τομέας θα πρέπει επίσης να καταβάλει προσπάθειες για τον μετριασμό όλων των αρνητικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων των επενδύσεων και των ασφαλιστικών δραστηριοτήτων του. Η σύνδεση με την ταξινομία της ΕΕ είναι σκόπιμη. Η ΕΟΚΕ ζητεί να λαμβάνονται συστηματικά υπόψη οι στόχοι κοινωνικής βιωσιμότητας, δεδομένου ότι, σε τελική ανάλυση, η μη τήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Οι προτάσεις προβλέπουν απλουστεύσεις του περίπλοκου συστήματος Φερεγγυότητα ΙΙ σε διάφορα σημεία. Αυτό αξιολογείται θετικά. Δεν είναι κατανοητό και αποδεκτό οι χρήστες εσωτερικών υποδειγμάτων να πρέπει πλέον να υποβάλλουν επίσης εκθέσεις σαν να χρησιμοποιούσαν την τυποποιημένη μέθοδο. Η διπλή υποβολή εκθέσεων δεν πρέπει να γίνει δεκτή. |
| --- | --- |

2.2.5.

2.3.   Κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις

| 2.3.1. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει την εξουσία να θεσπίζει ορισμένους κανόνες, ιδίως τεχνικούς, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Υποβάλλει μεγάλο αριθμό προτάσεων που προτίθεται να εφαρμόσει μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Οι προτάσεις αυτές έχουν σημαντική βαρύτητα και μεγάλη οικονομική σημασία. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται η προσαρμογή λόγω μεταβλητότητας, η προσαρμογή λόγω αντιστοίχισης και η παρέκταση, καθώς και η καθαρά πολιτική απόφαση σχετικά με τον βαθμό στον οποίο θα πρέπει να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και τους αντίστοιχους περιορισμούς που πρέπει να εφαρμοστούν στην αξιολόγηση κινδύνων των επενδύσεων. Η ΕΟΚΕ, όπως και σε άλλο σημείο, ζητεί κι εδώ την αντιμετώπιση μειζόνων ζητημάτων οικονομικής πολιτικής στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και κατόπιν διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών, και όχι ως κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις. Πριν από την έγκριση της δέσμης Φερεγγυότητα ΙΙ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΟΚΕ θα πρέπει να έχουν σαφή εικόνα του περιεχομένου και του αντικτύπου των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. |
| --- | --- |

2.3.1.

2.4.   Αξιολόγηση των προσαρμογών — Εκτιμήσεις επιπτώσεων: Ανταγωνιστικότητα

| 2.4.1. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την πλήρη αξιολόγηση κατά τα προσεχή έτη του σκεπτικού στο οποίο βασίζεται το πλαίσιο Φερεγγυότητα ΙΙ. Οι συνθήκες-πλαίσιο έχουν αλλάξει από πολλές απόψεις και θα συνεχίσουν να αλλάζουν, καθιστώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο αδύνατη την αξιολόγηση. Στο πλαίσιο αυτό, ένας έλεγχος της πτυχής του ανταγωνισμού θα μπορούσε να είναι χρήσιμος για να προσδιοριστεί ο αντίκτυπος των τροποποιημένων κανόνων στην ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού ασφαλιστικού τομέα με βάση την παγκόσμια αγορά. |
| --- | --- |

2.4.1.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Αναλογικότητα και όρια

| 3.1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση που προκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ενίσχυση της αρχής της αναλογικότητας. Η απλούστευση του πολύ περίπλοκου και επαχθούς κανονιστικού πλαισίου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις μικρότερες και λιγότερο εκτεθειμένες σε κίνδυνο ασφαλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος της περιφερειακής πολυμορφίας. Είναι αλήθεια ότι οι απαιτήσεις της οδηγίας Φερεγγυότητα ΙΙ όσον αφορά τη διαχείριση των κινδύνων και την υποβολή εκθέσεων θα πρέπει να επανεξεταστούν και να προσαρμοστούν βάσει κανόνων. Ωστόσο, είναι λυπηρό το γεγονός ότι εξακολουθεί να λαμβάνεται υπόψη μόνο το μέγεθος της επιχείρησης, χωρίς να γίνεται σύγκριση μεταξύ του εύρους των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας και των πραγματικών κινδύνων στους οποίους εκτίθεται η ασφαλιστική επιχείρηση βάσει του επιχειρηματικού της μοντέλου. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Ένα σημαντικό ισχυρό πλεονέκτημα της ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς είναι η ποικιλομορφία μεγάλων και μικρών ασφαλιστικών επιχειρήσεων, επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται διεθνώς και επιχειρήσεων που είναι εδραιωμένες στην περιοχή τους, καθώς και η ποικιλομορφία των νομικών μορφών όπως μετοχικές εταιρείες ή συνεταιρισμοί. Αυτή η ποικιλομορφία δεν θα πρέπει να υπονομεύεται από την επιβάρυνση των ασφαλιστικών επιχειρήσεων με υπερβολική γραφειοκρατία. |
| --- | --- |

3.1.2.

3.2.   Μέτρα για μακροπρόθεσμες εγγυήσεις

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δώσει τη δυνατότητα στον ασφαλιστικό τομέα να συμμετάσχει περισσότερο στη χρηματοδότηση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεών της και στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 μέσω καταλληλότερων κεφαλαιακών απαιτήσεων. Η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας δεν πρέπει να αποτύχει λόγω της χρηματοδότησης της μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία και οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης δεν πρέπει να υπονομεύονται από ανεπαρκείς κεφαλαιακές απαιτήσεις που με τεχνητό τρόπο καθιστούν τις ιδιαίτερα ρυπογόνες δραστηριότητες επικερδείς ως επένδυση. Η αναθεώρηση των κανόνων για τις αναγκαίες κεφαλαιακές απαιτήσεις θα είναι καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επιτακτική την ανάγκη τροποποίησης των κανόνων της οδηγίας Φερεγγυότητα ΙΙ μόνο στον βαθμό που δεν τίθενται σε κίνδυνο οι στόχοι προληπτικής εποπτείας για την προστασία των ασφαλισμένων και των δικαιούχων, καθώς και ο στόχος της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Στόχος πρέπει να είναι η επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ, αφενός, των παρεχόμενων κινήτρων στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις προκειμένου να επενδύουν σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στην επίτευξη των κοινωνικών και των περιβαλλοντικών στόχων και, αφετέρου, των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας. Αυτή η ισορροπία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Επιτροπής για μείωση της αστάθειας των μακροπρόθεσμων επενδύσεων μέσω της προτεινόμενης προσαρμογής λόγω μεταβλητότητας. Ταυτόχρονα, αυτή αυξάνει τη μεταβλητότητα με τη μετάβαση σε σχετική διόρθωση του κινδύνου (ποσοστιαία αφαίρεση από τα πιστωτικά περιθώρια). Αυτό είναι αντιπαραγωγικό. Δεν είναι σαφές γιατί δεν θα πρέπει να διατηρηθεί η ισχύουσα διόρθωση κινδύνου. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του περιθωρίου κινδύνου (π.χ. επιτόκιο κόστους κεφαλαίου 5 % και εξαίρεση του συντελεστή ρευστότητας), τον κίνδυνο επιτοκίου και τη συσχέτιση μεταξύ του πιστωτικού περιθωρίου και του κινδύνου επιτοκίου είναι ενδεδειγμένες χωρίς να διακυβεύονται οι στόχοι προστασίας της οδηγίας Φερεγγυότητα II. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει ωστόσο να δοθεί στα κείμενα επιπέδου 2, δεδομένου ότι οι προτάσεις που οδηγούν σε γενική βελτίωση μπορεί επίσης να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια των μικρών και των μεσαίων ασφαλιστικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί κατά βάση τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επανεξέταση των κριτηρίων επιλεξιμότητας που εφαρμόζονται στην κατηγορία περιουσιακών στοιχείων των μακροπρόθεσμων επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου, διασφαλίζοντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Αυτό θα διευκολύνει τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις να επωφελούνται από προτιμησιακή κεφαλαιακή μεταχείριση εάν παρέχουν μακροπρόθεσμα κεφάλαια στην οικονομία, υπό την προϋπόθεση ότι τα κεφάλαια αυτά επενδύονται με βάση κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Πρέπει να αποφευχθούν οι υπερβολικά πολύπλοκοι κανόνες. Και πάλι, μπορεί να πραγματοποιηθεί μια τελική αξιολόγηση μόνο εάν είναι γνωστές οι προτάσεις επιπέδου 2. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει την πρόθεσή της να παρουσιάσει μια νέα μέθοδο παρέκτασης. Η παρέκταση είναι μια μέθοδος υπολογισμού που επιτρέπει τη δημιουργία προβλέψεων για ασφαλιστήρια συμβόλαια των οποίων οι ληκτότητες εκτείνονται στο μέλλον πέραν της περιόδου κατά την οποία η κεφαλαιαγορά παρέχει αξιόπιστες πληροφορίες για τα επιτόκια άνευ κινδύνου. Η μέθοδος αυτή αποτελεί βασικό παράγοντα για την αποτίμηση των προβλέψεων και, ως εκ τούτου, των αναγκών σε ίδια κεφάλαια. Η παρέκταση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ασφάλιση ζωής, και όχι μόνον. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει στην ανακοίνωσή της COM(2021) 580 final ότι η πρόταση την οποία θα αναπτύξει σε μεταγενέστερη κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, «θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στους κεφαλαιακούς πόρους των ασφαλιστικών επιχειρήσεων σε αρκετές αγορές». Με βάση τις μέχρι σήμερα προβλέψεις στον τομέα της ασφάλισης ζημιών, αυτός ο σημαντικός αντίκτυπος θα επιφέρει πρόσθετη κεφαλαιακή απαίτηση άνω του 10 %, γεγονός που αντιβαίνει πλήρως στα πιθανά αποτελέσματα των μέτρων που αποσκοπούν στην απελευθέρωση κεφαλαίων των ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τέτοιου είδους εκτεταμένες παρεμβάσεις θα πρέπει να αποφασίζονται στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Ανάλυση των σεναρίων για την κλιματική αλλαγή και εντολή προς την EIOPA (1)
  όσον αφορά τους κινδύνους βιωσιμότητας

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την ανάγκη οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις να εντοπίζουν κάθε σημαντική έκθεση σε κινδύνους της κλιματικής αλλαγής και να προβαίνουν σε εκτίμηση των μεσοπρόθεσμων και των μακροπρόθεσμων επιπτώσεών της στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. Η ΕΟΚΕ συνιστά την επέκταση αυτής της ανάλυσης σεναρίων σε όλους τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και την εφαρμογή της έννοιας της «διπλής σημαντικότητας» σε αυτές τις απαιτήσεις. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις θα πρέπει επίσης να υποχρεούνται να αξιολογούν και, κατά περίπτωση, να μετριάζουν τις επιπτώσεις των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους στην κλιματική αλλαγή και στο περιβάλλον εν γένει. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναθέσει στην EIOPA —κατόπιν διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου και στο πλαίσιο έκθεσης που θα υποβληθεί το αργότερο έως τις 28 Ιουνίου 2023— να προτείνει πιθανές προσαρμογές στις κεφαλαιακές απαιτήσεις όσον αφορά τους κινδύνους βιωσιμότητας. Είναι δικαιολογημένο τέτοια ευρέος φάσματος ζητήματα να συζητούνται σε εμπειρική βάση. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προθεσμία για την υποβολή της έκθεσης δεν είναι αρκετά φιλόδοξη. Ο μετριασμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής απαιτεί ταχεία δράση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ήδη ότι τα διδάγματα που θα αντληθούν από τις προτάσεις αυτές θα είναι θεμελιώδους σημασίας για τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Ως εκ τούτου, δεν θα έχουν τεχνικό αλλά πολιτικό χαρακτήρα και, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Εποπτεία σε επίπεδο ομίλου

| 3.4.1. | Η εποπτική πρακτική αποκάλυψε ρυθμιστικές αδυναμίες στην εποπτεία σε επίπεδο ομίλου. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την υπαγωγή των ασφαλιστικών εταιρειών χαρτοφυλακίου και των εταιρειών χρηματοπιστωτικών συμμετοχών στο άμεσο πεδίο εφαρμογής του εποπτικού πλαισίου της ΕΕ. Από την άποψη των καταναλωτών, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η εξωτερική εικόνα ενός ομίλου είναι διαφανής όσον αφορά τις σχέσεις ευθύνης του. |
| --- | --- |

3.4.1.

3.5.   Ο ρόλος της ασφάλισης σε περιόδους πανδημίας και στο πλαίσιο άλλων γεγονότων που οδηγούν σε μεγάλης κλίμακας οικονομικές διαταραχές

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η πανδημία κατέδειξε την ανάγκη για σαφέστερες και απλούστερες πληροφορίες σχετικά με τους όρους της ασφαλιστικής κάλυψης και των εγγυήσεων για τους καταναλωτές, ιδίως όσον αφορά τη διακοπή της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την ταξιδιωτική ασφάλιση, και ότι είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι τα ασφαλιστικά προϊόντα εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καταναλωτών. Εξίσου σημαντικό είναι να μπορούν οι καταναλωτές να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Φαίνεται ότι η τρέχουσα πρακτική εποπτείας των ασφαλιστικών προϊόντων δεν έχει λειτουργήσει επαρκώς. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ζητήσει από την EIOPA να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για την καλύτερη επίλυση του προβλήματος που περιγράφεται, το οποίο είναι ήδη γνωστό εδώ και καιρό. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η πανδημία, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που βιώνουμε στην Ευρώπη με δασικές πυρκαγιές, ξηρασίες, αφανισμό των δασών, έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε πρωτοφανή κλίμακα, καθώς και νέοι σημαντικοί κίνδυνοι, όπως οι κίνδυνοι στον κυβερνοχώρο, εγείρουν το ζήτημα της διαθεσιμότητας ασφαλιστικής κάλυψης για τέτοιου είδους συμβάντα τα οποία θα επαναληφθούν στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δρομολογήσει διάλογο για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή έως το 2022, στον οποίο θα συμμετέχουν ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, δημόσιες αρχές και άλλα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. Η ΕΟΚΕ προτείνει οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν εξαρχής σε αυτόν τον διάλογο. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Συστήματα εγγύησης ασφαλίσεων (ΣΕΑ), ανάκαμψη και εξυγίανση και νέα εποπτικά μέτρα

| 3.6.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υποβάλει πρόταση για την εναρμόνιση του μωσαϊκού των ΣΕΑ στην Ευρώπη. Δεν το πράττει, παρά το γεγονός ότι τα ΣΕΑ παρέχουν στους ασφαλισμένους και στους δικαιούχους σημαντική προστασία έσχατης ανάγκης. Ένα πανευρωπαϊκό σύστημα των ΣΕΑ που θα λαμβάνει υπόψη τη φύση των προϊόντων και, ως εκ τούτου, την ασφάλεια των καταναλωτών θα ενισχύσει σημαντικά την εμπιστοσύνη σε μια ενιαία ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά. Όπως προτείνει η EIOPA, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι επείγει τουλάχιστον η εναρμόνιση ενός συνόλου ελάχιστων κανόνων των συστημάτων εγγύησης ασφαλίσεων. Από την άλλη πλευρά, όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα σημαντική οικονομική επιβάρυνση των ασφαλιστικών αγορών σε ορισμένα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν ακόμη συστήματα ΣΕΑ, την οποία δεν θεωρούν εύλογη στο παρόν στάδιο της ανάκαμψης μετά την πανδημία COVID-19. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως πρώτο βήμα, να υποβάλει σύντομα πρόταση για ένα ελάχιστο πλαίσιο για τα ΣΕΑ, με την πρόβλεψη αντίστοιχης μεταβατικής περιόδου για την αντιμετώπιση του ζητήματος, χωρίς να επιβαρυνθούν υπερβολικά οι αγορές. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Με την πρόταση για την ανάκαμψη και την εξυγίανση (2), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεκτείνει τα εποπτικά εργαλεία ώστε να μπορούν οι εποπτικές αρχές να ενεργούν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα σε περίπτωση επιχειρηματικής κρίσης και, ιδίως, σε περίπτωση αναδυόμενης κρίσης. Τα εργαλεία αυτά περιλαμβάνουν επίσης μέτρα όπως τα προληπτικά σχέδια ανάκαμψης και εξυγίανσης, μεταξύ άλλων, και σε επίπεδο ομίλου. Η πρόταση προσδιορίζει τα εργαλεία και τις αρμοδιότητες όσον αφορά την εξυγίανση. Ωστόσο, απουσιάζει ο σαφής διαχωρισμός από τα υφιστάμενα εποπτικά μέτρα που προβλέπει η οδηγία Φερεγγυότητα II. Συνολικά, η ευρέως δοκιμασμένη «κλίμακα παρέμβασης» τίθεται υπό αμφισβήτηση σε πολλά σημεία, καθώς προβλέπεται η χρήση νέων εξουσιών παρέμβασης ήδη πριν από την παραβίαση των κεφαλαιακών απαιτήσεων φερεγγυότητας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως απαραίτητο τα προτεινόμενα μέτρα να συνάδουν με τους κανόνες της κλίμακας παρέμβασης. Οι κανόνες εξυγίανσης θα πρέπει να διευκολύνουν την εφαρμογή εναρμονισμένης προσέγγισης σε επίπεδο ομίλου, ιδίως στην περίπτωση των μεικτών χρηματοπιστωτικών ομίλων. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Ως αντεπιχείρημα στις προτάσεις υποστηρίζεται ότι η πανδημία COVID-19, και ιδίως η πολιτική χαμηλών επιτοκίων, κατέδειξαν ότι η εργαλειοθήκη της οδηγίας Φερεγγυότητα II ήταν επαρκής για την αντιμετώπιση των δύσκολων καταστάσεων. Μολονότι αυτό συνέβη σε μεγάλο βαθμό, η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με αυτή την επιχειρηματολογία. Υπό το πρίσμα της εμπειρίας που αντλήθηκε από τις προηγούμενες χρηματοπιστωτικές κρίσεις, η ΕΟΚΕ θεωρεί επείγουσα την ανάγκη να ξεκινήσει η λήψη σταδιακών μέτρων παρέμβασης σε περίπτωση κρίσης σε επίπεδο επιχείρησης, ήδη πριν από την αδυναμία τήρησης των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων, εφόσον δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις επιδείνωσης της κατάστασης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των κανόνων στην πράξη, θα είναι πολύ σημαντικό να καθοριστούν και να οριοθετηθούν με σαφήνεια τα καθήκοντα της EIOPA και των εθνικών εποπτικών αρχών. |
| --- | --- |

3.6.3.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Ο Πρόεδρος
  της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΙΟΡΑ).

1

(2)  COM(2021) 582 final.

2

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/50 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/50

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων: Ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2022»

[COM(2021) 740 final]

(2022/C 275/09)

| Εισηγήτρια: η κ. | Judith VORBACH |
| --- | --- |

Εισηγήτρια: η κ.

Judith VORBACH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 140/5/38 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

140/5/38

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΕ αντιμετώπιζε δυσμενείς εξελίξεις και κρίσεις πολύ πριν από την έξαρση της πανδημίας COVID-19. Το 2020, η ΕΕ εισήλθε στη βαθύτερη οικονομική ύφεση στην ιστορία της, ενώ οι προϋπάρχουσες προκλήσεις κάθε άλλο παρά είχαν αντιμετωπιστεί. Η ΕΕ ανέλαβε πρωτοφανείς υποστηρικτικές δράσεις, προκειμένου να αμβλύνει το πλήγμα και να αποτρέψει μια ασταθή κατάσταση. Ωστόσο, η πανδημία μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε διακρατικό επίπεδο, και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ζητεί προορατική συνεργασία για την πολιτική υγείας της ΕΕ, την αύξηση των επιπέδων εμβολιασμού και την υιοθέτηση συνολικής προσέγγισης, προκειμένου να διεξαχθεί ανοικτή συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με την προσωρινή και εκούσια παρέκκλιση από τη συμφωνία TRIPS. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας πολιτικής που έχει ως επίκεντρο την ευημερία και στηρίζει το θεματολόγιο της ΕΕ για την «ανταγωνιστική βιωσιμότητα». Οι τέσσερις διαστάσεις του —η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, η παραγωγικότητα, η δικαιοσύνη και η μακροοικονομική σταθερότητα— καθώς και η ανταγωνιστικότητα θα πρέπει να τεθούν σε ισότιμη βάση, προκειμένου να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα ενισχυτικά αποτελέσματα και ο επιτυχημένος μετασχηματισμός. Για παράδειγμα, η δικαιοσύνη και η κοινωνική βιωσιμότητα αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της ανταγωνιστικότητας και το αντίστροφο. Όσο ασθενέστερη είναι η συμμετοχή των κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων και των λοιπών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο πιθανότερο είναι να αυξηθούν οι ανισότητες και να μειωθεί η αποδοχή, ιδίως όσον αφορά τον μετασχηματισμό της οικονομίας για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Μία από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι η αποσύνδεση, στο μέτρο του δυνατού, της οικονομικής ευημερίας από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Και πάλι, αυτό που χρειάζεται είναι μια ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις περιβαλλοντικές ζημίες κάθε είδους. Οι δεσμεύσεις για τη διασφάλιση της κοινωνικής ευημερίας δεν πρέπει να καταλήξουν να είναι συνθήματα κενά περιεχομένου. Είναι κρίσιμης σημασίας να διασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή των προσπαθειών και των οφελών της μετάβασης. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία ενός υγιούς επιχειρηματικού κλίματος και της διατήρησης ισχυρών βιομηχανικών αλυσίδων αξίας στην Ευρώπη και ζητεί η Ευρώπη, με τη βιομηχανική υπεροχή της, να καταβάλει προσπάθειες για τη βιωσιμότητα. Ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα πρέπει να σχεδιαστεί με αποτελεσματικό τρόπο, και τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων θα πρέπει να συνδεθούν με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των φορολογικών υποχρεώσεων. Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει πως κάθε στροφή προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής φορολόγησης δεν πρέπει να οδηγεί σε φθίνουσες διανεμητικές επιπτώσεις ή ενεργειακή φτώχεια. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις και την προώθηση μιας δίκαιης ενιαίας αγοράς, προκειμένου να διασφαλιστεί μια ισχυρή οικονομική βάση. Τα βήματα προώθησης της ενιαίας αγοράς και βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος είναι καθοριστικής σημασίας για την καλλιέργεια καινοτομίας και παραγωγικότητας. Επιπλέον, μια προσέγγιση δίκαιης παραγωγικότητας συνιστά κρίσιμης σημασίας παράγοντα ώθησης της ανταγωνιστικότητας και της ανοδικής σύγκλισης μακροπρόθεσμα. Τα κοινωνικά δικαιώματα και τα εργατικά δικαιώματα είναι μεν σημαντικά, αλλά δεν αποτελούν μέρος των συνταγματικά προστατευόμενων ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ ζητεί κατάλληλες προτάσεις για την εξασφάλιση των μη συμβατικών εθνικών κανόνων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να μετριαστούν οι δυσμενείς επιπτώσεις των ραγδαία αυξανόμενων τιμών της ενέργειας στην παραγωγή και τη διανομή και επικροτεί τη στενότερη παρακολούθηση των κινδύνων στις χρηματοπιστωτικές αγορές που απορρέουν από την κλιματική κρίση. Η εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης θα πρέπει να ενοποιήσει τους διαύλους χρηματοδότησης, να προωθήσει τις επενδυτικές προσπάθειες και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΚΕ τονίζει πως η ταυτόχρονη επιδίωξη μιας δίκαιης και ισότιμης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, για την οποία απαιτούνται βιώσιμες κοινωνικές συνθήκες, θα αποτελέσει τη βάση για μελλοντική ευημερία και ανθεκτικότητα. Οι αποτελεσματικά σχεδιασμένες πολιτικές για την αγορά εργασίας και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας αποτελούν τη βάση της ανθεκτικότητας και της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων σε όλα τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, και ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί η πρόσβαση στη διά βίου μάθηση. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ελέγξει τις διανεμητικές επιπτώσεις των πληρωμών δυνάμει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) και του μέσου NextGenerationEU (NGEU) και να διασφαλίσει τη συμβολή τους στην ανάπτυξη μιας οικολογικότερης και ψηφιοποιημένης οικονομίας, καθώς και στην ανοδική κοινωνική σύγκλιση. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η οικονομική ανάκαμψη και η σταθερή ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς αποτελούν προϋποθέσεις για βιώσιμους δημόσιους προϋπολογισμούς. Η πολιτική πρέπει να παραμείνει υποστηρικτική και έτοιμη να απαντά σε διαρκείς αναταράξεις. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συνέχιση της γενικής ρήτρας διαφυγής. Όποτε αρθεί, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν τα επίπεδα οικονομικής δραστηριότητας, απασχόλησης και φτώχειας σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταθέσει κατευθυντήριες γραμμές για μια μεταβατική περίοδο πριν τεθεί σε ισχύ ένα εκσυγχρονισμένο πλαίσιο. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για τον κίνδυνο της προώθησης πολιτικών που περιορίζουν τις τρέχουσες δαπάνες στους τομείς της κοινωνίας, της εκπαίδευσης και της υγείας, και ζητεί δίκαιες πολιτικές στον τομέα των εσόδων. Επιπλέον, ενώ η εποπτεία στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ) δεν έχει λάβει επαρκώς υπόψη τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των νέων αναδυόμενων οικονομικών προκλήσεων, η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την παρακολούθηση των κοινωνικών ανισορροπιών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι εισερχόμαστε σε μια νέα φάση οικονομικής πολιτικής, και το εν εξελίξει Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2022 αποτελεί ευκαιρία για την ενίσχυση της οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Η ισορροπημένη προσέγγιση όσον αφορά το θεματολόγιο «ανταγωνιστικής βιωσιμότητας» πρέπει να αντικατοπτρίζεται στις επικείμενες ειδικές ανά χώρα συστάσεις, ενώ η μεγαλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών θα έπρεπε ήδη να αποτελεί πραγματικότητα. Θέτοντας τη συμμόρφωση με τις εξαγγελθείσες μεταρρυθμίσεις ως όρο για την εκταμίευση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), οι ειδικές συστάσεις ανά χώρα (ΕΣΑΧ) αποκτούν μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα. Ενώ η ενισχυμένη εστίαση στις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων είναι ευπρόσδεκτη, ο βαθμός στον οποίο θα αντικατοπτριστεί πραγματικά στις ΕΣΑΧ και στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) παραμένει ασαφής. Η οικονομική διακυβέρνηση πρέπει να ενσωματωθεί στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου κατά τρόπο ώστε να διασφαλιστεί η δημοκρατική συμμετοχή των κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΕ αντιμετώπιζε δυσμενείς οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις και κρίσεις ακόμη και πριν από την έξαρση της πανδημίας COVID-19. Μετά από μια μακρά περίοδο οικονομικής ύφεσης που ακολούθησε την κρίση στις χρηματοπιστωτικές αγορές το 2008, η οικονομία της ΕΕ τελικά ανέκαμψε το 2014 και στη συνέχεια διήλθε μια περίοδο ανάπτυξης και αύξησης των ποσοστών απασχόλησης. Ωστόσο, οι δημόσιες επενδύσεις είχαν μειωθεί κάτω από τα επίπεδα που ήταν αναγκαία προκειμένου να διατηρηθεί το απόθεμα του δημόσιου κεφαλαίου σταθερό ως μερίδιο του ΑΕΠ. Ενώ η ΕΕ στο σύνολό της γνωρίζει σχετική ευημερία κατά τα παγκόσμια πρότυπα, οι αποκλίσεις μεταξύ χωρών και περιφερειών καθώς και οι ανισότητες και το χάσμα των φύλων στις κοινωνίες μας συνεχίστηκαν. Η απειλή της κλιματικής κρίσης και οι προκλήσεις λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων ήταν ήδη εμφανείς. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τον Μάρτιο του 2020, η πανδημία COVID-19 και τα μέτρα που ελήφθησαν για τον περιορισμό της άλλαξαν δραματικά την κατάσταση. Η ΕΕ εισήλθε στη βαθύτερη οικονομική ύφεση στην ιστορία της (1), ενώ οι προϋπάρχουσες προκλήσεις κάθε άλλο παρά είχαν αντιμετωπιστεί. Αλλά δεν ήταν μόνο η πανδημία και οι επιπτώσεις της πρωτοφανείς —η ΕΕ ανέλαβε επίσης μια πρωτοφανή σειρά δράσεων αλληλεγγύης προκειμένου να αμβλύνει τις δυσχέρειες, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής και του μέσου SURE (2). Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η ΕΕ κατόρθωσε να καταρτίσει και να εγκρίνει μια τόσο ευρεία πρωτοβουλία όπως το μέσο NGEU εν μέσω μιας τόσο σοβαρής κρίσης. Η πρωτοβουλία αυτή δεν θα συμβάλει μόνο στην αντιμετώπιση της κρίσης, αλλά και —δικαίως— στη διαχείριση της διαδικασίας μετάβασης. Το αποτέλεσμα της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης της συνολικής υποστηρικτικής και συνεκτικής προσέγγισης πολιτικής άμβλυνε επιτυχώς τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, οι οποίες διαφορετικά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε οικονομική και πολιτική αποσταθεροποίηση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η στενή σχέση μεταξύ της οικονομίας και της πανδημίας κατέστη επίσης εμφανής από την οικονομική ανάκαμψη που προκλήθηκε από τη βελτίωση της επιδημιολογικής κατάστασης στα μέσα του 2021. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις 2021, αναμένεται μετάβαση από την ανάκαμψη στην επέκταση και ρυθμός ανάπτυξης 4,3 % το 2022, ενώ η δημιουργία θέσεων εργασίας αναμένεται να ακολουθήσει αυτήν την ώθηση (3). Υπό το πρίσμα του νέου κύματος της πανδημίας και της παραλλαγής Όμικρον, αυτή η θετική προοπτική, δυστυχώς, ενδέχεται να μην υλοποιηθεί. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και τον σημαντικό αντίκτυπο της πανδημίας στην οικονομική δραστηριότητα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η αντιμετώπιση της πανδημίας και η πρόληψη νέων παραλλαγών του ιού δεν μπορούν να επιτευχθούν μόνο σε εθνικό επίπεδο. Αντίθετα, απαιτείται διακρατική προσέγγιση. Η ΕΟΚΕ ζητεί μια στενή και προορατική συνεργασία για την πολιτική υγείας της ΕΕ, η οποία θα συμβάλει όχι μόνο στην αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, αλλά και στην άμβλυνση των επιπτώσεών της στην οικονομία. Η ΕΟΚΕ συνιστά η αύξηση των επιπέδων εμβολιασμού να συνεχίσει να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα και ζητεί μια συνολική προσέγγιση, κυρίως διότι ο παγκοσμίως επαρκής εφοδιασμός με εμβόλια είναι επίσης προς το συμφέρον της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να ηγηθεί μιας ανοικτής συζήτησης σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό την προσωρινή και εκούσια παρέκκλιση από τη συμφωνία TRIPS (συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου), η οποία θα πρέπει να ισχύει όσον αφορά τα εμβόλια, τις θεραπείες και τις διαγνωστικές εξετάσεις για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19 (4). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πολυδιάστατη προσέγγιση του θεματολογίου «ανταγωνιστικής βιωσιμότητας» που περιγράφεται στην Έρευνα για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Αυτό συνάδει με μια προσέγγιση εστιασμένη στην ευημερία, όπως υποστήριζε η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, όπου ζητούσε τη συνεκτίμηση σειράς στόχων: περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, πλήρης απασχόληση και εργασία υψηλής ποιότητας, δίκαιη κατανομή, υγεία και ποιότητα ζωής, σταθερότητα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, σταθερότητα των τιμών, ισορροπία στις εμπορικές συναλλαγές με βάση μια δίκαιη και ανταγωνιστική βιομηχανική και οικονομική δομή, καθώς και σταθερά δημόσια οικονομικά. Οι στόχοι αυτοί συνάδουν επίσης με τους στόχους που ορίζονται στο άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ αλληλοσυνδέονται στενά. Για παράδειγμα, μια προσέγγιση βιώσιμης ανάπτυξης που υπερβαίνει τον αποκλειστικό στόχο της απλής αύξησης του ΑΕγχΠ είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη κλιματικά ουδέτερης οικονομίας το 2050. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Επιπλέον, οι τέσσερις διαστάσεις του θεματολογίου «ανταγωνιστικής βιωσιμότητας» —περιβαλλοντική βιωσιμότητα, παραγωγικότητα, δικαιοσύνη και μακροοικονομική σταθερότητα— αλληλοσυνδέονται στενά και έχουν ίση σημασία. Όλες αποτελούν κομμάτια του ίδιου παζλ, και καμία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τις υπόλοιπες, ενώ καμία δεν υπερέχει των άλλων. Η Επιτροπή πολύ σωστά τονίζει ότι αυτές οι διαστάσεις θα πρέπει να αλληλοενισχύονται. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την άποψη αυτή, αλλά επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο για αποτελέσματα συρρίκνωσης. Όσο ασθενέστερη είναι η συμμετοχή των κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο πιθανότερο είναι να υπάρξουν ανισότητες μεταξύ αυτών των τεσσάρων διαστάσεων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης πως όχι απλά οι τέσσερις διαστάσεις είναι αλληλένδετες, αλλά η ανταγωνιστικότητα συνδέεται επίσης στενά με αυτές και έχει επίσης ίση σημασία με αυτές, από κοινού με το ισορροπημένο εμπορικό ισοζύγιο, που αποτελεί έναν από τους κύριους οικονομικούς στόχους. Για παράδειγμα, η δικαιοσύνη και η κοινωνική βιωσιμότητα αποτελούν κρίσιμα στοιχεία της ανταγωνιστικότητας και το αντίστροφο. Το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και ιδίως ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελούν κεντρικά στοιχεία της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Αλλά και αντίστροφα, το ισορροπημένο εμπόριο βάσει μιας δίκαιης, ανταγωνιστικής βιομηχανικής και οικονομικής δομής είναι σημαντικό προαπαιτούμενο για τη χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, τη δικαιοσύνη και την κοινωνική βιωσιμότητα της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Περιβαλλοντική βιωσιμότητα

| 3.1.1. | Μια από τις κύριες προκλήσεις αυτού του αιώνα είναι η αποσύνδεση, στο μέτρο του δυνατού, της οικονομικής ευημερίας από τη θέση του περιβάλλοντος σε κίνδυνο ή την καταστροφή του. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα με την Επιτροπή ότι η κλιματική αλλαγή και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος απαιτούν άμεση δράση. Ενώ η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως τον στόχο της καταπολέμησης της κλιματικής κρίσης, ζητεί μια ολιστική προσέγγιση που θα λαμβάνει ισομερώς υπόψη τις περιβαλλοντικές ζημίες κάθε είδους, όπως οι απειλές για τη βιοποικιλότητα, τα ύδατα και το έδαφος, η ατμοσφαιρική ρύπανση και τα πυρηνικά και άλλων ειδών τοξικά απόβλητα. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Πολύ σωστά, η Επιτροπή επισημαίνει την κοινωνική και την οικονομική διάσταση αυτής της μετάβασης και τονίζει τη σημασία της διασφάλισης της ευημερίας και της ευμάρειας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι υψίστης σημασίας οι διακηρύξεις αυτές να μην καταλήξουν να είναι κενά περιεχομένου συνθήματα και καλεί την Επιτροπή να παράσχει λεπτομερή χαρτογράφηση και ανάλυση του αντικτύπου που θα έχει η μετάβαση στην απασχόληση και τις δεξιότητες (5). Είναι επίσης κρίσιμης σημασίας να διασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή των προσπαθειών και των οφελών της μετάβασης. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο του κοινωνικού διαλόγου, του απόλυτου σεβασμού της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, της ενίσχυσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, της υγιούς εταιρικής διακυβέρνησης με συμμετοχή των εργαζομένων (6) και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη πολιτικής. Όλα τα ανωτέρω όχι μόνο θα διασφαλίσουν την οικείωση, αλλά είναι επίσης απαραίτητα για τη διασφάλιση μιας ισορροπημένης και χωρίς αποκλεισμούς διαδικασίας μετάβασης. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Αυτή η συμμετοχή ειδικότερα πρέπει να ενισχυθεί στη δέσμη προτάσεων «Fit for 55», η οποία περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μακρόπνοων προτάσεων πολιτικής. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διατήρησης ισχυρών βιομηχανικών αλυσίδων αξίας στην Ευρώπη και ζητεί η Ευρώπη, με τη βιομηχανική υπεροχή της, να καταβάλει προσπάθειες για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Η πρόταση για έναν «μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα» έχει τη δυνατότητα να καταστήσει πιο εύρωστη την απασχόληση σε φιλικές προς το κλίμα μετασχηματισμένες εταιρείες και, συνεπώς, είναι καίριας σημασίας και πρέπει να σχεδιαστεί με αποτελεσματικό τρόπο. Στο πλαίσιο τυχόν στροφής προς την περιβαλλοντική φορολόγηση, όπως μέσω της φορολόγησης των ρυπογόνων δραστηριοτήτων, είναι καθοριστικής σημασίας να αποφευχθούν φθίνουσες διανεμητικές επιπτώσεις και ενεργειακή φτώχεια. Ομοίως, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, για την υλοποίηση του φιλόδοξου προγράμματος της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ, θα απαιτηθούν σημαντικές επενδύσεις που ανέρχονται σε περίπου 520 δισεκατ. ευρώ ετησίως. Θα χρειαστούν περαιτέρω επενδύσεις ως συνοδευτικά μέτρα για τις μεταβάσεις στην αγορά εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις πρόσθετες επενδυτικές ανάγκες λόγω της ψηφιακής μετάβασης, καθώς και στους τομείς της υγειονομικής περίθαλψης, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, της κοινωνικής προστασίας και της έρευνας και ανάπτυξης. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πως, προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκές επίπεδο επενδύσεων, είναι ζωτικής σημασίας τόσο ο αναπροσανατολισμός όσο και η αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων και των δημόσιων επενδύσεων. Ωστόσο, η επίτευξη περιβαλλοντικής βιωσιμότητας αποτελεί δημόσιο αγαθό που ενέχει τον κίνδυνο ανεπάρκειας της αγοράς. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Οι ιδιωτικές επενδύσεις επιτελούν καθοριστικό ρόλο στον οικονομικό κύκλο όσον αφορά την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Οι επενδύσεις και η καινοτομία του ιδιωτικού τομέα, ειδικότερα, είναι αναγκαίες για την επίτευξη του στόχου της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, για παράδειγμα στους τομείς των νέων συσσωρευτών αυτοκινήτων και της χαλυβουργίας μηδενικών εκπομπών CO2. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για υγιές επιχειρηματικό κλίμα και επιδοκιμάζει τις προσπάθειες προσανατολισμού της ιδιωτικής χρηματοδότησης προς την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, πράγμα που επιχειρεί η νέα στρατηγική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (7). Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης τον ρόλο του δημοσίου τομέα —πρωτίστως του προγράμματος InvestEU και των αντίστοιχων μέτρων του NGEU— στην ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων μέσω της στοχευμένης στήριξης με πλήρη σεβασμό του άρθρου 107 ΣΛΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί τα μέτρα κρατικών ενισχύσεων να συνδεθούν με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων, των περιβαλλοντικών προτύπων και των φορολογικών υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Παραγωγικότητα

| 3.2.1. | Η παραγωγικότητα αφορά την αποδοτικότητα της οικονομικής παραγωγής και ορίζεται βασικά από τον λόγο των εκροών προς τις εισροές. Η αύξηση της παραγωγικότητας κατά τρόπο δίκαιο και βιώσιμο συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα, την ευημερία και την ανοδική σύγκλιση μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, η επιδίωξη παραγωγικότητας κατά άδικο και μη βιώσιμο τρόπο θα μπορούσε να θέσει υπό ακόμα μεγαλύτερη πίεση εργαζόμενους και εργοδότες, να υπονομεύσει την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό, να αυξήσει τις ανισότητες και να παρεμποδίσει τη διαδικασία μετάβασης. Δεδομένων των ανωτέρω, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής για την ενίσχυση της παραγωγικότητας με τρόπο προσανατολισμένο στην ευημερία, με την προώθηση των προηγμένων τεχνολογιών και της καινοτομίας, την ενίσχυση των δεξιοτήτων των ατόμων, την εντατικοποίηση των προσπαθειών κατάρτισης και εκπαίδευσης, την ενίσχυση της μεταφοράς και της αξιοποίησης γνώσεων και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Η ΕΟΚΕ τονίζει ειδικότερα το γεγονός ότι η κοινωνική βιωσιμότητα αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο μιας προσέγγισης δίκαιης παραγωγικότητας. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για νέες επενδύσεις γενικότερα, ειδικότερα δε στον ψηφιακό τομέα και στηρίζει απερίφραστα το κάλεσμα της Επιτροπής τα ΣΑΑ να επικεντρωθούν επίσης στη δημιουργία και την ανάπτυξη ψηφιακών ικανοτήτων αιχμής. Πράγματι, ο ΜΑΑ μπορεί και θα πρέπει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις οι οποίες —μεταξύ άλλων— ευνοούν την τεχνητή νοημοσύνη, την υπολογιστική υψηλών επιδόσεων, την κυβερνοασφάλεια, τα μικροηλεκτρονικά και ηλεκτρονικά στοιχεία και την ασφαλή συνδεσιμότητα. Εκτός από την ενθάρρυνση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλα τα επίπεδα, αυτό θα παράσχει γερά θεμέλια για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας και, συνεπώς, θα προωθήσει μια ισχυρή οικονομική βάση και την ευημερία μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Μια δίκαιη και λειτουργική ενιαία αγορά προωθεί τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και απασχόληση. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ο σεβασμός του κράτους δικαίου, τα ποιοτικά και αποδοτικά δικαστικά συστήματα, οι αποτελεσματικές δομές καταπολέμησης της διαφθοράς, η αποδοτική διοίκηση, συμπεριλαμβανομένης της φορολογικής διοίκησης, καθώς και τα πλαίσια καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και καταπολέμησης της απάτης, αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών. Δυστυχώς, εξακολουθεί να υφίσταται ανισορροπία μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων στην αγορά εργασίας. Τα κοινωνικά δικαιώματα και τα εργατικά δικαιώματα είναι μεν σημαντικά, αλλά δεν αποτελούν μέρος των συνταγματικά προστατευόμενων ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς. Τα εθνικά δικαιώματα προστασίας υπέρ των εργαζομένων ορισμένες φορές κατατάσσονται στους διοικητικούς φραγμούς στην αγορά. Ως αποτέλεσμα, πολλοί εργαζόμενοι θεωρούν απειλή την ενιαία αγορά. Η ΕΟΚΕ ζητεί κατάλληλες προτάσεις για τη διόρθωση αυτής της ανισορροπίας και την εξασφάλιση των μη συμβατικών εθνικών κανόνων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά σθεναρά να συνεχίσουν να καταβάλλονται με συνέπεια προσπάθειες στο πλαίσιο της «πρωτοβουλίας πέραν του ΑΕΠ» (8). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά σθεναρά να αντιμετωπιστούν οι δυσμενείς οικονομικές και διανεμητικές επιπτώσεις των ραγδαία αυξανόμενων τιμών της ενέργειας. Αυτή η κατακόρυφη αύξηση των τιμών μπορεί να οφείλεται στην ισχυρή επανέναρξη της οικονομικής δραστηριότητας και στις διαταραχές από την πλευρά της προσφοράς, ενώ ενδέχεται να εξισορροπηθεί, όταν η οικονομική ανάπτυξη σταθεροποιηθεί περαιτέρω. Ωστόσο, επιβαρύνει άμεσα την πλευρά της παραγωγής και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Επιπλέον, οι υψηλές τιμές χονδρικής πώλησης της ενέργειας είναι πιθανό να επηρεάσουν τις τιμές λιανικής πώλησης, επιβαρύνοντας έτσι περαιτέρω τις τιμές των τροφίμων. Ακόμη και αν οι επιπτώσεις αυτές είναι παροδικές, ενδέχεται να ασκήσουν καθοδικές πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των μισθών, με πιθανό αποτέλεσμα τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα να βρεθούν εκτεθειμένα στη φτώχεια. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση αυτών των εξελίξεων. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   Δικαιοσύνη

| 3.3.1. | H ασθενής κοινωνική προστασία, οι ανισορροπίες και οι ανισότητες αποτελούσαν πρόβλημα πολύ πριν από την κρίση της νόσου COVID-19. Με ποσοστό άνω του 20 % των πολιτών της ΕΕ να διατρέχει κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, η ΕΚΤ κατέληξε το 2016 στο συμπέρασμα ότι η κατανομή του καθαρού πλούτου είναι «εξαιρετικά δυσανάλογη» (9). Σύμφωνα με έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την παγκόσμια φτώχεια (2018) (10), μόλις πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι είχαν ξεφύγει από την απόλυτη φτώχεια τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, κυρίως λόγω της μείωσης της φτώχειας στην Κίνα. Η πανδημία επιβράδυνε αυτή τη θετική τάση. Ωστόσο, ο πλούτος εξακολουθεί να συγκεντρώνεται στην κορυφή, και, μάλιστα, οι πολύ εύποροι έχουν αποκτήσει περισσότερο πλούτο τα τελευταία 25 έτη (11). Η Επιτροπή σωστά επισημαίνει την αύξηση των ανισοτήτων λόγω της πανδημίας. Οι ανισότητες δεν αποτελούν μόνο πρόβλημα αυτές καθαυτές, αλλά και τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη, μειώνοντας την ιδιωτική ζήτηση και παρέχοντας πρόσφορο έδαφος για κοινωνικές εντάσεις. Συνεπώς, η προώθηση ποιοτικών θέσεων εργασίας, οι υγιείς συνθήκες πληρωμής και εργασίας, η απασχόληση των μειονεκτουσών ομάδων και το δικαίωμα συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι καίριας σημασίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του σεβασμού των εθνικών εργασιακών σχέσεων και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων κατά την προώθηση τέτοιων πολιτικών. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι η δικαιοσύνη πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της ανάκαμψης. Υπό το φως προβληματικών ανισοτήτων, ανησυχητικών στοιχείων για τη φτώχεια και πολιτικών εντάσεων, η κοινωνική βιωσιμότητα, η ισότητα των φύλων, οι ίσες ευκαιρίες, η μη διακριτική μεταχείριση και η δίκαιη κατανομή αποτελούν από μόνες τους σημαντικούς στόχους. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά σθεναρά όχι μόνο να δοθεί έμφαση στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, την επονομαζόμενη διττή μετάβαση, αλλά και να καταβληθούν παράλληλα προσπάθειες για την κοινωνική βιωσιμότητα. Η ΕΟΚΕ τονίζει πως η ταυτόχρονη επιδίωξη μιας δίκαιης και ισότιμης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, για την οποία απαιτούνται βιώσιμες κοινωνικές συνθήκες, θα αποτελέσει τη βάση για μελλοντική ευημερία και ανθεκτικότητα. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Οι αποτελεσματικά σχεδιασμένες ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, που βοηθούν τα άτομα να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο σε περιόδους οικονομικών αναταράξεων και επίσης σε περίπτωση προσωπικής ανάγκης, αποτελούν τη βάση της ανθεκτικότητας και της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Η εφαρμογή μέτρων για τη διατήρηση της απασχόλησης, όπως τα συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας, συνέβαλε αποφασιστικά στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της κρίσης στις αγορές εργασίας. Ωστόσο, αν και η εισοδηματική στήριξη και οι δικλίδες κοινωνικής ασφάλειας δεν επέτρεψαν τη σημαντική μείωση των εισοδημάτων, η πανδημία COVID-19 αποκάλυψε επίσης κενά στην πρόσβαση στην κοινωνική προστασία. Η ΕΟΚΕ ζητεί ανοδική κοινωνική σύγκλιση που θα συμβάλλει στη συνολική ανθεκτικότητα της ΕΕ απέναντι σε κρίσεις. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει επίσης να δοθεί στις κοινωνικές επιπτώσεις της ψηφιακής μετάβασης, κυρίως διότι η πανδημία επιτάχυνε αυτήν τη διαδικασία. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή επισημαίνει —μεταξύ άλλων— την άνιση πρόσβαση στην ηλεκτρονική μάθηση, η οποία ενδέχεται να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των χαμηλών επιπέδων βασικών δεξιοτήτων, και, συνεπώς, να επιδεινώσει τις ανισότητες στην εκπαίδευση. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων σε όλα τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αναντιστοιχία δεξιοτήτων και να αποφευχθεί η διεύρυνση του κοινωνικού χάσματος, απαιτείται επίσης η αναγνώριση του δικαιώματος στη διά βίου μάθηση και η διασφάλιση της πρόσβασης σε αυτή. Αυτό πρέπει να υποστηριχθεί με δημόσια χρηματοδότηση, προκειμένου να βοηθηθούν οι υπεύθυνες επιχειρήσεις στην παροχή ποιοτικής διά βίου κατάρτισης. Προκειμένου να μειωθεί το ψηφιακό χάσμα, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προσβασιμότητα στις ψηφιακές υπηρεσίες για τα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) και το μέσο NextGenerationEU (NGEU), και ιδίως ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), ανέρχονται σε 1,824 τρισ. ευρώ, ποσό που θα στηρίξει τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ελέγξει την ορθή εφαρμογή των εξαγγελθέντων μέτρων πολιτικής, ώστε οι στόχοι της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης να προωθηθούν με απτό τρόπο από την κατανομή των κονδυλίων. Πρωτίστως, οι ήδη προγραμματισμένες δαπάνες δεν θα πρέπει να γίνουν δεκτές ως μέρος των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Αυτό αναμένεται να συμβάλει επίσης στην αποφυγή της ανάγκης αύξησης των εθνικών συνεισφορών ή μείωσης των δαπανών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Επιπλέον, οι διανεμητικές επιπτώσεις των καταβολών των κονδυλίων και ο κοινωνικός τους αντίκτυπος πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμβολή τους στην ανοδική κοινωνική σύγκλιση. Η Επιτροπή επισημαίνει δεόντως τις διάφορες πτυχές του ασύμμετρου αντικτύπου της κρίσης στις διάφορες πληθυσμιακές ομάδες, τομείς και περιφέρειες. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητεί να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες για την προστασία των νοικοκυριών με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα και των ευάλωτων ατόμων, τα οποία πλήττονται περισσότερο από οποιαδήποτε κρίση και διαδικασία μετάβασης. Οι επενδύσεις θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν υπό τον όρο ότι θα οδηγήσουν σε καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας και θα σέβονται τα δικαιώματα των εργαζομένων. Γενικά, είναι σημαντικό οι μελλοντικές γενιές να αποκομίσουν τα μέγιστα δυνατά οφέλη από τις σημερινές δαπάνες. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Μακροοικονομική σταθερότητα

| 3.4.1. | Ο κλυδωνισμός που προκάλεσε η πανδημία όχι μόνο αύξησε τις προϋπάρχουσες αδυναμίες και οδήγησε σε οπισθοδρόμηση όσον αφορά τη μείωση των ανισορροπιών μεταξύ των κρατών μελών, αλλά επίσης δημιούργησε μεγαλύτερη αβεβαιότητα. Συνεπώς, η οικονομική και η νομισματική πολιτική δεν πρέπει μόνο να παραμείνουν υποστηρικτικές, αλλά πρέπει επίσης να είναι ευέλικτες και έτοιμες να αντιδράσουν σε τυχόν αναταράξεις ή κλυδωνισμούς και να διασφαλίσουν την ανθεκτικότητα της ΕΕ. Επομένως, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συνέχιση της γενικής ρήτρας διαφυγής. Όποτε αρθεί, θα πρέπει να συνεκτιμηθεί το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας, καθώς και τα αριθμητικά στοιχεία για την απασχόληση και τη φτώχεια σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές πολιτικές σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, καθώς και οι νομισματικές πολιτικές θα πρέπει να συντονιστούν με συνετό τρόπο, προκειμένου να ενισχύσουν από κοινού τα επιδιωκόμενα υποστηρικτικά και σταθεροποιητικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί στροφή προς μια οικονομική διακυβέρνηση εστιασμένη στην ευημερία, όπως έχει αναφερθεί σε διάφορες γνωμοδοτήσεις (12). Συνεπώς, μετά τη διακοπή των προσπαθειών λόγω της πανδημίας, η επανέναρξη της επανεξέτασης του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης αναμενόταν για καιρό, προκειμένου να προωθηθούν κατάλληλες δημοσιονομικές πολιτικές τόσο σε καλές όσο και σε κακές περιόδους. Οι ελλείψεις του ισχύοντος δημοσιονομικού πλαισίου ήταν ήδη εμφανείς το 2020, ενώ η κρίση θέτει ακόμη σοβαρότερες προκλήσεις. Από μια ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν θα εκπληρωθεί από 23 κράτη μέλη, και το κριτήριο του χρέους από 13 κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ως προς την ανάγκη να αποφευχθεί η έναρξη διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος κατά οποιουδήποτε κράτους μέλους και ως προς τη σύστασή της στα κράτη μέλη να συνεχίσουν να παρέχουν δημοσιονομική στήριξη διασφαλίζοντας παράλληλα τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα όταν το επιτρέπουν οι οικονομικές συνθήκες. Τούτο συνάδει με τη θέση της ΕΟΚΕ υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης, που θα επιτρέπει την ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών (13). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να αναγνωριστεί η επείγουσα ανάγκη κλιμάκωσης των επενδύσεων για την υλοποίηση της διαδικασίας μετάβασης. Επιπλέον, πριν από την έναρξη ισχύος του αναθεωρημένου πλαισίου, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει κατευθυντήριες γραμμές για μια μεταβατική περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας δεν θα πρέπει να ενεργοποιηθεί η διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος και με τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί η «ρήτρα περί ασυνηθών περιστάσεων» σε ειδική ανά χώρα βάση (14). |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η εποπτεία στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ) ενδέχεται να μην έχει λάβει επαρκώς υπόψη τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των νέων αναδυόμενων οικονομικών προκλήσεων, ιδίως των περιβαλλοντικών πιέσεων (15). Επιπλέον, οι κοινωνικές ανισορροπίες πρέπει να παρακολουθούνται προκειμένου να αντισταθμιστεί η κυριαρχία των δημοσιονομικών και των μακροοικονομικών απαιτήσεων (16). Καθώς οι κοινωνικές και οι σχετικές με την απασχόληση ανισορροπίες μπορούν να έχουν καταστροφικές διασυνοριακές επιπτώσεις, είναι σημαντικό να ανιχνεύονται και να διορθώνονται σε πρώιμο στάδιο. Τέλος, η ΕΟΚΕ επικροτεί το έργο της Επιτροπής για τον πράσινο προϋπολογισμό. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Η οικονομική ανάκαμψη και η σταθερή ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς αποτελούν προϋποθέσεις για βιώσιμους δημόσιους προϋπολογισμούς και τη δημιουργία δημοσιονομικών αποθεμάτων. Καθώς οι δημόσιες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται σε εθνικό επίπεδο θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν βασικό ρόλο, η εφαρμογή του «χρυσού κανόνα», χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα και η αξία του ευρώ, είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της διαδικασίας μετάβασης. Ωστόσο, υπό το πρίσμα του υψηλού βαθμού αβεβαιότητας, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο περιορισμού των τρεχουσών δαπανών στους τομείς της κοινωνίας, της εκπαίδευσης και της υγείας. Οι εύρυθμοι αυτόματοι σταθεροποιητές είναι καίριας σημασίας για την πρόληψη των κοινωνικών δυσχερειών, τη σταθεροποίηση της ζήτησης και την ανθεκτικότητα σε οποιαδήποτε κρίση. Από την άλλη πλευρά, οι άδικες φορολογικές πολιτικές, η φορολογική απάτη και ο επιθετικός φορολογικός σχεδιασμός θέτουν σε κίνδυνο τα δημοσιονομικά περιθώρια που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των κλυδωνισμών και τη διαχείριση της διαδικασίας μετάβασης. Συνεπώς, οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με το σκέλος των εσόδων είναι ευπρόσδεκτες. Αυτό ισχύει επίσης για τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του ΜΑΑ, όσον αφορά τη βελτιωμένη αποτελεσματικότητα των φορολογικών αρχών όσον αφορά τη βελτίωση της είσπραξης φόρων και τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης για επιχειρήσεις και ιδιώτες. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Μια σημαντική πτυχή της μακροοικονομικής σταθερότητας είναι η σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Η εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ενίσχυση των διαύλων χρηματοδότησης και την προώθηση της συμβολής του ιδιωτικού τομέα στις επενδυτικές προσπάθειες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ του επιμερισμού του κινδύνου και της μείωσης του κινδύνου και, ειδικότερα, επικροτεί τις προσπάθειες ενίσχυσης της παρακολούθησης των συστημικών κινδύνων που απορρέουν από την κλιματική κρίση. Επιπλέον, είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή στους κινδύνους κοινωνικής βιωσιμότητας που απειλούν την κοινωνική συνοχή εξαιτίας του διευρυνόμενου χάσματος κατανομής. Η ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών θα πρέπει επίσης να δώσει προτεραιότητα στην αποδοτικότητα έναντι της πολυπλοκότητας και να παράσχει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.4.6.

3.5.   Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο εξελίσσεται

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, με το μέσο NGEU, η ΕΕ εισέρχεται σε μια νέα φάση οικονομικής πολιτικής και κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την κατεύθυνση της αλληλεγγύης. Το εξελισσόμενο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2022 αποτελεί ευκαιρία για την ενίσχυση της οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Η ΕΟΚΕ ζητεί η ΕΕ να αναλάβει δέσμευση για την προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, της πλήρους απασχόλησης και της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας και για την αποφασιστική ενίσχυση της δημοκρατικής της θέσης. Επιπλέον, η ενίσχυση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία του εξαμήνου έχει ήδη καθυστερήσει πολύ. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η επεξεργασία του ΜΑΑ μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου καθιστά τη διαδικασία του Εξαμήνου πιο ουσιαστική. Επίσης, η σύνδεση της συμμόρφωσης με τις μεταρρυθμίσεις —οι οποίες έχουν καθοριστεί στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις ΕΣΑΧ— και της τμηματικής εκταμίευσης προσδίδει στις ΕΣΑΧ μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα. Αυτό καθιστά επιτακτική την πιο ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη και την υλοποίηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ΕΟΚΕ ζητεί τον καθορισμό ελάχιστων προτύπων για αυτή τη διαβούλευση (17). Οι αυστηροί κανόνες της πολιτικής συνοχής σχετικά με τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και ιδίως με την αρχή της εταιρικής σχέσης θα πρέπει να ληφθούν τουλάχιστον ως προσχέδιο για τις διαδικασίες του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (18). |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Διάφορες εμπειρικές μελέτες τονίζουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των ειδικών ανά χώρα συστάσεων των προηγούμενων ετών επικεντρώθηκαν στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας και στην εξυγίανση των δημόσιων προϋπολογισμών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει την ισορροπημένη προσέγγιση του θεματολογίου ανταγωνιστικής βιωσιμότητας ιδίως στις επικείμενες ΕΣΑΧ. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη σύσταση μεταρρυθμίσεων όπως οι ενεργητικές και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικές για την αγορά εργασίας και τα προγράμματα διά βίου μάθησης, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων επανειδίκευσης και παροχής στήριξης για την αλλαγή σταδιοδρομίας, μεταξύ άλλων για τις μειονεκτούσες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία και οι ηλικιωμένοι. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το αποτέλεσμα της κοινωνικής συνόδου κορυφής του Πόρτο, σύμφωνα με το οποίο ο αναθεωρημένος κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων θα πρέπει να συμβάλει στην παρακολούθηση της προόδου προς την εφαρμογή των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στην ενσωμάτωση της παρακολούθησης στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Συνεπώς, είναι ευπρόσδεκτο το γεγονός ότι η κοινή έκθεση για την απασχόληση του 2022 εστιάζει περισσότερο στις αρχές του πυλώνα, καθώς και το γεγονός ότι ενσωματώνει στην ανάλυσή της τους πρωταρχικούς στόχους για το 2030 και τους βασικούς δείκτες του αναθεωρημένου κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων. Ωστόσο, ο βαθμός στον οποίο τα συμπεράσματα αυτά θα αποτυπωθούν στις ΕΣΑΧ και στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας παραμένει ασαφής. Επιπλέον, οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης πρέπει να αποτελέσουν σημείο αναφοράς. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης μεταρρυθμίσεις που εγγυώνται την αποτελεσματική απορρόφηση των κονδυλίων της ΕΕ, για παράδειγμα με την ανάπτυξη τεχνικών ικανοτήτων στις δημόσιες διοικήσεις για τη διαχείριση επενδυτικών σχεδίων, ζητεί συστήματα δημόσιων συμβάσεων που βασίζονται στην αρχή της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς αντί της φθηνότερης προσφοράς, λαμβάνοντας έτσι υπόψη εργασιακές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές, και τέλος ζητεί μεταρρυθμίσεις για την άρση άλλων μη νομισματικών φραγμών σε μια αποτελεσματική επενδυτική πολιτική. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Επιτροπή να αποτρέψει κάθε κατάχρηση κονδυλίων και διαφθορά. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Η οικονομική διακυβέρνηση και ιδίως οι κανόνες του πλαισίου δημοσιονομικής πολιτικής πρέπει να ενσωματωθούν στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου κατά τρόπο ώστε να διασφαλιστεί η δημοκρατική συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των εθνικών κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Επιπλέον, θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί με στόχο την προώθηση ενός πολυμερούς και δημοκρατικού διαλόγου σχετικά με τις μακροοικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, καθώς και με στόχο τη στήριξη του συντονισμού των πολιτικών. |
| --- | --- |

3.5.6.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Εαρινές οικονομικές προβλέψεις 2020.

1

(2)  Ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

2

(3)  Φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις 2021.

3

(4)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Πώς θα βγούμε πιο δυνατοί από την πανδημία: δράση με βάση τα πρώτα διδάγματα που αντλήθηκαν» (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 116).

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «“Προσαρμογή στον στόχο του 55 %”: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα» (EE C 275 της 18.7.2022, σ. 101).

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος ως σημαντικός πυλώνας οικονομικής βιωσιμότητας» (EE C 10 της 11.1.2021, σ. 14).

6

(7)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανανεωμένη στρατηγική για βιώσιμη χρηματοδότηση» (EE C 152 της 6.4.2022, σ. 97).

7

(8)  Background — Beyond GDP (Ιστορικό — Πέραν του ΑΕΠ), Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

8

(9)  Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, The Household Finance and Consumption Survey: results from the second wave (Έρευνα για τα οικονομικά και την κατανάλωση των νοικοκυριών: αποτελέσματα από το δεύτερο κύμα), αριθ. 18 / Δεκέμβριος 2016.

9

The Household Finance and Consumption Survey: results from the second wave

(10)  Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας: «Poverty and shared prosperity 2018. Piecing together the poverty puzzle» Overview (Φτώχεια και κοινή ευημερία 2018. Συνθέτοντας το παζλ της φτώχειας. Επισκόπηση), Στοιχείο 01, σ. 2.

10

Poverty and shared prosperity 2018. Piecing together the poverty puzzle» Overview (

(11)  Η Έκθεση για την παγκόσμια ανισότητα 2022 παρουσιάζει τα πλέον επικαιροποιημένα και πλήρη στοιχεία για τις ανισότητες σε παγκόσμιο επίπεδο.

11

(12)  Βλέπε τις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέμα «Επανεξέταση της οικονομικής διακυβέρνησης για το 2020» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 227) και «Αναδιαμόρφωση του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για βιώσιμη ανάκαμψη και δίκαιη μετάβαση» (EΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 11).

12

(13)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επανεξέταση της οικονομικής διακυβέρνησης για το 2020» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 227).

13

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αναδιαμόρφωση του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για βιώσιμη ανάκαμψη και δίκαιη μετάβαση» (EΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 11).

14

(15)  COM(2021) 662 final.

15

(16)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων» (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 13).

16

(17)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας» (EE C 155 της 30.4.2021, σ. 1).

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της πολιτικής για τη συνοχή στην καταπολέμηση των ανισοτήτων — Συμπληρωματικότητα/επικαλύψεις με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (RRF)» (ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 1).

18

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/58 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την παρουσίαση της HERA, της Ευρωπαϊκής Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης»

[COM(2021) 576 final]

(2022/C 275/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 230/3/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

230/3/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πανδημία COVID-19 κατέδειξε την ανάγκη για καλύτερο συντονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των κρατών μελών της όσον αφορά την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της δημόσιας υγείας, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εκδήλωσή τους. Όσον αφορά την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση της πανδημίας οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν παρατηρήσει κενά σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Όταν η πανδημία εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη, τα θεσμικά όργανα και οι φορείς της ΕΕ δεν ήταν εξοπλισμένοι για να συντονίσουν δεόντως τις δράσεις με τα κράτη μέλη και να αναπτύξουν γρήγορα και αποτελεσματικά μέτρα για την προστασία της ζωής των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Με τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης (HERA) και με τη θέση της δημόσιας υγείας και της ισότητας στο επίκεντρο των αποφάσεών της, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα μπορέσουν να επιτύχουν καλύτερη ετοιμότητα και αντιμετώπιση των υφιστάμενων και μελλοντικών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ταχεία δημιουργία της HERA από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με βάση το έργο που ξεκίνησε με το σχέδιο ετοιμότητας για τη βιοάμυνα, το οποίο θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο του 2021 ως εκκολαπτήριο HERA (1). Η ανάληψη ταχείας δράσης ήταν αναγκαία για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης και των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19, συμπεριλαμβανομένων των πολλών κυμάτων λοιμώξεων και νοσηλείας που αντιμετωπίζουν όλα τα κράτη μέλη, πράγμα που εξακολουθεί και σήμερα να αποτελεί πραγματικότητα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ωστόσο, τα άμεσα μέτρα δεν θα πρέπει να αποβαίνουν εις βάρος της δημοκρατίας και της ισότητας στον τομέα της υγείας. Η δημιουργία μιας τόσο σημαντικής νέας, μόνιμης δομής της ΕΕ, η οποία θα λειτουργεί με αξιόλογο δημόσιο προϋπολογισμό, δεν θα πρέπει να βασίζεται σε έκτακτες ρήτρες που προορίζονται για σοβαρές κρίσεις. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τον πολύ περιορισμένο ρόλο που παρέχει η HERA στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις περιφερειακές αρχές, στους φορείς ασφάλισης υγείας και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, όπως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις που εκπροσωπούν τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας, καθώς και οι οργανώσεις δημόσιας υγείας, οι οργανώσεις ασθενών και ισότητας, οι πάροχοι υπηρεσιών και οι υποδομές μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και τα μη εμπορικά ερευνητικά ιδρύματα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι φορείς αυτοί πρέπει να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στο έργο της HERA. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν οι εργαζόμενοι πρώτης γραμμής, ιδίως όσοι εργάζονται στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και οι εθελοντές, στην αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Μολονότι η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της βιομηχανίας για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, πρέπει να εξασφαλιστεί μια δίκαιη ισορροπία προκειμένου η δημόσια υγεία και τα συμφέροντα των ευάλωτων ομάδων να βρίσκονται στο επίκεντρο της ετοιμότητας και της αντίδρασης της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συμμετέχουν ουσιαστικά στο διοικητικό συμβούλιο και στο συμβουλευτικό φόρουμ της HERA. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία μιας υποομάδας του συμβουλευτικού φόρουμ επί ίσοις όροις με το κοινό φόρουμ για την κλαδική συνεργασία. Η ΕΟΚΕ και η Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει να συμμετέχουν στην εν λόγω υποομάδα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την έλλειψη διαφάνειας και ανοικτού χαρακτήρα στην τρέχουσα δομή της HERA. Ενώ η Επιτροπή επισημοποιεί τα ειδικά μέτρα που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αδυνατεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερη διαφάνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η διαφανής διακυβέρνηση της δημόσιας χρηματοδότησης και της συνεργασίας με εταίρους του ιδιωτικού τομέα είναι καθοριστικής σημασίας για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη διασφάλιση πλήρους διαφάνειας όσον αφορά τα κονδύλια που διατίθενται και δαπανώνται από και μέσω της HERA, τις ανοικτές διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων και τη δυνατότητα συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην εποπτεία των οικονομικών πτυχών της αρχής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Απαιτούνται και άλλα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα μέτρα ετοιμότητας και αντίδρασης, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής ιατρικών αντίμετρων, είναι επιτυχή στα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η HERA πρέπει να εξασφαλίσει καλύτερο συντονισμό των εκστρατειών επικοινωνίας που αφορούν την πρόληψη και την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας, με στόχο μεταξύ άλλων τα άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο και σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε σχέση με την επιστήμη και τον εμβολιασμό. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί η διεθνής διάσταση των διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η HERA πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια δράση κατά των διασυνοριακών απειλών και πανδημιών κατά της υγείας, ιδίως μέσω του COVAX, καθώς και των νέων υποψήφιων φαρμάκων και θεραπειών, καθώς και μέσω της ενίσχυσης και της στήριξης της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής υγειονομικής ασφάλειας. Η HERA θα πρέπει επίσης να δεσμευτεί να συνεργαστεί με παγκόσμιους φορείς, συμπεριλαμβανομένου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας προκειμένου να ανταλλάξει πληροφορίες και να στηρίξει την παγκόσμια πρόσβαση σε εμβόλια και άλλα ιατρικά αντίμετρα. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να ηγηθεί μιας ανοικτής συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σκοπό την προσωρινή εκούσια παρέκκλιση από τη συμφωνία TRIPS (συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου), η οποία θα πρέπει να ισχύει όσον αφορά τα εμβόλια, τις θεραπείες και τις διαγνωστικές εξετάσεις για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής εμβολίων και η μείωση του κόστους ώστε οι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο να έχουν πρόσβαση σε αυτά. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η HERA παρουσιάστηκε ως ευέλικτη δομή που θα προσαρμοστεί ανάλογα με τις ανάγκες, με εμπεριστατωμένη επισκόπηση που έχει προγραμματιστεί για το 2025. Είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν το συντομότερο δυνατό οι ανησυχίες που εκφράζονται σχετικά με τη δομή, τη λειτουργία και τον έλεγχο της HERA και ο αντίκτυπος των μέτρων που λαμβάνει η αρχή να παρακολουθείται τακτικά υπό το φως της τρέχουσας πανδημίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, κατά την επανεξέταση του 2025, να εξετάσει το ενδεχόμενο μετατροπής της HERA σε ανεξάρτητη δημόσια αρχή εκτός της Επιτροπής, μέσω νομοθετικής διαδικασίας με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως συννομοθέτη, και κατόπιν διαβουλεύσεων με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι οι χρηματοδοτικές προσπάθειες που καταβάλλονται για τη χρηματοδότηση της HERA δεν θα οδηγήσουν σε μείωση των επενδύσεων σε άλλους στόχους του προγράμματος EU4Health, ιδίως στο σχέδιο για τον καρκίνο. Μετά από χρόνια λιτότητας, οι πολιτικές υγείας και τα συστήματα υγείας εξακολουθούν να απαιτούν σημαντικές επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δέσμευση και τις πρωτοβουλίες των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Επιτροπής, με στόχο την οικοδόμηση μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας και τη διασφάλιση της βιώσιμης ευημερίας των πολιτών της. Μια διατομεακή και ολιστική προσέγγιση της υγείας με βάση τον πληθυσμό αποτελεί βασική διάσταση για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του σχεδίου δράσης του, του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία και της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ταχεία δημιουργία και θέση σε λειτουργία της HERA από την Επιτροπή. Η νέα HERA συστήνεται με σκοπό να ενισχύσει την ικανότητα της Ευρώπης να προλαμβάνει, να εντοπίζει και να αντιδρά άμεσα σε διασυνοριακές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, εξασφαλίζοντας την ανάπτυξη, την παρασκευή, την προμήθεια και τη δίκαιη διανομή βασικών ιατρικών και φαρμακευτικών αντιμέτρων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πανδημία COVID-19 και τα διαδοχικά κύματά της ανέδειξαν την ανάγκη να ενισχυθεί η ικανότητα της Ευρώπης να προλαμβάνει, να εντοπίζει και να αντιδρά άμεσα σε διασυνοριακές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, με έμφαση στην ανάπτυξη, την παρασκευή, την προμήθεια και τη δίκαιη διανομή βασικών ιατρικών και φαρμακευτικών αντιμέτρων. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι εκτός από τα άμεσα ορατά αποτελέσματα της πανδημίας, υπάρχουν και πρόσθετες σιωπηλές πανδημίες, ιδίως η αναβολή της φροντίδας για μη μεταδοτικές ασθένειες (όπως ο καρκίνος), η όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία, η επιδείνωση της ψυχικής υγείας και η σύνδεση της υγείας και του περιβάλλοντος σε ένα οικοσυστημικό όραμα (προσέγγιση «μία υγεία»). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι εκατομμύρια ζωές έχουν χαθεί από την αρχή της πανδημίας COVID-19 και ότι επίσης εκατομμύρια εξακολουθούν να πλήττονται. Αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι εργαζόμενοι πρώτης γραμμής, ιδίως οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας και οι εθελοντές, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, οι φορείς ασφάλισης υγείας και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των παρόχων υπηρεσιών και των οργανώσεων ισότητας για τη διασφάλιση ταχείας αντίδρασης και ισότητας στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η HERA είναι ένας από τους μηχανισμούς παγιωμένης και αυξημένης ευρωπαϊκής και διεθνούς συνεργασίας, συντονισμού και αλληλεγγύης. Πρέπει δε να ενσωματωθεί σε ένα πολυσυμμετοχικό και πολυεπίπεδο πλαίσιο διακυβέρνησης. Η βιώσιμη και ανθεκτική συνεργασία στον τομέα της HERA μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της συνεργασίας των κρατών μελών σε ενωσιακό επίπεδο με στόχο την πρόληψη μελλοντικών πανδημιών με ταχεία λήψη αποφάσεων και την ενεργοποίηση μέτρων έκτακτης ανάγκης. Ταυτόχρονα, πρέπει να συμμετέχουν διάφοροι φορείς, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι περιφερειακές αρχές, φορείς ασφάλισης υγείας και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, όπως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις που εκπροσωπούν τους εργαζομένους στους τομείς της υγείας, οι οργανώσεις προστασίας της δημόσιας υγείας, ασθενών και ισότητας, οι πάροχοι υπηρεσιών και οι υποδομές μη κερδοσκοπικού σκοπού και τα μη εμπορικά ερευνητικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τη γνώμη και τις συστάσεις της σχετικά με τη σύσταση μιας μελλοντικής αρχής για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης υγειονομικής ανάγκης στη γνωμοδότηση με θέμα «Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας» που εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2021 (2). Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί συνέχεια στα συμπεράσματα που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τη σύνοδό του την Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τις εργασίες για την ενίσχυση της συλλογικής ετοιμότητας, της αντίδρασης και της ανθεκτικότητας σε μελλοντικές κρίσεις, η οποία αποτελεί μείζονα οριζόντια πολιτική προτεραιότητα για την Ένωση. Το Συμβούλιο τάχθηκε υπέρ της «ενίσχυσης της ετοιμότητας και της αντίδρασης της ΕΕ σε κρίσεις στο πλαίσιο προσέγγισης για όλους τους κινδύνους» και της «οικοδόμησης και παρακολούθησης της ανθεκτικότητας και κάλυψης των τομέων στους οποίους είμαστε εκτεθειμένοι» (3). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Επανεξέταση των θεσμικών και επιχειρησιακών πλαισίων της HERA

| 3.1. | Τον Σεπτέμβριο του 2021, η Επιτροπή ανακοίνωσε τη δημιουργία και την άμεση έναρξη λειτουργίας της HERA. Η νέα αρχή έχει συσταθεί ως δομή εντός της Επιτροπής με τρεις βασικές αποστολές: α) την ενίσχυση του συντονισμού της υγειονομικής ασφάλειας εντός της Ένωσης κατά τη διάρκεια περιόδων ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων και συμμετοχή των κρατών μελών, του κλάδου και των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών σε μια κοινή προσπάθεια· β) την αντιμετώπιση των αδυναμιών και των στρατηγικών εξαρτήσεων εντός της Ένωσης που σχετίζονται με την ανάπτυξη, την παραγωγή, την προμήθεια, τη δημιουργία αποθεμάτων και τη διανομή ιατρικών αντιμέτρων· και γ) τη συμβολή στην ενίσχυση της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής ετοιμότητας και αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η απόφαση της Επιτροπής, λόγω του επείγοντος χαρακτήρα της, να επιλέξει μια «Αρχή», ως εσωτερική δομή εντός της Επιτροπής, αντί για έναν «Οργανισμό» δεν θα πρέπει να αποκλείει την πιθανή επανεξέταση και εξέλιξη προς μια ανεξάρτητη αρχή ή ακόμη και έναν ευρωπαϊκό οργανισμό. Οι ετήσιες αξιολογήσεις και η εμπεριστατωμένη αξιολόγηση το 2025 θα πρέπει να επικεντρωθούν σε αυτό. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Μία από τις διαστάσεις της HERA είναι οι διαφορετικοί ρόλοι που θα διαδραματίσει σε περιόδους ετοιμότητας και κρίσης. Στη «φάση ετοιμότητας», θα κατευθύνει τις επενδύσεις και τις δράσεις προς την ενίσχυση της πρόληψης, της ετοιμότητας και της κινητοποίησης για την αντιμετώπιση νέων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας. Στη «φάση κρίσης», θα μπορεί να χρησιμοποιεί ισχυρότερες εξουσίες για την ταχεία λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή μέτρων έκτακτης ανάγκης. Οι δράσεις της και στις δύο φάσεις θα αποσκοπούν στην εξασφάλιση ταχείας πρόσβασης σε ασφαλή και αποτελεσματικά ιατρικά αντίμετρα, στην απαιτούμενη κλίμακα. Τα προγράμματα ετοιμότητας και πανδημίας θα πρέπει να δρομολογηθούν από κοινού με τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι πρόκειται για συλλογική προσπάθεια και θα είναι καίριας σημασίας για την πλήρη εκπλήρωση της αποστολής της HERA. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ενώ επείγει η ΕΕ να δημιουργήσει και να θέσει σε λειτουργία μια αρχή ετοιμότητας και αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης υγειονομικής ανάγκης για την άμεση στήριξη της αντιμετώπισης της νόσου COVID-19, η οποία εξακολουθεί να εξαπλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον κόσμο, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η HERA είναι εξοπλισμένη για την αποτελεσματική ενίσχυση του συντονισμού των προσπαθειών ετοιμότητας και αντίδρασης και για την επαρκή προστασία της υγείας και της ζωής των ανθρώπων που ζουν στην ΕΕ σε περίπτωση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η δομή και η λειτουργία της HERA είναι διαφανείς και ότι μπορούν να ελεγχθούν, μεταξύ άλλων για την παρακολούθηση των επιπτώσεων στη δημόσια υγεία. Οι διαφανείς διαδικασίες διακυβέρνησης και λήψης αποφάσεων είναι απαραίτητες για να καταστεί δυνατός ο δημόσιος έλεγχος, να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη στο σύστημα έρευνας και ανάπτυξης και να διασφαλιστεί η λογοδοσία. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μία από τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να προωθήσουμε στις ανταλλαγές μεταξύ των ευρωπαϊκών και των εθνικών επιτροπών και της διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης είναι η δημοκρατία στον τομέα της υγείας. Δεδομένων των πολύπλοκων ζητημάτων που θέτουν οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και η ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας, η ΕΟΚΕ συνιστά να θεσπιστεί ένας υποχρεωτικός μηχανισμός διαβούλευσης ως προϋπόθεση για τη λήψη αποφάσεων. Στόχος είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό το έργο που θα αναλάβει η HERA να ενισχύσει και να ολοκληρώσει τις δράσεις άλλων οργάνων της ΕΕ, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ). |
| --- | --- |

3.6.

4.   Η εντολή της HERA και οι ρυθμίσεις για την εφαρμογή της

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα τον συντονιστικό ρόλο που θα διαδραματίσει η HERA προκειμένου να διασφαλίσει την ανάπτυξη, την παραγωγή, την προμήθεια, την αποθήκευση και τη δίκαιη διανομή των ιατρικών αντιμέτρων. Υπό την έννοια αυτή, η HERA θα καλύψει ένα σημαντικό κενό στο πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία. Η ανάπτυξη και η παραγωγή ιατρικών αντιμέτρων θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις. Η δημιουργία αποθεμάτων θα απαιτήσει επαρκή σχεδιασμό και υψηλό επίπεδο εμπειρογνωμοσύνης για τη διασφάλιση της μελλοντικής προστασίας των πολιτών της ΕΕ και της οικονομικής βιωσιμότητας. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος σπατάλης, πράγμα που θα έχει σαφώς αρνητικό οικονομικό αποτέλεσμα. Είναι επίσης σημαντικό να καταρτιστεί κατάλογος δραστικών ουσιών που είναι απαραίτητες για την παρασκευή φαρμάκων που πρέπει να παράγονται στην ΕΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλειά τους και η ανεξαρτησία της Ένωσης στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Πρώτα διδάγματα από την πανδημία της COVID-19» (4), με σκοπό την ενίσχυση της δράσης σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, ως δημοσίευση που θα πρέπει να επεκταθεί και να συστηματοποιηθεί δύο φορές τον χρόνο υπό την αιγίδα της HERA. Όσον αφορά τη διεύρυνση, πρέπει να διεξαχθούν προγενέστερες πολυμερείς διαβουλεύσεις με σκοπό την πλήρη επισκόπηση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η τρέχουσα εντολή της HERA στερείται φιλοδοξίας. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η HERA χάνει την ευκαιρία να υπερασπιστεί πραγματικά το δημόσιο συμφέρον και να εξασφαλίσει ισότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου ετοιμότητας και αντιμετώπισης κρίσεων. Ενώ η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η HERA θα έχει την ικανότητα να συλλέγει, να αναλύει και να ανταλλάσσει δεδομένα, δεν έχουν αναληφθεί δεσμεύσεις για τη διασφάλιση καλύτερης ποιότητας συλλογής συγκεντρωτικών δεδομένων για ευάλωτες ομάδες. Τα δεδομένα αυτά αποτελούν προϋπόθεση για την καταπολέμηση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας και επί του παρόντος δεν συλλέγονται από το ECDC. Επίσης, η HERA δεν δεσμεύεται να διασφαλίσει την απαγόρευση των διακρίσεων και την ισότητα στη διανομή ιατρικών αντιμέτρων. Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας», η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει τη σημασία της έμφασης στην καταπολέμηση των διακρίσεων κατά την αντιμετώπιση μελλοντικών πανδημιών από την ΕΕ και τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει εν προκειμένω η HERA (5). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η HERA θα πρέπει να λάβει πρόσθετα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το έργο της συμβάλλει στην ισότητα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. Λόγω της έλλειψης συντονισμένων και προσβάσιμων εκστρατειών επικοινωνίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η HERA θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει ρόλο στη διασφάλιση καλύτερου συντονισμού των εκστρατειών επικοινωνίας που σχετίζονται με την πρόληψη και την αντιμετώπιση διασυνοριακών κρίσεων στον τομέα της υγείας, στοχεύοντας συγκεκριμένα τις πλέον ευάλωτες ομάδες και τις ομάδες που κινδυνεύουν. Η HERA θα πρέπει επίσης να εξετάσει την πρόσβαση σε διασυνοριακή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κατά τη διάρκεια πανδημιών και άλλων διασυνοριακών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Η ελεύθερη κυκλοφορία αποτελεί θεμελιώδη αρχή της Ένωσης και θα πρέπει να διασφαλίζεται για τους ασθενείς, προκειμένου να εξασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, μεγαλύτερη ισότητα στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Θα πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο ανάληψης περαιτέρω δράσης σε σχέση με τη διεθνή διάσταση της HERA, ώστε να συμβάλει στην ενίσχυση της παγκόσμιας δομής ετοιμότητας και αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Η ανακοίνωση για την HERA δεν περιλαμβάνει την απαίτηση ανταλλαγής τεχνογνωσίας, δεδομένων και τεχνολογιών που δημιουργούνται με τη βοήθεια δημόσιας χρηματοδότησης της έρευνας, καθώς και μια εύλογη ρήτρα τιμολόγησης. Η διεθνής διάσταση της HERA είναι ιδιαίτερα σημαντική, από την ετοιμότητα έως την αντιμετώπιση διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. Η τρέχουσα κρίση COVID-19 αποδεικνύει ότι οι διασυνοριακές κρίσεις στον τομέα της υγείας δεν μπορούν να επιλυθούν χωρίς τη διασφάλιση ταχείας και αποτελεσματικής διεθνούς αντίδρασης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε μέσα ατομικής προστασίας και εμβολιασμού. Η HERA θα πρέπει επίσης να δεσμευτεί να συνεργαστεί με παγκόσμιους φορείς, να ανταλλάξει πληροφορίες και να στηρίξει την παγκόσμια πρόσβαση σε εμβόλια και άλλα ιατρικά αντίμετρα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Υπό την προϋπόθεση ότι η HERA εστιάζει στη βελτίωση της υγειονομικής ασφάλειας και συμμορφώνεται με το σύστημα ισορροπίας ισχύος, τα κράτη μέλη μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας τους και την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε κρίσεις στον τομέα της υγείας. Ως εκ τούτου, οι εθνικές κυβερνήσεις και η Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώξουν την ενίσχυση της δομής της HERA και την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ παραμένει επιφυλακτική όσον αφορά πιθανές αλληλεπικαλύψεις με το έργο άλλων φορέων, συμπεριλαμβανομένων του EMA και του ECDC. Σε ορισμένους τομείς, όπως η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κρίσεων, η έρευνα, τα δεδομένα και η συντονισμένη διανομή φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών προϊόντων, η προστιθέμενη αξία παραμένει ασαφής υπό το πρίσμα των προτάσεων για την επέκταση της εντολής του ECDC και του EMA και του κανονισμού σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Για παράδειγμα, στη γνωμοδότησή της με θέμα «Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας» (6), η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον οι συστάσεις που προέρχονται από την HERA θα υπερέχουν εκείνων που προέρχονται από τον EMA στην περίπτωση ξεσπάσματος επιδημίας που θα πλήξει την ΕΕ. Ως εκ τούτου, η σημασία του συντονισμού είναι προφανής για την αποφυγή επικαλύψεων και ταυτόχρονα για να αντικατοπτρίζονται οι ευρωπαϊκές αξίες με την ενσωμάτωση της συνεργασίας με γνώμονα τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της ακεραιότητας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Το διοικητικό συμβούλιο της HERA έχει την εντολή να «διασφαλίσει επίσης την αποφυγή επικαλύψεων με άλλες βασικές δομές, όπως η επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας, το διοικητικό συμβούλιο για τα εμβόλια και οι σχετικές επιτροπές που συμμετέχουν στη διαχείριση των προγραμμάτων της ΕΕ, μεριμνώντας για τις αναγκαίες στενές επαφές» (7). Η ΕΟΚΕ αμφιβάλλει ότι η δέσμευση αυτή θα είναι αρκετή για την αποφυγή επικαλύψεων στο έργο των διαφόρων δομών της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων της HERA όσον αφορά τη μικροβιακή αντοχή (ΜΑ) ως απειλή για την παγκόσμια υγεία, η οποία εξακολουθεί να επιδεινώνεται, παρά την αυξανόμενη συνειδητοποίηση της σοβαρότητας και της κλίμακας του προβλήματος. Αν και η μικροβιακή αντοχή είναι ένα σύνθετο και διατομεακό ζήτημα, οι ασαφείς εντολές απειλούν να καταστήσουν δυσδιάκριτες τις αρμοδιότητες και τις πρωτοβουλίες πολιτικής. Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί βασικό ζήτημα για την προσέγγιση «Μία υγεία». |
| --- | --- |

4.9.

5.   Η λειτουργία και ο έλεγχος της HERA

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τη δομή και την έλλειψη ανεξαρτησίας της HERA. Η Αρχή ήταν αρχικά εμπνευσμένη από το παράδειγμα της αμερικανικής BARDA (Βιοϊατρική Αρχή Προηγμένης Έρευνας και Ανάπτυξης) (8) και σχεδιάστηκε ως ανεξάρτητος και αυτόνομος οργανισμός. Αντιθέτως, η HERA συστάθηκε ως δομή υπό την αρμοδιότητα της Επιτροπής. Η HERA φαίνεται να είναι πρωτίστως τεχνική αρχή και εξακολουθεί να στερείται στρατηγικής, μελλοντοστρεφούς (προβλεπτικής) συνιστώσας για την αντιμετώπιση των καθοριστικών παραγόντων των διασυνοριακών απειλών. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ κατακρίνει την έλλειψη διαβούλευσης και συμμετοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν και κατά τη σύσταση της HERA. Εκφράζει επίσης την ανησυχία της για το γεγονός ότι, στη σημερινή δομή της, ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιορίζεται σε απλή ψηφοφορία επί του προϋπολογισμού και σε ρόλο παρατηρητή στο διοικητικό συμβούλιο της HERA. Ενώ η Επιτροπή δεσμεύεται να προβαίνει σε ανταλλαγή απόψεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το έργο της HERA, αυτό δεν αποτελεί απαίτηση και δεν παρέχονται περαιτέρω διευκρινίσεις στην ανακοίνωση της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ο δημοκρατικός έλεγχος είναι απαραίτητος για την ανάπτυξη των πολιτικών που αφορούν τη δημόσια υγεία και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στο έργο της HERA. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι κοινωνικοί εταίροι και ιδίως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις που εκπροσωπούν το εργατικό δυναμικό στους σχετικούς τομείς, καθώς και οι οργανώσεις δημόσιας υγείας, και οι οργανώσεις ασθενών και ισότητας και οι πάροχοι υπηρεσιών, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση ότι το δημόσιο συμφέρον βρίσκεται στο επίκεντρο των πολιτικών για τη δημόσια υγεία και των μέτρων που λαμβάνονται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της σε σχέση με την πρόληψη και την αντιμετώπιση κρίσεων. Ειδικότερα, η κοινωνία των πολιτών μπορεί να παρέχει ανατροφοδότηση σχετικά με την αποδοχή των μέτρων δημόσιας υγείας και πληροφορίες για τις ανάγκες των ευάλωτων ομάδων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την έλλειψη συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, στη δομή και τη λειτουργία της HERA. Στο πλαίσιο της παρούσας δομής, η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών μπορεί μόνο να συμβάλει στο έργο του συμβουλευτικού φόρουμ HERA με άλλους εξωτερικούς ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Για παράδειγμα, η κοινωνία των πολιτών δεν διαδραματίζει κανένα ρόλο στο συμβούλιο της HERA και στο συμβούλιο υγειονομικών κρίσεων που θα συντονίζει επείγουσες δράσεις κατά τη διάρκεια μιας φάσης κρίσης. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Συγκριτικά, η HERA αποδίδει πιο κυρίαρχο ρόλο στη βιομηχανία. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την HERA προβλέπει ενισχυμένη συνεργασία με τη βιομηχανία όσον αφορά τον εντοπισμό απειλών και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της βιομηχανίας εντός και εκτός της ΕΕ. Προβλέπει επίσης τη σύσταση ενός κοινού φόρουμ για την κλαδική συνεργασία, ως υποομάδα του συμβουλευτικού φόρουμ, στο οποίο θα συμμετέχουν εκπρόσωποι της βιομηχανίας. Μολονότι η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της βιομηχανίας για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η τρέχουσα δομή της HERA ενδέχεται να μην διασφαλίσει ότι η δημόσια υγεία και τα συμφέροντα των ευάλωτων ομάδων βρίσκονται στο επίκεντρο της ετοιμότητας και της αντίδρασης της ΕΕ, ευνοώντας αντίθετα τη βιομηχανική πολιτική. Σε κάθε περίπτωση, μια βιώσιμη βιομηχανική πολιτική πρέπει να συνάδει με τους στόχους της HERA και να εμπλέκει ενεργά όλους τους σχετικούς φορείς. Το κοινό φόρουμ για την κλαδική συνεργασία πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο εκπροσώπους του κλάδου αλλά και συνδικαλιστικές οργανώσεις για την ενίσχυση της συμμετοχής των εργαζομένων (9). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης τη δημιουργία μιας υποομάδας του συμβουλευτικού φόρουμ επί ίσοις όροις με το κοινό φόρουμ για την κλαδική συνεργασία. Η υποομάδα θα πρέπει να περιλαμβάνει οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως οι οργανώσεις ασθενών και δημόσιας υγείας, οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης, οι κοινωνικοί εταίροι —συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών οργανώσεων του τομέα της υγείας— και οι υποδομές μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και τα μη εμπορικά ερευνητικά ιδρύματα. Η ΕΟΚΕ και η Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν στην εν λόγω υποομάδα. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η διαφάνεια αποτελεί μια άλλη πηγή ανησυχίας στο πλαίσιο της σημερινής σύστασης της HERA. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει επαρκής διαφάνεια όσον αφορά την κατανομή της δημόσιας χρηματοδότησης ή τις συμφωνίες αγοράς, τις λεπτομέρειες των συμβάσεων ή τις δικαιούχους επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, των τιμών των εμβολίων. Η διαφανής διακυβέρνηση της δημόσιας χρηματοδότησης και της συνεργασίας με εταίρους του ιδιωτικού τομέα είναι καθοριστικής σημασίας για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη διασφάλιση πλήρους διαφάνειας όσον αφορά τα κονδύλια που διατίθενται και δαπανώνται από και μέσω της HERA, στις ανοικτές διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων και στη δυνατότητα συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην εποπτεία των οικονομικών πτυχών της αρχής (10). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Ενώ η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διάθεση προϋπολογισμού ύψους 6 δισεκατ. ευρώ έως το 2027 από το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και το NextGenerationEU και τα 24 δισεκατ. ευρώ που επενδύονται από άλλα προγράμματα της ΕΕ, όπως ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το REACT-EU και τα μέσα συνεργασίας, είναι της γνώμης ότι απαιτείται μεγαλύτερος έλεγχος και δημοκρατία προκειμένου να καταστεί επωφελής η επένδυση. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί αυτή η χρηματοδοτική προσπάθεια για την HERA να μην αποβαίνει σε βάρος των άλλων στόχων του προγράμματος «Η ΕΕ για την υγεία», ιδίως δε του σχεδίου καταπολέμησης του καρκίνου. Οι συστάσεις που διατύπωσε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της σχετικά με το πρόγραμμα «Η ΕΕ για την υγεία» παραμένουν επίκαιρες. Μετά από χρόνια λιτότητας, οι πολιτικές υγείας και τα συστήματα υγείας απαιτούν σημαντικές επενδύσεις. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Το μέλλον της HERA

| 6.1. | Η HERA έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι μια ευέλικτη δομή που θα προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες. Το 2025 προβλέπεται επανεξέταση της εφαρμογής και της λειτουργίας της, συμπεριλαμβανομένης της δομής και της διακυβέρνησής της. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η διακυβέρνηση της HERA θα πρέπει να επανεξεταστεί το συντομότερο δυνατόν, ώστε να εξασφαλιστεί καλύτερος έλεγχος και εκπροσώπηση. Ειδικότερα, θα πρέπει:






  — | να διασφαλιστεί ο ισχυρότερος ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου· |
| --- | --- | --- |

6.2.

—

να διασφαλιστεί ο ισχυρότερος ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

| — | να ενισχυθεί ο ρόλος και η συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων· |
| --- | --- |

—

να ενισχυθεί ο ρόλος και η συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων·

| — | να διασφαλιστεί ότι ο ρόλος της βιομηχανίας είναι καλά ισορροπημένος και ελεγχόμενος. |
| --- | --- |

—

να διασφαλιστεί ότι ο ρόλος της βιομηχανίας είναι καλά ισορροπημένος και ελεγχόμενος.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο μετατροπής της HERA σε ανεξάρτητη δημόσια αρχή εκτός της Επιτροπής (11), μέσω νομοθετικής διαδικασίας με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως συννομοθέτη. Είναι επίσης σημαντικό να συμμετέχει η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σε κάθε μελλοντική συζήτηση σχετικά με τη δομή και την εντολή της HERA και κατά τη διάρκεια της εμπεριστατωμένης επισκόπησής της το 2025. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η αναθεωρημένη HERA πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη δημόσια υγεία και την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση κρίσεων στην υπηρεσία των πολιτών της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η HERA πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας σε διασυνοριακές καταστάσεις έκτακτης υγειονομικής ανάγκης και των μελλοντικών επιπτώσεων που έχουν οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας στις κοινωνικές ομάδες υψηλού κινδύνου, καθώς και στους εργαζομένους στον τομέα της υγείας και της παροχής φροντίδας. Αυτό είναι δυνατό να επιτευχθεί ως εξής: |
| --- | --- |

6.4.

| 6.4.1. | Με τη διασφάλιση καλύτερης ένταξης της κοινωνίας των πολιτών: η δομή της HERA πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε να συμπεριλάβει οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν οργανώσεις δημόσιας υγείας, ασθενείς, οργανώσεις ισότητας και εργαζόμενους και τα συνδικάτα τους, στα σχετικά όργανα και διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Για παράδειγμα, εκτός από την πρόταση για υποομάδα του συμβουλευτικού φόρουμ, η HERA θα μπορούσε να συστήσει ειδική ομάδα εργασίας που θα επικεντρώνεται ειδικά σε πληθυσμούς που διατρέχουν κίνδυνο και σε ευάλωτες ομάδες. |
| --- | --- |

6.4.1.

| 6.4.2. | Με τη συλλογή αναλυτικών δεδομένων: καθώς η διασφάλιση της συλλογής καλύτερα αναλυτικών δεδομένων σε ευάλωτες ομάδες και του αριθμού των εργαζομένων στον τομέα της υγείας αποτελεί προϋπόθεση για την καταπολέμηση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας και την επίτευξη επαρκών επιπέδων στελέχωσης με βάση τις ανάγκες, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η HERA θα πρέπει να επενδύσει στη συλλογή και την ανάλυση δεδομένων. |
| --- | --- |

6.4.2.

| 6.4.3. | Με τον συντονισμό εκστρατειών επικοινωνίας κατά τη διάρκεια διασυνοριακών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας: η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της να συντονίσει η HERA τις εκστρατείες επικοινωνίας κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι κατανοούν καλύτερα πώς μπορούν να προστατευτούν, ποιες προσαρμογές απαιτούνται στις καθημερινές τους δραστηριότητες ώστε να παραμείνουν ασφαλείς και, αν και όταν υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες, με ποιον τρόπο θα έχουν πρόσβαση σε αυτές. Κατά τη φάση ετοιμότητας, η HERA θα μπορούσε επίσης να διασφαλίσει την επικοινωνία σχετικά με την πρόληψη μιας πανδημίας και να προετοιμάσει τους πολίτες της ΕΕ για μελλοντικές απειλές κατά της υγείας, |
| --- | --- |

6.4.3.

| 6.4.4. | Με την ανάπτυξη αξιόπιστων, επαληθευμένων, ημιεξειδικευμένων πληροφοριών για την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση του πληθυσμού μέσω των υγειονομικών αρχών και των φορέων υγείας των κρατών μελών (κοινωνία των πολιτών, κοινωνική οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των ταμείων αλληλασφάλισης), ώστε να εμπιστεύονται την επιστήμη και να προσαρμόζονται στην αποδοχή του εμβολιασμού όχι μόνο σε περίπτωση πανδημικής κρίσης αλλά και ενδημικής. Η HERA θα πρέπει επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο θέσπισης ειδικού προγράμματος κατάρτισης της ΕΕ για τους υπαλλήλους της δημόσιας υγείας και τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, με σκοπό την προώθηση και τη στήριξη του συνολικού πολιτισμού της ΕΕ όσον αφορά την ανάπτυξη της επιστήμης και την αντιμετώπιση των σημερινών και μελλοντικών απειλών κατά της υγείας. |
| --- | --- |

6.4.4.

| 6.4.5. | Με τη διοργάνωση προγενέστερων πολυμερών διαβουλεύσεων για την εκπόνηση εξαμηνιαίων ευρωπαϊκών εκθέσεων και ετήσιων εθνικών εκθέσεων. |
| --- | --- |

6.4.5.

| 6.5. | Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που ειδικεύονται σε ιατρικά και φαρμακευτικά προϊόντα πρέπει να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο σε μελλοντικές πανδημίες και θα πρέπει να θεσπιστούν ορισμένα κίνητρα και πρωτόκολλα στο πλαίσιο της HERA, ώστε να τους παρασχεθούν τα εργαλεία και η χρηματοδότηση που απαιτούνται για την κάλυψη όλων των πτυχών της καταπολέμησης μελλοντικών πανδημιών και ενδημικών παραγόντων που θα μπορούσαν να καταστούν πανδημίες. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Ένα πραγματικό οικονομικό κίνητρο για τις ΜΜΕ θα ήταν να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή τους στο στρατηγικό σχέδιο 2020-2024 και ιδίως στο πρόγραμμα InvestEU (2021-2027), το οποίο έχει ως στόχο να δώσει πρόσθετη ώθηση στις βιώσιμες επενδύσεις, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η παραγωγή περισσότερων από 1,3 δισεκατομμυρίων εμβολίων ήταν αρκετή για τον εμβολιασμό άνω του 75 % του ενήλικου πληθυσμού (12) και για εξαγωγές της μισής παραγωγής προκειμένου να καταπολεμηθεί η παγκόσμια πανδημία (13). Ωστόσο, η διασφάλιση της πρόσβασης στον εμβολιασμό για το 25 % του πληθυσμού που δεν έχει εμβολιαστεί αυτή τη στιγμή παραμένει ζωτικής σημασίας για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών. Η HERA θα πρέπει επίσης να συνεχίσει να ηγείται της παγκόσμιας δράσης κατά των διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας και των πανδημιών, συμπεριλαμβανομένης της εξασφάλισης παγκόσμιας εμβολιαστικής ισότητας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να ανταποκρίνεται στην κρίση με συνεκτικό και συνολικό τρόπο, ιδίως μέσω του μηχανισμού COVAX (μηχανισμός παγκόσμιας πρόσβασης σε εμβόλιο κατά της COVID-19), καθώς και μέσω δυνητικών νέων φαρμάκων και θεραπειών, και να ενισχύει και να στηρίζει την παγκόσμια αρχιτεκτονική στον τομέα της υγειονομικής ασφάλειας. Απαιτείται επίσης η ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να ανταποκριθεί ειδικά στις επείγουσες ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών, η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να ζητεί από την Επιτροπή να ηγηθεί μιας ανοικτής συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σκοπό την προσωρινή εκούσια παρέκκλιση από τη συμφωνία TRIPS (συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου), η οποία θα πρέπει να ισχύει όσον αφορά τα εμβόλια, τις θεραπείες και τις διαγνωστικές εξετάσεις για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής εμβολίων και η μείωση του κόστους ώστε οι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο να έχουν πρόσβαση σε αυτά (14). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Οι αποτελεσματικοί μηχανισμοί για τη διασφάλιση της παγκόσμιας πρόσβασης σε εμβόλια και θεραπείες που αναπτύχθηκαν με δημόσιους πόρους είναι και θα είναι καίριας σημασίας για την αποφυγή των σημερινών ανισοτήτων στα εμβόλια σε όλο τον κόσμο —όπου περίπου το 60 % των ανθρώπων που ζουν σε χώρες υψηλού εισοδήματος έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση, σε σύγκριση με το 24 % στις χώρες μεσαίου εισοδήματος και λιγότερο από 2 % σε χώρες χαμηλού εισοδήματος. Η ΕΕ πρέπει να λάβει υπόψη της την —επιστημονικά τεκμηριωμένη— αρχή ότι «κανείς δεν είναι ασφαλής, αν δεν είναι όλοι ασφαλείς». |
| --- | --- |

6.8.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 78 final, 12 Φεβρουαρίου 2021.

1

(2)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 109.

2

(3)  https://www.consilium.europa.eu/media/53575/20211216-euco-conclusions-en.pdf

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/communication150621.pdf

4

(5)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 109.

5

(6)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 109.

6

(7)  https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/preparedness_response/docs/hera_2021_comm_en.pdf

7

(8)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/SPEECH_20_1655

8

(9)  Βλέπε για παράδειγμα το σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, στο οποίο η Επιτροπή προωθεί τη μεγαλύτερη συμμετοχή των εργαζομένων.

9

(10)  Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Αναδιάρθρωση του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για βιώσιμη ανάκαμψη και δίκαιη μετάβαση», η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) είχε τονίσει ότι «η διαφάνεια των εσόδων και των δαπανών, οι ανοικτές διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων και η διαρκής συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην εποπτεία της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών είναι επίσης απαραίτητες για τη διασφάλιση βιώσιμων δημόσιων οικονομικών» (EE C 105 της 4.3.2022, σ. 11).

10

(11)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 109.

11

(12)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/safe-covid-19-vaccines-europeans_el

12

(13)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/safe-covid-19-vaccines-europeans/global-response-coronavirus_el#covax

13

(14)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πώς θα βγούμε πιο δυνατοί από την πανδημία» (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 116).

14

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/66 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/66

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση)»

[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης»

[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

(2022/C 275/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Andris GOBIŅŠ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Carlos Manuel TRINDADE |

Εισηγητής:

ο κ. Andris GOBIŅŠ

Συνεισηγητής:

ο κ. Carlos Manuel TRINDADE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.12.2021
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.12.2021 και 21.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 222/4/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.12.2021

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.12.2021 και 21.1.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

222/4/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους και τα κίνητρα της δέσμης μέτρων για τις ευρωπαϊκές εκλογές. Έχοντας επίγνωση των σημαντικών προκλήσεων και κινδύνων για τις δημοκρατικές διαδικασίες, η ΕΟΚΕ προτείνει να καταστούν οι κανονισμοί πιο φιλόδοξοι και να τεθούν σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η διευκόλυνση και η προώθηση της συνειδητής συμμετοχής των πολιτών στα πολιτικά δρώμενα είναι εξίσου ζωτικής σημασίας με τη διασφάλιση διαφανών, προσβάσιμων και έντιμων πολιτικών δραστηριοτήτων, καθώς και σαφούς και ενεργού ρόλου για την κοινωνία των πολιτών. Στην παρούσα γνωμοδότηση προτείνονται διάφορες τροποποιήσεις των κανονισμών, καθώς και ορισμένες πρόσθετες δράσεις επί του θέματος. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της συμπερίληψης στη δέσμη μέτρων για τις εκλογές όλων των πτυχών που σχετίζονται με τις πολιτικές εκστρατείες. Απαιτείται μεγαλύτερη εστίαση στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης διότι αυτή έχει αυξανόμενο αντίκτυπο στις εκλογές και στη διαφάνεια. Η επαλήθευση των γεγονότων και ο γραμματισμός στα μέσα επικοινωνίας δεν αρκούν για την αντιμετώπιση ούτε του προβλήματος της έκθεσης των πολιτών σε διχαστικό και παραπλανητικό περιεχόμενο ούτε των πρωταρχικών αιτίων που καθιστούν το εν λόγω περιεχόμενο ελκυστικό για ορισμένους πολίτες. |
| --- | --- |

1.3.

1.4.   
  Όσον αφορά τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης, η ΕΟΚΕ διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης (βλέπε σημείο 3.1.):

| i. | χρήση ευρέος αλλά σαφούς ορισμού της πολιτικής διαφήμισης ο οποίος να βαίνει πέραν των επισήμως αμειβόμενων δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων μέσω των λεγόμενων «μποτ» και «τρολ» και/ή των πληροφοριών χειραγώγησης· |
| --- | --- |

i.

χρήση ευρέος αλλά σαφούς ορισμού της πολιτικής διαφήμισης ο οποίος να βαίνει πέραν των επισήμως αμειβόμενων δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων μέσω των λεγόμενων «μποτ» και «τρολ» και/ή των πληροφοριών χειραγώγησης·

| ii. | διεύρυνση του πεδίου των κυρώσεων σε περίπτωση παρατυπιών· |
| --- | --- |

ii.

διεύρυνση του πεδίου των κυρώσεων σε περίπτωση παρατυπιών·

| iii. | επέκταση της νομικής βάσης προκειμένου να καλύπτει όλα τα νομικά και φυσικά πρόσωπα· |
| --- | --- |

iii.

επέκταση της νομικής βάσης προκειμένου να καλύπτει όλα τα νομικά και φυσικά πρόσωπα·

| iv. | περιορισμός των δυνατοτήτων άσκησης επιρροής από παράγοντες εκτός ΕΕ· |
| --- | --- |

iv.

περιορισμός των δυνατοτήτων άσκησης επιρροής από παράγοντες εκτός ΕΕ·

| v. | παροχή άμεσα ευδιάκριτων πληροφοριών (όχι συνδέσμων) σχετικά με καίρια ζητήματα διαφάνειας· |
| --- | --- |

v.

παροχή άμεσα ευδιάκριτων πληροφοριών (όχι συνδέσμων) σχετικά με καίρια ζητήματα διαφάνειας·

| vi. | επιδίωξη να καθίστανται οι πληροφορίες διαθέσιμες και διαφανείς· |
| --- | --- |

vi.

επιδίωξη να καθίστανται οι πληροφορίες διαθέσιμες και διαφανείς·

| vii. | εφαρμογή των ίδιων κανόνων για όλους· |
| --- | --- |

vii.

εφαρμογή των ίδιων κανόνων για όλους·

| viii. | πρόβλεψη δυνατότητας απευθείας καταγγελίας στις αρμόδιες εθνικές αρχές και όχι μόνο στη σχετική διαδικτυακή πλατφόρμα· |
| --- | --- |

viii.

πρόβλεψη δυνατότητας απευθείας καταγγελίας στις αρμόδιες εθνικές αρχές και όχι μόνο στη σχετική διαδικτυακή πλατφόρμα·

| ix. | μέριμνα για πληροφορίες προσβάσιμες σε κάθε πολίτη χωρίς περιορισμούς· |
| --- | --- |

ix.

μέριμνα για πληροφορίες προσβάσιμες σε κάθε πολίτη χωρίς περιορισμούς·

| x. | απαγόρευση της στοχευμένης πολιτικής διαφήμισης που βασίζεται σε εκτεταμένη και συστηματική παρακολούθηση και επεξεργασία πληροφοριών σχετικά με τη συμπεριφορά ενός ατόμου εντός ή εκτός διαδικτύου· |
| --- | --- |

x.

απαγόρευση της στοχευμένης πολιτικής διαφήμισης που βασίζεται σε εκτεταμένη και συστηματική παρακολούθηση και επεξεργασία πληροφοριών σχετικά με τη συμπεριφορά ενός ατόμου εντός ή εκτός διαδικτύου·

| xi. | περιορισμός ή εξάλειψη της χρήσης τεχνικών στόχευσης και ενίσχυσης στο πλαίσιο της πολιτικής διαφήμισης που περιλαμβάνουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, λόγω κινδύνων σχετικών με την περιορισμένη συγκατάθεση· |
| --- | --- |

xi.

περιορισμός ή εξάλειψη της χρήσης τεχνικών στόχευσης και ενίσχυσης στο πλαίσιο της πολιτικής διαφήμισης που περιλαμβάνουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, λόγω κινδύνων σχετικών με την περιορισμένη συγκατάθεση·

| xii. | πλήρης απαγόρευση της στόχευσης βάσει ειδικών κατηγοριών ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα· |
| --- | --- |

xii.

πλήρης απαγόρευση της στόχευσης βάσει ειδικών κατηγοριών ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα·

| xiii. | εξασφάλιση πλήρους διαφάνειας όσον αφορά τις τεχνικές στόχευσης, ακόμη και όταν δεν έχουν άμεση σχέση με συγκεκριμένη εκστρατεία· |
| --- | --- |

xiii.

εξασφάλιση πλήρους διαφάνειας όσον αφορά τις τεχνικές στόχευσης, ακόμη και όταν δεν έχουν άμεση σχέση με συγκεκριμένη εκστρατεία·

| xiv. | δυνητική θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για χώρες στις οποίες η ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης δεν διασφαλίζεται δεόντως. |
| --- | --- |

xiv.

δυνητική θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για χώρες στις οποίες η ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης δεν διασφαλίζεται δεόντως.

1.5.   
  Σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση), η ΕΟΚΕ διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις (βλέπε σημείο 3.2.):

| i. | ενίσχυση των προτύπων σχετικά με την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων· |
| --- | --- |

i.

ενίσχυση των προτύπων σχετικά με την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων·

| ii. | καταπολέμηση των διακρίσεων και προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· |
| --- | --- |

ii.

καταπολέμηση των διακρίσεων και προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων·

| iii. | περιορισμός των δωρεών προς πολιτικά κόμματα χωρών εκτός της ΕΕ· |
| --- | --- |

iii.

περιορισμός των δωρεών προς πολιτικά κόμματα χωρών εκτός της ΕΕ·

| iv. | καθορισμός ενός καθολικού ανώτατου ορίου για τις δωρεές πολιτών ύψους 18 000 ευρώ ανά έτος· |
| --- | --- |

iv.

καθορισμός ενός καθολικού ανώτατου ορίου για τις δωρεές πολιτών ύψους 18 000 ευρώ ανά έτος·

| v. | κανονιστική ρύθμιση των εξωτερικών παρόχων υπηρεσιών· |
| --- | --- |

v.

κανονιστική ρύθμιση των εξωτερικών παρόχων υπηρεσιών·

| vi. | περιορισμός της συμμετοχής των κομμάτων της ΕΕ σε εθνικές εκστρατείες για δημοψηφίσματα· |
| --- | --- |

vi.

περιορισμός της συμμετοχής των κομμάτων της ΕΕ σε εθνικές εκστρατείες για δημοψηφίσματα·

| vii. | μείωση του ανώτατου ορίου των ανώνυμων δωρεών σε 1 000 ευρώ· |
| --- | --- |

vii.

μείωση του ανώτατου ορίου των ανώνυμων δωρεών σε 1 000 ευρώ·

| viii. | συνέχιση του συστήματος συγχρηματοδότησης για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα. |
| --- | --- |

viii.

συνέχιση του συστήματος συγχρηματοδότησης για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα.

1.6.   
  Σχετικά με την ανθεκτικότητα και την ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στις εκλογικές διαδικασίες (που αναπτύσσεται στο σημείο 3.3):

| i. | παροχή στους πολίτες ουσιαστικού λόγου στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ΕΕ πέραν και/ή μεταξύ των εκλογών· |
| --- | --- |

i.

παροχή στους πολίτες ουσιαστικού λόγου στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ΕΕ πέραν και/ή μεταξύ των εκλογών·

| ii. | διοργάνωση ετήσιας εκδήλωσης για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την κατάρτιση ετήσιου σχεδίου με στόχο την ενίσχυση της δημοκρατίας, της συμμετοχής και του διαλόγου με τους πολίτες και την εφαρμογή του άρθρου 11 της ΣΕΕ· |
| --- | --- |

ii.

διοργάνωση ετήσιας εκδήλωσης για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την κατάρτιση ετήσιου σχεδίου με στόχο την ενίσχυση της δημοκρατίας, της συμμετοχής και του διαλόγου με τους πολίτες και την εφαρμογή του άρθρου 11 της ΣΕΕ·

| iii. | θέσπιση χρηματοδοτικού μέσου για τη διεξαγωγή αμερόληπτων και χωρίς αποκλεισμούς εκστρατειών με σύνθημα «όλοι στις κάλπες»· |
| --- | --- |

iii.

θέσπιση χρηματοδοτικού μέσου για τη διεξαγωγή αμερόληπτων και χωρίς αποκλεισμούς εκστρατειών με σύνθημα «όλοι στις κάλπες»·

| iv. | κατάρτιση προγράμματος χρηματοδότησης με αποδέκτες δημοσιογράφους, ερευνητές, ελεγκτές γεγονότων και οργανώσεις παρατήρησης και ελέγχου· |
| --- | --- |

iv.

κατάρτιση προγράμματος χρηματοδότησης με αποδέκτες δημοσιογράφους, ερευνητές, ελεγκτές γεγονότων και οργανώσεις παρατήρησης και ελέγχου·

| v. | υποστήριξη της συνεργασίας μεταξύ εμπειρογνωμόνων και των εργασιών για τη χρηματοδότηση εκστρατειών, τη διαδικτυακή εγκληματολογία, την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και την κυβερνοασφάλεια· |
| --- | --- |

v.

υποστήριξη της συνεργασίας μεταξύ εμπειρογνωμόνων και των εργασιών για τη χρηματοδότηση εκστρατειών, τη διαδικτυακή εγκληματολογία, την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και την κυβερνοασφάλεια·

| vi. | άρση των εναπομεινάντων εμποδίων και διασφάλιση της συμμετοχής χωρίς αποκλεισμούς στις εκλογές· |
| --- | --- |

vi.

άρση των εναπομεινάντων εμποδίων και διασφάλιση της συμμετοχής χωρίς αποκλεισμούς στις εκλογές·

| vii. | στήριξη των μετακινούμενων πολιτών· |
| --- | --- |

vii.

στήριξη των μετακινούμενων πολιτών·

| viii. | διασφάλιση εκλογών με απρόσκοπτη πρόσβαση για τους Ευρωπαίους πολίτες με αναπηρία· |
| --- | --- |

viii.

διασφάλιση εκλογών με απρόσκοπτη πρόσβαση για τους Ευρωπαίους πολίτες με αναπηρία·

| ix. | ενθάρρυνση των μεμονωμένων ατόμων να γίνουν μέλη όλων των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων· |
| --- | --- |

ix.

ενθάρρυνση των μεμονωμένων ατόμων να γίνουν μέλη όλων των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων·

| x. | διασφάλιση του δικαιώματος των πολιτών να γνωρίζουν ποια εθνικά πολιτικά κόμματα διατηρούν ή προτίθενται να αναπτύξουν δεσμούς με ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα· |
| --- | --- |

x.

διασφάλιση του δικαιώματος των πολιτών να γνωρίζουν ποια εθνικά πολιτικά κόμματα διατηρούν ή προτίθενται να αναπτύξουν δεσμούς με ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα·

| xi. | εναρμόνιση της νομοθεσίας σχετικά με τις προϋποθέσεις εκλογής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (εκλογική ενηλικιότητα, ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, απαιτήσεις όσον αφορά τις εκλογικές περιφέρειες, τους υποψηφίους και τα πολιτικά κόμματα και τη χρηματοδότησή τους) και προώθηση της σημασίας της παιδείας. |
| --- | --- |

xi.

εναρμόνιση της νομοθεσίας σχετικά με τις προϋποθέσεις εκλογής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (εκλογική ενηλικιότητα, ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, απαιτήσεις όσον αφορά τις εκλογικές περιφέρειες, τους υποψηφίους και τα πολιτικά κόμματα και τη χρηματοδότησή τους) και προώθηση της σημασίας της παιδείας.

2.   Ιστορικό και γενικές παρατηρήσεις

2.1.   
  Ιστορικό της γνωμοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της υπό εξέταση νομοθετικής πρότασης

| 2.1.1. | Η δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της δημοκρατίας και του αδιάβλητου των εκλογών εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 25 Νοεμβρίου 2021. Η εν λόγω δέσμη είχε προηγουμένως ανακοινωθεί στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και στο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2020. Η δέσμη περιλαμβάνει τα ακόλουθα σημεία, εκ των οποίων η ΕΟΚΕ κλήθηκε να εξετάσει στη γνωμοδότησή της μόνο τα σημεία i και ii:






  i. | την αναθεώρηση του κανονισμού σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων· |
| --- | --- | --- |

2.1.1.

i.

την αναθεώρηση του κανονισμού σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων·

| ii. | την πρόταση κανονισμού για τη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας όσον αφορά την αμειβόμενη πολιτική διαφήμιση· |
| --- | --- |

ii.

την πρόταση κανονισμού για τη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας όσον αφορά την αμειβόμενη πολιτική διαφήμιση·

| iii. | την αναθεώρηση δύο οδηγιών σχετικά με το δικαίωμα ψήφου των «μετακινούμενων πολιτών της ΕΕ» (πολιτών της ΕΕ που διαμένουν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι) |
| --- | --- |

iii.

την αναθεώρηση δύο οδηγιών σχετικά με το δικαίωμα ψήφου των «μετακινούμενων πολιτών της ΕΕ» (πολιτών της ΕΕ που διαμένουν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι)

| iv. | την πρόταση σχετικά με κοινό μηχανισμό για την ανθεκτικότητα του εκλογικού συστήματος. |
| --- | --- |

iv.

την πρόταση σχετικά με κοινό μηχανισμό για την ανθεκτικότητα του εκλογικού συστήματος.

2.2.   
  Γενικές παρατηρήσεις

| 2.2.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τα ακόλουθα:






  i. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά τις επικαιροποιήσεις της δέσμης μέτρων για τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2018 (1). |
| --- | --- | --- |

2.2.1.

i.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά τις επικαιροποιήσεις της δέσμης μέτρων για τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2018 (1).

| ii. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ανάληψης ενωσιακής δράσης για την προώθηση του δημοκρατικού διαλόγου. |
| --- | --- |

ii.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ανάληψης ενωσιακής δράσης για την προώθηση του δημοκρατικού διαλόγου.

| iii. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι «πρέπει να καθίσταται σαφές στους πολίτες ότι λαμβάνουν πολιτικό περιεχόμενο και ποιος είναι ο φορέας του. Θα πρέπει να υπάρχει ουσιαστική διαφάνεια, που επιτρέπει τον δημόσιο έλεγχο και τη λογοδοσία των σχετικών παραγόντων και αντικατοπτρίζει τον συμπεριληπτικό και πολύμορφο χαρακτήρα των κοινωνιών μας» (2). |
| --- | --- |

iii.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι «πρέπει να καθίσταται σαφές στους πολίτες ότι λαμβάνουν πολιτικό περιεχόμενο και ποιος είναι ο φορέας του. Θα πρέπει να υπάρχει ουσιαστική διαφάνεια, που επιτρέπει τον δημόσιο έλεγχο και τη λογοδοσία των σχετικών παραγόντων και αντικατοπτρίζει τον συμπεριληπτικό και πολύμορφο χαρακτήρα των κοινωνιών μας» (2).

| iv. | Ειδικότερα, οι πτυχές που σχετίζονται με τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πολιτών, καθώς και με τη συμμετοχικότητα και την πολυμορφία των κοινωνιών μας, χρειάζονται περισσότερες και καλύτερες προτάσεις και κοινή δράση της ΕΕ. Πολλά σχετικά σημεία περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία (3). |
| --- | --- |

iv.

Ειδικότερα, οι πτυχές που σχετίζονται με τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πολιτών, καθώς και με τη συμμετοχικότητα και την πολυμορφία των κοινωνιών μας, χρειάζονται περισσότερες και καλύτερες προτάσεις και κοινή δράση της ΕΕ. Πολλά σχετικά σημεία περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία (3).

| v. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους κινδύνους που εγκυμονεί η παραπληροφόρηση για τη δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τονίζει ότι απαιτείται μια ισχυρή και αποφασιστική απάντηση προκειμένου να αποφευχθεί η υπονόμευση της αντικειμενικότητας των εκλογών και της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. |
| --- | --- |

v.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους κινδύνους που εγκυμονεί η παραπληροφόρηση για τη δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τονίζει ότι απαιτείται μια ισχυρή και αποφασιστική απάντηση προκειμένου να αποφευχθεί η υπονόμευση της αντικειμενικότητας των εκλογών και της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά.

| vi. | Η ψηφιακή επανάσταση έχει μεταμορφώσει τη δημοκρατική πολιτική. Τα διαδικτυακά εργαλεία που καλύπτουν ευρύ φάσμα μέσων διαδραματίζουν καίριο ρόλο στις πολιτικές εκστρατείες. Ορισμένες από αυτές τις εκστρατείες έχουν ως στόχο να προκαλέσουν δυσπιστία, απογοήτευση και στρέβλωση της σκέψης και της κατανόησης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι, ως εκ τούτου, η ψηφιοποίηση των πολιτικών εκστρατειών —παρότι προσφέρει πρωτοφανή μέσα για την προσέγγιση των πολιτών— μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη δημοκρατία. Πράγματι, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, οι μισοί Ευρωπαίοι δηλώνουν ότι, κατά τη χρήση του διαδικτύου, έχουν εκτεθεί σε παραπληροφόρηση και διχαστικό διαδικτυακό περιεχόμενο. Επιπλέον, το ένα τρίτο των Ευρωπαίων αυτών ήταν εκτεθειμένοι σε περιεχόμενο και δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσουν κατά πόσον επρόκειτο για πολιτική διαφήμιση (4). |
| --- | --- |

vi.

Η ψηφιακή επανάσταση έχει μεταμορφώσει τη δημοκρατική πολιτική. Τα διαδικτυακά εργαλεία που καλύπτουν ευρύ φάσμα μέσων διαδραματίζουν καίριο ρόλο στις πολιτικές εκστρατείες. Ορισμένες από αυτές τις εκστρατείες έχουν ως στόχο να προκαλέσουν δυσπιστία, απογοήτευση και στρέβλωση της σκέψης και της κατανόησης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι, ως εκ τούτου, η ψηφιοποίηση των πολιτικών εκστρατειών —παρότι προσφέρει πρωτοφανή μέσα για την προσέγγιση των πολιτών— μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη δημοκρατία. Πράγματι, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, οι μισοί Ευρωπαίοι δηλώνουν ότι, κατά τη χρήση του διαδικτύου, έχουν εκτεθεί σε παραπληροφόρηση και διχαστικό διαδικτυακό περιεχόμενο. Επιπλέον, το ένα τρίτο των Ευρωπαίων αυτών ήταν εκτεθειμένοι σε περιεχόμενο και δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσουν κατά πόσον επρόκειτο για πολιτική διαφήμιση (4).

| vii. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το όραμα σύμφωνα με το οποίο ο ρόλος της ΕΕ στην ενίσχυση της δημοκρατίας θα πρέπει να εξεταστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδίως μέσω της εξωτερικής ενωσιακής δράσης που αναλαμβάνει η ΕΕ, όπως αναφέρεται στο έγγραφο COM(2021) 730. |
| --- | --- |

vii.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το όραμα σύμφωνα με το οποίο ο ρόλος της ΕΕ στην ενίσχυση της δημοκρατίας θα πρέπει να εξεταστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδίως μέσω της εξωτερικής ενωσιακής δράσης που αναλαμβάνει η ΕΕ, όπως αναφέρεται στο έγγραφο COM(2021) 730.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   
  Προτεινόμενες τροποποιήσεις στην πρόταση κανονισμού σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης

| 3.1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει έναν ευρύ αλλά σαφή ορισμό της πολιτικής διαφήμισης και προτείνει να συμπεριληφθούν κατάλληλες δράσεις σχετικά με διάφορα μέσα προεκλογικής εκστρατείας/αμειβόμενης άσκησης επιρροής στις πολιτικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων μέσω των λεγόμενων «μποτ» και «τρολ» και/ή των πληροφοριών χειραγώγησης. Ενδέχεται να ανακύψουν προβλήματα σε περίπτωση που ένας ασαφής ορισμός επιφέρει υπερβολικά περιθώρια ελιγμών ή διαφορές ως προς την εφαρμογή στις διάφορες πλατφόρμες. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο τρέχων κατάλογος πιθανών κυρώσεων είναι πολύ περιορισμένος και προτείνει να προστεθεί ένα νέο στοιχείο στο άρθρο 15 παράγραφος 5, ως εξής: «δ) να αναλαμβάνουν κοινή δράση που οδηγεί στην επιβολή ποινικών κυρώσεων, π.χ. για απάτη μεγάλης κλίμακας». Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση κοινών ευρωπαϊκών κριτηρίων για τις κυρώσεις σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Επί του παρόντος, η επιλεγείσα νομική βάση είναι υπερβολικά περιορισμένη, γεγονός που σημαίνει ότι ο κανονισμός αφορά πρωτίστως υπηρεσίες που παρέχονται από οικονομικούς φορείς και είναι αμειβόμενες. Η νομική βάση θα πρέπει να διευρυνθεί και οι κανόνες που διέπουν την πολιτική διαφήμιση πρέπει να εφαρμόζονται σε όλα τα νομικά και φυσικά πρόσωπα που εκ των πραγμάτων δημιουργούν και δημοσιεύουν πολιτικές διαφημίσεις. Οι κανόνες για τα φυσικά πρόσωπα θα πρέπει να αποσαφηνιστούν κατά τρόπο ώστε να μην εφαρμόζονται σε άτομα που μοιράζονται τις πολιτικές τους απόψεις αμιγώς ως ιδιώτες. Οι αρνητικές παράπλευρες επιπτώσεις στην κοινωνία των πολιτών, καθώς και η συμβολή και η συμμετοχή της στη διαδικασία λήψης αποφάσεων θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω διεξοδικού διαλόγου με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Στο σημείο 14) του προοιμίου υποδεικνύεται ότι η διαφήμιση «που εκπονείται, τοποθετείται ή δημοσιεύεται εξ ολοκλήρου από παρόχους υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένοι εκτός της Ένωσης αλλά διαδίδεται σε ιδιώτες εντός της Ένωσης» εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και, ως εκ τούτου, είναι, καταρχήν, επιτρεπτή. Ωστόσο, ο κίνδυνος ξένων παρεμβάσεων στις εκλογές αποτελεί εξαιρετικά σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία στην ΕΕ. Πρέπει να θεσπιστεί μια δέσμη ειδικών διατάξεων με στόχο την πρόληψη της διάδοσης εντός της ΕΕ πολιτικών διαφημίσεων ή άλλων προεκλογικών δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται άμεσα ή έμμεσα από φορείς εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Για λόγους μεγαλύτερης διαφάνειας, το άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του σχεδίου κανονισμού θα πρέπει να τροποποιηθεί ως εξής: «μια ανακοίνωση για τη διαφάνεια που θα επιτρέπει την κατανόηση του ευρύτερου πλαισίου της πολιτικής διαφήμισης και των στόχων της», διαγράφοντας το ακόλουθο τμήμα του κειμένου: «ή σαφή ένδειξη του πού μπορεί να ανακτηθεί εύκολα». Το σημείο 40) του προοιμίου πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Για λόγους μεγαλύτερης διαφάνειας, το άρθρο 7 του σχεδίου κανονισμού θα πρέπει επίσης να προβλέπει τη δημοσίευση του ποσού που δαπανάται για τη διαφήμιση και τη σχετική εκστρατεία. Οι υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές στα κράτη μέλη, οι οποίες απαιτούν προεκλογική διαφάνεια όσον αφορά το κόστος διαφήμισης και υπηρεσιών, που ισχύουν εξίσου για όλες τις πολιτικές δυνάμεις, θα πρέπει να υποστηριχθούν και να συμπεριληφθούν στον κανονισμό. Θα πρέπει να θεσπιστεί κατάλληλο σύστημα παρακολούθησης. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Το δικαίωμα των πολιτών να λαμβάνουν διαφανείς πληροφορίες σχετικά με την πολιτική διαφήμιση θα πρέπει να υπερισχύει του διοικητικού φόρτου που επιφέρουν οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων στους παρόχους υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, το άρθρο 8 του σχεδίου κανονισμού (Περιοδική υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις υπηρεσίες πολιτικής διαφήμισης) πρέπει να εφαρμόζεται σε όλους τους εκδότες διαφημίσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ταξινομούνται ως πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Για τον σκοπό αυτόν, η παράγραφος 2 του άρθρου 8 («Η παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται σε επιχειρήσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 3 παράγραφος 3 της οδηγίας 2013/34/ΕΕ») θα πρέπει να διαγραφεί. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Το άρθρο 9 του σχεδίου κανονισμού (Ένδειξη πιθανών παράνομων πολιτικών διαφημίσεων) θα πρέπει να τροποποιηθεί. Αντί να είναι μόνο οι εκδότες διαφημίσεων αυτοί που χειρίζονται τις καταγγελίες ιδιωτών ότι μια διαφήμιση που έχουν δημοσιεύσει δεν συμμορφώνεται με τον κανονισμό, πρέπει επίσης να υπάρχει η δυνατότητα υποβολής καταγγελίας απευθείας στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Διαφορετικά, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων, κατά την οποία ένας εκδότης διαφημίσεων ενδέχεται να μην επιθυμεί να διακόψει μια συγκεκριμένη διαφημιστική εκστρατεία λόγω του φόβου απώλειας εσόδων. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Οι πληροφορίες σχετικά με την πολιτική διαφήμιση πρέπει να είναι διαθέσιμες δωρεάν σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς. Για τον σκοπό αυτόν, πιστεύουμε ότι ο περιορισμός των κατηγοριών των προσώπων που μπορούν να ζητούν πληροφορίες από παρόχους υπηρεσιών πολιτικής διαφήμισης, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 2 του άρθρου 11 του σχεδίου κανονισμού, είναι αδικαιολόγητος. Επιπλέον, οι παράγραφοι 4 έως 7 του ίδιου άρθρου θα πρέπει να διαγραφούν. Οι πληροφορίες θα πρέπει να είναι ευπρόσιτες και χρηστικές. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα την απαγόρευση της στοχευμένης πολιτικής διαφήμισης που βασίζεται σε εκτεταμένη και συστηματική παρακολούθηση και επεξεργασία πληροφοριών σχετικά με τη συμπεριφορά ενός ατόμου εντός ή εκτός διαδικτύου. Είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που δεν είναι αφ’ εαυτών ευαίσθητα μπορούν, σε συνδυασμό με άλλα μη προσωπικά ή μη ευαίσθητα δεδομένα, να παρέχουν εκ παραδρομής τις ίδιες ευαίσθητες πληροφορίες με εκείνες που προσπαθεί να προστατεύσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Θα πρέπει να συμπεριληφθεί στον κανονισμό ένα ξεχωριστό σημείο σχετικά με αυτό το θέμα. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Το σχέδιο κανονισμού επιτρέπει τη χρήση τεχνικών στόχευσης και ενίσχυσης στην πολιτική διαφήμιση που περιλαμβάνουν την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα «με βάση τη ρητή συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων ή κατά τη διάρκεια των νόμιμων δραστηριοτήτων του με κατάλληλες διασφαλίσεις ιδρύματος, οργάνωσης ή άλλου μη κερδοσκοπικού φορέα με πολιτικό, φιλοσοφικό, θρησκευτικό ή συνδικαλιστικό στόχο». Ωστόσο, η έννοια της «ρητής συγκατάθεσης» είναι εξαιρετικά προβληματική στο πλαίσιο αυτό, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν τρόποι να διασφαλιστεί ή να επαληθευθεί, με υψηλό βαθμό αξιοπιστίας, ότι τα μεμονωμένα άτομα που αποτελούν στόχο των τεχνικών στόχευσης και ενίσχυσης χρειάζονται χρόνο για να εξοικειωθούν με αυτές τις τεχνικές, να κατανοήσουν πλήρως τον σχετικό κίνδυνο και να δώσουν τη συγκατάθεσή τους πραγματικά αυτοβούλως. Λόγω του υψηλού κινδύνου που ενέχει για την ενωσιακή δημοκρατία η χρήση τεχνικών στόχευσης και ενίσχυσης στην πολιτική διαφήμιση, οι εν λόγω τεχνικές που βασίζονται σε ευαίσθητα δεδομένα θα πρέπει να απαγορευτούν εντελώς. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Η διαφάνεια ως προς τις τεχνικές στόχευσης θα πρέπει επίσης να είναι φανερή και πρόδηλη όσον αφορά τις πληροφορίες που δεν έχουν άμεση σχέση με συγκεκριμένη εκστρατεία. Οι πληροφορίες σχετικά με τους λόγους για τους οποίους κάποιος βλέπει μια συγκεκριμένη διαφήμιση πρέπει να είναι σαφείς και εύχρηστες, με δικαίωμα ταχείας απόσυρσης της δυνητικής συγκατάθεσης για τη στόχευση κατ’ αυτόν τον τρόπο. |
| --- | --- |

3.1.12.

| 3.1.13. | Θα πρέπει να εξεταστεί η δυνητική θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για χώρες στις οποίες η ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης δεν διασφαλίζεται δεόντως. Επιπλέον, θα πρέπει να καλυφθούν τα κενά και να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που οφείλονται στην απουσία κανονιστικής ρύθμισης της διαφήμισης σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα. |
| --- | --- |

3.1.13.

3.2.   
  Προτεινόμενες τροποποιήσεις στην πρόταση κανονισμού σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση)

| 3.2.1. | Το άρθρο 4 του σχεδίου κανονισμού, παράγραφος 1 στοιχείο ι) («εσωτερικοί κανόνες σχετικά με την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων») πρέπει να ενισχυθεί, αφενός, με τον καθορισμό ελάχιστων προτύπων όσον αφορά την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων, όπως ποσοστώσεις για την εκπροσώπηση των φύλων στη συνολική σύνθεση και σε θέσεις ευθύνης, και, αφετέρου, με την απαίτηση τήρησης των προτύπων αυτών. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η παράγραφος 2 του άρθρου 4 θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να προβλέπει ότι το καταστατικό ενός ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος περιλαμβάνει επίσης διατάξεις σχετικά με την προσέγγιση του κόμματος όσον αφορά την αντιμετώπιση των διακρίσεων και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι πιθανές εισφορές ή δωρεές από χώρες εκτός της ΕΕ προς όφελος πολιτικών κομμάτων ή ιδρυμάτων της ΕΕ ενδέχεται να συνιστούν υπερβολικό κίνδυνο για την ανεξαρτησία των αποδεκτών και, ως εκ τούτου, και για το δημοκρατικό σύστημα. Για τον σκοπό αυτό, το άρθρο 23 παράγραφοι 9 και 10 του σχεδίου κανονισμού θα πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να διασφαλιστεί με κάθε αυστηρότητα ότι εισφορές σε πολιτικά κόμματα επιτρέπονται μόνον από χώρες που ανήκουν στο Συμβούλιο της Ευρώπης και δεν επιβάλλουν περιορισμούς στις κοινές αξίες της ΕΕ και όπου οι εν λόγω αξίες μπορούν να προαχθούν ελεύθερα. Μια άλλη τροποποίηση αφορά τη σημαντική μείωση των επιτρεπόμενων ποσών για τις εισφορές και τις δωρεές. Αυτή θα πρέπει επίσης να καλύπτει πιθανά δάνεια και άλλες χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Για λόγους διαφάνειας, θα πρέπει να τροποποιηθεί η παράγραφος 11 του άρθρου 23 του σχεδίου κανονισμού, διαγράφοντας τη φράση «Το όριο του πρώτου εδαφίου δεν ισχύει όταν το εν λόγω μέλος είναι επίσης εκλεγμένο μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εθνικού κοινοβουλίου ή περιφερειακού κοινοβουλίου ή περιφερειακής συνέλευσης». Έτσι, το καθολικό ανώτατο όριο για τις δωρεές πολιτών θα είναι 18 000 ευρώ ανά έτος και ανά μέλος. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Σύμφωνα με όσα αναφέρονται ανωτέρω, οι κανόνες για τις πολιτικές διαφημίσεις θα πρέπει να εφαρμόζονται πλήρως σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα συμμετέχουν σε πολιτικές διαφημίσεις και όχι μόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες βασίζονται σε εξωτερικούς παρόχους υπηρεσιών. Το άρθρο 5 του σχεδίου κανονισμού θα πρέπει να τροποποιηθεί κατά τρόπο ώστε να αντικατοπτρίζει το γεγονός αυτό. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Οι διατάξεις του άρθρου 24 σχετικά με την πιθανή χρηματοδότηση από τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και τα ευρωπαϊκά πολιτικά ιδρύματα εθνικών εκστρατειών για δημοψηφίσματα ενδέχεται είτε να δημιουργήσουν προβληματικές καταστάσεις λόγω πιθανής κατάχρησης από λαϊκιστές ή από ριζοσπαστικές δυνάμεις είτε να οδηγήσουν σε ισχυρισμούς για «ξένη παρέμβαση». Οι κίνδυνοι αυτοί είναι ιδιαίτερα υψηλοί στα μικρότερα κράτη μέλη της ΕΕ, όπου οι επιδραστικές εκστρατείες μπορούν να πραγματοποιηθούν με σχετικά περιορισμένη χρηματοδότηση και σε σύντομα χρονικά διαστήματα, ενώ οι διαδικασίες σχετικά με τη νομιμότητα της χρηματοδότησης από ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα ή ιδρύματα ενδέχεται να είναι χρονοβόρες. Η παρούσα πρόταση θα πρέπει να εφαρμοστεί μόνο σε συνδυασμό με τις κανονιστικές ρυθμίσεις που διέπουν τα δημοψηφίσματα σε εθνικό επίπεδο και μετριάζουν τους εντοπιζόμενους κινδύνους. Οι δημόσιες συζητήσεις με πολιτικούς από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ είναι σε κάθε περίπτωση πολύτιμες. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Για λόγους διαφάνειας, το άρθρο 36 θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να συμπεριλάβει αυστηρότερους κανόνες σχετικά με τη δημοσιοποίηση των δωρεών από φυσικά πρόσωπα. Το μέγιστο ποσό κάθε δωρεάς για την οποία δεν δημοσιοποιείται το όνομα του δωρητή θα πρέπει να οριστεί σε 1 000 ευρώ. Το ποσό αυτό θεωρείται περισσότερο αναλογικό προς τα σχετικά χαμηλότερα επίπεδα εισοδήματος σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 20 παράγραφος 4 με σκοπό να μειωθεί το ποσοστό συγχρηματοδότησης από 10 % σε 5 % για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και σε 0 % κατά το έτος των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με την πρόταση αυτή διότι ακόμη και ένα χαμηλό επίπεδο συγχρηματοδότησης καταδεικνύει την προσήλωση των πολιτικών κομμάτων στις πολιτικές που υποστηρίζουν. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι όλες οι χρηματικές ροές μεταξύ εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων πρέπει να είναι διαφανείς. |
| --- | --- |

3.2.8.

3.3.   
  Ανθεκτικότητα και ειδικές πτυχές για την ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στις εκλογικές διαδικασίες

| 3.3.1. | Δεδομένου ότι τα λαϊκιστικά και εθνικιστικά κόμματα και δίκτυα κερδίζουν έδαφος στην Ευρώπη, με εσωτερική και εξωτερική βοήθεια, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προώθηση της συμμετοχής των πολιτών στην ευρωπαϊκή δημοκρατική διαδικασία, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότησή της σχετικά με το σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, έχει καταστεί πιο επιτακτική από ποτέ και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε συνδυασμό με τη ρύθμιση των εκλογικών διαδικασιών. Οι πολίτες πρέπει να έχουν ουσιαστικό λόγο στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ΕΕ όσον αφορά τις εκλογές, όπως π.χ. αναφέρεται κατωτέρω, και πέραν και/ή μεταξύ των εκλογών (όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα το σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, καθώς και στον χάρτη πορείας για την εφαρμογή του άρθρου 11 της ΣΕΕ και στο σχετικό σχέδιο δράσης (5)). |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την πρότασή της για τη διοργάνωση ετήσιας εκδήλωσης στην οποία θα συμμετέχουν εκπρόσωποι ανώτατου επιπέδου των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των οργανώσεων/ενώσεων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και οι κοινωνικοί εταίροι και εκπρόσωποι τομεακών διαλόγων και τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και μακροπεριφερειακών διαλόγων (διακρατική πολιτική και πολιτική γειτονίας), με σκοπό την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την κατάρτιση ετήσιου σχεδίου για την ενίσχυση της δημοκρατίας, της συμμετοχής και του διαλόγου με τους πολίτες, καθώς και την εφαρμογή του άρθρου 11 της ΣΕΕ. Η εκδήλωση αυτή θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει συνέργειες με τη δέσμη μέτρων για τις εκλογές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΟΚΕ θα πρέπει να πρωτοστατήσουν σε αυτήν τη διαδικασία ως διοργανωτές. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να θεσπίσει ειδικό χρηματοδοτικό μέσο για τη διεξαγωγή αμερόληπτων και χωρίς αποκλεισμούς εκστρατειών με σύνθημα «όλοι στις κάλπες» τόσο από την κοινωνία των πολιτών όσο και από ανεξάρτητα μέσα μαζικής ενημέρωσης, με στόχο την αύξηση της συμμετοχής στις εκλογές, ιδίως στη συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ όπου η συμμετοχή στις εκλογές δεν είναι υποχρεωτική. Οι εκστρατείες αυτές θα πρέπει, ειδικότερα, να επικεντρώνονται στη συμμετοχή μη προνομιούχων ομάδων, όπως οι μειονότητες και οι ομάδες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω της κοινωνικής ή της οικονομικής τους κατάστασης κ.λπ. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Θα πρέπει να θεσπιστεί ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης για δημοσιογράφους, ερευνητές, ελεγκτές γεγονότων και οργανώσεις εποπτείας, καθώς και για την παρακολούθηση και την ανάληψη δράσεων με στόχο την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της παραπληροφόρησης σχετικά με όλες τις πτυχές της δέσμης μέτρων για την ενίσχυση της δημοκρατίας και του αδιάβλητου των εκλογών. Θα πρέπει να παρασχεθεί επαρκής χρηματοδότηση για την ανάπτυξη και τη βελτίωση των ηλεκτρονικών δεξιοτήτων των πολιτών και την αντιμετώπιση λαϊκιστικών/ριζοσπαστικών «φουσκών», συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν εξαιτίας της παραπληροφόρησης και άλλων τεχνικών τις οποίες χρησιμοποιούν τοπικοί πολιτικοί παράγοντες. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Ο σχεδιαζόμενος κοινός μηχανισμός για την εκλογική ανθεκτικότητα θα πρέπει να προβλέπει τη χρηματοδότηση, τη στήριξη και την παροχή εργαλείων για τη συνεργασία εμπειρογνωμόνων και τις εργασίες σχετικά με τη χρηματοδότηση προεκλογικών εκστρατειών. Καίρια σημασία έχουν επίσης η διαδικτυακή εγκληματολογία, η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και η κυβερνοασφάλεια των εκλογών. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Θα πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την άρση των εναπομεινάντων εμποδίων και για τη διασφάλιση της συμμετοχής χωρίς αποκλεισμούς στις εκλογές. Πιο συγκεκριμένα, θα πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη βελτίωση της δημοκρατικής συμμετοχής των γυναικών, των πολιτών με αναπηρία, των νεότερων πολιτών και άλλων ομάδων. Θα πρέπει να αρθούν τα εμπόδια στην άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των μετακινούμενών πολιτών της ΕΕ σε ορισμένα κράτη μέλη. Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος στη χώρα διαμονής ή —όπου αυτό καθίσταται δυνατό σύμφωνα με το εθνικό και το ενωσιακό δίκαιο— στη χώρα καταγωγής, θα πρέπει να διευκολύνεται και να συντελεί στην αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των μετακινούμενων πολιτών της ΕΕ. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι περίπου 13,5 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ δεν ζουν στο κράτος μέλος καταγωγής τους. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η εγγραφή των ατόμων που έχουν μετακομίσει σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ στους εκλογικούς καταλόγους θα πρέπει να απλουστευθεί και να εξορθολογιστεί, π.χ. μέσω ενιαίας/κοινής πλατφόρμας εγγραφής (όπου απαιτείται), διαθέσιμης σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Τα εκλογικά δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίζονται επίσης σε περιφερειακό επίπεδο και άρα κρίνεται σκόπιμη η δημιουργία γραφείου εξυπηρέτησης για τη διασυνοριακή άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ εξακολουθούν να μην έχουν πραγματικό δικαίωμα ψήφου. Στην ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με τίτλο «Τα πραγματικά δικαιώματα ψήφου των ατόμων με αναπηρία στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» εκτίθενται τα πολυάριθμα νομικά ή τεχνικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες με αναπηρία της ΕΕ στα επιμέρους κράτη μέλη, με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να ψηφίσουν παρότι θα το ήθελαν πραγματικά. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της —το οποίο διατυπώθηκε στη γνωμοδότησή της, της 2ας Δεκεμβρίου 2020, με θέμα «Η ανάγκη διασφάλισης πραγματικών δικαιωμάτων ψήφου για τα άτομα με αναπηρία στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου»— να επέλθουν επειγόντως νομικές αλλαγές που θα εγγυώνται πραγματικό δικαίωμα ψήφου σε όλους τους πολίτες της ΕΕ κατά τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024. |
| --- | --- |

3.3.8.

| 3.3.9. | Η ενθάρρυνση των μεμονωμένων ατόμων να γίνουν μέλη όλων των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων θα τους δώσει την ευκαιρία να επηρεάσουν άμεσα συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ και να συμβάλουν στη διεξαγωγή τους. |
| --- | --- |

3.3.9.

| 3.3.10. | Οι πολίτες θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοούν σαφώς ποια εθνικά πολιτικά κόμματα διατηρούν ή προτίθενται να αναπτύξουν δεσμούς με ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, πράγμα το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία πριν από τις εκλογές. |
| --- | --- |

3.3.10.

| 3.3.11. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει διάφορες προτάσεις που διατύπωσε η δεύτερη ομάδα πολιτών της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, η οποία ασχολείται με θέματα σχετικά με την ευρωπαϊκή δημοκρατία, τις αξίες, τα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και την ασφάλεια (6), όπως την πρόταση που αποσκοπεί στην εναρμόνιση των προϋποθέσεων εκλογής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (εκλογική ενηλικιότητα, ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, απαιτήσεις όσον αφορά τις εκλογικές περιφέρειες, τους υποψηφίους και τα πολιτικά κόμματα και τη χρηματοδότησή τους) και στην παροχή μεγαλύτερης έμφασης στην παιδεία και στις ικανότητες, π.χ. στην προστασία των δεδομένων, στη δημοκρατία, καθώς και στον εντοπισμό και την καταπολέμηση φαινομένων λαϊκισμού. |
| --- | --- |

3.3.11.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 730 final: Προστασία της ακεραιότητας των εκλογών και προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής.

1

(2)  COM(2021) 730 final: Προστασία της ακεραιότητας των εκλογών και προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία.

3

(4)  Special Eurobarometer 507: Democracy in the EU (Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 507: Η δημοκρατία στην ΕΕ).

4

(5)  Σχέδιο δράσης για την εφαρμογή του άρθρου 11.

5

(6)  2η ομάδα — Ομάδες Ευρωπαίων πολιτών — Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης.

6

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/73 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/73

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους: Αισθητική, βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα»

[COM(2021) 573 final]

(2022/C 275/12)

| Εισηγητής: | ο κ. Pierre Jean COULON |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Rudolf KOLBE |

Εισηγητής:

ο κ. Pierre Jean COULON

Συνεισηγητής:

ο κ. Rudolf KOLBE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 202/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

202/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ανακοίνωσης που παρουσιάζει την ιδέα του «νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους», το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει χώρους και τρόπους ζωής καλαίσθητους, βιώσιμους και χωρίς αποκλεισμούς, προσβάσιμους και οικονομικά προσιτούς για όλους, κυρίως ως απάντηση στην κλιματική κρίση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως την ολιστική και διεπιστημονική προσέγγιση που προτείνεται από την Επιτροπή, η οποία συνίσταται στην από κοινού οικοδόμηση ενός μέλλοντος περισσότερο πράσινου και ισότιμου για την Ευρώπη. Υποστηρίζει επίσης την προώθηση αυτού του νέου τρόπου ζωής που συνδυάζει τη βιωσιμότητα με την κομψότητα, με παράλληλη επιτάχυνση της οικολογικής μετάβασης σε διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής των Ευρωπαίων, στις περιφέρειές τους, στους τόπους διαβίωσης, εργασίας, κινητικότητας και περιβάλλοντος. Ένα συμμετοχικό έργο που εντάσσεται στο πνεύμα του ιστορικού Μπάουχαους, που ξεκίνησε το 1919, και του παγκόσμιου πολιτιστικού κινήματος που δημιούργησε. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαιτέρως την ικανοποίησή της για την πολιτιστική διάσταση του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους, «ως φορέα ελπίδας και προοπτικών», και τη δημιουργική του διάσταση στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και για το κύμα ανακαινίσεων κτιρίων που θα προκαλέσει, το οποίο αποτελεί σημαντική βάση της πράσινης μετάβασης. Αυτό το πολιτιστικό κίνημα στόχο έχει να δώσει σε όλους τους πολίτες πρόσβαση σε κυκλικά αγαθά χαμηλής έντασης άνθρακα στους τόπους διαβίωσης και εργασίας τους, στα δημόσια κτίρια και στις κατοικίες, χάρη σε συγκεκριμένες εμπειρίες που θα πρέπει να προωθηθούν εγγύτερα στους πολίτες, στο τοπικό αστικό και αγροτικό επίπεδο και στο επίπεδο της συνοικίας όπου κατοικούν. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανάλυση της Επιτροπής όσον αφορά τη βασική διάσταση του ζητήματος των καινοτόμων υλικών, τα οποία προέρχονται από τη φύση, παράγονται με βιώσιμο τρόπο και είναι χαμηλής έντασης άνθρακα, καθώς και τις «τρεις βασικές αδιαχώριστες αξίες»: βιωσιμότητα, αισθητική και συμπεριληπτικότητα κατά την έννοια της «ισότητας για όλους, της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας» (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την καινοτόμο προσέγγιση της Επιτροπής, με την οποία δρομολογήθηκε μια προκαταρκτική φάση από κοινού σχεδιασμού μέσω της διεπιστημονικής κινητοποίησης μιας «κοινότητας» ατόμων και οργανισμών-«επίσημων εταίρων», της κοινωνίας των πολιτών και ενδιαφερόμενων φορέων, με προέλευση από πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα και τομείς — μια φάση πρωτοφανούς συμμετοχικού από κοινού σχεδιασμού που επέτρεψε τον από κοινού καθορισμό του σχεδίου γενικής ιδέας του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους και των προτάσεων σχετικά με τις επόμενες φάσεις της υλοποίησής του. Επικροτεί ιδίως την πρόθεση της Επιτροπής να ακολουθήσει και να εμβαθύνει αυτήν τη συμμετοχική προσέγγιση με μεθόδους όπως το εργαστήριο του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους (NEB Lab) για την προετοιμασία πολιτικών δράσεων. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της διαδικασίας πέρα από τον θεσμικό κύκλο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την παγκόσμια διάσταση που έχει αποκτήσει το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους ήδη από την εκκίνηση της φάσης του από κοινού σχεδιασμού του και επικροτεί την επιτυχία της παγκόσμιας συζήτησης που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2021 και συγκέντρωσε περί τους 8 000 συμμετέχοντες μέσω τηλεδιάσκεψης, καθώς και την επιτυχία της πρώτης διοργάνωσης του βραβείου «Νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους» και την κυκλοφορία του ενημερωτικού δελτίου αφιερωμένου σε αυτό. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για σύνδεση των υφιστάμενων πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μια σειρά από νέες δράσεις και χρηματοδοτήσεις που στοχεύουν στο νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους, προκειμένου να δοκιμαστούν οι πολιτικές και τα εργαλεία οικοδόμησης μιας καλύτερης καθημερινής ζωής πιο κοντά στον τόπο, τους Ευρωπαίους πολίτες και τον τόπο διαβίωσης και κατοικίας τους. Υπογραμμίζει ότι, προκειμένου να υπάρχει ευρεία πρόσβαση σε χρηματοδότηση, θα είναι σημαντικό να δοθούν και δυνατότητες χρηματοδότησης σε μικρή κλίμακα, τύπου πληθοχρηματοδότησης, που θα είναι εύκολα προσβάσιμες, καθώς και ειδικά μέτρα στήριξης για όσους δεν έχουν τα μέσα να υποβάλουν οι ίδιοι αίτηση χρηματοδότησης, κυρίως οι μικρές επιχειρήσεις, οι βιοτέχνες και οι συνεταιρισμοί που πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη συμμετοχική προσέγγιση που προωθείται από την Επιτροπή και στην υλοποίηση ενός κινήματος νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους, έτσι ώστε να διατηρηθεί ο διάλογος με τους πολίτες και την κοινωνία των πολιτών, με στόχο την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων τους και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Η ΕΟΚΕ θα συμμετάσχει σε αυτό το συμμετοχικό έργο με την υλοποίηση, στο πλαίσιο του ετήσιου φεστιβάλ που προτείνεται από την Επιτροπή, ενός συνεδρίου για το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και με την εγκατάσταση μιας πλατφόρμας «κοινωνία των πολιτών» με προτάσεις και στήριξη. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί κυρίως ότι αυτή η ιδέα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους πρέπει να επιτρέψει στην Ένωση να προσεγγίσει τους πολίτες της και τις περιοχές της —αστικές και αγροτικές— με την κατάλληλη επικοινωνία, με πρωτοβουλίες και τοπικές δράσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν και με πειραματισμούς στους καθημερινούς χώρους διαβίωσης, κατοικίας και εργασίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις τρεις θεμελιώδεις αρχές που παρουσιάστηκαν κατά τη διαδικασία της από κοινού δημιουργίας, δηλαδή τον συνδυασμό της παγκόσμιας με την τοπική διάσταση, τη συμμετοχή και τη διεπιστημονικότητα. Οι αρχές αυτές προϋποθέτουν μια τοποκεντρική προσέγγιση των έργων και των πρωτοβουλιών στις γειτονιές, τα χωριά και τις πόλεις, με τη διασύνδεση των πόλεων με την περιφέρειά τους, με ανασχεδιασμό της πόλης βάσει μιας ολιστικής και τοποκεντρικής προσέγγισης, με παράλληλη συνεκτίμηση της παγκόσμιας διάστασης της κλιματικής αλλαγής και της οικολογικής μετάβασης. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί πραγματική συνέργεια μεταξύ του κινήματος του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους και των μελλοντικών νομοθετικών εξελίξεων που σχετίζονται με την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, χάρη σε ένα «ευνοϊκό πλαίσιο», που θα προηγείται οποιασδήποτε νομοθετικής πρότασης σχετικής με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η αναζήτηση λύσεων που συνδυάζουν βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα και αισθητική για το δομημένο περιβάλλον θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διασφάλιση ενός νομικού πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις, το οποίο θα στηρίζεται στην ποιότητα, και καλεί την Επιτροπή να το λάβει υπόψη στην επόμενη αναθεώρηση των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις. Θα πρέπει να οριστεί, να θεσπιστεί και να εφαρμοστεί ένα σήμα «νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους», τόσο για τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων όσο και για τις κρατικές επιδοτήσεις. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι αναγκαίο το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους να συμβάλει ενεργά στην προώθηση των μακροπρόθεσμων επενδύσεων στις τοπικές και κοινωνικές υποδομές, κυρίως στο πλαίσιο του νέου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και της αποτελεσματικής υλοποίησης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η διεπιστημονική επαγγελματική κατάρτιση στα νέα επαγγέλματα, που προσφέρεται κατά τόπους, να προωθείται και να χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους επίσης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η έννοια της αξιοπρεπούς εργασίας. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Σύνοψη

| 2.1. | Με το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους εκφράζεται η φιλοδοξία της ΕΕ για δημιουργία καλαίσθητων, βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς χώρων, προϊόντων και τρόπων διαβίωσης. Το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους προωθεί έναν νέο τρόπο ζωής, όπου η βιωσιμότητα και ο τρόπος ζωής συνδυάζονται με την προοπτική να επιταχυνθεί η οικολογική μετάβαση, όχι μόνο σε διάφορους τομείς της οικονομίας μας, όπως οι κατασκευές, η επίπλωση, η μόδα, αλλά και στις κοινωνίες μας ή ακόμα και σε άλλους τομείς της καθημερινότητας. Στόχος είναι να δοθεί σε όλους τους πολίτες πρόσβαση σε κυκλικά αγαθά με χαμηλότερη ένταση άνθρακα, τα οποία υποστηρίζουν την αναγέννηση της φύσης και προστατεύουν τη βιοποικιλότητα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Το εγχείρημα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους φέρνει ελπίδα και προοπτικές, και προσδίδει μια πολιτιστική και δημιουργική διάσταση στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία με στόχο την ενίσχυση της βιώσιμης καινοτομίας, τεχνολογίας και οικονομίας. Αξιοποιεί τα πλεονεκτήματα της περιβαλλοντικής μετάβασης μέσω συγκεκριμένων εμπειριών σε τοπικό επίπεδο και βελτιώνει την καθημερινή ζωή. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Για την εφαρμογή του, η Επιτροπή συνδυάζει σχετικές πρωτοβουλίες της ΕΕ και προτείνει σειρά νέων δράσεων και δυνατοτήτων χρηματοδότησης. Αυτές περιλαμβάνουν, για παράδειγμα:






  — | τη δημιουργία του εργαστηρίου νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους («NEB Lab») για τη διεύρυνση της κοινότητας και την προετοιμασία δράσεων στρατηγικής· |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

—

τη δημιουργία του εργαστηρίου νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους («NEB Lab») για τη διεύρυνση της κοινότητας και την προετοιμασία δράσεων στρατηγικής·

| — | Χρηματοδότηση εκκίνησης για μετασχηματιστικά έργα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους· |
| --- | --- |

—

Χρηματοδότηση εκκίνησης για μετασχηματιστικά έργα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους·

| — | χρηματοδότηση έργων κοινωνικής στέγασης που σέβονται τις αξίες του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους· |
| --- | --- |

—

χρηματοδότηση έργων κοινωνικής στέγασης που σέβονται τις αξίες του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους·

| — | νέα προσέγγιση της κτιριακής στρατηγικής της Επιτροπής· |
| --- | --- |

—

νέα προσέγγιση της κτιριακής στρατηγικής της Επιτροπής·

| — | την από κοινού χάραξη της πορείας προς την πράσινη μετάβαση για τον τομέα των κατασκευών και τα κλωστοϋφαντουργικά οικοσυστήματα· |
| --- | --- |

—

την από κοινού χάραξη της πορείας προς την πράσινη μετάβαση για τον τομέα των κατασκευών και τα κλωστοϋφαντουργικά οικοσυστήματα·

| — | προσκλήσεις για νεοφυείς επιχειρήσεις και πρωτοβουλίες πολιτών· |
| --- | --- |

—

προσκλήσεις για νεοφυείς επιχειρήσεις και πρωτοβουλίες πολιτών·

| — | ένα ετήσιο φεστιβάλ και ένα ετήσιο βραβείο νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους· |
| --- | --- |

—

ένα ετήσιο φεστιβάλ και ένα ετήσιο βραβείο νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους·

| — | μια πλατφόρμα ηλεκτρονικής αδελφοποίησης και δραστηριότητες για το DiscoverEU 2022 σχετικά με το θέμα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους. |
| --- | --- |

—

μια πλατφόρμα ηλεκτρονικής αδελφοποίησης και δραστηριότητες για το DiscoverEU 2022 σχετικά με το θέμα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους.

| 2.1.3. | Το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους θα δημιουργήσει τον χώρο για τη διερεύνηση και τη δοκιμή πολιτικών, χρηματοδότησης και άλλων εργαλείων για τον σχεδιασμό και την οικοδόμηση μιας καλύτερης καθημερινής ζωής για όλες τις γενιές. |
| --- | --- |

2.1.3.

2.2.   Στήριξη στον από κοινού σχεδιασμό: ένα σχέδιο μετασχηματισμού από όλους εμάς για όλους εμάς

| 2.2.1. | Η διαδικασία του από κοινού σχεδιασμού προσέφυγε σε ενδιαφερόμενους ιδιώτες, οργανισμούς, πολιτικούς φορείς και επιχειρήσεις για να αναλάβουν την οργάνωση εκδηλώσεων, συζητήσεων και εργαστηρίων. Το πρώτο βραβείο νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους ανακοινώθηκε κατά τη φάση του από κοινού σχεδιασμού για να έρθουν στο προσκήνιο εμπνευσμένα παραδείγματα και ιδέες νέων ταλέντων. |
| --- | --- |

2.2.1.

2.3.   Το σχήμα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους

| 2.3.1. | Από το ιστορικό κίνημα στο νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους: τρεις βασικές αξίες:






  — | βιωσιμότητα, από τους κλιματικούς στόχους έως την κυκλικότητα, τη μηδενική ρύπανση και τη βιοποικιλότητα· |
| --- | --- | --- |

2.3.1.

—

βιωσιμότητα, από τους κλιματικούς στόχους έως την κυκλικότητα, τη μηδενική ρύπανση και τη βιοποικιλότητα·

| — | αισθητική, ποιότητα εμπειρίας και ύφους πέραν της λειτουργικότητας· |
| --- | --- |

—

αισθητική, ποιότητα εμπειρίας και ύφους πέραν της λειτουργικότητας·

| — | συμπερίληψη, αξιοποίηση της πολυμορφίας, διασφάλιση της ισότητας για όλους, της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας. |
| --- | --- |

—

συμπερίληψη, αξιοποίηση της πολυμορφίας, διασφάλιση της ισότητας για όλους, της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας.

| 2.3.2. | Τρεις θεμελιώδεις αρχές, οι οποίες προέκυψαν από τη διαδικασία της από κοινού δημιουργίας, έγιναν δεκτές και θα πρέπει να κατευθύνουν το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους:






  — | μια πολυεπίπεδη προσέγγιση: από το παγκόσμιο στο τοπικό επίπεδο· |
| --- | --- | --- |

2.3.2.

—

μια πολυεπίπεδη προσέγγιση: από το παγκόσμιο στο τοπικό επίπεδο·

| — | συμμετοχική προσέγγιση· |
| --- | --- |

—

συμμετοχική προσέγγιση·

| — | διεπιστημονική προσέγγιση. |
| --- | --- |

—

διεπιστημονική προσέγγιση.

| 2.3.3. | Θεματικοί άξονες της πορείας του μετασχηματισμού:






  — | επανασύνδεση με τη φύση· |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

—

επανασύνδεση με τη φύση·

| — | ανάκτηση του αισθήματος του ανήκειν· |
| --- | --- |

—

ανάκτηση του αισθήματος του ανήκειν·

| — | προτεραιότητα στους τόπους και τους ανθρώπους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη· |
| --- | --- |

—

προτεραιότητα στους τόπους και τους ανθρώπους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη·

| — | συνεκτίμηση του κύκλου ζωής στα βιομηχανικά οικοσυστήματα. |
| --- | --- |

—

συνεκτίμηση του κύκλου ζωής στα βιομηχανικά οικοσυστήματα.

2.4.   Υλοποίηση του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους

Δημιουργία ευνοϊκού πλαισίου για το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους:

| 2.4.1. | Συνεργασία με την κοινότητα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους: το εργαστήριο νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους






  — | στρατηγική επισήμανσης· |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

—

στρατηγική επισήμανσης·

| — | καινοτόμες μορφές χρηματοδότησης· |
| --- | --- |

—

καινοτόμες μορφές χρηματοδότησης·

| — | ανάλυση κανονιστικών ρυθμίσεων και πειραματισμός· |
| --- | --- |

—

ανάλυση κανονιστικών ρυθμίσεων και πειραματισμός·

| — | τους βασικούς δείκτες επιδόσεων. |
| --- | --- |

—

τους βασικούς δείκτες επιδόσεων.

| 2.4.2. | Τριπλός μετασχηματισμός — τρία σημεία μόχλευσης των μέσων υποστήριξης και χρηματοδότησης:






  — | πραγματοποίηση αλλαγών σε συγκεκριμένα σημεία επιτόπου· |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

—

πραγματοποίηση αλλαγών σε συγκεκριμένα σημεία επιτόπου·

| — | ανάγκη να γίνονται τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο για την υλοποίηση της καινοτομίας, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση των δεξιοτήτων και των μεθόδων μας· |
| --- | --- |

—

ανάγκη να γίνονται τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο για την υλοποίηση της καινοτομίας, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση των δεξιοτήτων και των μεθόδων μας·

| — | ανάγκη για προσαρμογή των προθέσεων και του τρόπου σκέψης που βρίσκονται πίσω από τις δράσεις μας. |
| --- | --- |

—

ανάγκη για προσαρμογή των προθέσεων και του τρόπου σκέψης που βρίσκονται πίσω από τις δράσεις μας.

| 2.4.3. | Η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει το πρώτο «Φεστιβάλ νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους» την άνοιξη του 2022:






  — | επιτόπιος μετασχηματισμός περιοχών· |
| --- | --- | --- |

2.4.3.

—

επιτόπιος μετασχηματισμός περιοχών·

| — | μετασχηματισμός του ευνοϊκού περιβάλλοντος για την καινοτομία· |
| --- | --- |

—

μετασχηματισμός του ευνοϊκού περιβάλλοντος για την καινοτομία·

| — | διάδοση νέων εννοιών. |
| --- | --- |

—

διάδοση νέων εννοιών.

2.5.   Τα επόμενα βήματα

| — | κινητοποίηση των ευρωπαϊκών φορέων και των φορέων εκτός ΕΕ· |
| --- | --- |

—

κινητοποίηση των ευρωπαϊκών φορέων και των φορέων εκτός ΕΕ·

| — | συνεργασία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) για την ενημέρωση του κοινού και την ενθάρρυνση του διαλόγου στις περιοχές που εκπροσωπούν, ώστε να κινητοποιηθούν οι πολίτες· |
| --- | --- |

—

συνεργασία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) για την ενημέρωση του κοινού και την ενθάρρυνση του διαλόγου στις περιοχές που εκπροσωπούν, ώστε να κινητοποιηθούν οι πολίτες·

| — | συνεργασία των κρατών μελών και των δημόσιων αρχών σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών· |
| --- | --- |

—

συνεργασία των κρατών μελών και των δημόσιων αρχών σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών·

| — | σε αρχικό στάδιο, τα κράτη μέλη θα κληθούν να ορίσουν μία οντότητα ως σημείο επαφής για την πρωτοβουλία για το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους με σκοπό τη διασύνδεση και τον συντονισμό των προσπαθειών στην αντίστοιχη χώρα, καθώς και τη συμμετοχή τους σε ένα άτυπο πανευρωπαϊκό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών· |
| --- | --- |

—

σε αρχικό στάδιο, τα κράτη μέλη θα κληθούν να ορίσουν μία οντότητα ως σημείο επαφής για την πρωτοβουλία για το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους με σκοπό τη διασύνδεση και τον συντονισμό των προσπαθειών στην αντίστοιχη χώρα, καθώς και τη συμμετοχή τους σε ένα άτυπο πανευρωπαϊκό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών·

| — | το 2022 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο της πρωτοβουλίας. |
| --- | --- |

—

το 2022 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο της πρωτοβουλίας.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η συνεργασία με τη νέα ευρωπαϊκή κοινότητα του Μπάουχαους (το εργαστήριο του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους) είναι μια πολύ σημαντική προσέγγιση που ακολουθεί και εμβαθύνει τη συμμετοχική προσέγγιση της εν λόγω πρωτοβουλίας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η ανάλυση και ο πειραματισμός σχετικά με τις κανονιστικές ρυθμίσεις αποτελούν προτεραιότητα του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους και υπογραμμίζει ότι είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν προσαρμογές του κανονιστικού συστήματος για τη βελτίωση της υλοποίησης των στόχων του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αναζήτηση λύσεων που να συνδυάζουν βιωσιμότητα, συμπεριληπτικότητα και αισθητική για το δομημένο περιβάλλον θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διασφάλιση κατάλληλου νομικού πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις, το οποίο θα βασίζεται στην ποιότητα. Η μεταρρύθμιση του πλαισίου δημοσίων συμβάσεων θα πρέπει λοιπόν να βρίσκεται στο επίκεντρο του εργαστηρίου. Σε αυτό το πλαίσιο, όσον αφορά και τον ιδιωτικό τομέα, θα πρέπει να συζητηθεί ο ρόλος των κινήτρων για την ανάπτυξη μιας αρχιτεκτονικής που να σέβεται το κλίμα και την «Baukultur» για μια νέα κουλτούρα ανακαινίσεων μέσω ανοικτών διαγωνισμών, βραβεύσεων και επιδοτήσεων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η κανονιστική ανάλυση θα πρέπει επίσης να επικεντρωθεί στο σύστημα τυποποίησης. Η καινοτομία σε όλους τους τομείς (τεχνικούς και επιστημονικούς) απαιτεί ικανότητα απόκρισης στις τεχνολογικές εξελίξεις, όχι μόνο με την εφαρμογή κανόνων που είναι συχνά τελείως παρωχημένοι λόγω της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά και με τη χρήση «ισοδύναμων εναλλακτικών λύσεων». Η χρήση ισοδύναμων εναλλακτικών λύσεων, κατά παρέκκλιση από έναν κανόνα, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα ευθύνης όσον αφορά τις δικαστικές διαδικασίες, και εξακολουθεί να είναι πολύ δύσκολο να αποδειχθεί ενώπιον δικαστηρίου ότι οι «εναλλακτικές λύσεις» είναι ισοδύναμες (ή συχνά καλύτερες). Επίσης, για τους εναρμονισμένους κανόνες, και ιδίως για τα υλικά κατασκευής, είναι πολύ σημαντικό να προβλέπονται μέσα για την καλύτερη στήριξη των καινοτόμων εναλλακτικών λύσεων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι νέες δυνατότητες χρηματοδότησης είναι κρίσιμης σημασίας προκειμένου να στηριχθεί η υλοποίηση των στόχων του Μπάουχαους και να διατηρηθεί η δυναμική της πρωτοβουλίας και ο ενθουσιασμός των διαφόρων συμμετεχόντων. Δεδομένου ότι η πρόσβαση στο σύστημα χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εξαιρετικά δύσκολη —λόγω της πολυπλοκότητας των κριτηρίων χρηματοδότησης και ανάθεσης και διαφόρων άλλων απαιτήσεων (συμπεριλαμβανομένης της προχρηματοδότησης)— και ότι το ποσοστό χρηματοδότησης που επιτυγχάνεται είναι σχετικά χαμηλό, υπάρχει κίνδυνος αυτές οι δράσεις να αφορούν μόνο τους «συνήθεις υπόπτους», που έχουν εμπειρία στην υποβολή ευρωπαϊκών σχεδίων, και όχι πολύ ευρύτερες ομάδες-στόχους. Αυτό το πρόβλημα δεν επηρεάζει μόνο το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους, αλλά, στο πλαίσιο αυτό, είναι εξαιρετικά σημαντικό να γίνουν περισσότερα βήματα, καθώς και να παρασχεθούν δυνατότητες εύκολα προσβάσιμης χρηματοδότησης μικρής κλίμακας, όπως και ειδικά μέτρα χρηματοδότησης για όσους δεν έχουν τα μέσα να υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης. Η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών μελών, της Επιτροπής, των εμπορικών επιμελητηρίων και των επαγγελματιών, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και άλλων σχετικών ομάδων συμφερόντων. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι επιλογές χρηματοδότησης του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους σε εθνικό επίπεδο βασίζονται (εξίσου) στις προαναφερθείσες αρχές και ότι θα είναι διαθέσιμες σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να παρέχεται ειδική —αρχική και συνεχής— διεπιστημονική κατάρτιση για έναν βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς σχεδιασμό στα πανεπιστήμια και τα άλλα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα, καθώς και να εφαρμόζονται μόνιμα υποδείγματα συνεχούς επιμόρφωσης στις επαγγελματικές οργανώσεις. Οι έννοιες της «επανειδίκευσης» και της «αναβάθμισης των δεξιοτήτων» πρέπει κυρίως να επιτρέπουν την εμπέδωση της έννοιας της αξιοπρεπούς εργασίας. |
| --- | --- |

3.6.

3.7.   Παρατηρήσεις όσον αφορά τους θεματικούς άξονες της μετασχηματιστικής πορείας:

| 3.7.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έμφαση που δίνεται στη βιώσιμη και καλαίσθητη αστική και αγροτική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και στον πολεοδομικό σχεδιασμό με την ευρύτερη έννοια, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα σημαντικό μέσο υλοποίησης των προτεραιοτήτων του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους. Τονίζει ότι είναι αναγκαίο να δοθεί έμφαση:






  — | στην ενισχυμένη δέσμευση για τη χωροταξία και την εδαφική διαχείριση, καθώς και τη χωροταξική πολιτική, με σκοπό να μειωθεί η σφράγιση του εδάφους, η χρήση της γης και η αλλαγή της χρήσης γης, με απόλυτη διαφάνεια μέσω της συμμετοχής των ενδιαφερομένων· |
| --- | --- | --- |

3.7.1.

—

στην ενισχυμένη δέσμευση για τη χωροταξία και την εδαφική διαχείριση, καθώς και τη χωροταξική πολιτική, με σκοπό να μειωθεί η σφράγιση του εδάφους, η χρήση της γης και η αλλαγή της χρήσης γης, με απόλυτη διαφάνεια μέσω της συμμετοχής των ενδιαφερομένων·

| — | στο ότι μία συνεκτική προώθηση, σε ευρωπαϊκή και εθνική κλίμακα, της εσωτερικής ανάπτυξης (επαναχρησιμοποίηση εγκαταλελειμμένων περιοχών με βάση την ποιότητα) των πόλεων, των κωμοπόλεων και των χωριών υιοθετείται για την ανάπτυξη μιας αλώβητης υπαίθρου για τον σχεδιασμό της ανάπτυξης· |
| --- | --- |

—

στο ότι μία συνεκτική προώθηση, σε ευρωπαϊκή και εθνική κλίμακα, της εσωτερικής ανάπτυξης (επαναχρησιμοποίηση εγκαταλελειμμένων περιοχών με βάση την ποιότητα) των πόλεων, των κωμοπόλεων και των χωριών υιοθετείται για την ανάπτυξη μιας αλώβητης υπαίθρου για τον σχεδιασμό της ανάπτυξης·

| — | στον βιώσιμο εκσυγχρονισμό των αστικών και επαρχιακών δομών έναντι της εμφανιζόμενης κλιματικής αλλαγής, της μετα-πετρελαϊκής κοινωνίας και της εποχής της πληροφορίας· |
| --- | --- |

—

στον βιώσιμο εκσυγχρονισμό των αστικών και επαρχιακών δομών έναντι της εμφανιζόμενης κλιματικής αλλαγής, της μετα-πετρελαϊκής κοινωνίας και της εποχής της πληροφορίας·

| — | στη διατήρηση και την ανανέωση των κτιρίων ως βασική συνεισφορά στην κυκλική οικονομία και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, με προτεραιότητα κυρίως στις εργατικές κατοικίες, στις εργατικές συνοικίες και στα δημόσια κτίρια, και με βελτίωση της κατανόησης διαφόρων διαδράσεων μεταξύ δομημένου περιβάλλοντος και κοινωνικού χώρου, καθώς και των τεχνικών και πράσινων υποδομών ως έργο σχεδιασμού που θα μπορέσει να υλοποιηθεί χάρη στην ισότιμη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων εξειδικευμένων κλάδων. |
| --- | --- |

—

στη διατήρηση και την ανανέωση των κτιρίων ως βασική συνεισφορά στην κυκλική οικονομία και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, με προτεραιότητα κυρίως στις εργατικές κατοικίες, στις εργατικές συνοικίες και στα δημόσια κτίρια, και με βελτίωση της κατανόησης διαφόρων διαδράσεων μεταξύ δομημένου περιβάλλοντος και κοινωνικού χώρου, καθώς και των τεχνικών και πράσινων υποδομών ως έργο σχεδιασμού που θα μπορέσει να υλοποιηθεί χάρη στην ισότιμη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων εξειδικευμένων κλάδων.

| 3.7.2. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την έμφαση που δίνεται στην από κοινού χάραξη μιας πορείας πράσινης μετάβασης για τον τομέα των κατασκευών με τις υπερβολικά υψηλές εκπομπές CO2. Η ανάπτυξη νέων προϊόντων και διαδικασιών κατασκευής σε συνεργασία με τους σχεδιαστές, τους παραγωγούς οικοδομικών προϊόντων, τον κλάδο της κατασκευής, μέσω της ανάπτυξης νέων μοντέλων συνεργασίας (διάρκεια ζωής, ανακυκλωσιμότητα, μειωμένος περιβαλλοντικός αντίκτυπος, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κ.λπ.) θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την επιτυχία αυτής της μετάβασης και θα πρέπει να στηριχθεί με την αναθεώρηση του υφιστάμενου συστήματος τυποποίησης. Το κύμα ανακαινίσεων αποτελεί σημαντικό μέρος της Πράσινης Συμφωνίας δεδομένου ότι θα είναι απαραίτητο να επικεντρωθεί στη συντήρηση των κτιρίων. Θα είναι μάλιστα το πιο σημαντικό μέτρο σύγκρισης για τη διατήρηση των πόρων και την αποφυγή των απορριμμάτων οικοδομών. Θα πρέπει να αναπτυχθούν νέες τεχνικές και διαδικασίες για την ανακύκλωση των απορριμμάτων οικοδομών, καθώς και για την επαναχρησιμοποίηση των στοιχείων ή την εισαγωγή νέων υλικών κατασκευής καλύτερης ποιότητας (upcycling — αναβαθμιστική ανακύκλωση). |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έγκριση από την Επιτροπή της ανακοίνωσης που παρουσιάζει την ιδέα του «νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους» το οποίο φιλοδοξεί να «δημιουργήσει τόπους, προϊόντα και τρόπους ζωής με αισθητική, βιωσιμότητα και χωρίς αποκλεισμούς» για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες, ως απάντηση στην κλιματική κρίση. |
| --- | --- |

3.7.3.

| 3.7.4. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την προσέγγιση που προτείνεται από την Επιτροπή, η οποία συνίσταται στην από κοινού οικοδόμηση ενός μέλλοντος περισσότερο πράσινου και ισότιμου για την Ευρώπη, στην προώθηση αυτού του «νέου τρόπου ζωής» που συνδυάζει «βιωσιμότητα και κομψότητα» με παράλληλη επιτάχυνση της οικολογικής μετάβασης σε διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής των Ευρωπαίων, στους χώρους διαβίωσης, εργασίας, μετακινήσεων και κατοικίας τους. Ένα συμμετοχικό έργο που εντάσσεται στο πνεύμα του ιστορικού Μπάουχαους, που ξεκίνησε το 1919, και του παγκόσμιου πολιτιστικού κινήματος που δημιούργησε. |
| --- | --- |

3.7.4.

| 3.7.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την πολιτιστική διάσταση του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους, «φορέα ελπίδας και προοπτικών», καθώς και για τη δημιουργική του διάσταση στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και το κύμα ανακαινίσεων κτιρίων (2) που θα προκαλέσει. Αυτό το πολιτιστικό κίνημα πρέπει να έχει στόχο να παράσχει σε όλους τους πολίτες πρόσβαση σε κυκλικά αγαθά χαμηλής έντασης άνθρακα στον τόπο καθημερινής διαβίωσης και εργασίας τους, στα δημόσια κτίρια και στις κατοικίες στις οποίες στεγάζονται, χάρη σε συγκεκριμένες εμπειρίες που πρόκειται να προωθηθούν πιο κοντά στην περιοχή ή τη γειτονιά τους. |
| --- | --- |

3.7.5.

| 3.7.6. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανάλυση της Επιτροπής όσον αφορά τη βασική διάσταση του ζητήματος των καινοτόμων υλικών, τα οποία προέρχονται από τη φύση, παράγονται με βιώσιμο τρόπο και είναι χαμηλής έντασης άνθρακα, καθώς και τις «τρεις βασικές αδιαχώριστες αξίες»: βιωσιμότητα, αισθητική και συμπεριληπτικότητα κατά την έννοια της «ισότητας για όλους, της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας». |
| --- | --- |

3.7.6.

| 3.7.7. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την καινοτόμο προσέγγιση της Επιτροπής, με την οποία δρομολογήθηκε μια προκαταρκτική φάση από κοινού σχεδιασμού μέσω της διεπιστημονικής κινητοποίησης μιας «κοινότητας» ατόμων και οργανισμών-«επίσημων εταίρων», της κοινωνίας των πολιτών και ενδιαφερόμενων φορέων, με προέλευση από πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα και τομείς — μια φάση πρωτοφανούς συμμετοχικού από κοινού σχεδιασμού που επέτρεψε τον από κοινού καθορισμό του σχεδίου γενικής ιδέας του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους και των προτάσεων σχετικά με τις επόμενες φάσεις της υλοποίησής του. |
| --- | --- |

3.7.7.

| 3.7.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την παγκόσμια διάσταση που έχει αποκτήσει το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους ήδη από την εκκίνηση της φάσης του από κοινού σχεδιασμού του και επικροτεί την επιτυχία της παγκόσμιας συζήτησης που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2021 και συγκέντρωσε περί τους 8 000 συμμετέχοντες μέσω τηλεδιάσκεψης, καθώς και την επιτυχία της πρώτης διοργάνωσης του βραβείου «Νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους» και την κυκλοφορία του ενημερωτικού δελτίου αφιερωμένου σε αυτό (3). |
| --- | --- |

3.7.8.

| 3.7.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η έννοια του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους θα πρέπει να επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να προσεγγίσει τους πολίτες της και τις περιοχές τους μέσω προσαρμοσμένης επικοινωνίας, πρωτοβουλιών και δράσεων που θα υλοποιούνται με τη συμμετοχή τους, και μέσω τοπικών πειραματισμών στους καθημερινούς τόπους διαβίωσης, κατοικίας και εργασίας τους. |
| --- | --- |

3.7.9.

| 3.7.10. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ενδιαφέρον την έναρξη της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων σχετικά με τα έργα επίδειξης για κοινωνικές, οικονομικά προσιτές και βιώσιμες οικιστικές περιοχές αρχικά, και έπειτα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αστικής πρωτοβουλίας της πολιτικής συνοχής 2021-2027 και τη θέσπιση ενός χρηματοδοτικού μέσου αστικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

3.7.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Επιτροπής που συνίσταται στη σύνδεση των υφιστάμενων πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μια σειρά νέων δράσεων και νέων χρηματοδοτήσεων που στοχεύουν στο νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους, προκειμένου να δοκιμαστούν οι πολιτικές και τα μέσα «οικοδόμησης μιας καλύτερης καθημερινής ζωής» εγγύτερα στον τόπο, τον Ευρωπαίο πολίτη και τον τόπο διαβίωσής του, καθώς και σε μια κατοικία οικονομικά προσιτή και προσβάσιμη σε όλους. Τα ζητήματα μετακινήσεων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε μόνιμη βάση. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Αυτές οι δράσεις και οι νέες χρηματοδοτήσεις της ΕΕ που στοχεύουν στο «νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους» πρέπει να απλοποιηθούν ως προς τις οδηγίες και τη λειτουργία τους, ούτως ώστε να μπορούν να κινητοποιούνται από τις ενώσεις και τις τοπικές κοινότητες, στο ίδιο πνεύμα του από κοινού σχεδιασμού, και πιο κοντά στους Ευρωπαίους πολίτες, τον τόπο διαβίωσής τους και τη γειτονιά τους. Θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα μέσο πληθοχρηματοδότησης νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους και η πρόσβαση σε αυτές τις χρηματοδοτήσεις από τους τοπικούς φορείς πρέπει να διασφαλίζεται μέσω ενός ενιαίου ταμείου νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Θα πρέπει να υπάρχει ενεργός συμμετοχή σε αυτήν τη συμμετοχική προσέγγιση που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και στην υλοποίηση ενός «κινήματος νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους», κατά τρόπο ώστε να διατηρείται ο διάλογος με τους πολίτες και την κοινωνία των πολιτών για την επίλυση των καθημερινών τους προβλημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Είναι σημαντική η ενεργός συμμετοχή σε αυτό το συμμετοχικό έργο και σε αυτό το κίνημα, μέσω της διοργάνωσης ετήσιας διάσκεψης της ΕΟΚΕ για το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους και την κοινωνία των πολιτών —μια κοινωνία των πολιτών την οποία εκπροσωπεί στο πλαίσιο του ετήσιου φεστιβάλ του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους που προτείνει η Επιτροπή— και μέσω της εγκαθίδρυσης μιας συναφούς πλατφόρμας της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την υιοθέτηση από όλους των τριών θεμελιωδών αρχών που παρουσιάστηκαν κατά τη διαδικασία της από κοινού δημιουργίας, της σύνδεσης των παγκόσμιων και των τοπικών διαστάσεων συμμετοχής, συμπεριλαμβανομένων των μειονεκτουσών ομάδων, καθώς και της διεπιστημονικότητας, μέσω μας επιτόπιας προσέγγισης των σχεδίων και πρωτοβουλιών στις γειτονιές, τα χωριά και τις πόλεις, με παράλληλη συνεκτίμηση της παγκόσμιας διάστασης της κλιματικής αλλαγής και της οικολογικής μετάβασης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι θα έπρεπε επίσης να υιοθετηθούν οι θεματικοί άξονες που προέκυψαν από τη φάση του από κοινού σχεδιασμού, δηλαδή η επανασύνδεση με τη φύση, η αποκατάσταση του αισθήματος του ανήκειν, οι προτεραιότητες που πρέπει να δοθούν στα άτομα που έχουν περισσότερο ανάγκη, με λύσεις οι οποίες να είναι οικονομικά προσιτές και προσβάσιμες σε όλους, κυρίως όσον αφορά τη στέγαση, και η μακροπρόθεσμη θεώρηση του κύκλου ζωής στο βιομηχανικό οικοσύστημα και της διάρκειας ζωής των κτιρίων και των κατοικιών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να ζητήσει τη διασφάλιση πραγματικής συνέργειας μεταξύ του κινήματος του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους και των μελλοντικών νομοθετικών εξελίξεων σχετικά με την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, προκειμένου να πραγματωθεί αυτό το κίνημα και να ικανοποιηθεί η ανάγκη ύπαρξης ενός «ευνοϊκού πλαισίου», ειδικότερα όσον αφορά τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων και χορήγησης κρατικών επιδοτήσεων. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ενός σήματος «νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους». |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις στις τοπικές και κοινωνικές υποδομές που είναι απαραίτητες για την ορθή υλοποίηση του νέου ευρωπαϊκού Μπάουχαους πρέπει να μπορούν να τυγχάνουν ειδικής αντιμετώπισης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και της αποτελεσματικής υλοποίησης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η διεπιστημονική —αρχική και συνεχής— κατάρτιση στα νέα επαγγέλματα που θα αναπτυχθούν κατά τόπους πρέπει να προωθείται από το νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δράσεων και προγραμμάτων. |
| --- | --- |

4.9.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 93.

1

(2)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 73.

2

(3)  https://ec.europa.eu/newsroom/neb/newsletter-archives/view/service/2137

3

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/80 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/80

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας: μια εργαλειοθήκη για δράση και στήριξη»

[COM(2021) 660 final]

(2022/C 275/13)

| Εισηγητές: | ο κ. Thomas KATTNIG, η κ. Alena MASTANTUONO, ο κ. Lutz RIBBE |
| --- | --- |

Εισηγητές:

ο κ. Thomas KATTNIG, η κ. Alena MASTANTUONO, ο κ. Lutz RIBBE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιοτμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 24.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 193/10/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιοτμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

193/10/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ανάλυση που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνει ότι η εκτόξευση στα ύψη των τιμών της ενέργειας οφείλεται κυρίως στην απότομη αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου και ενισχύθηκε περαιτέρω από την ανοδική οικονομική ανάκαμψη, τον περιορισμό της προσφοράς στην ΕΕ, την έλλειψη επενδύσεων λόγω της πολιτικής λιτότητας μετά τη χρηματοπιστωτική και την οικονομική κρίση και την καθυστερημένη συντήρηση των υποδομών λόγω της πανδημίας. Επιπλέον, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν επίσης λόγω των εποχιακών καιρικών συνθηκών (χαμηλή στάθμη νερού και ασθενείς άνεμοι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού), με αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη. Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) συνέβαλε μόνο σε περιορισμένο βαθμό στην αύξηση των τιμών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΕ βρίσκεται σε καλό δρόμο ως προς την επίτευξη των στόχων για το κλίμα για το 2030, οι οποίοι θα τη βοηθήσουν να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050. Η κλιματική μετάβαση απαιτεί εκτός από τεράστιες επενδύσεις και την προσαρμογή ολόκληρου του ενεργειακού οικοσυστήματος. Οι αυξανόμενες πιέσεις που ασκούνται για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα και —σε ορισμένα κράτη μέλη— από την πυρηνική ενέργεια οδηγούν σε περιορισμό της διαθεσιμότητας άλλων πηγών ενέργειας και ενισχύουν την εξάρτηση από τις λίγες που παραμένουν. Αυτό καθιστά το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα πιο ευάλωτο, κυρίως σε ό,τι αφορά την αστάθεια των τιμών, γεγονός που απαιτεί ταχεία αντίδραση για τη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος για τις τιμές της ενέργειας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η τρέχουσα κρίση στις τιμές της ενέργειας δεν θα έπληττε τόσο σοβαρά τους Ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές εταιρείες εάν η Ευρώπη δεν εξαρτιόταν σε τόσο μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Ορισμένες χώρες εκμεταλλεύονται αυτήν την εξάρτηση για γεωπολιτικούς σκοπούς. Ως εκ τούτου, πλήττονται οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι Ευρωπαίοι καταναλωτές. Τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη καταφέρει να μειώσουν αυτήν την εξάρτηση, παρόλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει αυτόν τον στόχο, μεταξύ άλλων όπως την τοποθέτηση του καταναλωτή στο επίκεντρο του ενεργειακού συστήματος, ως έναν από τους στρατηγικούς στόχους της Ενεργειακής Ένωσης. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική υστερεί κατά πολύ σε σχέση με τις φιλοδοξίες της. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Λόγω της αυξανόμενης ανάγκης για εξηλεκτρισμό, η οποία είναι γενικά αποδεκτή ως βασικό μέτρο για την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, η Ευρώπη χρειάζεται σημαντικές επενδύσεις σε βιώσιμες πηγές ενέργειας μηδενικών και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Αυτό καταδεικνύει την ανάγκη να μεγιστοποιηθούν οι προσπάθειες για την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ύφεση των τιμών και ασφαλώς σε ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της ΕΕ (μείωση της εξάρτησης από καθεστώτα που χρησιμοποιούν πηγές ενέργειας ως γεωπολιτικό όπλο). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Οι εθνικές κανονιστικές αρχές πρέπει να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση κάθε είδους ανησυχίας των καταναλωτών και να ενημερώνουν προληπτικά τους καταναλωτές σχετικά με τα δικαιώματά τους στην τρέχουσα φάση των υψηλών τιμών. Ομοίως, κατά τη διαμόρφωση τιμολογίων, οι προμηθευτές πρέπει να ενθαρρύνονται να διασφαλίζουν ότι συνεχίζουν να διατίθενται σταθερά τιμολόγια για τους καταναλωτές και όχι μόνο κυμαινόμενα τιμολόγια, τα οποία αντικατοπτρίζουν εξελίξεις στις ανταλλαγές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε σχέση με την άνοδο των τιμών της ενέργειας δεν θα πρέπει να υπονομεύσουν τις προσπάθειες για το κλίμα. Ως εκ τούτου, όσοι πλήττονται από την αύξηση των τιμών θα πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνουν στήριξη, διευκολύνοντάς τους, για παράδειγμα, να εφαρμόζουν μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, να συμμετέχουν στην παραγωγή και χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είτε μεμονωμένα είτε σε επίπεδο κοινότητας και, κατ’ επέκταση, να επωφελούνται από χαμηλότερες τιμές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χαμηλών και μηδενικών εκπομπών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η άμεση οικονομική στήριξη, καθώς και τα φορολογικά κίνητρα, αποτελούν τα πλέον αποτελεσματικά και άμεσα διαθέσιμα μέτρα τα οποία βοηθούν τις ευάλωτες οντότητες. Ταυτόχρονα, υποστηρίζει τη δημιουργία συγκεκριμένων λύσεων ανά κράτος μέλος, ως απάντηση στις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στις επιμέρους χώρες, π.χ. αποτροπή της αποσύνδεσης του ενεργειακού εφοδιασμού κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου, μακροπρόθεσμα χρονοδιαγράμματα αποπληρωμής και χρήση διάφορων μέσων φορολογικής πολιτικής σε αυτά. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ δεν υποστηρίζει απλώς μέτρα έκτακτης ανάγκης με στόχο την αποφυγή σημαντικών κοινωνικών επιπτώσεων, αλλά τάσσεται σθεναρά υπέρ αξιολογήσεων της αγοράς οι οποίες θα αποτιμούν τη συμπεριφορά παραγόντων στην αγορά ενέργειας. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις κοινές αξίες που διέπουν την Ένωση όσον αφορά τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 14 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), όπως ορίζονται στο πρωτόκολλο αριθ. 26 σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα περισσότερη αποτελεσματικότητα και την εξάλειψη δυσλειτουργιών της αγοράς. Απαιτείται αποτελεσματικότερος έλεγχος της αγοράς από τις αρχές. Εν προκειμένω, αξίζει να εξεταστεί η δυνατότητα τα κράτη μέλη της ΕΕ να αγοράζουν από κοινού φυσικό αέριο και πετρέλαιο, ιδίως υπό το πρίσμα των πρόσφατων γεγονότων στην Ουκρανία που έχουν καταδείξει την ανάγκη η ΕΕ να ενισχύσει την ικανότητά της να εξασφαλίζει τον ενεργειακό εφοδιασμό σε περίπτωση γεωπολιτικής κρίσης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Επιπλέον, απαιτούνται βελτιώσεις στο διασυνδεδεμένο δίκτυο μεταφοράς μέσω της επέκτασης των γραμμών διασύνδεσης και καλύτερα ανεπτυγμένων υποδομών αποθήκευσης. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Χρειάζονται κίνητρα τα οποία θα ωθήσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να αποκτήσουν προϊόντα και τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας και να παράγουν τη δική τους ενέργεια. Η παροχή άμεσης βοήθειας σε όσους έχουν ανάγκη πρέπει να είναι «στοχευμένη» και όχι «γενικευμένη». και να αντικατοπτρίζει την κοινωνική διάσταση χωρίς να παρεμποδίζει την υλοποίηση του πράσινου μετασχηματισμού. Θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο να παρασχεθεί επιχορήγηση με χρονική προθεσμία (π.χ. για τις πρώτες 300 kWh ηλεκτρικής ενέργειας ανά άτομο και νοικοκυριό) έως ένα όριο εισοδήματος το οποίο πρέπει να οριστεί. Θα πρέπει επίσης να χορηγείται άμεση βοήθεια, κάτω από ένα ανώτατο όριο εσόδων που θα καθοριστεί, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει διαθέσιμη οικονομικά προσιτή εναλλακτική λύση στην αντίστοιχη κατάσταση. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η τρέχουσα κρίση των τιμών παρέχει επίσης ευκαιρίες. Καθιστά περισσότερο ελκυστικές τις επενδύσεις σε μέτρα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και εξοικονόμησης ενέργειας στην Ευρώπη. Ωστόσο, πολλοί πολίτες δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των εν λόγω επενδύσεων. Απαιτούνται ειδικά σχεδιασμένα προγράμματα στήριξης σε επίπεδο ΕΕ, κρατών μελών και περιφερειών/δήμων που θα επιτρέπουν στους πολίτες να εκπληρώνουν τον ρόλο τους ως ενεργών καταναλωτών, όπως προβλέπεται στη δέσμη μέτρων για την καθαρή ενέργεια, και να επωφελούνται από τη μείωση του κόστους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι πάροχοι ενέργειας ως βασικοί παράγοντες όσον αφορά τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και τονίζει ότι η αλλαγή στον σχεδιασμό της αγοράς κατά τα τελευταία 20 έτη άφησε στα κράτη μέλη λιγότερα πολιτικά μέσα για την αντιμετώπιση του ανοδικού κόστους ενέργειας. Ο σημερινός σχεδιασμός της αγοράς ενέργειας φαίνεται να έχει ελλείψεις σε σχέση με την απόκριση στην αστάθεια των τιμών και την προσφορά οφελών σε μικρούς παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και σε όλους τους καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ ζητεί, επομένως, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει μια πρόταση η οποία θα παρέχει αποτελεσματική αντιμετώπιση των εν λόγω ελλείψεων και θα συνάδει με την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Ιστορικό, στοιχεία και γενικό πλαίσιο (όπως παρουσιάζονται στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

| 2.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Ο λόγος για αυτήν την ανακοίνωση, η οποία έχει τη μορφή εργαλειοθήκης, είναι η απότομη βραχυπρόθεσμη αύξηση των τιμών της ενέργειας, η οποία έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάκαμψη μετά τη νόσο COVID-19 και στην ευημερία του πληθυσμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανακοίνωση σχετικά με τις τιμές της ενέργειας παρέχει σειρά μέτρων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιδράσουν σε αυτήν τη δύσκολη χρονική περίοδο. Περιλαμβάνει σειρά άμεσων, βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων. Στα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνονται εργαλεία έκτακτης ανάγκης και αντισταθμιστικά μέτρα, καθώς και επενδύσεις και θεσμικές και διαδικαστικές αλλαγές· βασικές ομάδες-στόχοι είναι τα νοικοκυριά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η εργαλειοθήκη παρέχει μια συντονισμένη προσέγγιση για την προστασία όσων διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Από το 2019 έως τον Σεπτέμβριο του 2021, η αύξηση των τιμών χονδρικής πώλησης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε σε 429 % ή 230 % αντίστοιχα κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Η αύξηση των τιμών λιανικής υπήρξε περισσότερο συγκρατημένη έως τώρα (14 % και 7 % αντίστοιχα), αλλά, σύμφωνα με βραχυπρόθεσμες προβλέψεις για τον τρέχοντα χειμώνα, οι εν λόγω τιμές ενδέχεται να ακολουθήσουν τις τιμές χονδρικής. Η εξέλιξη αυτή θα προκαλέσει ισχυρό κλυδωνισμό για τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών και την ταμειακή ροή των εταιρειών και απαιτεί νόμιμη πολιτική δράση, παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με προβλέψεις, η αγορά θα πρέπει να σταθεροποιηθεί περίπου μέχρι τον Απρίλιο του 2022 για το φυσικό αέριο και του 2023 για την ηλεκτρική ενέργεια. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ωστόσο, οι μεγάλες διαφορές τιμών επηρεάζονται, σε μεγάλο βαθμό, από την αγορά. Αυτό ισχύει επίσης εν μέρει για το ΣΕΔΕ, όπου έχουν παρατηρηθεί παρεμφερείς αυξήσεις τιμών. Κατά την περίοδο από τον Ιανουάριο του 2020 έως τον Νοέμβριο του 2021, η τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής αυξήθηκε από περίπου 20 ευρώ/τόνο σε περίπου 75 ευρώ/τόνο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ανάλυση που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνει ότι η εκτόξευση στα ύψη των τιμών της ενέργειας οφείλεται κυρίως στην απότομη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης φυσικού αερίου, ενώ το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) συνέβαλε μόνο σε περιορισμένο βαθμό στην αύξηση των τιμών. Η αυξημένη ζήτηση για φυσικό αέριο έλαβε ώθηση από την ανοδική οικονομική ανάκαμψη, τον περιορισμό της προσφοράς στην ΕΕ και την καθυστερημένη συντήρηση των υποδομών λόγω της πανδημίας. Επιπλέον, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν επίσης λόγω των εποχιακών καιρικών συνθηκών (χαμηλή στάθμη νερού και ασθενείς άνεμοι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού), με αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας ως «προσωρινές» και παρέχει εύλογη σχετική ανάλυση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η τάση όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα είναι τελείως διαφορετική, διότι το κόστος μειώνεται συνεχώς εδώ και χρόνια. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Δεν υπάρχει ομοιόμορφη λύση για όλους τους τομείς. Οι τιμές της ενέργειας διαφέρουν σημαντικά σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι τα κράτη μέλη παρεμβαίνουν στις αγορές πολύ διαφορετικά πλέον, π.χ. με φόρους και άλλες εισφορές, απαλλαγές ή επιβαρύνσεις που συχνά επηρεάζουν μόνο ορισμένους καταναλωτές. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι τιμές της ενέργειας των περισσότερων νοικοκυριών βασίζονται σε τιμές ανταλλαγής για ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο (κυμαινόμενες τιμές). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η μεγάλη εξάρτηση από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αποτελεί επίσης απειλή για την ασφάλεια του εφοδιασμού στην Ευρώπη, όπως είναι προφανές επί του παρόντος. Τα επίπεδα εφοδιασμού οδήγησαν αναγκαστικά στο να αδειάσουν οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου και η αποθήκευση φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει μειωθεί σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να λάβει μέτρα για να χρησιμοποιήσει την ισχυρή διαπραγματευτική της θέση ως μεγάλος —και, όσον αφορά τη Ρωσία, στρατηγικά σημαντικός— αγοραστής χονδρικής. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΕ βρίσκεται σε καλό δρόμο ως προς την επίτευξη των στόχων για το κλίμα για το 2030, οι οποίοι θα τη βοηθήσουν να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050. Η κλιματική μετάβαση απαιτεί εκτός από τεράστιες επενδύσεις και την προσαρμογή ολόκληρου του ενεργειακού οικοσυστήματος. Οι αυξανόμενες πιέσεις που ασκούνται για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα και —σε ορισμένα κράτη μέλη— από την πυρηνική ενέργεια οδηγούν σε περιορισμό της διαθεσιμότητας άλλων πηγών ενέργειας και ενισχύουν την εξάρτηση από τις λίγες που παραμένουν. Αυτό καθιστά το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα πιο ευάλωτο, κυρίως σε ό,τι αφορά την αστάθεια των τιμών, γεγονός που απαιτεί ταχεία αντίδραση για τη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος για τις τιμές της ενέργειας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί εν προκειμένω την ταχεία αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έναντι της αύξηση των τιμών της ενέργειας και συμφωνεί με το περιεχόμενο που πρότεινε και κυρίως με τα προτεινόμενα μέσα. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν ταχέως τα μέσα αυτά με σκοπό τον μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεων των αυξήσεων των τιμών στις πιο ευάλωτες ομάδες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι τα άμεσα μέτρα που προτείνονται εστιάζουν περισσότερο στην εξάλειψη των αρνητικών συνεπειών τις οποίες επιφέρει η εξέλιξη της αγοράς ενέργειας και τα μεσοπρόθεσμα στοχεύουν στη λύση των αιτιών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δέσμη άμεσων μέτρων και τον χαρακτήρα τους, ο οποίος εστιάζει στις πλέον ευάλωτες ομάδες. Οι ενεργειακά φτωχοί και τα νοικοκυριά χαμηλού και μετρίου-χαμηλού εισοδήματος επηρεάζονται περισσότερο, καθότι δαπανούν σημαντικά υψηλότερα μερίδια των εισοδημάτων τους για ενέργεια. Ωστόσο, έχει επίσης σημαντικό αντίκτυπο στις επιχειρήσεις, κυρίως στις ΜΜΕ και στις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών της ενέργειας γίνεται άνισα αισθητός από τομέα σε τομέα και συμβάλλει σημαντικά στην αύξηση του πληθωρισμού. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι οι τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου το 2021 δεν ήταν σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με το 2008 ή το 2012· πρόκειται για μια αγορά με μεγάλη αστάθεια. Ωστόσο, οι μεγάλες διαφορές τιμών επηρεάζονται, σε μεγάλο βαθμό, από την αγορά. Η ανάλυση που διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνει ότι η εκτόξευση στα ύψη των τιμών της ενέργειας οφείλεται κυρίως στην απότομη αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου και ενισχύθηκε περαιτέρω από την ανοδική οικονομική ανάκαμψη, τον περιορισμό της προσφοράς στην ΕΕ, την έλλειψη επενδύσεων λόγω της πολιτικής λιτότητας μετά τη χρηματοπιστωτική και την οικονομική κρίση, καθώς και στις εποχιακές καιρικές συνθήκες (χαμηλή στάθμη νερού και ασθενείς άνεμοι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού) που οδήγησαν στη μείωση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθούν κίνητρα, οικονομική στήριξη και να παρασχεθούν ανεξάρτητες συμβουλές στην κοινωνία, ειδικότερα δε στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και σε άλλες ευάλωτες ομάδες, προκειμένου να μεταβούν από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται μόνο από σχετικά υψηλό επενδυτικό κόστος εκκίνησης, αλλά και από χαμηλό κόστος παραγωγής και χαμηλό κόστος λειτουργίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ακόμη ένα σημαντικό κίνητρο εν προκειμένω είναι η σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα. Μεταξύ των ετών 2015 και 2019, οι επιδοτήσεις για τα ορυκτά καύσιμα στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 4 % και μειώθηκαν σε μετρήσιμο βαθμό το 2020. Σημείωσαν πτώση κατά 10 % στον τομέα της ενέργειας και κατά 4 % στη βιομηχανία, ενώ στον τομέα των μεταφορών αυξήθηκαν κατά 25 % και κατά 13 % για τα νοικοκυριά που επωφελούνται από επιδοτήσεις της κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης και φυσικού αερίου (1). Οι επιδοτήσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον κοινωνικό τομέα, καθώς διασφαλίζουν ότι η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία πραγματοποιείται με δίκαιο τρόπο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ ανέκαθεν υποστήριζε τη θέση ότι οι τιμές της ενέργειας χρειάζεται να αντανακλούν τις πραγματικές συνθήκες, γεγονός που συνεπάγεται τη συνεκτίμηση όλων των εξωτερικών παραγόντων στις τιμές. Υπό το πρίσμα αυτό, είναι εύλογο να αναμένεται ότι οι υψηλότερες τιμές των ορυκτών καυσίμων θα παρέχουν κίνητρα με γνώμονα την αγορά για την εξοικονόμηση ενέργειας και τη μετάβαση στην ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Επιπλέον, η κατάργηση των περιβαλλοντικά επιβλαβών επιδοτήσεων για ενέργεια από ορυκτά καύσιμα θα συμβάλει στην αύξηση των τιμών. Ωστόσο, ο κοινωνικός και ο οικονομικός αντίκτυπος των αυξανόμενων τιμών της ενέργειας χρειάζεται να αναλυθεί προσεκτικά. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Λόγω της αυξανόμενης ανάγκης για εξηλεκτρισμό, η οποία είναι γενικά αποδεκτή ως βασικό μέτρο για την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, η Ευρώπη χρειάζεται σημαντικές επενδύσεις σε βιώσιμες πηγές ενέργειας μηδενικών και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Πρέπει να επιταχυνθεί η στήριξη της έρευνας και ανάπτυξης στους τομείς ενέργειας, για παράδειγμα οι λύσεις για αποθήκευση της ενέργειας. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης την ανάγκη να υποστηριχθεί η παραγωγή ενέργειας μέσω των επονομαζόμενων ενεργειακών κοινοτήτων, ώστε η ενέργεια να καταναλώνεται όπου παράγεται και να διασφαλίζεται η σταθερότητα εφοδιασμού σε ορισμένες περιοχές. Ο διαμοιρασμός ενέργειας μέσω των ενεργειακών κοινοτήτων επιτρέπει στα μέλη, συμπεριλαμβανομένων των ευάλωτων καταναλωτών ενέργειας ή των ΜΜΕ που δεν μπορούν να επενδύσουν οι ίδιες σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα της μείωσης του κόστους των εν λόγω πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η μείωση της υψηλής εξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές θα συμβάλει επίσης στη μείωση των τιμών της ενέργειας. Ορισμένες χώρες εκτός της ΕΕ εκμεταλλεύονται αυτήν την εξάρτηση για γεωπολιτικούς σκοπούς. Ως εκ τούτου, πλήττονται οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι Ευρωπαίοι καταναλωτές. Ορθώς, επομένως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη θέσει πριν από χρόνια τη μείωση των εισαγωγών ενεργειακών πόρων ως στρατηγικό στόχο, για παράδειγμα εντός του στρατηγικού πλαισίου της Ενεργειακής Ένωσης. Ωστόσο, η ανακοίνωση στόχων δεν αρκεί, οι επιτυχίες μέχρι σήμερα είναι πολύ περιορισμένες (βλέπε TEN 724). Απαιτούνται συγκεκριμένες δράσεις οι οποίες δεν υφίστανται. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Όσον αφορά τους μελλοντικούς φορείς ενέργειας, όπως το υδρογόνο, υπάρχει κίνδυνος να αυξηθεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές. Όπως πολλοί υποστηρίζουν, οι εισαγωγές «φτηνού» υδρογόνου, μη λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι αυτό θα καταστήσει την Ευρώπη ακόμη πιο ευάλωτη στη χειραγώγηση των τιμών από μη ευρωπαϊκές χώρες με γεωπολιτικά συμφέροντα, θα έχει ως αποτέλεσμα να πληρώσουν οι καταναλωτές τον λογαριασμό. Πρόκειται για ευρέως γνωστό πρόβλημα που χρονολογείται από την πρώτη πετρελαϊκή κρίση το 1973. Έκτοτε, σχεδόν τίποτα δεν έχει αλλάξει προς τη σωστή κατεύθυνση, παρά τις υποσχέσεις που δόθηκαν στο στρατηγικό πλαίσιο της Ενεργειακής Ένωσης, για παράδειγμα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθούν κίνητρα, οικονομική στήριξη και να παρασχεθούν ανεξάρτητες συμβουλές στην κοινωνία προκειμένου να μεταβεί από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται μόνο από σχετικά υψηλό επενδυτικό κόστος εκκίνησης, αλλά και από χαμηλό κόστος παραγωγής και χαμηλό κόστος λειτουργίας. Δυστυχώς, ορισμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αποτελούν σταθερή πηγή και αυτό καταδεικνύει την ανάγκη για τεχνολογία αποθήκευσης και, σε μεταβατική φάση, για πηγές όπως το φυσικό αέριο και ασφαλείς και βιώσιμες πηγές μηδενικών και χαμηλών εκπομπών, προκειμένου να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός. Έχοντας αυτά κατά νου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ξεκινήσει εκστρατεία ώστε να εξηγήσει καλύτερα τα οφέλη της καθαρής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να συμβάλει σε μια τέτοια εκστρατεία και να παρέχει την εμπειρογνωμοσύνη της. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Για τους τελικούς καταναλωτές, υπάρχουν δύο τρόποι προκειμένου να περιορίσουν το κόστος της ενέργειας: α) η εξοικονόμηση ενέργειας και β) η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τοπικό επίπεδο. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι και για τους δύο τρόπους απαιτούνται αρχικές επενδύσεις (π.χ. θερμομόνωση, πιο οικονομικές νέες συσκευές, φωτοβολταϊκά συστήματα κ.λπ.). Όσοι πλήττονται περισσότερο από υψηλές τιμές της ενέργειας συνήθως δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των εν λόγω επενδύσεων. Οι κρατικές συμβάσεις θα μπορούσαν να παράσχουν μια λύση: το κράτος χρηματοδοτεί τέτοιου είδους επενδύσεις εκ των προτέρων και οι καταναλωτές εξοφλούν τους τόκους και αποπληρώνουν μέσω τμήματος των εξοικονομήσεών τους στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης. Μπορούν να κρατούν τις υπόλοιπες εξοικονομήσεις. Το εν λόγω μοντέλο έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό στις αναπτυσσόμενες χώρες. Θα μπορούσε να μεταφερθεί εύκολα στην Ευρώπη. Είναι σημαντικό να τηρούνται τα ελάχιστα πρότυπα δικαίου σε θέματα προστασίας των καταναλωτών, όπως η διαφανής λογιστική και οι επιλογές τερματισμού. Μια άλλη επιλογή είναι οι άμεσες επενδυτικές επιχορηγήσεις. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Τα αντισταθμιστικά μέτρα πρέπει να είναι «στοχευμένα» και όχι οριζόντιου χαρακτήρα, να αντανακλούν την κοινωνική διάσταση και να μην παρεμποδίζουν την υλοποίηση του πράσινου μετασχηματισμού. Θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο να παρασχεθεί επιχορήγηση με χρονική προθεσμία (π.χ. για τις πρώτες 300 kWh ηλεκτρικής ενέργειας ανά άτομο σε νοικοκυριό) έως ένα όριο εισοδήματος το οποίο πρέπει να καθοριστεί. Η επιδότηση που χορηγείται σε ευάλωτες ομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει οικονομικά προσιτή εναλλακτική λύση για θέρμανση ή μεταφορά, φαίνεται απαραίτητη. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να άρει τα τεχνικά εμπόδια στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως είναι η καθυστέρηση στη χορήγηση οικοδομικής άδειας για εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης τα κράτη μέλη να εξετάσουν, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, το ενδεχόμενο χρήσης δικτύων 5G για την πράσινη μετάβαση, με στόχο τη βελτιστοποίηση της κατανάλωσης και της εξοικονόμησης ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να εξετάσει το ζήτημα το 2022. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ ζητεί μεγαλύτερη αυτονομία στις πηγές ενέργειας, δεδομένου ότι η μεγάλη εξάρτηση από εισαγωγές έχει επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο τη μείωση των εισαγωγών ενεργειακών πόρων. Απαιτούνται συγκεκριμένες δράσεις και πρέπει να αποφευχθεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές μελλοντικών πηγών ενέργειας, όπως το υδρογόνο. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ δεν υποστηρίζει απλώς μέτρα έκτακτης ανάγκης με στόχο την αποφυγή σημαντικών κοινωνικών επιπτώσεων, αλλά τάσσεται σθεναρά υπέρ αξιολογήσεων της αγοράς, οι οποίες θα αποτιμούν τη συμπεριφορά παραγόντων στην αγορά ενέργειας. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις κοινές αξίες που διέπουν την Ένωση όσον αφορά τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 14 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), όπως ορίζονται στο πρωτόκολλο αριθ. 26 σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος που προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση, την αποδοτικότητα και την εξάλειψη δυσλειτουργιών της εν λόγω αγοράς. Απαιτείται αποτελεσματικότερος έλεγχος της αγοράς από τις αρχές. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθεί σε μόνιμη βάση την έκτακτη κατάσταση της αγοράς της ενέργειας, ώστε να αξιολογεί τα αποτελέσματα σε καθημερινή βάση και να προσαρμόζει την ένταση των εγκριθέντων μέτρων στην εξελισσόμενη κατάσταση. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Ενώ η ΕΟΚΕ ανέκαθεν εξέφραζε την άποψη ότι χρειαζόμαστε ένα ισχυρό ΣΕΔΕ για την τιμολόγηση των αρνητικών εξωτερικών παραγόντων, πρέπει, ωστόσο, να ληφθεί υπόψη ότι οι επιχειρήσεις που απαιτούν δικαιώματα εκπομπής, ανταγωνίζονται με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τους διαμεσολαβητές καθώς εκπέμπουν CO2 κατά την παραγωγική διαδικασία. Η εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών είναι ένα μέσο που χρησιμοποιείται για την τιμολόγηση εξωτερικών παραγόντων, όπως η κλιματική αλλαγή, αλλά δεν θα πρέπει να καταστεί αγορά χρηματοπιστωτικής κερδοσκοπίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναλύσει ποιες είναι οι επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον σχεδιασμό δομών της αγοράς που θα αποτρέπουν τέτοιου είδους εξελίξεις, οι οποίες είναι εξαιρετικά επιζήμιες για τους καταναλωτές, τις εταιρείες εφοδιασμού και τους επενδυτές. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι πάροχοι ενέργειας ως βασικοί παράγοντες όσον αφορά τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και τονίζει ότι η αλλαγή στον σχεδιασμό της αγοράς κατά τα τελευταία 20 έτη άφησε στα κράτη μέλη λιγότερα πολιτικά μέσα για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου ενεργειακού κόστους. Ο σημερινός σχεδιασμός της αγοράς ενέργειας φαίνεται να έχει ελλείψεις σε σχέση με την απόκριση στην αστάθεια των τιμών και την προσφορά οφελών σε μικρούς παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και σε όλους τους καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ ζητεί, επομένως, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει μια πρόταση η οποία θα παρέχει αποτελεσματική αντιμετώπιση των εν λόγω ελλείψεων και θα συνάδει με την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να ακολουθήσουν τα μεσοπρόθεσμα μέτρα, τα οποία υποστηρίζουν την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα της αγοράς ενέργειας της ΕΕ και των προϊόντων της σε οικονομικά προσιτές τιμές. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αυξηθεί ο όγκος των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (δεδομένου ότι πολλές από τις σημερινές συμβατικές εγκαταστάσεις σύντομα δεν θα είναι πια διαθέσιμες) και, επομένως, να υποστηριχθεί η πλευρά της προσφοράς στην αγορά. Παράλληλα, είναι εξίσου σημαντικό να αναπτυχθεί συνδεσιμότητα και ασφάλεια των παραδόσεων ενέργειας σε όλη την ΕΕ και να προωθηθούν οι δημόσιες επενδύσεις στις υποδομές δικτύου. Διαφορετικά, δεν θα έχει αποτέλεσμα η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η καλύτερη λύση για σταθερότητα και βιωσιμότητα των τιμών της ενέργειας είναι η εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών. |
| --- | --- |

3.20.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι θα πρέπει να θεσπιστούν νέοι, ακριβέστεροι και αυστηρότεροι ρυθμιστικοί κανόνες για εταιρείες παροχής ενέργειας οι οποίες προσφέρουν προϊόντα σε τελικούς καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ορισμένες από τις εν λόγω εταιρείες παροχής ενέργειας δεν ενεργούν ορθά. Με άλλα λόγια, οι προμηθευτές θα πρέπει να είναι σε θέση να αντέξουν τις διακυμάνσεις των τιμών στην αγορά και να μην υποχρεωθούν να καταγγείλουν αμέσως τις συμβάσεις με τους καταναλωτές. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι διαθέτουν επαρκές αποθεματικό κεφαλαίου ή πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος των εθνικών κανονιστικών αρχών θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τακτική διεξοδική ανάλυση της λογοδοσίας των συμμετεχόντων στην αγορά. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι εθνικές κανονιστικές αρχές πρέπει να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση κάθε είδους ανησυχίας των καταναλωτών και να ενημερώνουν προληπτικά τους καταναλωτές σχετικά με τα δικαιώματά τους στην τρέχουσα φάση των υψηλών τιμών. Η εν λόγω ενημέρωση περιλαμβάνει την παροχή πληροφοριών σχετικά με αλλαγές προμηθευτών και επιλογές ακύρωσης ή ανεξάρτητες πύλες σύγκρισης όπου θα μπορούν να συγκρίνονται διαφορετικά τιμολόγια και οι όροι τους, αλλά και υποστήριξη σε διαφορές και εφαρμογή διαδικασίας διαιτησίας. Ομοίως, κατά τη διαμόρφωση τιμολογίων, οι προμηθευτές πρέπει να ενθαρρύνονται να διασφαλίζουν ότι συνεχίζουν να διατίθενται σταθερά τιμολόγια για τους καταναλωτές και όχι μόνο κυμαινόμενα τιμολόγια, τα οποία αντικατοπτρίζουν εξελίξεις στις ανταλλαγές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει μια πιο προορατική πολιτική για την προστασία των καταναλωτών με στόχο την ενημέρωσή τους και για τη βελτίωση της ετοιμότητας των εταιρειών παροχής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης προστασίας έναντι του προβλήματος των αυξανόμενων τιμών της αγοράς χονδρικής. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι καταναλωτές χρειάζονται καλύτερη προστασία, διαφανείς συμβατικούς όρους, αποτελεσματικό έλεγχο των τιμών, ανεξάρτητες συμβουλές και απλές δυνατότητες επιβολής του νόμου, ιδίως στον τομέα της παροχής θέρμανσης και ψύξης. Υπάρχει ανάγκη για διαχωρισμό μεταξύ των συμβάσεων για εξοικονόμηση ενέργειας και των συμβάσεων για εγκαταστάσεις. Θα πρέπει να θεσπιστεί νομικό πλαίσιο σχετικά με το ότι οι ενοικιαστές θα πρέπει να καταβάλλουν μόνο το πραγματικό λειτουργικό κόστος για τον ενεργειακό εφοδιασμό. Όσον αφορά την παραγωγή θέρμανσης στο κτίριο, πρόκειται μόνο για το κόστος της πηγής ενέργειας που χρησιμοποιείται, συν το εύλογο κόστος για συντήρηση και υποστήριξη του συστήματος θέρμανσης. Οι συμβατικοί και οικονομικοί κίνδυνοι που απορρέουν από συμφωνίες ανάθεσης θα πρέπει να επιβαρύνουν όσους συνάπτουν τέτοιου είδους βασικές συμφωνίες, π.χ. τις κατασκευαστικές εταιρείες και τους ιδιοκτήτες ακινήτων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η άμεση οικονομική στήριξη, καθώς και τα φορολογικά κίνητρα, αποτελούν τα πλέον αποτελεσματικά και άμεσα αναλώσιμα μέτρα τα οποία βοηθούν τις ευάλωτες οντότητες. Ταυτόχρονα, υποστηρίζει τη δημιουργία συγκεκριμένων λύσεων ανά κράτος μέλος, ως αντίδραση στις σημερινές συνθήκες που επικρατούν σε μεμονωμένες χώρες, π.χ. αποτροπή της αποσύνδεσης του ενεργειακού εφοδιασμού κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου, μακροπρόθεσμα χρονοδιαγράμματα αποπληρωμής και χρήση διάφορων μέσων φορολογικής πολιτικής σε αυτά. Τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν επίσης συγκεκριμένα μέτρα και προγράμματα τα οποία θα βοηθούν συγκεκριμένα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος να εφαρμόζουν μέτρα ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Όσον αφορά τη φορολογία, στην εργαλειοθήκη της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά τη μείωση των φόρων που συνδέονται με την ενέργεια στους ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές που ορίζουν οι οδηγίες (οδηγία φορολόγησης της ενέργειας, οδηγία ΦΠΑ). Προκειμένου να προωθηθεί η πρόσβαση στην πράσινη ενέργεια, ιδίως στην ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, απαιτείται φορολογικός συντελεστής που θα κάνει διάκριση μεταξύ των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κάθε πηγής ενέργειας, όπως πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην τροποποίηση της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας (COM 2021 (563)). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Προκειμένου να υποστηριχθούν τα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, η ΕΟΚΕ τονίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ή φορείς στην υποστήριξη των εν λόγω νοικοκυριών. Συχνά, συγκεκριμένες δέσμες μέτρων, για παράδειγμα οι επιδοτήσεις θέρμανσης για τη στήριξη οικονομικά προσιτής θέρμανσης και ζεστού νερού στην Αυστρία, αποτελούν αρμοδιότητα των ομοσπονδιακών κρατών (περιφερειών) και των δήμων. Οι εν λόγω υπηρεσίες στήριξης θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, ώστε να καταστεί δυνατή η συγκρισιμότητα μεταξύ των κρατών μελών και, με βάση αυτό, η αμοιβαία μάθηση. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή ενέργεια αποτελεί βασική προϋπόθεση για κοινωνική συμμετοχή και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, δεδομένου ότι η ενέργεια καθιστά εξαρχής δυνατή την παροχή φωτός, θέρμανσης, κινητικότητας και επικοινωνίας. Οι άνθρωποι που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τις εν λόγω παροχές χωρίς ανησυχία, με αποτέλεσμα να περιορίζονται σε τεράστιο βαθμό στην καθημερινή τους ζωή. Αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά και η ενεργειακή φτώχεια πρέπει να καταπολεμηθεί με βιώσιμο τρόπο. |
| --- | --- |

4.8.

Βρυξέλλες, 24 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 950 final.

1

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία έλαβε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 3.12

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Για τους τελικούς καταναλωτές, υπάρχουν δύο τρόποι προκειμένου να περιορίσουν το κόστος της ενέργειας: α) η εξοικονόμηση ενέργειας και β) η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τοπικό επίπεδο. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι και για τους δύο τρόπους απαιτούνται αρχικές επενδύσεις (π.χ. θερμομόνωση, πιο οικονομικές νέες συσκευές, φωτοβολταϊκά συστήματα κ.λπ.). Όσοι πλήττονται περισσότερο από υψηλές τιμές της ενέργειας συνήθως δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των εν λόγω επενδύσεων.
  Οι κρατικές συμβάσεις θα μπορούσαν να παράσχουν μια λύση: το κράτος χρηματοδοτεί τέτοιου είδους επενδύσεις εκ των προτέρων και οι καταναλωτές εξοφλούν τους τόκους και αποπληρώνουν μέσω τμήματος των εξοικονομήσεών τους στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης. Μπορούν να κρατούν τις υπόλοιπες εξοικονομήσεις. Το εν λόγω μοντέλο έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό στις αναπτυσσόμενες χώρες. Θα μπορούσε να μεταφερθεί εύκολα στην Ευρώπη. Είναι σημαντικό να τηρούνται τα ελάχιστα πρότυπα δικαίου σε θέματα προστασίας των καταναλωτών, όπως η διαφανής λογιστική και οι επιλογές τερματισμού. Μια άλλη επιλογή είναι οι άμεσες επενδυτικές επιχορηγήσεις. | Για τους τελικούς καταναλωτές, υπάρχουν δύο τρόποι προκειμένου να περιορίσουν το κόστος της ενέργειας: α) η εξοικονόμηση ενέργειας και β) η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τοπικό επίπεδο. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι και για τους δύο τρόπους απαιτούνται αρχικές επενδύσεις (π.χ. θερμομόνωση, πιο οικονομικές νέες συσκευές, φωτοβολταϊκά συστήματα κ.λπ.). Όσοι πλήττονται περισσότερο από υψηλές τιμές της ενέργειας συνήθως δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των εν λόγω επενδύσεων. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Για τους τελικούς καταναλωτές, υπάρχουν δύο τρόποι προκειμένου να περιορίσουν το κόστος της ενέργειας: α) η εξοικονόμηση ενέργειας και β) η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τοπικό επίπεδο. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι και για τους δύο τρόπους απαιτούνται αρχικές επενδύσεις (π.χ. θερμομόνωση, πιο οικονομικές νέες συσκευές, φωτοβολταϊκά συστήματα κ.λπ.). Όσοι πλήττονται περισσότερο από υψηλές τιμές της ενέργειας συνήθως δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των εν λόγω επενδύσεων.
  Οι κρατικές συμβάσεις θα μπορούσαν να παράσχουν μια λύση: το κράτος χρηματοδοτεί τέτοιου είδους επενδύσεις εκ των προτέρων και οι καταναλωτές εξοφλούν τους τόκους και αποπληρώνουν μέσω τμήματος των εξοικονομήσεών τους στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης. Μπορούν να κρατούν τις υπόλοιπες εξοικονομήσεις. Το εν λόγω μοντέλο έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό στις αναπτυσσόμενες χώρες. Θα μπορούσε να μεταφερθεί εύκολα στην Ευρώπη. Είναι σημαντικό να τηρούνται τα ελάχιστα πρότυπα δικαίου σε θέματα προστασίας των καταναλωτών, όπως η διαφανής λογιστική και οι επιλογές τερματισμού. Μια άλλη επιλογή είναι οι άμεσες επενδυτικές επιχορηγήσεις.

Για τους τελικούς καταναλωτές, υπάρχουν δύο τρόποι προκειμένου να περιορίσουν το κόστος της ενέργειας: α) η εξοικονόμηση ενέργειας και β) η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε τοπικό επίπεδο. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι και για τους δύο τρόπους απαιτούνται αρχικές επενδύσεις (π.χ. θερμομόνωση, πιο οικονομικές νέες συσκευές, φωτοβολταϊκά συστήματα κ.λπ.). Όσοι πλήττονται περισσότερο από υψηλές τιμές της ενέργειας συνήθως δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος των εν λόγω επενδύσεων.

Αιτιολογία

Να διαγραφεί, καθώς δεν είναι κατανοητό και η προτεινόμενη λύση είναι ασαφής. Δεν είναι ορθό να προτείνεται η μεταφορά λύσεων από αναπτυσσόμενες χώρες στην Ευρώπη χωρίς ενδελεχή επαλήθευση.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για την τροπολογία:

| Ψήφοι υπέρ: | 44 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 120 |
| Αποχές: | 51 |

Ψήφοι υπέρ:

44

Ψήφοι κατά:

120

Αποχές:

51

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/88 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/88

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαθεσιμότητα στην αγορά της Ένωσης και την εξαγωγή από την Ένωση ορισμένων βασικών και παράγωγων προϊόντων που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 995/2010»

[COM(2021) 706 final — 2021/0366(COD)]

(2022/C 275/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Arnold PUECH d’ALISSAC |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Florian MARIN |

Εισηγητής:

ο κ. Arnold PUECH d’ALISSAC

Συνεισηγητής:

ο κ. Florian MARIN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022
  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 17.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 225/3/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022

Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 17.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

225/3/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής. Η νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής είναι επίκαιρη και εξαιρετικά σημαντική. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ενώ κατανοεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιτύχει μια ισορροπία μεταξύ της ευκολίας εφαρμογής και της αποτελεσματικότητας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού θα πρέπει να διευρυνθεί:






  — | Ο κανονισμός δεν θα πρέπει να καλύπτει μόνο την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών. Η απαγόρευση διάθεσης στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει επίσης να καλύπτει βασικά και παράγωγα προϊόντα, η παραγωγή των οποίων οδήγησε στην καταστροφή άλλων οικοσυστημάτων υψηλής διατηρητέας αξίας, όπως οι σαβάνες, οι υγρότοποι, οι τυρφώνες, η μαγκρόβια βλάστηση ή οι παρόχθιες ζώνες ανάσχεσης. |
| --- | --- | --- |

1.2.

—

Ο κανονισμός δεν θα πρέπει να καλύπτει μόνο την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών. Η απαγόρευση διάθεσης στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει επίσης να καλύπτει βασικά και παράγωγα προϊόντα, η παραγωγή των οποίων οδήγησε στην καταστροφή άλλων οικοσυστημάτων υψηλής διατηρητέας αξίας, όπως οι σαβάνες, οι υγρότοποι, οι τυρφώνες, η μαγκρόβια βλάστηση ή οι παρόχθιες ζώνες ανάσχεσης.

| — | Σημαντικά βασικά προϊόντα που αποτελούν κίνδυνο για τα δάση, όπως το καλαμπόκι, η ζάχαρη και το καουτσούκ, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού από την έναρξη ισχύος του. Επίσης, ο κατάλογος των παράγωγων προϊόντων θα πρέπει να διευρυνθεί και ο κανονισμός θα πρέπει να καλύπτει προϊόντα από ζώα που τρέφονται με βασικά προϊόντα τα οποία αποτελούν κίνδυνο για τα δάση, ώστε να αποφευχθεί η διαρροή και ο αθέμιτος ανταγωνισμός. |
| --- | --- |

—

Σημαντικά βασικά προϊόντα που αποτελούν κίνδυνο για τα δάση, όπως το καλαμπόκι, η ζάχαρη και το καουτσούκ, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού από την έναρξη ισχύος του. Επίσης, ο κατάλογος των παράγωγων προϊόντων θα πρέπει να διευρυνθεί και ο κανονισμός θα πρέπει να καλύπτει προϊόντα από ζώα που τρέφονται με βασικά προϊόντα τα οποία αποτελούν κίνδυνο για τα δάση, ώστε να αποφευχθεί η διαρροή και ο αθέμιτος ανταγωνισμός.

| — | Εκτός από την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, ο κανονισμός πρέπει να αντιμετωπίζει άλλα πολύ σημαντικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που συνδέονται με την παραγωγή των προϊόντων που καλύπτει. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δίκαιη μεταχείριση των εργαζομένων και ζητήματα δικαιωμάτων των εργαζομένων. Το να απαιτείται νομιμότητα μόνο στη χώρα παραγωγής, όπως ορίζεται στην πρόταση, δεν επαρκεί για τους ίδιους ακριβώς λόγους που δεν επαρκεί για την αποφυγή της αποψίλωσης των δασών. |
| --- | --- |

—

Εκτός από την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, ο κανονισμός πρέπει να αντιμετωπίζει άλλα πολύ σημαντικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που συνδέονται με την παραγωγή των προϊόντων που καλύπτει. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δίκαιη μεταχείριση των εργαζομένων και ζητήματα δικαιωμάτων των εργαζομένων. Το να απαιτείται νομιμότητα μόνο στη χώρα παραγωγής, όπως ορίζεται στην πρόταση, δεν επαρκεί για τους ίδιους ακριβώς λόγους που δεν επαρκεί για την αποφυγή της αποψίλωσης των δασών.

| 1.3. | Η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης νομοθεσίας εξαρτάται από την προτεραιότητα που της δίνεται στα κράτη μέλη και από την επιχειρησιακή ικανότητα των αρμόδιων αρχών σε κάθε κράτος μέλος. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη διενεργούν αποδοτικό και αποτελεσματικό έλεγχο, ότι διατίθενται τα απαραίτητα κονδύλια για την πρωτοβουλία και ότι υπάρχουν συστήματα σε όλα τα κράτη μέλη πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Στην περίπτωση πολλών βασικών προϊόντων, η Ευρώπη δεν είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής. Για αυτά τα προϊόντα, η επίδραση μεμονωμένων ευρωπαϊκών μέτρων από την πλευρά της ζήτησης στην αποψίλωση θα μπορούσε να είναι περιορισμένη. Η πολιτική συνεργασία και η ευθυγράμμιση πρωτοβουλιών από την πλευρά της ζήτησης με άλλες σημαντικές χώρες εισαγωγής θα πρέπει να αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ικανοποίηση των ευρωπαϊκών απαιτήσεων για τεκμηρίωση θα αποτελέσει πρόκληση για τις χώρες και τις περιφέρειες παραγωγής, και ιδίως για τους γεωργούς και τους μικροκαλλιεργητές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το κόστος του προτεινόμενου κανονισμού δεν θα πρέπει να μεταφερθεί σε γεωργούς μικρής κλίμακας, των οποίων το εισόδημα μόλις και μετά βίας επαρκεί για τη διαβίωσή τους.
  Η Ευρώπη πρέπει να συνεργαστεί με τις χώρες παραγωγής και να προσφέρει τη βοήθειά της και τη συνεργασία της για την εφαρμογή των μέτρων που είναι απαραίτητα ώστε να πληρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει τον δυνητικό ρόλο των μικροϊδιοκτητών, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών ως παραγόντων αλλαγής και θα πρέπει να διασφαλίσει την αποτελεσματική, ελεύθερη, ουσιαστική και ενημερωμένη συμμετοχή των μικροκαλλιεργητών. Θα πρέπει να δοθεί επαρκής χρόνος στους παραγωγούς σε φτωχές χώρες προκειμένου να προσαρμοστούν.
  Ο ρόλος της πιστοποίησης και ο αντίκτυπος του προτεινόμενου κανονισμού στους γεωργούς, συμπεριλαμβανομένων των μικροκαλλιεργητών και των τοπικών κοινοτήτων, πρέπει να αξιολογηθεί εκ των προτέρων. Τα δε συμπεράσματα από αυτές τις αξιολογήσεις πρέπει να ενσωματωθούν στον κανονισμό πριν από την έναρξη ισχύος του. |
| --- | --- |

1.5.

Η Ευρώπη πρέπει να συνεργαστεί με τις χώρες παραγωγής και να προσφέρει τη βοήθειά της και τη συνεργασία της για την εφαρμογή των μέτρων που είναι απαραίτητα ώστε να πληρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει τον δυνητικό ρόλο των μικροϊδιοκτητών, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών ως παραγόντων αλλαγής και θα πρέπει να διασφαλίσει την αποτελεσματική, ελεύθερη, ουσιαστική και ενημερωμένη συμμετοχή των μικροκαλλιεργητών. Θα πρέπει να δοθεί επαρκής χρόνος στους παραγωγούς σε φτωχές χώρες προκειμένου να προσαρμοστούν.

Ο ρόλος της πιστοποίησης και ο αντίκτυπος του προτεινόμενου κανονισμού στους γεωργούς, συμπεριλαμβανομένων των μικροκαλλιεργητών και των τοπικών κοινοτήτων, πρέπει να αξιολογηθεί εκ των προτέρων. Τα δε συμπεράσματα από αυτές τις αξιολογήσεις πρέπει να ενσωματωθούν στον κανονισμό πριν από την έναρξη ισχύος του.

| 1.6. | Οι κυρώσεις θα πρέπει να είναι αποτρεπτικές. Ταυτόχρονα, οι κυρώσεις και η προσέγγιση μηδενικής ανοχής δεν θα πρέπει να οδηγούν στην αποφυγή κινδύνου. Εάν οι αγοραστές για την ευρωπαϊκή αγορά αποφεύγουν συνολικά περιοχές που αντιμετωπίζουν μη αμελητέο κίνδυνο αποψίλωσης, τότε οι γεωργοί και οι μικροκαλλιεργητές σε απομακρυσμένες περιοχές κινδυνεύουν να μείνουν στο περιθώριο. Επιπλέον, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την ευκαιρία να συντελέσει στον μετασχηματισμό προς την κατεύθυνση πιο βιώσιμων προτύπων παραγωγής για τις περιοχές όπου αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η Ευρώπη χαρακτηρίζεται από δομική ανεπάρκεια πρωτεϊνών, η οποία καλύπτεται επί του παρόντος από εισαγόμενες ζωοτροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες, ορισμένες από τις οποίες προέρχονται από περιοχές υψηλού κινδύνου αποψίλωσης των δασών.
  Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει τον βαθμό αυτάρκειάς της σε φυτικές πρωτεΐνες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει επίσης να αναπτύξει μια ειδική στρατηγική, η οποία θα συνδέεται με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το ταμείο καινοτομίας της ΕΕ, για την ανάπτυξη της κλιμάκωσης της παραγωγής και τη δημιουργία εμπορεύσιμων νέων πηγών πρωτεϊνών. Η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον φιλικό προς το περιβάλλον βιοδιϋλισμό για τα πολυετή αγρωστώδη και τη μεγάλης κλίμακας παραγωγή πρωτεϊνών από μικροφύκη που τρέφονται με μεθάνιο. |
| --- | --- |

1.7.

Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει τον βαθμό αυτάρκειάς της σε φυτικές πρωτεΐνες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει επίσης να αναπτύξει μια ειδική στρατηγική, η οποία θα συνδέεται με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το ταμείο καινοτομίας της ΕΕ, για την ανάπτυξη της κλιμάκωσης της παραγωγής και τη δημιουργία εμπορεύσιμων νέων πηγών πρωτεϊνών. Η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον φιλικό προς το περιβάλλον βιοδιϋλισμό για τα πολυετή αγρωστώδη και τη μεγάλης κλίμακας παραγωγή πρωτεϊνών από μικροφύκη που τρέφονται με μεθάνιο.

| 1.8. | Τυχόν εξαιρέσεις για τις ΜΜΕ και η απλούστευση της διαδικασίας δέουσας επιμέλειας στο πλαίσιο του συστήματος συγκριτικής αξιολόγησης χωρών δεν θα πρέπει να δημιουργήσουν κενά που θα μπορούσαν να καταστήσουν τον κανονισμό αναποτελεσματικό. Ταυτόχρονα, ο κανονισμός δεν θα πρέπει να δημιουργεί περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις και κόστη. Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει προσεκτικά εάν οι διατάξεις για γεωεντοπισμό σε μεμονωμένα γεωτεμάχια και ορισμένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης σε χώρες χαμηλού κινδύνου είναι ανάλογες ή απαραίτητες. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να διαδραματίσουν απτό ρόλο στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της μείωσης αποψίλωσης των δασών. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει να γίνουν μέλη της πολυσυμμετοχικής πλατφόρμας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η πλατφόρμα θα πρέπει να αναλάβει κεντρικό ρόλο στην εποπτεία της εφαρμογής της νομοθεσίας. Τα ενδιαφερόμενα μέρη της πλατφόρμας θα πρέπει να λαμβάνουν υποστήριξη που θα χρησιμοποιεί δορυφορικά δεδομένα και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ιδιοκτησία των δεδομένων αυτών. Τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν μια κοινή προσέγγιση για τον προσδιορισμό της υγείας και της κατάστασης των δασών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ο κανονισμός πρέπει να συνάδει με τις συμφωνίες που έχει συνάψει η ΕΕ με τους εμπορικούς της εταίρους. Ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας και εξαγωγέας, η ΕΕ ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως για τη διατήρηση ενός εύρυθμου, δίκαιου και βιώσιμου συστήματος διεθνούς εμπορίου. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό πλαίσιο

| 2.1. | Στις 17 Νοεμβρίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διαθεσιμότητα στην αγορά της Ένωσης και την εξαγωγή από την Ένωση ορισμένων βασικών και παράγωγων προϊόντων που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 995/2010. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρωτοβουλία αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την ενίσχυση της δράσης της ΕΕ για την προστασία και την αποκατάσταση των δασών του κόσμου, που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2019. Η πρόταση αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα και της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Η πρόταση αντικατοπτρίζει επίσης ορισμένα σημαντικά στοιχεία του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 22ας Οκτωβρίου 2020 με συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με ένα νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την ανάσχεση και την αντιστροφή της αποψίλωσης των δασών για την οποία φέρει ευθύνη η ΕΕ σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στόχος του κανονισμού είναι να περιοριστεί η αποψίλωση και η υποβάθμιση των δασών που προκαλούνται από την κατανάλωση και την παραγωγή της ΕΕ. Κάτι τέτοιο αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την παγκόσμια απώλεια βιοποικιλότητας. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ελαχιστοποίηση, από τις 31 Δεκεμβρίου 2020 και μετά, της κατανάλωσης προϊόντων που προέρχονται από αλυσίδες εφοδιασμού που συνδέονται με την αποψίλωση ή την υποβάθμιση των δασών και η αύξηση της ζήτησης και της εμπορίας νόμιμων και «μηδενικής αποψίλωσης» βασικών και παράγωγων προϊόντων στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ο προτεινόμενος κανονισμός καθορίζει τους ορισμούς «δάσος», «αποψίλωση δασών», «φυτευμένο δάσος» και «δασική φυτεία», οι οποίοι βασίζονται στους ορισμούς του FAO για τους όρους αυτούς, αλλά με ορισμένες σημαντικές αλλαγές. Ο ορισμός της έννοιας «υποβάθμιση δασών» αποκλίνει με ουσιαστικό τρόπο από τον αντίστοιχο ορισμό του FAO. Τα σχετικά βασικά και παράγωγα προϊόντα μπορούν να διατεθούν ή να καταστούν διαθέσιμα στην αγορά της Ένωσης, ή να εξαχθούν μόνο εάν πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:






  — | τα βασικά ή τα παράγωγα προϊόντα είναι «μηδενικής αποψίλωσης» |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

τα βασικά ή τα παράγωγα προϊόντα είναι «μηδενικής αποψίλωσης»

| — | έχουν παραχθεί σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της χώρας παραγωγής· και |
| --- | --- |

—

έχουν παραχθεί σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της χώρας παραγωγής· και

| — | καλύπτονται από δήλωση δέουσας επιμέλειας. |
| --- | --- |

—

καλύπτονται από δήλωση δέουσας επιμέλειας.

| 2.5. | Τα «σχετικά» βασικά και παράγωγα προϊόντα —το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού— απαριθμούνται στο άρθρο 1: βοοειδή, κακάο, καφές, φοινικέλαιο, σόγια και ξυλεία. Επιπλέον, το παράρτημα 1 προσδιορίζει ορισμένα «σχετικά παράγωγα προϊόντα» τα οποία περιέχουν, έχουν τραφεί ή έχουν κατασκευαστεί ή παρασκευαστεί με τη χρήση σχετικών βασικών προϊόντων, με αναφορά στον κωδικό ΕΣ του προϊόντος.
  Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αποφασίστηκε με την αξιολόγηση των παραμέτρων που θα του επέτρεπαν να μειώσει αποτελεσματικότερα τη συμβολή της Ένωσης στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών που προκαλούνται λόγω των βασικών και των παράγωγων προϊόντων, καθώς και της (έλλειψης) ικανότητας της Επιτροπής να διερευνήσει τον πιθανό αντίκτυπο της εφαρμογής του κανονισμού σε όλα τα παράγωγα προϊόντα.
  Το πεδίο εφαρμογής των παράγωγων προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα I θα επανεξεταστεί το αργότερο δύο χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού. Η Επιτροπή μπορεί να θεσπίζει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις προκειμένου να συμπεριλαμβάνει πρόσθετα «σχετικά παράγωγα προϊόντα». |
| --- | --- |

2.5.

Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αποφασίστηκε με την αξιολόγηση των παραμέτρων που θα του επέτρεπαν να μειώσει αποτελεσματικότερα τη συμβολή της Ένωσης στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών που προκαλούνται λόγω των βασικών και των παράγωγων προϊόντων, καθώς και της (έλλειψης) ικανότητας της Επιτροπής να διερευνήσει τον πιθανό αντίκτυπο της εφαρμογής του κανονισμού σε όλα τα παράγωγα προϊόντα.

Το πεδίο εφαρμογής των παράγωγων προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα I θα επανεξεταστεί το αργότερο δύο χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού. Η Επιτροπή μπορεί να θεσπίζει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις προκειμένου να συμπεριλαμβάνει πρόσθετα «σχετικά παράγωγα προϊόντα».

| 2.6. | Η δέουσα επιμέλεια για τους φορείς εκμετάλλευσης περιλαμβάνει τη συλλογή πληροφοριών, εγγράφων και δεδομένων, καθώς και μέτρων αξιολόγησης κινδύνου και μέτρων μετριασμού του κινδύνου. Οι πληροφορίες που είναι απαραίτητες προκειμένου να πληρούνται οι απαιτήσεις του κανονισμού περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τους προμηθευτές, την ταυτοποίηση της χώρας παραγωγής και τις συντεταγμένες γεωεντοπισμού όλων των γεωτεμαχίων όπου έχουν παραχθεί τα σχετικά βασικά προϊόντα και παράγωγα προϊόντα, καθώς και το εύρος ημερομηνίας και ώρας παραγωγής. Οι έμποροι που είναι ΜΜΕ θα υπόκεινται σε λιγότερο αυστηρές υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το σύστημα δέουσας επιμέλειας βασίζεται στα αποτελέσματα και περιλαμβάνει την υποχρέωση των φορέων εκμετάλλευσης να επιβεβαιώνουν ότι ο κίνδυνος τα σχετικά βασικά ή παράγωγα προϊόντα να μην είναι νόμιμα και/ή μηδενικής αποψίλωσης είναι μηδενικός ή μόνον «αμελητέος». Εάν οι φορείς εκμετάλλευσης δεν εκπληρώνουν την υποχρέωση αυτή, απαγορεύεται να διαθέτουν τα σχετικά βασικά και παράγωγα προϊόντα στην αγορά της ΕΕ ή να τα εξάγουν από αυτήν. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ο προτεινόμενος κανονισμός εισάγει ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης χωρών που θα επιτρέψει στην Επιτροπή να κατηγοριοποιεί τις χώρες ή τις υποεθνικές οντότητες σύμφωνα με τα πρότυπα αποψίλωσης που συνδέονται με τα σχετικά προϊόντα που καλύπτει ο κανονισμός αυτός. Θα υπάρχουν τρεις κατηγορίες κινδύνου — χαμηλός, συνήθης και υψηλός. Οι υποχρεώσεις για τους φορείς εκμετάλλευσης και τις αρχές των κρατών μελών θα ποικίλλουν ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου της χώρας ή της περιφέρειας παραγωγής, δηλαδή με καθήκοντα «απλουστευμένης δέουσας επιμέλειας» για τις χώρες ή τις περιφέρειες χαμηλού κινδύνου και απαιτήσεις ενισχυμένου ελέγχου για τις αρμόδιες αρχές όσον αφορά τις εισαγωγές από χώρες υψηλού κινδύνου. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Ο κανονισμός περιλαμβάνει υποχρεώσεις των κρατών μελών ως προς τη διασφάλιση αποτελεσματικών ελέγχων βασικών και παράγωγων προϊόντων μέσω των αρμόδιων αρχών τους, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης σχεδίου που περιλαμβάνει προσέγγιση με βάση τον κίνδυνο. Παρομοίως, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διενεργούν ελέγχους στους φορείς εκμετάλλευσης. Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν επαρκείς εξουσίες και πόρους προκειμένου να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την πρόταση κανονισμού έχει ως στόχο να παράσχει μια προοπτική της κοινωνίας των πολιτών για τον κανονισμό. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής. Ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας αποψίλωσης συνδέεται με την επέκταση των γεωργικών εκτάσεων και τη ζήτηση για βασικά προϊόντα όπως το βόειο κρέας, το ξύλο, το φοινικέλαιο και η σόγια. Η ΕΕ είναι ένας σημαντικός καταναλωτής αυτών των προϊόντων, ορισμένα από τα οποία παράγονται με μη βιώσιμο τρόπο, προκαλώντας αποψίλωση των δασών. Ως εκ τούτου, η νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής είναι επίκαιρη και εξαιρετικά σημαντική. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι ένας κανονισμός της ΕΕ θα στείλει ένα ισχυρό μήνυμα στην αγορά και θα παράσχει ένα ισχυρό κίνητρο για τις αλυσίδες εφοδιασμού, για τις οποίες η ΕΕ είναι σημαντικός διεθνής αγοραστής, ώστε να μετασχηματίσουν και να τεκμηριώσουν την παραγωγή με στόχο τη μηδενική αποψίλωση. Επιπλέον, οι κοινοί κανόνες της ΕΕ θα δημιουργήσουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για ορισμένα βασικά προϊόντα, η Ευρώπη απέχει πολύ από το να είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας και έχει μικρότερη μόχλευση ως προς την επιρροή στην οργάνωση και τη διαχειριστική υποστήριξη των αλυσίδων εφοδιασμού στις χώρες παραγωγής Θα πρέπει να γίνει σαφής διαφοροποίηση μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων όσον αφορά την αποψίλωση. Η επιρροή των μεγάλων εταιρειών στην εφοδιαστική αλυσίδα είναι τεράστια.
  Η πολιτική συνεργασία και η ευθυγράμμιση πρωτοβουλιών από την πλευρά της ζήτησης προϊόντων μηδενικής αποψίλωσης με άλλες σημαντικές χώρες εισαγωγής θα πρέπει να αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα. Η επερχόμενη διάσκεψη των μερών της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP27) θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία προκειμένου να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία. |
| --- | --- |

3.3.

Η πολιτική συνεργασία και η ευθυγράμμιση πρωτοβουλιών από την πλευρά της ζήτησης προϊόντων μηδενικής αποψίλωσης με άλλες σημαντικές χώρες εισαγωγής θα πρέπει να αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα. Η επερχόμενη διάσκεψη των μερών της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP27) θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία προκειμένου να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία.

| 3.4. | Η συνεργασία με τις χώρες παραγωγής είναι ακόμη πιο σημαντική με στόχο τη στήριξή τους στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της αποψίλωσης. Η μείωση της φτώχειας, η προσφορά και η αύξηση των ευκαιριών πρόσβασης σε αξιοπρεπή διαβίωση, συμπεριλαμβανομένων ποιοτικών θέσεων εργασίας και επενδύσεων στην ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, θα έχουν άμεσο αντίκτυπο στην αποψίλωση των δασών. Η μείωση της αποψίλωσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πολιτιστική σημασία του δάσους, ειδικά για τις αγροτικές και τις δασικές κοινότητες. Όσον αφορά την απόληψη ξυλείας, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει να συμβάλει στην εφαρμογή βιώσιμων τεχνικών διαχείρισης των δασών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ένα μέρος της αποψίλωσης σε ορισμένες χώρες προκαλείται από γεωργούς και αγροτικές κοινότητες που βασίζονται στη χρήση ξυλείας για καύσιμα και θέρμανση ή καθαρίζουν μικρά γεωτεμάχια για καλλιέργεια και βοσκή. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα της αποψίλωσης των δασών οφείλεται στη μετατροπή δασών σε εμπορικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Ο προτεινόμενος κανονισμός δεν θα εφαρμόζεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι τοπικές κοινότητες εκκαθαρίζουν τα δάση που έχουν στην ιδιοκτησία τους ή την αποκλειστική τους διάθεση για να στηρίξουν τα μέσα βιοπορισμού τους, εάν αυτό δεν έχει ως αποτέλεσμα τη διάθεση στην αγορά της ΕΕ προϊόντων που καλλιεργούνται στις εν λόγω εκτάσεις. Εντούτοις, οι μηχανισμοί στήριξης, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδοτικής στήριξης και της συνεργασίας, στους οποίους συμμετέχουν αυτές οι ομάδες, θα είναι επίσης σημαντικοί για την περαιτέρω μείωση της αποψίλωσης των δασών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το κόστος του παρόντος κανονισμού δεν θα πρέπει να μετακυλίεται στους γεωργούς μικρής κλίμακας —είτε εξάγεται η παραγωγή τους είτε όχι—, των οποίων το εισόδημα μόλις και μετά βίας επαρκεί για τη διαβίωσή τους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξάλειψη, κατά κύριο λόγο, των πρακτικών μεγάλης κλίμακας ή των πρακτικών μεγάλου αριθμού μικρών και μεσαίων φορέων εκμετάλλευσης, όπου το δάσος υλοτομείται για εμπορικούς γεωργικούς ή άλλους βιομηχανικούς σκοπούς (όπως η εξόρυξη, η εκμετάλλευση φυσικών πόρων ή οι συναφείς υποδομές). Η ευαισθητοποίηση στην ΕΕ και στις χώρες παραγωγής σχετικά με τον ρόλο και τη σημασία των δασών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της δέσμευσης άνθρακα είναι σημαντική· η ΕΕ θα πρέπει να διαθέσει οικονομική στήριξη για αυτόν τον σκοπό. Είναι απαραίτητο να μεταφερθούν βέλτιστες πρακτικές, καθώς και να οικοδομηθούν θεματικές γέφυρες και υπηρεσίες μίας στάσης σε διαδικτυακές πλατφόρμες παγκοσμίως. Η εκπαίδευση, η κατάρτιση και το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό είναι ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη μείωση της αποψίλωσης. Τα προγράμματα τεχνικής υποστήριξης που συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας θα πρέπει να θεωρούνται εναλλακτική λύση αντί της κατάληψης περισσότερων γαιών για γεωργικούς σκοπούς. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ ζητά έναν μηχανισμό επείγουσας αντίδρασης για τη στήριξη των ατόμων και της κοινωνίας των πολιτών που προστατεύουν τα δάση εντός και εκτός της ΕΕ. Οι τοπικές και οι αυτόχθονες κοινότητες αντιμετωπίζουν σημαντικούς κινδύνους όσον αφορά την προστασία των δασών και του περιβάλλοντος, τις κατολισθήσεις και τους οικοτόπους. Άνθρωποι σκοτώνονται για την προστασία και την υπεράσπισή τους, τόσο εκτός ΕΕ όσο και σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η συντριπτική πλειονότητα των γεωργών και των μικροκαλλιεργητών δεν εμπλέκεται σε παράνομες πρακτικές ή σε πρακτικές αποψίλωσης, και ένας αυξανόμενος αριθμός από αυτές τις ομάδες συνεργάζεται με τοπικούς, ευρωπαϊκούς και διεθνείς ομολόγους τους για την τεκμηρίωση υπεύθυνων πρακτικών στο πλαίσιο συστημάτων πιστοποίησης ή πρωτοβουλιών τοπίου.
  Αυτοί οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να μείνουν στο περιθώριο. Η Ευρώπη πρέπει να συνεργαστεί με τις χώρες παραγωγής και να προσφέρει τη συνεργασία της για την εφαρμογή των μέτρων που είναι απαραίτητα ώστε να πληρούνται οι προτεινόμενες απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας της αλυσίδας εφοδιασμού και για την ανάπτυξη εθνικών συστημάτων ιχνηλασιμότητας των βασικών προϊόντων, όπου επί του παρόντος δεν υπάρχουν. Θα πρέπει να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος στις χώρες παραγωγής προκειμένου να προσαρμοστούν. |
| --- | --- |

3.8.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να μείνουν στο περιθώριο. Η Ευρώπη πρέπει να συνεργαστεί με τις χώρες παραγωγής και να προσφέρει τη συνεργασία της για την εφαρμογή των μέτρων που είναι απαραίτητα ώστε να πληρούνται οι προτεινόμενες απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας της αλυσίδας εφοδιασμού και για την ανάπτυξη εθνικών συστημάτων ιχνηλασιμότητας των βασικών προϊόντων, όπου επί του παρόντος δεν υπάρχουν. Θα πρέπει να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος στις χώρες παραγωγής προκειμένου να προσαρμοστούν.

| 3.9. | Ο προτεινόμενος κανονισμός δεν θα πρέπει να οδηγήσει μόνο στο «πρασίνισμα» των αλυσίδων εφοδιασμού της ΕΕ, χωρίς να αντιμετωπίζονται οι υποκείμενοι παράγοντες της αποψίλωσης των δασών. Μια πιθανή συνέπεια της προτεινόμενης νομοθεσίας είναι ότι ορισμένοι ευρωπαϊκοί φορείς εκμετάλλευσης ενδέχεται να επιλέξουν να προμηθεύονται τα βασικά και παράγωγα προϊόντα τους από «ασφαλέστερες» χώρες (όπου είναι δυνατόν) για να αποφύγουν τους κινδύνους αποψίλωσης ή παρανομίας. Εάν συμβεί αυτό, ο όγκος του εμπορίου της ΕΕ σε προϊόντα που θέτουν σε κίνδυνο τα δάση σε χώρες υψηλού κινδύνου μπορεί να μειωθεί, μειώνοντας ενδεχομένως τις ευκαιρίες της ΕΕ να επηρεάσει τη διακυβέρνηση των δασών στις εν λόγω χώρες. Επιπλέον, η Ευρώπη δεν πρέπει να χάσει την ευκαιρία να συντελέσει στον μετασχηματισμό προς την κατεύθυνση πιο βιώσιμων προτύπων παραγωγής για τις περιοχές όπου αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία, εάν οι αγοραστές αποφεύγουν συνολικά περιοχές που αντιμετωπίζουν μη αμελητέο κίνδυνο αποψίλωσης. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό θα πρέπει να επεκταθούν περαιτέρω και στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και επενδύσεις που συνδέονται με την παραγωγή, τη μεταποίηση, το εμπόριο ή τη διάθεση στην αγορά των σχετικών βασικών και παράγωγων προϊόντων δεν συνδέονται με την αποψίλωση, την υποβάθμιση των δασών ή την παραβίαση της εθνικής νομοθεσίας και των διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η κοινή γεωργική πολιτική και η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» θα μπορούσαν να προκαλέσουν μείωση της γεωργικής παραγωγής στην ΕΕ στο μέλλον (1). Ωστόσο, ο οικολογικός προσανατολισμός της Ευρώπης δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε εξωτερίκευση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παραγωγής. Η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στη γεωργική παραγωγή που μπορεί να συνεχίσει με τον ίδιο ρυθμό ή να αυξηθεί, ενώ ταυτόχρονα θα γίνει πιο πράσινη και πιο βιώσιμη. Οι μη παραγωγικές εκτάσεις της ΚΓΠ 2023 θα αυξήσουν τις ανάγκες παραγωγής στον κόσμο, καθώς και τον κίνδυνο αποψίλωσης. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η Ευρώπη χαρακτηρίζεται από δομική ανεπάρκεια πρωτεϊνών που καλύπτεται επί του παρόντος από εισαγόμενες ζωοτροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες, ορισμένες από τις οποίες προέρχονται από περιοχές υψηλού κινδύνου αποψίλωσης των δασών.
  Η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και της παγκόσμιας μεσαίας τάξης συνεπάγονται ακόμη μεγαλύτερη συνολική ζήτηση. Η Ευρώπη πρέπει όχι μόνο να αυξήσει τον βαθμό αυτάρκειάς της σε φυτικές πρωτεΐνες και σε πρωτεΐνες για ζωοτροφές, αλλά και να επενδύσει σε τεχνολογίες που θα μας επιτρέπουν να παράγουμε περισσότερες πρωτεΐνες χωρίς να καταληφθεί περισσότερη γη για παραγωγή.
  Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να αναπτύξει μια ειδική στρατηγική, ενδεχομένως σε σύνδεση με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το ταμείο καινοτομίας της ΕΕ, για την κλιμάκωση της παραγωγής και τη δημιουργία εμπορεύσιμων νέων πηγών πρωτεΐνης. Η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον βιοδιϋλισμό για τα πολυετή αγρωστώδη και τη μεγάλης κλίμακας παραγωγή πρωτεϊνών από μικροφύκη που τρέφονται με μεθάνιο. |
| --- | --- |

3.12.

Η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και της παγκόσμιας μεσαίας τάξης συνεπάγονται ακόμη μεγαλύτερη συνολική ζήτηση. Η Ευρώπη πρέπει όχι μόνο να αυξήσει τον βαθμό αυτάρκειάς της σε φυτικές πρωτεΐνες και σε πρωτεΐνες για ζωοτροφές, αλλά και να επενδύσει σε τεχνολογίες που θα μας επιτρέπουν να παράγουμε περισσότερες πρωτεΐνες χωρίς να καταληφθεί περισσότερη γη για παραγωγή.

Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να αναπτύξει μια ειδική στρατηγική, ενδεχομένως σε σύνδεση με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το ταμείο καινοτομίας της ΕΕ, για την κλιμάκωση της παραγωγής και τη δημιουργία εμπορεύσιμων νέων πηγών πρωτεΐνης. Η στρατηγική αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον βιοδιϋλισμό για τα πολυετή αγρωστώδη και τη μεγάλης κλίμακας παραγωγή πρωτεϊνών από μικροφύκη που τρέφονται με μεθάνιο.

| 3.13. | Ο αγροτικός τομέας στην Ευρώπη αντιμετωπίζει ταχέως αυξανόμενες τιμές των πόρων, οι οποίες είναι πιθανό να οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές των τροφίμων. Αυτό προστίθεται στις επί του παρόντος υψηλές τιμές ενέργειας, οι οποίες επηρεάζουν τους προϋπολογισμούς για τους Ευρωπαίους πολίτες. Θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα στην επιλογή των μέτρων και στο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του κανονισμού, ώστε να δοθεί χρόνος στις αλυσίδες εφοδιασμού να προσαρμοστούν ώστε να αποφευχθούν οι απότομες αυξήσεις τιμών. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ζήτηση για προϊόντα που θέτουν σε κίνδυνο τα δάση αναμένεται να αυξηθεί καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός και η παγκόσμια μεσαία τάξη αυξάνονται. Οι καταναλωτές θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τη σημασία των βιώσιμων, υγιών και ισορροπημένων καταναλωτικών προτύπων, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση NAT/755 (2). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ο κανονισμός πρέπει να συνάδει με τις συμφωνίες που έχει συνάψει η ΕΕ με τους εμπορικούς της εταίρους. Ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας και εξαγωγέας, η ΕΕ ενδιαφέρεται ιδιαιτέρως για ένα εύρυθμο, δίκαιο και βιώσιμο σύστημα διεθνούς εμπορίου. Για λόγους διοικητικής οικονομίας, η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις για τα προϊόντα που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να ελέγχεται κατά την εισαγωγή τους στην ΕΕ. Άπαξ και εγκριθούν τα προϊόντα, θα πρέπει να μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην ΕΕ χωρίς να απαιτούνται πρόσθετοι έλεγχοι. |
| --- | --- |

3.15.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Άλλα οικοσυστήματα, όπως οι σαβάνες, οι υγρότοποι, οι τυρφώνες, η μαγκρόβια βλάστηση ή οι παρόχθιες αποθήκες, έχουν υψηλή αξία διατήρησης και πολλά κινδυνεύουν να υποβαθμιστούν. Αυτές οι προστατευόμενες περιοχές υψηλής αξίας θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον κανονισμό. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο προστασίας των αδιατάρακτων δασών, εντάσσοντάς τα στην προστασία της Unesco. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ορισμένα σημαντικά βασικά προϊόντα που συνεπάγονται κίνδυνο για τα δάση, όπως το καλαμπόκι, η ζάχαρη και το καουτσούκ, δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Ο κατάλογος των παράγωγων προϊόντων περιορίζεται σε λίγα, γεγονός που μειώνει τον αντίκτυπο του κανονισμού. Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του κανονισμού, όλα τα προϊόντα που συνδέονται με την αποψίλωση, την υποβάθμιση των δασών και την απώλεια προστατευόμενων περιοχών υψηλής αξίας πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο καουτσούκ, το καλαμπόκι, τις μπανάνες, το ζαχαροκάλαμο και σε όλα τα κρέατα από ζώα που τρέφονται με σόγια (όπως το χοιρινό και τα πουλερικά). Η ΕΟΚΕ ζητεί μετ’ επιτάσεως τη διενέργεια απογραφής της δασικής μάζας σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό το ζήτημα θα πρέπει να λυθεί στο άμεσο μέλλον. Οι βασικοί ορισμοί του παρόντος κανονισμού (λόγου χάρη «μηδενικής αποψίλωσης» ή «υποβάθμιση των δασών») θα πρέπει να συνάδουν με τους ορισμούς του FAO. Οι προσαρμοσμένοι ορισμοί ή ορισμοί που βασίζονται μόνο εν μέρει στους ορισμούς του FAO δημιουργούν απλώς περιθώρια ερμηνείας και, ως εκ τούτου, θα μπορούσαν να επιφέρουν νομική αβεβαιότητα για τους φορείς εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η επιβολή του κανονισμού θα γίνεται από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. Επομένως, η αποτελεσματικότητα της προτεινόμενης νομοθεσίας εξαρτάται από την προτεραιότητα που της δίνεται και από την επιχειρησιακή ικανότητα των δημόσιων αρχών σε κάθε κράτος μέλος. Η διασφάλιση ότι διατίθενται τα απαραίτητα κονδύλια και ότι υπάρχουν συστήματα σε όλα τα κράτη μέλη πρέπει να αποτελέσει υψηλή προτεραιότητα. Οι ειδικές επενδύσεις σε υποδομές ΤΠ, ανθρώπινους πόρους και στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας για τις δημόσιες αρχές σε κάθε κράτος μέλος με στόχο την αποτελεσματική και επαρκή παρακολούθηση, τον καθορισμό σημείων αναφοράς και την αξιολόγηση κινδύνου είναι σημαντικές. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη. Οι οντότητες στις οποίες εφαρμόζεται ο κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζουν ένα διαφανές σύστημα παρακολούθησης (συμπεριλαμβανομένων των δημοσιεύσεων των εκθέσεων δέουσας επιμέλειας σε μορφή που δεν θέτει σε κίνδυνο τις εμπιστευτικές επιχειρηματικές πληροφορίες). Η καταληκτική ημερομηνία πρέπει να είναι παρελθούσα ημερομηνία για να αποφεύγεται η ενθάρρυνση της περαιτέρω αποψίλωσης των δασών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ο κανονισμός επικεντρώνεται στην αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών που συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση επιλεγμένων βασικών και παράγωγων προϊόντων στην Ευρώπη. Ωστόσο, αποτυγχάνει να αντιμετωπίσει άλλα πολύ σημαντικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που σχετίζονται με την παραγωγή των προϊόντων που καλύπτονται. Ειδικότερα, η επιλεγείσα προσέγγιση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βασίζεται αποκλειστικά στους νόμους που ισχύουν βάσει των εθνικών νομικών πλαισίων. Αυτό αφήνει σημαντικά κενά όσον αφορά τη διασφάλιση των γαιοκτητικών δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων και άλλων διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο συμπλήρωσης της πρότασής της με κατευθυντήριες γραμμές για τη διενέργεια δέουσας επιμέλειας και αξιολογήσεων κινδύνου σχετικά με τις αλυσίδες εφοδιασμού σε κάθε τομέα βασικών προϊόντων. Οι κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να περιλαμβάνουν πιθανές πηγές πληροφοριών τις οποίες θα μπορούσαν να συμβουλεύονται οι σχετικοί υπεύθυνοι φορείς εκμετάλλευσης, όπως συστήματα πιστοποίησης που πληρούν συγκεκριμένα ελάχιστα πρότυπα. Στόχος θα πρέπει να είναι η θέσπιση ενός συνεκτικού συστήματος για υπεύθυνες αλυσίδες εφοδιασμού μηδενικής αποψίλωσης, με βάση ορισμένες από τις σημαντικές εργασίες που έχουν γίνει σε ορισμένα υφιστάμενα συστήματα πιστοποίησης.

| 4.5. | Το αργότερο πέντε χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα προβεί σε αξιολόγηση του αντικτύπου που θα έχει στους γεωργούς, ιδίως στους μικροκαλλιεργητές, τους αυτόχθονες πληθυσμούς και τις τοπικές κοινότητες, καθώς και της πιθανής ανάγκης για πρόσθετη στήριξη. Η πρόταση προβλέπει επίσης την αξιολόγηση της ανάγκης και της δυνατότητας υλοποίησης πρόσθετων εργαλείων διευκόλυνσης του εμπορίου, ώστε να στηρίξει την επίτευξη των στόχων του κανονισμού μέσω της αναγνώρισης συστημάτων πιστοποίησης.
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος της πιστοποίησης και οι επιπτώσεις για τους γεωργούς, μεταξύ άλλων στους μικροκαλλιεργητές και τις τοπικές κοινότητες, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη λειτουργία και τον επιδιωκόμενο και ακούσιο αντίκτυπο του προτεινόμενου κανονισμού. Πρέπει να καλύπτονται από εκ των προτέρων αξιολογήσεις, και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τις αξιολογήσεις αυτές πρέπει να ενσωματωθούν στον κανονισμό πριν από την έναρξη ισχύος του. |
| --- | --- |

4.5.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος της πιστοποίησης και οι επιπτώσεις για τους γεωργούς, μεταξύ άλλων στους μικροκαλλιεργητές και τις τοπικές κοινότητες, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη λειτουργία και τον επιδιωκόμενο και ακούσιο αντίκτυπο του προτεινόμενου κανονισμού. Πρέπει να καλύπτονται από εκ των προτέρων αξιολογήσεις, και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τις αξιολογήσεις αυτές πρέπει να ενσωματωθούν στον κανονισμό πριν από την έναρξη ισχύος του.

| 4.6. | Τυχόν εξαιρέσεις για τις ΜΜΕ και η απλούστευση της διαδικασίας δέουσας επιμέλειας στο πλαίσιο του συστήματος συγκριτικής αξιολόγησης χωρών δεν θα πρέπει να δημιουργήσουν κενά που θα μπορούσαν να καταστήσουν τον κανονισμό αναποτελεσματικό. Ταυτόχρονα, ο κανονισμός δεν θα πρέπει να δημιουργεί περιττές διοικητικές επιβαρύνσεις και κόστη. Ένας δημόσιος οργανισμός αξιολόγησης (3) της ΕΕ για τα ανθρώπινα και τα περιβαλλοντικά δικαιώματα στο επιχειρηματικό πλαίσιο μπορεί να βοηθήσει τις ΜΜΕ να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους. Η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει προσεκτικά εάν οι προτεινόμενες διατάξεις για γεωεντοπισμό σε μεμονωμένα γεωτεμάχια και οι απαιτήσεις τεκμηρίωσης σε χώρες χαμηλού κινδύνου είναι ανάλογες ή απαραίτητες. Ορισμένες απαιτήσεις στην ΕΕ όχι μόνον θα οδηγούσαν σε συγκρούσεις σε σχέση με την αρχή της επικουρικότητας των κρατών μελών, αλλά, πρωτίστως, θα συνεπάγονταν επίσης δυσανάλογη επιβάρυνση για τους μικρούς παραγωγούς οι οποίοι εξασφαλίζουν σημαντικό μερίδιο της προσφοράς στην ΕΕ. Για λόγους διαφάνειας, τα ακριβή κριτήρια της ταξινόμησης πρέπει να δημοσιοποιούνται. Θα πρέπει να δοθεί στήριξη στους μικρούς ιδιοκτήτες δασών εντός και εκτός της ΕΕ με στόχο τη βελτίωση της βιώσιμης διαχείρισης των δασών, την πρόσβαση σε βιώσιμη χρηματοδότηση και την προσφορά βιώσιμων δασικών προϊόντων. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Τα άρθρα 22 και 24 περιλαμβάνουν διατάξεις για απόσυρση από την αγορά και την πιθανή καταστροφή βασικών ή παράγωγων προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τον κανονισμό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό θα ερχόταν σε σύγκρουση με άλλες σημαντικές αρχές και στόχους πολιτικής της ΕΕ, μεταξύ άλλων την πρόληψη της σπατάλης τροφίμων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει αυτές τις διατάξεις προκειμένου να αποφευχθεί η καταστροφή πολύτιμων πόρων. Σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού (άρθρο 3) η ξυλεία που προέρχεται από νόμιμη (εγκεκριμένη) εκχέρσωση δασών με σκοπό τη δημιουργία γεωργικής γης δεν θα πρέπει να διατίθεται στην αγορά. Θα ήταν σκόπιμο να διευκρινιστεί ότι η ξυλεία που προέρχεται από συγκεκριμένες εγκεκριμένες διαδικασίες εκχέρσωσης, στις οποίες έχει εντοπιστεί η κοινωνική ανάγκη για αλλαγή της χρήσης γης, δεν καλύπτεται αυτομάτως από την απαγόρευση εμπορίας. Οι διατάξεις αυτές θα πρέπει να βασίζονται σε διατάξεις που περιλαμβάνονται ήδη στη δασική νομοθεσία πολλών κρατών μελών, όπου η μετατροπή επιτρέπεται σε εξαιρετικές περιστάσεις βάσει κριτηρίων όπως τα ποσοστά δάσωσης, η διαχείριση των δασών και η αντιστάθμιση μέσω νέων φυτεύσεων. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν κοινή προσέγγιση με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ όσον αφορά τις οικονομικές ή μη κυρώσεις, παράλληλα με τις ποινικές κυρώσεις για σοβαρότερες παραβιάσεις του νόμου. Για τον καθορισμό των κυρώσεων, πρέπει επίσης να θεσπιστούν και να προωθηθούν διαφανή κριτήρια. Εκτός από τα διοικητικά πρόστιμα και τις διοικητικές κυρώσεις, ο κανονισμός θα πρέπει να προβλέπει ότι οι φορείς εκμετάλλευσης μπορούν να θεωρούνται υπεύθυνοι στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου για μη συμμόρφωση με τις διατάξεις του κανονισμού. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η έννοια της νομιμότητας που αναφέρεται στα έγγραφα της Επιτροπής είναι πολύ ήπια για την αντιμετώπιση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτούνται ισχυρότερα μέσα στη νομοθεσία αυτή, όπως η αστική ευθύνη και η διασφάλιση. Οι εισαγωγές της ΕΕ θα πρέπει να περιλαμβάνουν κριτήρια επαλήθευσης όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας, την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και τη δίκαιη μεταχείριση των εργαζομένων. Τα δικαιώματα των εργαζομένων, η υγεία και η ασφάλεια, το φύλο, η προβλεψιμότητα της σταδιοδρομίας, η πρόσβαση σε ένα δίκαιο συνταξιοδοτικό σύστημα και ποιοτικές θέσεις εργασίας για τους εργαζόμενους στη βιομηχανία ξύλου και τις δασικές κοινότητες, καθώς και για τους αυτόχθονες πληθυσμούς, πρέπει να ληφθούν υπόψη παράλληλα με τα κριτήρια βιώσιμης διαχείρισης των δασών και την αποψίλωση. Η δίκαιη γαιοκτησία και η πρόσβαση στη γη θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητες. Τα διεθνώς αναγνωρισμένα ανθρώπινα δικαιώματα θα πρέπει να αποτελούν μέρος των διαδικασιών δέουσας επιμέλειας, των απαιτήσεων τοποθέτησης στην αγορά και των κριτηρίων αξιολόγησης, ενώ η καταναγκαστική και η παιδική εργασία θα πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά και να εξαλειφθούν. Το άρθρο 3 στοιχείο β) θα πρέπει, εκτός από την εθνική νομοθεσία, να λαμβάνει επίσης υπόψη τις διεθνώς συναφείς κοινωνικές ρήτρες και τα κριτήρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα που βασίζονται στις βασικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), ιδίως τη σύμβαση C169 — Σύμβαση περί των ιθαγενών λαών και των λαών με φυλετική συγκρότηση, 1989 (αριθ. 169) και C184 — Σύμβαση για την ασφάλεια και την υγεία στη γεωργία, 2001 (αριθ. 184) και άλλες διεθνείς πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα (4). Αυτό θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 της πρότασης. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να διαδραματίσουν απτό ρόλο στην παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της μείωσης αποψίλωσης των δασών. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών θα πρέπει να γίνουν μέλη της πολυσυμμετοχικής πλατφόρμας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΕ, στην οποία θα πρέπει να ανατεθεί κεντρικός ρόλος στην εποπτεία της εφαρμογής της νομοθεσίας. Τα ενδιαφερόμενα μέρη της πλατφόρμας θα πρέπει να λαμβάνουν υποστήριξη που θα χρησιμοποιεί δορυφορικά δεδομένα και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ιδιοκτησία των δεδομένων αυτών. Είναι απαραίτητο τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μια κοινή προσέγγιση για τον προσδιορισμό της υγείας και της κατάστασης των δασών. |
| --- | --- |

4.10.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121368

1

(2)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

2

(3)  Βλέπε σημείο 1.15 της γνωμοδότησης πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Μια δεσμευτική Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για τις επιχειρήσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα» (ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 9).

3

(4)  π.χ. Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπεύθυνη διαχείριση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος γης, των αλιευμάτων και των δασών στο πλαίσιο της εθνικής επισιτιστικής ασφάλειας

4

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/95 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/95

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις μεταφορές αποβλήτων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1257/2013 και (ΕΕ) 2020/1056»

[COM(2021) 709 final — 2021/0367 (COD)]

(2022/C 275/15)

| Εισηγητής: | ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 22.11.2021
  Συμβούλιο, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 160/2/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 22.11.2021

Συμβούλιο, 1.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 192 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

160/2/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής και τη συνοδευτική ανακοίνωση και θεωρεί την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος ύψιστη προτεραιότητα της ΕΕ. Όταν είναι τεχνικά εφικτό, τα απόβλητα που παράγονται στην Ένωση θα πρέπει να ανακυκλώνονται εντός της Ένωσης, με περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά ορθό τρόπο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εγκρίνουν το σύστημα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων (EDI) το συντομότερο δυνατόν, να συμφωνήσουν στη θέσπιση εναρμονισμένων κριτηρίων για τις διαδικασίες προέγκρισης και να εξουσιοδοτήσουν την Επιτροπή να εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για κοινή ταξινόμηση των αποβλήτων. Θα πρέπει να παρασχεθούν άμεσα κονδύλια και τεχνική βοήθεια για την αύξηση της επιχειρησιακής ικανότητας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Χρειάζεται επειγόντως μια μετάβαση σε νέα επιχειρηματικά μοντέλα που να επιστρέφουν στον πλανήτη περισσότερα από όσα παίρνουν από αυτόν. Η υγεία και η ασφάλεια και οι συνθήκες εργασίας πρέπει να προστατεύονται και να παρακολουθούνται επαρκώς. Η ΕΟΚΕ ζητεί να πραγματοποιηθούν επενδύσεις στην κατάρτιση των εργαζομένων μέσω ειδικού κονδυλίου στο πλαίσιο του ΕΚΤ+. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | H ΕΟΚΕ ζητεί ενίσχυση των ευκαιριών χρηματοδότησης για τη δημιουργία και/ή τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης της ΕΕ και την ανακάλυψη καινοτόμων τεχνολογιών για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση των αποβλήτων. Η ενίσχυση της ικανότητας ανακύκλωσης εντός των συνόρων της ΕΕ θα συμβάλει στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στον εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο εναρμονισμένος υπολογισμός της χρηματικής εγγύησης θα πρέπει να καλύπτει σαφώς όλους τους κινδύνους που προκύπτουν από τις μεταφορές αποβλήτων, αλλά να μην επιβαρύνει υπερβολικά τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για τη διενέργεια ελέγχων από τρίτα μέρη, οι οποίοι θα διενεργούνται από εγκατεστημένους στην ΕΕ ή εξουσιοδοτημένους ελεγκτές από κοινοποιημένους οργανισμούς της ΕΕ, με τα σχετικά προσόντα τόσο σε επίπεδο εγκαταστάσεων όσο και σε επίπεδο χώρας, και θεωρεί ότι οι κοινωνικοί εταίροι και οι σχετικές ΜΚΟ θα πρέπει να παρακολουθούν αυτές τις διαδικασίες. Θα πρέπει να ενισχυθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης, υποβολής καταγγελιών και επιβολής κυρώσεων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να οριστεί μέγιστη περίοδος μετάβασης δύο ετών μετά την έγκριση του κανονισμού. Επιπλέον, η προθεσμία εντός της οποίας οι αρμόδιες αρχές διαμετακόμισης μπορούν να υποβάλουν έγκυρες ενστάσεις σχετικά με σχεδιαζόμενη μεταφορά με σκοπό την ανάκτηση θα πρέπει να μειωθεί στις δέκα ημέρες και η υποβολή ενστάσεων για την ίδια μεταφορά θα πρέπει να είναι δυνατή μόνο μία φορά. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να επεκταθεί το σύστημα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων (EDI) σε όλες τις μεταφορές αποβλήτων που προορίζονται για εξαγωγή, εισαγωγή και διαμετακόμιση. Το σύστημα θα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία το συντομότερο δυνατόν, ακόμα και πριν από τη διετή προθεσμία που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ως εκ τούτου, απαιτούνται επαρκείς ανθρώπινοι και τεχνικοί πόροι. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εξαγωγές ανακυκλώσιμων αποβλήτων υψηλής ποιότητας και ιδίως οι εξαγωγές αποβλήτων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας αποβαίνουν σε βάρος της βιωσιμότητας της ΕΕ και υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητά της σε παγκόσμιο επίπεδο. Απαιτούνται επενδύσεις σε υποδομές διαχείρισης αποβλήτων, ιδίως στις χώρες όπου έχουν κινηθεί διαδικασίες επί παραβάσει. Απαιτείται η διενέργεια βασικής αξιολόγησης του όγκου των εξαγωγών αποβλήτων προκειμένου να εντοπίζονται οι αλλαγές στις μεταφορές αποβλήτων και, ως εκ τούτου, να προστατεύεται η ΕΕ και να υποστηρίζεται η επίτευξη των στόχων της ΕΕ που περιγράφονται στην Πράσινη Συμφωνία και στο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όλα τα κράτη μέλη και μη μέλη του ΟΟΣΑ θα πρέπει να πληρούν τα ίδια αυστηρά κριτήρια όσον αφορά τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις με εκείνα που έχουν θεσπιστεί στην ΕΕ και θα πρέπει να παρέχονται αποδεικτικά στοιχεία ότι όλες οι χώρες υποδοχής διαχειρίζονται ήδη τα δικά τους οικιακά απόβλητα με περιβαλλοντικά ορθό τρόπο, κατ’ αναλογία προς τα πρότυπα που ισχύουν στην ΕΕ και σε συμμόρφωση με τις θεμελιώδεις συμβάσεις και τα πρότυπα εργασίας της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επιβολή των διαδικασιών επιθεώρησης και έρευνας και ζητεί πλήρη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και με την Ένωση, καθώς και ένα εναρμονισμένο σύστημα ποινών το οποίο να είναι αποτελεσματικό και αναλογικό με τις παραβάσεις. Τα μη εμπιστευτικά δεδομένα θα πρέπει να δημοσιοποιούνται σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των δήμων και των πολιτών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Οι μεταποιητικές επιχειρήσεις πρέπει να ενθαρρύνονται να σχεδιάζουν τα προϊόντα τους κατά τρόπο ώστε να είναι κατάλληλα για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση. Χρειάζονται εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές στις οποίες συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι, οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και πρέπει να προωθηθούν μέσω συνεργατικών πλατφορμών. Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (1) αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα υπό αυτό το πρίσμα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός παρατηρητηρίου της αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών, με συμβουλευτικό ρόλο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο να μπορεί να αναλύει και να προτείνει τομεακές πολιτικές ανάπτυξης και τρόπους εξάλειψης των υφιστάμενων εμποδίων και διατήρησης των πολύτιμων δευτερογενών πρώτων υλών εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί τη διενέργεια ενδελεχούς εκτίμησης επιπτώσεων της εφαρμογής του κανονισμού πέντε έτη μετά την έναρξη ισχύος του. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η κατανάλωση υλικών όπως μετάλλων, ορυκτών, βιομάζας και ορυκτών καυσίμων αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2060 (2), γεγονός που θα έχει ως φυσικό επακόλουθο την αύξηση της ετήσιας παραγωγής αποβλήτων κατά 70 % έως το 2050 (3). Οι χώρες υψηλού εισοδήματος είναι οι μεγαλύτεροι εξαγωγείς αποβλήτων παγκοσμίως, ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι μεταποιητικές επιχειρήσεις δαπανούν περίπου το 40 % του συνολικού κόστους παραγωγής τους σε πρώτες ύλες. Σήμερα, μόνο το 12 % των υλικών πόρων που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία της ΕΕ προέρχονται από ανακυκλωμένα προϊόντα και ανακτημένα υλικά (5). Το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη χρήση δευτερογενών πρώτων υλών είναι η υψηλή τιμή τους, σε σύγκριση με τις πρωτογενείς πρώτες ύλες. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στις 17 Νοεμβρίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρόταση κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1257/2013 (6) και (ΕΕ) 2020/1056 (7). Ο κανονισμός αυτός αντικαθιστά τον προ 15ετίας κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1013/2006 για τις μεταφορές αποβλήτων (8), κατόπιν εκκλήσεων για την αναθεώρησή του από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (9) και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (10), και βασίζεται στους φιλόδοξους στόχους που ανακοινώθηκαν στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (11) και στο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (12). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι αυξανόμενες ποσότητες αποβλήτων και η οικονομική ανάπτυξη έχουν οδηγήσει σε αυξημένες εξαγωγές αποβλήτων από την ΕΕ σε τρίτες χώρες, γεγονός που με τη σειρά του οδήγησε σε ορισμένες αρνητικές επιπτώσεις για το περιβάλλον και την υγεία στις χώρες προορισμού. Ο κανονισμός έχει ως σκοπό να διευκολύνει και να επιταχύνει τις διαδικασίες ενδοενωσιακών μεταφορών για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, εισάγει ορισμένους σαφείς κανόνες για τις εξαγωγές, τις εισαγωγές και τη διαμετακόμιση αποβλήτων, και ενισχύει το ισχύον πλαίσιο της ΕΕ για την αντιμετώπιση των παράνομων μεταφορών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής και τη συνοδευτική ανακοίνωση και θεωρεί την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος ύψιστη προτεραιότητα της ΕΕ. Η ΕΕ, ως πρωτοπόρος στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, θα πρέπει να μπορεί να διαχειριστεί τα απόβλητα που παράγονται στο έδαφός της, αντί να τα εξάγει σε άλλες χώρες. Χρειάζεται επειγόντως μια μετάβαση σε νέα επιχειρηματικά μοντέλα που να επιστρέφουν στον πλανήτη περισσότερα από όσα παίρνουν από αυτόν, σε συνδυασμό με βιώσιμη συμπεριφορά εκ μέρους όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Οι επενδύσεις σε υποδομές διαχείρισης αποβλήτων που είναι φιλικές προς το περιβάλλον θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν προτεραιότητα, ιδίως στις χώρες όπου έχουν κινηθεί διαδικασίες επί παραβάσει. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Από οικονομικής πλευράς, τα απόβλητα μπορούν να έχουν σημαντική αξία από πλευράς ανάκτησης δευτερογενών πρώτων υλών, συμβάλλοντας στην κυκλική οικονομία της ΕΕ, περιορίζοντας την εξάρτηση από ορισμένες πρωτογενείς πρώτες ύλες και μειώνοντας, παράλληλα, την κατανάλωση ενέργειας που χρειάζεται προκειμένου να παραχθούν πρωτογενείς πρώτες ύλες στην Ευρώπη, καθώς και τις εκπομπές CO2. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εξαγωγές ανακυκλώσιμων αποβλήτων υψηλής ποιότητας και ιδίως οι εξαγωγές αποβλήτων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας αποβαίνουν σε βάρος της βιωσιμότητας της ΕΕ και υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητά της σε παγκόσμιο επίπεδο, παρέχοντας πολύτιμους πόρους σε εξωτερικούς ανταγωνιστές. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Ενδοενωσιακές μεταφορές αποβλήτων

| 3.1. | Η διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς που διεξήχθη με την Επιτροπή αποκάλυψε την ανάγκη για:






  — | ψηφιοποίηση των διαδικασιών ειδοποίησης· |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

ψηφιοποίηση των διαδικασιών ειδοποίησης·

| — | επικαιροποίηση του συστήματος ταχείας διαδικασίας· |
| --- | --- |

—

επικαιροποίηση του συστήματος ταχείας διαδικασίας·

| — | κοινούς και διαφανείς κανόνες για την ταξινόμηση των αποβλήτων και τον υπολογισμό των χρηματικών εγγυήσεων· |
| --- | --- |

—

κοινούς και διαφανείς κανόνες για την ταξινόμηση των αποβλήτων και τον υπολογισμό των χρηματικών εγγυήσεων·

| — | ευθυγράμμιση με την αρχή της εγγύτητας και την ιεράρχηση των αποβλήτων. |
| --- | --- |

—

ευθυγράμμιση με την αρχή της εγγύτητας και την ιεράρχηση των αποβλήτων.

| 3.2. | Η κατακερματισμένη εφαρμογή του κανονισμού του 2006 στην ΕΕ έχει οδηγήσει σε χρονοβόρες διαδικασίες για τις ενδοενωσιακές μεταφορές αποβλήτων και συνεχή γραφειοκρατία. Αυτό προκαλεί καθυστερήσεις και οικονομικές απώλειες για τους οικονομικούς φορείς, οι οποίοι αποθαρρύνονται από το να μεταφέρουν απόβλητα για ανάκτηση υλικών εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, όταν είναι τεχνικά εφικτό, τα απόβλητα που παράγονται στην Ένωση θα πρέπει να ανακυκλώνονται εντός της Ένωσης, με περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά ορθό τρόπο, τηρώντας πάντα τα πρότυπα περιβάλλοντος, υγείας και ασφάλειας. Ο μεγαλύτερος όγκος αποβλήτων που μεταφέρονται εσωτερικά και οι ταχύτερες διαδικασίες θα οδηγήσουν σε ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας στην Ένωση, θα συμβάλουν στην ανταγωνιστικότητα και στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, και θα δημιουργήσουν τη βάση για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ενίσχυση της ικανότητας ανακύκλωσης εντός των συνόρων της ΕΕ είναι υψίστης σημασίας και θα συμβάλει στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Επίσης, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της απασχόλησης στον τομέα αυτό. Είναι ελπιδοφόρα τα αριθμητικά στοιχεία που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα δημιουργηθούν από 9 000 έως 23 000 νέες θέσεις εργασίας στους τομείς της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης και μπορούν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο εάν δρομολογηθούν τα κατάλληλα κίνητρα για την ικανότητα ανακύκλωσης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εντελώς απαράδεκτο το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να βασίζονται σε διαδικασίες έντυπης μορφής και ότι, ορισμένες φορές, ακόμα και περιφέρειες του ίδιου κράτους μέλους ερμηνεύουν διαφορετικά τις διαδικασίες επιβολής. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν το συντομότερο δυνατόν τις ψηφιακές λύσεις που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να εξασφαλίσουν ομαλή μετάβαση σε ένα εναρμονισμένο και διαφανές ευρωπαϊκό πλαίσιο, να συμφωνήσουν στη θέσπιση εναρμονισμένων κριτηρίων για τις διαδικασίες προέγκρισης και να εξουσιοδοτήσουν την Επιτροπή να εγκρίνει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για κοινή ταξινόμηση των αποβλήτων. Θα πρέπει να παρασχεθούν αμέσως κονδύλια και τεχνική βοήθεια για την αύξηση της επιχειρησιακής ικανότητας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η Επιτροπή προτείνει να εναρμονιστεί η διαδικασία υπολογισμού της χρηματικής εγγύησης για τις μεταφορές αποβλήτων. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι αυτό θα οδηγήσει σε αυξημένη προβλεψιμότητα για τις επιχειρήσεις, αλλά ζητά αναλογικό υπολογισμό αυτών των ποσών ούτως ώστε να μην επιφέρει επιπλέον επιβάρυνση για τους οικονομικούς φορείς. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οικονομική εγγύηση θα πρέπει να καλύπτει σαφώς όλους τους κινδύνους που προκύπτουν από τις μεταφορές αποβλήτων, αλλά δεν πρέπει να επιβαρύνει υπερβολικά τις επιχειρήσεις, ιδίως επειδή υπάρχουν πολλές ΜΜΕ που εμπλέκονται στη διαδικασία, με περιορισμένη διαθέσιμη ρευστότητα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί ενίσχυση των ευκαιριών χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη για τη δημιουργία και/ή τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης της ΕΕ και την ανακάλυψη καινοτόμων τεχνολογιών για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση των αποβλήτων. Πρέπει να αναπτυχθούν χωρίς καθυστέρηση τελικές αγορές για πρώτες ύλες προερχόμενες από ανακύκλωση, προκειμένου να δημιουργηθεί μια πλήρως λειτουργική αγορά δευτερογενών πρώτων υλών, που θα μετατρέπει τα προϊόντα στο τέλος του κύκλου ζωής τους σε νέες πρώτες ύλες για παραγωγή. Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να αυξήσει τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των ανακυκλώσιμων υλικών, με έμφαση στην ικανότητα ενός υλικού να διατηρεί τις εγγενείς ιδιότητές του μετά την ανακύκλωση, και την ικανότητά του να αντικαθιστά τις πρωτογενείς πρώτες ύλες σε μελλοντικές εφαρμογές. Αυτό θα οδηγήσει σε αυξημένη ικανότητα επεξεργασίας εντός της Ένωσης, σε δημιουργία νέων πράσινων θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας και σε ευκαιρία προσδιορισμού του είδους των πρώτων υλών που παράγουν απόβλητα άνευ αξίας, ώστε να εξαλειφθούν ή να αντικατασταθούν μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Εξαγωγές, εισαγωγές και μεταφορές αποβλήτων σε διαμετακόμιση

| 4.1. | Τα τελευταία 17 έτη, ο όγκος των εξαγόμενων αποβλήτων σε τρίτες χώρες αυξήθηκε κατά 75 % σε περίπου 33 εκατομμύρια τόνους ετησίως (13), πολύ συχνά με ελάχιστη ή καθόλου μέριμνα για το πώς λειτουργούν οι εγκαταστάσεις προορισμού και πώς διαχειρίζονται τα απόβλητα. Τα απόβλητα που εισάγονται στην ΕΕ ανέρχονται σε 16 εκατομμύρια τόνους ετησίως, ενώ 70 εκατομμύρια τόνοι διακινούνται εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | H EE μετέχει σε πάνω από 80 συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ), ενώ περίπου 40 ΣΕΣ είναι σε εκκρεμότητα ή υπό διαπραγμάτευση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εντελώς ακατάλληλο το γεγονός ότι μόνο δύο από αυτές αναφέρουν ρητώς την κυκλική οικονομία (14) και ζητεί να δοθεί μεγάλη έμφαση στην ενίσχυση των κεφαλαίων για τη βιώσιμη ανάπτυξη σε όλες τις υπάρχουσες και τις μελλοντικές ΣΕΣ, καθώς και στην εξασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι σχετικά πρόσφατοι περιορισμοί στο εμπόριο πλαστικών αποβλήτων που επιβλήθηκαν από την Κίνα, την Ινδία, την Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και τη Μαλαισία αποκάλυψαν την υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από την επεξεργασία αποβλήτων σε τρίτες χώρες. Η εξάρτηση από τις εξαγωγές αποβλήτων καθιστά την οικονομία της ΕΕ ευάλωτη σε διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι εξαγωγές αποβλήτων θα πρέπει να τηρούν κανόνες πλήρους διαφάνειας και να παρέχουν δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τα πρότυπα περιβαλλοντικά ορθής διαχείρισης στη χώρα προορισμού. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για ελέγχους από τρίτα μέρη στις εξωτερικές εγκαταστάσεις αποβλήτων και θεωρεί ότι θα πρέπει να περιλαμβάνουν λεπτομερείς όρους σχετικά με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και τις συνθήκες εργασίας. Για τα αντικείμενα που μεταφέρονται για επαναχρησιμοποίηση, θα πρέπει να διατηρηθεί η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» και τα τέλη διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού θα πρέπει να ακολουθούν το προϊόν, καθώς έχουν καταβληθεί από τους καταναλωτές για την κάλυψη του σταδίου των αποβλήτων, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο λαμβάνει χώρα. Επιπλέον, οι κοινωνικοί εταίροι και οι σχετικές ΜΚΟ θα πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες ελέγχου, ενώ οι υποδομές ανοικτών δεδομένων πρέπει να χρηματοδοτούνται και να καθίστανται διαθέσιμες. Οι μηχανισμοί υποβολής καταγγελιών θα πρέπει να ενισχυθούν για τις ΜΚΟ και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους εγκατεστημένους ή εξουσιοδοτημένους ελεγκτές στην ΕΕ (από κοινοποιημένους οργανισμούς της ΕΕ, με τα σχετικά προσόντα) να διενεργούν διαδικασίες ελέγχου σε επίπεδο εγκατάστασης και χώρας, ώστε να διασφαλίζεται ότι στη χώρα προορισμού των αποβλήτων τηρούνται τα πρότυπα ανθρώπινης υγείας, τα περιβαλλοντικά και τα κοινωνικά πρότυπα που ισχύουν στα κράτη μέλη της ΕΕ. Πρέπει να καθοριστούν λεπτομερέστερα αυτές οι διαδικασίες ελέγχου, καθώς και κριτήρια παρακολούθησης, μηχανισμοί υποβολής καταγγελιών και διαδικασίες κυρώσεων. Είναι επίσης αναγκαίο να προσδιοριστούν τα κριτήρια (βάσει όγκου και βάσει κινδύνου) που μπορεί να ενεργοποιήσουν ελέγχους. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να διενεργούν διαδικασίες ελέγχου σε εγκαταστάσεις τρίτων χωρών μέσω των φορέων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, καθώς αυτό θα μειώσει την οικονομική επιβάρυνση για αυτού του είδους τις δραστηριότητες. Η υγεία και η ασφάλεια και οι συνθήκες εργασίας πρέπει να προστατεύονται και να παρακολουθούνται επαρκώς. Οι επενδύσεις στην κατάρτιση και την τεχνογνωσία για τους εργαζομένους θα πρέπει να καλύπτονται από ειδικό κονδύλιο στο πλαίσιο του ΕΚΤ+. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι αρχές και οι οικονομικοί φορείς χρειάζονται κάποιον χρόνο προσαρμογής προκειμένου να εφαρμόσουν τους νέους κανόνες και να συμμορφωθούν με αυτούς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προτεινόμενη προθεσμία τριών ετών μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού δεν είναι αρκετά φιλόδοξη, και θα ήθελε να οριστεί μέγιστη περίοδος μετάβασης δύο ετών. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει χρονικό περιθώριο 30 ημερών για την υποβολή έγκυρων ενστάσεων από τις αρμόδιες αρχές διαμετακόμισης σχετικά με σχεδιαζόμενη μεταφορά με σκοπό την ανάκτηση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προθεσμία θα πρέπει να μειωθεί στις 10 ημέρες, προκειμένου να εξασφαλίζεται η λειτουργικότητα και να αποφεύγονται οι περιττές καθυστερήσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί να επιβληθεί σαφής περιορισμός ώστε οι εν λόγω αρχές να μην μπορούν να υποβάλουν ένσταση για την ίδια μεταφορά πάνω από μία φορά. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να επεκταθεί το σύστημα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων (EDI) σε όλες τις μεταφορές αποβλήτων που προορίζονται για εξαγωγή, εισαγωγή και διαμετακόμιση. Είναι ο μόνος τρόπος να εξασφαλιστεί η ιχνηλασιμότητα και η διαφάνεια αυτών των διαδικασιών, ούτως ώστε να ακολουθούν τους ίδιους κανόνες με τις εσωτερικές μεταφορές. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να θέσουν σε λειτουργία αυτό το σύστημα το συντομότερο δυνατόν, ακόμα και πριν από τη διετή προθεσμία που προτείνεται. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί επαρκείς ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Το γεγονός ότι ορισμένες χώρες προορισμού μπορούν να εξαιρεθούν από την υποχρέωση να αποδεικνύουν σε ποιο βαθμό πληρούν τις βασικές προϋποθέσεις για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, απλώς και μόνο επειδή είναι μέλη του ΟΟΣΑ, αντιβαίνει στο πνεύμα της μεταρρύθμισης και θα μπορούσε να υπονομεύσει ολόκληρο το σύστημα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, για τους σκοπούς της εξαγωγής αποβλήτων, τα κράτη μέλη και μη μέλη του ΟΟΣΑ θα πρέπει να πληρούν τα ίδια αυστηρά κριτήρια όσον αφορά τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις με εκείνα που έχουν θεσπιστεί στην ΕΕ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί να παρασχεθούν αποδεικτικά στοιχεία ότι όλες οι χώρες υποδοχής διαχειρίζονται ήδη τα δικά τους οικιακά απόβλητα με περιβαλλοντικά ορθό τρόπο, κατ’ αναλογία προς τις πρακτικές που εφαρμόζονται στην ΕΕ και σε συμμόρφωση με τις θεμελιώδεις συμβάσεις και τα πρότυπα εργασίας της ΔΟΕ. |
| --- | --- |

4.10.

5.   Παράνομη διακίνηση αποβλήτων

| 5.1. | Οι διαφορετικές διαδικασίες επιβολής του κανονισμού του 2006 στα κράτη μέλη έχουν οδηγήσει σε αύξηση των δραστηριοτήτων παράνομης μεταφοράς αποβλήτων. Τα στοιχεία είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν, αλλά πιστεύεται ότι το 30 % όλων των μεταφορών αποβλήτων στην Ευρώπη είναι παράνομες και η αξία τους ανέρχεται σε περίπου 9,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως (15). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η διαβούλευση με τους ενδιαφερομένους φορείς αποκάλυψε ότι υπάρχει ισχυρή στήριξη στην ενίσχυση των διαδικασιών με σκοπό την καταπολέμηση της παράνομης μεταφοράς αποβλήτων. Ο ενισχυμένος έλεγχος των εξαγωγών, εισαγωγών και διαμετακομίσεων αποβλήτων είναι απαραίτητος για την καταπολέμηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος και της παράνομης διακίνησης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει την επιβολή διαδικασιών επιθεώρησης και έρευνας, και ζητεί πλήρη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και με την Ένωση, σύμφωνα με τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025 (16). Αυτό μπορεί να αντισταθμίσει το έλλειμμα ανθρώπινων πόρων σε ορισμένα κράτη μέλη και να εξασφαλίσει ένα αποτελεσματικότερο πλαίσιο συνεργασίας. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η παράνομη διακίνηση αποβλήτων παραμένει ένα από τα σοβαρότερα περιβαλλοντικά εγκλήματα και θεωρείται δραστηριότητα υψηλής κερδοφορίας και χαμηλού κινδύνου, με καταστροφικές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επισημάνει ότι η ανίχνευση των υποθέσεων διαπιστωμένης παράνομης διακίνησης αποβλήτων παραμένει χαμηλή και ότι το ποσοστό δίωξης είναι μικρότερο σε σχέση με άλλες μορφές εγκληματικότητας, ενώ οι κυρώσεις που επιβάλλονται δεν είναι αναλογικές και αποτρεπτικές (17). Αυτό συμβαίνει, κυρίως, επειδή οι αλυσίδες μεταφοράς αποβλήτων είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες και είναι δύσκολο να αποδειχθεί ότι οι εμπλεκόμενοι γνώριζαν για την παράνομη δραστηριότητα, ειδικά εφόσον τα απόβλητα μπορούν να αλλάξουν αρκετές φορές ιδιοκτήτες και χώρες προτού διατεθούν παράνομα. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι ενδιαφερόμενοι φορείς της βιομηχανίας και οι ΜΚΟ έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις πιθανές παράνομες μεταφορές αποβλήτων και να υποβάλλουν σχετικές αναφορές, εφόσον έχουν πρόσβαση στα δεδομένα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να διατίθενται τα μη εμπιστευτικά δεδομένα σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των δήμων και των πολιτών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ολοκληρωμένη συλλογή δεδομένων και η ενισχυμένη διαφάνεια θα οδηγήσουν σε ενισχυμένο έλεγχο και σε μείωση των παράνομων μεταφορών αποβλήτων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των διαπιστωμένων παράνομων διακινητών και των φορέων εκμετάλλευσης που έχουν βρεθεί ένοχοι για ανθρώπινο σφάλμα τεκμηρίωσης, ειδικά σε σχέση με το παράρτημα VII (18), όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα εναρμονισμένο σύστημα ποινών το οποίο να είναι αποτελεσματικό και αναλογικό με τις παραβιάσεις. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Τελικές παρατηρήσεις

| 6.1. | Θα πρέπει να καταστεί σαφές σε όλους πλέον ότι παράγουμε υπερβολικά πολλά απόβλητα — πράγμα που συμπληρώνεται από την έλλειψη νέων φυσικών πόρων. Η ΕΟΚΕ ζητεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που να ενθαρρύνει τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, η οποία με τη σειρά της θα συμβάλει στη μείωση των εκπομπών άνθρακα και θα αποτρέψει την απόρριψη πολύτιμων αποβλήτων σε χωματερές. Η χρήση των αποβλήτων ως πόρου βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία, και η ΕΟΚΕ έχει ήδη δηλώσει ότι «για την αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από την κατανάλωση φυσικών πόρων και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που αυτή συνεπάγεται, είναι απαραίτητο η ΕΕ να θέσει πιο φιλόδοξους στόχους» (19). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να συμβουλεύσει τις μεταποιητικές επιχειρήσεις να σχεδιάζουν τα προϊόντα τους κατά τρόπο ώστε να είναι κατάλληλα για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, και να υιοθετήσουν την ανάπτυξη κυκλικών επιχειρηματικών μοντέλων. Πρέπει να σχεδιαστούν ευρωπαϊκές και εθνικές στρατηγικές και νομοθετικά πλαίσια που να ενθαρρύνουν αυτή τη μετάβαση και να καταπολεμούν την πρόωρη απαξίωση των προϊόντων, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, εκπροσώπων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Η μετάβαση στην κυκλική οικονομία σημαίνει, αφενός, διατήρηση της αξίας των προϊόντων στην οικονομία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και, αφετέρου, αύξηση της χρήσης των δευτερογενών πρώτων υλών. Ως εκ τούτου, η διευκόλυνση της πρόσβασης σε καινοτόμες λύσεις για τη μετατροπή των αποβλήτων σε δευτερογενείς πρώτες ύλες είναι υψίστης σημασίας και πρέπει να προωθηθεί μέσω διαδικτυακών πλατφορμών (όπως η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία) και μέσω της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εισαγωγή του συστήματος ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων είναι απολύτως αναγκαία και σύμφωνη με την ψηφιακή στρατηγική της ΕΕ (20), και ζητεί την ταχεία εφαρμογή της, καθώς αυτή μπορεί να μειώσει τις οικονομικές απώλειες των επιχειρήσεων και να εξασφαλίσει ταχύτερες διαδικασίες και παρακολούθηση της ποιότητας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι το ηλεκτρονικό σύστημα θα αυξήσει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα, θα εξασφαλίσει καλύτερη ιχνηλασιμότητα των δεδομένων, θα παράσχει το πλαίσιο για εντατική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη ισχυρών αγορών αποβλήτων. Προτείνει επίσης τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών για την παρακολούθηση των μεταφορών (διαδίκτυο των πραγμάτων και δορυφόροι) και της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών (blockchain) για σκοπούς ασφάλειας των δεδομένων. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ μεταφορών αποβλήτων για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, και μεταφορών για χαμηλότερες μορφές ανάκτησης, όπως η αποτέφρωση. Είναι απολύτως απαραίτητο να υπάρχουν, εξαρχής, τα κατάλληλα εργαλεία διερεύνησης και σαφή κριτήρια που να απαγορεύουν τις μεταφορές αποβλήτων με ψευδή προσχήματα. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός παρατηρητηρίου της αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών, το οποίο να μπορεί να αναλύσει και να συστήσει τομεακές πολιτικές ανάπτυξης και τρόπους εξάλειψης των υφιστάμενων εμποδίων. Το παρατηρητήριο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους σχετικούς ευρωπαϊκούς ενδιαφερόμενους φορείς και να έχει συμβουλευτικό ρόλο για την Επιτροπή. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προβεί σε ενδελεχή εκτίμηση επιπτώσεων της εφαρμογής του κανονισμού πέντε έτη μετά την έναρξη ισχύος του. |
| --- | --- |

6.6.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://circulareconomy.europa.eu/platform/en

1

(2)  ΟΟΣΑ (2018), Global Material Resources Outlook to 2060 (Προοπτικές για τους παγκόσμιους υλικούς πόρους έως το 2060).

2

(3)  Παγκόσμια Τράπεζα, A Global Snapshot of Solid Waste Management to 2050 (Μια παγκόσμια επισκόπηση της διαχείρισης στερεών αποβλήτων έως το 2050).

3

(4)  Ινστιτούτο Ευρωπαϊκής Πολιτικής Περιβάλλοντος, EU circular economy and trade (Κυκλική οικονομία και εμπόριο στην ΕΕ).

4

(5)  Eurostat, Circular Economy in the EU (Κυκλική οικονομία στην ΕΕ).

5

(6)  ΕΕ L 330 της 10.12.2013, σ. 1.

6

(7)  ΕΕ L 249 της 31.7.2020, σ. 33.

7

(8)  ΕΕ L 190 της 12.7.2006, σ. 1.

8

(9)  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: κανονισμός για τη μεταφορά αποβλήτων — αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1013/2006 για τις μεταφορές αποβλήτων.

9

(10)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Ανθεκτικότητα ως προς τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας» (ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ.118).

10

(11)  COM(2019) 640 final.

11

(12)  COM(2020) 98 final.

12

(13)  Ανακοίνωση: Τα απόβλητά μας, ευθύνη μας.

13

(14)  Οι ΣΕΣ με το Μεξικό και τη Νέα Ζηλανδία.

14

(15)  Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τους νέους κανόνες για τις μεταφορές αποβλήτων.

15

(16)  Στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025.

16

(17)  Επισκόπηση αριθ. 4/2020: Μέτρα της ΕΕ για την αντιμετώπιση του προβλήματος των πλαστικών αποβλήτων.

17

(18)  Παράρτημα VII — Πληροφορίες που συνοδεύουν τις μεταφορές αποβλήτων.

18

(19)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ: ποιότητα του αέρα, ύδατα και απόβλητα» (ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 33).

19

(20)  Η Ευρωπαϊκή ψηφιακή στρατηγική — Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης.

20

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/101 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/101

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: “Προσαρμογή στον στόχο του 55 %”: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα»

[COM(2021) 550 final]

(2022/C 275/16)

| Εισηγητές: | ο κ. Cillian LOHAN και ο κ. Stefano MALLIA |
| --- | --- |

Εισηγητές:

ο κ. Cillian LOHAN και ο κ. Stefano MALLIA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 24.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 198/2/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 13.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

198/2/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Κατά τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη κοινωνία, πρέπει να εφαρμόσουμε ένα υπόδειγμα που θα οδηγήσει σε μια ακμάζουσα οικονομία. Εάν θέλουμε η ΕΕ να είναι πρωτοπόρος και να εμπνεύσει τον υπόλοιπο κόσμο, θα πρέπει να επιδιώξουμε να διαμορφώσουμε το πιο επιτυχημένο μοντέλο —ένα μοντέλο δίκαιο και βιώσιμο από οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής άποψης. Η υιοθέτηση ενός μοντέλου που δεν οδηγεί σε μεγέθυνση βάσει της βιώσιμης ανάπτυξης θα έχει ως μόνο αποτέλεσμα να μας απομονώσει σε διεθνές επίπεδο, ανοίγοντας τον δρόμο σε άλλους παγκόσμιους ανταγωνιστές να αναλάβουν ηγετικό ρόλο. Η διπλωματία της ΕΕ στα του κλίματος θα συντείνει σημαντικά στην προώθηση της ενωσιακής προσέγγισης και στη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και των ανταγωνιστικών ηπείρων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η επίτευξη των αναθεωρημένων στόχων για το 2030, όπως προτείνονται στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, θα έχει άνισο αντίκτυπο σε τομείς, περιφέρειες, κοινότητες και μεμονωμένους ανθρώπους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε λεπτομερή χαρτογράφηση και ανάλυση της επίδρασης που θα έχει η μετάβαση στην απασχόληση και στις δεξιότητες στις διάφορες χώρες, περιφέρειες και τομείς, μεταξύ άλλων στους υπεργολάβους και στις μελλοντικές αξιακές αλυσίδες. Καθότι δεν υπάρχει ενιαία λύση για όλους, τα μέτρα για την πραγματοποίηση της μετάβασης θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις διαφορετικές πραγματικότητες ανά την Ευρώπη, με δεδομένα την ανάγκη ύπαρξης ίσων όρων ανταγωνισμού και τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Πρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αναπτύξουν πρόσθετες προτάσεις για την πραγματοποίηση μαζικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για τη στήριξη της μετάβασης στους τομείς και τις περιφέρειες που θα πρέπει να μετασχηματιστούν ριζικά για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι το μέγεθος και το πεδίο εφαρμογής του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά ώστε να ανταποκρίνεται στα διακυβεύματα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη της ΕΕ να προτείνουν ένα νέο πλαίσιο διοίκησης για την πρόγνωση και τη διαχείριση των αλλαγών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση στον κόσμο της εργασίας. Επίσης, πρέπει να ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να συγκροτήσουν τριμερείς επιτροπές δίκαιης μετάβασης, ώστε να επιτρέψουν στις περιφερειακές αρχές, στους κοινωνικούς εταίρους και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν στην εφαρμογή των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων δίκαιης μετάβασης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΕ θα πρέπει να εργαστεί για την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας (μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου), διασφαλίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε προσιτό κόστος για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Η διασφάλιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας θα πρέπει να συμβαδίζει με τη διασφάλιση ότι οι ανταγωνιστές της ΕΕ τηρούν τα υψηλότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. Η ενίσχυση της προστασίας από τη διαρροή άνθρακα λόγω των εισαγωγών από τρίτες χώρες είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής ακεραιότητας καθώς και της κοινωνικής αποδοχής της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Μέσω του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε οι πλέον ανταγωνιστικές επιχειρήσεις κατά τις επόμενες δεκαετίες να είναι οι πρωτοπόρες σε βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι κανονισμοί θα πρέπει να προλειάνουν το έδαφος για την ανάπτυξη και την υιοθέτηση από την αγορά νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων από την πλευρά της ζήτησης για τη δημιουργία πρωτοπόρων αγορών και την παροχή κινήτρων υπέρ της κατανάλωσης προϊόντων από διεργασίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Επιπροσθέτως, όλες οι νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλονται βάσει της Δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα πρέπει να υποβληθούν σε έλεγχο ανταγωνιστικότητας σύμφωνα με τις αρχές των ΣΒΑ, ώστε να γίνουν πλήρως κατανοητές οι επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους οικονομικούς τομείς με ισχυρή παρουσία των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι εν λόγω επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να επιταχύνουν την καινοτομία σε προϊόντα και λύσεις για την απαλλαγή της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Υπάρχει μεγάλη ανάγκη συνέπειας μεταξύ των πολιτικών, με την αναγνώριση της αλληλένδετης φύσης των κρίσεων του κλίματος και της βιοποικιλότητας. Η ελάττωση της κατανάλωσης ενέργειας και υλικών, σύμφωνα με την κυκλική οικονομία, θα συμπληρώσει τις νέες τεχνολογίες. Οι τομεακές στρατηγικές και τα μοντέλα χρηματοδότησης θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την προσαρμογή στον στόχο του 55 %, για παράδειγμα με μέριμνα ώστε οι ιδιοκτήτες γης/διαχειριστές γης/γεωργοί να αποζημιώνονται για τη φυσική αποθήκευση ανθρακούχων εκπομπών στο έδαφος και να διακόπτονται οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Είναι απαραίτητη η σαφής και ειλικρινής κοινοποίηση του κόστους και των οφελών από τη λήψη των δραστικών και εκτεταμένων μέτρων που απαιτούνται για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Οι αλλαγές αυτές θα επηρεάσουν όλους τους τομείς και τις περιφέρειες και τα οφέλη ενδέχεται να μην γίνουν αμέσως αισθητά. Η εξασφάλιση ευρείας υποστήριξης θα απαιτήσει ένα άνευ προηγουμένου επίπεδο κατανόησης και προσήλωσης στον στόχο από όλα τα μέλη της κοινωνίας. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Αιτιολόγηση και δομή της παρούσας γνωμοδότησης

| 2.1. | Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να παρουσιάσει τη συνολική προοπτική της ΕΟΚΕ σχετικά με τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 14 Δεκεμβρίου. Τονίζει την ανάγκη η δέσμη μέτρων να επιτύχει μια κοινωνικά δίκαιη, ανταγωνιστική και πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ θα καταρτίσει ειδικές γνωμοδοτήσεις για όλες τις σχετικές νομοθετικές προτάσεις της δέσμης μέτρων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % πρέπει να συνδεθεί με την Ατζέντα του 2030 και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ που έχει υποστηρίξει η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της. Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι, καθότι είναι παγκόσμιας εμβέλειας και αφορούν όχι μόνο το επείγον κλιματικό ζήτημα με το οποίο συνδέεται η δέσμη μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και άλλους αναγκαίους στόχους για την οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα που πρέπει να εκπληρωθούν για να είναι επιτυχής η δέσμη μέτρων. Ως εκ τούτου, η γνωμοδότηση που ακολουθεί παρουσιάζεται σύμφωνα με τους τρεις κύριους άξονες των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Βασικές αρχές και ειδικές απόψεις της ΕΟΚΕ ως προς το έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Μια κοινωνικά δίκαιη μετάβαση

| 3.1. | Στο ψήφισμά της σχετικά με τη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ πρότεινε «ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη που συνδέει το απώτερο και πρόσφατο παρελθόν της Ευρώπης με το παρόν, παρέχει ένα όραμα για το μέλλον βασισμένο στη συνεργασία πέραν των συνόρων, ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ των λαών της και βασίζεται στις αξίες της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της συνεργασίας μεταξύ των γενεών, της ισότητας των φύλων, της βιώσιμης ευημερίας και της δίκαιης οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης. Είναι επιτακτική ανάγκη να αξιοποιηθεί η δημόσια στήριξη στις αξίες αυτές, με σκοπό να επανεξεταστούν τα μοντέλα μας ανάπτυξης και διακυβέρνησης υπό το πρίσμα της βιωσιμότητας, να οικοδομηθεί μια πιο ισότιμη κοινωνία και να τεθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στο επίκεντρο αυτής της ανασυγκρότησης και ανάκαμψης» (1). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι μια καλά σχεδιασμένη εφαρμογή της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα συμβάλει στην υλοποίηση αυτού του νέου αφηγήματος. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ έχει επίσης δηλώσει ότι πρέπει να εστιάσουμε σε μια δίκαιη και βιώσιμη ανάκαμψη από την κρίση της νόσου COVID-19, η οποία θα προλειάνει το έδαφος για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, θα ευνοήσει τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και θα δημιουργήσει ένα περιβάλλον συνεργασίας, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις αλληλένδετες κοινωνικές, οικονομικές, δημοκρατικές, δημογραφικές και κλιματικές κρίσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ, την αναγκαιότητα της οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης, καθώς και τις πιο μακροπρόθεσμες δομικές αλλαγές που προκαλεί η πανδημία (2). Απώτερος στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η ενίσχυση του μοντέλου μας της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπου θα συνυπάρχουν η βιώσιμη, ανταγωνιστική οικονομία με τις άρτια ανεπτυγμένες κοινωνικές πολιτικές. Ως εκ τούτου, η επίτευξη της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας —την οποία έχει επικροτήσει η ΕΟΚΕ ήδη από την απαρχή της— είναι η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί. Η εν λόγω συμφωνία είναι η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανάπτυξη, με επίκεντρο την ευημερία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η επίτευξη δίκαιης μετάβασης σε έναν κλιματικά ουδέτερο τρόπο ζωής, η πρόκριση των ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βιώσιμη επιχειρηματικότητα και καινοτομία —συμπεριλαμβανομένης της κυκλικής οικονομίας και της κοινωνικής οικονομίας— θα είναι ζητούμενα καίριας σημασίας για την ευημερία της ΕΕ (3). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % αποτελεί εφαλτήριο προς μια ευρωπαϊκή οικονομία μηδενικού ισοζυγίου έως το 2050. Η μετάβαση αυτή θα απαιτήσει διεξοδική επαναξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο ζούμε, εργαζόμαστε και συμπεριφερόμαστε. Λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει ενιαία λύση για όλους, τα μέτρα για την προώθηση της μετάβασης θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις διαφορετικές πραγματικότητες ανά την Ευρώπη, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για ίσους όρους ανταγωνισμού και τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η επίτευξη των αναθεωρημένων στόχων για το 2030, όπως προτείνονται στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, θα έχει άνισο αντίκτυπο σε τομείς, περιφέρειες, κοινότητες και μεμονωμένους ανθρώπους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Είναι πράγματι σαφές ότι η ταχεία μετάβαση προς μια οικονομία απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές θα δημιουργήσει τεράστιες προκλήσεις για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και τις περιφέρειες, ιδίως εκείνες που εξαρτώνται περισσότερο από τομείς και βιομηχανίες υψηλής έντασης ανθρακούχων εκπομπών. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα κράτη μέλη στην περιφέρεια αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρές προκλήσεις στην πορεία προς την εγκατάλειψη του άνθρακα. Εάν τα ζητήματα αυτά δεν απαντηθούν επαρκώς, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των ανισοτήτων και σε μαζικές διαδικασίες αναδιάρθρωσης, άνοδο της ανεργίας και αποβιομηχάνιση των περιοχών, των εδαφών και του περιβάλλοντος. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει έλλειψη κοινωνικής αποδοχής και πολιτική εναντίωση των πολιτών της ΕΕ στο θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει πρόσθετα μέτρα πολιτικής για την ενίσχυση της κοινωνικής και εργασιακής διάστασης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Επί του παρόντος, οι νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι πράγματι σχεδιασμένες με τη φιλοδοξία να επιτευχθεί ο —απολύτως αναγκαίος— στόχος για το κλίμα ενόψει του 2030, αλλά λείπουν τα επαρκή μέτρα για τη διασφάλιση της δίκαιης μετάβασης των Ευρωπαίων εργαζομένων και των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος. Προκειμένου να είναι κοινωνικά αποδεκτή, η κλιματική φιλοδοξία που προτείνεται στη δέσμη μέτρων θα πρέπει να συνοδεύεται από ισοδύναμη κοινωνική φιλοδοξία, σύμφωνα με την πρόσφατη διακήρυξη του Πόρτο από το Συμβούλιο της ΕΕ, τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ για μια δίκαιη μετάβαση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Πιο συγκεκριμένα, για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της δέσμης, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ: |
| --- | --- |

3.6.

| 3.6.1. | Να προβούν σε λεπτομερή χαρτογράφηση και ανάλυση των επιπτώσεων που θα έχει η μετάβαση στην απασχόληση και στις δεξιότητες στις διάφορες χώρες, περιφέρειες και τομείς, μεταξύ άλλων στους υπεργολάβους και στις μελλοντικές αξιακές αλυσίδες. Απαιτείται επίσης η διενέργεια εκτίμησης αντικτύπου στα δημόσια οικονομικά, στις εμπορικές ροές και στους καταναλωτές. Μια τέτοια αναλυτική χαρτογράφηση θα συμπληρώσει τη συνολική προοπτική των προηγούμενων εκτιμήσεων επιπτώσεων που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα παράσχει τις απαραίτητες γνώσεις για την ανάπτυξη κατάλληλων εργασιακών, κοινωνικών και εδαφικών πολιτικών. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Να αναπτύξουν πρόσθετες προτάσεις για την κινητοποίηση μαζικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για τη στήριξη της μετάβασης στους τομείς και τις περιφέρειες που θα πρέπει να μετασχηματιστούν ριζικά για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Κατά την υποστήριξη τέτοιων επενδύσεων, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τα κράτη μέλη με προβληματικές οικονομίες κλίμακας, προβλήματα συνδεσιμότητας και χαμηλές δυνατότητες μετριασμού των εκπομπών ρύπων. Εν προκειμένω, θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά το μέγεθος και το πεδίο εφαρμογής του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, έτσι ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στο διακύβευμα. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα περιλαμβάνουν στρατηγικές δίκαιης μετάβασης. Κατά την επικαιροποίηση του 2023 των εθνικών σχεδίων τους για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ), θα πρέπει να ζητείται από τα κράτη μέλη να εντοπίζουν συστηματικά τις κοινωνικές προκλήσεις που αναμένονται από τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, καθώς και τα λεπτομερή μέτρα και τους πόρους που θα είναι αναγκαίοι για τη διαχείρισή τους. Οι εν λόγω στρατηγικές δίκαιης μετάβασης θα πρέπει να συνοδεύουν τους εργαζομένους στη μετάβασή τους, να διασφαλίσουν επαρκή κατάρτιση, επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων, καθώς και να συμβάλουν στη δημιουργία εναλλακτικών ποιοτικών θέσεων εργασίας στις ίδιες περιφέρειες. Κατά την ανάπτυξη στρατηγικών δεξιοτήτων και ενεργητικών στρατηγικών για την αγορά εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχουν δεόντως μέσω του κοινωνικού διαλόγου και των πλατφορμών της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Να προτείνουν ένα νέο πλαίσιο διακυβέρνησης για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αλλαγών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση στον κόσμο της εργασίας. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα πρέπει να εγγυάται το δικαίωμα των εργαζομένων στην ενημέρωση και τη διαβούλευση όσον αφορά την ανάπτυξη σχεδίων δίκαιης μετάβασης στους χώρους εργασίας και στις περιφέρειές τους. Με βάση την εφαρμογή των υφιστάμενων δικαιωμάτων, το πλαίσιο θα πρέπει να ενισχύσει τον κοινωνικό διάλογο καθώς και τον ευρύτερο διάλογο με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

3.6.4.

| 3.6.5. | Να διασφαλίσουν τη δέουσα συμμετοχή των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δομών κοινωνικού διαλόγου —όπως η τριμερής κοινωνική σύνοδος κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, οι επιτροπές κλαδικού κοινωνικού διαλόγου ή τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων— στην ανάπτυξη και παρακολούθηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και στην ανάπτυξη οδών μετάβασης για τα βιομηχανικά οικοσυστήματα και τα σχέδια ανάκαμψης. |
| --- | --- |

3.6.5.

| 3.6.6. | Να ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τριμερείς επιτροπές δίκαιης μετάβασης, ώστε να επιτρέψουν στις περιφερειακές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να παρέχουν συστάσεις και να διαπραγματεύονται εθνικά και περιφερειακά σχέδια δίκαιης μετάβασης. Η συμβολή των κρατών μελών, των περιφερειών, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατάλληλη αντίδραση και να καταστεί αξιόπιστη η δέσμευση ότι κανείς δεν θα πρέπει να μείνει στο περιθώριο. |
| --- | --- |

3.6.6.

| 3.7. | Όλοι οι άνθρωποι θα επηρεαστούν σοβαρά από τις μελλοντικές πολιτικές για το κλίμα, ιδίως όσον αφορά τους μηχανισμούς τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών. Είναι σαφές ότι η επίτευξη των στόχων για το 2030 θα έχει ορισμένο αντίτιμο, ιδίως για αυτούς με το χαμηλότερο εισόδημα. Οι δαπάνες αυτές θα πρέπει να εξηγούνται κατάλληλα. Θα πρέπει να ληφθούν ειδικά/κοινωνικά μέτρα για την προστασία και τη στήριξη των πλέον ευάλωτων πολιτών, καθώς θα είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στον αντίκτυπο του πρόσθετου κόστους. Τα μέτρα αυτά θα είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της συμμετοχής των πολιτών που είναι αναγκαία για μια ομαλή μετάβαση. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ εκπόνησε χωριστή γνωμοδότηση στην οποία εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη σύσταση του προτεινόμενου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, προκειμένου να μετριαστούν οι αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της νέας τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών και να διατεθούν κονδύλια στα κράτη μέλη για τη στήριξη των μέτρων τους για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων αυτής της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Όπως αναφέρεται στην εν λόγω γνωμοδότηση (TEN/759), η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις συνέργειες του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με άλλους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους και να το χρησιμοποιήσουν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο (4). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι μηχανισμοί που βασίζονται στην αγορά είναι ικανοί να θέσουν την ΕΕ σε σταθερή τροχιά προς μια μακροπρόθεσμη βιώσιμη αλλαγή, διασφαλίζοντας την οικονομική ανάπτυξη και ικανοποιώντας, παράλληλα, τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες κατά τη μετάβαση. Αυτές θα πρέπει να συνοδεύονται από πολιτισμικές και συμπεριφορικές αλλαγές και συστημικές αλλαγές στις τομεακές πρακτικές, ενώ οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις πρέπει να σταματήσουν (5). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι οι κύριες προκλήσεις τις οποίες όλοι αντιμετωπίζουμε και οι ριζικές αλλαγές στην οικονομία μας, στον τρόπο αντιμετώπισης της φύσης και του περιβάλλοντος και στις ζωές μας, οι οποίες είναι απαραίτητες για έναν πραγματικά βιώσιμο κόσμο, θα αντιμετωπιστούν με επιτυχία μόνο με την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, των εργαζομένων και των οργανώσεών τους. (6) |
| --- | --- |

3.10.

Μια ανταγωνιστική μετάβαση

| 3.11. | Η επιχειρηματική κοινότητα ενστερνίζεται πλήρως την πρόκληση της κλιματικής αλλαγής και είναι έτοιμη να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα για την επίτευξη του στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 55 %. Ο ιδιωτικός τομέας είναι έτοιμος να συμβάλει στην προσπάθεια, να επενδύσει μαζικά στις απαιτούμενες υποδομές και τεχνολογίες και να δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας. Ωστόσο, όλα αυτά απαιτούν προβλέψιμο κανονιστικό πλαίσιο επενδύσεων. Όλες οι νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλονται βάσει της Δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα πρέπει να υποβληθούν σε έλεγχο ανταγωνιστικότητας σύμφωνα με τις αρχές των ΣΒΑ, ώστε να γίνουν πλήρως κατανοητές οι επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η Πράσινη Συμφωνία μας παρέχει μια μοναδική ευκαιρία να οικοδομήσουμε ένα ισχυρότερο και πιο βιώσιμο μέλλον και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος όλων των λύσεων που προωθούνται. Η ΕΕ θα πρέπει να εργαστεί για την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας (μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου), διασφαλίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε προσιτό κόστος για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η διασφάλιση της ενωσιακής ανταγωνιστικότητας θα πρέπει να συμβαδίζει με τη μέριμνα ότι οι ανταγωνιστές τόσο εντός όσο εκτός της ΕΕ τηρούν τα υψηλότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. Αυτό θα πρέπει επίσης να αποτυπώνεται στις εμπορικές συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών. Το κανονιστικό πλαίσιο πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πλέον ανταγωνιστικές επιχειρήσεις κατά τις επόμενες δεκαετίες θα είναι οι πρωτοπόροι σε βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας δεν θα πρέπει να παρερμηνεύεται ως δικαιολογία για τη λειτουργία με τον χαμηλότερο κοινό παρονομαστή όσον αφορά τα πράσινα πρότυπα, σε μια παγκόσμια αγορά. Πράγματι, είναι σημαντική μια συνεκτική στρατηγική για την αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών από το εσωτερικό της ΕΕ σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, οι τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών απαιτούν μαζικές επενδύσεις κεφαλαίου και στις περισσότερες περιπτώσεις, συνεπάγονται υψηλότερο οικονομικό κόστος λειτουργίας και τεχνολογικούς κινδύνους από ό,τι οι παραδοσιακές τεχνολογίες. Όσοι υιοθετήσουν πρώιμα τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα θα πρέπει να υποστηριχθούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η καινοτομία τους δεν θα αποτελέσει ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Η στήριξη πρέπει να σέβεται τις αρχές της ισότιμης πρόσβασης στα χρηματοδοτικά μέσα των ΜΜΕ και θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε κλιματικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Προκειμένου να διευκολυνθούν οι απαιτούμενες μαζικές επενδύσεις σε ηλεκτρική ενέργεια μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών, υπάρχει ανάγκη προβολής έναντι των μακροπρόθεσμων σημάτων και μέσων της αγοράς. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι οι χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Οι επενδυτικές αποφάσεις για την επίτευξη των στόχων για το 2030 θα πρέπει να ληφθούν στο άμεσο μέλλον, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να ανακάμπτει από την οικονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία COVID-19. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό η ΕΕ να βρει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της Πράσινης Συμφωνίας και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την προώθηση επενδύσεων σε τεχνολογία και πρακτικές μακρόπνοου χαρακτήρα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ θα πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % και το NextGenerationEU θα χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία νέων ποιοτικών θέσεων εργασίας και για την αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης των στρατηγικών τομέων της πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Οι νομοθετικές προτάσεις πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου επιτυγχάνονται με την τόνωση των μετασχηματιστικών επενδύσεων στην Ευρώπη. Αυτό θα ενισχύσει τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΕ και οι εθνικές βιομηχανικές πολιτικές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που συνδέονται με την προσπάθεια απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Πρέπει να βοηθήσουμε τη βιομηχανία και τους εργαζομένους κατά τη μετάβασή τους σε χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, ιδίως στους κλάδους όπου είναι δυσκολότερη η ελάττωση των εκπομπών ρύπων και οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι στον διεθνή ανταγωνισμό, όπως οι ενεργοβόρες βιομηχανίες. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αποτελεσματική πρόληψη του κινδύνου μετατόπισης της παραγωγής και εισαγωγής προϊόντων υψηλής έντασης άνθρακα. Ελλείψει ισοδύναμων δεσμεύσεων από τρίτες χώρες, η μεγαλύτερη φιλοδοξία της ΕΕ για το κλίμα απαιτεί ενισχυμένη προστασία από τη διαρροή άνθρακα, όχι μόνο για τη διατήρηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και την καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού, αλλά και για τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής ακεραιότητας, καθώς και της κοινωνικής αποδοχής της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Όπως προαναφέρθηκε, θα πρέπει να αναπτυχθούν στρατηγικές δίκαιης μετάβασης —μέσω του κοινωνικού διαλόγου— με μέλημα την κατάλληλη επανειδίκευση των εργαζομένων στους εν λόγω κλάδους, καθώς και τη μετάβαση από τη μία θέση εργασίας στην άλλη. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, θα είναι σημαντικό να διασφαλιστεί επαρκής κοινωνική προστασία και εύρυθμα λειτουργούσες δημόσιες υπηρεσίες για τη στήριξη και την υποστήριξη των εργαζομένων που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει επίσης να δοθεί στους οικονομικούς τομείς στους οποίους υπάρχει ισχυρή συμμετοχή των ΜΜΕ. Οι ΜΜΕ έχουν τη δυνατότητα να επιταχύνουν την καινοτομία σε προϊόντα και λύσεις για την απαλλαγή της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ταυτόχρονα, χρειάζονται στήριξη για την πρόσβαση σε τεχνολογίες για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές των διαδικασιών παραγωγής, επεξεργασίας, ανακατασκευής και διανομής τους. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Μολονότι η ΕΕ ευθύνεται για το 8 % του συνόλου των εκπομπών ρύπων, ορθώς έχει αναλάβει να πρωτοστατήσει στην προσπάθεια επίτευξης μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας έως το 2050. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να φροντίσουμε το μοντέλο που αναπτύσσεται να είναι επιτυχημένο και να επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναπτύσσονται και να δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην κοινωνία να ευημερεί και στο περιβάλλον να ανακάμψει. Ένα επιτυχημένο μοντέλο θα εξασφαλίσει παγκόσμιο ηγετικό ρόλο για την ΕΕ, ενώ ένα μερικώς επιτυχημένο μοντέλο θα σημαίνει ότι θα πρέπει να ακολουθήσουμε την ηγεσία άλλων, όπως οι ΗΠΑ ή η Κίνα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η ΕΕ διαθέτει σημαντική τεχνική εμπειρογνωμοσύνη που επιτρέπει στην Ευρώπη να αναλάβει τη βιομηχανική υπεροχή στην πράσινη οικονομία. Η εξωτερική δράση της ΕΕ (διπλωματία της ΕΕ στα του κλίματος) θα συντείνει σημαντικά στην πρόκριση υψηλών περιβαλλοντικών προτύπων στην παγκόσμια αγορά. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει τη σημερινή της θέση ως πρωτοπόρος στην κλιματική αλλαγή λειτουργώντας ως καταλύτης για την καινοτομία. Θα πρέπει να καταβληθούν ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες και πόροι για τη στήριξη προγραμμάτων έρευνας, ανάπτυξης και εγκατάστασης, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, χωρίς να επιλέγονται οι νικητές σε πολύ πρώιμο στάδιο, δεδομένου ότι το φάσμα των τεχνολογιών και των πηγών ενέργειας για τη στήριξη της μετάβασης σε χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα είναι ευρύ. Για τον σκοπό αυτό, θα ήταν λογικό να αναλυθεί το ισχύον σύστημα χρηματοδότησης της εκπαίδευσης και της έρευνας, ώστε να προταθούν λύσεις που θα επιτρέψουν στην Ευρώπη να ανταγωνιστεί αποτελεσματικότερα την Αμερική και την Ασία. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Η πρόσβαση σε πηγές ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, όπως η ηλεκτρική ενέργεια και το υδρογόνο σε ανταγωνιστικές τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι απαραίτητη για την επιτυχή μετατροπή της μεταποιητικής βιομηχανίας. Αυτό απαιτεί ένα υποστηρικτικό νομικό πλαίσιο και την έγκαιρη ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Όπως επισημαίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, οι περισσότερες από τις παγκόσμιες μειώσεις των εκπομπών CO2 έως το 2030 προέρχονται από τεχνολογίες που είναι άμεσα διαθέσιμες σήμερα. Ωστόσο, το 2050, σχεδόν το ήμισυ των μειώσεων θα πρέπει να προέλθει από τεχνολογίες που βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της επίδειξης ή του πρωτοτύπου. Στη βαριά βιομηχανία και στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, το μερίδιο των μειώσεων των εκπομπών από τεχνολογίες που βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη σήμερα είναι ακόμη υψηλότερο. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας οι κανονισμοί να προετοιμάσουν το έδαφος για την ανάπτυξη και την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από την αγορά. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Τουλάχιστον κατά την αρχική φάση της μετάβασης, θα χρειαστούν επίσης μέτρα από την πλευρά της ζήτησης για τη δημιουργία πρωτοπόρων αγορών και την παροχή κινήτρων για την κατανάλωση προϊόντων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, δεδομένου ότι είναι συνήθως λιγότερο ανταγωνιστικά από τα παραδοσιακά από πλευράς κόστους. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πράσινη μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνο εάν η ΕΕ διαθέτει το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που χρειάζεται για να παραμείνει ανταγωνιστική. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικαιροποιήσει τις εκτιμήσεις αντικτύπου της Δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % που έχουν ήδη διενεργηθεί, ώστε να περιέχουν τα πλέον πρόσφατα και συναφή δεδομένα και να παρέχουν όσο το δυνατόν ακριβέστερη εικόνα του σχετικού αντικτύπου. |
| --- | --- |

3.26.

Πράσινη μετάβαση

| 3.27. | Οι δύο κρίσεις του κλίματος και της βιοποικιλότητας πρέπει να αντιμετωπιστούν από κοινού. Οι κλιματικές λύσεις που επηρεάζουν αρνητικά τη βιοποικιλότητα και τους οικοτόπους δεν είναι αποδεκτές στο πλαίσιο δέσμης μέτρων που έχει σχεδιαστεί για την επίτευξη της μείωσης των εκπομπών. Η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % πρέπει να συνδεθεί με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και να συνάδει με τις ήδη συμφωνηθείσες δεσμεύσεις στην Ατζέντα του 2030 και με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Τα εννέα όρια του πλανήτη (7) που προσδιορίζονται από τους επιστήμονες πρέπει να αποτελούν κατευθυντήρια αρχή για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας, των οικονομικών πολιτικών και των δράσεων για το κλίμα. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Η αποκατάσταση της φύσης και η παροχή βοήθειας για την επείγουσα αποκατάσταση της βιοποικιλότητας πρέπει να αποτελούν μέρος του νομοθετικού κεκτημένου για τη διασφάλιση της πράσινης μετάβασης και να βρίσκονται στο επίκεντρο του επικείμενου νόμου της ΕΕ για την αποκατάσταση της φύσης. Η προστασία και η διατήρηση των υφιστάμενων πλούσιων σε βιοποικιλότητα οικοτόπων δεν πρέπει να παραβλέπονται. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Η χρήση φυσικών οικοσυστημάτων για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα θα πρέπει να συνδυάζεται με κατάλληλη δημόσια χρηματοδότηση με τη μορφή επιδοτήσεων καθώς και νέων πράσινων επιχειρηματικών μοντέλων και είναι σημαντικό να επιλέγεται σωστά ο ιδιοκτήτης/διαχειριστής της γης ή ο αγρότης που θα λαμβάνει τα εν λόγω κονδύλια. Η αποθήκευση άνθρακα και η προστασία και ανάκτηση της βιοποικιλότητας είναι δημόσια αγαθά. Η αρχή αυτή πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην επικείμενη πρωτοβουλία για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία. |
| --- | --- |

3.30.

Μια πρόταση οδηγίας για το έδαφος θα πρέπει να ακολουθήσει επειγόντως τη δημοσίευση μιας νέας στρατηγικής για το έδαφος. Η έμφαση στο έδαφος είναι ζωτικής σημασίας για τη βιοποικιλότητα και τη φυσική αποθήκευση άνθρακα.

Διασφάλιση της επίτευξης της μετάβασης με μηχανισμούς που προωθούν την ευρεία αποδοχή και στήριξη από το ευρύ κοινό

| 3.31. | Είναι ζωτικής σημασίας να υποστηριχθούν οι πολίτες και οι ομάδες ενδιαφερομένων προκειμένου να κινητοποιηθούν ώστε να αποτελέσουν ενεργό μέρος της μετάβασης σε μια κοινωνία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Οι φόβοι και οι ανησυχίες σχετικά με τις προκλήσεις της μετάβασης μπορούν να μετριαστούν μέσω της συνεργασίας με τα ενδιαφερόμενα μέρη κάθε είδους. Θα πρέπει να δρομολογηθεί μια συντονισμένη πρωτοβουλία για τη διπλωματία στον τομέα του κλίματος, η οποία θα περιλαμβάνει ένα δίκτυο διπλωματίας της κοινωνίας των πολιτών για το κλίμα. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Οι εθνικοί, ειδικοί ανά κράτος μέλος μηχανισμοί κατανομής για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα θα πρέπει να προσδιορίζονται με σαφήνεια, με διαδικασία διαβούλευσης, ώστε να διασφαλίζεται ότι το κόστος της μετάβασης κατανέμεται ομοιόμορφα και ότι η χρηματοδοτική στήριξη φτάνει σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο. Η ΕΟΚΕ, με το δίκτυό της που αποτελείται από περίπου 100 εκατομμύρια πολίτες, θα μπορούσε να συμβάλει στη διευκόλυνση του σχεδιασμού αυτών των μηχανισμών. |
| --- | --- |

3.32.

| 3.33. | Τα σαφή μηνύματα σχετικά με τα οφέλη της μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και τα πολύπλευρα οφέλη μιας κοινωνίας μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα θα πρέπει να κοινοποιούνται με συνεκτικό τρόπο για την καταπολέμηση των ψευδών αφηγημάτων που επιδεινώνουν τα λαϊκιστικά θεματολόγια. |
| --- | --- |

3.33.

| 3.34. | Η εφαρμογή της προσαρμογής στον στόχο του 55 % απαιτεί ισχυρές δομές διακυβέρνησης που θα περιλαμβάνουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον σχεδιασμό των μέτρων προσαρμογής. Πρέπει να αναγνωριστεί ως διαγενεακή πρόκληση και να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων στον χώρο εργασίας, στις αποδοχές και στις ευκαιρίες. |
| --- | --- |

3.34.

| 3.35. | Η σαφής κατεύθυνση για την κατανομή των στόχων είναι σημαντική. Οι αυστηρές δεσμεύσεις, όπως αυτές που ορίζονται από τον νόμο για το κλίμα, θα πρέπει να προσδιορίζουν ποιος πρέπει να κάνει τι, ένας δεσμευτικός στόχος ανά τομέα που καθορίζεται σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.35.

| 3.36. | Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας χώρος που θα εξορθολογίζει και θα προσδιορίζει τις ροές χρηματοδότησης για τη βιομηχανία και τις ΜΜΕ, ώστε να διευκολύνεται η κινητοποίηση της χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

3.36.

Βρυξέλλες, 24 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”», σημείο 2.1 (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 1).

1

(2)  «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”», σημείο 2.1 (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 1).

2

(3)  «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”», σημείο 2.4 (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 1).

3

(4)  TEN/759 Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) που εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ στις 8-9 Δεκεμβρίου 2021, σημεία 1.1 και 1.2 (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 158).

4

(5)  Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει προβεί σε υπολογισμό των άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων παγκοσμίως (δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2021), οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 6 τρισ. δολάρια ΗΠΑ ετησίως.

5

(6)  Ψήφισμα με θέμα «Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022 με βάση το έργο της ειδικής ομάδας “Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022”» σημείο 1.5 (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1).

6

(7)  https://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries/the-nine-planetary-boundaries.html

7

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/108 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/108

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/118/ΕΚ και της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262 (αναδιατύπωση) όσον αφορά τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών που βρίσκονται στον γαλλικό τερματικό σταθμό της σήραγγας της Μάγχης»

[COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)]

(2022/C 275/17)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 214/0/8 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.1.2022

Νομική βάση

Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

214/0/8

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/118/ΕΚ και της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262 (αναδιατύπωση) όσον αφορά τα καταστήματα αφορολόγητων ειδών που βρίσκονται στον γαλλικό τερματικό σταθμό της σήραγγας της Μάγχης είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 567η σύνοδο ολομέλειας, της 23ης και 24ης Φεβρουαρίου 2022 (συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου), αποφάσισε, με 214 ψήφους υπέρ και 8 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 18.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 275/109 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 275/109

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Ένωση, των μέγιστων επιτρεπόμενων διαστάσεων στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και των μέγιστων επιτρεπόμενων βαρών στις διεθνείς μεταφορές (κωδικοποίηση)»

[COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)]

(2022/C 275/18)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.12.2021
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 17.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.2.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 567 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 214/1/6 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.12.2021

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 17.12.2021

Νομική βάση

Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.2.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

567

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

214/1/6

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 557η σύνοδο ολομέλειας, στις 23 και 24 Φεβρουαρίου 2022 (συνεδρίαση της 23ης Φεβρουαρίου 2022), αποφάσισε, με 214 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 6 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---