# Dziennik Urzędowy C 290/29 l

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 290 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6529 lipca 2022 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 290

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6529 lipca 2022

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | REZOLUCJE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022 |
| 2022/C 290/01 | Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wojna w Ukrainie i jej skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe | 1 |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022 |
| 2022/C 290/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Działania UE w okresie po pandemii COVID 19: skuteczniejsze ożywienie gospodarcze dzięki sportowi (opinia z inicjatywy własnej) | 6 |
| 2022/C 290/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Nowe ramy umów o wolnym handlu, umów o partnerstwie gospodarczym i umów inwestycyjnych gwarantujące rzeczywiste zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz zapewniające uświadomienie społeczeństwa w tym zakresie (opinia z inicjatywy własnej) | 11 |
| 2022/C 290/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Jakie warunki są niezbędne do społecznej akceptacji transformacji energetycznej i przejścia na gospodarkę niskoemisyjną?(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej w Radzie UE) | 22 |
| 2022/C 290/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wzmocnienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w celu poprawy zdolności UE do reagowania na zdarzenia ekstremalne, w tym na zdarzenia mające miejsce poza jej terytorium(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej) | 30 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022

2022/C 290/01

Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wojna w Ukrainie i jej skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe

1

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022

2022/C 290/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Działania UE w okresie po pandemii COVID 19: skuteczniejsze ożywienie gospodarcze dzięki sportowi (opinia z inicjatywy własnej)

6

2022/C 290/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Nowe ramy umów o wolnym handlu, umów o partnerstwie gospodarczym i umów inwestycyjnych gwarantujące rzeczywiste zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz zapewniające uświadomienie społeczeństwa w tym zakresie (opinia z inicjatywy własnej)

11

2022/C 290/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Jakie warunki są niezbędne do społecznej akceptacji transformacji energetycznej i przejścia na gospodarkę niskoemisyjną?(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej w Radzie UE)

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej w Radzie UE)

22

2022/C 290/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wzmocnienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w celu poprawy zdolności UE do reagowania na zdarzenia ekstremalne, w tym na zdarzenia mające miejsce poza jej terytorium(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej)

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej)

30

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022 |
| 2022/C 290/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2021 r.: Zdolność i swoboda UE w zakresie podejmowania działań[COM(2021) 750 final] | 35 |
| 2022/C 290/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, ryzyka operacyjnego, ryzyka rynkowego oraz poziomu wyjściowego[COM(2021) 664 final – 2021/0342 (COD)] | 40 |
| 2022/C 290/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej przepisy mające na celu zapobieganie nadużywaniu przedsiębiorstw fasadowych do celów podatkowych i zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE[COM(2021) 565 final – 2021/0434 (CNS)] | 45 |
| 2022/C 290/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania grup wielonarodowych w Unii[COM(2021) 823 final – 2021/0433 (CNS)] | 52 |
| 2022/C 290/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejski pojedynczy punkt dostępu zapewniający scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji mających znaczenie dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju[COM(2021) 723 final – 2021/0378 (COD)] oraz Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej niektóre dyrektywy w odniesieniu do ustanowienia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu[COM(2021) 724 final – 2021/0379 (COD)] oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego niektóre rozporządzenia w odniesieniu do ustanowienia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu[COM(2021) 725 final – 2021/0380 (COD)] | 58 |
| 2022/C 290/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2015/760 w odniesieniu do zakresu dopuszczalnych aktywów i inwestycji, wymogów dotyczących składu portfela i dywersyfikacji, zasad zaciągania pożyczek i kredytów środków pieniężnych oraz innych funduszy oraz w odniesieniu do wymogów dotyczących zezwoleń, polityki inwestycyjnej i warunków prowadzenia działalności w zakresie europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych[COM(2021) 722 final – 2021/0377 (COD)] | 64 |
| 2022/C 290/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 600/2014 w odniesieniu do zwiększenia przejrzystości danych rynkowych, usuwania przeszkód w powstawaniu systemów publikacji informacji skonsolidowanych, optymalizacji obowiązków obrotu oraz zakazu otrzymywania płatności za przekazywanie zleceń klientów[COM(2021) 727 final – 2021/0385 (COD)] | 68 |
| 2022/C 290/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Strategia UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego (2021–2030) [COM(2021) 615 final] | 73 |
| 2022/C 290/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie stosowania dyrektywy 2009/52/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. przewidującej minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich[COM(2021) 592 final] | 81 |
| 2022/C 290/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Odnowiony unijny plan działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025[COM(2021) 591 final] | 90 |
| 2022/C 290/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Lepsze warunki pracy na rzecz silniejszej Europy socjalnej: pełne wykorzystanie korzyści płynących z cyfryzacji dla przyszłości pracy[COM(2021) 761 final], Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych[COM(2021) 762 final] | 95 |
| 2022/C 290/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie Europejskiej strategii na rzecz szkół wyższych[COM(2022) 16 final], Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie budowania mostów na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w szkolnictwie wyższym[COM(2022) 17 final] | 109 |
| 2022/C 290/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona) [COM(2021) 802 final – 2021/0426(COD)] | 114 |
| 2022/C 290/19 | Opinia „Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/1153 i rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylającego rozporządzenie (UE) 1315/2013[COM(2021) 812 final – 2021/0420 (COD)] | 120 |
| 2022/C 290/20 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2010/40/UE w sprawie ram wdrażania inteligentnych systemów transportowych w obszarze transportu drogowego oraz interfejsów z innymi rodzajami transportu[COM(2021) 813 final – 2021/0419 (COD)] | 126 |
| 2022/C 290/21 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Strategia UE na rzecz ochrony gleb 2030 – Korzyści ze zdrowych gleb dla ludzi, żywności, przyrody i klimatu[COM(2021) 699 final] | 131 |
| 2022/C 290/22 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich UE[COM(2021) 345 final] | 137 |
| 2022/C 290/23 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępującej dyrektywę 2008/99/WE[COM(2021) 851 final – 2021/0422 (COD)] | 143 |
| 2022/C 290/24 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/833 ustanawiające środki ochrony i egzekwowania mające zastosowanie na obszarze podlegającym regulacji Organizacji Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku[COM(2022) 51 final – 2022/0035 (COD)] | 149 |
| 2022/C 290/25 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do przedłużenia okresu stosowania fakultatywnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami niektórych towarów i usług podatnych na oszustwa oraz mechanizmu szybkiego reagowania na oszustwa związane z podatkiem VAT[COM(2022) 39 final – 2022/0027(CNS)] | 151 |
| 2022/C 290/26 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2003/17/WE w odniesieniu do okresu jej stosowania oraz w odniesieniu do równoważności przeprowadzanych w Boliwii inspekcji polowych upraw nasiennych zbożowych roślin uprawnych oraz upraw nasiennych oleistych i włóknistych roślin uprawnych, a także w odniesieniu do równoważności materiału siewnego roślin zbożowych oraz materiału siewnego roślin oleistych i włóknistych produkowanego w Boliwii[COM(2022) 26 final – 2021/0016 (COD)] | 152 |
| 2022/C 290/27 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy przejściowe dotyczące opakowania i oznakowania opakowania weterynaryjnych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu zgodnie z dyrektywą 2001/82/WE i rozporządzeniem (WE) nr 726/2004[COM(2022) 76 final – 2022/0053 (COD)] | 153 |
| 2022/C 290/28 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 i rozporządzenie (UE) nr 223/2014 w odniesieniu do działania w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE)[COM(2022) 109 final – 2022/0075 (COD)] | 154 |

III   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022

2022/C 290/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2021 r.: Zdolność i swoboda UE w zakresie podejmowania działań[COM(2021) 750 final]

[COM(2021) 750 final]

35

2022/C 290/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, ryzyka operacyjnego, ryzyka rynkowego oraz poziomu wyjściowego[COM(2021) 664 final – 2021/0342 (COD)]

[COM(2021) 664 final – 2021/0342 (COD)]

40

2022/C 290/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej przepisy mające na celu zapobieganie nadużywaniu przedsiębiorstw fasadowych do celów podatkowych i zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE[COM(2021) 565 final – 2021/0434 (CNS)]

[COM(2021) 565 final – 2021/0434 (CNS)]

45

2022/C 290/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania grup wielonarodowych w Unii[COM(2021) 823 final – 2021/0433 (CNS)]

[COM(2021) 823 final – 2021/0433 (CNS)]

52

2022/C 290/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejski pojedynczy punkt dostępu zapewniający scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji mających znaczenie dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju[COM(2021) 723 final – 2021/0378 (COD)] oraz Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej niektóre dyrektywy w odniesieniu do ustanowienia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu[COM(2021) 724 final – 2021/0379 (COD)] oraz Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego niektóre rozporządzenia w odniesieniu do ustanowienia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu[COM(2021) 725 final – 2021/0380 (COD)]

[COM(2021) 723 final – 2021/0378 (COD)]

[COM(2021) 724 final – 2021/0379 (COD)]

[COM(2021) 725 final – 2021/0380 (COD)]

58

2022/C 290/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2015/760 w odniesieniu do zakresu dopuszczalnych aktywów i inwestycji, wymogów dotyczących składu portfela i dywersyfikacji, zasad zaciągania pożyczek i kredytów środków pieniężnych oraz innych funduszy oraz w odniesieniu do wymogów dotyczących zezwoleń, polityki inwestycyjnej i warunków prowadzenia działalności w zakresie europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych[COM(2021) 722 final – 2021/0377 (COD)]

[COM(2021) 722 final – 2021/0377 (COD)]

64

2022/C 290/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 600/2014 w odniesieniu do zwiększenia przejrzystości danych rynkowych, usuwania przeszkód w powstawaniu systemów publikacji informacji skonsolidowanych, optymalizacji obowiązków obrotu oraz zakazu otrzymywania płatności za przekazywanie zleceń klientów[COM(2021) 727 final – 2021/0385 (COD)]

[COM(2021) 727 final – 2021/0385 (COD)]

68

2022/C 290/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Strategia UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego (2021–2030) [COM(2021) 615 final]

[COM(2021) 615 final]

73

2022/C 290/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie stosowania dyrektywy 2009/52/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. przewidującej minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich[COM(2021) 592 final]

[COM(2021) 592 final]

81

2022/C 290/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Odnowiony unijny plan działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025[COM(2021) 591 final]

[COM(2021) 591 final]

90

2022/C 290/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Lepsze warunki pracy na rzecz silniejszej Europy socjalnej: pełne wykorzystanie korzyści płynących z cyfryzacji dla przyszłości pracy[COM(2021) 761 final], Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych[COM(2021) 762 final]

[COM(2021) 761 final]

[COM(2021) 762 final]

95

2022/C 290/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie Europejskiej strategii na rzecz szkół wyższych[COM(2022) 16 final], Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie budowania mostów na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w szkolnictwie wyższym[COM(2022) 17 final]

[COM(2022) 16 final]

[COM(2022) 17 final]

109

2022/C 290/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona) [COM(2021) 802 final – 2021/0426(COD)]

[COM(2021) 802 final – 2021/0426(COD)]

114

2022/C 290/19

Opinia „Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/1153 i rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylającego rozporządzenie (UE) 1315/2013[COM(2021) 812 final – 2021/0420 (COD)]

[COM(2021) 812 final – 2021/0420 (COD)]

120

2022/C 290/20

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2010/40/UE w sprawie ram wdrażania inteligentnych systemów transportowych w obszarze transportu drogowego oraz interfejsów z innymi rodzajami transportu[COM(2021) 813 final – 2021/0419 (COD)]

[COM(2021) 813 final – 2021/0419 (COD)]

126

2022/C 290/21

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Strategia UE na rzecz ochrony gleb 2030 – Korzyści ze zdrowych gleb dla ludzi, żywności, przyrody i klimatu[COM(2021) 699 final]

[COM(2021) 699 final]

131

2022/C 290/22

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich UE[COM(2021) 345 final]

[COM(2021) 345 final]

137

2022/C 290/23

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępującej dyrektywę 2008/99/WE[COM(2021) 851 final – 2021/0422 (COD)]

[COM(2021) 851 final – 2021/0422 (COD)]

143

2022/C 290/24

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/833 ustanawiające środki ochrony i egzekwowania mające zastosowanie na obszarze podlegającym regulacji Organizacji Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku[COM(2022) 51 final – 2022/0035 (COD)]

[COM(2022) 51 final – 2022/0035 (COD)]

149

2022/C 290/25

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do przedłużenia okresu stosowania fakultatywnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami niektórych towarów i usług podatnych na oszustwa oraz mechanizmu szybkiego reagowania na oszustwa związane z podatkiem VAT[COM(2022) 39 final – 2022/0027(CNS)]

[COM(2022) 39 final – 2022/0027(CNS)]

151

2022/C 290/26

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2003/17/WE w odniesieniu do okresu jej stosowania oraz w odniesieniu do równoważności przeprowadzanych w Boliwii inspekcji polowych upraw nasiennych zbożowych roślin uprawnych oraz upraw nasiennych oleistych i włóknistych roślin uprawnych, a także w odniesieniu do równoważności materiału siewnego roślin zbożowych oraz materiału siewnego roślin oleistych i włóknistych produkowanego w Boliwii[COM(2022) 26 final – 2021/0016 (COD)]

[COM(2022) 26 final – 2021/0016 (COD)]

152

2022/C 290/27

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy przejściowe dotyczące opakowania i oznakowania opakowania weterynaryjnych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu zgodnie z dyrektywą 2001/82/WE i rozporządzeniem (WE) nr 726/2004[COM(2022) 76 final – 2022/0053 (COD)]

[COM(2022) 76 final – 2022/0053 (COD)]

153

2022/C 290/28

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 i rozporządzenie (UE) nr 223/2014 w odniesieniu do działania w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE)[COM(2022) 109 final – 2022/0075 (COD)]

[COM(2022) 109 final – 2022/0075 (COD)]

154

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/1

---

Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wojna w Ukrainie i jej skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe”

(2022/C 290/01)

| Podstawa prawna | Art. 35 regulaminu wewnętrznego |
| --- | --- |
| | Rezolucja |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 24.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 176/1/1 |

Podstawa prawna

Art. 35 regulaminu wewnętrznego

Rezolucja

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

176/1/1

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY (EKES),

| 1. | Stanowczo potępia jednostronną napaść na Ukrainę na rozkaz prezydenta Federacji Rosyjskiej oraz zaangażowanie białoruskiego reżimu. Podkreśla, że inwazja rosyjskich sił zbrojnych w Ukrainie narusza obowiązujące międzynarodowe zasady i umowy oraz zagraża bezpieczeństwu europejskiemu i światowemu. Inwazja bezpośrednio godzi również w główny cel UE, jakim jest „wspieranie pokoju, jej wartości i dobrobytu jej narodów”. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Nalega, by UE zapewniła pełne wsparcie, aby dopilnować, że wszystkie zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości zostaną zgłoszone do Międzynarodowego Trybunału Karnego i tam osądzone. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Składa hołd ogromnej odwadze obywatelek i obywateli Ukrainy, którzy bronią swego kraju przed rosyjskim agresorem. Wzywa wolny świat, by za pomocą wszelkich dostępnych mu środków wspierał walkę Ukraińców o pokój i wolność. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Apeluje do UE i jej międzynarodowych partnerów o podobnych poglądach o zachowanie jedności, o dalszą pełną solidarność w reagowaniu na tę niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną wojnę oraz o wytyczenie dyplomatycznej drogi do zaprzestania wrogich działań. Podkreśla potrzebę podjęcia działań dyplomatycznych w celu natychmiastowego zawieszenia broni i zbudowania prawdziwego procesu pokojowego z czynną rolą instytucji UE. Podmioty te powinny również zwiększyć presję na reżim rosyjski poprzez niezwłoczne nałożenie dalszych sankcji i wykorzystanie wszelkich innych dostępnych narzędzi zmierzających do natychmiastowego zaprzestania działań zbrojnych Rosji na terytorium Ukrainy, całkowitego wycofania sił rosyjskich, przywrócenia pokoju, bezpieczeństwa i stabilności we wschodnim sąsiedztwie UE oraz wspierania społeczeństw podzielających nasze wartości. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Dla UE i społeczności międzynarodowej niezwykle ważne jest, by granice nie były zmieniane z wykorzystaniem siły militarnej i by agresorzy nie czerpali z takich poczynań żadnych korzyści. Należy przestrzegać praworządności, a nie prawa najsilniejszego, zaś Ukraina musi otrzymać pełne reparacje. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Popiera i podziela główne przesłania rezolucji Parlamentu Europejskiego z 1 marca w sprawie rosyjskiej agresji na Ukrainę, w tym zaproponowane środki mające na celu natychmiastowe wsparcie Ukrainy i jej obywateli w walce o niepodległość i wolność. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Z zadowoleniem przyjmuje działania tych firm europejskich, które postanowiły wycofać się z rynku rosyjskiego, i zachęca inne przedsiębiorstwa do przedkładania człowieczeństwa i solidarności nad doraźne interesy gospodarcze. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Ponownie wyraża zdecydowane poparcie dla suwerenności, niezależności i integralności terytorialnej Ukrainy i innych krajów należących do Partnerstwa Wschodniego, a mianowicie Mołdawii i Gruzji, oraz wszystkich państw członkowskich UE w obrębie granic uznanych przez społeczność międzynarodową. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Wyraża ogromny żal z powodu wszystkich ofiar agresji, dzieci, kobiet i mężczyzn, a także z powodu zniszczonych miast i infrastruktury oraz niepojętego cierpienia ludzkiego i ogromnych szkód dla środowiska. Ubolewa, że miliony ludzi musiały opuścić swoje domy i szukać schronienia w bezpieczniejszych miejscach w Ukrainie i w sąsiednich krajach. Nalega na rozliczenie agresorów za ich zbrodnie. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Nawołuje do intensywniejszych działań mających na celu wzmocnienie pozycji i suwerenności Ukrainy, a także działań humanitarnych, aby umożliwić ludności Ukrainy łatwiejszy dostęp do podstawowych produktów, w szczególności wody, żywności, leków i energii elektrycznej. Zwraca się do wszystkich rządów, aby dołożyły wszelkich możliwych starań, żeby zapewnić zaopatrzenie w żywność i bezpieczeństwo żywności w strefach objętych wojną poprzez dostarczanie żywności i czystej wody. Wzywa Rosję, by umożliwiła udzielanie pomocy humanitarnej mieszkańcom Ukrainy. Ostrzega, że wiele osób nie dostanie wynagrodzenia lub nie będzie miało dostępu do swoich oszczędności, dlatego apeluje, by przedsięwziąć odpowiednie środki ekonomiczne w celu zapobieżenia załamaniu gospodarki. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Z zadowoleniem przyjmuje aktywne podejście wszystkich rządów UE, zwłaszcza Polski, Węgier, Rumunii, Bułgarii i Słowacji, a także rządu Mołdawii, jeśli chodzi o utrzymanie otwartych granic i zapewnianie środków ewakuacji, schronienia, pomocy doraźnej, pomocy medycznej i azylu osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie, w tym zarówno obywatelom Ukrainy, jak i z innych krajów. Wzywa Radę i Komisję do zapewnienia tym krajom dodatkowych środków finansowych, ponieważ są one pierwszymi punktami wjazdu uchodźczyń i uchodźców ukraińskich do UE i przez najbliższe miesiące pozostaną również głównymi krajami ich pobytu. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Ponownie apeluje o taką politykę imigracyjną, która zagwarantuje, że żaden kraj nie będzie ponosił nieproporcjonalnych obciążeń, gdyż będą one równomiernie dzielone między państwa członkowskie. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Popiera zobowiązanie UE do udzielania pomocy uchodźcom z Ukrainy, jak określono w komunikacie Komisji Europejska solidarność z uchodźcami i osobami uciekającymi z Ukrainy (1), oraz podkreśla, że fundusze dostępne poprzez działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie i REACT (2) powinny być przyznawane elastycznie i szybko. Z zadowoleniem przyjmuje to, że UE uruchomiła już Unijny Mechanizm Ochrony Ludności i utworzyła centra logistyczne w krajach sąsiadujących, aby móc kierować pomoc do Ukrainy. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Jest pokrzepiony ogromną solidarnością organizacji społeczeństwa obywatelskiego z państw UE oraz krajów sąsiadujących oraz ich nieustającymi wysiłkami od pierwszego dnia rosyjskiej agresji. Podkreśla, że UE powinna wesprzeć finansowo zarówno rządy, jak i organizacje społeczeństwa obywatelskiego działające w terenie. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Wzywa do pełnego wdrożenia dyrektywy w sprawie tymczasowej ochrony (która została uruchomiona po raz pierwszy przez Radę Europejską 4 marca 2022 r. na wniosek Komisji Europejskiej). Należy tego dokonać poprzez solidarność i wspólną odpowiedzialność państw członkowskich UE, poprzez zagwarantowanie pełnego zakresu praw przewidzianych w dyrektywie, obejmujących dostęp do rynku pracy, mieszkań, opieki zdrowotnej, edukacji i wsparcia socjalnego dla wszystkich osób uprawnionych do tej ochrony. Ważne jest przy tym odpowiednie uwzględnienie potrzeb słabszych grup, zwłaszcza dzieci, kobiet, osób starszych i osób z niepełnosprawnościami. Zachęca kraje przyjmujące, by zatwierdziły tworzenie i respektowanie tych samych korytarzy humanitarnych dla wszystkich uchodźców uciekających przed wojną na Ukrainie, niezależnie od ich obywatelstwa. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Zdaje sobie sprawę, że kraje przyjmujące mogą mieć trudności z szybką integracją uchodźczyń i uchodźców na swoich rynkach pracy. Zauważa, że gospodarki Unii są w stanie zasymilować napływ ludności z Ukrainy pod warunkiem właściwego zarządzania przesiedleniami. Apeluje, aby mechanizmy integracji uwzględniały aspekt płci i wieku. Wzywa Europejski Urząd ds. Pracy, by zgodnie ze swym mandatem monitorował integrację uchodźców na rynku pracy oraz przedstawiał regularne sprawozdania na ten temat. Przypomina w tym kontekście, że gospodarka społeczna i gospodarka solidarna, w ramach działań państwa opiekuńczego, mają potencjał utrzymania i zwiększenia liczby miejsc pracy nawet w czasach kryzysu. Zachęca zatem państwa członkowskie do szukania rozwiązań służących lepszej integracji uchodźców z Ukrainy na ich rynku pracy. Odnotowuje szczególną sytuację kobiet i dzieci w strefach konfliktu i po przybyciu do krajów przyjmujących, w tym ryzyko wykorzystywania i przemocy ze względu na płeć, zwłaszcza przemocy seksualnej i handlu ludźmi. Dodaje, że Europejskie Forum Migracji będzie stale monitorowało i uwzględniało sytuację obywatelek i obywateli Ukrainy, którym przyznano tymczasową ochronę w Unii Europejskiej lub którym przysługuje prawo do ubiegania się o taki status. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Domaga się większego wsparcia dla ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego, zarówno w Ukrainie, jak i poza jej granicami. Uważa, że UE powinna rozważyć zaangażowanie ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego we wszystkie dyskusje na temat Ukrainy, ponieważ to ono będzie bezpośrednio zaangażowane w usuwanie skutków wojny i społeczno-gospodarczą odbudowę kraju. W związku z tym wzywa do konsolidacji i wzmocnienia istniejących mechanizmów finansowania, które mają wspierać społeczeństwo obywatelskie w Ukrainie. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Nawiązując do ostatnich deklaracji przewodniczącej Komisji Europejskiej, wzywa instytucje unijne i państwa członkowskie do pełnej współpracy z Ukrainą oraz do otwarcia dla tego kraju wszystkich odpowiednich funduszy i programów UE. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Domaga się, by instytucje UE rozpoczęły konkretny dialog z Ukrainą na temat jej jak najszybszego przystąpienia do Unii Europejskiej, na podstawie osiągnięć i zgodnie z art. 49 TUE, oraz by niezwłocznie udzieliły pomocy finansowej w celu zapewnienia Ukrainie wsparcia humanitarnego. Wzywa ponadto do otwarcia takiego samego dialogu z innymi krajami stowarzyszonymi z UE, takimi jak Gruzja i Mołdawia, aby zagwarantować im stabilność i równe traktowanie. Nie może się to jednak odbywać kosztem trwającego już procesu akcesyjnego Bałkanów Zachodnich. W międzyczasie wzywa do dalszego dążenia do integracji Ukrainy z jednolitym rynkiem UE zgodnie z układem o stowarzyszeniu. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Wyraża głębokie zaniepokojenie masowym stosowaniem propagandy i dezinformacji przez rosyjski rząd w celu uzasadnienia i zawoalowania agresji na Ukrainę. Dlatego zwraca uwagę, że UE musi być bardziej odporna na cyberataki i że konieczne jest opracowanie globalnej strategii przeciwdziałania dezinformacji. W tym zakresie UE musi odgrywać wiodącą rolę na arenie międzynarodowej. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla potrzebę wspierania niezależnego rosyjskiego i białoruskiego społeczeństwa obywatelskiego i dziennikarzy oraz utrzymania istniejących jeszcze kanałów komunikacji z nimi. Zdecydowanie potępia falę represji w Rosji, a także aresztowania pokojowych demonstrantów, kneblowanie mediów i uciszanie społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Apeluje o wspólne, solidarne działania służące bojkotowi produktów i usług z Rosji. Nalega na konieczność przerwania współpracy z rosyjskimi przedsiębiorstwami i organizacjami wspierającymi politykę Władimira Putina. Potępia obchodzenie powszechnego bojkotu, podyktowane chęciami uzyskania jakichkolwiek korzyści. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zdaje sobie sprawę, że wojna i wszystkie związane z nią środki, a mianowicie sankcje, będą miały skutki społeczno-gospodarcze dla państw członkowskich i krajów sąsiadujących oraz że UE musi być gotowa stawić im czoła. Zwraca uwagę, że ten kryzys pokazuje potrzebę wzmocnienia rynku wewnętrznego i jego funkcjonowania. Podkreśla znaczenie kompensowania strat poniesionych przez europejskie przedsiębiorstwa dotknięte sankcjami oraz konieczność dogłębnej analizy skutków tych sankcji, aby móc złagodzić ich oddziaływanie na gospodarkę i społeczeństwa. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Podkreśla, że dla niektórych sektorów przemysłu skutki sankcji będą bardzo dotkliwe. Zwraca uwagę, że poza eksportowaniem energii Rosja i Ukraina mają także znaczny udział w imporcie do UE metali, takich jak nikiel, miedź i żelazo, oraz podstawowych surowców, takich jak neon, pallad, tytan i platyna, które mają zasadnicze znaczenie dla szeregu strategicznych gałęzi przemysłu, w tym przemysłu obronnego i produkcji mikroczipów. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Podkreśla potrzebę przyspieszenia rozwoju strategicznej i technologicznej autonomii Europy i wzywa przywódców UE do jedności i determinacji, by poprzez zwiększenie naszych zdolności obronnych i ograniczenie zależności w zakresie energii, surowców krytycznych i żywności uczynić z Unii Europejskiej podmiot bardziej niezależny i suwerenny. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Akcentuje znaczenie zmniejszenia zależności energetycznej Unii od stron trzecich, a zwłaszcza od Rosji. Wzywa zarazem do opracowania realnego planu dywersyfikacji źródeł energii w ramach koszyka energetycznego państw członkowskich i z zadowoleniem przyjmuje odnośne propozycje zawarte w deklaracji wersalskiej (3). Przyznaje, że bezpieczeństwo i zrównoważony charakter dostaw energii można osiągnąć w pełni w perspektywie długoterminowej jedynie poprzez zwiększenie stosowania niskoemisyjnych lub bezemisyjnych źródeł energii, a zwłaszcza poprzez intensywniejsze korzystanie z lokalnych i odnawialnych źródeł energii. Opowiada się zatem za intensywniejszym inwestowaniem w badania naukowe i opracowaniem nowych ekologicznych technologii, aby zapewnić odporność i zrównoważoną przyszłość europejskiemu systemowi energetycznemu. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zwraca uwagę, że trzeba zróżnicować strategie fiskalne w poszczególnych państwach członkowskich, aby utrzymać ich zdolność obsługi zadłużenia, zwłaszcza w tych państwach członkowskich, w których dług publiczny jest na wysokim poziomie. Z kolei państwa członkowskie o niskim i średnim poziomie zadłużenia powinny priorytetowo traktować rozwój inwestycji publicznych. Podkreśla priorytetowe znaczenie zwiększania inwestycji publicznych, służące wzmocnieniu odporności gospodarki UE. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Wyraża zaniepokojenie trudną sytuacją znacznej części sektora transportu. Nalega, by Komisja, opracowując tymczasowe kryzysowe ramy prawne, o których wspomina w komunikacie „REPowerEU: Wspólne europejskie działania w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie” (4), z należytą uwagą potraktowała kryzys sektora transportu spowodowany skrajnie wysokimi kosztami paliw i energii elektrycznej. Nawołuje zarazem do ostrożności przy łagodzeniu procedur regulacyjnych, aby nie osłabiać standardów społecznych i środowiskowych. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Zaznacza, że konflikt nieuchronnie doprowadzi do poważnych konsekwencji dla unijnego sektora rolno-spożywczego, który będzie potrzebował dodatkowego wsparcia. Dlatego podkreśla, że UE musi wzmocnić swoje zobowiązanie do zapewnienia zrównoważonych systemów żywnościowych, a jednocześnie móc zagwarantować to, że dobrej jakości żywność będzie dla każdego przystępna cenowo. Unia powinna zwłaszcza poprawić swoje bezpieczeństwo żywnościowe poprzez ograniczenie zależności od importu kluczowych produktów rolnych i środków produkcji. Konsumenci we wszystkich państwach członkowskich i tak doświadczą znacznego wzrostu cen żywności i energii, co może przełożyć się na zwiększenie poziomu ubóstwa w UE. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Przypomina, że Ukraina i Rosja są znaczącymi eksporterami szeregu produktów rolnych, takich jak ziarna i nasiona oleiste. Odnotowuje, że zakłócenia w eksporcie z tych krajów już teraz doprowadziły do ogromnego wzrostu cen towarów rolnych na świecie, czego konsekwencje uderzają zwłaszcza w najuboższe kraje świata. Najbardziej ucierpią na tym najbiedniejsi. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Podkreśla, że reagowanie na skutki wojny nie powinno odbywać się kosztem działań w dziedzinie klimatu i zrównoważonego rozwoju, określonych w Agendzie ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, która jest przede wszystkim programem na rzecz pokoju, bezpieczeństwa i ograniczania ubóstwa. Zwraca uwagę, że wciąż potrzebne są postępy we wdrażaniu tej agendy ONZ oraz sprawiedliwej transformacji za pomocą Europejskiego Zielonego Ładu, podkreślając, że pojedyncze odstępstwa można przyznać jedynie na ograniczony okres. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Uważa, że wpływ konfliktu zbrojnego na środowisko, wynikający z bombardowań, wycieków ropy i gazu, incydentów w zakładach chemicznych lub elektrowniach jądrowych jest poważnym problemem dla ludności zarówno Ukrainy, jak i UE. Zaznacza, że UE musi pomóc w ochronie środowiska i w naprawie szkód środowiskowych poczynionych przez wojnę, a także w karaniu za przestępstwa przeciwko środowisku, jako że w sposób nieunikniony będą one miały długotrwałe konsekwencje. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Podkreśla potrzebę utrzymania solidarności i dalszego rozwijania wspólnej europejskiej reakcji, aby podzielić ciężar gospodarczy tych działań i proponuje opracowanie w tym celu elastycznego instrumentu europejskiego. Zauważa, że w przypadku krajów najbardziej dotkniętych kryzysem mogą być konieczne rozpatrzenie oraz przegląd krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, zwłaszcza w obliczu rosnącego ryzyka stagflacji. Zdaje sobie sprawę, że inwazja na Ukrainie będzie bezpośrednio oddziaływać na wszystkie państwa członkowskie UE i ich obywateli. Jednocześnie koszty ludzkie i skutki tej wojny dla Ukraińców będą niemożliwe do oszacowania, stąd absolutna potrzeba solidarności wśród krajów UE i długofalowej solidarności UE z Ukrainą. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Z zadowoleniem przyjmuje wyrażone w deklaracji wersalskiej (5) zobowiązanie do większego wykorzystania Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Podkreśla, że Unia musi dążyć do silniejszej integracji politycznej, która wspierałaby wspólną politykę zagraniczną. Zarazem apeluje do państw członkowskich o natychmiastowe rozpoczęcie prac nad wdrożeniem prawdziwie wspólnego i skutecznego systemu obronności, który znacznie zwiększyłby zdolność Europy do obrony. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Przyznaje, że okupacja elektrowni jądrowych budzi niepokój o bezpieczeństwo jądrowe lokalnej ludności i całej Europy. Wzywa do pełnej współpracy ze wszystkimi zaangażowanymi podmiotami oraz z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej, aby śledzić sytuację i nie dopuścić do jakiegokolwiek ewentualnego promieniowania. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zaznacza, że przywódcy polityczni muszą jasno komunikować się z obywatelkami i obywatelami Unii i uzmysławiać im koszty wojny. Podkreśla, że pokój ma cenę, którą wszyscy musimy zapłacić, dzieląc koszty wśród wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Wzywa UE i jej państwa członkowskie do przygotowania odpowiedniego planu pomocy i odbudowy dla Ukrainy, aby wesprzeć gospodarkę tego kraju i odbudowę jego zniszczonej infrastruktury. Zwraca uwagę, że Federacja Rosyjska musi ponieść odpowiedzialność za zniszczenie ukraińskiej infrastruktury, w tym budynków cywilnych i mieszkalnych, a także za znaczne straty gospodarcze. Rosja będzie zobowiązana do zrekompensowania szkód poczynionych wskutek agresywnych działań. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Zobowiązuje się do ścisłego monitorowania sytuacji poprzez zachęcanie do wymiany informacji na temat wspierania europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w terenie, jak i do rzeczywistego dialogu z ukraińskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacjami pracodawców i związkami zawodowymi, za pośrednictwem ich stałych mechanizmów dialogu. Zobowiązuje się do monitorowania lokalnej sytuacji uchodźców w terenie oraz w krajach sąsiadujących, przy pełnym wsparciu dla narodu ukraińskiego. |
| --- | --- |

38.

Bruksela, dnia 24 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2022) 107 final – Europejska solidarność z uchodźcami i osobami uciekającymi z Ukrainy.

1

(2)  COM(2022) 109 final – Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE).

2

(3)  Deklaracja wersalska przyjęta na nieformalnym posiedzeniu szefów państw lub rządów w dniach 10–11 marca 2022 r., https://www.consilium.europa.eu/media/54787/20220311-versailles-declaration-pl.pdf.

3

(4)  COM(2022) 108 final – REPowerEU: Wspólne europejskie działania w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie.

4

(5)  Deklaracja wersalska przyjęta na nieformalnym posiedzeniu szefów państw lub rządów w dniach 10–11 marca 2022 r., https://www.consilium.europa.eu/media/54787/20220311-versailles-declaration-pl.pdf.

5

---

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/6 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/6

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Działania UE w okresie po pandemii COVID 19: skuteczniejsze ożywienie gospodarcze dzięki sportowi”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2022/C 290/02)

| Sprawozdawca: | Pietro Vittorio BARBIERI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pietro Vittorio BARBIERI

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 23.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 7.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 24.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 148/0/0 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

23.3.2021

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

7.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

148/0/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Po długim okresie pandemii, która wywarła znaczny wpływ na cały łańcuch sportu, a zwłaszcza powszechnych stowarzyszeń sportowych i spowodowała zamknięcie wielu obiektów, konieczne jest przyjęcie strategicznego podejścia w celu ponownego ożywienia i zwiększenia roli sportu i aktywności fizycznej w budowaniu bardziej odpornego i zrównoważonego społeczeństwa. Taki wybór wpisuje się w ramy szerszego procesu odbudowy gospodarczej i społecznej i dążenia do określenia celów w zakresie zwiększenia zdolności sektora sportu do reagowania na kryzysy, które dotykają nas coraz częściej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Niezbędne będzie włączenie sportu i aktywności fizycznej do strategii rozwoju gospodarczego i społecznego oraz stworzenie szerszych powiązań międzysektorowych, zwłaszcza w dziedzinie zdrowia publicznego, kształcenia i włączenia społecznego. Sport jest siłą napędową zrównoważonego rozwoju społecznego, gospodarczego i środowiskowego, który sprzyja odbudowie oraz tworzy nowe miejsca pracy i możliwości biznesowe oparte na sporcie. Ważne będzie również wspieranie dialogu społecznego z udziałem partnerów społecznych na temat dobrostanu i aktywności fizycznej w miejscu pracy. W tym celu EKES wzywa do przeprowadzenia badań pokazujących związek między uprawianiem sportu a ogólnym dobrostanem obywatelek i obywateli. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jeśli chodzi o szkołę i różne etapy kształcenia, a także uczenie sposobu wykonywania zadań, zdobywania wiedzy i rozwoju, konieczne staje się uczenie dziewcząt i chłopców wszystkich elementów podstawowej wiedzy o ciele. Rozwijanie wychowania fizycznego w szkole z perspektywy gry, zabawy i interdyscyplinarności jest równoznaczne ze stworzeniem nieocenionego narzędzia osiągania wyników i spokoju wewnętrznego, współżycia z innymi, a przede wszystkim sukcesu szkolnego i promowania zdrowego stylu życia. Oznacza to uznanie wartości sportu i aktywności fizycznej na równi z innymi przedmiotami, zwłaszcza w kształceniu młodych pokoleń, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów oddalonych od ośrodków regionalnych i tych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji z uwagi na położenie terenu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | W traktacie lizbońskim nakreślono europejski wymiar społecznej i gospodarczej wartości sportu. W następstwie stanu zagrożenia zdrowia publicznego niezbędne jest większe wyeksponowanie w polityce europejskiej wartości, które uosabiają sport i aktywność fizyczna, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ich pełnego poszanowania na równi z innymi kierunkami polityki europejskiej. W związku z tym nie chodzi wyłącznie o politykę spójności, lecz również o prawdziwy proces emancypacji czy też o wizję rzeczywistej transformacji sportu, która położy znaczny nacisk na oddziaływanie na dobrostan i jakość życia obywateli. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Konieczne jest zatem: |
| --- | --- |

1.5.

| 1.5.1. | Uwzględnienie wskaźnika deprywacji sportowej – czyli wskaźnika wykluczenia z możliwości korzystania z niezbędnego dobra, jakim jest prawo do uprawiania sportu – w wykazie wskaźników Eurostatu służących do pomiaru deprywacji materialnej. |
| --- | --- |

1.5.1.

| 1.5.2. | Udostępnienie sektorowi sportu wszelkich funduszy UE na lata 2021–2027, niezależnie od tego, czy są one objęte zarządzaniem bezpośrednim, czy pośrednim, traktując sport i aktywność fizyczną jako inwestycję w indywidualny i zbiorowy dobrostan społeczności. |
| --- | --- |

1.5.2.

| 1.5.3. | Zwiększenie udziału całkowitej kwoty finansowania przeznaczonego na sport i współpracę międzysektorową, w tym na sport, w programie Erasmus+. Finansowanie powinno pochodzić nie tylko z Funduszu Spójności, lecz również ze środków przeznaczonych na różne zadania w ramach Funduszu Odbudowy, ponieważ jest ono znacznie ograniczone w przypadku sportu. Ponadto pożądana byłaby większa redystrybucja zasobów między sportem wyczynowym i wytrzymałościowym a sportem pełniącym funkcję społeczną. |
| --- | --- |

1.5.3.

| 1.5.4. | Opracowanie planów wspierania sportu w sytuacjach kryzysowych i nadzwyczajnych (gospodarczych, społecznych i zdrowotnych), w tym planów gotowości, również poprzez niezbędne uproszczenia administracyjne w celu radzenia sobie z dużym obciążeniem biurokracją, zwłaszcza w przypadku powszechnych klubów sportowych. W związku z tym pierwszoplanowe znaczenie ma wsparcie sportu masowego, gdyż nie tylko sprzyja on znacznym interakcjom międzykulturowym, lecz również pełni funkcję włączającą do społeczeństwa osoby z niepełnosprawnościami lub osoby znajdujące się w trudnej sytuacji i podatne na zagrożenia. |
| --- | --- |

1.5.4.

| 1.5.5. | Zachęcanie do wspierania sieci aktywności obywatelskiej w celu osiągnięcia powyższych celów na szczeblu lokalnym dzięki partnerstwu organów publicznych i sieci i wspólnemu opracowywaniu przez nie strategii, tak aby stymulować różne formy innowacji społecznych, wykorzystując przy tym doświadczenia związane ze wspólnym administrowaniem i modelem pomocniczości opartym na współpracy między społeczeństwem i organami publicznymi. Zachęcanie do uczestnictwa organizacji i partnerów społecznych. |
| --- | --- |

1.5.5.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | W kontekście utrzymującej się pandemii, która wystawia nas na ciężką próbę i zmusza do walki o ochronę życia i źródeł utrzymania, nie możemy zapominać, że nasze decyzje określą przyszłość systemów społeczno-gospodarczych UE i życia obywatelek i obywateli europejskich. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Nadzwyczajna sytuacja w dziedzinie zdrowia pokazała, że ze względu na wielowymiarowy charakter problemów, przed którymi stoimy, niemożliwe jest osiągnięcie takiego poziomu odporności, który zapewniłby pełne zabezpieczenie systemów społeczno-gospodarczych UE. Konieczne jest podjęcie działań w celu dostosowania naszego społeczeństwa do kryzysów i przemian, promowanie modeli odporności opartych na zdolności przewidywania kryzysów i radzenie sobie z nimi za pomocą odpowiednich narzędzi. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Pandemia koronawirusa zmieniła perspektywy gospodarcze, społeczne i zdrowotne na nadchodzące lata, co z kolei zmieniło również podejście do strategii rozwoju i spójności. Musimy zdecydować, czy kontynuować dotychczasowe działania, czy też zmienić i dostosować paradygmat leżący u podstaw polityki rozwoju i polityki spójności w świetle problemów ujawnionych i doświadczeń zdobytych w wyniku kryzysu związanego z pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ten kryzys poważnie dotknął sektor sportu w całej Europie, ale musimy podkreślić, że najpoważniejsze wyzwania i problemy stanęły przed sportem masowym. Skutki kryzysu w sporcie uderzyły zwłaszcza w młodych ludzi, ograniczając ich „prawo” do uprawiania sportu i aktywności fizycznej. Kryzys zdrowotny dotknął też cały sektor stowarzyszeń sportowych i branżę sportową, a jego wpływ będzie warunkował ich ożywienie nawet w perspektywie średnioterminowej. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Rola sportu w procesach rozwoju i spójności

| 3.1. | Sport umożliwia społeczeństwu obywatelskiemu konstruktywne ukierunkowanie zdolności, wzbogacając je o pozytywne wartości w ramach wyjątkowego i wielowymiarowego podejścia, które przyczynia się do dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego; łagodzi problemy społeczne dzięki zdolności do zjednoczenia społeczności zróżnicowanych kulturowo. Sport jest motorem zrównoważenia społecznego, gospodarczego i środowiskowego w warunkach, których określeniem zajmuje się niniejsza opinia; przyczynia się do rewitalizacji i atrakcyjności regionów i miejscowości oraz sprzyja odbudowie, umożliwiając tworzenie nowych miejsc pracy i opartych na nim nowych możliwości biznesowych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Z punktu widzenia gospodarczego sport może sprzyjać pojawianiu się nowej lub wzmacnianiu istniejącej działalności gospodarczej poprzez propagowanie innowacji społecznych i technologicznych. Dzięki sportowi można tworzyć nowe możliwości zatrudnienia, w tym poprzez formalne i nieformalne szkolenia z korzyścią dla młodych ludzi. Sport jest narzędziem poprawy i wzmocnienia zdrowia i umiejętności pracowników, a ponieważ opiera się głównie na wkładzie ludzkim, jest skutecznym sposobem tworzenia miejsc pracy na szczeblu lokalnym. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jeśli chodzi o wymiar społeczny, sport umożliwia interakcje między wieloma grupami społecznymi, niwelowanie różnic i zbliżanie społeczności lokalnych oraz angażowanie słabszych i znajdujących się w trudniejszej sytuacji grup społecznych w życie społeczności. Ponadto projekty sportowe mogą przyczynić się do rewitalizacji społecznej na obszarach o niekorzystnych warunkach, takich jak przedmieścia miast oraz obszary wiejskie i oddalone od ośrodków regionalnych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Jeśli chodzi o wymiar środowiskowy, sport jest strategicznym narzędziem służącym osiąganiu celów związanych z przeciwdziałaniem zmianie klimatu. Uprawianie sportu stanowi wsparcie dla zrównoważonej mobilności i rewitalizacji środowiska na obszarach miejskich w perspektywie przystosowania się do zmiany klimatu. Infrastruktura sportowa – jeżeli zostanie przekształcona w obiekty o niemal zerowym zużyciu energii (1) – przyczyni się do osiągnięcia celów zrównoważenia środowiskowego, podobnie jak wydarzenia o niskim śladzie węglowym. Ponadto imprezy sportowe są wspaniałym narzędziem rozpowszechniania pozytywnych informacji na temat środowiska. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Pomimo że we wszystkich głównych strategiach ponadnarodowych (Agenda 2030, polityka spójności na lata 2021–2027, globalny plan działania WHO na lata 2018–2030 dotyczący aktywności fizycznej) sport określa się jako priorytetowe narzędzie osiągania celów rozwoju, zrównoważoności i spójności, w wielu państwach członkowskich podejście to nie jest jeszcze wcale stosowane, a uprawianie sportu postrzegane jest często jedynie w kategoriach rozrywki i rekreacji. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Kryzys związany z COVID-19 w sferze sportu może spowodować ograniczenie aktywności sportowej lub ją uniemożliwić. Wobec braku konkretnych i innowacyjnych działań, które mogłyby skutecznie rozwiązać problemy, ścisłe powiązanie między aspektami społecznymi i gospodarczymi tej trudnej sytuacji będzie miało katastrofalne skutki, ograniczając niektóre działania niezbędne dla odpowiedniej jakości życia, dobrostanu i zdrowia ludzi. Ta sytuacja nie tylko zagraża przetrwaniu wielu podmiotów, stowarzyszeń i przedsiębiorstw działających w dziedzinie sportu, ale również prowadzi do problemów społecznych związanych z jakością życia ludzi oraz gospodarczych – związanych z brakiem źródła dochodu dla tych, którzy utrzymują się dzięki tej działalności. Podobnie trudności gospodarcze spowodowane kryzysem sprawią, że wiele osób nie będzie mogło udźwignąć kosztów uprawiania sportu przez swoje dzieci lub przez siebie same, co będzie miało negatywny wpływ na ich samopoczucie fizyczne i zdrowie. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | W przypadku wrażliwych grup społecznych, takich jak osoby z niepełnosprawnościami, ryzyko deprywacji sportowej zaostrzy już i tak krytyczne warunki wynikające w niektórych państwach członkowskich z ograniczeń systemowych. Zwłaszcza jeśli chodzi o zdrowie psychiczne, pandemia znacznie ograniczyła aktywny udział użytkowników, krewnych, pracowników, obywateli i stowarzyszeń sportowych w kontaktach z wyspecjalizowanymi służbami i wydziałami, co pozbawiło osoby borykające się z problemami psychicznymi możliwości uprawiania sportu jako sposobu nawiązywania i utrzymywania kontaktów opartych na solidarności, które przeciwdziałają izolacji i marginalizacji wynikającym z choroby. Zbiorowy dobrostan dotyczy wszystkich, nie tylko tych, którzy leczą i są leczeni. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ze względu na poważne ograniczenie okazji do kontaktów społecznych, co w znacznym stopniu dotknęło dzieci i młodzież, konieczne będzie zwiększenie możliwości podejmowania aktywności sportowej i fizycznej, kształcenia i szkolenia, przy czym priorytetem powinno być zapewnienie bezpieczeństwa obiektów sportowych w celu ochrony dzieci i młodzieży. Świat sportu to sfera, w której co dzień dochodzi do spotkań między bardzo dużą liczbą dzieci, młodzieży, nauczycieli, specjalistów i trenerów. Jest to jedno z najbardziej newralgicznych środowisk pod względem rozwoju psychicznego i fizycznego uczestników, które wymaga przyjęcia konkretnych strategii politycznych, by umożliwić odniesienie wszelkich możliwych korzyści z aktywności sportowej w chronionym otoczeniu. Sport dla wszystkich nie powinien oznaczać sportu za wszelką cenę. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Regularna aktywność fizyczna ma również wpływ na aktywne starzenie się i może odgrywać zasadniczą rolę w poprawie sprawności funkcjonalnej oraz jakości życia osób starszych. Ponadto ćwiczenia fizyczne przynoszą większe efekty, jeżeli towarzyszy im zaangażowanie osoby starszej w aktywność społeczną i produkcyjną. Sport odgrywa zatem rolę zapobiegawczą, dzięki której pracownicy i emeryci żyją w dobrym zdrowiu i dobrej formie. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Rozwój aktywności fizycznej wśród jak największej liczby obywatelek i obywateli wymaga również innowacji społecznych i innowacji społeczeństwa, których inicjatorami powinni być przede wszystkim zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i partnerzy społeczni. Pierwszoplanowe znaczenie mają wymiar codzienny, refleksja nad rytmem funkcjonowania pracowników, studentów i uczniów, a także zdolność zaplanowania miejsc, w których rodzice mogliby uprawiać sport w tym samym czasie co dzieci, którym towarzyszą. Pandemia spowodowała ponowne odkrycie siłowni na świeżym powietrzu, co może sprzyjać innowacyjnym tendencjom, takim jak sport miejski i wiejski, w celu rewitalizacji przestrzeni i wspólnego korzystania z elastyczności, którą oferuje przestrzeń. Istnieje bardzo duża potrzeba innowacji społecznych, które należy promować i stymulować w celu zaradzenia brakowi czasu na aktywność sportową, z którym boryka się większość obywatelek i obywateli, nawet jeżeli chcieliby mieć taką możliwość. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Opracowując zbiorowe programy na rzecz pracowników oraz wszystkich obywatelek i obywateli, trzeba położyć nacisk na rolę lokalnych obiektów prywatnych (ośrodków sportowych), które mają wszelkie dane po temu, by współpracować z przedsiębiorstwami i innymi obiektami (np. ośrodkami pomocy dla osób z niepełnosprawnościami) organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W tym zakresie kluczowe znaczenie ma działalność społeczeństwa obywatelskiego i wszystkich partnerów społecznych, którzy – zachęcając do zaangażowania obywatelskiego i nawiązując dialog społeczny – mogą promować strategie na rzecz jakości życia w miejscu pracy, w tym w ramach układów zbiorowych, proponować kampanie na rzecz pracowników zachęcające ich do zapisania się na siłownię i/lub do klubów sportowych, zachęcać pracowników w dziedzinie sportu do ochrony własnych interesów, wprowadzać przerwy w pracy na aktywność ruchową. Należy podkreślić i zwiększyć rolę pracowników służby zdrowia oraz nauczycieli pracujących z małymi dziećmi w podnoszeniu świadomości i promowaniu sportu w celu stworzenia nowej kultury oraz rolę zachęt do uprawiania sportu oferowanych przez pracodawców. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Jeśli chodzi o aspekt płci, europejska karta praw kobiet w sporcie (2) jest z pewnością planem prac mającym na celu dalsze edukowanie na temat różnic i próbowanie nowych form aktywności. Należy przy tym kontynuować dialog i współpracę między różnymi podmiotami, zwłaszcza w sferze komunikacji, w której od dłuższego czasu ujawnia się ściślejsze powiązanie między kobietami a mediami, w celu propagowania pełnego szacunku i dbałości języka dziennikarskiego, a także sportu przeciwdziałającego wszelkim formom przemocy, dyskryminacji i nierówności ekonomicznej oraz coraz bardziej przyjaznej kultury ruchowej odpowiedniej dla wszystkich uczestniczek i uczestników. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Sport w programie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030

| 4.1. | Sport jest uniwersalnym językiem jednoczącym ludzi, narody i kultury, a do jego wartości należą uniwersalizm oraz harmonia. Jest kluczowym narzędziem pomagającym w przekształcaniu naszych społeczeństw w środowiska bardziej refleksyjne i zorientowane na zrównoważony rozwój. Przyczynia się również do osiągnięcia celów Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, realizując zasady wzajemnego szacunku, zrozumienia, integracji i dialogu, a także wspomagając rozwój i spełnienie osób bez względu na wiek, płeć, pochodzenie, przekonania i opinie. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Pomimo wyraźnego przekrojowego charakteru sportu jako środka wspierającego realizację zasad, o których mowa w Agendzie 2030, oczywiste jest, że w wypadku niektórych z 17 celów Agendy 2030 sport może okazać się szczególnie przydatny. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Sport jest dziedziną, w której kompetencje UE są stosunkowo nowe – pojawiły się dopiero wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego. UE odpowiada za opracowanie polityki opartej na przesłankach empirycznych, a także za propagowanie współpracy i za inicjatywy korzystne dla aktywności fizycznej i sportu w Europie. W latach 2014–2020 po raz pierwszy udostępniono specjalną linię budżetową w ramach programu Erasmus+ (3) na wsparcie projektów i sieci w dziedzinie sportu. W latach 2021–2027 działania UE wspierające sport zostaną utrzymane i wzmocnione. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Sport a polityka spójności

| 5.1. | UE dąży do większej sprawiedliwości i otwartości w zawodach sportowych oraz lepszej ochrony moralnej i fizycznej integralności osób uprawiających sport, przy jednoczesnym uwzględnieniu jego specyfiki. Zajmuje się szczególnie trzema obszarami działalności w dziedzinie sportu: 1) rolą społeczną sportu, 2) jego wymiarem gospodarczym oraz 3) jego ramami politycznymi i prawnymi. W tych obszarach, oprócz działań prowadzonych za pomocą instrumentów finansowych zarządzanych bezpośrednio, UE propaguje wykorzystanie i komplementarność możliwości oferowanych przez politykę spójności. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Sport i aktywność fizyczna dowiodły, że potrafią angażować w interakcje wiele grup społecznych, niwelować różnice i zbliżać społeczności lokalne, a także włączać w życie społeczności wykluczone grupy społeczne. Ponadto projekty sportowe mogą przyczynić się do realizacji szeregu celów politycznych: wspierać innowacje, przyczyniać się do rewitalizacji obszarów miejskich, wspierać rozwój obszarów wiejskich i generować inwestycje krajowe w regionach europejskich. |
| --- | --- |

5.2.

6.   Sport a globalny plan działania WHO dotyczący aktywności fizycznej na lata 2018–2030

| 6.1. | W globalnym planie działania na lata 2018–2030 dotyczącym aktywności fizycznej (4) określono cele strategiczne, które należy osiągnąć za pomocą działań politycznych, tak aby do 2030 r. zmniejszyć o 15 % liczbę osób dorosłych i nastolatków, którzy nie uprawiają żadnej aktywności fizycznej. W planie podkreślono potrzebę międzysektorowego i całościowego podejścia oraz znaczenie inwestowania w politykę społeczną, kulturalną, gospodarczą, środowiskową, edukacyjną itp. w celu promowania aktywności fizycznej i przyczynienia się do osiągnięcia wielu celów zrównoważonego rozwoju do 2030 r. Strategie wdrażania planu powinny uwzględniać wszystkie czynniki wpływające na styl życia, a także gwarantować skuteczne działania na rzecz promocji zdrowia oraz międzysektorowe i zintegrowane podejście. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Propagowanie aktywności fizycznej jest złożonym zagadnieniem wymagającym silnego przywództwa i działania politycznego ze strony sektora opieki zdrowotnej – co ma kluczowe znaczenie na szczeblu krajowym – ale także dużej interakcji z innymi sektorami, takimi jak edukacja, kultura, transport, urbanistyka i gospodarka. Aby zwiększyć aktywność fizyczną i zniechęcić do siedzącego stylu życia, konieczne jest zajęcie się środowiskowymi, społecznymi i indywidualnymi aspektami braku aktywności fizycznej oraz wdrożenie skutecznych i zrównoważonych działań poprzez współpracę między różnymi sektorami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, zgodnie z podejściem międzysektorowym, które umożliwia podejmowanie środków mających na celu zmianę niezdrowych zachowań, zarówno poprzez oddziaływanie na indywidualny styl życia, jak i poprzez tworzenie warunków środowiskowych i społecznych, które mogą zachęcać do zmiany zachowań. |
| --- | --- |

6.2.

7.   Od strategii do praktyki

| 7.1. | Pomimo wyraźnego wkładu sportu i aktywności fizycznej w osiąganie celów w zakresie rozwoju, zrównoważoności i spójności, nadal bardzo trudno jest sprawić, by inicjatywy propagujące i wzmacniające sport kwalifikowały się do finansowania i mogły korzystać z funduszy europejskich. Główną przyczyną tej sytuacji jest brak wyraźnego wskazania sportu jako obszaru inwestycji w rozporządzeniach leżących u podstaw polityki spójności na lata 2021–2027. Wyraźna wzmianka o sporcie w programach wdrażania polityki spójności nie tylko zapewniłaby jasną ścieżkę dla finansowania sportu, ale także uprościłaby pracę instytucji zarządzających funduszami i wpłynęłaby na pozytywne ocenianie projektów dotyczących sportu i aktywności fizycznej. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Aby podkreślić strategiczny charakter sportu we wdrażaniu strategii na rzecz rozwoju i spójności, w załączniku przedstawiono analizę związku między celami Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 a celami polityki spójności na lata 2021–2027 oraz możliwe działania w ramach sportu. |
| --- | --- |

7.2.

Bruksela, dnia 24 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie edukacji na rzecz zrównoważenia środowiskowego.

1

(2)  Europejska karta praw kobiet w sporcie.

2

(3)  Erasmus+: wyniki.

3

(4)  Globalny plan działania na lata 2018–2030 dotyczący aktywności fizycznej.

4

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/11 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/11

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Nowe ramy umów o wolnym handlu, umów o partnerstwie gospodarczym i umów inwestycyjnych gwarantujące rzeczywiste zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz zapewniające uświadomienie społeczeństwa w tym zakresie”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2022/C 290/03)

| Sprawozdawca: | Stefano PALMIERI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefano PALMIERI

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Stosunków Zewnętrznych |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 215/1/7 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

25.3.2021

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Stosunków Zewnętrznych

Data przyjęcia przez sekcję

9.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

215/1/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES wyraża ponownie poparcie dla nowej otwartej, zrównoważonej i asertywnej europejskiej strategii handlowej i uważa, że szczególnie istotne jest podnoszenie za jej pomocą konkurencyjności europejskich sektorów produkcji i podmiotów gospodarczych (dużych, średnich i małych przedsiębiorstw) oraz przyczynianie się do krzewienia europejskich wartości i zasad, w szczególności demokracji i praw człowieka, a także praw socjalnych, związanych z płcią, pracowniczych i środowiskowych. Zapewni to Unii Europejskiej (UE) odpowiednie narzędzia do ochrony pracowników i przedsiębiorstw przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, a konsumentów – przed szkodliwymi i niezrównoważonymi produktami, godząc interesy przedsiębiorstw z interesami pracowników oraz obywateli będących konsumentami. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że realizacja nowej ambitnej strategii handlowej UE wymaga:






  — | innowacyjnej strategii negocjacji handlowych (umowy handlowe, umowy o partnerstwie gospodarczym, umowy inwestycyjne), która gwarantowałaby rzeczywisty udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, a tym samym zapewniała korzyści z handlu wszystkim uczestnikom ze strony UE i krajów partnerskich, |
| --- | --- | --- |

1.2.

—

innowacyjnej strategii negocjacji handlowych (umowy handlowe, umowy o partnerstwie gospodarczym, umowy inwestycyjne), która gwarantowałaby rzeczywisty udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, a tym samym zapewniała korzyści z handlu wszystkim uczestnikom ze strony UE i krajów partnerskich,

| — | odpowiedniej reformy instrumentów monitorowania, oceny i wdrażania umów: wewnętrznych grup doradczych. |
| --- | --- |

—

odpowiedniej reformy instrumentów monitorowania, oceny i wdrażania umów: wewnętrznych grup doradczych.

| 1.3. | Zdaniem EKES-u podwójny proces reform – instrumentów negocjacyjnych i wewnętrznych grup doradczych – umożliwi wzbudzenie prawdziwej akceptacji i tym samym zwiększy świadomość publiczną na temat wartości podpisanych umów handlowych, umów o partnerstwie oraz umów inwestycyjnych pośród wszystkich podmiotów, których dotyczą skutki tych umów (przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów itp.) po obu umawiających się stronach (w UE i krajach partnerskich). |
| --- | --- |

1.3.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | W lutym 2021 r. Komisja Europejska określiła kierunki nowej otwartej, zrównoważonej i asertywnej europejskiej strategii handlowej (1). Jest to strategia, która powinna zapewnić Unii Europejskiej realizację trzech następujących celów:






  (i) | wspieranie odbudowy gospodarczej oraz transformacji ekologicznej i cyfrowej, |
| --- | --- | --- |

2.1.

(i)

wspieranie odbudowy gospodarczej oraz transformacji ekologicznej i cyfrowej,

| (ii) | dostosowanie globalnych zasad do bardziej zrównoważonej i sprawiedliwej globalizacji, |
| --- | --- |

(ii)

dostosowanie globalnych zasad do bardziej zrównoważonej i sprawiedliwej globalizacji,

| (iii) | zwiększenie zdolności UE do realizacji swych interesów i wzmocnienia swoich praw. |
| --- | --- |

(iii)

zwiększenie zdolności UE do realizacji swych interesów i wzmocnienia swoich praw.

| 2.1.1. | Do opracowania nowej strategii handlowej przyczyniły się rozmaite czynniki. Był to przede wszystkim kryzys związany z COVID-19, który skłonił do poważnego namysłu nad nowymi strategiami w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego i żywnościowego, dostaw surowców i produktów strategicznych oraz – ogólnie – nad globalnymi łańcuchami wartości. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Pozostałe czynniki, które miały decydujące znaczenie dla opracowania nowej strategii handlowej zaproponowanej przez Komisję, są związane z: (i) kryzysem, w którym pogrążona jest Światowa Organizacja Handlu (WTO); (ii) problematycznymi stosunkami z niektórymi krajami lub blokami handlowymi: Chinami, Rosją, USA; (iii) żmudnymi negocjacjami ze Zjednoczonym Królestwem; (iv) obecnym impasem, w którym znajdują się niektóre umowy handlowe (np. umowa UE–Mercosur, umowa o partnerstwie gospodarczym Środkowa Afryka–UE, umowa o partnerstwie gospodarczym Wspólnota Wschodnioafrykańska–UE). |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | W dokumencie zaproponowanym przez Komisję wielokrotnie stwierdza się, że nowa europejska strategia handlowa powinna przyczynić się nie tylko do podniesienia konkurencyjności europejskich sektorów produkcyjnych, lecz również do krzewienia europejskich wartości i zasad, w szczególności demokracji, praw człowieka, a także praw socjalnych, związanych z płcią, pracowniczych i środowiskowych. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Parlament Europejski (PE) z zadowoleniem przyjął wniosek Komisji i wezwał ją do dopilnowania, by w negocjowanych umowach rozdziały dotyczące handlu oraz zrównoważonego rozwoju przyczyniały się do zapewnienia wszystkim uczestnikom korzyści płynących z handlu (2). |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | W niedawnych opiniach EKES ponownie przedstawił swoją wizję polityki handlowej UE i wyraził zdecydowane poparcie dla wniosku Komisji, podkreślając jego znaczenie, trafność i terminowość. Jednocześnie przedstawił jasne oczekiwania i zalecenia dotyczące ambitnego przeglądu handlu i zrównoważonego rozwoju (3). |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Właśnie dlatego, że nowa strategia zaproponowana przez Komisję jest słusznie ambitna, EKES uważa, że jej realizacja wymaga:






  — | innowacyjnej strategii negocjacji handlowych (umowy handlowe, umowy o partnerstwie gospodarczym, umowy inwestycyjne), która gwarantowałaby rzeczywisty udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, a tym samym zapewniała korzyści z handlu wszystkim uczestnikom ze strony UE i krajów partnerskich, |
| --- | --- | --- |

2.1.6.

—

innowacyjnej strategii negocjacji handlowych (umowy handlowe, umowy o partnerstwie gospodarczym, umowy inwestycyjne), która gwarantowałaby rzeczywisty udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, a tym samym zapewniała korzyści z handlu wszystkim uczestnikom ze strony UE i krajów partnerskich,

| — | odpowiedniej reformy instrumentów monitorowania, oceny i wdrażania umów: wewnętrznych grup doradczych. |
| --- | --- |

—

odpowiedniej reformy instrumentów monitorowania, oceny i wdrażania umów: wewnętrznych grup doradczych.

| 2.1.6.1. | Podwójny proces reform – instrumentów negocjacyjnych i wewnętrznych grup doradczych – umożliwi wzbudzenie prawdziwej akceptacji i tym samym zwiększy świadomość publiczną na temat wartości podpisanych umów (umów handlowych, umów o partnerstwie gospodarczym oraz umów inwestycyjnych) pośród wszystkich podmiotów, których dotyczą skutki tych umów (przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów itp.) po obu umawiających się stronach (w UE i krajach partnerskich). |
| --- | --- |

2.1.6.1.

3.   Krytyczna ocena obowiązujących umów handlowych

| 3.1. | Choć EKES ponownie wyraża przekonanie, że multilateralizm ma zasadnicze znaczenie w wymianie handlowej oraz że WTO – dzięki gruntownej reformie – powinna powrócić do funkcji gwaranta multilateralizmu, rozumie, że w tym szczególnym kontekście umowy handlowe mogą odgrywać decydującą rolę nie tylko w handlu dwustronnym UE (który w każdym razie stanowi ponad 30 % handlu towarami i usługami Unii), lecz przede wszystkim w rozpowszechnianiu rozwoju zrównoważonego pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym z myślą o UE i jej krajach partnerskich. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W ostatnich latach EKES przeprowadził szczególnie krytyczną ocenę różnych instrumentów negocjacyjnych stosowanych przez UE (umów handlowych, umów o partnerstwie gospodarczym, umów inwestycyjnych) (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES uważa, że oceny te muszą być punktem wyjścia do analizy zasadności zreformowania obecnych instrumentów negocjacyjnych tak, by zapewnić realizację celów nowej strategii handlowej zaproponowanej przez Komisję. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Pierwszym aspektem jest brak przejrzystości procesu negocjacji w sprawie umów handlowych. Choć potrzeba zachowania poufności treści negocjowanych układów jest oczywista, EKES jest zdania, że dochowując takiej poufności, należy zadbać jednak o przejrzysty przebieg negocjacji handlowych gwarantujący stały przepływ informacji dla obywatelek, obywateli i stron zainteresowanych negocjacjami. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.1.1. | Komisja zawsze wyrażała wyraźny sprzeciw wobec zapewnienia całkowitej przejrzystości negocjacji, odwołując się do obowiązujących przepisów (5) i niektórych wyroków Trybunału Sprawiedliwości (6) oraz argumentując, że rozpowszechnianie informacji w trakcie negocjacji naruszyłoby interesy Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.3.1.1.

| 3.3.1.2. | EKES uznaje, że w ostatnich latach Komisja wykazała się istotną i interesującą otwartością, podnosząc poziom przejrzystości poprzez udostępnienie – odnośnie do różnych umów handlowych – informacji w sprawie: sprawozdań z różnych rund negocjacji, uzyskanego mandatu negocjacyjnego, różnych propozycji tekstu, a także przygotowania spotkań w drodze dialogu ze społeczeństwem obywatelskim i grupą ekspertów ds. umów handlowych UE. |
| --- | --- |

3.3.1.2.

| 3.3.1.3. | Pomimo tych udoskonaleń ustalony przez Radę mandat negocjacyjny powinien być ambitniejszy i oferować Komisji więcej możliwości zorganizowania udziału społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w sposób zapewniający ich rzeczywiste zaangażowanie w proces negocjacji. EKES wezwał ponadto do przywrócenia grupy ekspertów, której mandat wygasł (7). |
| --- | --- |

3.3.1.3.

| 3.3.1.4. | Chociaż EKES rozumie, że mamy do czynienia z faktycznym kompromisem między przejrzystością a poufnością w trakcie negocjacji, to przyznaje, że przejrzystość jest wciąż kwestią wywołującą największe spory wśród zainteresowanych stron, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. |
| --- | --- |

3.3.1.4.

| 3.4. | Innym aspektem, w który wymierzona została krytyka, jest to, że oceny wpływu umów na zrównoważony rozwój okazują się połowiczne, są publikowane z opóźnieniem – po zakończeniu negocjacji – bądź całkowicie ich brakuje w krajach partnerskich umów. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | To właśnie opóźnienie w publikacji oceny wpływu umowy UE–Mercosur na zrównoważony rozwój było przedmiotem skargi niektórych organizacji pozarządowych do Europejskiej Rzeczniczki Praw Obywatelskich (8). Europejska Rzeczniczka Praw Obywatelskich w marcu 2021 r. wyraziła krytykę wobec Komisji Europejskiej: „Komisja Europejska nie zdołała zapewnić sfinalizowania oceny wpływu na zrównoważony rozwój w odpowiednim czasie, czyli przed zakończeniem negocjacji handlowych między UE a Mercosurem. Jest to przypadek niewłaściwego administrowania” (9). |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | EKES podkreśla ponownie, że oceny wpływu umów na zrównoważony rozwój gospodarczy, społeczny i środowiskowy muszą być publikowane w odpowiednim czasie – na początku negocjacji – i aktualizowane w trakcie negocjacji oraz że powinny stanowić regularną część oceny ex post umowy na etapie jej monitorowania. Powinny dotyczyć obu stron negocjacji: Unii Europejskiej i jej państw członkowskich oraz państw po drugiej stronie stołu negocjacyjnego (10). |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.5. | Kolejnym przedmiotem krytyki wobec umów handlowych była również niezdolność do skutecznego zagwarantowania przestrzegania: praw człowieka, praw socjalnych, podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, a także norm jakości środowiska i bezpieczeństwa. Ponadto umowy nie zapewniają równych warunków działania wszystkim podmiotom obecnym na rynkach (w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom, a także niektórym sektorom produkcji) (11). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Do tego dochodzi fakt, że umowy handlowe czasem nie uwzględniają specyfiki krajów rozwijających się oraz asymetrii między UE a krajami partnerskimi umowy, co grozi niemożnością wyeliminowania istniejących różnic (np. w zakresie równego dostępu do leków ratujących życie, szczepionek itd.) lub niekiedy ich pogłębieniem. Nie bierze się również pod uwagę możliwości zajęcia przez przedsiębiorstwa wielonarodowe wiodącej pozycji po zawarciu umów handlowych. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Aby zapewnić skuteczne i szerokie zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, powszechne wdrażanie wewnętrznych grup doradczych jest konieczne nie tylko we wszystkich przyszłych negocjacjach handlowych, ale zwłaszcza w obecnych umowach o partnerstwie gospodarczym w Afryce, gdzie w ogóle brakuje wewnętrznych grup doradczych. Trwające i przyszłe procesy przeglądu oraz wdrożenie nowej umowy UE-OACPS mogą stanowić skuteczną okazję do wprowadzenia wewnętrznych grup doradczych do istniejących umów handlowych, w których brakuje tego instrumentu (np. przegląd umowy o partnerstwie gospodarczym między Unią Europejską a Południowoafrykańską Wspólnotą Rozwoju (SADC) EPA). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Od czasu pierwszych doświadczeń pewnej zmianie uległo zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w negocjowanie i monitorowanie umów podpisywanych przez Unię. EKES dostrzega poczynione wysiłki, w których w wielu przypadkach uczestniczył. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES przyjmuje do wiadomości wyniki niedawnego badania polegającego na przeglądzie dialogu DG ds. Handlu ze społeczeństwem obywatelskim (12), w którym oceniono dialog ze społeczeństwem obywatelskim na szczeblu europejskim i krajowym. Choć zgadza się z niektórymi wynikami badania, uważa, że należy dokonać zmiany jakościowej w zakresie rzeczywistego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w politykę handlową UE. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES wielokrotnie wzywał do rzeczywistego i większego udziału społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych we wszystkich etapach negocjacji umów handlowych z obu stron obecnych przy stole negocjacyjnym (Komisja i kraje partnerskie) (13). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Z tych wszystkich powodów EKES uważa, że nadszedł czas na opracowanie nowej i skuteczniejszej strategii negocjacji, obejmującej nowe zasady i procedury zapewniające faktyczny i skuteczny udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. Przyczyniłoby się to do realizacji celów nowej strategii handlowej UE, zapewniając zawarcie umów zgodnych z zasadami rozwoju zrównoważonego pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym dla obu stron negocjacji: UE i krajów partnerskich będących stronami umów handlowych. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Nowe ramy negocjacyjne dotyczące umów handlowych

| 4.1. | EKES uważa, że nowa polityka handlowa UE stwarza możliwość oceny i poprawy norm, procedur i kryteriów w celu zorganizowania w sposób znacznie bardziej skuteczny, przejrzysty i inkluzywny udziału zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych zarówno w trakcie negocjacji, jak i następnie podczas monitorowania, oceny i ewentualnego wdrażania umów. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES jest zdania, że należy opracować nową metodologię negocjacji w celu sporządzenia nowego harmonogramu przewidującego rzeczywiste zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych na wszystkich etapach negocjacji. Metodologia ta musi mieć zastosowanie zarówno do Unii Europejskiej, jak i do państw po drugiej stronie stołu negocjacyjnego. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Pierwszy etap harmonogramu negocjacji powinien przewidywać podpisanie protokołu ustaleń między negocjatorami (Komisją i państwami reprezentującymi drugą stronę), który zapewni wzajemne zobowiązanie negocjatorów do:






  (i) | respektowania poszczególnych etapów negocjacji; |
| --- | --- | --- |

4.3.

(i)

respektowania poszczególnych etapów negocjacji;

| (ii) | zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych jako obserwatorów na różnych etapach negocjacji w ramach specjalnego wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron (ang. „Joint Consultative Committee of stakeholders – JCCS”). |
| --- | --- |

(ii)

zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych jako obserwatorów na różnych etapach negocjacji w ramach specjalnego wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron (ang. „Joint Consultative Committee of stakeholders – JCCS”).

| 4.3.1. | Etapy przewidziane w protokole ustaleń będą dotyczyły zarówno ogólnej rundy negocjacji, jak i ewentualnych rund negocjacji technicznych, które trzeba będzie rozpocząć. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Utworzenie wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron powinno opierać się na tym samym podejściu co zasada partnerstwa obowiązująca odnośnie do polityki spójności. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.2.1. | Dzięki partnerstwu każdy program polityki spójności opracowywany jest w ramach zbiorowego procesu z udziałem władz na szczeblu europejskim, regionalnym i lokalnym, partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Partnerstwo ma zastosowanie do wszystkich etapów procesu programowania, od projektowania przez zarządzanie i wdrażanie po monitorowanie i ocenę. Podejście to pomaga zagwarantować, że działania będą dostosowane do potrzeb i priorytetów lokalnych i regionalnych wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

4.3.2.1.

| 4.3.3. | Wybór obserwatorów spośród przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych powinien opierać się na podstawowym kryterium, którym jest rzeczywista reprezentatywność, niezależność i sprawiedliwy podział wśród zainteresowanych stron. Jeśli chodzi o reprezentatywność i niezależność, w przypadku partnerów społecznych trzeba odwołać się do kryteriów przyjętych przez grupę pracowników i grupę pracodawców MOP, podczas gdy w przypadku innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego trzeba uwzględnić ich przynależność do organizacji międzynarodowych. Obserwatorzy należący do wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron powinni przestrzegać specjalnego kodeksu postępowania. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Oprócz organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych do wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron – jako obserwatorzy zewnętrzni– powinni należeć również przedstawiciele odpowiednich instytucji międzynarodowych takich jak: Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), sekretariat ds. wielostronnych umów środowiskowych Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska(ang. „Multilateral Environmental Agreements Secretariat – United Nations Environment Programme”). |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.4.1. | Kodeks postępowania powinien określać:






  (i) | prawa i obowiązki obserwatorów należących do wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron uczestniczących w negocjacjach w imieniu społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. W kodeksie postępowania należy zawrzeć specjalny protokół poufności, który będzie odnosił się do przestrzegania zasady poufności zakazującej rozpowszechniania informacji przekazanych na poufnym etapie negocjacji oraz na etapie wczesnego ostrzegania; |
| --- | --- | --- |

4.3.4.1.

(i)

prawa i obowiązki obserwatorów należących do wspólnego komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron uczestniczących w negocjacjach w imieniu społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. W kodeksie postępowania należy zawrzeć specjalny protokół poufności, który będzie odnosił się do przestrzegania zasady poufności zakazującej rozpowszechniania informacji przekazanych na poufnym etapie negocjacji oraz na etapie wczesnego ostrzegania;

| (ii) | zasady przejrzystego wyznaczania obserwatorów należących do komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron z poszanowaniem ich rzeczywistej niezależności, reprezentatywności i sprawiedliwego podziału między różne grupy społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych (zob. punkt 4.3.3); |
| --- | --- |

(ii)

zasady przejrzystego wyznaczania obserwatorów należących do komitetu konsultacyjnego zainteresowanych stron z poszanowaniem ich rzeczywistej niezależności, reprezentatywności i sprawiedliwego podziału między różne grupy społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych (zob. punkt 4.3.3);

| (iii) | zasady i procedury dotyczące poszczególnych etapów negocjacji określonych w harmonogramie negocjacji. |
| --- | --- |

(iii)

zasady i procedury dotyczące poszczególnych etapów negocjacji określonych w harmonogramie negocjacji.

Kodeks postępowania powinien zostać podpisany przez wszystkich uczestników negocjacji w charakterze obserwatorów należących do wspólnego komitetu konsultacyjnego.

| 4.4. | Harmonogram negocjacji powinien obejmować następujące etapy, które należy powtarzać cyklicznie aż do zakończenia negocjacji. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.4.1. | Poufny etap negocjacji. Uczestniczą w nim zarówno członkowie stołu negocjacyjnego (Komisja i kraje leżące na obszarze geograficznym będącym stroną negocjacji), jak i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych jako obserwatorzy, którzy zobowiązują się do zapewnienia poufności informacji przekazywanych na tym etapie, podpisując protokół poufności zawarty w kodeksie postępowania. Na tym etapie MOP powinna przedstawić sprawozdanie przed negocjacjami na temat stanu ratyfikacji i wdrażania podstawowych konwencji w państwie trzecim i udostępnić je wszystkim członkom stołu negocjacyjnego (negocjatorom i obserwatorom). Sprawozdanie nie miałoby mocy wiążącej, lecz pomogłoby wykazać, czy w krajach objętych umową przestrzegane są standardy społeczne. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Etap wczesnego ostrzegania wraz ze wspólnym komitetem konsultacyjnym. Na tym etapie obserwatorzy wskazują delikatne kwestie omawiane podczas negocjacji, których nie udaje się rozwiązać podczas negocjacji w sposób zadowalający dla społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. Etap ten ma nadal charakter poufny i wymaga od obserwatorów zachowania pełnej poufności. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Etap otwartej komunikacji. Zarówno Komisja, jak i kraje leżące na obszarze geograficznym będącym stroną negocjacji przedstawiają regularnie wspólne, publiczne sprawozdanie informacyjne na temat bieżącego stanu negocjacji. Na tym etapie obserwatorzy mogą wyrazić zdanie zgodnie z regułą Chatham House (14), wskazując drażliwe tematy negocjacji, które zostały wyodrębnione na wcześniejszym etapie wczesnego ostrzeżenia wraz z komitetem konsultacyjnym. Etap ten ma charakter publiczny i obejmuje podkreślenie wstępnych wyników negocjacji. Służy on podniesieniu świadomości publicznej na temat stanu negocjacji. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Etap przedkładania wstępnego, niezależnego sprawozdania z oceny skutków umowy handlowej Na tym etapie obie strony (Komisja i państwa leżące na obszarze geograficznym będącym stroną negocjacji) przedkładają wstępną niezależną ocenę skutków umowy. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych przedstawiają wówczas własne oceny skutków gospodarczych, społecznych i środowiskowych umowy, posługując się również własnymi niezależnymi analizami oceny. Istotny wkład powinni wnieść obserwatorzy zewnętrzni, którzy powinni przedstawić sprawozdanie dostępne dla wszystkich stron i podane do wiadomości publicznej. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Po przedłożeniu wstępnego sprawozdania na temat skutków po raz kolejny rozpocznie się cyklicznie poufny etap negocjacji, a następnie etap wczesnego ostrzegania wraz z komitetem konsultacyjnym i etap otwartej komunikacji. Na sam koniec przedstawione zostanie sprawozdanie końcowe z oceny skutków umowy handlowej. Cykl negocjacji będzie kontynuowany do momentu podpisania bądź nie umowy przez przedstawicieli Komisji i państw leżących na obszarze geograficznym będącym stroną negocjacji. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Jeżeli umowa zostanie parafowana przez strony – wraz z obserwatorami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie i partnerów społecznych w grupie konsultacyjnej – przygotują one specjalny protokół dotyczący utworzenia wewnętrznej grupy doradczej (dla UE i krajów partnerskich) i obejmujący zasady jej funkcjonowania (zob. punkt 5.5.2). |
| --- | --- |

4.4.6.

| 4.4.7. | EKES uważa, że proponowane ramy negocjacyjne stanowiłyby wyzwanie dla wszystkich stron zaangażowanych w negocjacje. Byłoby to zadanie wymagające od każdego z podmiotów w terenie (Komisji, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, obserwatorów zewnętrznych) znajomości własnej roli, a od wszystkich zaangażowanych podmiotów – szczególnie wysokiego poziomu profesjonalizmu i przygotowania. EKES jest zdania, że pozytywnym posunięciem byłoby zwiększenie udziału Parlamentu Europejskiego, który powinien odgrywać większą rolę w negocjowaniu i monitorowaniu umów. Jest również przekonany, że jest to jedyny sposób zapewnienia rzeczywistego zaangażowania w negocjacje handlowe wszystkich podmiotów, w tym społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, a tym samym zdobycia faktycznego poparcia dla treści umowy. |
| --- | --- |

4.4.7.

5.   Wniosek dotyczący reformy wewnętrznych grup doradczych ds. monitorowania, oceny i wdrażania umów

| 5.1. | UE stoi obecnie w obliczu rosnącego zapotrzebowania na pluralistyczny i demokratyczny dialog ze strony społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, nie tylko podczas opracowywania umów handlowych, lecz również podczas ich wdrażania (15). EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz umożliwienia dialogu i uczestnictwa, lecz uważa, że niezbędne jest usprawnienie procedur monitorowania, oceny i wdrażania tych umów. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Zdaniem EKES-u instrumenty konsultacyjne – wewnętrzne grupy doradcze – ustanowione w celu monitorowania wdrożenia i wykonania zobowiązań zawartych w rozdziałach umów handlowych dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju, a w przyszłości – całych umów handlowych nie spełniają w zadowalający sposób wyznaczonych celów. Wewnętrzne grupy doradcze wykazują niedociągnięcia zarówno pod względem kryteriów wyboru ich składu, jak i braku jasnych zasad ich funkcjonowania. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Zgodnie z zaleceniami politycznymi popartymi w dokumencie nieoficjalnym wewnętrznych grup doradczych UE (16) oraz niedawną analizą na temat wewnętrznych grup doradczych z UE i krajów partnerskich (17) – grupy te można ocenić na podstawie czterech różnych poziomów skuteczności opartych na umiejętności zagwarantowania:






  1) | operacyjności, |
| --- | --- | --- |

5.3.

1)

operacyjności,

| 2) | wymiany informacji, |
| --- | --- |

2)

wymiany informacji,

| 3) | monitorowania umów, |
| --- | --- |

3)

monitorowania umów,

| 4) | wpływu politycznego. |
| --- | --- |

4)

wpływu politycznego.

| 5.3.1. | Jeśli chodzi o operacyjność, wewnętrzne grupy doradcze są uruchamiane w UE dzięki kluczowej roli sekretariatu, którego obsługę zapewnia EKES, lecz działają jedynie w niektórych krajach partnerskich (18). W tych krajach partnerskich, w których działają, mają dotkliwe trudności o charakterze organizacyjnym – z powodu oczywistego braku środków finansowych (19) – a także problemy z reprezentatywnością, sprawiedliwym podziałem reprezentacji interesów i niezależnością swych organizacji (20). |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Co się tyczy umiejętności dzielenia się informacjami przez podmioty należące do wewnętrznych grup doradczych, również w tym przypadku występuje znaczna różnica między wewnętrznymi grupami doradczymi z UE i krajów partnerskich. Oprócz pewnych sporów uczestnicy dialogu w wewnętrznych grupach doradczych UE na ogół prowadzą dobrą wymianę informacji, podczas gdy w wewnętrznych grupach doradczych krajów partnerskich powstają napięcia między podmiotami gospodarczymi a przedstawicielami spoza biznesu. Po obu stronach stosunki między rządami a ich wewnętrznymi grupami doradczymi (tzw. dialog pionowy) są jednak wciąż niezadowalające. Postuluje się również bardziej zorganizowany i pogłębiony dialog ponadnarodowy – między wewnętrznymi grupami doradczymi z UE i krajów partnerskich – zwłaszcza podczas dorocznego ponadnarodowego posiedzenia społeczeństwa obywatelskiego, a także w ramach specjalnych posiedzeń wewnętrznych grup doradczych w ramach tej samej umowy. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Jeśli chodzi o monitorowanie umów, chociaż jest to główny cel wewnętrznych grup doradczych, trzeba przyznać, że trudno je prowadzić. Niezdolność do monitorowania tego, jak jest wdrażany i egzekwowany rozdział dotyczący handlu i zrównoważonego rozwoju, wynika głównie z braku konkretnych zasobów przeznaczonych na monitorowanie, a także z braku gotowości i odpowiedzialności ze strony rządów. W tym kontekście należy z pewnością docenić presję, jaką Komisja i wewnętrzne grupy doradcze UE wywierają na rządy krajów partnerskich w celu zwiększenia ich odpowiedzialności na etapie monitorowania (21). Przedłożenie przez MOP i OECD niewiążącego raportu informacyjnego, udostępnionego wewnętrznym grupom doradczym, stanowiłoby wiarygodną podstawę oceny umowy handlowej. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami wpływ polityczny, tj. zdolność wewnętrznych grup doradczych do wpływania na wdrażanie rozdziału umów dotyczącego handlu i rozwoju zrównoważonego jest całkowicie niewystarczająca. Komisja powinna ustanowić ambitniejsze kryteria, tak by rządy uwzględniły zalecenia wewnętrznych grup doradczych. Ponadto choć zobowiązania tych grup są wiążące, brakuje skutecznego egzekwowania postanowień i stałego zaangażowania tych grup w rozwiązywanie sporów (22). |
| --- | --- |

5.3.4.

| 5.4. | W świetle powyższych rozważań EKES uważa, że należy przeprowadzić gruntowną reformę wewnętrznych grup doradczych w celu usunięcia wskazanych niedociągnięć (punkty 5.3.1–5.3.4). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES ponownie podkreśla potrzebę ustanowienia – dla wszystkich rodzajów negocjowanych umów – jednego organu odpowiedzialnego za udział społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych (zreformowanej wewnętrznej grupy doradczej), zdolnego do monitorowania wdrożenia i egzekwowania umów i oceny ich wyników (23). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.5.1. | Organ ten powinien być wspólny, doskonale funkcjonować dla obu stron umowy (UE i krajów partnerskich) i obejmować wszystkie aspekty umowy, kładąc nacisk na te wszystkie jej elementy, które wpływają na wdrożenie rozdziału dotyczącego handlu oraz zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | EKES uważa, że każda parafowana umowa będzie musiała zawierać protokół w sprawie funkcjonowania wewnętrznych grup doradczych, który zapewni mocne ramy instytucjonalne zdolne do określenia norm funkcjonowania dla obu stron umowy (UE i krajów partnerskich). W szczególności protokół ten zawiera następujące elementy:






  a) | kryteria wyznaczania członków wewnętrznej grupy doradczej, które zapewnią ich reprezentatywność, sprawiedliwy podział reprezentacji interesów oraz niezależność (zob. punkt 4.3.3); |
| --- | --- | --- |

5.5.2.

a)

kryteria wyznaczania członków wewnętrznej grupy doradczej, które zapewnią ich reprezentatywność, sprawiedliwy podział reprezentacji interesów oraz niezależność (zob. punkt 4.3.3);

| b) | zobowiązanie do zagwarantowania udziału w charakterze obserwatorów zewnętrznych: przedstawicieli Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) w wewnętrznych grupach doradczych, tak by umożliwić monitorowanie wdrażania jej konwencji w umowach o wolnym handlu, z wykorzystaniem wewnętrznego mechanizmu nadzorczego oraz wewnętrznego specjalnego sprawozdania dotyczącego ewentualnych braków w zastosowaniu standardów społecznych zapisanych w rozdziale dotyczącym handlu i zrównoważonego rozwoju, które to sprawozdanie należy udostępnić stronom negocjacji. Ponadto udział Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) umożliwi monitorowanie – za pośrednictwem krajowych punktów kontaktowych i zainteresowanych rządów – realizacji wytycznych skierowanych do przedsiębiorstw wielonarodowych, w szczególności na dalszych etapach łańcucha dostaw. Oceny tych organów nie będą jednak wiążące w ramach wewnętrznej grupy doradczej; |
| --- | --- |

b)

zobowiązanie do zagwarantowania udziału w charakterze obserwatorów zewnętrznych: przedstawicieli Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) w wewnętrznych grupach doradczych, tak by umożliwić monitorowanie wdrażania jej konwencji w umowach o wolnym handlu, z wykorzystaniem wewnętrznego mechanizmu nadzorczego oraz wewnętrznego specjalnego sprawozdania dotyczącego ewentualnych braków w zastosowaniu standardów społecznych zapisanych w rozdziale dotyczącym handlu i zrównoważonego rozwoju, które to sprawozdanie należy udostępnić stronom negocjacji. Ponadto udział Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) umożliwi monitorowanie – za pośrednictwem krajowych punktów kontaktowych i zainteresowanych rządów – realizacji wytycznych skierowanych do przedsiębiorstw wielonarodowych, w szczególności na dalszych etapach łańcucha dostaw. Oceny tych organów nie będą jednak wiążące w ramach wewnętrznej grupy doradczej;

| c) | powierzenie wewnętrznej grupie doradczej prawdziwie aktywnej roli w inicjowaniu procedur rozstrzygania sporów, we wszystkich kwestiach związanych z umową przekazanych przez grupę głównemu urzędnikowi ds. egzekwowania przepisów handlowych; |
| --- | --- |

c)

powierzenie wewnętrznej grupie doradczej prawdziwie aktywnej roli w inicjowaniu procedur rozstrzygania sporów, we wszystkich kwestiach związanych z umową przekazanych przez grupę głównemu urzędnikowi ds. egzekwowania przepisów handlowych;

| d) | harmonogram określający wiążące i możliwe do wyegzekwowania plany działania dotyczące zobowiązań określonych w umowie, wraz z jasnymi terminami ich ratyfikacji; |
| --- | --- |

d)

harmonogram określający wiążące i możliwe do wyegzekwowania plany działania dotyczące zobowiązań określonych w umowie, wraz z jasnymi terminami ich ratyfikacji;

| e) | aktualizacja wytycznych dotyczących realizacji zobowiązań podjętych w umowie poprzez ustanowienie zestawu wskaźników jakościowych i ilościowych na potrzeby bieżącego monitorowania i oceny skutków ex post umowy; |
| --- | --- |

e)

aktualizacja wytycznych dotyczących realizacji zobowiązań podjętych w umowie poprzez ustanowienie zestawu wskaźników jakościowych i ilościowych na potrzeby bieżącego monitorowania i oceny skutków ex post umowy;

| f) | termin przedłożenia niezależnej oceny skutków ex post umowy odnośnie do każdej ze stron objętych umową (UE i krajów partnerskich), gdy strony uznają za stosowne przyspieszenie przewidywanego 5-letniego terminu; |
| --- | --- |

f)

termin przedłożenia niezależnej oceny skutków ex post umowy odnośnie do każdej ze stron objętych umową (UE i krajów partnerskich), gdy strony uznają za stosowne przyspieszenie przewidywanego 5-letniego terminu;

| g) | liczba posiedzeń, które każda wewnętrzna grupa doradcza ma odbyć w ciągu roku w odniesieniu do każdej ze stron umowy (UE i kraje partnerskie); |
| --- | --- |

g)

liczba posiedzeń, które każda wewnętrzna grupa doradcza ma odbyć w ciągu roku w odniesieniu do każdej ze stron umowy (UE i kraje partnerskie);

| h) | obowiązek organizacji corocznego posiedzenia wewnętrznych grup doradczych z UE i kraju partnerskiego; |
| --- | --- |

h)

obowiązek organizacji corocznego posiedzenia wewnętrznych grup doradczych z UE i kraju partnerskiego;

| i) | zobowiązanie do organizacji w Brukseli corocznego posiedzenia wewnętrznych grup doradczych z UE i krajów partnerskich z aktywnym udziałem wszystkich członków grup; |
| --- | --- |

i)

zobowiązanie do organizacji w Brukseli corocznego posiedzenia wewnętrznych grup doradczych z UE i krajów partnerskich z aktywnym udziałem wszystkich członków grup;

| j) | zobowiązanie do utworzenia platformy internetowej, dzięki której uczestnicy wewnętrznej grupy doradczej mogliby zrozumieć znaczenie uczenia się od siebie nawzajem, wymieniać się najlepszymi praktykami i niezbędnymi informacjami, na przykład na konkretne tematy (prawa pracownicze, prawa człowieka, wpływ przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego na handel itp.) i organizować specjalne kursy szkoleniowe online dla uczestników wewnętrznych grup doradczych; |
| --- | --- |

j)

zobowiązanie do utworzenia platformy internetowej, dzięki której uczestnicy wewnętrznej grupy doradczej mogliby zrozumieć znaczenie uczenia się od siebie nawzajem, wymieniać się najlepszymi praktykami i niezbędnymi informacjami, na przykład na konkretne tematy (prawa pracownicze, prawa człowieka, wpływ przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego na handel itp.) i organizować specjalne kursy szkoleniowe online dla uczestników wewnętrznych grup doradczych;

| k) | kalendarz posiedzeń, który zapewni informowanie Komisji, Parlamentu Europejskiego i Rady o przebiegu prac wewnętrznej grupy doradczej; |
| --- | --- |

k)

kalendarz posiedzeń, który zapewni informowanie Komisji, Parlamentu Europejskiego i Rady o przebiegu prac wewnętrznej grupy doradczej;

| l) | środki finansowe niezbędne dla funkcjonowania wewnętrznych grup doradczych; |
| --- | --- |

l)

środki finansowe niezbędne dla funkcjonowania wewnętrznych grup doradczych;

| m) | zobowiązanie do sporządzania rocznego sprawozdania z funkcjonowania odpowiednich wewnętrznych grup doradczych. W sprawozdaniu tym grupy będą mogły określać priorytety i zalecenia odnoszące się do wdrażania rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju, a Komisja Europejska będzie zobowiązana do ich uwzględniania pośród głównych celów UE w zakresie wdrażania rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju bądź do uzasadnienia ewentualnej odmowy; |
| --- | --- |

m)

zobowiązanie do sporządzania rocznego sprawozdania z funkcjonowania odpowiednich wewnętrznych grup doradczych. W sprawozdaniu tym grupy będą mogły określać priorytety i zalecenia odnoszące się do wdrażania rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju, a Komisja Europejska będzie zobowiązana do ich uwzględniania pośród głównych celów UE w zakresie wdrażania rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju bądź do uzasadnienia ewentualnej odmowy;

| n) | zobowiązanie do powierzenia EKES-owi funkcji organizacyjnej w stosunku do wewnętrznej grupy doradczej po stronie UE oraz zadania udzielenia pomocy technicznej podczas ponadnarodowego posiedzenia wewnętrznej grupy doradczej z UE i krajów partnerskich. W tym kontekście sekretariat EKES-u udzieli pomocy technicznej w wyborze partnerów w krajach partnerskich (zob. kryteria omówione w punkcie 4.3.3), wspomagając kierownictwo wewnętrznych grup doradczych w ustalaniu porządku obrad, kierowaniu posiedzeniami, sporządzaniu sprawozdań z posiedzeń, przedkładaniu raportów instytucjom UE i społeczeństwu obywatelskiemu, a także w wykonywaniu zadania w zakresie dostarczania niezbędnych informacji. |
| --- | --- |

n)

zobowiązanie do powierzenia EKES-owi funkcji organizacyjnej w stosunku do wewnętrznej grupy doradczej po stronie UE oraz zadania udzielenia pomocy technicznej podczas ponadnarodowego posiedzenia wewnętrznej grupy doradczej z UE i krajów partnerskich. W tym kontekście sekretariat EKES-u udzieli pomocy technicznej w wyborze partnerów w krajach partnerskich (zob. kryteria omówione w punkcie 4.3.3), wspomagając kierownictwo wewnętrznych grup doradczych w ustalaniu porządku obrad, kierowaniu posiedzeniami, sporządzaniu sprawozdań z posiedzeń, przedkładaniu raportów instytucjom UE i społeczeństwu obywatelskiemu, a także w wykonywaniu zadania w zakresie dostarczania niezbędnych informacji.

| 5.5.3. | Zasadnicze znaczenie będą miały wskaźniki dotyczące bieżącego monitorowania, które powinny zagwarantować wywiązanie się ze zobowiązań przewidzianych w umowie i dotyczyć dziedziny gospodarczej/handlowej, społecznej i środowiskowej oraz bezpieczeństwa zdrowotnego. |
| --- | --- |

5.5.3.

| 5.5.4. | EKES uważa, że stosownie do procesu reformy wewnętrznych grup doradczych jego rola nabierze pierwszoplanowej wagi i będzie wymagać odpowiedniego dostosowania zasobów ludzkich i finansowych. Z tego względu ponawia apel do władz budżetowych o zapewnienie – po skutecznym przeprowadzeniu reformy – dodatkowego budżetu zgodnego z bieżącymi wydatkami planowanymi przez Komisję, aby pomóc wewnętrznym grupom doradczym w realizacji przewidzianych działań zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. |
| --- | --- |

5.5.4.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2021) 66 final.

1

(2)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 26 listopada 2020 r. w sprawie przeglądu polityki handlowej UE (2020/2761(RSP)).

2

(3)  Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 148; Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 40; Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 53; Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 160; Dz.U. C 159 z 10.5.2019, s. 28.

3

(4)  Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 148; Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 40; REX/530, Ocena roli społeczeństwa obywatelskiego w strukturach uczestnictwa w ramach umowy między Unią Europejską a Kolumbią, Peru i Ekwadorem, sprawozdawca: Giuseppe Iuliano; Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 160; Dz.U. C 47 z 11.2.2020, s. 38; REX/503, „Układ o stowarzyszeniu między UE i Mercosurem”, sprawozdawca: Josep Puxeu Rocamora, współsprawozdawca: Mario Soares.

4

Ocena roli społeczeństwa obywatelskiego w strukturach uczestnictwa w ramach umowy między Unią Europejską a Kolumbią, Peru i Ekwadorem

(5)  Art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001.

5

(6)  Pismo, w którym Komisja odmawia organizacji Les Amis de la Terre dostępu do sporządzonego dokumentu. 2019 [b]: https://www.asktheeu.org/fr/request/7049/response/23196/attach/3/Signed%20letter.pdf?cookie_passthrough=1 Dostęp: 30 lipca 2020 r., s. 2.

6

(7)  Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 73. Tamże.

7

(8)  ClientEarth, Fern, Veblen Institute, La Fondation Nicolas Hulot pour la Nature et l’Homme oraz Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka.

8

La Fondation Nicolas Hulot pour la Nature et l’Homme

(9)  Decyzja w sprawie 1026/2020/MAS dotyczącej niedokończenia przez Komisję Europejską zaktualizowanej oceny wpływu na zrównoważony rozwój przed zakończeniem negocjacji handlowych UE–Mercosur.

9

(10)  Dz.U. C 47 z 11.2.2020, s. 38, op. cit.

10

(11)  Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 148, op. cit.; REX/532; Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 160, op. cit.

11

(12)  Unia Europejska, Study Reviewing DG Trade Civil Society Dialogue, marzec 2021 r. Tetra Tech – Deloitte.

12

Study Reviewing DG Trade Civil Society Dialogue

(13)  Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 40; Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 148; Dz.U. C 159 z 10.5.2019, s. 28.

13

(14)  Zasada: „gdy posiedzenie lub jego część odbywa się zgodnie z regułą Chatham House, uczestnicy mogą swobodnie korzystać z otrzymanych informacji pod warunkiem nieujawniania tożsamości lub przynależności mówcy(-ów) bądź innych uczestników”.

14

(15)  Nieoficjalny dokument Niderlandów i Francji na temat handlu, skutków społeczno-gospodarczych i zrównoważonego rozwoju

15

(16)  Nieoficjalny dokument: „Strengthening and Improving the Functioning of EU Trade Domestic Advisory Groups” [Wzmocnienie i poprawa funkcjonowania unijnych wewnętrznych grup doradczych ds. handlu]

16

(17)  Martens, D., Potjomkina, D., Orbie, J., 2020, Domestic Advisory Groups in EU trade agreements – Stuck at the Bottom or Moving up the Ladder? [Wewnętrzne grupy doradcze w umowach handlowych UE – utknęły na dotychczasowej pozycji czy też ją wzmacniają?] Fundacja im. Friedricha Eberta i Uniwersytet w Gandawie

17

Domestic Advisory Groups in EU trade agreements – Stuck at the Bottom or Moving up the Ladder? [Wewnętrzne grupy doradcze w umowach handlowych UE – utknęły na dotychczasowej pozycji czy też ją wzmacniają?]

(18)  Jednym z przykładów jest Peru, gdzie z powodu braku gotowości rządu do utworzenia odpowiedniej wewnętrznej grupy doradczej organizacje społeczeństwa obywatelskiego utworzyły alternatywną grupę doradczą, która nie została niestety uznana przez UE. Martens i in., 2020, op. cit.

18

(19)  „EKES zapewnia obsługę sekretariatu wszystkich wewnętrznych grup doradczych UE. Około 78 % (36/46) respondentów wewnętrznych grup doradczych UE uważa, że ich posiedzenia są dobrze przygotowane przez sekretariat. Większość wewnętrznych grup doradczych spoza UE nie uzyskuje jednak podobnego wsparcia w zakresie organizacji i przygotowania prac. Większość ich pracy wykonują często przewodniczący (czasami wiceprzewodniczący), którzy nie mogą poświęcić na to dużo czasu”. Martens, D., et al. Op. cit. p. 16.

19

(20)  Tak jest w przypadku wewnętrznej grupy doradczej w Korei Południowej, która poczyniła znaczne postępy, lecz nadal wykazuje pewne braki pod względem reprezentatywności i niezależności. Martens, D. i in., 2020, op. cit.

20

(21)  W umowie UE z Koreą presja polityczna doprowadziła do oficjalnej skargi, a zespół ekspertów wypowiedział się w sprawie nieprzestrzegania przez ten kraj konwencji MOP.

21

(22)  Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 40.

22

(23)  Dz.U. C 159 z 10.5.2019, s. 28.

23

---

Rysunek 1

Różne etapy negocjacji (harmonogram)

Image 1C2902022PL1110120220323PL0003.0001201212Rysunek 1Różne etapy negocjacji (harmonogram)Rysunek 2Różne etapy negocjacji (harmonogram)

Rysunek 2

Różne etapy negocjacji (harmonogram)

Image 2C2902022PL1110120220323PL0003.0001201212Rysunek 1Różne etapy negocjacji (harmonogram)Rysunek 2Różne etapy negocjacji (harmonogram)

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/22 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/22

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Jakie warunki są niezbędne do społecznej akceptacji transformacji energetycznej i przejścia na gospodarkę niskoemisyjną?”

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej w Radzie UE)

(2022/C 290/04)

| Sprawozdawca: | Arnaud SCHWARTZ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Pierre Jean COULON |

Sprawozdawca:

Arnaud SCHWARTZ

Współsprawozdawca:

Pierre Jean COULON

| Wniosek o konsultację | Prezydencja francuska w Radzie UE, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 224/6/5 |

Wniosek o konsultację

Prezydencja francuska w Radzie UE, 20.9.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

10.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

224/6/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | W celu zapewnienia społecznej akceptacji transformacji energetycznej, uwzględniając informacje zwrotne z etapów planowania i wdrażania, EKES wzywa wszystkie zainteresowane strony do poprawy następujących elementów: niezależności procesu, jakości i dostępności informacji, swobody i różnorodności uczestnictwa, jasności procedur, odpowiedzialności i uczestnictwa w podejmowanie decyzji, przejrzystości i monitorowania planu lub projektu w całym cyklu życia, a także przystępności cenowej i funkcjonalności transformacji (z dostępnymi rozwiązaniami, np. dobrze zlokalizowanymi i wystarczająco licznymi punktami ładowania dla pojazdów elektrycznych). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wzywa UE do znacznie silniejszego wspierania sprawiedliwości dystrybucyjnej i prokonsumpcyjnej poprzez zachęty finansowe, gdyż jest to czynnik mający największy wpływ na lokalną akceptację przemian energetycznych. Zachęty te powinny być powiązane z dostępnością informacji i łatwością procesu. Cel unii energetycznej, jakim jest umieszczenie obywateli w centrum polityki i zadbanie o to, by z łatwością mogli stać się producentami energii i by mogli korzystać z nowych technologii, musi być realizowany intensywniej niż dotychczas. EKES zwraca również uwagę na to, że ważne jest, by postrzegane korzyści i koszty tego projektu były sprawiedliwie rozłożone w danej społeczności. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES sugeruje, by UE rozpoznała i usunęła przeszkody, które mogą być przyczyną niskiego poziomu udziału i akceptacji społeczeństwa. Zasadniczo umożliwienie zainteresowanej ludności i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego udziału w opracowywaniu projektów i podejmowaniu decyzji dotyczących planowania zwiększa akceptację społeczną. W planie działania na rzecz zwiększenia uczestnictwa należy zatem uwzględnić brak czasu, edukację obywatelską, odpowiedzialność zaangażowanych organów i inne czynniki. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES życzyłby sobie, aby już na etapie planowania przeprowadzono bardziej dogłębne niż obecnie konsultacje, a nawet współtworzenie, z obywatelami, a zwłaszcza z partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, oraz aby na wszystkich szczeblach terytorialnych, aż po lokalne wdrażanie przemian, istniało ścisłe powiązanie między celami a planowaniem. Jest to niezbędne, jeśli mamy dokonać postępu w kierunku większej akceptacji społecznej i osiągać nasze cele w zakresie transformacji energetycznej w odpowiednim tempie. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES podkreśla, że zwiększenie akceptacji ze strony społeczeństwa i zainteresowanych stron, których dotyczy transformacja i związane z nią zmiany techniczne, wymaga również szczególnej uwagi i środków, takich jak uczenie się przez całe życie, przekwalifikowanie i podniesienie kwalifikacji siły roboczej, pomoc dla przedsiębiorstw oraz kampanie informacyjne skierowane do różnych grup odbiorców, których dotyczy transformacja. Informacje muszą uwypuklać główne przesłanie, że transformacja energetyczna jest potrzebna, gdyż jest bardziej sprawiedliwa społecznie i czystsza dla środowiska – indywidualnie i zbiorowo – a w dłuższej perspektywie również tańsza dla obywateli. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES przypomina jednak, że transformacja energetyczna będzie wymagała indywidualnych i zbiorowych zmian ze strony ludzi, przedsiębiorstw, gmin itp. Ponieważ polityka energetyczna nie uwzględniała dotychczas negatywnych efektów zewnętrznych paliw kopalnych, w perspektywie krótkoterminowej obniżenie emisyjności wiąże się z wyższymi kosztami dla producentów i wyższymi cenami dla konsumentów. Potrzebna jest większa przejrzystość w tej dziedzinie. Obecne ceny energii bardzo utrudniają konsumentom dobrowolne zaakceptowanie podwyżek opłat. Ważne jest, aby mieć tego świadomość. Trzeba także informować o sukcesach w procesie transformacji. W obecnej debacie zbyt często słyszymy negatywne historie. Podstawowym warunkiem dla akceptowalnej społecznie i udanej transformacji jest utrzymanie konkurencyjności unijnych przedsiębiorstw na rynku światowym, aby nie dopuścić do nadmiernego obciążenia gospodarki i do bezrobocia. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES ostrzega, że stare podatki na paliwa kopalne i nowe podatki ekologiczne są podatkami, które proporcjonalnie bardziej obciążają budżety najuboższych gospodarstw domowych niż budżety gospodarstw zamożnych. Dotacje i podatki szkodliwe dla środowiska należy stopniowo – lecz jak najszybciej – wycofać. Obiecują to zresztą ciągle politycy. Dochody z nowych podatków ekologicznych należy zatem przeznaczyć na innowacje społeczne, subsydiowanie transformacji energetycznej gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji oraz na zachowanie ich siły nabywczej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zwraca również uwagę, że proces refleksji i działań dotyczących przechodzenia na społeczeństwo niskoemisyjne musi opierać się na koncepcji sprawiedliwej transformacji. Sprawiedliwa transformacja musi być czymś więcej niż zestawem celów politycznych, ponieważ stanowi podstawę społecznej akceptacji transformacji energetycznej. Na szczeblu europejskim ramy prawne sprawiedliwej transformacji, w tym np. konkretne propozycje przedstawione w niniejszej opinii, które można urzeczywistnić poprzez krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, powinny uzupełniać pakiet „Gotowi na 55” |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES wzywa do ponownej oceny pakietu „Gotowi na 55” pod kątem lepszego radzenia sobie z wahaniami cen energii i problemami spowodowanymi przez sytuacje nadzwyczajne, w tym przez wojnę, i do wprowadzenia odpowiednich przepisów, tak by zapobiegać negatywnym skutkom dla użytkowników końcowych. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Kontekst i elementy definicji

| 2.1. | Ludzkość stoi obecnie w obliczu wyczerpywania się zasobów Ziemi (1), zanikania bioróżnorodności i globalnego ocieplenia. Transformacja energetyczna i przejście na gospodarkę bezemisyjną jest zarówno konkretną, jak i cywilizacyjną transformacją naszych społeczeństw (przede wszystkim poprzez zmianę nawyków (indywidualnych i zbiorowych). Musi ona umożliwić nam – w sposób demokratyczny, sprawiedliwy i z poszanowaniem ekosystemów (2) – znaczne zmniejszenie naszych potrzeb materialnych i energetycznych, przy jednoczesnym zapewnieniu dobrobytu wszystkich ludzi (3). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Dalsza eksploatacja, na obecnych zasadach, paliw kopalnych przez następne kilkadziesiąt lat nie jest rozwiązaniem ze względów środowiskowych, dostawczych i społecznych. Przejście do społeczeństwa neutralnego pod względem emisji dwutlenku węgla jest więc pilną koniecznością. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Jednak w kontekście zielonego wzrostu (4) niski zwrot z inwestycji w energię w przypadku alternatywnych źródeł energii zagraża naszym gospodarkom załamaniem systemowym, nie wspominając o potencjalnie niszczącym wpływie wydobycia minerałów na środowisko. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Aby uzyskać większą spójność i akceptację społeczną, będziemy musieli:






  — | zmniejszyć zapotrzebowanie na surowce mineralne poprzez poprawę ich recyklingu, |
| --- | --- | --- |

2.1.3.

—

zmniejszyć zapotrzebowanie na surowce mineralne poprzez poprawę ich recyklingu,

| — | przeprowadzić ocenę skutków transformacji, która pozwoli lepiej uniknąć tych negatywnych skutków, ograniczyć je lub zrekompensować, |
| --- | --- |

—

przeprowadzić ocenę skutków transformacji, która pozwoli lepiej uniknąć tych negatywnych skutków, ograniczyć je lub zrekompensować,

| — | wprowadzić gospodarkę o obiegu zamkniętym w sektorze energii odnawialnej, |
| --- | --- |

—

wprowadzić gospodarkę o obiegu zamkniętym w sektorze energii odnawialnej,

| — | zwiększyć efektywność energetyczną i znacznie zmniejszyć całkowite zapotrzebowanie na energię, |
| --- | --- |

—

zwiększyć efektywność energetyczną i znacznie zmniejszyć całkowite zapotrzebowanie na energię,

| — | ponownie przeanalizować wnioski zawarte w pakiecie „Gotowi na 55” pod kątem lepszego radzenia sobie z wahaniami cen energii i problemami spowodowanymi przez sytuacje nadzwyczajne, w tym przez wojnę. |
| --- | --- |

—

ponownie przeanalizować wnioski zawarte w pakiecie „Gotowi na 55” pod kątem lepszego radzenia sobie z wahaniami cen energii i problemami spowodowanymi przez sytuacje nadzwyczajne, w tym przez wojnę.

| 2.1.4. | Ze względu na ograniczenia związane z ryzykiem technologicznym, zawodnością biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla w atmosferze lub efektywności energetycznej, podczas refleksji nad naszym stylem życia konieczne będzie nie tylko utrzymanie pewnego pola manewru oraz trzeźwa ocena systemu, ale także zwiększenie akceptacji dla środków mających na celu dostosowanie się do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.2. | W ostatnich latach naukowczynie i naukowcy przeanalizowali warunki społecznej akceptowalności takiej transformacji. EKES omawia tę kwestię w niniejszej opinii, która ma na celu poprawę praktyk stosowanych w instytucjach UE i państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Społeczna akceptowalność projektu transformacji energetycznej jest kwestią bardzo złożoną. Obejmuje ona aspekty zrozumienia proponowanych technologii, związanych z nimi zagrożeń (społecznych, zdrowotnych, ekonomicznych itp.), możliwych alternatyw, oceny kosztów i korzyści zalecanych opcji, przepisów obowiązujących na terytorium, gdzie będą stosowane. Akceptowalność społeczna wymaga, aby takie projekty były dyskutowane z mieszkańcami i wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz aby ponownie szerszej analizie poddać rozwój danego obszaru i pożądane style życia. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Zgodnie z badaniami (5) i zdaniem EKES-u głównymi motorami akceptacji społecznej są:






  — | zaufanie do sposobu sprawowania rządów i sprawiedliwości proceduralnej, |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

zaufanie do sposobu sprawowania rządów i sprawiedliwości proceduralnej,

| — | sprawiedliwa i przystępna cenowo transformacja, |
| --- | --- |

—

sprawiedliwa i przystępna cenowo transformacja,

| — | uwzględnienie kwestii związanych z lokalizacją i planowaniem, |
| --- | --- |

—

uwzględnienie kwestii związanych z lokalizacją i planowaniem,

| — | wpływ czynników społeczno-demograficznych, |
| --- | --- |

—

wpływ czynników społeczno-demograficznych,

| — | wykonalność społeczno-techniczna. |
| --- | --- |

—

wykonalność społeczno-techniczna.

| 2.5. | Przyjrzyjmy się teraz, co oznaczają te terminy i co możemy z nich wywnioskować z myślą o przejściu na gospodarkę niskoemisyjną. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Warunki wdrażania

3.1.   Zaufanie do sposobu sprawowania rządów i sprawiedliwości proceduralnej

| 3.1.1. | Wiele badań wykazało, że zaufanie jest kluczowe w określaniu poziomu akceptacji społecznej. Istnieje związek między sprawiedliwością proceduralną, zaufaniem i wskaźnikiem akceptacji przejścia. Przejrzysty proces decyzyjny i rozpowszechnianie informacji poprawia poziom wzajemnego zaufania pomiędzy inicjatorami projektów a społecznościami. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | W związku z tym EKES przypomina, że należy skupić uwagę na praworządności, np. w wykorzystaniu różnych funduszy UE. Komitet jest również zdania, że Komisja powinna publikować swoje wnioski we wszystkich językach urzędowych w szybki i czytelny sposób, aby zapewnić szeroką dostępność i możliwość uczestnictwa. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Ponadto badania wskazują, że udział obywateli pomaga w rozwiązywaniu problemów społeczności i zwiększa poziom wzajemnego zaufania. Rozpowszechnianie informacji jest kluczowe dla skorygowania wszelkich błędnych przekonań na temat transformacji i działań lub narzędzi, które należy wdrożyć, aby ją zrealizować. Dlatego trzeba konsultować takie kwestie jak: lokalizacja, koszty i ewentualne negatywne skutki środowiskowe, gospodarcze, zdrowotne i społeczne projektów transformacji energetycznej, a także zająć się korzyściami z nich płynącymi. Przyczynia się to również do społecznej akceptacji budowy nowych obiektów na danym terenie. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | EKES uważa zatem, że kluczowe dla akceptacji społeczności jest zaangażowanie mieszkańców i odpowiednich zainteresowanych stron oraz budowanie wzajemnego zaufania. Potrzeba tu otwartej komunikacji i możliwości udziału na jak najwcześniejszym etapie w opracowywaniu działań i projektów związanych z transformacją energetyczną (6) na wszystkich odpowiednich szczeblach terytorialnych, od lokalnego po unijny. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Budowanie lokalnego wsparcia, zwłaszcza wśród organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które publicznie popierają transformację w oparciu o naukę, jest ważne dla promowania uczestnictwa i budowania zaufania (7). Ta lokalna sieć może bardziej naturalnie rozpowszechniać informacje w sferze publicznej i przeciwdziałać wszelkim błędnym przekonaniom, które mogą krążyć. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Demokracja uczestnicząca jest dziś kluczowym elementem europejskiego modelu obywatelstwa. Traktat lizboński zapewnia komplementarność demokracji przedstawicielskiej i partycypacyjnej. Z perspektywy międzynarodowej dostęp do informacji i udział społeczeństwa w planowaniu i rozwoju stanowią dwa z trzech filarów konwencji z Aarhus. Ich realizacja nadal wymaga poprawy, podobnie jak realizacja filaru dotyczącego dostępu do wymiaru sprawiedliwości (8). |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Debata publiczna jest metodą uczestnictwa, którą należy wspierać. Należy to zapewnić dzięki powołaniu komisji złożonej z niezależnych specjalistek i specjalistów w dziedzinie uczestnictwa obywatelskiego, posiadających udokumentowane doświadczenie (9). Stanowi to gwarancję niezbędnej wiarygodności całej debaty angażującej obywateli w opracowywanie ważnych przedsięwzięć na obszarze, na którym żyją. Zapewnia pełną i przejrzystą informację o planie, programie lub projekcie w fazie projektowania dla wszystkich zainteresowanych stron, oferując im możliwość wyrażenia opinii, zarówno jako osobom indywidualnym, jak i zorganizowanym grupom, na temat możliwości przedstawionych środków. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Obserwowany od kilku lat coraz słabszy udział obywateli, bez odpowiedzialności czy debat z udziałem mediatorów będących osobami trzecimi i gwarantami przestrzegania zasad debaty, stopniowo osłabia zaufanie obywateli. Niemniej oprócz samego informowania trzeba też łączyć konsultacje online z fizycznymi spotkaniami (10), aby zaangażować społeczeństwo na wszystkich etapach i umożliwić współdecydowanie. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Aby poprawić dialog między wszystkimi zainteresowanymi stronami, organy decyzyjne lub podmioty odpowiedzialne za demokrację przedstawicielską powinny na przykład po konsultacjach społecznych wskazać na piśmie, co robią z różnymi otrzymanymi stanowiskami i jakie korzyści odniosą obywatele z wprowadzanych ulepszeń. Taki obowiązek rozliczania ułatwiłby zrozumienie powodów ich decyzji oraz zwiększyłby zaufanie do naszej demokracji. |
| --- | --- |

3.1.9.

3.2.   Sprawiedliwa i przystępna cenowo transformacja

| 3.2.1. | Pakiet „Gotowi na 55” i osiągnięcie neutralności węglowej do 2050 r. to ogromne wyzwania. Według Komisji Europejskiej realizacja naszych celów na rok 2030 będzie wymagała 350 miliardów EUR dodatkowych inwestycji rocznie w same tylko systemy produkcji energii. Ważnym pytaniem dla EKES-u i oczywiście dla całego społeczeństwa jest to, kto będzie płacił, kto będzie inwestował, kto z tego skorzysta i czy fundusze będą wystarczające. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Sprawiedliwość dystrybutywna, z punktu widzenia sprawiedliwej i przystępnej cenowo transformacji, gwarantuje, że korzyści – a nie wyłącznie koszty – projektu będą sprawiedliwie rozdzielane. Jest ona podstawowym czynnikiem akceptacji społecznej. Stwierdzono nawet, że zachęta finansowa, która nie byłaby skomplikowana administracyjnie czy technicznie, jest największym czynnikiem motywującym do przyjęcia projektu związanego z transformacją. To zachęci osoby fizyczne, rolników, MŚP, społeczności energetyczne itp. do inwestycji i podjęcia zobowiązania w ramach nowego systemu z myślą o przeprowadzeniu niezbędnej transformacji. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Oczywiste jest, że podstawowym warunkiem akceptowalnego społecznie i udanego przejścia na gospodarkę neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla jest utrzymanie konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw na rynku światowym, aby nie dopuścić do nadmiernego obciążenia gospodarki i do bezrobocia. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Jakaś forma zachęty finansowej (np. niższe taryfy energetyczne lub możliwości zarobkowe, wsparcie dla lokalnej gospodarki, szkolenia ustawicznego lub przekwalifikowania zawodowego) jest silnym czynnikiem lokalnej akceptacji i wsparcia dla projektu. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Również dostrzeżenie nowych korzyści może przyczynić się do zwiększenia lokalnej akceptacji. Na przykład tworzenie lokalnych miejsc pracy, szczególnie w przypadku transformacji energetycznej na danym rynku zatrudnienia, jest postrzegane jako korzyść dla społeczności, która może zwiększyć akceptację projektu. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Szczególnie energia elektryczna z wiatru i słońca staje się lub już stała się w wielu miejscach najtańsza i najbardziej zrównoważona. Sytuacja, w której wszyscy mieszkańcy będą produkować i korzystać z tej taniej energii elektrycznej, to szansa. Stając się producentami, z konsumentów zmieniają się w prosumentów. Należy też odpowiednio wzmocnić i chronić ich prawa. Podejście to ma tym większe znaczenie, że sektor transportu i ogrzewania są w coraz większym stopniu zelektryfikowane |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Teoretycznie dla klimatu nie ma znaczenia, kto buduje i eksploatuje system fotowoltaiczny lub wiatrowy, ale dla lokalnej akceptacji i gospodarki regionalnej kwestia ta ma kluczowe znaczenie. Z praktycznego punktu widzenia należy zatem podjąć szczególne wysiłki, aby umożliwić taki udział. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | EKES uważa, że liczba prosumentów i społeczna akceptowalność transformacji, mogłyby szybko wzrosnąć dzięki następującym środkom:






  a) | Samowystarczalność wspólnoty: Jeżeli odbiorcy eksploatują systemy zbiorowo i jeżeli produkowana przez nich energia elektryczna jest zużywana lokalnie, wówczas powinna ona być traktowana jako energia elektryczna wytwarzana indywidualnie. |
| --- | --- | --- |

3.2.8.

a)

Samowystarczalność wspólnoty: Jeżeli odbiorcy eksploatują systemy zbiorowo i jeżeli produkowana przez nich energia elektryczna jest zużywana lokalnie, wówczas powinna ona być traktowana jako energia elektryczna wytwarzana indywidualnie.

| b) | Współużytkowanie energii: W ramach wspólnot energii odnawialnej należałoby naliczać niższą opłatę sieciową dla energii elektrycznej, która jest współużytkowana przez producentów. |
| --- | --- |

b)

Współużytkowanie energii: W ramach wspólnot energii odnawialnej należałoby naliczać niższą opłatę sieciową dla energii elektrycznej, która jest współużytkowana przez producentów.

| c) | Wirtualne pomiary netto: Dzięki nim osoby, które nie mieszkają w bezpośrednim sąsiedztwie systemu energii odnawialnej, będą miały możliwość uczestniczenia w nim i bezpośredniego korzystania z wytworzonej energii elektrycznej. W tym celu nową możliwością przewidzianą przez prawo powinny być wirtualne pomiary netto, w których każda kilowatogodzina energii elektrycznej zużytej z systemu, w którym uczestniczy konsument, jest równoważona kilowatogodziną, którą konsument pobiera z innego źródła w innym czasie. Takie pomiary istnieją już na przykład w Grecji, Polsce i na Litwie. |
| --- | --- |

c)

Wirtualne pomiary netto: Dzięki nim osoby, które nie mieszkają w bezpośrednim sąsiedztwie systemu energii odnawialnej, będą miały możliwość uczestniczenia w nim i bezpośredniego korzystania z wytworzonej energii elektrycznej. W tym celu nową możliwością przewidzianą przez prawo powinny być wirtualne pomiary netto, w których każda kilowatogodzina energii elektrycznej zużytej z systemu, w którym uczestniczy konsument, jest równoważona kilowatogodziną, którą konsument pobiera z innego źródła w innym czasie. Takie pomiary istnieją już na przykład w Grecji, Polsce i na Litwie.

| 3.2.9. | Lokalna prosumpcja jest również interesująca w połączeniu z inteligentnymi licznikami, które przetwarzają sygnały cen rynkowych i umożliwiają zużycie i elastyczność przyjazne dla sieci, które można nagradzać. Takie połączenie może pomóc w zmniejszeniu obciążenia sieci, a tym samym ograniczyć potrzebę jej rozbudowy. |
| --- | --- |

3.2.9.

| 3.2.10. | Przyszłe działania polityczne powinny koncentrować się na problemie rosnących kosztów energii i zdolności państw członkowskich do ich łagodzenia. EKES nie tylko popiera środki nadzwyczajne mające na celu uniknięcie drastycznych konsekwencji społecznych, lecz także zdecydowanie opowiada się za przeprowadzeniem ocen rynkowych umożliwiających sprawdzenie zachowania podmiotów na rynku energii. Jednocześnie zwraca uwagę na wspólne wartości Unii w zakresie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w rozumieniu art. 14 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z załączonym do TFUE Protokołem nr 26 w sprawie usług świadczonych w interesie ogólnym. Mogłoby to zwiększyć skuteczność i wyeliminować niedoskonałości rynku. Potrzebna jest skuteczniejsza kontrola rynku przez władze. |
| --- | --- |

3.2.10.

| 3.2.11. | EKES wzywa do ponownej oceny pakietu „Gotowi na 55” pod kątem lepszego radzenia sobie z wahaniami cen energii i problemami spowodowanymi przez sytuacje nadzwyczajne, w tym przez wojnę, tak by zapobiegać negatywnym skutkom dla użytkowników końcowych, np. poprzez odpowiednie mechanizmy ograniczające nadmierny wzrost cen, takich jak tymczasowe zawieszenie systemu ETS. |
| --- | --- |

3.2.11.

| 3.2.12. | Jednocześnie należy zapewnić sprawiedliwość społeczną i zająć się problemem rosnącego ubóstwa energetycznego Europejczyków (11). Według Komisji Europejskiej walka ze zmianą klimatu niesie ze sobą konkretne ryzyko pogłębienia nierówności, co wymaga opracowania specjalnych działań publicznych. W szczególności chodzi o wspieranie doskonalenia zawodowego i reorientacji zawodowej oraz utrzymanie pod kontrolą wzrostu niektórych cen dla gospodarstw domowych zmagających się z ubóstwem energetycznym (12). Transformacja energetyczna, która tworzy miejsca pracy i zachowuje siłę nabywczą gospodarstw domowych o niskich dochodach, jest w większym stopniu akceptowalna społecznie (13). |
| --- | --- |

3.2.12.

| 3.2.13. | Ponadto, aby ułatwić akceptację transformacji, rozważano różne scenariusze zapewniające większe zasoby gospodarstwom domowym o niskich dochodach, np. podczas symulacji przeprowadzonych konsorcjum Locomotion. EKES przypomina jednak, że należy rozszerzyć i rozbudować Społeczny Fundusz Klimatyczny i Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (14), aby rzeczywiście zapewnić, że nikt nie pozostanie w tyle, i uwzględnić wszystkie wymiary wykluczenia i marginalizacji. |
| --- | --- |

3.2.13.

| 3.2.14. | Aby zwłaszcza osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji pomóc w transformacji energetycznej, należy też rozwinąć i ulepszyć polityki redystrybucyjne i w tym celu przetestować innowacyjne środki (15), takie jak powszechny dochód podstawowy, ulga podatkowa, krótszy tydzień pracy, dzielenie się pracą, systemy gwarancji zatrudnienia, a także silniejsza pozycja pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwem. |
| --- | --- |

3.2.14.

| 3.2.15. | Te i inne wymienione wcześniej środki mogą zwiększyć akceptowalność transformacji. Mogłyby być one korzystne dzięki natychmiastowej reorientacji dotacji, finansowania i ulg podatkowych, które nadal są obecnie przyznawane na energię z paliw kopalnych. Ważne jest stworzenie źródeł finansowania zrównoważonych inwestycji. |
| --- | --- |

3.2.15.

| 3.2.16. | Teraz należy przede wszystkim szybko położyć kres finansowaniu szkodliwemu dla środowiska, co obiecuje się już od dawna, a także rozwinąć ekologiczne podatki zgodnie z systemem podatkowym (16) opartym na przeznaczeniu, tj. poprzez skierowanie źródeł finansowania na transformację. Pomoże to wszystkim zrozumieć i zaakceptować działania publiczne w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.2.16.

| 3.2.17. | W istocie akceptowalność społeczna opodatkowania ekologicznego zakłada rekompensatę uwzględniającą dochody gospodarstw domowych i ich ubóstwo energetyczne (brak transportu publicznego, słaba izolacja mieszkań, niska wydajność systemu grzewczego oraz rodzaj posiadanego pojazdu itp.), aby pomóc im skorzystać (17) z potencjalnych oszczędności w perspektywie długoterminowej dzięki mniej energochłonnym urządzeniom. |
| --- | --- |

3.2.17.

| 3.2.18. | Podobnie warto przetestować kartę węglową (18), która polega na przydzielaniu indywidualnych, niezbywalnych kwot emisji, aby stwierdzić, czy jej potencjał edukacyjny przełoży się na redukcję emisji gazów cieplarnianych i zwiększoną transformację energetyczną, ale także by ocenić, czy dzięki temu egalitarnemu narzędziu transformacja zyska na akceptacji. |
| --- | --- |

3.2.18.

| 3.2.19. | Rola podmiotów publicznych jako wzorców (poza ich praktykami i działaniami na rzecz umiarkowania i energii odnawialnych, demokracji uczestniczącej, dialogu społecznego i finansowania infrastruktury obywatelskiej oraz działań edukacyjnych w zakresie transformacji przez całe życie) będzie zależała od ich zdolności przedstawienia kwestii finansowania i nadania jej trwałego charakteru, na przykład poprzez wieloletni program finansowania renowacji energetycznej zawierający obowiązek osiągania rezultatów. |
| --- | --- |

3.2.19.

| 3.2.20. | Nowe subsydia i środki podatkowe powinny zostać z pożytkiem uzupełnione standardami obowiązującymi wszystkich, ponieważ, podobnie jak pożądane działania pozwalające na ewolucję interakcji sprzyjających przemianom, umożliwią one stworzenie świata, w którym da się żyć i którego pragniemy. |
| --- | --- |

3.2.20.

3.3.   Lokalizacja i planowanie

| 3.3.1. | Wiele problemów związanych z lokalizacją projektów transformacji energetycznej wynika z ich szczególnych cech fizycznych. Potrzebne są dalsze starania, aby rozwiać te obawy, w tym rozpowszechnianie wiedzy w celu zwalczania fałszywych informacji oraz wdrażanie najlepszych praktyk w rozwiązaniu tych problemów. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Chodzi tu zwłaszcza o podniesienie świadomości na temat historycznego dziedzictwa kulturowego i miejskiego (wjazdy do miast zniekształcone przez strefy handlowe i przemysłowe, parkingi, które pochłaniają żyzną przestrzeń, organizacja podmiejskich osiedli i zabudowań, która sprawia, że transport prywatnym samochodem jest jedyną opcją itp.). Obecnie korzyści płynące z transformacji energetycznej przeważają nad negatywnymi skutkami dla krajobrazu. Aby odbywało się to w sposób zrównoważony, należy zapobiegać negatywnym konsekwencjom związanym z wymaganiami dotyczącymi gruntów, ograniczać te konsekwencje i je kompensować. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Należy to osiągnąć poprzez lokalizację infrastruktury w miejscach, w których nie konkuruje ona z rolnictwem czy poszanowaniem przyrody i dziedzictwa kulturowego. Rozwiązaniem jest zintegrowanie obiektów z istniejącymi obszarami miejskimi lub przemysłowymi lub zlokalizowanie ich na gruntach marginalnych o znikomej wartości produkcyjnej lub przyrodniczej. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Jeżeli nie da się uniknąć lokalizacji na gruntach produkcyjnych, należy ją w jak największym stopniu zintegrować z systemem rolnym zamiast prowadzić do powiększania terenów karczowanych lub zabudowanych. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Ponadto, aby właściwie informować społeczeństwo i zdobyć jego zaufanie, należy systematycznie przeprowadzać ścisłe oceny oddziaływania na środowisko dla instalacji oraz dla wszystkich krajowych i europejskich celów i planów związanych z energią. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Również oceny ex post są niezbędne do utrzymania naszego społeczeństwa w dynamice ciągłego doskonalenia. Ponadto należy wprowadzić dobre narzędzia monitorowania i realizacji polityki, aby jak najbardziej unikać wykorzystywania gruntów pod zabudowę i „relokacji problemów związanych z ochroną środowiska”, zgodnie z zaleceniami w szczególności EEA (19). |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | W ocenie ex post działań i projektów związanych z transformacją energetyczną kwantyfikacja lokalnych korzyści gospodarczych jest aspektem, który może przyczynić się do uzyskania akceptacji społecznej. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Dodatkowym rozwiązaniem problemu związanego z trudnościami ze znalezieniem miejsc do produkcji energii w Europie byłby import (w postaci płynnej, w której wektorem jest wodór) zielonej energii elektrycznej produkowanej w krajach sąsiedzkich. Z punktu widzenia akceptacji społecznej należy to postrzegać jako wymiar współrozwoju tych regionów (20). |
| --- | --- |

3.3.8.

3.4.   Czynniki społeczno-demograficzne

| 3.4.1. | Oprócz tych względów również ogólne dane demograficzne odgrywają pewną rolę w postrzeganiu przez społeczeństwo projektów w zakresie transformacji energetycznej. Przeprowadzone zawczasu analizy demograficzne mogłyby pomóc lepiej sformułować strategię akceptacji projektu poprzez rozpoznanie wielkości i składu grupy docelowej, która najprawdopodobniej będzie się sprzeciwiać. Analizy te powinny być dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Wyższy poziom akceptacji jest skorelowany z wyższym poziomem wykształcenia i niższym wiekiem. Stąd znaczenie rozwijania edukacji przez całe życie (w tym w zakładach pracy i ośrodkach kształcenia zawodowego) w zakresie świadomości energetycznej, partycypacji obywatelskiej, inwestowania w działania zbiorowe na rzecz przemian. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | EKES proponuje, by kampanie uświadamiające na temat transformacji opierały się na trendzie BIMBY (Build In My Backyard, który nawiązuje do trendu NIMBY), poprzez promowanie przykładów wywołujących pozytywne naśladownictwo społeczne i przynoszących korzyści ludziom, listę pozytywnych historii poprzez świadectwa i przykłady sukcesów z różnych regionów i krajów, z którymi ludzie mogliby się identyfikować. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Wszystko to mogłoby stworzyć atmosferę akceptacji i chęć wspólnego podążania w kierunku tego nowego sposobu życia, który wynika z obecnej potrzeby zastąpienia paliw kopalnych. Należy przeznaczyć środki na działania podnoszące świadomość, które mogłyby być odpowiednio prowadzone przez różne zainteresowane strony. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Nie ma zgody co do bezpośredniego wpływu określonych czynników społeczno-demograficznych, ponieważ mają one różny wpływ w różnych krajach i kontekstach politycznych. Mają one jednak zdecydowany wpływ na lokalną akceptację planów i projektów umożliwiających transformację. Zdaniem EKES-u konieczne jest zatem wspieranie działań edukacyjnych, zarówno wstępnych, jak i ustawicznych, w zakresie transformacji energetycznej wraz z partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Jednakże rozumowanie w kategoriach akceptowalności społecznej oznacza niekiedy przerzucenie na odbiorców docelowych odpowiedzialności za przyjęcie lub nieprzyjęcie danych technologii. To zakładałoby, że w wykorzystaniu potencjału technologii liczyć się będzie tylko wymiar społeczny. Tymczasem opór wobec nabywania lub stosowania nowych narzędzi może mieć bardziej złożony charakter (21). |
| --- | --- |

3.4.6.

3.5.   Wykonalność społeczno-techniczna (22)

| 3.5.1. | Przeszkody w przyjęciu niektórych urządzeń są również natury technicznej. Odnoszą się one w szczególności do trudności w rozpowszechnianiu kultury mniej energochłonnej w społeczeństwie, które paradoksalnie zachęca ludzi do coraz większej konsumpcji. Stwarza to silny dysonans wobec apeli o oszczędzanie energii. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Społeczna akceptowalność odnosi się do złożonej relacji akceptowanego współistnienia pomiędzy techniką a użytkownikami. Akceptowalność nie oznacza jednak przyjęcia – znamienny jest tu przykład inteligentnych liczników, które są akceptowane w teorii, ale nie przyjmują się, co skłania ludzi do odmawiania ich instalacji. Natomiast przyjęcie danej technologii oznacza swego rodzaju jej umasowienie. Nie wzbudza już kontrowersji, została udowodniona i funkcjonuje pośród innych alternatyw technologicznych – ale niekoniecznie się ją stosuje. Stosowanie jej byłoby aktem identyfikowania się z nią, w sensie włączenia jej do swojego stylu życia – uznanie jej za niezbędną i nieuniknioną. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Ograniczenia związane z przyjęciem technologii przejściowych odnoszą się również do tego, że projektuje się je najczęściej z założeniem, że użytkownik będzie wiedział, jak z nich korzystać zgodnie z celami, do których są przeznaczone. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | A zatem użytkownik powinien najpierw przyswoić sobie założenia energetyczne tych technologii, zanim będzie mógł w pełni wykorzystać ich potencjał. Tymczasem wiele badań pokazuje, że nawet sprzęty codziennego użytku eksploatuje się często poniżej ich rzeczywistych możliwości, ponieważ użytkownicy nie są świadomi tych możliwości i nie wiedzą, jak z nich korzystać. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Wykonalność społeczno-techniczna może być postrzegana jako proces społecznego wprowadzania i upowszechniania, który odbywa się wieloetapowo i w dłuższym czasie. Pierwsza faza jest fundamentalna, gdyż dotyczy czasu badań i rozwoju oraz kontrowersji (23), czyli czasu, który przewiduje zmiany związane z wprowadzeniem nowej technologii. Drugi etap odnosi się do wstępnej informacji zwrotnej. To właśnie tutaj logika projektowania jest konfrontowana z przewidywanym zastosowaniem i zdolnością technologii do integrowania świata społecznego. Ostatni etap to faza długotrwałego upowszechnienia. Na tym etapie w grę wchodzi odrzucenie lub przyjęcie projektu, jego przyswojenie i warunki jego społecznego włączenia. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | To właśnie tam widzimy lokalną mobilizację: społeczności usiłują lub nie rozwiązać szereg problemów dzięki tym technologiom. Włączenie społeczne odpowiada zatem makrospołecznym przemianom, które powoduje ich przyjęcie. |
| --- | --- |

3.5.6.

| 3.5.7. | Poprzez zastosowanie technologii stosunek do świata, relacje i reprezentacje społeczne mogą ulec głębokim przemianom. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy technologia nie jest narzucona jako oczywistość, lecz daje możliwość dostosowania i ponownego przyswojenia. W tym względzie zdaniem EKES-u neutralność technologiczna oparta na badaniach naukowych, uczciwa konkurencja oraz możliwość przetestowania i przedyskutowania przydatności różnych technologii może przyczynić się do zwiększenia akceptacji społecznej. |
| --- | --- |

3.5.7.

| 3.5.8. | W ten sposób, przy szczegółowej analizie, debata na temat transformacji energetycznej odchodzi od podejścia skoncentrowanego na aspektach technicznych na rzecz aspektów społecznych. Oznacza to, że pojęcie akceptacji społecznej, z tendencją do obciążania odpowiedzialnością za nasz energochłonny styl życia wyłącznie konsumentów, musi być zniuansowane i włączone w szerszą sferę wykonalności socjotechnicznej, która zmusza nas do kwestionowania znaczenia technik i wyborów politycznych w dziedzinie energii. |
| --- | --- |

3.5.8.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://www.footprintnetwork.org/our-work/ecological-footprint/

1

(2)  https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2021/07/IPBES_IPCC_WR_12_2020.pdf

2

(3)  https://doughnuteconomics.org/about-doughnut-economics

3

(4)  https://eeb.org/library/decoupling-debunked/; https://www.eea.europa.eu/publications/growth-without-economic-growth

4

(5)  Trends in Social Acceptance of Renewable Energy Across Europe – A Literature Review, 8.12.2020.

5

(6)  Przykładem może być organizacja France Nature Environnement i jej publikacje nt. projektów w zakresie odnawialnych źródeł energii (biogazu, energii wiatru itd.).

6

(7)  https://www.fondation-nicolas-hulot.org/sondage-science-et-transition-ecologique-en-qui-les-francais-ont-il-confiance/

7

(8)  Dz.U. C 123 z 9.4.2021, s. 66.

8

(9)  Takich jak francuskie krajowe komisje debaty publicznej (Commission nationale du débat public).

9

(10)  Zob. francuska Rada Stanu, sprawozdanie publiczne z 2011 r., Consulter autrement, participer effectivement [Inne konsultacje, efektywne uczestnictwo], La Documentation française 2011.

10

(11)  Raport informacyjny Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Ocena europejskiej unii energetycznej – społeczny i socjalny wymiar transformacji energetycznej”.

11

(12)  Ta niepewna sytuacja prowadzi do takich zjawisk jak kradzież (w formie podłączania się do sieci należących do innych osób), czy to z powodu ubóstwa, czy też nieposłuszeństwa obywatelskiego wobec systemu sprzedaży energii elektrycznej.

12

(13)  Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 158.

13

(14)  Dz.U. C 311 z 18.9.2020, s. 55.

14

(15)  https://eeb.org/library/escaping-the-growth-and-jobs-treadmill/

15

(16)  Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 8.

16

(17)  Eurofound, 2015, Access to social benefits: reducing non-take-up, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg. Notatka polityczna EEA Eurofound „Exploring the social challenges of low-carbon energy policies in Europe”, ef22004en.pdf.

17

(18)  https://www.socialter.fr/article/carte-carbone-plutot-qu-une-taxe-un-quota-pour-chaque-citoyen-1

18

(19)  https://www.eea.europa.eu/themes/energy/renewable-energy/eu-renewable-electricity-has-reduced

19

(20)  Dz.U. C 123 z 9.4.2021, s. 30.

20

(21)  Na przykład kupno samochodu elektrycznego wiąże się ze zmianą trybu jazdy i przejściem z dźwigni prędkości na automatyczną skrzynkę prędkości, co może być irytujące.

21

(22)  https://www.larevuedelenergie.com/les-energies-renouvelables-en-transition-de-leur-acceptabilite-sociale-a-leur-faisabilite-sociotechnique/

22

(23)  Np. w obszarze innym niż transformacja energetyczna – smartfony, które zostały powszechnie zaakceptowane i przyjęte.

23

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/30 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wzmocnienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności w celu poprawy zdolności UE do reagowania na zdarzenia ekstremalne, w tym na zdarzenia mające miejsce poza jej terytorium”

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji francuskiej)

(2022/C 290/05)

| Sprawozdawca: | Christophe QUAREZ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Violeta JELIĆ |

Sprawozdawca:

Christophe QUAREZ

Współsprawozdawczyni:

Violeta JELIĆ

| Wniosek o konsultację | Francuska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Stosunków Zewnętrznych |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 24.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 211/0/2 |

Wniosek o konsultację

Francuska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej 21.9.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Stosunków Zewnętrznych

Data przyjęcia przez sekcję

9.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

211/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (zwany dalej mechanizmem) nie jest już w stanie ani na terytorium Unii, ani poza nim w wystarczającym stopniu i na odpowiednią skalę reagować na katastrofy związane ze zmianą klimatu i wielorakimi zagrożeniami – pod względem zapobiegania, gotowości, ostrzegania, planowania i zdolności operacyjnych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W ramach mechanizmu prowadzone są już dobrze przećwiczone działania w zakresie klęsk żywiołowych, natomiast korzysta się z niego również w odniesieniu do innych zagrożeń, takich jak pandemia, pomoc dla ludności w strefach działań wojennych, zagrożenia przemysłowe na dużą skalę, zanieczyszczenie mórz i oceanów na dużą skalę, konsekwencje cyberataków na sieci elektryczne, wodociągi dostarczające wodę pitną oraz na wszelką inną infrastrukturę podstawową lub zarządzanie kryzysami humanitarnymi związanymi z migracją. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Należy skuteczniej zająć się powiązaniem ochrony ludności (działania krótkoterminowe) i pomocy humanitarnej (zarządzanie długofalowe) i lepiej je skoordynować. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że należy dokładniej określić i rozwinąć działania podejmowane przez UE po katastrofach, które wydarzyły się poza jej terytorium. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES podkreśla zasadnicze znaczenie rozwijania współpracy operacyjnej przez harmonizację szkoleń, kompatybilność materiałów i sprzętu, jasną strukturę zarządzania i jej wydajność. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zdaniem EKES-u należałoby przeanalizować potrzebę utworzenia europejskiej agencji ochrony ludności i pomocy humanitarnej jako praktycznego mechanizmu bardziej zdecydowanych działań w ramach polityki zagranicznej. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zwraca uwagę, że wciąż trzeba wiele poprawić w procesie podejmowania decyzji o interwencji poza terytorium UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że wymiar dyplomatyczny europejskiej ochrony ludności nie został dostatecznie rozwinięty. Jeśli chodzi o stosunki zewnętrzne i reakcję UE w obliczu ekstremalnych zdarzeń, EKES podkreśla, że potrzebne są:






  — | skoncentrowanie się na procedurach zapobiegania, gotowości i odbudowy o większej odporności, współpraca z ONZ w zakresie strategii ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych oraz realizacja priorytetu „lepszego odbudowywania” z oenzetowskich ram z Sendai na rzecz wzmocnienia odporności w UE i poza nią jako długofalowego podejścia dostosowanego do celów zrównoważonego rozwoju, |
| --- | --- | --- |

1.8.

—

skoncentrowanie się na procedurach zapobiegania, gotowości i odbudowy o większej odporności, współpraca z ONZ w zakresie strategii ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych oraz realizacja priorytetu „lepszego odbudowywania” z oenzetowskich ram z Sendai na rzecz wzmocnienia odporności w UE i poza nią jako długofalowego podejścia dostosowanego do celów zrównoważonego rozwoju,

| — | większa wymiana wiedzy, także specjalistycznej, oraz doświadczeń, częstsze organizowanie wspólnych szkoleń i ćwiczeń na całym świecie, obejmujących organizacje społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym, |
| --- | --- |

—

większa wymiana wiedzy, także specjalistycznej, oraz doświadczeń, częstsze organizowanie wspólnych szkoleń i ćwiczeń na całym świecie, obejmujących organizacje społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym,

| — | podkreślanie powiązań między ochroną ludności a pomocą humanitarną w przypadku klęski żywiołowej, zwłaszcza na odizolowanych obszarach świata, |
| --- | --- |

—

podkreślanie powiązań między ochroną ludności a pomocą humanitarną w przypadku klęski żywiołowej, zwłaszcza na odizolowanych obszarach świata,

| — | uwzględnienie świadomości kulturowej jako kluczowej kwestii szkolenia w zakresie ochrony ludności, aby zwiększyć skuteczność działań w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (wspieranie pomocy) na całym świecie. |
| --- | --- |

—

uwzględnienie świadomości kulturowej jako kluczowej kwestii szkolenia w zakresie ochrony ludności, aby zwiększyć skuteczność działań w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (wspieranie pomocy) na całym świecie.

| 1.9. | EKES kwestionuje określenie geograficznego zakresu mechanizmu oraz kryteria wyboru krajów uczestniczących. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Aby usprawnić działania mechanizmu, należy zachęcać do odpowiedniej komunikacji na arenie międzynarodowej. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES poparłby zamysł tworzenia międzynarodowych zespołów wstępnego reagowania w ramach wspólnego zarządzania katastrofami dysponujących własnymi zasobami i korzystających ze wspólnych szkoleń oraz standardowych zasobów i standardowego sprzętu. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES zachęca do sporządzenia wniosku dotyczącego zmiany ustawodawczej, aby umożliwić automatyczną i natychmiastową odpowiedź w ramach mechanizmu w przypadku katastrofy spowodowanej przez człowieka na terytorium UE i poza nim, bez wymogu uprzedniego złożenia wniosku w tej sprawie przez dotknięte zdarzeniem państwo uczestniczące, a jednocześnie państwo to powinno mieć prawo odmówić przyjęcia takiej pomocy. Takie zasoby w formie grupy zadaniowej mogą przyczynić się do wzmocnienia zewnętrznego wymiaru stosunków UE poprzez ochronę ludności. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES popiera wzmocnienie woluntarystycznego charakteru ochrony ludności i zaleca stworzenie norm dla programów opartych na wolontariacie, które to normy będą obejmować postanowienia gwarantujące przestrzeganie praw człowieka i prawa pracy wolontariuszy oraz stworzenie powszechnego systemu certyfikacji dla dobrowolnych zespołów ochrony ludności. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES odnotowuje brak elastycznych instrumentów finansowania szybkiego reagowania na nagłe sytuacje, które pozwoliłyby bezpośrednio wesprzeć finansowo dotkniętą zdarzeniem ludność w ramach odszkodowania i na jej wniosek. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES popiera wzmocnienie powszechnych kampanii informacyjnych dotyczących działań podejmowanych w ramach mechanizmu przy zastosowaniu nowych metod komunikacji (np. mediów społecznościowych) oraz aktywności organizacji wolontariackich. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES odnotowuje potrzebę dalszego wzmocnienia współpracy reagowania operacyjnego Unii z organizacjami humanitarnymi i społeczeństwem obywatelskim, aby lepiej świadczyć pomoc w terenie. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES podkreśla potrzebę wzięcia pod uwagę zapewnienia ciągłości funkcjonowania MŚP po klęsce żywiołowej. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES zaleca większe zaangażowanie społeczności naukowej w proces ostrzegania i zapobiegania w ramach mechanizmu oraz korzystanie z unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności, a także wzmocnienie centrum wiedzy o zarządzaniu ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Kontekst

| 2.1. | Mechanizm, który jest zasadniczym elementem współpracy europejskiej w zakresie zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi, tworzy sieć wzajemnego wsparcia i solidarności w Unii Europejskiej i poza jej granicami. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Mechanizm łączy siły 33 państw: 27 państw członkowskich UE i sześciu państw uczestniczących: Islandii, Norwegii, Serbii, Północnej Macedonii, Czarnogóry i Turcji. Jest wykorzystywany w zapobieganiu, planowaniu i reagowaniu operacyjnym oraz umożliwia skoordynowaną pomoc w przypadku katastrof i kryzysów humanitarnych. Dowolne państwo na świecie, które staje w obliczu poważnej katastrofy, może skorzystać z pomocy Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) jako mechanizmu polityki zagranicznej UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ramy polityczne mechanizmu zostały już wzmocnione w 2019 r. przez ustanowienie rezerwy dodatkowych zdolności oraz unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności, a potem jeszcze raz dzięki nowym przepisom opublikowanym 20 maja 2021 r. Zmieniony Unijny Mechanizm Ochrony Ludności zakłada obecnie międzysektorowe i transgraniczne podejście do zarządzania ryzykiem i klęskami żywiołowymi w oparciu o „cele odporności na klęski żywiołowe” i planowanie na poziomie UE. Na wniosek Parlamentu Europejskiego obejmuje on również kwestie zmiany klimatu i różnorodności biologicznej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Jednak największe klęski żywiołowe na przestrzeni ostatnich lat (rozległe pożary w południowej Europie w 2017 r. i 2021 r., powodzie w środkowej i północnej Europie w 2014 r. i 2021 r., trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 r. i 2021 r. itp.), jak również wzrost ich częstotliwości i nasilenia pod znakiem zapytania stawiają skuteczność bieżących mechanizmów reagowania, takich jak Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, w ramach którego reaguje się też na inne złożone kryzysy (migracyjny, zdrowia publicznego, humanitarny). Ostatnie wydarzenia w Ukrainie wskazują na potrzebę wzmocnienia mechanizmu i zwiększenia spójności powiązań między ochroną ludności a pomocą humanitarną. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Z tego powodu władze francuskie zwróciły się do EKES-u o przeanalizowanie trzech głównych obszarów reakcji Europy na zmianę klimatu: (i) wczesne ostrzeganie i informowanie społeczeństwa; (ii) przewidywanie i planowanie oraz (iii) zdolność reagowania. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Z operacyjnego punktu widzenia mechanizm został wzmocniony wieloma uzupełniającymi się instrumentami takimi jak: rezerwa zapasów w ramach rescEU, usługi programu Copernicus w zakresie zarządzania kryzysowego (satelitarny system określania ryzyka), europejska pula ochrony ludności i unijna sieć wiedzy w zakresie ochrony ludności. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W ramach ustanowionego w 2019 r. rescEU przewidziano nową dodatkową rezerwę zasobów, która obejmuje samoloty i śmigłowce gaśnicze, sprzęt ratowniczy, samoloty służące do ewakuacji medycznej, zespoły ratownictwa medycznego oraz zapas środków medycznych i szpitale tymczasowe, które pozwalają reagować na sytuacje zagrożenia zdrowia oraz incydenty chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe. RescEU uzupełnia mechanizm podczas takich misji jak gaszenie pożarów, pomoc medyczna i badania w dziedzinie medycyny. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) jest centralnym ośrodkiem funkcjonowania mechanizmu. Łączy ono i koordynuje różnoraką pomoc wysyłaną przez poszczególne kraje i odpowiada za szybkie uruchomienie pomocy dla obszarów dotkniętych kryzysem. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Poszczególne kraje informują o środkach, jakie są w stanie udostępnić wnioskującemu państwu, korzystając ze wspólnego systemu łączności i informacji w sytuacjach nadzwyczajnych (CECIS). Platforma umożliwia prowadzenie rejestru online, w którym ERCC może szczegółowo przedstawić potrzeby krajów wnioskujących, a kraje niosące pomoc mogą określić środki, jakie zamierzają udostępnić. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ponadto kraje uczestniczące w mechanizmie mogą zadeklarować zasoby krajowe służące reagowaniu na nagłe sytuacje w ramach europejskiej puli ochrony ludności. Pula ta umożliwia skuteczniejsze planowanie i lepszą koordynację działań w reakcji na kryzysy na poziomie poszczególnych krajów i na szczeblu europejskim, co z kolei pozwala na szybszą i bardziej niezawodną reakcję UE na katastrofy. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | By wspierać działania w zakresie zapobiegania i gotowości, UE zwiększyła również wsparcie finansowe dla zdolności reagowania w ramach mechanizmu. Wsparcie finansowe można przeznaczać na dostosowanie i naprawę zasobów, jak również na pokrycie kosztów operacyjnych (na terenie UE) oraz kosztów transportu (poza terytorium UE), gdy zasoby są wykorzystywane w ramach mechanizmu. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Mechanizm został uruchomiony kilka razy na podstawie unijnych ram zarządzania kryzysowego podczas pandemii COVID-19. Doświadczenie pokazuje, że UE musi być lepiej przygotowana, by reagować na nagłe sytuacje na ogromną skalę, oraz że trzeba wzmocnić obowiązujące ramy prawne dotyczące zdrowia i ochrony ludności. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Poza wkładem finansowym państw uczestniczących mechanizm korzysta z finansowania z wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021–2027. Konkretnie, pula środków finansowych na stosowanie mechanizmu w latach 2021–2027 wyniesie 1 263 000 000 EUR. Ponadto zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel z Europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy w kwocie do 2 056 480 000 EUR również zostaną przeznaczone na wdrażanie mechanizmu w tym samym okresie. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Unijna sieć wiedzy w zakresie ochrony ludności to nowa platforma upowszechniania wiedzy, najlepszych praktyk i doświadczeń ekspertów w dziedzinie ochrony ludności i służb zarządzających sytuacjami wyjątkowymi, czyli narzędzie, dzięki któremu UE zamierza wzmocnić unijne zarządzanie ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Założeniem unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności jest kształtowanie ściślejszej synergii między praktykami, politykami i naukowcami przez rozwijanie zdolności poszczególnych filarów oraz nauki na etapie inicjowania działań, ich planowania, kształtowania i wdrażania. Działania sieci obejmują wspólne ćwiczenia, dwustronne i wielostronne wymiany poglądów, współpracę i wspólne projekty. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Jeśli chodzi o ochronę ludności poza UE, należy wspomnieć o Euroatlantyckim Centrum Pomocy w przypadku Klęsk Żywiołowych NATO, które oferuje wsparcie przede wszystkim w przypadku klęsk żywiołowych i katastrof wywołanych przez człowieka, oraz oenzetowskim mechanizmie eksperckim ds. oceny i koordynacji działań (UNDAC), w ramach którego oferuje się wsparcie podczas pierwszej fazy nagłych sytuacji wyjątkowych. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W Europie Unia dla Śródziemnomorza jest wielostronnym partnerstwem koncentrującym się na zwiększeniu potencjału integracji i spójności regionalnej między krajami eurośródziemnomorskimi, w tym Turcją, które poparło plan działania dotyczący przygotowania do skutecznego wzajemnego wsparcia w regionie eurośródziemnomorskim. Szybkie reagowanie znalazło się na liście proponowanych działań. Kluczowe czynniki obejmują wzmocnienie publicznych działań ratowniczych w sytuacjach wyjątkowych przez zaangażowanie wolontariuszy i obywateli w ratowanie życia ludzkiego. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Mechanizm uruchomiono 382 razy w latach 2007–2020. W 2020 r. uruchomiono go 102 razy, czyli o 82 razy więcej niż w roku poprzednim. Spośród tych 102 razy, 36 razy podjęto działania w UE, zaś 66 razy poza UE, natomiast 85 ze wszystkich interwencji wiązało się z pandemią COVID-19. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Skala mechanizmu nie wystarcza już, aby reagować na klęski żywiołowe związane ze zmianą klimatu w zakresie zapobiegania, ostrzegania, planowania, przewidywania i zdolności operacyjnych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W ramach mechanizmu należy zająć się lepiej takimi obszarami, jak zanieczyszczenie mórz i oceanów, zagrożenia przemysłowe i skutki katastrof dla sieci elektrycznych i wodociągów dostarczających wodę pitną. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że wymiar dyplomatyczny europejskiej ochrony ludności nie został wystarczająco rozwinięty odnośnie do krajów ościennych UE (a mianowicie Bałkanów) ani odnośnie do krajów Północnej Afryki i krajów afrykańskich, jako uzupełnienie polityki rozwojowej UE. Należy wykorzystać dyplomatyczny wymiar mechanizmu na kilka sposobów, czyli poprzez: (i) wzmocnienie procesu przedakcesyjnego w krajach kandydujących do członkostwa w UE przy utrzymaniu wszystkich kryteriów akcesji; (ii) ograniczenie wpływu Chin i Rosji w niektórych krajach i obszarach geograficznych (Afryka, Gruzja, Ukraina); (iii) ułatwienie stosunków dyplomatycznych z niektórymi wrogo nastawionymi krajami (np. pomoc w walce z pożarami lasów w Rosji czy Turcji); (iv) sfinalizowanie unijnej polityki pomocy rozwojowej; (v) bezpośrednie kontakty z krajami znajdującymi się pod wpływem Rosji, takimi jak Kazachstan, który jest partnerem energetycznym Europy, oraz z dużymi krajami w znacznym stopniu narażonymi (np. pożarami lasów). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES kwestionuje określenie geograficznego zakresu mechanizmu oraz kryteria wyboru dla państw członkowskich. Na przykład kraje kandydujące do członkostwa w UE, Szwajcaria oraz Mołdawia powinny przystąpić do mechanizmu, aby zyskał on wymiar w pełni kontynentalny. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Jeśli chodzi o operacje zewnętrzne koordynowane przez Komisję Europejską, gdy kraje trzecie wnioskują o pomoc, należy określić warunki i proces decyzyjny w zakresie uruchamiania takich operacji, zwracając szczególną uwagę na przejrzystość. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES zaleca również powołanie korespondenta ds. ochrony ludności w każdym stałym przedstawicielstwie UE, aby regularnie informować kraje trzecie o możliwej pomocy UE w przypadku poważnej katastrofy, co zapewni niezbędną koordynację z krajowymi siłami ochrony ludności. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES zwraca uwagę Komisji na poważne rozbieżności między różnymi strukturami ochrony ludności i podkreśla potrzebę harmonizacji sposobu organizacji tych służb, w szczególności pod kątem szkolenia pracowników, procedur i sprzętu (np. średnice lanc gaśniczych różnią się w zależności od kraju). Różnice te można zniwelować, organizując i normalizując standardowe moduły w poszczególnych krajach UE. Takie standardowe moduły są już wykorzystywane, jednak należy aktywnie zachęcać do zwiększania ich liczby i ich normalizacji. Na przykład moduły gaśnicze w jednym kraju mogą obejmować tylko pojazdy drogowe, a w innym pojazdy terenowe. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ponadto należy wzmocnić ścisłą współpracę między krajowymi organami ochrony ludności, ośrodkami akademickimi i badaczami. Wdrożenie unijnej sieci wiedzy w zakresie ochrony ludności przez rozwój zdolności filarów i nauki, a także wzmocnienie centrum wiedzy o zarządzaniu ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi stwarzają przestrzeń i środki pozwalające wzmocnić tę współpracę. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Kolejnym priorytetem jest zdolność zasobów i ich stosowanie w nagłych przypadkach i w dużym oddaleniu – tysięcy a nawet dziesiątków tysięcy kilometrów. Nagłe sytuacje często wymagają zastosowania floty lotniczej. Jeśli służby ratownicze są przewożone drogą powietrzną, niezbędne są odpowiednie, pojemne samoloty w celu przewiezienia sprzętu. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Kwestię zdolności transportowych można by prawdopodobnie rozwiązać, korzystając z samolotów wojskowych, krajowych lub NATO. Jednak ich wykorzystanie wymaga odpowiednich procedur i planowania, co nie sprawdza się w sytuacjach wyjątkowych. Można rozważyć też bardziej odpowiednią opcję czyli utworzenie specjalnej floty dużych samolotów Airbus A330 lub jednostkowe wypożyczanie samolotów od wyspecjalizowanych przedsiębiorstw. Jednostka lotnicza wyposażona w trzy statki powietrzne prawdopodobnie spełniłaby oczekiwania ekspertów. Te jednostki są uniwersalne i istnieją techniczne możliwości ich przekształcenia, na przykład do wykorzystania w sytuacjach takich jak zrzucanie produktów hamujących palność, aby zdusić pożary lasów, oraz transportowanie pojazdów ciężkich. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Zakup takich środków lotniczych i zarządzanie nimi można by przeanalizować w ramach rescEU. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Jeśli chodzi o zarządzanie, EKES wzywa do stworzenia europejskiej agencji ochrony ludności i pomocy humanitarnej. W ciągu wielu lat służby takie są często proszone o podejmowanie działań w tych samych miejscach, by chronić tę samą ludność. Ochrona ludności ma zazwyczaj miejsce w krótkim czasie, są to dni lub tygodnie, zaś pomoc humanitarna może być podejmowana na przestrzeni miesięcy czy nawet dłużej. |
| --- | --- |

4.12.

Bruksela, dnia 24 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

III Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

568. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.3.2022–24.3.2022

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/35 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/35

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady »Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2021 r.: Zdolność i swoboda UE w zakresie podejmowania działań«”

[COM(2021) 750 final]

(2022/C 290/06)

| Sprawozdawczyni: | Sandra PARTHIE |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Sandra PARTHIE

| Wniosek o konsultację | Komisja, 1.3.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 4.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 199/3/0 |

Wniosek o konsultację

Komisja, 1.3.2022

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

4.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

199/3/0

1.   Uwaga wstępna

| 1.1. | Sprawozdanie KE oraz opinia zostały sporządzone przed rosyjską napaścią, wojną w Ukrainie i wynikającym z nich kryzysem humanitarnym, a zatem ich skutki nie zostały uwzględnione w opinii. EKES podkreśla, że te tragiczne wydarzenia mają oczywiście poważny wpływ na nasz styl życia, i w związku z tym wzywa, by w ramach bieżących działań w zakresie prognozy strategicznej prowadzonych przez JRC i Komisję Europejską z myślą o przyszłym sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej – znacznie bardziej niż wcześniej planowano – skupiono się na geopolitycznych skutkach tych zmian strategicznych, od między innymi rosnących cen energii, wyższych wydatków na bezpieczeństwo i obronę po nowe przepływy migracyjne i brak bezpieczeństwa dostaw nie tylko w Europie, lecz również poza jej granicami. |
| --- | --- |

1.1.

2.   Wnioski i zalecenia

| 2.1. | EKES wciąż z dużym zadowoleniem przyjmuje włączenie metodyki prognozowania do procesu kształtowania polityki UE. Prognoza strategiczna jest procesem partycypacyjnym, dlatego EKES w dalszym ciągu oczekuje, że na jego podstawie rozwijać się będzie synergia oraz strukturalne zaangażowanie wszystkich instytucji UE, łącznie z Komitetem. W tym kontekście zwraca uwagę na europejski system analiz strategicznych i politycznych (ESPAS), który jest dobrym przykładem współpracy międzyinstytucjonalnej UE. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Komitet wyraża przekonanie, że cztery główne tendencje światowe mają istotne znaczenie odnośnie do podstawowej kwestii, jaką jest zdolność i swoboda działania UE. Stanowią one główne, nadrzędne megatrendy naszych czasów, które pozostaną kluczowe dla kształtowania polityki europejskiej. Ich zakres jest jednak nadal bardzo szeroki i obejmuje różne aspekty, podczas gdy brakuje pogłębionych analiz poszczególnych obszarów tematycznych. EKES w szczególności ubolewa, że niedostatecznie uwzględnia się wymiar społeczny oraz pomija się kwestie dotyczące młodzieży i sprawiedliwości międzypokoleniowej, mimo że te zagadnienia zostały omówione w sprawozdaniu Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) zatytułowanym Shaping & securing the EU’s open strategic autonomy by 2040 and beyond [„Kształtowanie i zabezpieczanie otwartej strategicznej autonomii UE do 2040 r. i w dalszej perspektywie”] (1), na którym opiera się komunikat. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES przyznaje, że tematyka podjęta w sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2021 r. ma duże znaczenie polityczne i umożliwia wypracowanie odpowiednich warunków ramowych na rzecz dobrze zarządzanej współzależności i otwartej autonomii strategicznej bazującej na wspólnych wartościach, spójności, silnym wielostronnym zarządzaniu i współpracy opartej na zasadach. Niemniej jednak Komitet zaleca właściwe wykorzystanie metod stosowanych w procesie prognozowania w celu określenia tematów na przyszłość. Kluczowe znaczenie ma ocena rozwoju sytuacji w czasie, co oznacza, że obecne nakłady na badania i rozwój lub liczbę patentów należy porównywać nie tylko z podobnymi danymi dla Chin lub USA, lecz także odnosić do wcześniejszych wartości, aby uzyskać jasny obraz wskazujący, czy zmierzamy we właściwym kierunku. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Wprawdzie nie kwestionuje się tematycznego ukierunkowania w sprawozdaniu ani podejścia polegającego na wykorzystaniu prognozy strategicznej, ale nie ma jasności w kwestii tego, co pozwala uznać sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2021 r. za prawdziwe źródło prognozowania. Brakuje wyraźnego związku między wyborem tendencji, rozważanymi perspektywami i logicznymi wnioskami dotyczącymi głównego przedmiotu sprawozdania. |
| --- | --- |

2.4.

Oprócz braku wyraźnej metodyki prognozowania w drugim sprawozdaniu Komisji dotyczącym prognozy strategicznej, z 2021 r., nie przedstawiono logicznych, spójnych i ukierunkowanych na działanie ram kształtowania polityki UE, a tym samym nie umożliwia ono decydentom ustalenia strategicznych priorytetów i podjęcia działań.

| 2.5. | Niezwykle istotnym tematem do pogłębionej analizy jest rola podmiotów niepaństwowych w dzisiejszych systemach zarządzania – w szczególności korporacji wielonarodowych. EKES jest zdania, że należy zwiększyć strategiczną autonomię przynajmniej odnośnie do podmiotów, które mają de facto status podmiotów ustanawiających zasady i normy, takich jak duże przedsiębiorstwa technologiczne, banki działające na skalę ogólnoświatową i podmioty finansowe, a także organizacje społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wymiar prognostyczny sprawozdania w pełni urzeczywistni swój potencjał dla unijnych decydentów tylko wówczas, gdy zostanie opracowany jako otwarte i pluralistyczne, a także różnorodne, interdyscyplinarne działanie, z udziałem zorganizowanych partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza Komitetu, na każdym etapie procesu prognozowania, którego wynikiem będą (przyszłe) sprawozdania dotyczące prognoz strategicznych. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | W związku z powyższym EKES w szczególności wzywa Wspólne Centrum Badawcze, aby w pełni włączyło go w swój cykl prognozowania i wsparło go w analizowaniu istniejących działań prognostycznych prowadzonych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, związki zawodowe i stowarzyszenia przedsiębiorców. EKES proponuje też, aby wesprzeć organizacje społeczeństwa obywatelskiego UE w rozwoju fachowych umiejętności prognozowania i w prowadzeniu działań prognostycznych w ramach ustrukturyzowanego procesu, we współpracy z JRC, np. w formie projektu pilotażowego z udziałem członków EKES-u i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Z tego względu, choć Komitet z zadowoleniem odnosi się do tych aspiracji, nadal można wprowadzić pewne udoskonalenia w kolejnych sprawozdaniach dotyczących prognozy strategicznej odnośnie do następujących kwestii:






  — | w sprawozdaniu należy poprawić związek megatrendów ze strategicznymi filarami pod względem spójności, prawdopodobieństwa i adekwatności, |
| --- | --- | --- |

2.8.

—

w sprawozdaniu należy poprawić związek megatrendów ze strategicznymi filarami pod względem spójności, prawdopodobieństwa i adekwatności,

| — | proces prognozowania prowadzący do sporządzenia kolejnego sprawozdania powinien zapewnić EKES-owi oraz innym istotnym podmiotom konkretne możliwości wyciągania wniosków, wnoszenia wkładu i podnoszenia jakości sprawozdania, |
| --- | --- |

—

proces prognozowania prowadzący do sporządzenia kolejnego sprawozdania powinien zapewnić EKES-owi oraz innym istotnym podmiotom konkretne możliwości wyciągania wniosków, wnoszenia wkładu i podnoszenia jakości sprawozdania,

| — | EKES opracował już w szczególności kilka opinii w kwestii przyszłego sprawozdania dotyczącego prognozy z 2022 r., a mianowicie w sprawie dwojakiej transformacji ekologicznej i cyfrowej (2), |
| --- | --- |

—

EKES opracował już w szczególności kilka opinii w kwestii przyszłego sprawozdania dotyczącego prognozy z 2022 r., a mianowicie w sprawie dwojakiej transformacji ekologicznej i cyfrowej (2),

| — | w związku z powyższym EKES proponuje, aby Komisja, we współpracy ze Wspólnym Centrum Badawczym, opracowała roczny cykl konsultacji, by wnieść wkład w przygotowanie rocznego sprawozdania dotyczącego prognozy strategicznej. Komisja powinna zaangażować EKES i Komitet Regionów, a także inne instytucje UE, proponując na przykład regularne, specjalne warsztaty oraz włączając członków EKES-u w podstawowe działania prognostyczne prowadzone przez DG JRC i Sekretariat Generalny, |
| --- | --- |

—

w związku z powyższym EKES proponuje, aby Komisja, we współpracy ze Wspólnym Centrum Badawczym, opracowała roczny cykl konsultacji, by wnieść wkład w przygotowanie rocznego sprawozdania dotyczącego prognozy strategicznej. Komisja powinna zaangażować EKES i Komitet Regionów, a także inne instytucje UE, proponując na przykład regularne, specjalne warsztaty oraz włączając członków EKES-u w podstawowe działania prognostyczne prowadzone przez DG JRC i Sekretariat Generalny,

| — | należy powołać grupę dyskusyjną z udziałem partnerów społecznych/podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, aby omówić, jak ta grupa docelowa może skorzystać ze sprawozdań Komisji dotyczących prognoz strategicznych oraz w jaki sposób tworzyć kolejne sprawozdania, by stanowiły one dla tej grupy jak największą wartość, |
| --- | --- |

—

należy powołać grupę dyskusyjną z udziałem partnerów społecznych/podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, aby omówić, jak ta grupa docelowa może skorzystać ze sprawozdań Komisji dotyczących prognoz strategicznych oraz w jaki sposób tworzyć kolejne sprawozdania, by stanowiły one dla tej grupy jak największą wartość,

| — | postulat Komisji, aby sieć ministerialna angażowała partnerów społecznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w swoje działania związane z prognozowaniem. |
| --- | --- |

—

postulat Komisji, aby sieć ministerialna angażowała partnerów społecznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w swoje działania związane z prognozowaniem.

| 2.9. | EKES proponuje, że przeorientuje własne procesy robocze odnośnie do rocznych sprawozdań dotyczących prognozy, tak aby przedstawiać spostrzeżenia, specjalistyczną ocenę i konkretne propozycje uprzednio, tzn. podczas opracowywania odpowiednich sprawozdań, a nie tylko zgłaszać uwagi po fakcie. Uważa, że to poprawi jakość informacji gromadzonych na potrzeby rocznych sprawozdań dotyczących prognozy, ponieważ członkowie EKES-u utrzymują silne i głębokie więzi ze swoimi grupami społeczeństwa i gałęziami gospodarki i są w stanie lepiej wykrywać kluczowe tzw. słabe sygnały wskazujące na istotne zjawiska. Ponadto EKES może przekazywać i rozpowszechniać wyniki prognoz i obserwacje, pomagając w ten sposób krajowym podmiotom społeczeństwa obywatelskiego w lepszym zrozumieniu decyzji politycznych podejmowanych przez UE. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | EKES zachęca też Komisję do dalszego rozwijania unijnego planu prognozy strategicznej. Wyraża przekonanie, że dalsze włączanie prognozowania do procesu decyzyjnego UE to właściwa droga, i ponawia swoją propozycję pomocy Komisji i innym instytucjom UE w realizacji tego celu. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES w pełni popiera wyrażoną w sprawozdaniu opinię, która podkreśla znaczenie otwartego, konkurencyjnego i w pełni funkcjonującego jednolitego rynku, aby umożliwić przedsiębiorstwom rozwój na skalę niezbędną do konkurowania na rynkach światowych. Dotyczy to również sformułowanego w sprawozdaniu zalecenia, zgodnie z którym należy w pełni wdrożyć unię rynków kapitałowych i unię bankową, które zdaniem EKES-u bezpośrednio przyczyniają się do zwiększenia odporności UE na kryzysy finansowe, do ochrony deponentów oraz do solidnej i stabilnej odbudowy gospodarczej (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje publikację zmienionych wytycznych i zestawu narzędzi dotyczących lepszego stanowienia prawa, które koncentrują się na określeniu sposobu wykorzystania prognozy strategicznej w ocenach skutków i ewaluacjach. Aby zapewnić ich skuteczne stosowanie, Komisja musi przeprowadzić odpowiednie szkolenia wśród swoich pracowników przeprowadzających oceny skutków i ewaluacje i zapewnić tym pracownikom właściwe zasoby. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W sprawozdaniu, stanowiącym odpowiedź na coraz trudniejsze warunki sprawowania rządów, podkreślono potrzebę partycypacyjnego zarządzania sprzyjającego włączeniu społecznemu w celu zwiększenia zaufania i legitymizacji na wszystkich szczeblach, podnosząc znaczenie platform takich jak EKES. Komitet wyraża przekonanie, że zapewnienie społeczeństwu obywatelskiemu głosu na szczeblu UE jest obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek, aby umożliwić skuteczne sprawowanie rządów w XXI wieku oraz wypracowanie szeroko zakrojonych i trwałych rozwiązań, zamiast tych najprostszych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES dostrzega działania następcze (4) podjęte przez Komisję Europejską w związku ze swoją opinią „Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2020 r. Prognoza strategiczna – w kierunku bardziej odpornej Europy” (5) i uważa, że ma obowiązek ustosunkować się do aspektów nadal postrzeganych przez siebie jako istotne, ponieważ nie zostały w wystarczającym stopniu uwzględnione w sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2021 r.:






  — | w dokumencie na temat działań następczych stwierdzono, że prognozowanie zostało uwzględnione w sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2020 r. EKES uważa jednak, że zabrakło przejrzystości co do sposobów wykorzystania zasad i metodyk prognozowania w celu sformułowania wniosków zawartych w sprawozdaniu oraz co do sposobu włączenia podmiotów zewnętrznych w działania związane z prognozowaniem. Na przykład Komitetowi nie zaproponowano jasnej ścieżki uczestnictwa, |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

w dokumencie na temat działań następczych stwierdzono, że prognozowanie zostało uwzględnione w sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2020 r. EKES uważa jednak, że zabrakło przejrzystości co do sposobów wykorzystania zasad i metodyk prognozowania w celu sformułowania wniosków zawartych w sprawozdaniu oraz co do sposobu włączenia podmiotów zewnętrznych w działania związane z prognozowaniem. Na przykład Komitetowi nie zaproponowano jasnej ścieżki uczestnictwa,

| — | w dokumencie na temat działań następczych zaznaczono, że poszczególne zagadnienia wymagają dopracowania i uszczegółowienia, zgodnie z postulatami EKES-u, i powinny zostać włączone do propozycji politycznych, zaś sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej stanowi jedynie punkt wyjścia do dalszych przemyśleń. Komitet uważa, że obecna forma sprawozdania nie jest odpowiednia do sformułowania propozycji politycznych ani nie oferuje konkretnych punktów wyjścia do refleksji, |
| --- | --- |

—

w dokumencie na temat działań następczych zaznaczono, że poszczególne zagadnienia wymagają dopracowania i uszczegółowienia, zgodnie z postulatami EKES-u, i powinny zostać włączone do propozycji politycznych, zaś sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej stanowi jedynie punkt wyjścia do dalszych przemyśleń. Komitet uważa, że obecna forma sprawozdania nie jest odpowiednia do sformułowania propozycji politycznych ani nie oferuje konkretnych punktów wyjścia do refleksji,

| — | w dokumencie na temat działań następczych podkreślono też znaczenie przedstawienia obecnej sytuacji i status quo w analizie prognostycznej. EKES zgadza się, że zwykle jest to pierwszy krok w analizie prognostycznej. Niemniej jednak – w odróżnieniu od tego, jak przedstawienie stanu obecnego jest dziś wykorzystywane w sprawozdaniach dotyczących prognoz strategicznych – powinno ono stanowić jedynie punkt wyjścia do analizy ukierunkowanej na przyszłe wyzwania, która byłaby dla członków EKES-u odpowiedniejszym sposobem uzyskania zaleceń dotyczących działań. |
| --- | --- |

—

w dokumencie na temat działań następczych podkreślono też znaczenie przedstawienia obecnej sytuacji i status quo w analizie prognostycznej. EKES zgadza się, że zwykle jest to pierwszy krok w analizie prognostycznej. Niemniej jednak – w odróżnieniu od tego, jak przedstawienie stanu obecnego jest dziś wykorzystywane w sprawozdaniach dotyczących prognoz strategicznych – powinno ono stanowić jedynie punkt wyjścia do analizy ukierunkowanej na przyszłe wyzwania, która byłaby dla członków EKES-u odpowiedniejszym sposobem uzyskania zaleceń dotyczących działań.

| 3.5. | Jeśli chodzi o dziesięć obszarów, w których UE mogłaby wzmocnić swoją otwartą autonomię strategiczną i czołową rolę na arenie międzynarodowej, mimo że są one ogólnie istotne, to jednak zdaniem EKES-u nie zostały przedstawione jako logiczne wnioski strategiczne wynikające z ram obejmujących tendencje i czynniki niepewności. Dlatego też nie można zakładać, że stanowią one całościowe i odpowiednie fundamenty dla prognozy strategicznej. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES uważa, że Komisja zapewnia wystarczające prognozy i planowanie strategiczne. W jego opinii prawdziwym problemem jest brak woli politycznej wśród decydentów UE, by przekształcić prognozę w daleko idące propozycje. Jeżeli nie ma woli politycznej, nawet prognozowanie nie doprowadzi do podjęcia pożądanych kroków. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES podkreśla niedociągnięcia zamkniętego procesu prognozowania z ograniczonym zakresem konsultacji i zwraca uwagę, że nie poruszono kwestii rosnącej inflacji, a także rosnących cen energii, które uważa za kluczowe elementy strategicznej autonomii. Komitet, w ramach pełnionej funkcji doradczej, przygotowuje już opinie perspektywiczne (6), dzięki którym UE będzie mogła lepiej uwzględniać prognozy w procesie decyzyjnym. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | W sprawozdaniu nie wspomniano również o roli systemów zabezpieczenia społecznego, w tym o rozwoju państwa opiekuńczego. Społeczne aspekty tego zagadnienia wydają się zasadniczo pomijane na rzecz aspektów technologicznych i gospodarczych. Obywatele Unii oczekują, że państwo zapewni im wysoki poziom zabezpieczenia społecznego i dobrobyt społeczny. W związku z tym, w świetle strategicznej autonomii, bez odpowiedzi pozostaje pytanie, w jaki sposób systemy zabezpieczenia społecznego będą finansowane w przyszłości. Komitet z zadowoleniem przyjąłby bardziej pogłębioną analizę tego tematu z wykorzystaniem narzędzi prognozowania. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2021 r. przedstawiono wyczerpującą listę wyzwań. Nie zawiera ono jednak jasnych wytycznych dotyczących priorytetów i najistotniejszych działań ani propozycji, w jaki sposób przedsiębiorstwa lub pracownicy mogą lub powinni przygotować się do sprostania tym wyzwaniom. Wiele tendencji może dotyczyć jednocześnie obywateli i przedsiębiorstw. Nie wykorzystano tej sposobności, a tymczasem EKES mógłby pomóc w zaradzeniu temu problemowi, biorąc pod uwagę rolę, jaką odgrywa w podejmowaniu wyzwań na wysokim szczeblu i wdrażaniu proponowanych rozwiązań w praktykę życia codziennego, zwłaszcza odnośnie do pracowników i pracodawców. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Sprawozdanie nie spełnia obecnie swojego zadania jako dokument dotyczący prognoz, jak określono na przykład w wydanym wcześniej przez EOSP „Podręczniku prognozy strategicznej” (7). Dobry przykład tworzenia metodycznie przejrzystych sprawozdań dotyczących prognoz strategicznych można znaleźć w dokumencie pt. Przeciwdziałanie otyłości: przyszłe wybory (8), opracowanym na zlecenie brytyjskiego rządowego ośrodka prognozowania. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Sprawozdanie odnosi się w szczególności do unijnej sieci prognoz Ministers for the Future [„ministrowie dla przyszłości”] oraz związanego z nią rozwoju zdolności w zakresie prognozowania na poziomie krajowym. Komitet wzywa Komisję, aby w ramach tej sieci zapewniła także aktywne uwzględnianie podmiotów takich jak EKES podczas realizacji działań prognostycznych, zamiast przedstawiania im tylko wyników. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES zachęca Komisję, aby nadal pracowała nad unijnym planem prognozy strategicznej. Jak wskazano w opinii, należy wprowadzić szereg zmian. Komitet wyraża jednak przekonanie, że dalsze włączanie prognozowania do procesu decyzyjnego UE to właściwa droga, i ponawia swoją propozycję pomocy Komisji i innym instytucjom UE oraz współpracy z nimi na rzecz realizacji tego celu. Prognozowanie pozwoli osiągnąć wyznaczone cele tylko pod warunkiem że będzie otwarte i pluralistyczne, różnorodne i interdyscyplinarne, z udziałem zorganizowanych partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza Komitetu, na każdym etapie realizacji tego procesu. |
| --- | --- |

3.12.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC125994/open_strategic_autonomy_2040_online_1.pdf

1

(2)  Opinie EKES-u: Dz.U. C 311 z 18.9.2020, s. 36, Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 143, Dz.U. C 440 z 18.12.2020, s. 99, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 268, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 51, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 66, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 187, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 259, Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 84.

2

(3)  https://www.eesc.europa.eu/pl/policies/policy-areas/financial-services-and-capital-markets

3

(4)  Strony 187–200: https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/04_eesc_follow-up_report_april_2021_gri.pdf.

4

(5)  Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 67

5

(6)  Zob. niedawne przykłady opinii perspektywicznych EKES-u:

6

| — | Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 73, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 73,

| — | Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 36, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 36,

| — | CCMI/184 – Przewidywanie zmian strukturalnych i sektorowych oraz przekształcenie kultury przemysłowej – aż do nowych granic odbudowy i odporności w różnych częściach Europy, |
| --- | --- |

—

CCMI/184 – Przewidywanie zmian strukturalnych i sektorowych oraz przekształcenie kultury przemysłowej – aż do nowych granic odbudowy i odporności w różnych częściach Europy,

| — | Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 118, |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 118,

| — | Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 1.
  EKES organizuje również działania promujące perspektywiczne debaty, takie jak na przykład: |
| --- | --- |

—

Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 1.

EKES organizuje również działania promujące perspektywiczne debaty, takie jak na przykład:

| — | konferencja ECO pt. Ekonomiczne aspekty prognozy strategicznej a proces decyzyjny w UE (czerwiec 2021 r.), |
| --- | --- |

—

konferencja ECO pt. Ekonomiczne aspekty prognozy strategicznej a proces decyzyjny w UE (czerwiec 2021 r.),

Ekonomiczne aspekty prognozy strategicznej a proces decyzyjny w UE

| — | konferencja REX pt. Geopolityka Europejskiego Zielonego Ładu – przekrojowe spojrzenie na skutki geopolityczne Europejskiego Zielonego Ładu (grudzień 2021 r.), |
| --- | --- |

—

konferencja REX pt. Geopolityka Europejskiego Zielonego Ładu – przekrojowe spojrzenie na skutki geopolityczne Europejskiego Zielonego Ładu (grudzień 2021 r.),

Geopolityka Europejskiego Zielonego Ładu – przekrojowe spojrzenie na skutki geopolityczne Europejskiego Zielonego Ładu

| — | debata Sekcji REX na jej posiedzeniu: Prognoza strategiczna – wizja przyszłości Europy (luty 2022 r.). |
| --- | --- |

—

debata Sekcji REX na jej posiedzeniu: Prognoza strategiczna – wizja przyszłości Europy (luty 2022 r.).

Prognoza strategiczna – wizja przyszłości Europy

(7)  „Czym nie jest prognoza strategiczna? Nie jest to sprawozdanie, lecz starannie opracowana i zamierzona interwencja. Prognoza strategiczna jest procesem uczenia się, który oferuje decydentowi nowe i świeże spojrzenie na obecną sytuację, która jest często niezrozumiała, społecznie nieuporządkowana i niepewna. Podchodzi więc do niepewności jak do korzyści, a nie zagrożenia. Nie jest to zatem sprawozdanie, lecz środek do osiągnięcia określonego celu. Starannie opracowana i zamierzona interwencja ukierunkowuje proces społecznego uczenia się na potrzeby określonej grupy odbiorców i ich potrzeby (tj. na wykorzystanie przez nich prognozy)”. Komisja Europejska, Europejski Ośrodek Strategii Politycznej, A. Wilkinson, Strategic Foresight Primer [Podręcznik prognozy strategicznej], Urząd Publikacji, 2017, dostęp 16 stycznia 2022 r., https://data.europa.eu/doi/10.2872/71492.

7

Strategic Foresight Primer

(8)  Tackling obesities: Future choices – project report [Przeciwdziałanie otyłości: przyszłe wybory – sprawozdanie z projektu]. Pobrane 14 stycznia 2022 r. z adresu: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/287937/07-1184x-tackling-obesities-future-choices-report.pdf.

8

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/40 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/40

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, ryzyka operacyjnego, ryzyka rynkowego oraz poziomu wyjściowego”

[COM(2021) 664 final – 2021/0342 (COD)]

(2022/C 290/07)

| Sprawozdawca: | Bogdan PREDA |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Bogdan PREDA

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.1.2022
  Rada Unii Europejskiej, 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 154/0/1 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 17.1.2022

Rada Unii Europejskiej, 20.1.2022

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

154/0/1

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES opowiada się za solidną, wyważoną i przyszłościową polityką kapitałową, w której ważenie ryzyka opierałoby się na rzeczywistych zagrożeniach dla stabilności, a jednocześnie uwzględniałoby potrzebę zwiększenia konkurencyjności banków UE i finansowania zrównoważonego wzrostu. W tym kontekście EKES wzywa Komisję do dalszej oceny, do jakiego stopnia proponowane akty ustawodawcze odpowiadają wyzwaniom, o których mowa powyżej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES z aprobatą przyjmuje wdrożenie pozostałych elementów standardów międzynarodowych uzgodnionych przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego („standardy Bazylea III”) (1) zarówno pod względem czasu, jak i treści, ponieważ mają one na celu zwiększenie stabilności rynku finansowego w UE, a tym samym nienarażanie obywateli europejskich na zwiększone ryzyko związane z rynkiem finansowym. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES podkreśla, że stabilność rynku finansowego jest zasadniczym warunkiem wstępnym ogólnej stabilności gospodarczej, natomiast prawidłowa regulacja i nadzór nad sektorem bankowym są niezbędne dla zapobiegania zagrożeniu występowania zakłóceń i kryzysów. Ostrożnościowe wymogi kapitałowe mają zasadnicze znaczenie dla spełnienia wspomnianych warunków wstępnych, a EKES wzywa prawodawców do zapewnienia, by wnioski przewidywały właściwą równowagę między dwoma uzupełniającymi się celami, a mianowicie (i) zwiększeniem odporności banków UE oraz (ii) potrzebą zapewnienia dobrej kondycji finansowej i konkurencyjności sektora, w tym z perspektywy wyważonych ram wymogów kapitałowych, w celu wsparcia roli banków w finansowaniu gospodarki realnej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES wzywa Komisję do przeprowadzania okresowych ocen rzeczywistego wpływu wniosków, aby ocenić – mając także na uwadze konkurencyjność banków UE – czy wdrożenie wniosków przyczynia się do większej stabilności i odporności rynków finansowych w sektorze bankowym. EKES przyznaje również, że solidne i zrównoważone współczynniki kapitałowe przyczyniają się do konkurencyjności. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES bardzo docenia działania Komisji zmierzające do przekształcenia gospodarki UE w bardziej ekologiczną i odporną, w tym poprzez przegląd i stałą ocenę obecnych narzędzi przewidzianych w celu zwiększenia wykorzystania zrównoważonego finansowania. Sektor finansowy mógłby odegrać zasadniczą rolę w budowaniu gospodarki o zerowej emisji dwutlenku węgla netto. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji polegające na zwróceniu większej uwagi na ryzyka z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego („ESG”) w ramach ostrożnościowych (zgodnie z międzynarodowymi programami prac, tj. w pakiecie Bazylea III), w tym poprzez lepsze uwzględnianie ryzyka na rynkach finansowych związanego ze zmianą klimatu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje również prace w zakresie ujawniania informacji dotyczących ESG (2) prowadzone przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB), których celem jest właściwa ocena ryzyka środowiskowego banków i ich strategii finansowej w zakresie przejścia na gospodarkę o zerowej emisji dwutlenku węgla netto. EKES wzywa też EUNB, aby przyspieszył swoją kontrolę ram pierwszego filaru w celu ustalenia, czy w wystarczającym stopniu uwzględniają one wyjątkowe cechy ryzyka klimatycznego. Regulacje dotyczące polityk makroostrożnościowych, w tym regulacje oparte na kapitale, mogą odgrywać ważną rolę w lepszym uwzględnianiu występującego na rynkach finansowych ryzyka związanego ze zmianą klimatu. Ponadto EKES wzywa EUNB do wzmożenia wysiłków na rzecz wyeliminowania niedociągnięć w obecnie ujawnianych informacjach z zakresu ESG na szczeblu UE, w tym w odniesieniu do aktywów związanych z paliwami kopalnymi i aktywów narażonych na długotrwałe i intensywne zdarzenia wynikające ze zmiany klimatu, aby zachęcić do znacznego wzmocnienia strategii banków na rzecz zrównoważonego finansowania. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Niniejsza opinia dotyczy wniosku Komisji Europejskiej w sprawie (i) rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (3) w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, ryzyka operacyjnego, ryzyka rynkowego oraz poziomu wyjściowego („wniosek w sprawie CRR”) i (ii) dyrektywy zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (4) w odniesieniu do uprawnień nadzorczych, sankcji, oddziałów z państw trzecich i ryzyka z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego oraz zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE („wniosek w sprawie CRD”). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Jak wskazano w uzasadnieniu, oba akty normatywne umotywowane są potrzebą wdrożenia standardów Bazylea III, a jednocześnie dotyczą kilku kwestii istotnych dla stabilności finansowej i stabilnego finansowania gospodarki w kontekście odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19. Obejmują wzmocnienie ram dotyczących kapitału obarczonego ryzykiem, zwiększenie nacisku na ryzyka ESG w ramach ostrożnościowych oraz dalszą harmonizację uprawnień i narzędzi nadzorczych. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES podkreśla, że stabilność rynków finansowych jest zasadniczym warunkiem wstępnym ogólnej stabilności gospodarczej, a zatem leży we wspólnym interesie publicznym. Solidne uregulowanie sektora bankowego i solidny nadzór nad nim są niezbędne, aby zapobiec zagrożeniu związanemu z zakłóceniami i kryzysem, natomiast ostrożnościowe wymogi kapitałowe mają zasadnicze znaczenie dla uniknięcia wykorzystywania środków publicznych do ratowania banków znajdujących się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Wierne, ale sprawiedliwe wdrożenie standardów Bazylea III jest ważne dla europejskich przedsiębiorstw i miejsc pracy, ale również dla wspierania dostępu do własności mieszkań i napędzania gospodarek UE zorientowanych na eksport, które umożliwiają tak wielu przedsiębiorstwom wzrost i dają tak wielu obywatelom zatrudnienie. Ponadto te międzynarodowe standardy są wdrażane w unijnym modelu bankowym, który jest z natury bardziej niechętny ryzyku i mniej zależny od rynków kapitałowych niż modele bankowe w innych jurysdykcjach. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji dotyczące wprowadzenia pozostałych elementów standardów Bazylea III, które mają na celu ograniczenie ryzyka arbitrażu regulacyjnego oraz zapewnienie zaufania i przewidywalności dla inwestorów i organów regulacyjnych. EKES przyznaje, że UE potrzebuje przepisów, aby sprostać wyzwaniom (dotyczącym odbudowy, klimatu i cyfryzacji), uwzględnić szczególne cechy (kredyty bankowe są zdecydowanie głównym kanałem finansowania gospodarki UE) oraz zrealizować ambicje Unii Europejskiej (unia rynków kapitałowych i Zielony Ład). Z drugiej strony konieczne jest, by europejscy obywatele i podatnicy nie byli narażeni na zwiększone ryzyko kryzysu na rynkach finansowych; należy zatem osiągnąć właściwą równowagę między wspomnianymi wyżej wyzwaniami a treścią standardów Bazylea III i przewidzianymi w nich uprawnieniami dyskrecjonalnymi. W związku z tym EKES wzywa Komisję do dalszej oceny szczególnych cech banków europejskich i wpływu tych cech na banki i na gospodarkę UE, aby zapewnić we wnioskach ustawodawczych właściwą równowagę między wiernym wdrażaniem standardów Bazylea III, korzystaniem z krajowych uprawnień dyskrecjonalnych przewidzianych w standardach Bazylea III i potrzebą zaproponowania dostosowań odzwierciedlających specyfikę zarówno gospodarki UE, jak i banków UE. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES zauważa, że wdrożenie tych propozycji powinno zabezpieczyć stabilność rynku finansowego, ale nie powinno prowadzić do nieuzasadnionego podwyższenia wymogów kapitałowych dla banków UE, wykraczającego poza to, co przewidziano w ocenie Komisji. W związku z tym EKES wzywa Komisję do zadbania o to, by wpływ na wymogi kapitałowe, w tym dla małych banków spółdzielczych i małych banków, nie był zbyt uciążliwy, a zatem nie pogarszał ich konkurencyjności, i jednocześnie do zadbania o stabilność rynku finansowego. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES jest również w pełni świadomy faktu, że istniejące wymogi kapitałowe w zdecydowany sposób przyczyniły się do zwiększenia odporności systemu bankowego w czasie kryzysu, co potwierdziło się również w kontekście pandemii, jako że istniejący poziom kapitalizacji umożliwił europejskim bankom przetrwanie pandemii w dobrej kondycji oraz dalsze finansowanie i wspieranie gospodarki europejskiej w celu przezwyciężenia poważnego wstrząsu gospodarczego wywołanego pandemią COVID-19. EKES wskazuje również na kluczową rolę Europejskiego Banku Centralnego, który prowadził wysoce wspierającą politykę, co zwiększyło odporność banków w czasie kryzysu związanego z COVID-19. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES wzywa zatem Komisję do dopilnowania, by obecne propozycje wzmocniły obowiązujące przepisy, szczególnie w kontekście wymogów kapitałowych, i pozwoliły nadal zapobiegać podejmowaniu nadmiernego ryzyka, wysokim poziomom dźwigni finansowej i zachowaniom spekulacyjnym. W aktualnej sytuacji gospodarczej i społecznej istnieje wiele istotnych zagrożeń, którymi należy się zająć, takich jak np. ryzyko klimatyczne lub kredyty zagrożone. Wymogi kapitałowe powinny być wystarczająco wysokie, aby zapobiec zagrożeniu upadłością oraz zakłóceniom i kryzysom na rynkach finansowych, nie powinny jednak być nadmierne. Jednocześnie EKES przyznaje, że banki UE odgrywają kluczową rolę w finansowaniu gospodarki realnej i wspieraniu transformacji cyfrowej i transformacji w stronę modelu zrównoważonego, co pośrednio wywiera wpływ na zatrudnienie i poziom życia. Te aspekty również powinny zostać uwzględnione w przepisach wykonawczych dotyczących wymogów kapitałowych. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jeśli chodzi o wymogi ESG, EKES zwraca uwagę, że rynki finansowe mogą i powinny wspierać i wzmacniać przejście do bardziej zrównoważonej i ekologicznej gospodarki, ale sektor bankowy nie jest w stanie sam przeprowadzić takiej trwałej zmiany. Zgodnie z najnowszymi przeglądami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego ponad połowa państw członkowskich UE nadal dotuje paliwa kopalne w większym stopniu niż odnawialne źródła energii (5), natomiast „wsparcie UE na inwestycje musi być lepiej dostosowane do zasad zrównoważonego finansowania” (6). W tym kontekście EKES apeluje, by polityka przemysłowa oraz odpowiednie unijne i krajowe ramy prawne były w pełni spójne, tak by (i) promować możliwości zrównoważonego inwestowania w celu wywarcia wpływu na alokację zasobów gospodarczych w tym kierunku oraz (ii) znieść dopłaty do paliw kopalnych i pogodzić cele klimatyczne z potrzebami społecznymi. Z tego względu EKES z zadowoleniem przyjmuje wzmocnienie przepisów dotyczących ESG przewidziane we wnioskach ustawodawczych, ale wzywa Komisję, by doprecyzowała stosowanie przepisów dotyczących uprawnień organów nadzoru do „ograniczania ryzyka wynikającego z niedostosowania instytucji do odpowiednich celów polityki Unii i szerszych tendencji w ramach transformacji związanych z czynnikami z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego”, tak by jasno określić sposób wykonywania tych uprawnień. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Oprócz ujawniania informacji i testów warunków skrajnych dotyczących klimatu – także polityki makroostrożnościowe, w tym środki działania oparte na kapitale, mogą odegrać ważną rolę we właściwym uwzględnianiu ryzyka ESG banków oraz ułatwianiu dystrybucji przepływów kredytowych między sektorami, które mogą wspierać przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu. W związku z tym EKES zaleca, by EUNB i EBC przyspieszyły prace nad:






  (i) | ramami dotyczącymi pierwszego filaru, aby określić, w jakim stopniu obecne ramy regulacyjne odpowiednio uwzględniają ryzyko ESG i, w stosownych przypadkach, niezbędne powiązane środki; oraz |
| --- | --- | --- |

3.8.

(i)

ramami dotyczącymi pierwszego filaru, aby określić, w jakim stopniu obecne ramy regulacyjne odpowiednio uwzględniają ryzyko ESG i, w stosownych przypadkach, niezbędne powiązane środki; oraz

| (ii) | właściwą i terminową kalibracją testów warunków skrajnych pod kątem ryzyka ESG. |
| --- | --- |

(ii)

właściwą i terminową kalibracją testów warunków skrajnych pod kątem ryzyka ESG.

| 3.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przyznane Komisji uprawnienia do monitorowania wdrażania standardów w innych jurysdykcjach w celu zapewnienia spójności w zakresie terminów i wpływu na odpowiednie zainteresowane strony, w tym jeśli chodzi o zwiększenie wymogów kapitałowych. EKES ostrzega jednak również przed spiralą obniżania standardów regulacyjnych lub dalszym opóźnieniem w ich stosowaniu, wskazując na słabsze wdrażanie określonych przepisów w niektórych jurysdykcjach. Kwestie te mogą stanowić poważne ryzyko dla globalnej stabilności. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES przyjmuje z zadowoleniem w szczególności poniższe propozycje zawarte we wniosku Komisji, przy czym zaleca przeanalizowanie kilku dodatkowych ulepszeń o charakterze technicznym:






  (i) | Zastosowanie poziomu wyjściowego na najwyższym poziomie konsolidacji z opartym na analizie ryzyka mechanizmem redystrybucji (w celu zapewnienia odpowiedniej kapitalizacji jednostek zależnych w UE) dla każdej grupy bankowej, ponieważ nie tylko zapewniłoby to spójność na poziomie międzynarodowym, ale także pozwoliłoby uniknąć negatywnych skutków zastosowania na poziomie jednostki. |
| --- | --- | --- |

4.1.

(i)

Zastosowanie poziomu wyjściowego na najwyższym poziomie konsolidacji z opartym na analizie ryzyka mechanizmem redystrybucji (w celu zapewnienia odpowiedniej kapitalizacji jednostek zależnych w UE) dla każdej grupy bankowej, ponieważ nie tylko zapewniłoby to spójność na poziomie międzynarodowym, ale także pozwoliłoby uniknąć negatywnych skutków zastosowania na poziomie jednostki.

| (ii) | EKES docenia szczególne usprawnienia dotyczące poziomu wyjściowego kredytowania specjalistycznego (art. 495b), ale należy je poddać dalszej ocenie pod kątem osiągnięcia większej spójności w odniesieniu do minimalnych wartości parametrów wejściowych, biorąc pod uwagę specyfikę podklas kredytowania specjalistycznego, gdyż minimalne wartości parametrów w ramach metody standardowej nie odpowiadają rzeczywistemu ryzyku ani nie odzwierciedlają stabilności tych rodzajów finansowania. |
| --- | --- |

(ii)

EKES docenia szczególne usprawnienia dotyczące poziomu wyjściowego kredytowania specjalistycznego (art. 495b), ale należy je poddać dalszej ocenie pod kątem osiągnięcia większej spójności w odniesieniu do minimalnych wartości parametrów wejściowych, biorąc pod uwagę specyfikę podklas kredytowania specjalistycznego, gdyż minimalne wartości parametrów w ramach metody standardowej nie odpowiadają rzeczywistemu ryzyku ani nie odzwierciedlają stabilności tych rodzajów finansowania.

| (iii) | EKES wysoko ocenia utrzymanie czynników wsparcia MŚP i infrastruktury wraz z wyłączeniami dotyczącymi korekt wyceny kredytowej (art. 501/501a), ponieważ stanowią one dla banków istotne narzędzia umożliwiające dalsze wspieranie ważnych segmentów europejskiej gospodarki, zwłaszcza w kontekście odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19. EKES wzywa jednak Komisję do oceny możliwości dalszego doprecyzowania i uproszczenia kryteriów dotyczących czynników wsparcia infrastruktury, aby zwiększyć finansowanie infrastruktury, a przy tym uwzględnić związane z tym zagrożenia i zapewnić stabilność finansową. |
| --- | --- |

(iii)

EKES wysoko ocenia utrzymanie czynników wsparcia MŚP i infrastruktury wraz z wyłączeniami dotyczącymi korekt wyceny kredytowej (art. 501/501a), ponieważ stanowią one dla banków istotne narzędzia umożliwiające dalsze wspieranie ważnych segmentów europejskiej gospodarki, zwłaszcza w kontekście odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19. EKES wzywa jednak Komisję do oceny możliwości dalszego doprecyzowania i uproszczenia kryteriów dotyczących czynników wsparcia infrastruktury, aby zwiększyć finansowanie infrastruktury, a przy tym uwzględnić związane z tym zagrożenia i zapewnić stabilność finansową.

| (iv) | Usprawnienie metody pełnego przeglądu w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych (przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania) zostało, co do zasady, odpowiednio opracowane, jednak zdaniem EKES-u konieczna jest dalsza korelacja powiązanych zasad zarządzania i ograniczeń (np. wykorzystywanie danych dostarczanych przez podmioty trzecie przy obliczaniu wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka rynkowego dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania). |
| --- | --- |

(iv)

Usprawnienie metody pełnego przeglądu w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych (przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania) zostało, co do zasady, odpowiednio opracowane, jednak zdaniem EKES-u konieczna jest dalsza korelacja powiązanych zasad zarządzania i ograniczeń (np. wykorzystywanie danych dostarczanych przez podmioty trzecie przy obliczaniu wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka rynkowego dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania).

| (v) | Utrzymanie wagi ryzyka na poziomie 100 % dla długoterminowych strategicznych inwestycji kapitałowych banków jest konieczne, ale EKES uważa, że należy stosować to sprawiedliwie wobec wszystkich banków, niezależnie od tego, czy wykorzystują one metodę standardową, czy metodę modeli wewnętrznych. |
| --- | --- |

(v)

Utrzymanie wagi ryzyka na poziomie 100 % dla długoterminowych strategicznych inwestycji kapitałowych banków jest konieczne, ale EKES uważa, że należy stosować to sprawiedliwie wobec wszystkich banków, niezależnie od tego, czy wykorzystują one metodę standardową, czy metodę modeli wewnętrznych.

| (vi) | Zachęty dla banków do przesuwania zasobów w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu oraz współpraca z klientami mają kluczowe znaczenie dla finansowania transformacji ekologicznej. W związku z tym EKES uważa, że, aby przyspieszyć i wzmocnić takie niezbędne przesunięcie, UE i państwa członkowskie powinny wprowadzić zasadniczą zmianę w zakresie pozytywnych i negatywnych bodźców dla gospodarki bazowej, która to zmiana zostanie uwzględniona w polityce przemysłowej i odpowiednich ramach prawnych. EKES zwraca się do Komisji o dalszą ocenę przepisów dotyczących ESG zawartych we wniosku w sprawie CRR i we wniosku w sprawie CRD w świetle powyższych uwag. |
| --- | --- |

(vi)

Zachęty dla banków do przesuwania zasobów w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu oraz współpraca z klientami mają kluczowe znaczenie dla finansowania transformacji ekologicznej. W związku z tym EKES uważa, że, aby przyspieszyć i wzmocnić takie niezbędne przesunięcie, UE i państwa członkowskie powinny wprowadzić zasadniczą zmianę w zakresie pozytywnych i negatywnych bodźców dla gospodarki bazowej, która to zmiana zostanie uwzględniona w polityce przemysłowej i odpowiednich ramach prawnych. EKES zwraca się do Komisji o dalszą ocenę przepisów dotyczących ESG zawartych we wniosku w sprawie CRR i we wniosku w sprawie CRD w świetle powyższych uwag.

| 4.2. | Jednocześnie EKES wskazuje na szereg kwestii, które należałoby ponownie rozważyć w odniesieniu do wniosków. Podkreśla w tym kontekście, że głównym priorytetem jest wspólny interes publiczny, jakim jest ochrona stabilności rynków finansowych, i że w związku z tym należy też osiągnąć właściwą równowagę z innymi celami politycznymi, choć trzeba bezwzględnie uniknąć narażania stabilności finansowej na szwank. Przyjęcie standardów Bazylea III w UE nie może zagrozić realizacji celu, jakim jest zwiększenie stabilności rynków finansowych, aby można było lepiej przygotować się na zakłócenia i kryzysy gospodarcze w przyszłości. Ponadto proponowane środki powinny w każdym wypadku zapewnić dalsze wzmocnienie kapitalizacji banków, a jednocześnie ich konkurencyjność:






  (i) | Wyeliminowanie uwarunkowania opartego na wykorzystaniu ratingów w ramach rozwiązania przejściowego w celu zmniejszenia wpływu poziomu wyjściowego na przedsiębiorstwa nieposiadające ratingu (art. 465 ust. 3). Wynika to z niewielkiego zakresu ratingów zewnętrznych na rynku UE oraz ma na celu uniknięcie nadmiernego polegania na ratingach zewnętrznych, zgodnie z dyrektywą w sprawie agencji ratingowych. |
| --- | --- | --- |

4.2.

(i)

Wyeliminowanie uwarunkowania opartego na wykorzystaniu ratingów w ramach rozwiązania przejściowego w celu zmniejszenia wpływu poziomu wyjściowego na przedsiębiorstwa nieposiadające ratingu (art. 465 ust. 3). Wynika to z niewielkiego zakresu ratingów zewnętrznych na rynku UE oraz ma na celu uniknięcie nadmiernego polegania na ratingach zewnętrznych, zgodnie z dyrektywą w sprawie agencji ratingowych.

| (ii) | Jeśli chodzi o rozwiązanie przejściowe odnośnie do hipotecznych kredytów mieszkalnych dotyczące poziomu wyjściowego, EKES wzywa Komisję do oceny możliwości dokonania przeglądu tej opcji z kilku perspektyw (stosunek wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia, asymetria między metodykami ryzyka, wrażliwość na ryzyko) w celu uniknięcia niezamierzonych konsekwencji dla dostępu do kredytów hipotecznych na nieruchomości mieszkalne. Wszelkie zmiany w tym zakresie powinny jednak również uwzględniać potrzebę uniknięcia ryzyka powstania baniek na rynku nieruchomości. |
| --- | --- |

(ii)

Jeśli chodzi o rozwiązanie przejściowe odnośnie do hipotecznych kredytów mieszkalnych dotyczące poziomu wyjściowego, EKES wzywa Komisję do oceny możliwości dokonania przeglądu tej opcji z kilku perspektyw (stosunek wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia, asymetria między metodykami ryzyka, wrażliwość na ryzyko) w celu uniknięcia niezamierzonych konsekwencji dla dostępu do kredytów hipotecznych na nieruchomości mieszkalne. Wszelkie zmiany w tym zakresie powinny jednak również uwzględniać potrzebę uniknięcia ryzyka powstania baniek na rynku nieruchomości.

| (iii) | Dalsza zmiana przepisów dotyczących metody wewnętrznych ratingów (IRB) umożliwiająca stosowanie rzeczywistych terminów zapadalności zamiast stałych terminów zapadalności w celu odzwierciedlenia rzeczywistego wbudowanego ryzyka. |
| --- | --- |

(iii)

Dalsza zmiana przepisów dotyczących metody wewnętrznych ratingów (IRB) umożliwiająca stosowanie rzeczywistych terminów zapadalności zamiast stałych terminów zapadalności w celu odzwierciedlenia rzeczywistego wbudowanego ryzyka.

| (iv) | Utrzymanie współczynników konwersji kredytowej w wysokości 20 % dla pozycji warunkowych związanych z transakcjami (np. gwarancje należytego wykonania umowy, gwarancje przetargowe, gwarancje) ze względu na ich kluczową rolę w gospodarce UE, tak aby zachować spójność z rzeczywistymi danymi dotyczącymi niewykonania zobowiązań na właściwym rynku. |
| --- | --- |

(iv)

Utrzymanie współczynników konwersji kredytowej w wysokości 20 % dla pozycji warunkowych związanych z transakcjami (np. gwarancje należytego wykonania umowy, gwarancje przetargowe, gwarancje) ze względu na ich kluczową rolę w gospodarce UE, tak aby zachować spójność z rzeczywistymi danymi dotyczącymi niewykonania zobowiązań na właściwym rynku.

| (v) | Przepisy dotyczące rynku kapitałowego należy poddać dalszej ocenie, aby uniknąć ryzyka nieproporcjonalnego wpływu na koszty zabezpieczenia, płynności i finansowania ponoszone przez państwa i przedsiębiorstwa, a tym samym przyczynić się do zwiększenia zdolności unijnych korporacyjnych banków inwestycyjnych do konkurowania na rynkach UE i międzynarodowych. |
| --- | --- |

(v)

Przepisy dotyczące rynku kapitałowego należy poddać dalszej ocenie, aby uniknąć ryzyka nieproporcjonalnego wpływu na koszty zabezpieczenia, płynności i finansowania ponoszone przez państwa i przedsiębiorstwa, a tym samym przyczynić się do zwiększenia zdolności unijnych korporacyjnych banków inwestycyjnych do konkurowania na rynkach UE i międzynarodowych.

| (vi) | Zmiana sposobu obliczania rzeczywistego wkładu udziałów mniejszości w skonsolidowany kapitał, co jest obecnie sprzeczne z celami unii rynków kapitałowych i osłabia zainteresowanie notowaniem spółek na giełdzie. |
| --- | --- |

(vi)

Zmiana sposobu obliczania rzeczywistego wkładu udziałów mniejszości w skonsolidowany kapitał, co jest obecnie sprzeczne z celami unii rynków kapitałowych i osłabia zainteresowanie notowaniem spółek na giełdzie.

| 4.3. | EKES podkreśla, że zmiana klimatu niesie ze sobą ryzyko, które ma już wpływ na banki i które może mieć poważne konsekwencje dla stabilności finansowej banków, jeśli nie zaradzi się mu odpowiednio zarówno na szczeblu regulacyjnym, jak i bankowym. W tym względzie EKES docenia prace Komitetu Bazylejskiego i władz europejskich dotyczące czynników ryzyka finansowego związanych z klimatem, polegające na zidentyfikowaniu potencjalnych luk w obecnych ramach i rozważeniu możliwych środków służących ich eliminacji. Ponadto EKES wzywa Komisję do zapewnienia pełnego przestrzegania zasady podwójnej istotności przy dalszym opracowywaniu odpowiednich ram finansowania przejścia na bardziej ekologiczną gospodarkę. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES wzywa Komisję do oceny możliwości zastosowania zasady proporcjonalności w odniesieniu do banków, które pod względem wielkości, roli i narażenia na ryzyka systemowe są małe (zgodnie z definicją małego i niezłożonego podmiotu zawartą w rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych), ale które nadal muszą spełniać bardziej uciążliwe wymogi, w tym wymogi dotyczące ujawniania informacji i kapitału, ponieważ wchodzą w skład znaczącej grupy bankowej. W każdej ocenie zasady proporcjonalności należy jednak uwzględnić to, że mniejsze banki należące do znaczącej grupy bankowej dysponują większymi zasobami na potrzeby podstawowych wymogów w zakresie ujawniania informacji i wymogów kapitałowych. |
| --- | --- |

4.4.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://www.bis.org/bcbs/basel3.htm

1

Bazylea III to uzgodniony na szczeblu międzynarodowym zestaw środków opracowanych przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego w odpowiedzi na kryzys finansowy lat z 2007–2009. Środki te mają na celu wzmocnienie regulacji, nadzoru i zarządzania ryzykiem banków. Podobnie jak wszystkie standardy Komitetu Bazylejskiego, standardy Bazylea III to minimalne wymogi, które mają zastosowanie do banków działających w skali międzynarodowej. Członkowie są zobowiązani do wdrożenia i egzekwowania standardów w swoich jurysdykcjach w terminach ustalonych przez ten Komitet.

(2)  https://www.eba.europa.eu/regulation-and-policy/transparency-and-pillar-3

2

(3)  Tzw. rozporządzenie w sprawie wymogów kapitałowych.

3

(4)  Tzw. dyrektywa w sprawie wymogów kapitałowych.

4

(5)  https://www.eca.europa.eu/pl/Pages/DocItem.aspx?did=60760

5

(6)  https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR21_22/SR_sustainable-finance_PL.pdf

6

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/45 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady ustanawiającej przepisy mające na celu zapobieganie nadużywaniu przedsiębiorstw fasadowych do celów podatkowych i zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE”

[COM(2021) 565 final – 2021/0434 (CNS)]

(2022/C 290/08)

| Sprawozdawca: | Benjamin RIZZO |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Javier DOZ ORRIT |

Sprawozdawca:

Benjamin RIZZO

Współsprawozdawca:

Javier DOZ ORRIT

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 10.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 206/1/6 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 10.2.2022

Podstawa prawna

Art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

206/1/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES w pełni popiera wniosek Komisji dotyczący nadużywania przedsiębiorstw fasadowych do celów podatkowych oraz jego założenia. Zadbanie o skuteczne, sprawiedliwe opodatkowanie na jednolitym rynku ma zasadnicze znaczenie dla wspierania rzeczywistej odbudowy po pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES docenia zainicjowane przez Komisję szeroko zakrojone konsultacje publiczne, w których będą mogły wziąć udział wszystkie zainteresowane podmioty, jak również bardziej ukierunkowane konsultacje z ekspertami krajowymi zaangażowanymi z uwagi na ich wiedzę ekspercką. Konsultacje te umożliwiają zainteresowanym podmiotom przekazanie znaczącego wkładu i należy je kontynuować w ramach przyszłych dyskusji. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera wybór dyrektywy, która ma zapewnić państwom członkowskim wspólne ramy prawne. Charakter zagadnień, które mają zostać uregulowane, oraz zakładane cele oznaczają, że kwestii tych nie da się uregulować za pomocą pojedynczych inicjatyw ustawodawczych państw członkowskich podejmowanych w ramach ich systemów prawnych. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że wniosek Komisji jest zgodny z zasadą proporcjonalności, gdyż nie wychodzi poza zadbanie o niezbędny poziom ochrony jednolitego rynku, wywierając – jak się wydaje – rozsądny wpływ na przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że aby właściwie kierować niezbędnymi kontrolami i dzielić się wynikającymi z nich informacjami związanymi z wnioskiem, Komisja i krajowa administracja skarbowa powinny dysponować odpowiednimi umiejętnościami i zasobami. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES ma nadzieję, że po wszczęciu i zakończeniu dochodzeń w sprawie przedsiębiorstw fasadowych, ich wyniki zostaną w sposób przejrzysty zaprezentowane opinii publicznej, co zwiększy dostrzegalność wyników wdrażania dyrektywy. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES uważa, że należy przeprowadzić odpowiednie kontrole nie tylko nad dochodami przedsiębiorstw, lecz również nad ich aktywami, biorąc pod uwagę, że podatki mogą być ściągane nawet jeśli takie aktywa nie generują dochodów, tak jak na przykład w przypadku podatku od majątku. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES podkreśla potrzebę ustanowienia powszechnych i jasnych zasad co do konkretnych informacji wymaganych w deklaracjach podatkowych przedsiębiorstw. Należy unikać nadmiernej sprawozdawczości wychodzącej poza założenia dyrektywy i wiążących się z tym kosztów przestrzegania przepisów. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zaleca określenie w ramach oddzielnego prawodawstwa ukierunkowanych zasad przeciwdziałających działalności zawodowych pośredników, co byłoby zgodne z podejściem OECD w tej dziedzinie. Uważa, że bardzo cenna byłaby współpraca profesjonalnych organów nadzorczych w zwalczaniu niewłaściwego postępowania i ewentualnej działalności przestępczej zawodowych pośredników. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES ponownie podkreśla potrzebę stworzenia pełnego i szeroko zakrojonego unijnego wykazu jurysdykcji podatkowych niechętnych współpracy znajdujących się poza UE, między innymi po to, by przedsiębiorstwa z UE mogły sprawdzić, czy fundusze i aktywa, którymi zarządzają, mogą być powiązane z przedsiębiorstwami fasadowymi z siedzibą poza UE. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES proponuje, by Komisja wydała odpowiednie wytyczne w sprawie przedstawionego w dyrektywie badania substratu, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia konkretnych terminów, takich jak „rezydencja”, „dyrektor zamieszkały w pobliżu” czy też „lokale”. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES odnotowuje, że przedsiębiorstwa fasadowe mogą być również rejestrowane i wykorzystywane, aby ułatwiać pracę nierejestrowaną, jak również unikać opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Dlatego proponuje, aby oprócz przedłożonego wniosku, który jest dyrektywą o czysto podatkowym charakterze, Komisja rozważyła możliwość zajęcia się takimi kwestiami w prawodawstwie europejskim. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Kontekst działań Komisji Europejskiej

| 2.1. | Komunikat pt. „Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI w.” przyjęty przez Komisję Europejską dnia 18 maja 2021 r., określa zarówno długo-, jak i krótkoterminowe cele wspierania odbudowy po wybuchu pandemii COVID-19 oraz zapewnienia odpowiednich wpływów do budżetu państwa w przyszłości. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Wniosek Komisji Europejskiej dotyczący dyrektywy w sprawie przedsiębiorstw fasadowych jest jedną z konkretnych inicjatyw krótkoterminowych zapowiedzianych w komunikacie, aby usprawnić obecny system podatkowy, a w szczególności skupić się na zadbaniu o sprawiedliwe i skuteczne opodatkowanie. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Podmioty prawne charakteryzujące się brakiem minimalnego substratu majątkowo-osobowego i rzeczywistej działalności gospodarczej mogą być wykorzystywane do niewłaściwych celów podatkowych, takich jak uchylanie się od opodatkowania, unikanie go lub nawet pranie pieniędzy. Dlatego konieczne jest zajęcie się sytuacjami, w których podmioty mające uiszczać podatki uchylają się od ich płacenia lub unikają opodatkowania, korzystając z przedsiębiorstw, które nie prowadzą rzeczywistej działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwa fasadowe mogłyby sprzyjać niesprawiedliwej dystrybucji obciążeń podatkowych, jak również niesprawiedliwej konkurencji skarbowej między jurysdykcjami. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Wniosek przedłożony przez Komisję dotyczy wszystkich przedsiębiorstw uznawanych za rezydentów do celów podatkowych oraz przedsiębiorstw, które kwalifikują się do uzyskania certyfikatu rezydencji podatkowej w państwie członkowskim UE. Po przyjęciu dyrektywy należy dokonać transpozycji nowych przepisów do różnych krajowych systemów prawnych państw członkowskich do 30 czerwca 2023 r., zaś przepisy te wejdą w pełni w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Istnieje wiele europejskich przepisów prawnych dotyczących prania pieniędzy – przestępstwa, którego często dopuszczają się przedsiębiorstwa fasadowe, co mogłoby stanowić użyteczny kontekst dla wniosku Komisji. W szczególności należy odnieść się do przedłożonego przez Komisję w lipcu 2021 r. pakietu ustawodawczego, na który składają się trzy rozporządzenia i dyrektywa (1). |
| --- | --- |

2.5.

3.   Wnioski Komisji Europejskiej

| 3.1. | Dyrektywa odnosi się do rozwiązań wykorzystywanych w celu unikania opodatkowania lub uchylania się od niego. Wniosek przeciwdziała rozwiązaniu, które polega na tworzeniu w UE przedsiębiorstw, które tylko pozornie są zaangażowane w prawdziwą działalność gospodarczą, w rzeczywistości nie prowadząc jej. Prawdziwym powodem zakładania niektórych rodzajów tych przedsiębiorstw jest w rzeczywistości uzyskiwanie określonych korzyści podatkowych dla beneficjenta rzeczywistego lub grupy, do której przedsiębiorstwa te należą. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Aby zająć się takimi rozwiązaniami, wniosek dotyczący dyrektywy przewiduje badanie, które ma pomóc państwom członkowskim wskazać przedsiębiorstwa rzekomo prowadzące legalną działalność, a jednak nieposiadające minimalnego substratu majątkowo-osobowego, a co za tym idzie prawdopodobnie wykorzystywane do czerpania nienależnych korzyści podatkowych. Badanie to określono mianem „badania substratu”. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Na pierwszym etapie badania różne typy przedsiębiorstw dzieli się na przedsiębiorstwa zagrożone brakiem substratu majątkowo-osobowego, a co za tym idzie wykorzystywane do celów podatkowych, z jednej strony, i na te, dla których zagrożenie to jest nieznaczne, z drugiej strony. Przypadki obarczone ryzykiem to takie, które wykazują jednocześnie szereg cech zwykle identyfikowanych w przedsiębiorstwach niemających substratu majątkowo-osobowego („kryteria wyjściowe”). Natomiast przypadki obarczone niewielkim ryzykiem to takie, które nie odpowiadają żadnemu z tych kryteriów wyjściowych lub spełniają tylko niektóre z nich. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Odpowiednie kryteria charakteryzują jako obarczone ryzykiem te przedsiębiorstwa, niewyłączone z zakresu dyrektywy, które prowadzą działalność transgraniczną, są mobilne geograficznie, a dodatkowo powierzają administrowanie własnej działalności innym przedsiębiorstwom (w szczególności profesjonalnym usługodawcom zewnętrznym). Przypadki obarczone niskim ryzykiem niespełniające kryteriów wyjściowych nie mają znaczenia z punktu widzenia celów dyrektywy. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Przedsiębiorstwa te muszą najpierw dokonać samooceny, a jeśli można zaklasyfikować je do kategorii przedsiębiorstw obarczonych ryzykiem, wzywa się je do zgłoszenia substratu majątkowo-osobowego w ich deklaracji podatkowej. Sprawozdanie dotyczące substratu majątkowo-osobowego oznacza przedłożenie konkretnych informacji, aby ułatwić ocenę działalności podejmowanej przez przedsiębiorstwo. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Jeśli chodzi o drugi etap, następujące trzy elementy mają decydujący wpływ na wynik badania substratu:






  (i) | pomieszczenia do wyłącznego użytku przez przedsiębiorstwo; |
| --- | --- | --- |

3.6.

(i)

pomieszczenia do wyłącznego użytku przez przedsiębiorstwo;

| (ii) | co najmniej jeden własny i aktywny rachunek bankowy w UE; |
| --- | --- |

(ii)

co najmniej jeden własny i aktywny rachunek bankowy w UE;

| (iii) | co najmniej jeden dyrektor zamieszkujący w pobliżu przedsiębiorstwa i zaangażowany w jego działalność lub ewentualnie wystarczająca liczba pracowników przedsiębiorstwa, którzy mieszkają w pobliżu i są zaangażowani w jego podstawową działalność przynoszącą dochód. |
| --- | --- |

(iii)

co najmniej jeden dyrektor zamieszkujący w pobliżu przedsiębiorstwa i zaangażowany w jego działalność lub ewentualnie wystarczająca liczba pracowników przedsiębiorstwa, którzy mieszkają w pobliżu i są zaangażowani w jego podstawową działalność przynoszącą dochód.

| 3.7. | Trzeci etap badania przewiduje odpowiednią ocenę informacji przekazanych przez przedsiębiorstwo na drugim etapie procedury dotyczącej substratu majątkowo-osobowego. Przedsiębiorstwo, które jest obarczone ryzykiem, ponieważ odpowiada kryteriom wyjściowym, i którego sprawozdanie prowadzi również do stwierdzenia braku co najmniej jednego z odpowiednich elementów substratu majątkowo-osobowego, należy na mocy nowej dyrektywy uznać za przedsiębiorstwo fasadowe, tj. nieposiadające substratu majątkowo-osobowego i prawdopodobnie nadużywane do celów podatkowych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Przedsiębiorstwo obarczone ryzykiem, z którego sprawozdania wynika jednak, że posiada ono wszystkie odpowiednie elementy substratu majątkowo-osobowego, nie jest przedsiębiorstwem fasadowym do celów dyrektywy. Mimo takiego domniemania administracje podatkowe i tak mogą jednak uznać, że takie przedsiębiorstwo ma charakter fasadowy na podstawie faktów nieobjętych zakresem dyrektywy. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Czwarty etap wiąże się z prawem przedsiębiorstwa, co do którego domniemywa się w rozumieniu przedmiotowej dyrektywy, że jest przedsiębiorstwem fasadowym i jest nadużywane do celów podatkowych, do udowodnienia z wykorzystaniem konkretnych dowodów, że jest inaczej, tj. że ma ono substrat majątkowo-osobowy („argumenty odpierające”). Takie przedsiębiorstwo będzie zatem korzystać ze skutecznego prawa do stwierdzenia, że nie można na mocy dyrektywy uznać je za fasadowe. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Do przedsiębiorstwa uznanego za fasadowe w rozumieniu dyrektywy, które nie przedstawi dowodów obalających takie domniemanie, mają zastosowanie odpowiednie konsekwencje podatkowe. Konsekwencje te będą polegać na uniemożliwieniu uzyskania wszelkich korzyści podatkowych, które przedsiębiorstwo uzyskało lub mogłoby uzyskać. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Aby mieć prawo do czerpania korzyści na mocy umowy podatkowej przedsiębiorstwo ma obowiązek przedstawienia certyfikatu rezydencji do celów podatkowych, w związku z czym państwo członkowskie rezydencji podatkowej przedsiębiorstwa fasadowego albo w ogóle nie wyda takiego certyfikatu, albo wyda certyfikat z zastrzeżeniem wyraźnie uniemożliwiającym wykorzystanie go w celu uzyskania powyższych korzyści. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W przypadku uniemożliwienia przedsiębiorstwu uzyskania korzyści podatkowych należy ustalić, w jaki sposób należy faktycznie opodatkować przepływy dochodów do przedsiębiorstwa i z niego, jak również wszelkie aktywa będące własnością przedsiębiorstwa. Przy przyznawaniu praw do opodatkowania należy uwzględniać wszystkie jurysdykcje, na które mogą mieć wpływ transakcje z udziałem przedsiębiorstwa fasadowego. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Zasady przewidziane w dyrektywie oczywiście wpływają jedynie na państwa członkowskie, ponieważ kraje trzecie wykraczają poza zakres prawa UE. W takich przypadkach, jeśli chodzi o przyznawanie praw do opodatkowania, należy należycie przestrzegać umów o unikaniu podwójnego opodatkowywania między państwem członkowskim a krajem trzecim. W przypadku braku takich umów zaangażowane państwo członkowskie zastosuje prawo krajowe. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Wszystkie państwa członkowskie będą mieć dostęp do podmiotów przedstawiających sprawozdania na mocy dyrektywy w dowolnym czasie i bez potrzeby składania oddzielnego wniosku o informacje. Dlatego też prowadzona będzie wymiana informacji między państwami członkowskimi od pierwszego etapu badania, gdy na mocy dyrektywy przedsiębiorstwo zostaje sklasyfikowane jako obarczone ryzykiem. W tym celu wprowadza się rejestr lub bazę danych. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Proponowane przepisy pozostawiają państwu członkowskiemu ustalenie kar mających zastosowanie do naruszeń obowiązku sprawozdawczego wynikającego z dyrektywy, transponowanej do poszczególnych krajowych systemów prawnych. Kary są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Należy oczekiwać minimalnego poziomu koordynacji między państwami członkowskimi dzięki ustanowieniu minimalnej kary pieniężnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w sektorze finansowym. Kary powinny obejmować administracyjną karę pieniężną w wysokości co najmniej 5 % obrotów danego przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Uwagi ogólne EKES-u

| 4.1. | EKES w pełni popiera wniosek Komisji i jego ogólne cele. Zadbanie o skuteczne i sprawiedliwe opodatkowanie na jednolitym rynku ma zasadnicze znaczenie dla wspierania rzeczywistej odbudowy po pandemii COVID-19. Wystarczające dochody podatkowe państw członkowskich są bowiem kluczowym czynnikiem ułatwiającym inwestycje publiczne ukierunkowane na stworzenie bardziej ekologicznego i cyfrowego jednolitego rynku. EKES jest nieco zaniepokojony, że wymogi dotyczące substratu nie uwzględniają aspektu cyfrowego i podkreślają jedynie znaczenie rzeczowych aktywów trwałych. Może to nastręczać problemów w przyszłości. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Dlatego wniosek Komisji jest w pełni zgodny z komunikatem pt. „Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI w.”, który przełożył się na konkretne i konsekwentne działania zmierzające do zwalczania uchylania się od opodatkowania i unikania go, co pozwoli zadbać o sprawiedliwe opodatkowanie w całej Europie. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES odnotowuje, że wniosek Komisji jest spójny z poprzednimi inicjatywami ustawodawczymi podejmowanymi przez instytucje UE, takimi jak dyrektywa w sprawie przeciwdziałania unikaniu opodatkowania (ATAD) i dyrektywa w sprawie współpracy administracyjnej (DAC) między organami podatkowymi. Zasadnicze znaczenie ma dążenie do spójności różnych przepisów podatkowych, które mają wzajemnie współgrać, aby uniknąć niepożądanych skutków. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Wniosek Komisji ma charakter uzupełniający wobec niedawno przedłożonego wniosku dotyczącego globalnego minimalnego poziomu opodatkowania grup wielonarodowych w UE (znanego jako „filar 2”), niezależnie od różnych zakresów stosowania obu dyrektyw, gdyż filar 2 będzie stosowany do przedsiębiorstw przekraczających próg obrotów w kwocie 750 mln EUR, zaś dyrektywa w sprawie przedsiębiorstw fasadowych nie przewiduje takich ograniczeń. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES docenia konsultacje publiczne zorganizowane przez Komisję przed opublikowaniem wniosku. W konsultacjach tych zadano 32 pytania, których celem było między innymi zarysowanie problemu i jego przyczyn oraz określenie odpowiedniej formy działań UE. Zainteresowane podmioty mają zatem istotną szansę, by wziąć udział w wyrażaniu spostrzeżeń i obaw przed opracowaniem nowych przepisów. EKES ubolewa, że niewiele zainteresowanych stron (50) skorzystało z tej możliwości. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES popiera również dodatkowe konsultacje publiczne z ekspertami krajowymi, którzy są zaangażowani w ukierunkowany sposób dzięki swej konkretnej wiedzy fachowej. Połączenie szeroko zakrojonych konsultacji skierowanych do zainteresowanych podmiotów i bardziej szczegółowych konsultacji z wykwalifikowanymi ekspertami pozwala na zachowanie właściwej równowagi między zadbaniem o partycypacyjny charakter procesu ustawodawczego a jego techniczną złożonością. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Sam charakter zagadnień, które mają zostać uregulowane w dyrektywie, oraz wyznaczone cele – zajęcie się transgranicznym unikaniem opodatkowania i uchylaniem się od niego – wymagają wdrożenia w państwach członkowskich wspólnych ram. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Pojedyncze środki wprowadzane przez każde państwo członkowskie w jego systemie prawnym nie mogą bowiem zapewnić odpowiednich i skutecznych wspólnych ram. W takim przypadku istniejąca fragmentacja byłaby powielana, a nawet uległaby spotęgowaniu wskutek wielu nieskoordynowanych działań podejmowanych na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Przedsiębiorstwa fasadowe zakładane w państwach członkowskich muszą zostać dostosowane do dyrektywy, a współpraca organów państw członkowskich jest ważniejsza niż kiedykolwiek, aby uniknąć erozji zdolności fiskalnej całej UE. Komisja powinna dysponować odpowiednimi możliwościami i wystarczającymi zasobami, aby prawidłowo kierować kontrolami i dzielić się informacjami. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES uznaje również, że wniosek Komisji jest zgodny z zasadą proporcjonalności, gdyż nie wychodzi poza zadbanie o niezbędny minimalny poziom ochrony jednolitego rynku, wywierając – jak się wydaje – rozsądny wpływ na przedsiębiorstwa. Dyrektywa ma bowiem na celu zapewnienie minimalnej ochrony systemów podatkowych państw członkowskich, gwarantującej niezbędny poziom koordynacji w UE z myślą o realizacji jej założeń. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Wpływ na przedsiębiorstwa również wydaje się być proporcjonalny, co pozwala odpowiednio zrównoważyć różne cele i wartości, w tym:






  (i) | skuteczność w ograniczaniu nadużywania przedsiębiorstw fasadowych; |
| --- | --- | --- |

4.11.

(i)

skuteczność w ograniczaniu nadużywania przedsiębiorstw fasadowych;

| (ii) | korzyści podatkowe dla budżetu państwa; |
| --- | --- |

(ii)

korzyści podatkowe dla budżetu państwa;

| (iii) | koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw i organów podatkowych; |
| --- | --- |

(iii)

koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw i organów podatkowych;

| (iv) | pośredni wpływ na jednolity rynek i konkurencję między przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

(iv)

pośredni wpływ na jednolity rynek i konkurencję między przedsiębiorstwami.

| 4.12. | EKES zgadza się z podejściem Komisji, że skuteczna i przejrzysta wymiana informacji między organami podatkowymi ma zasadnicze znaczenie dla zwalczania nadużywania przedsiębiorstw fasadowych, a ogólniej rzecz ujmując, dla zapewnienia sprawiedliwego i skuteczniejszego systemu podatkowego. Należy wnikliwie śledzić tę kwestię, aby zadbać o współpracę między państwami członkowskimi, w których przedsiębiorstwo fasadowe przeprowadza transakcje dotyczące dwóch państw członkowskich. Po zakończeniu dochodzeń dotyczących przedsiębiorstw fasadowych ich wynik powinien zostać ujawniony opinii publicznej. Organy europejskie i krajowe powinny podawać do wiadomości wyniki wdrażania dyrektywy. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Przedsiębiorstwa fasadowe objęte zakresem dyrektywy mogą być wykorzystywane zarówno do uchylania się od opodatkowania, jak i unikania go, a w szczególnych przypadkach – nawet do działalności przestępczej, takiej jak pranie pieniędzy, w które są często uwikłane. Dlatego istotna jest koordynacja ustawodawcza oraz koordynacja różnych organów nadzoru odpowiadających za zwalczanie takiej działalności przestępczej, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim. Dzięki „Unshell” organy podatkowe będą mieć dostęp do szerszych informacji, co pozwoli na kontrole krzyżowe tych nowych informacji i porównanie ich z informacjami dostarczonymi przez organy przeciwdziałające praniu pieniędzy. Władze krajowe i europejskie muszą dopilnować, aby stosowanie dyrektywy nie przysparzało problemów żadnemu rodzajowi przedsiębiorstwa, które prowadzi działalność zgodnie z prawem. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Wiedza na temat beneficjentów rzeczywistych przedsiębiorstw fasadowych i ich aktywów oraz faktycznych beneficjentów przeprowadzanych przez te przedsiębiorstwa transakcji ma zasadnicze znaczenie, aby dociec faktycznego charakteru ich działań i zrozumieć skalę uchylania się od opodatkowania lub prania pieniędzy. Ukrywanie informacji o beneficjencie rzeczywistym z pomocą sieci przedsiębiorstw fasadowych zarządzanych przez zawodowych pośredników jest nieodłącznym elementem ich przestępczej działalności. Narzędzia pozwalające dowiedzieć się, kto jest beneficjentem rzeczywistym, to przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy. Jednak w omawianej dyrektywie nie ma odniesienia do tej kwestii. EKES uważa, że należy rozwiązać problemy wynikające z tej, jak również innych luk w powiązaniu dwóch aktów prawnych, albo wyjaśniając, jak zadbać o takie powiązanie w ramach dyrektywy, albo promując pilne przyjęcie europejskich przepisów ramowych pozwalających zająć się tą kwestią. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Przedsiębiorstwa fasadowe są również tworzone i wykorzystywane poza zakresem dyrektywy, aby ułatwić korzystanie z nierejestrowanej pracy i unikać opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. EKES proponuje, aby Komisja przeanalizowała możliwość zajęcia się tą kwestią w prawodawstwie europejskim. |
| --- | --- |

4.15.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1. | EKES uważa, że kryterium wyjściowe wdrażane we wniosku Komisji w formie rozpatrywanych łącznie wskaźników jest rozsądne i odpowiednie. W tym kontekście zauważa, że podmioty posiadające aktywa do użytku prywatnego, takie jak nieruchomości, jachty, odrzutowce, dzieła sztuki lub same udziały, mogą przez dłuższy czas nie osiągać żadnych dochodów, a mimo to uzyskiwać znaczne korzyści podatkowe dla podmiotów nadrzędnych. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | W związku z tym EKES uważa, że kontrole powinny dotyczyć nie tylko dochodów, lecz również aktywów, ponieważ podatki można ściągać, nawet jeśli aktywa nie generują dochodu, np. – w stosownych przypadkach – podatek od majątku. Jest zdania, że Komisja powinna dysponować odpowiednimi możliwościami i wystarczającymi zasobami, aby prawidłowo kierować kontrolami i dzielić się informacjami. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES proponuje, by Komisja wydała odpowiednie wytyczne w sprawie przedstawionego w dyrektywie badania substratu, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia konkretnych terminów, takich jak „rezydencja”, „dyrektor zamieszkały w pobliżu” czy też „lokale”. Zgodnie z tym podejściem można by ograniczyć krajowe rozbieżności i sprzeczne interpretacje, które mogą mieć szkodliwy wpływ na rynek wewnętrzny, bądź lepiej się nimi zająć. W szczególności EKES wzywa Komisję do należytego rozważenia nowych cyfrowych modeli biznesowych w tym zakresie. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES uważa, że należy uważnie oceniać zaangażowanie przedsiębiorstw w działalność transgraniczną, biorąc pod uwagę, z jednej strony, rzeczywisty charakter przeprowadzanych przez takie przedsiębiorstwa transakcji, a z drugiej strony – ich stan posiadania i aktywa. Dyrektywa nie powinna obejmować przedsiębiorstw działających w sposób dostatecznie przejrzysty, w przypadku których nie ma realnego zagrożenia brakiem substratu majątkowo-osobowego i ich wykorzystania do uchylania się od opodatkowania lub unikania go. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Dyrektywa „Unshell” czerpie z obowiązujących norm unijnych i międzynarodowych. EKES zaleca, aby Komisja zadbała o kompatybilność z obowiązującymi już odnośnymi normami międzynarodowymi i wspólnymi normami UE, w szczególności z koncepcją znaczącej działalności gospodarczej opracowaną w kontekście preferencyjnych systemów podatkowych i dogłębnie przedyskutowaną na Forum ds. Szkodliwych Praktyk Podatkowych. Kolejną istotną kwestią, którą należy się zająć, jest ustanowienie wspólnych i jasnych zasad dotyczących konkretnych informacji wymaganych w deklaracjach podatkowych przedsiębiorstw. Należy unikać nadmiernej sprawozdawczości wykraczającej poza założenia dyrektywy i wiążących się z tym kosztów przestrzegania przepisów. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | EKES wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na rolę zawodowych pośredników, choć zagadnienie to nie zostało uwzględnione we wniosku dotyczącym dyrektywy. Zaleca przyjęcie przepisów regulujących działalność zawodowych pośredników w innej dyrektywie, zgodnie z kryteriami przyjętymi w tym zakresie przez OECD, które również często odgrywa istotną rolę w dziedzinie przedsiębiorstw fasadowych (2). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | OECD opisuje kategorie zawodowe, w których niektórzy wysoko wykwalifikowani specjaliści zarządzają sieciami przedsiębiorstw fasadowych lub z nimi współpracują, i uważa, że zasadnicze znaczenie ma skoncentrowanie się na zawodowych pośrednikach, aby zwalczać przestępczą działalność przedsiębiorstw założonych w celach niezgodnych z prawem, w tym w celu uchylania się od opodatkowania. Należy należycie odróżnić przestrzegających przepisów prawa wysoko wykwalifikowanych specjalistów od małej grupy praktyków, którzy wykorzystują swoje umiejętności w dziedzinie prawa podatkowego i rachunkowości przedsiębiorstw, aby podejmować aktywne działania zmierzające do uchylania się od opodatkowania, unikania go lub prania pieniędzy. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Dlatego EKES podkreśla potrzebę skupienia się na zawodowych pośrednikach, którzy czynnie stwarzają możliwości wykorzystywania bezprawnych praktyk prowadzących do przestępstw podatkowych i finansowych. Dzięki temu możliwe byłoby zakłócenie istotnego czynnika związanego z nadużyciami podatkowymi. Ograniczenie możliwości pozwalających na opracowywanie nieuczciwych działań podatkowych jest rzeczywiście podstawowym krokiem w kierunku osiągnięcia tych samych celów, które przyświecały Komisji w jej wniosku. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | EKES uważa, że bardzo cenna byłaby współpraca regulacyjnych lub nadzorczych samorządów zawodowych w zwalczaniu niewłaściwego postępowania i ewentualnej działalności przestępczej zawodowych pośredników. Byłby to interesujący kierunek rozwoju europejskiego paktu społeczno-politycznego przeciw przestępstwom skarbowym i gospodarczym, praniu pieniędzy i korupcji, do którego przyjęcia EKES wzywał w wielu opiniach. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | EKES sugeruje również skoordynowanie prac nad wnioskiem Komisji dotyczącym dyrektywy z obowiązującymi przepisami dotyczącymi cen transferowych, ponieważ wykorzystywanie przedsiębiorstw fasadowych w celu uchylania się od opodatkowania może współgrać z taką praktyką w całej UE, w związku z czym należy to odpowiednio uwzględnić. W tym przypadku również uważa, że należy rozważyć możliwość przyjęcia dyrektywy w sprawie cen transferowych. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | EKES sądzi, że należy odpowiednio uzasadnić i ocenić wykaz przedsiębiorstw, które nie mają obowiązku sprawozdawczego (art. 6 ust. 2) w celu dopilnowania, że nie będą one czerpać nieuzasadnionych korzyści podatkowych i nie będą wykorzystywane do obchodzenia prawa. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | EKES uważa również, że należy podejmować więcej działań, gdy przedsiębiorstwo lub podmiot spoza UE prowadzi interesy z przedsiębiorstwem lub podmiotem notowanym na rynku regulowanym UE. Konieczne jest zrozumienie, w jaki sposób można by umożliwić przedsiębiorstwom lub podmiotom notowanym na rynku regulowanym UE sprawdzenie, czy zarządzane fundusze lub aktywa nie pochodzą z przedsiębiorstw fasadowych spoza UE. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | EKES ponownie podkreśla, że unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych powinien być jak najbardziej skuteczny i kompleksowy, aby umożliwić skuteczne działania wobec przedsiębiorstw, które prowadzą interesy z przedsiębiorstwami w jurysdykcjach niechętnych współpracy do celów podatkowych. |
| --- | --- |

5.13.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zob. opinia EKES-u w sprawie pakietu legislacyjnego dotyczącego przeciwdziałania praniu pieniędzy (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 89).

1

(2)  Ending the Shell Game: Cracking down on the Professionals who enable Tax and White Collar Crimes [Położenie kresu zabawom w przedsiębiorstwa fasadowe: profesjonaliści, którzy umożliwiają przestępstwa podatkowe i przestępstwa „białych kołnierzyków”], OECD, Paryż, 2021.

2

Ending the Shell Game: Cracking down on the Professionals who enable Tax and White Collar Crimes

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/52 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/52

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania grup wielonarodowych w Unii”

[COM(2021) 823 final – 2021/0433 (CNS)]

(2022/C 290/09)

| Sprawozdawca: | Krister ANDERSSON |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca | Petru Sorin DANDEA |

Sprawozdawca:

Krister ANDERSSON

Współsprawozdawca

Petru Sorin DANDEA

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 10.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 197/1/5 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 10.2.2022

Podstawa prawna

Art. 115 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

197/1/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Wniosek Komisji ma na celu transpozycję modelowych zasad GloBE zawartych w filarze 2 otwartych ram OECD/G-20 do prawodawstwa UE. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja podejmuje działania w pełnej zgodności z wynikami międzynarodowych dyskusji i porozumieniami oraz udziela zdecydowanego poparcia dla celów Komisji. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Zgadza się z Komisją, że „skuteczność i sprawiedliwość reformy dotyczącej globalnego podatku minimalnego zależy w dużej mierze od jej przeprowadzenia w skali światowej”. Komitet uważa, że powodzenie i terminowe zakończenie negocjacji jest bardzo istotne. Wspólne, lecz nie nadmiernie rygorystyczne wdrożenie przepisów na całym świecie jest warunkiem koniecznym, aby były one skuteczne i nie naruszały zasad konkurencji. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zdecydowanie podziela zdanie Komisji, że „konieczne jest zapewnienie jednolitego wdrożenia modelowych zasad OECD w UE” oraz że „można to osiągnąć tylko wtedy, gdy przepisy prawa są uchwalane centralnie i transponowane w jednolity sposób”. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Choć należy już podjąć dyskusje techniczne i prace przygotowawcze na szczeblu UE, EKES zwraca uwagę, że OECD nadal pracuje nad przygotowaniem dalszych szczegółowych przepisów i wyjaśnieniem definicji. Państwa członkowskie powinny zatem zwrócić uwagę na wszystkie zalecenia oraz wyniki toczących się negocjacji z OECD i uwzględnić je w swoich pracach. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jednocześnie EKES popiera wszelkie działania zmierzające do zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów, ponoszonych przez przedsiębiorstwa europejskie i organy podatkowe na etapie przygotowywania nowego systemu. Pełne wdrożenie filaru 2 będzie przebiegało stopniowo, przez dłuższy czas i będzie się wiązać ze znacznym nakładem pracy zarówno ze strony przedsiębiorstw, jak i organów podatkowych. W najbliższych miesiącach OECD ma przedstawić istotne zasady dotyczące „bezpiecznych przystani”, uproszczonego składania dokumentów urzędowych itp., które powinny ułatwić wdrożenie nowego systemu opodatkowania zarówno dla przedsiębiorstw, jak i organów podatkowych. Zasady te powinny zostać włączone do dyrektywy. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet uważa, że szczegółowe przepisy podatkowe uchwalone przez parlamenty państw członkowskich jako zamierzone zachęty do inwestycji i działań na rzecz zatrudnienia nie powinny być osłabiane przez modelowe zasady. Należy promować dążenie do bardziej ekologicznej i cyfrowej gospodarki, a podatki powinny pełnić istotną rolę w tym procesie. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES apeluje zatem, aby w dyrektywie znalazł się zapis umożliwiający zastosowanie dyrektywy w sprawie rozwiązywania sporów, przynajmniej między państwami członkowskimi, w przypadku sporów dotyczących filaru 2. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet popiera wprowadzenie kar za nieprzestrzeganie przepisów i wzywa państwa członkowskie do przeprowadzania dokładnych kontroli podatkowych w celu zapewnienia, aby przepisy dyrektywy były w pełni przestrzegane. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Komitet wnosi o dokonanie przeglądu unijnego wykazu państw trzecich niechętnych współpracy w ramach pakietu podatkowego. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES pragnie podkreślić, że kwestia sprawiedliwego opodatkowania przedsiębiorstw wielonarodowych jest od dawna podnoszona przez opinię publiczną, i oczekuje szybkiego porozumienia w sprawie filaru 2 w UE i na świecie. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst i wniosek Komisji

| 2.1. | Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie globalnego minimalnego poziomu opodatkowania grup wielonarodowych w Unii ma na celu transpozycję modelowych zasad OECD dotyczących wprowadzenia w życie na szczeblu krajowym globalnego podatku minimalnego ((modelowe zasady) otwartych ram/OECD) w UE poprzez przyjęcie jednolitych przepisów i ich wdrożenie (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Stuletnie krajowe i międzynarodowe przepisy podatkowe nie są już dostosowane do niektórych nowych modeli biznesowych funkcjonujących obecnie. Liczne przedsiębiorstwa nie prowadzą działalności w wielu państwach i nie płacą podatku dochodowego od osób prawnych w tych jurysdykcjach w takim samym stopniu, jak przedsiębiorstwa, które są w nich fizycznie obecne (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Budżety publiczne znalazły się pod presją w następstwie kryzysu finansowego z lat 2008–2009. Wszystkie te czynniki przyczyniły się do zainicjowania w OECD procesu mającego na celu rozwiązanie problemu erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W następstwie projektu BEPS OECD z 2015 r. uczestnicy otwartych ram G-20/OECD uzgodnili, w jaki sposób rozwiązać problem rosnących wyzwań podatkowych wynikających z cyfryzacji gospodarki. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Uzgodniony pakiet obejmuje dwa filary, z udziałem przedsiębiorstw we wszystkich sektorach. Filar 2 odnosi się do grup przedsiębiorstw, których łączny obrót wynosi co najmniej 750 mln EUR. Filar 1 nakłada obowiązek częściowego przeniesienia praw do opodatkowania nadmiernych zysków do jurysdykcji rynkowych, zaś filar 2 wprowadza minimalne skuteczne opodatkowanie w wysokości 15 % (3). Modelowe zasady OECD obejmują 70 stron bardzo złożonych i technicznych zasad, w tym 10 stron definicji, które mają umożliwić „wspólne podejście” do globalnego opodatkowania minimalnego. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Filar 2 składa się z dwóch zasad krajowych: (i) zasady włączenia dochodu do opodatkowania (IIR) oraz (ii) jej mechanizmu zabezpieczającego, czyli zasady niedostatecznie opodatkowanych płatności (UTPR), które łącznie znane są jako globalne zasady przeciwdziałania erozji bazy podatkowej (GloBE), oraz z zasady wynikającej z TFUE, tj. zasady opodatkowania szczególnych płatności traktatowych. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | We wniosku wymaga się, by ostateczna jednostka dominująca (UPE) zapłaciła podatek wyrównawczy, to znaczy kwotę stanowiącą różnicę w stosunku do całej grupy w jurysdykcji, w której ma siedzibę. Dochody podatkowe będą w związku z tym pobierane przez tę jurysdykcję, co oznacza, że opodatkowanie ma miejsce i dochody podatkowe są pobierane w innej jurysdykcji. Nie ma obowiązku zwiększenia przez państwa stawki podatkowej do poziomu minimalnego. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Jeśli ostateczna jednostka dominująca ma siedzibę w państwie, które nie uchwaliło odpowiedniej IIR, zastosowanie ma zasada UTPR, nakładająca na jurysdykcje, w których dane przedsiębiorstwo wielonarodowe prowadzi działalność, obowiązek odpowiedniego dostosowania zgodnie z modelowymi zasadami, tak, że zobowiązania podatkowe spółek należących do grupy będą skorygowane w taki sposób, aby pobrany został całkowity podatek wyrównawczy. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Przydział całkowitego podatku wyrównawczego do danej jurysdykcji opiera się na udziale tej jurysdykcji w całkowitej liczbie pracowników i rzeczowych aktywów trwałych grupy w jurysdykcjach, które wprowadziły przepisy dotyczące UTPR. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Obliczenie podatku wyrównawczego dla każdej jurysdykcji obejmuje wyłączenie dochodowe wynikające z posiadania substratu majątkowo-osobowego, które ostatecznie pozwala na opodatkowanie pewnej kwoty dochodu poniżej minimalnej efektywnej stawki podatkowej. Wyłączony dochód jest wstępnie ustalony jako suma 10 % lokalnych kosztów płac i 8 % wartości aktywów materialnych i prawnych wykorzystywanych lokalnie, a następnie obniżany do 5 % każdej z tych wartości bazowych w okresie dziesięciu lat. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Modelowe zasady OECD opierają się na sprawozdaniach finansowych jako podstawie do obliczania efektywnych stawek podatkowych, z uwzględnieniem złożonych korekt. Przewidziano w nich również możliwość wprowadzenia przez daną jurysdykcję krajowej minimalnej stawki obliczania podatku wyrównawczego, w którym to przypadku podatek wyrównawczy jest naliczany i pobierany przez tę jurysdykcję, a zatem żadne dochody podatkowe nie są przekazywane z tej jurysdykcji do innej. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | OECD zapowiedziała już, że w pierwszym kwartale 2022 r. przedstawi komentarz do modelowych zasad, aby wyjaśnić ich interpretację, oraz opracuje dalsze wytyczne/wyjaśnienia dotyczące zasad „bezpiecznej przystani” i wytycznych administracyjnych. Należy zatem oczekiwać dalszych szczegółowych wyjaśnień. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Wspólna globalna interpretacja przepisów i ich wdrażania, która jest jednolita pod względem treści i czasu, ma zasadnicze znaczenie dla uniknięcia zakłóceń i zapewnienia równych warunków działania i europejskiej konkurencyjności (4). |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Oparty na komunikacie Komisji pt. „Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI wieku” wniosek Komisji zawiera jedynie modelowe zasady GloBE ujęte w filarze 2 otwartych ram OECD/G-20. Filar 1 nie jest tak dobrze rozwinięty jak filar 2. W związku z tym ta część pakietu może podlegać również dyrektywie UE (5). |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Zakres dyrektywy został określony przez odniesienie do podmiotów kwalifikowanych z siedzibą na terenie Unii, które należą do grup przedsiębiorstw wielonarodowych lub dużych grup krajowych o skonsolidowanym obrocie grupowy przekraczającym 750 mln EUR w co najmniej dwóch z czterech poprzednich lat. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Dyrektywa przewiduje, że w sytuacji, gdy ostateczna jednostka dominująca ma siedzibę poza UE w jurysdykcji, która nie stosuje kwalifikowanej zasady IIR, wszystkie jej podmioty kwalifikowane w jurysdykcjach posiadających odpowiednie ramy UTPR będą podlegać zasadzie UTPR. W takiej sytuacji podmioty kwalifikowane grupy przedsiębiorstw wielonarodowych z siedzibą w państwie członkowskim będą podlegać w tym państwie członkowskim podatkowi wyrównawczemu, który jest rozdzielany według dwuczynnikowego wzoru, obliczanego na podstawie nisko opodatkowanego dochodu podmiotów kwalifikowanych grupy przedsiębiorstw wielonarodowych. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Wspomniana dyrektywa określa zasady ustalania „dochodu kwalifikowanego”, czyli skorygowanego dochodu, który należy uwzględnić przy obliczaniu efektywnej stawki podatkowej. W celu obliczenia tego dochodu należy odnieść się do księgowego dochodu netto lub księgowej straty netto podmiotu kwalifikowanego za rok podatkowy. W związku z różnicami zachodzącymi między zasadami rachunkowości finansowej a zasadami rachunkowości podatkowej dokonuje się określonych korekt o bardzo złożonym charakterze. Główne korekty dotyczą wymogów, w przypadku których należy wykazać przychody/koszty, ale nie ujmuje się na przykład nisko opodatkowanych odpisów dochodów z patentów, natomiast uwzględnia się przyspieszoną amortyzację środków trwałych. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | W dokumencie przedstawiono też zasady obliczania „skorygowanych podatków kwalifikowanych” podmiotu kwalifikowanego za rok podatkowy. Podstawową zasadą przydziału podatków kwalifikowanych jest ich przypisanie do jurysdykcji, w której uzyskano zyski podlegające opodatkowaniu tymi podatkami. Aby utrzymać tę zasadę, w dyrektywie przewidziano również szczegółowe przepisy w odniesieniu do podatków transgranicznych lub w przypadku zagranicznego zakładu, podmiotu transparentnego podatkowo, zagranicznej spółki kontrolowanej, podmiotu hybrydowego lub podatków od dywidend. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | W dyrektywie zdefiniowano efektywną stawkę jako stosunek skorygowanych podatków kwalifikowanych grupy do skorygowanego dochodu uzyskanego przez te podmioty kwalifikowane grupy w określonej jurysdykcji w danym roku podatkowym. Zgodnie z globalnym porozumieniem, a także w celu zapewnienia transpozycji w dyrektywie ustalono minimalną efektywną stawkę podatkową do celów modelowych zasad GloBE na poziomie 15 %. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Aby obniżyć koszty przestrzegania przepisów w sytuacjach niskiego ryzyka, wyłączenie stosuje się do kwot minimalnych, zgodnie z zasadą de minimis. Dotyczy to sytuacji, gdy zyski podmiotów kwalifikowanych grupy przedsiębiorstw wielonarodowych w danej jurysdykcji nie przekraczają 1 mln EUR, a przychody nie przekraczają 10 mln EUR. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Zasady szczególne mają zastosowanie w przypadku połączeń, przejęć, spółek joint venture oraz grup przedsiębiorstw wielonarodowych o kilku jednostkach dominujących. Przewidują one zastosowanie progu skonsolidowanych przychodów w odniesieniu do członków grupy uczestniczących w połączeniu lub podziale. Jeżeli grupa przedsiębiorstw wielonarodowych w ramach tych zasad nabywa lub sprzedaje podmiot kwalifikowany, wówczas taki podmiot kwalifikowany powinien być traktowany jako część obu grup w danym roku, z pewnymi korektami wartości atrybutów wykorzystywanych do stosowania modelowych zasad GloBE (takich jak podatki kwalifikowane, kwalifikowane płace, kwalifikowane rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego GloBE). |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | W dyrektywie określono zasady dotyczące uzgodnień w sprawie neutralności podatkowej oraz systemów podatku od osób prawnych opartych na dystrybucji zysków. Aby uniknąć niezamierzonych skutków, takich jak nieproporcjonalne zobowiązanie z tytułu podatku wyrównawczego w ramach UTPR w grupie przedsiębiorstw wielonarodowych, dyrektywa przewiduje szczególne zasady obliczania dochodu ostatecznej jednostki dominującej, w przypadku gdy taka jednostka jest podmiotem pośredniczącym lub podlega systemowi odliczanej dywidendy (6) |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | W dyrektywie nakłada się na podmiot kwalifikowany grupy przedsiębiorstw wielonarodowych mający siedzibę w państwie członkowskim obowiązek składania deklaracji dotyczącej podatku wyrównawczego, chyba że deklarację taką składa grupa przedsiębiorstw wielonarodowych w innej jurysdykcji, z którą państwo członkowskie zawarło kwalifikującą umowę między właściwymi organami, która umożliwiłaby automatyczną wymianę informacji o rocznych deklaracjach podatkowych. Deklaracje muszą zostać złożone w ciągu 15 miesięcy od końca roku podatkowego którego dotyczą. |
| --- | --- |

2.23.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący dyrektywy, mający na celu transpozycję filaru 2 w ramach systemu prawnego UE i rynku wewnętrznego. Komitet zdecydowanie popiera i docenia fakt, że Komisja dostosowuje swoje prace do międzynarodowych dyskusji i porozumień. EKES zauważa, że porozumienie nie ma wpływu na przedsiębiorstwa poniżej określonych progów, ale że przepisy mają charakter ogólny i według OECD będą miały zastosowanie do setek przedsiębiorstw. Każda grupa kapitałowa objęta zakresem wniosku może mieć wiele stałych siedzib i spółek zależnych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES zaznacza, że cztery państwa spośród wszystkich uczestniczących w negocjacjach otwartych ram nie zgodziły się na pakiet, podczas gdy globalne porozumienie podpisało 137 państw. Dyrektywa UE w sprawie podatku minimalnego może zapewnić dodatkowe środki chroniące przed szkodliwymi praktykami BEPS, natomiast EKES popiera założenia projektu BEPS i od początku wspierał jego realizację, aby zapewnić zrównoważone finanse publiczne w UE. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Zgadza się z Komisją, że „skuteczność i sprawiedliwość reformy dotyczącej globalnego podatku minimalnego zależy w dużej mierze od jej przeprowadzenia w skali światowej”. Komitet uważa, że powodzenie i terminowe zakończenie negocjacji jest bardzo istotne. Wspólne wdrożenie przepisów na całym świecie jest warunkiem koniecznym, aby były one skuteczne i nie naruszały zasad konkurencji. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES wyraża przekonanie, że filary 1 i 2 otwartych ram OECD/G-20 powinny być traktowane jako całościowy i integralny pakiet. Ogromne znaczenie ma spójność we wdrażaniu tych dwóch filarów. W związku z tym Komitet zachęca państwa członkowskie i Komisję, aby zwiększyły swoje działania negocjacyjne na forum OECD w celu jak najszybszego wdrożenia filaru 1 na całym świecie. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES podziela stanowisko Komisji, że niezbędne jest podjęcie działań na szczeblu UE oraz że „konieczne jest zapewnienie jednolitego wdrożenia modelowych zasad OECD w UE”. Komitet zgadza się też, że „można to osiągnąć tylko wtedy, gdy przepisy prawa są uchwalane centralnie i transponowane w jednolity sposób” (7). EKES podkreśla, że dyrektywa musi respektować podstawowe wolności oraz zobowiązania i kompetencje wynikające z Traktatu. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Proces unijny jest łatwiejszy dzięki temu, że wszystkie państwa członkowskie uczestniczyły w obradach OECD/otwartych ram lub od tego czasu zaakceptowały ich rezultaty. EKES pragnie podkreślić, że kwestia sprawiedliwego opodatkowania przedsiębiorstw wielonarodowych jest od dawna podnoszona przez opinię publiczną, i oczekuje szybkiego porozumienia w sprawie filaru 2 w UE i na świecie. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Choć należy już podjąć dyskusje techniczne i prace przygotowawcze na szczeblu UE, EKES zwraca uwagę, że OECD nadal pracuje nad przygotowaniem dalszych szczegółowych przepisów i wyjaśnieniem definicji. Państwa członkowskie powinny zatem zwrócić uwagę na wszystkie zalecenia oraz wyniki toczących się negocjacji z OECD i uwzględnić je w swoich pracach, co pozwoli uniknąć procesu nowelizacji lub zmiany dyrektywy. Podobnie UE powinna starannie rozważyć harmonogram wdrażania przepisów w jurysdykcjach państw trzecich. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES popiera decyzję Komisji, aby podstawą do opracowania analizowanego obecnie wniosku były szeroko zakrojone prace przygotowawcze przeprowadzone na szczeblu międzynarodowym, z wykorzystaniem oceny skutków dokonanej przez OECD, unikając przy tym powielania prac związanych z nową oceną skutków. Komitet z zadowoleniem przyjąłby jednak ocenę skutków dotyczącą tych części dyrektywy, które zapewniają jej zgodność z prawem Unii. EKES wnosi zatem, by taka analiza została przeprowadzona i udostępniona opinii publicznej. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Komitet zauważa i rozumie potrzebę dostosowania się do wymogów prawa Unii. Metodą najłatwiejszą, ale niekoniecznie jedyną, jest rozszerzenie przepisów dotyczących IIR na sytuacje czysto krajowe. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Komitet podziela też zdanie Komisji, że pożądane jest objęcie systemem ograniczonej liczbę podatników oraz że próg 750 mln EUR jest „zgodn[y] z modelowymi zasadami OECD oraz z wymogami prawa Unii” (8), a tym samym zgodny z zasadą proporcjonalności. EKES zauważa, że próg ten jest zgodny z przepisami dotyczącymi sprawozdawczości w podziale na kraje oraz z dyrektywą ATAD. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES przyznaje słuszność Komisji, że minimalna stawka podatkowa w wysokości 15 %, uzgodniona przez otwarte ramy OECD/G-20 w zakresie BEPS, „odzwierciedla równowagę między stawkami podatku od osób prawnych na całym świecie” (9). Należy przestrzegać porozumienia zawartego przez rządy i dokonać transpozycji przepisów oraz zobowiązać przedsiębiorstwa objęte ich zakresem do zapłaty podatku wyrównawczego. Komitet opowiada się również, zgodnie z porozumieniem OECD, za uwzględnieniem wyłączenia dochodowego wynikającego z posiadania substratu majątkowo-osobowego, dotyczącego kosztów wynagrodzeń i rzeczowych aktywów trwałych, oraz zgadza się z oceną Komisji, że „mało prawdopodobne jest, by rozwinęły się praktyki BEPS”, jeśli prowadzona jest rzeczywista działalność gospodarcza (10). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Jednocześnie EKES popiera wszelkie możliwe działania zmierzające do zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa europejskie i organy podatkowe na etapie przygotowywania nowego systemu. Pełne wdrożenie filaru 2 będzie przebiegało przedsięwzięciem złożonym i będzie się wiązać ze znacznym nakładem czasu i pracy. Organy podatkowe będą musiały opracować systemy i procedury służące obliczaniu i pobieraniu nowych zobowiązań podatkowych. Ponadto, aby zapewnić sprawny przebieg wdrożenia, potrzebny będzie też odpowiednio wykwalifikowany personel, a także zasoby na inne międzynarodowe kompetencje podatkowe, takie jak uprzednie porozumienia cenowe (APA) i mechanizmy rozstrzygania sporów. EKES zachęca organy podatkowe, aby rozpoczęły lub kontynuowały prace przygotowawcze, jeżeli termin wdrożenia (styczeń 2023 r.) ma zostać dotrzymany. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Komitet proponuje, aby dyrektywa w sprawie rozstrzygania sporów miała zastosowanie do sporów dotyczących filaru 2, przynajmniej między państwami członkowskimi. Wspomniane nowe przepisy dotyczące rozstrzygania sporów podatkowych mają zastosowanie od 1 lipca 2019 r. Zostały one ustanowione na mocy dyrektywy Rady (UE) 2017/1852 (11) i przynoszą znaczną poprawę w zakresie rozstrzygania sporów podatkowych, ponieważ zapewniają przedsiębiorstwom i obywatelom możliwość szybszego i skuteczniejszego rozstrzygania sporów związanych z interpretacją i stosowaniem umów podatkowych. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES wyraża poparcie, zgodnie z porozumieniem OECD, dla wyłączenia de minimis, które pozwala na wyłączenie podmiotu należącego do przedsiębiorstwa wielonarodowego, jeżeli dochody tego podmiotu nie przekraczają 1 mln EUR, a przychody nie przekraczają 10 mln EUR. W miarę upływu czasu pułap ten może wymagać korekty. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Komitet wyraża przekonanie, że należy odpowiednio wcześnie przedstawić planowane przepisy dotyczące „bezpiecznej przystani”, tak aby można je było transponować do ostatecznej wersji dyrektywy. Ma to istotne znaczenie dla uniknięcia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych dla podatników i administracji podatkowych. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES popiera zamiar, by dyrektywa przewidywała ocenę kryteriów równoważności IIR przez Komisję wraz z wykazem jurysdykcji państw trzecich, które spełniają te kryteria. Wykaz ten podlegałby modyfikacji w drodze aktu delegowanego. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | EKES przyjmuje do wiadomości ogłoszony przez francuską prezydencję Rady UE zamiar sfinalizowania dyskusji, o ile to możliwe, przed zbliżającymi się wyborami we Francji w kwietniu 2022 r. Unia powinna zachęcać swoich partnerów handlowych do równie ambitnych działań. |
| --- | --- |

3.17.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Należy zwrócić szczególną uwagę na to, aby inne przepisy podatkowe uchwalone przez parlamenty państw członkowskich jako zamierzone zachęty do inwestycji i działań na rzecz zatrudnienia nie były osłabiane przez modelowe zasady. Nie należy ograniczać obowiązujących od dłuższego czasu przepisów umożliwiających na przykład przyspieszoną amortyzację inwestycji trwałych, zachęt do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej czy nowszych inicjatyw mających na celu wspieranie rozwoju bardziej ekologicznej i cyfrowej gospodarki. Dotyczy to zarówno inicjatyw na rzecz odbudowy gospodarczej w związku z pandemią, jak i przyszłego rozwoju technologicznego, do którego należy dążyć. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Wdrożenie modelowych zasad GloBE w UE będzie wpływać na istniejące przepisy dyrektywy w sprawie przeciwdziałania unikaniu opodatkowania (ATAD), w szczególności na przepisy dotyczące zagranicznych spółek kontrolowanych (CFC), które mogą współdziałać z IIR jako podstawową zasadą filaru 2. W komunikacie Komisji pt. „Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI wieku” (12) wskazano, że rządy wprowadzają zróżnicowane środki zapobiegające unikaniu opodatkowania i uchylaniu się od opodatkowania oraz że środki te jeszcze bardziej skomplikowały sytuację (13). Nawet jeśli zmiana dyrektywy ATAD nie jest konieczna (14), przegląd skuteczności i obciążeń administracyjnych związanych z połączonymi przepisami mógłby być korzystny zarówno dla administracji podatkowych, jak i dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES podziela pogląd Komisji, że transpozycja modelowych zasad GloBE w UE może otworzyć drogę do porozumienia w sprawie oczekującego na rozpatrzenie wniosku dotyczącego przekształcenia dyrektywy w sprawie odsetek i należności licencyjnych (IRD). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Komitet wzywa przy tym do ścisłego monitorowania skuteczności przepisów i kosztów administracyjnych. Państwa członkowskie powinny unikać nadmiernego stosowania interpretacji indywidualnych prawa podatkowego, jeżeli są one szkodliwe dla postanowień globalnego porozumienia. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES popiera wprowadzenie kar za nieprzestrzeganie przepisów i wzywa państwa członkowskie do przeprowadzania dokładnych kontroli podatkowych w celu zapewnienia, aby przepisy dyrektywy były w pełni przestrzegane. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES apeluje o dokonanie przeglądu unijnego wykazu państw trzecich niechętnych współpracy w związku z wdrażaniem uzgodnionego pakietu podatkowego OECD. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES pragnie podkreślić, że kwestia sprawiedliwego opodatkowania przedsiębiorstw wielonarodowych jest od dawna podnoszona przez opinię publiczną, i oczekuje szybkiego porozumienia w sprawie filaru 2 w UE i na świecie. |
| --- | --- |

4.7.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania grup wielonarodowych w Unii, COM(2021) 823 final.

1

(2)  Zakres, w jakim niektóre spółki „cyfrowe” płacą podatki od osób prawnych oraz państwa, w których je płacą, zostały poddane analizie między innymi przez Matthiasa Bauera, w: „Digital Companies and Their Fair Share of Taxes: Myths and Misconceptions” [„Przedsiębiorstwa cyfrowe i ich sprawiedliwy udział w podatkach: mity i nieporozumienia”], ECIPE, luty 2018 r., https://ecipe.org/publications/digital-companies-and-their-fair-share-of-taxes/?chapter=all.

2

(3)  Projekt OECD/G-20 dotyczący erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków jako wyzwania podatkowe wynikające z cyfryzacji gospodarki. Globalne modelowe zasady przeciwdziałania erozji bazy podatkowej (filar drugi) – otwarte ramy dla BEPS, https://www.oecd.org/tax/beps/tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-global-anti-base-erosion-model-rules-pillar-two.pdf. Zob. także Jefferson VanderWolk, Squire Patton Boggs, „Global Minimum Taxation for Large Multinationals” [„Globalne opodatkowanie minimalne dla dużych przedsiębiorstw wielonarodowych”] https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6884197871441207296/.

3

(4)  Stany Zjednoczone mają swój własny system globalnego podatku minimalnego, zwany globalnym nisko opodatkowanym dochodem od wartości niematerialnych i prawnych (GILTI), ale zdaniem Komisji obowiązujące przepisy są niezgodne z zasadą IIR. Stany Zjednoczone przeprowadzają obecnie reformę systemu GILTI, aby dostosować go do filaru 2. OECD będzie omawiać ze Stanami Zjednoczonymi i członkami otwartych ram warunki zapewniające zbieżność zreformowanego systemu GILTI z filarem 2. Do czasu uzgodnienia takich warunków europejskie przedsiębiorstwa mogą znajdować się w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej, nawet jeśli wdrożony UTPR zapewniłby pewne zabezpieczenie.

4

(5)  „W celu zapewnienia jego spójnego wdrożenia we wszystkich państwach członkowskich UE, w tym w państwach niebędących członkami OECD i nieuczestniczących w otwartych ramach, Komisja zaproponuje dyrektywę w sprawie wdrożenia filaru 1 w UE”. COM(2021) 251 final, s. 9.

5

(6)  W odniesieniu do podmiotów inwestycyjnych istnieją szczególne zasady dotyczące ustalania efektywnej stawki podatkowej, podatku wyrównawczego, wyboru dotyczącego traktowania ich jako podmioty transparentne podatkowo oraz wyboru dotyczącego stosowania metody opodatkowania opartego na dystrybucji zysków. Jeżeli chodzi o systemy podatku oparte na dystrybucji zysków, dyrektywa stanowi, że zależnie od wyboru dokonywanego corocznie przez podmiot raportujący w odniesieniu do podmiotów kwalifikowanych, które są objęte kwalifikowanym systemem podatku od osób prawnych opartym na dystrybucji zysków, przy obliczaniu skorygowanych podatków kwalifikowanych odpowiednich podmiotów kwalifikowanych uwzględnia się podatek od zakładanej dystrybucji zysków.

6

.

(7)  COM(2021) 823 final, s. 3.

7

(8)  COM(2021) 823 final, s. 3.

8

(9)  COM(2021) 823 final, s. 16.

9

(10)  COM(2021) 823 final, s. 16.

10

(11)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 29.

11

(12)  COM(2021) 251 final.

12

(13)  Zob. opinia EKES-u w sprawie opodatkowania działalności gospodarczej w XXI wieku. Dotychczas nieopublikowana.

13

(14)  COM(2021) 823 final, s. 2.

14

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/58 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/58

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejski pojedynczy punkt dostępu zapewniający scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji mających znaczenie dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju”

[COM(2021) 723 final – 2021/0378 (COD)]

oraz „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej niektóre dyrektywy w odniesieniu do ustanowienia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu”

[COM(2021) 724 final – 2021/0379 (COD)]

oraz „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego niektóre rozporządzenia w odniesieniu do ustanowienia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu”

[COM(2021) 725 final – 2021/0380 (COD)]

(2022/C 290/10)

| Sprawozdawca: | Florian MARIN |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Florian MARIN

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 9.2.2022 (COM(2021) 724 final i COM(2021) 725 final), 15.2.2022 (COM(2021) 723 final)
  Parlament Europejski, 14.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 50 art. 114 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 215/1/2 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 9.2.2022 (COM(2021) 724 final i COM(2021) 725 final), 15.2.2022 (COM(2021) 723 final)

Parlament Europejski, 14.2.2022

Podstawa prawna

Art. 50 art. 114 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

215/1/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES popiera europejski pojedynczy punkt dostępu (ESAP), który jest narzędziem przyczyniającym się do powstania bardziej zrównoważonej, cyfrowej i sprzyjającej włączeniu społecznemu gospodarki, do wzmocnienia suwerenności cyfrowej i do lepszej integracji rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet uważa, że ESAP powinien mieć ambitniejsze założenia i stworzyć większą wartość dodaną dzięki przetwarzaniu informacji, a nie tylko być narzędziem informacyjnym służącym do gromadzenia nieprzetworzonych informacji z pojedynczym punktem dostępu. Za pomocą ESAP należy zapewnić agregację i przekształcanie danych oraz sporządzanie sprawozdań i analiz sektorowych i terytorialnych. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES proponuje, by ESAP był narzędziem elastycznym i by możliwe było dodawanie nowych kategorii danych oraz komunikowanie się z rejestrami krajowymi lub Eurostatem, z uwzględnieniem różnych rodzajów technologii. ESAP powinien zapewniać wyraźną synergię między celami zrównoważonego rozwoju (SDG) a wskaźnikami dotyczącymi Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że należy rozważyć utworzenie rady konsultacyjnej, składającej się z przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, wybieranych w oparciu o przejrzysty proces selekcji, która podejmowałaby decyzje dotyczące przyszłości ESAP i zmian strategicznych. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Istotne jest ograniczenie białych stref w celu zapewnienia pozbawionego dyskryminacji dostępu do ESAP. ESAP powinien również posiadać funkcje pozwalające osobom z niepełnosprawnościami na korzystanie z właściwej dostępności bez dyskryminacji. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet sugeruje, że w ramach ESAP należy zapewnić standardowe procedury, przejrzystość, integralność danych i wiarygodność źródła informacji, przyjazną dla użytkownika automatyczną walidację danych oraz odpowiednią kontrolę organu gromadzącego dane w celu ich ochrony. W najbliższej przyszłości istotny będzie właściwy i odpowiedni nadzór nad dostawcami danych finansowych i z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Należy rozważyć subsydiowanie kosztów gromadzenia i generowania danych oraz zarządzania nimi dla MŚP, zwolnienie MŚP z wszelkich opłat, niezależnie od ilości dostarczonych danych, oraz zapewnienie odpowiednich warunków pracy pracownikom odpowiedzialnym za dostarczanie danych i zarządzanie nimi. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | W ramach ESAP należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie między danymi finansowymi a niefinansowymi oraz nadać im taką samą wagę, a także zaoferować możliwość dobrowolnego publikowania danych społecznych dotyczących działalności każdego przedsiębiorstwa, jego kierownictwa i pracowników, w oparciu o konkretne kryteria. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że potrzebny jest specjalny punkt pomocy, którego celem byłoby wsparcie w przekazywaniu informacji w odpowiednim formacie i zapewnieniu ich przydatności technicznej, a także że konieczne są szkolenia w zakresie wiedzy finansowej i umiejętności cyfrowych. Aby zapewnić lepsze i szersze wykorzystanie, do ESAP można by włączyć minimalny zestaw określonych na szczeblu UE wg wspólnej metodyki gospodarczych kluczowych wskaźników skuteczności działania (KPI). |
| --- | --- |

1.9.

2.   Kontekst

| 2.1. | Komisja Europejska uruchamia pojedynczy punkt dostępu zapewniający scentralizowany elektroniczny dostęp do informacji dotyczących rynków kapitałowych i usług finansowych (w tym informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem), które muszą być podawane do wiadomości publicznej zgodnie z przepisami Unii, a także do innych rodzajów informacji dotyczących rynków kapitałowych i usług finansowych, które przedsiębiorstwa dobrowolnie decydują się publikować. ESAP jest częścią planu działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Informacje będą gromadzone za pośrednictwem różnych organów gromadzących dane, których zadaniem jest między innymi poddawanie informacji automatycznej walidacji i zapewnianie pomocy technicznej podmiotom, które przekazały informacje. Komisja zadeklarowała zamiar udostępnienia większej ilości danych do wykorzystania w gospodarce i społeczeństwie, w tym wprowadzenie europejskich przestrzeni danych. Jej celem jest udostępnienie większej ilości wysokiej jakości danych z sektora publicznego do ponownego wykorzystania, w tym danych dotyczących przedsiębiorstw, co sprawi, że te zbiory danych będą dostępne łatwiej i bezpłatnie (2). Dlatego też inicjatywa ustawodawcza Komisji dotycząca ESAP pojawia się w samą porę i jest niezwykle istotna. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W ramach ESAP zostanie zapewniony niedyskryminacyjny, bezpłatny dostęp do informacji, z możliwością wprowadzenia opłat za konkretne usługi, na przykład w przypadku publikacji dużej ilości danych. Automatyczna walidacja mająca na celu sprawdzenie, czy informacje przedłożone przez organy gromadzące dane są zgodne z wymogami, zostanie przeprowadzona w oparciu o ramy techniczne ustanowione i zatwierdzone przez Komisję. ESAP będzie dostępny przez co najmniej 95 % czasu w każdym miesiącu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W ESAP nie będą przechowywane informacje dotyczące danych osobowych, z pewnymi wyjątkami, a jego monitorowanie będzie odbywać się z uwzględnieniem takich wskaźników, jak:






  — | liczba odwiedzin i wyszukiwań, |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

liczba odwiedzin i wyszukiwań,

| — | odsetek wyszukiwań, które prowadzą do wyświetlenia lub pobrania informacji, |
| --- | --- |

—

odsetek wyszukiwań, które prowadzą do wyświetlenia lub pobrania informacji,

| — | liczba i odsetek informacji w formacie nadającym się do odczytu maszynowego dostępnych w ESAP, |
| --- | --- |

—

liczba i odsetek informacji w formacie nadającym się do odczytu maszynowego dostępnych w ESAP,

| — | liczba i odsetek wyświetleń i pobrań informacji w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, |
| --- | --- |

—

liczba i odsetek wyświetleń i pobrań informacji w formacie nadającym się do odczytu maszynowego,

| — | odsetek powiadomień generowanych w następstwie automatycznych walidacji. |
| --- | --- |

—

odsetek powiadomień generowanych w następstwie automatycznych walidacji.

| 2.5. | ESAP będzie zapewniał takie funkcje, jak przyjazny dla użytkownika interfejs we wszystkich językach UE, funkcja wyszukiwania, usługa pobierania, innowacyjne podejście do świadczenia usług tłumaczeniowych oraz usługa powiadamiania informująca użytkowników o wszelkich dostępnych nowych informacjach. ESAP zostanie oceniony na podstawie dostępności, jakości i użyteczności informacji, jak również zadowolenia użytkowników końcowych oraz zdolności użytkowników do realizacji swoich celów. W celu wdrożenia ESAP wprowadza się zmiany do kilku dyrektyw i rozporządzeń. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES popiera inicjatywę Komisji dotyczącą ustanowienia ESAP. Główne priorytety UE obejmują dostosowanie gospodarki do cyfrowej przyszłości, wzmocnienie suwerenności cyfrowej, zwiększenie szybkości przepływu informacji oraz wyznaczenie wspólnych norm, ze szczególnym uwzględnieniem danych, technologii i infrastruktury. ESAP promuje finanse oparte na danych i znacznie poprawia dostęp spółek, przedsiębiorstw i instytucji finansowych do danych i informacji o podmiotach. Przyczyni się do stworzenia bardziej zrównoważonej, cyfrowej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu, a także do lepszej integracji rynków kapitałowych. W swojej opinii pt. „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania” EKES stwierdza, że europejski pojedynczy punkt dostępu jest priorytetem z punktu widzenia poprawy efektywności unii rynków kapitałowych (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES zgadza się, że ESAP nie nakłada nowych obowiązków sprawozdawczych i że wykorzystuje istniejące wymogi dotyczące ujawniania informacji określone w przepisach Unii. Jest narzędziem, które pozwoli lepiej ocenić, w jaki sposób europejskie podmioty przyczyniają się do realizacji celów w zakresie zrównoważonego rozwoju i klimatu. Informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju mają kluczowe znaczenie dla ukierunkowania inwestycji na projekty, które będą wspierać zieloną transformację, co podkreślały zainteresowane podmioty w konsultacjach na temat strategii finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | ESAP zapewnia dostęp do informacji przez pewien okres, w tym do historycznych informacji, co jest istotne dla zagwarantowania właściwych procesów decyzyjnych na rynkach kapitałowych. Finansowanie w Europie jest problematyczne, ponieważ prowadzi do nierównych warunków działania: koszty finansowania ponoszone przez przedsiębiorstwa zależą w dużym stopniu od kraju, w którym przedsiębiorstwo zostało założone, przedsiębiorstwa typu start-up, które są ograniczone pod względem zabezpieczeń, mają trudności z uzyskaniem jakiegokolwiek finansowania, a konsumpcji nie chroni się przed lokalnymi wstrząsami gospodarczymi (5). Śledzenie wyników gospodarczych i wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju będzie miało kluczowe znaczenie dla rynków kapitałowych i przyszłych decyzji inwestycyjnych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | ESAP powstaje w momencie, w którym sektor finansowy UE stoi w obliczu głębokiej transformacji spowodowanej dwiema głównymi przemianami: mianowicie transformacją cyfrową i klimatyczną. Nastąpi utrata miejsc pracy, konieczne będzie nabycie nowych umiejętności, obowiązki pracowników ulegną zmianie, a także nastąpią zwolnienia lub wprowadzone zostaną nowe modele organizacji pracy. ESAP mógłby być narzędziem umożliwiającym konstruktywne zarządzanie niektórymi problematycznymi skutkami procesów transformacji finansowej w UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | ESAP ma potencjał, by stać się czynnikiem rozwoju i inwestycji. Możliwe byłoby zachęcanie MŚP, które pragną zwiększyć swoją widoczność, do publikowania danych w celu przyciągnięcia przyszłych inwestycji i rynków. EKES sugeruje, że należy wziąć pod uwagę rolę pośredników w zakresie oprogramowania, ponieważ niektóre przedsiębiorstwa, głównie MŚP, będą współpracować z tego rodzaju podmiotami, aby zmniejszyć obciążenia administracyjne związane z zarządzaniem danymi i ich przechowywaniem. ESAP przyczynia się do obniżenia kosztów procesu podejmowania decyzji inwestycyjnych oraz do zwiększenia widoczności MŚP. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | ESAP powinien umożliwiać skuteczną interoperacyjność z Eurostatem i rejestrami krajowymi. Należy uwzględnić dynamikę interesów publicznych lub rynkowych w zakresie przejrzystości i danych poprzez umożliwienie dodawania nowych kategorii danych w przyszłości. ESAP należy opracować jako instrument przetwarzania danych, który jest elastyczny w stosunku do różnych sektorów i inicjatyw europejskich. Istotna jest komunikacja między różnymi technologiami. Koszt dodawania nowych danych należy ocenić z punktu widzenia wpływu na rynki kapitałowe oraz z punktu widzenia zarządzania danymi. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Istotne jest zapewnienie odpowiedniej łączności internetowej w całej Unii Europejskiej, aby wszystkie przedsiębiorstwa miały dostęp do ESAP i aby zapobiec dyskryminacji. Kluczowe znaczenie ma inwestowanie w ograniczanie białych stref oraz zapewnienie dostępu do ESAP wszystkim obywatelkom, obywatelom i zainteresowanym podmiotom działającym na rynkach kapitałowych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | ESAP powinien zapewniać integralność danych i wiarygodność źródła informacji przekazywanych organom gromadzącym dane. Zautomatyzowana ocena informacji powinna być prosta i przyjazna dla użytkownika. Bieżącymi priorytetami muszą pozostać przyznawanie dostępu do ważnych i odpowiednich informacji oraz ochrona konsumentów. Należy również odpowiednio monitorować organy gromadzące dane i priorytetowo traktować również ochronę danych. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Lepsze możliwości finansowania dla przedsiębiorstw stworzą nowe szanse dla rynku UE i nowe miejsca pracy. ESAP powinien uwzględniać wszystkie rodzaje inwestycji i podmiotów rynkowych, w tym w dziedzinie gospodarki społecznej lub finansowania społecznościowego, które mają pozytywny wpływ na interes ogólny, zwłaszcza w przypadku osób wymagających szczególnego traktowania. Powinien posiadać funkcje pozwalające osobom z niepełnosprawnościami na korzystanie z właściwej dostępności. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES popiera to, że korzystanie z ESAP i ujawnianie niektórych informacji będzie nieodpłatne. Niemniej koszty licencji lub gromadzenia i generowania danych oraz zarządzania nimi mogą być wysokie. Należy wprowadzić bodźce podatkowe i dotacje dla MŚP w celu obniżenia kosztów dostarczania danych, zwłaszcza w przypadku obowiązkowych sprawozdań. Trzeba wspierać inwestycje w oprogramowanie i sprzęt komputerowy dla przedsiębiorstw i innych zainteresowanych podmiotów działających na rynkach kapitałowych z funduszy UE, aby umożliwić właściwe korzystanie z ESAP i odpowiednią interakcję z tym narzędziem. W tym względzie konieczne jest większe zaangażowanie na szczeblu państw członkowskich. MŚP powinny być zwolnione z wszelkich opłat, niezależnie od ilości publikowanych informacji. Wysokość opłat, jeśli są one stosowane, powinna być przejrzysta i ustalana w bezpośrednim powiązaniu z kosztami zarządzania danymi. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | W ramach ESAP należy w jednakowy sposób traktować spółki notowane i nienotowane na rynku regulowanym, niezależnie od ich wielkości czy położenia geograficznego. ESAP powinien stać się instrumentem generującym wartość dodaną dzięki zwiększeniu efektywności w zakresie sprawozdawczości, przejrzystości i zarządzania danymi. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Zarządzanie ESAP powinno opierać się na zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego i obejmować następujące dwa poziomy struktury zarządzania:






  — | radę konsultacyjną, która powinna składać się z przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, wybieranych w oparciu o przejrzysty proces selekcji, i która podejmowałaby decyzje dotyczące przyszłości ESAP i zmian strategicznych, |
| --- | --- | --- |

3.12.

—

radę konsultacyjną, która powinna składać się z przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, wybieranych w oparciu o przejrzysty proces selekcji, i która podejmowałaby decyzje dotyczące przyszłości ESAP i zmian strategicznych,

| — | radę wykonawczą zapewniającą standardy techniczne i właściwe funkcjonowanie ESAP. |
| --- | --- |

—

radę wykonawczą zapewniającą standardy techniczne i właściwe funkcjonowanie ESAP.

| 3.13. | W sytuacji gdy ekspozycja banków jest wysoka, zaufanie inwestorów oraz decyzja o inwestowaniu w przedsiębiorstwa korzystające z rynków kapitałowych zależy od łatwej dostępności, jakości i porównywalności informacji. EKES potwierdza, że dla stworzenia efektywnych i kompleksowych relacji między emitentami a inwestorami kluczowe znaczenie mają standardowe procedury. Standaryzacja musi obejmować te same terminy ujawniania informacji i metodyki publikowania danych zgodnie z zasadą „taka sama działalność, takie samo ryzyko, takie same przepisy”. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Kryzys związany z COVID-19 oraz potrzeba trwałej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy, która nikogo nie pozostawia w tyle, zwiększyły presję na przyspieszenie realizacji planu działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych. Zapotrzebowanie przedsiębiorstw na fundusze i inwestycje jest na najwyższym poziomie w historii. |
| --- | --- |

3.14.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Dla EKES-u oczywiste jest, że unia rynków kapitałowych nie jest dobrowolną inicjatywą z korzyścią dla niektórych, lecz musi stać się rzeczywistością we wszystkich państwach członkowskich UE. Należy przeznaczyć odpowiednie zasoby finansowe i ludzkie, aby zapewnić wydajne i skuteczne wykorzystanie ESAP. Priorytetem powinno być zaangażowanie i wspieranie państw członkowskich oraz krajowych organów nadzoru w celu zapewnienia uznania ESAP za istotny europejski instrument przetwarzania danych dla przedsiębiorstw, inwestorów i pośredników finansowych. Należy popularyzować ESAP we wszystkich państwach członkowskich, wraz z zaletami i znaczeniem tego instrumentu. W tym celu można posłużyć się mediami społecznościowymi. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES popiera to, że Komisja pragnie zapewnić większą przejrzystość, udostępnić większą ilość danych (6) i wesprzeć transformację cyfrową finansów w nadchodzących latach, jak wspomniano w strategii w zakresie finansów cyfrowych (7). W ESAP należy przewidzieć możliwość agregowania danych i generowania sprawozdań (8). Powinny istnieć funkcje porównywania i biuletynu. ESAP mógłby obejmować forum zainteresowanych podmiotów, na którym można by było prowadzić dyskusje, udzielać wyjaśnień i dzielić się najlepszymi praktykami. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES proponuje utworzenie specjalnego punktu pomocy, którego celem byłoby wsparcie w przekazywaniu informacji w odpowiednim formacie i zapewnieniu ich przydatności technicznej. Wsparcie to powinno obejmować wspólne procedury oraz ramy zapewniające spójność, porównywalność i użyteczność danych. Wreszcie, aby zapewnić opłacalność procesu, ESAP powinien obsługiwać najbardziej powszechne formaty plików, takie jak XBRL, PDF, XML, HTML, CSV, TXT i XLS. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Komitet uważa, że cyfryzacja i scentralizowane dane będą miały pozytywny wpływ na sprawozdawczość. Doprowadzi to do poprawy różnych testów warunków skrajnych i analiz klimatycznych, a także do lepszej identyfikacji i lepszego monitorowania portfeli instytucji finansowych odnośnie do celów porozumienia klimatycznego z Paryża. ESAP będzie narzędziem, które przyczyni się do rozpoznawania potencjalnych zagrożeń i tworzenia możliwości dla przedsiębiorstw. Może również przyczynić się do pobudzenia badań MŚP na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES proponuje, by dane finansowe i niefinansowe miały takie samo znaczenie w odniesieniu do widoczności i podstawy. Informacje niefinansowe powinny obejmować – na zasadzie dobrowolności – dane społeczne dotyczące działalności każdego przedsiębiorstwa i jego pracowników. Dane dotyczące kierownictwa i personelu przedsiębiorstwa nie powinny być wyłączone (liczba pracowników, płeć itp.) na zasadzi dobrowolności. W tym względzie można ustanowić specjalne kryteria dotyczące informacji społecznych. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES uważa, że ESAP powinien być bardziej ambitny. W szczególności należy dodać dodatkowe cele, wykraczające poza gromadzenie nieprzetworzonych danych, i należy stworzyć większą wartość dodaną poprzez przetwarzanie informacji. ESAP nie powinien być jedynie narzędziem informacyjnym z pojedynczym punktem dostępu. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że ESAP będzie dostępny we wszystkich językach urzędowych UE. Rola i znaczenie ESAP są kluczowe dla zapewnienia badaczom, partnerom społecznym, organizacjom pozarządowym, nauczycielom akademickim i analitykom szerszego, właściwego, sprawiedliwego, równego i natychmiastowego dostępu do informacji. ESAP mógłby wspierać powstawanie nowych prywatnych platform przetwarzania informacji. Problemem pozostanie jednak koszt korzystania z nich oraz dostęp do rynków kapitałowych, zwłaszcza dla inwestorów detalicznych będących osobami prywatnymi. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Umożliwienie korzystania z dużych zbiorów danych, uczenia maszynowego i sztucznej inteligencji zapewni większą skuteczność w wykorzystywaniu informacji w celu stworzenia bardziej zintegrowanych rynków kapitałowych i sprawi, że gospodarka UE będzie odporniejsza. Sprawozdania i analizy sektorowe i terytorialne powinny stanowić opcje dla przyszłych użytkowników ESAP. Przedmiotem stałej troski powinny pozostać kontrola i zapewnienie ważności danych. Należy uważnie monitorować nakładanie się sprawozdawczości i zarządzania danymi. EKES uważa jednak, że dostarczanie nieprzetworzonych informacji jest mniej ambitne i niewystarczające dla nowych inwestorów, którzy nie znają rynków kapitałowych i rozważają możliwość inwestowania na nich. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Należy uruchomić ESAP, aby osiągnąć nie tylko cel związany z rynkiem kapitałowym, lecz także uzupełniające cele polityczne, takie jak wkład przedsiębiorstw we wskaźniki dotyczące celów zrównoważonego rozwoju ONZ. Umożliwienie państwom trzecim dostępu do danych mogłoby przyczynić się do zapewnienia dodatkowych inwestycji dla unijnych przedsiębiorstw w przyszłości. ESAP powinien pójść za przykładem portalu InvestEU i mógłby wesprzeć pomyślne wdrożenie unii rynków kapitałowych (9). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES uważa, że należy zapewnić wiedzę finansową (działanie 7 planu działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych) i umiejętności cyfrowe. Potrzebny jest także przewodnik dotyczący wiedzy finansowej i danych. Można opracować i propagować specjalne wytyczne umożliwiające zrozumienie znaczenia danych oraz korzystania z nich i dzielenia się nimi. W tym celu można wykorzystać fundusze EFS+. Przedmiotem stałej troski powinny być właściwe i odpowiednie warunki pracy dla pracowników zaangażowanych w gromadzenie danych od różnych przedsiębiorstw lub zainteresowanych podmiotów i zarządzanie tymi danymi. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Komitet proponuje, by w celu zapewnienia lepszego i szerszego wykorzystania do ESAP włączyć minimalny zestaw określonych na szczeblu UE, gospodarczych kluczowych wskaźników skuteczności działania oraz wspólną metodykę. Należy zapewnić wyraźną synergię z art. 8 unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju (10), ponieważ ESAP zawiera dane dotyczące zrównoważonego rozwoju. W ramach ESAP trzeba również przewidzieć specjalne miejsce dla statystyk odnoszących się do Zielonego Ładu oraz wkładu przedsiębiorstw we wskaźniki dotyczące Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Ponadto EKES pragnie, aby Komisja Europejska oceniła zalety właściwej i proporcjonalnej regulacji i nadzoru nad dostawcami danych finansowych i z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, ponieważ będą oni nadal odgrywali kluczową rolę, na wcześniejszych i późniejszych etapach, kiedy ESAP zacznie funkcjonować. |
| --- | --- |

4.11.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Działanie 1, komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania”, z 24 września 2020 r., COM(2020) 590 final.

1

(2)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (Dz.U. L 172 z 26.6.2019, s. 56).

2

(3)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20.

3

(4)  Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych, sprawozdanie w sprawie zrównoważonego finansowania oraz roli organów nadzoru nad rynkiem papierów wartościowych i IOSCO, 2020.

4

(5)  https://blogs.imf.org/2019/09/10/a-capital-market-union-for-europe-why-its-needed-and-how-to-get-there

5

(6)  COM(2020) 66 final.

6

(7)  COM(2020) 591 final.

7

(8)  Podobnie jak w przypadku europejskiej chmury dla otwartej nauki.

8

(9)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20.

9

(10)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0852&from=PL

10

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/64 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/64

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2015/760 w odniesieniu do zakresu dopuszczalnych aktywów i inwestycji, wymogów dotyczących składu portfela i dywersyfikacji, zasad zaciągania pożyczek i kredytów środków pieniężnych oraz innych funduszy oraz w odniesieniu do wymogów dotyczących zezwoleń, polityki inwestycyjnej i warunków prowadzenia działalności w zakresie europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych”

[COM(2021) 722 final – 2021/0377 (COD)]

(2022/C 290/11)

| Sprawozdawca: | Pierre BOLLON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pierre BOLLON

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.2.2022
  Rada Unii Europejskiej, 22.3.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 111/1/0 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.2.2022

Rada Unii Europejskiej, 22.3.2022

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

111/1/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zdecydowanie popiera proponowany wyważony przegląd rozporządzenia w sprawie europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych (EDFI), ponieważ rozporządzenie w poprzedniej postaci nie pozwoliło osiągnąć założonych celów. Przesunięcie zasobów finansowych i oszczędności w kierunku inwestycji długoterminowych jest szczególnie konieczne w perspektywie odbudowy po pandemii COVID-19 sprzyjającej włączeniu społecznemu oraz transformacji cyfrowej i klimatycznej. W tym kontekście gruntowny przegląd rozporządzenia w sprawie EDFI ma rzeczywiście zasadnicze znaczenie. W związku z tym EKES ma nadzieję, że proces przyjmowania nie doprowadzi do dodania nowych wymogów regulacyjnych, które osłabiłyby dążenie do uproszczenia słusznie zaproponowane przez Komisję. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Wniosek w sprawie „EDFI 2” pojawia się we właściwym czasie i jest istotny, gdyż może znacząco pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w UE. EDFI to fundusze długoterminowe, które korzystają z paszportu europejskiego. Będą one musiały odgrywać istotną rolę w finansowaniu dwojakiej transformacji klimatycznej i cyfrowej, w budowaniu infrastruktury transportowej i społecznej oraz w finansowaniu projektów mieszkaniowych, a także oczywiście w finansowaniu małych i średnich przedsiębiorstw europejskich, zwłaszcza innowacyjnych i typu start-up. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Na obecnym etapie nie jest niestety dostępne wystarczająco dokładne oszacowanie ogólnego niedoboru finansowania długoterminowego. W celu dokonania lepszych szacunków na poziomie europejskim konieczne są dalsze prace, ale zapotrzebowanie na finansowanie jest niewątpliwie duże i trzeba je liczyć w bilionach euro. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zdecydowanie podkreśla znaczenie finansowania kluczowego przejścia na gospodarkę europejską charakteryzującą się znacznie mniejszymi emisjami dwutlenku węgla (a ostatecznie neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla) oraz wagę europejskiej strategii finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej. Konieczne jest również zwiększenie dostępności danych z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego (ESG) oraz danych finansowych, w szczególności poprzez projekt europejskiego pojedynczego punktu dostępu (ESAP), a także, co ważne, dzięki niezbędnej regulacji dostawców danych i nadzorowi nad nimi. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wniosek Komisji Europejskiej w sprawie „EDFI 2” zawiera ukierunkowane usprawnienia w zakresie dopuszczalnych inwestycji. Przyczyni się to do zwiększenia różnorodności inwestycyjnej EDFI oraz wsparcia wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Pozwoli to również na objęcie nimi szerszego zasięgu geograficznego inwestycji w Europie. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES popiera dostosowanie wcześniejszych zniechęcających barier w dostępie do EDFI dla inwestorów detalicznych, którzy obecnie nie mogą czerpać korzyści ze zwrotów z inwestycji długoterminowych. EDFI stanowiłyby zatem uzupełnienie obecnego sukcesu przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS). Jest to ważny krok, tym bardziej że ochronę inwestorów wzmacnia nowy silny związek z obowiązkowymi ocenami odpowiedniości na mocy dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID II) oraz wyjaśnienie przepisów dotyczących konfliktu interesów. EKES zdecydowanie ponawia również swoje liczne wcześniejsze apele o rozwój kształcenia inwestorów w całej Europie. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES byłby otwarty na „częściowo otwarte” EDFI (oprócz „zamkniętych” EDFI), tj. EDFI, które mogą być duże i zróżnicowane i mogą zezwalać na umorzenie (i subskrypcję) po upływie okresu powiadomienia, oczywiście pod warunkiem, że możliwości te zostaną jasno określone w dokumentacji przekazanej klientom i nadzorowanej przez właściwy organ krajowy. Aby zwiększyć ich płynność, te EDFI powinny mieć możliwość zainwestowania do 50 % (a być może nawet więcej) w zróżnicowane aktywa zgodne z przepisami dotyczącymi UCITS. Bardzo pomocne byłoby również dalsze podniesienie możliwego poziomu inwestycji w inne fundusze. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Biorąc pod uwagę, że EDFI muszą ściśle przestrzegać przepisów określonych w rozporządzeniu europejskim, dodatkowym pozytywnym działaniem byłoby dokonanie przez Komisję Europejską oceny zasadności i wykonalności zezwolenia im na stosowanie kodu ISIN z oznaczeniem „.eu”, co poprawiłoby ich dostępność i widoczność ponad granicami. Z zadowoleniem przyjmuje się istotną rolę Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) w przyjmowaniu regulacyjnych standardów technicznych, promowaniu konwergencji praktyk nadzorczych i koordynowaniu prac nadzorczych wraz z aktywnymi krajowymi organami regulacyjnymi. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ważne jest ułatwienie dopuszczalności EDFI w odniesieniu do rachunków oszczędnościowych, umów ubezpieczenia na życie związanych z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, pracowniczych programów oszczędnościowych oraz, naturalnie, mechanizmów emerytalnych, takich jak ogólnoeuropejski produkt emerytalny. Jednocześnie rozpatrywany obecny wniosek dotyczący przekształcenia dyrektywy Wypłacalność 2 i przyszły przegląd dyrektywy w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (IORP) mogłyby obejmować zachętę dla przedsiębiorstw zajmujących się ubezpieczeniami i emeryturami pracowniczymi do inwestowania w EDFI. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ponadto europejscy inwestorzy EDFI powinni mieć możliwość najkorzystniejszego opodatkowania swoich oszczędności w kraju rezydencji. Inwestorzy długoterminowi powinni wszędzie w Europie korzystać ze stabilnych i zachęcających przepisów podatkowych. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Streszczenie wniosku Komisji

| 2.1. | Rozporządzenie w sprawie EDFI nakreśla europejskie ramy dla alternatywnych funduszy inwestycyjnych (AFI), które lokują kapitał w inwestycje długoterminowe takie jak projekty w zakresie infrastruktury społecznej i transportowej, nieruchomości oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Rozporządzenie ustanawia jednolite przepisy dotyczące udzielania zezwoleń, polityki inwestycyjnej oraz warunków prowadzenia działalności w zakresie EDFI i wprowadzania EDFI do obrotu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ramy regulacyjne EDFI mają na celu ułatwienie długoterminowych inwestycji w tego rodzaju aktywa przez inwestorów instytucjonalnych i detalicznych oraz zapewnienie gospodarce realnej alternatywnego, pozabankowego źródła finansowania. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Przegląd ma na celu zwiększenie wykorzystania EDFI w całej UE z korzyścią dla europejskiej gospodarki i inwestorów. To z kolei przyczyniłoby się do dalszego rozwoju unii rynków kapitałowych, której celem jest również ułatwienie unijnym przedsiębiorstwom dostępu do bardziej stabilnego, zrównoważonego i zróżnicowanego finansowania długoterminowego. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Od czasu przyjęcia pierwotnych ram prawnych EDFI w kwietniu 2015 r. zatwierdzono jedynie 67 takich funduszy (według stanu na luty 2022 r.), przy stosunkowo niewielkiej kwocie zarządzanych aktywów netto (szacowanej na ok. 2,4 mld EUR w 2021 r.). EDFI posiadające zezwolenie mają siedzibę tylko w czterech państwach członkowskich (Luksemburg, Francja, Włochy i Hiszpania), a w pozostałych państwach członkowskich nie było krajowych EDFI. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Chociaż EDIF to nadal stosunkowo nowe ramy, to dostępne dane rynkowe wskazują, że rozwój rynku nie osiągnął oczekiwanej skali. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Na podstawie oceny funkcjonowania ram prawnych EDFI i informacji zwrotnych od zainteresowanych stron można stwierdzić, że korzyści płynące z EDFI są mniejsze z powodu restrykcyjnych przepisów dotyczących funduszy oraz barier wejścia dla inwestorów detalicznych. Łącznym skutkiem tych przeszkód jest mniejsza użyteczność, skuteczność i atrakcyjność ram prawnych EDFI dla zarządzających i inwestorów. Ograniczenia te to główne czynniki powodujące niezdolność EDFI do znacznego zwiększenia skali działalności i wykorzystania pełnego potencjału w zakresie kierowania inwestycji do gospodarki realnej. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | W związku z tym przegląd ram regulacyjnych EDFI ma na celu przyspieszenie akceptacji dla tych funduszy i poprawy ich atrakcyjności poprzez wprowadzenie ukierunkowanych zmian w przepisach dotyczących funduszy. Oznacza to w szczególności rozszerzenie zakresu dopuszczalnych aktywów i inwestycji, zezwolenie na stosowanie bardziej elastycznych przepisów dotyczących funduszy, co obejmuje ułatwienie realizacji strategii w zakresie funduszu funduszy, oraz zmniejszenie nieuzasadnionych barier uniemożliwiających inwestorom detalicznym dostęp do EDFI, zwłaszcza wymogu odnośnie do inwestycji początkowej w wysokości 10 000 EUR oraz wymogu łącznego progu wynoszącego 10 % dla inwestorów detalicznych, których portfele finansowe nie przekraczają 500 000 EUR. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ponadto wniosek ma na celu zwiększenie atrakcyjności struktury EDFI poprzez złagodzenie wybranych przepisów dotyczących funduszy dla EDFI dystrybuowanych wyłącznie wśród inwestorów profesjonalnych. W kontekście przeglądu ram prawnych dotyczących EDFI wprowadzono również opcjonalny mechanizm „okna płynności” w celu zapewnienia dodatkowej płynności inwestorom EDFI i nowo przystępującym inwestorom bez konieczności dokonywania wypłat z kapitału EDFI. Wniosek dąży również do zapewnienia odpowiednich zabezpieczeń w zakresie ochrony inwestorów. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES zdecydowanie popiera proponowany wyważony przegląd rozporządzenia w sprawie EDFI, ponieważ rozporządzenie w poprzedniej postaci nie pozwoliło osiągnąć założonych celów. EKES z zadowoleniem przyjął obecny pożądany przegląd już w opinii w sprawie unii rynków kapitałowych (1) i uznał go za fundament nowego planu działania na rzecz unii rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Oprócz poprawy efektywności i bezpieczeństwa europejskich rynków kapitałowych przesunięcie zasobów finansowych i oszczędności w kierunku inwestycji długoterminowych jest szczególnie konieczne w perspektywie odbudowy po pandemii COVID-19 sprzyjającej włączeniu społecznemu oraz transformacji cyfrowej i klimatycznej. W tym kontekście gruntowny przegląd rozporządzenia w sprawie EDFI ma rzeczywiście zasadnicze znaczenie. W związku z tym EKES ma nadzieję, że proces przyjmowania nie doprowadzi do dodania nowych wymogów regulacyjnych, które osłabiłyby dążenie do uproszczenia słusznie zaproponowane przez Komisję. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EDFI to fundusze długoterminowe, które mogą być wprowadzane do obrotu i subskrypcji w wymiarze transgranicznym w całej Unii, ponieważ korzystają z „paszportu europejskiego”. Będą one mogły odgrywać istotną rolę w budowaniu infrastruktury (np. transportowej i energetycznej), w modernizacji budownictwa mieszkaniowego, w finansowaniu badań i rozwoju oraz oczywiście w finansowaniu małych i średnich przedsiębiorstw europejskich i przedsiębiorstw typu start-up (inwestycje, które zasadniczo nie korzystają z płynności zapewnianej przez notowanie na rynkach finansowych), wspierając w ten sposób tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES zdecydowanie podkreśla również znaczenie finansowania zasadniczej transformacji w kierunku gospodarki europejskiej sprzyjającej włączeniu społecznemu i charakteryzującej się znacznie mniejszą emisją dwutlenku węgla (a ostatecznie neutralnej pod względem emisji dwutlenku węgla) oraz wagę europejskiej strategii finansowania transformacji w stronę gospodarki zrównoważonej, a w szczególności proponowanej dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz przewidywanej taksonomii społecznej. Konieczne jest również zwiększenie dostępności danych ESG oraz danych finansowych, w szczególności poprzez projekt europejskiego pojedynczego punktu dostępu (ESAP), a także, co ważne, dzięki niezbędnej regulacji dostawców danych i nadzorowi nad nimi. Należy również przyspieszyć prace nad oznakowaniem ESG, aby zapewnić wytyczne dla inwestorów EDFI. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Dobrze skalibrowany i proporcjonalny wniosek Komisji Europejskiej w sprawie EDFI 2 słusznie zawiera ukierunkowane usprawnienia w zakresie dopuszczalnych inwestycji, które umożliwią większe wsparcie wzrostu i konkurencyjności za pośrednictwem EDFI. Znaczna ich liczba będzie zatem bardziej zdywersyfikowana, ponieważ poszerzy się spektrum inwestycyjne EDFI, co zwiększy liczbę możliwości. Natomiast inne fundusze będą bardziej skoncentrowane, koncentrując się na kluczowych inwestycjach. Zmiany te pozwolą również na objęcie przez EDFI szerszego zasięgu geograficznego inwestycji w Europie. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES popiera dostosowanie wcześniejszych zniechęcających barier w dostępie do EDFI dla inwestorów detalicznych. Biorąc pod uwagę ogromne oszczędności, które obecnie nie mogą skorzystać na inwestycjach długoterminowych, jest to ważny krok, zwłaszcza w obliczu niskich (choć w niektórych przypadkach rosnących) stóp procentowych i presji inflacyjnej. Jeżeli chodzi o ochronę inwestorów, zapewnienie szerszego spektrum kwalifikujących się aktywów i strategii inwestycyjnych ma duże znaczenie i będzie skuteczniejsze niż szczegółowe ograniczenia z 2015 r., które miały negatywny wpływ w postaci znacznej redukcji oferty funduszy dla inwestorów zarówno instytucjonalnych, jak i detalicznych. EKES z zadowoleniem przyjmuje nowy silny związek z obowiązkowymi ocenami odpowiedniości na mocy dyrektywy MiFID II, a także wyjaśnienie przepisów dotyczących konfliktu interesów. EKES zdecydowanie ponawia również swoje liczne wcześniejsze apele o rozwój kształcenia inwestorów w całej Europie. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jeden rodzaj funduszy EDFI ma cechy, które sprawiają, że są one podobne do funduszy zamkniętych. W ich przypadku klasycznym sposobem zapewnienia płynności inwestorom są, jak zaproponowano, opcjonalne mechanizmy okna płynności za pośrednictwem mechanizmów obrotu wtórnego, ale często są one trudne, a nawet w praktyce niemożliwe do wdrożenia, zwłaszcza gdy brakuje animatorów rynku (ryzyko podkreślone już w opinii EKES-u z 16 października 2013 r., które niestety się urzeczywistniło). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Dlatego też obok tych zamkniętych EDFI EKES poparłby częściowo otwarte EDFI (2), tj. EDFI, które mogą być duże i zróżnicowane oraz mogą okresowo (np. dwa razy w roku) zezwolić na umorzenie (a także subskrypcje) po upływie okresu powiadomienia (np. 90 dni), oczywiście pod warunkiem, że możliwości te są wyraźnie określone przez zarządzającego EDFI w dokumentacji przekazywanej klientom i nadzorowane przez właściwy organ krajowy. Propozycja Komisji, aby zapewnić dodatkową jasność regulacyjnych standardów technicznych w odniesieniu do wartości procentowej umorzeń, jest pozytywnym pierwszym krokiem we właściwym kierunku, po którym powinny się pojawić kolejne. Aby zwiększyć płynność, częściowo otwarte EDFI powinny móc inwestować do 50 % (a być może nawet więcej) w zdywersyfikowane aktywa zgodne z przepisami dotyczącymi UCITS. Bardzo pomocne byłoby również dalsze podniesienie możliwego poziomu inwestycji w inne fundusze. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES chciałby, aby środki pozyskane za pośrednictwem EDFI były inwestowane głównie w gospodarkę UE z uwagi na zaostrzoną konkurencję globalną oraz potrzebę finansowania dwojakiej transformacji. Na obecnym etapie nie jest niestety dostępne wystarczająco dokładne oszacowanie ogólnego niedoboru finansowania długoterminowego. W celu dokonania lepszych szacunków na poziomie europejskim konieczne są zatem dalsze prace, ale zapotrzebowanie na finansowanie jest niewątpliwie duże i trzeba je liczyć w bilionach euro (niski jednocyfrowy procent PKB UE), jeśli zsumuje się potrzeby związane z klimatem i zrównoważonym rozwojem, z kapitałem własnym i innowacyjnymi MŚP oraz przedsiębiorstwami typu start-up, z infrastrukturą transportową i, co ważne, z infrastrukturą społeczną. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Biorąc pod uwagę, że EDFI muszą ściśle przestrzegać przepisów określonych w rozporządzeniu europejskim, dodatkowym pozytywnym działaniem byłoby dokonanie przez Komisję Europejską oceny zasadności i wykonalności zezwolenia im na stosowanie kodu ISIN z oznaczeniem „.eu”, co poprawiłoby ich dostępność i widoczność ponad granicami. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje zaproponowane przez Komisję wzmocnienie rejestru EDFI. EKES apeluje o ustanowienie i egzekwowanie jasnych ogólnounijnych przepisów pod skutecznym przywództwem ESMA i przy należytej współpracy ze strony aktywnych krajowych organów regulacyjnych. Przepisy te powinny w szczególności zapewniać, aby zarządzający EDFI uwzględniali odpowiednie narzędzia zarządzania płynnością w uruchamianych przez siebie funduszach oraz dostarczali jasnych i dokładnych informacji na temat opłat i ryzyka, jak przewidziano już w rozporządzeniu w sprawie dokumentów zawierających kluczowe informacje, dotyczących detalicznych produktów zbiorowego inwestowania i ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych (PRIIP), a także w przepisach dotyczących MiFID. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ważne jest ułatwienie dopuszczalności EDFI w odniesieniu do rachunków oszczędnościowych, umów ubezpieczenia na życie związanych z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, pracowniczych programów oszczędnościowych oraz, naturalnie, mechanizmów emerytalnych, takich jak ogólnoeuropejski produkt emerytalny. Jednocześnie rozpatrywany obecny wniosek dotyczący przekształcenia dyrektywy Wypłacalność 2 i przyszły przegląd dyrektywy IORP mogłyby zawierać zachętę dla przedsiębiorstw zajmujących się ubezpieczeniami i emeryturami pracowniczymi do inwestowania w EDFI. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ponadto europejscy inwestorzy EDFI powinni mieć możliwość najkorzystniejszego opodatkowania swoich oszczędności w kraju rezydencji. Niestety w wielu krajach europejskich krótkoterminowe oszczędności w aktywach płynnych są obecnie bardzo często uprzywilejowane pod względem fiskalnym, co stwarza błędne wrażenie, że korzystniej dla inwestorów jest skupić się na aktywach płynnych, nawet jeśli mogliby w większym stopniu ukierunkować swoje działania na perspektywę długoterminową. W każdym razie inwestorzy długoterminowi powinni korzystać ze stabilnych i zachęcających przepisów podatkowych. |
| --- | --- |

3.12.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20.

1

(2)  Jak przewiduje się obecnie w przyszłym programie Long Term Asset Fund (LTAF) w Zjednoczonym Królestwie. Większość respondentów w sprawozdaniu Komisji z oceny skutków wyraziła ten sam pogląd (zob. s. 73).

2

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/68 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/68

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 600/2014 w odniesieniu do zwiększenia przejrzystości danych rynkowych, usuwania przeszkód w powstawaniu systemów publikacji informacji skonsolidowanych, optymalizacji obowiązków obrotu oraz zakazu otrzymywania płatności za przekazywanie zleceń klientów”

[COM(2021) 727 final – 2021/0385 (COD)]

(2022/C 290/12)

| Sprawozdawca: | Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 3.2.2022
  Parlament Europejski, 27.1.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuł 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 210/0/4 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 3.2.2022

Parlament Europejski, 27.1.2022

Podstawa prawna

Artykuł 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

3.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

210/0/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje to, że zgodnie z zapowiedzią zawartą w planie działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych z 2020 r. (1) Komisja Europejska przedstawiła w odpowiednim czasie wniosek dotyczący stworzenia systemów publikacji informacji skonsolidowanych dla każdej klasy aktywów: akcji, funduszy inwestycyjnych typu ETF, obligacji i instrumentów pochodnych. Jest to kolejny krok w kierunku urzeczywistnienia unii rynków kapitałowych. EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES przypomina, że urzeczywistnienie unii rynków kapitałowych jest kwestią pierwszoplanową i istotnym warunkiem wstępnym stworzenia prawdziwego jednolitego rynku, przezwyciężenia skutków pandemii COVID-19 i przejścia na zrównoważoną gospodarkę w Europie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia wprowadzającego europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych oraz środki im towarzyszące. Jeżeli zostaną odpowiednio wdrożone, znacznie zwiększą one przejrzystość i dostępność danych rynkowych, dostosują otoczenie regulacyjne systemów wykonywania zleceń oraz wzmocnią europejskie rynki kapitałowe. Skonsolidowana przejrzystość w znacznym stopniu złagodzi skutki utrzymującej się wciąż dużej fragmentacji europejskich rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES przywiązuje wielką wagę do tego, by każdemu, a zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom i ogólnie inwestorom detalicznym, zapewnić niedyskryminujący i bezpłatny dostęp do danych rynkowych. EKES wzywa zatem Komisję Europejską do zmniejszenia obecnej asymetrii informacyjnej. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet zaleca, by Komisja Europejska w ramach tworzenia unii rynków kapitałowych nadal podejmowała kroki w celu dalszego rozwijania w Europie bardzo zróżnicowanej kultury akcyjnej. Oprócz przepisów zwiększających zaufanie, które dotyczą prewencyjnej ochrony konsumentów, działania te obejmują w szczególności środki mające na celu lepsze ich edukowanie. EKES wzywa również Komisję Europejską, by dążąc do realizacji unii rynków kapitałowych, stale zwracała uwagę na aspekty ochrony zdrowia w miejscu pracy oraz warunki pracy. Oznacza to m.in. zadbanie o to, by zasoby kadrowe europejskich i krajowych organów nadzoru odzwierciedlały ich zwiększony zakres zadań. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Jeśli chodzi o kontrowersyjną kwestię zakazu otrzymywania płatności za przekazywanie zleceń klientów do realizacji (ang. „Payment for Order Flow”, PFOF), EKES zaleca wzmocnienie następującej zasady: pośrednicy finansowi mogą wybrać system obrotu lub kontrahenta do dokonywania transakcji klientów wyłącznie na podstawie dążenia do jak najlepszej realizacji zleceń swoich klientów. EKES zgadza się ze stanowiskiem Komisji Europejskiej, że materialne lub niematerialne wynagrodzenie od systemu obrotu lub kontrahenta dla pośredników finansowych za przekazanie zleceń do realizacji jest z tym zasadniczo sprzeczne. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Dnia 25 listopada 2021 r. Komisja Europejska przedstawiła pakiet środków mających na celu wzmocnienie unii rynków kapitałowych (pakiet dotyczący unii rynków kapitałowych). Pakiet składa się z komunikatu Komisji Europejskiej i czterech aktów prawnych (2). Tematem niniejszej opinii – w ramach pakietu dotyczącego unii rynków kapitałowych – jest przegląd rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR) (3), które zasadniczo zawiera przepisy dotyczące infrastruktury rynku finansowego i wraz z dyrektywą w sprawie rynków instrumentów finansowych (4) (ang. „markets in financial instruments directive”, MiFID II) stanowi ramy regulacyjne dla świadczenia usług inwestycyjnych. |
| --- | --- |

2.1.

3.   Uwagi ogólne

3.1.   Klasyfikacja wniosku

| 3.1.1. | Wnioski ujęte w pakiecie dotyczącym unii rynków kapitałowych łączy to, że wszystkie zmierzają do zapewnienia większej przejrzystości na wciąż rozdrobnionych europejskich rynkach kapitałowych. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje ten cel, ponieważ nie uda się stworzyć unii rynków kapitałowych bez odpowiedniej przejrzystości oraz wiarygodnych i szybko dostępnych danych. Duże znaczenie mają przy tym zmiany zaproponowane do rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR). Propozycje zmian dotyczą przede wszystkim infrastruktury rynkowej, ponieważ w związku z pandemią COVID-19 zasady chroniące inwestorów były już na początku 2021 r. przedmiotem rozwiązania prowizorycznego MiFID (5). |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Konieczna jest również jak największa przejrzystość rynków papierów wartościowych, aby zapewnić lepszy dostęp do rynków kapitałowych małym i średnim przedsiębiorstwom oraz, bardziej ogólnie, inwestorom detalicznym. Prawdą jest, że obecnie wszystkie platformy obrotu są już zobowiązane do publikowania informacji na temat np. wolumenu, czasu i ceny transakcji. Jednak co najwyżej duże firmy inwestycyjne są w stanie gromadzić te dane w sposób skonsolidowany, a tym samym zapewnić sobie prawdziwy przegląd rynku, i wymaga to znacznych nakładów finansowych. W związku z tym nikt nie może dziś mieć pewności, że uzyska najlepszą cenę. Tymczasem łatwy dostęp do wiarygodnych danych rynkowych ma decydujące znaczenie. Dotyczy to też zwłaszcza informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem, które są konieczne do stworzenia zrównoważonych rynków finansowych w ramach wdrażania Europejskiego Zielonego Ładu i odgrywają coraz ważniejszą rolę. W tym przypadku istnieje istotne merytoryczne powiązanie z europejskim pojedynczym punktem dostępu oraz z uproszczonym udostępnianiem informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem (cele zrównoważonego rozwoju). |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Szybki, wiarygodny i łatwy dostęp do danych rynkowych przyczyni się również do zwiększenia konkurencji między systemami obrotu dzięki osiągniętej w ten sposób przejrzystości, zważywszy, że w warunkach przejrzystości transakcje dotyczące papierów wartościowych są przeprowadzane w miejscach, w których można uzyskać najkorzystniejszą cenę i w których płynność jest wysoka. Przejrzystość jest także istotnym aspektem dla inwestorów detalicznych i inwestorów instytucjonalnych w odniesieniu do kryptoaktywów w europejskim systemie publikacji informacji skonsolidowanych. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Systemy publikacji informacji skonsolidowanych – po jednym dla każdej klasy aktywów (akcji, funduszy inwestycyjnych typu ETF, obligacji i instrumentów pochodnych) – są podstawowym narzędziem zmniejszania istniejącej asymetrii informacyjnej. Mogą również przyczynić się do zmniejszenia dominacji transakcji wysokich częstotliwości. EKES z zadowoleniem przyjmuje konkurencję w zakresie infrastruktury rynkowej. Jego zdaniem istotne jest przy tym, by konkurencja była uczciwa oraz odbywała się na tym samym poziomie regulacyjnym. Należy wykluczyć arbitraż regulacyjny między systemami obrotu. Chociaż rozporządzenie w sprawie infrastruktury rynku europejskiego (EMIR) ma bezpośredni skutek w państwach członkowskich, niezbędne jest, aby Komisja Europejska ściśle monitorowała towarzyszące mu krajowe akty ustawodawcze i ich praktyczne wdrażanie oraz krajowe praktyki nadzorcze w celu zapewnienia równych warunków działania i – w stosownych przypadkach – wezwała państwa członkowskie do dokonania dostosowań oraz – jeżeli to konieczne – ukarania naruszeń. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Wprowadzenie systemów publikacji informacji skonsolidowanych, czyli scentralizowanych baz danych zapewniających łatwy i niedyskryminujący dostęp do skonsolidowanych danych rynkowych wszystkim inwestorom (małym i dużym podmiotom zarządzającym aktywami, funduszom emerytalnym, inwestorom detalicznym) oraz wszystkim, zarówno dużym, jak i małym, pośrednikom finansowym zmniejszy przewagę informacyjną dużych oferujących i znacznie ułatwi dostęp do rynków finansowych, tym samym zwiększając ich skuteczność w przyszłości. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Dzięki zwiększeniu przejrzystości europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych mogą również przyczynić się do przeciwdziałania tendencjom do nadmiernych wahań, takich jak na przykład gwałtowna zmiana kursu i krach cenowy. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Zdaniem EKES-u przejrzystość wynikająca z systemów publikacji informacji skonsolidowanych i ułatwiony dostęp do danych rynkowych również dla inwestorów detalicznych bynajmniej nie eliminują potrzeby dalszego zapewnienia dobrze rozwiniętej ochrony inwestorów. Ułatwienie inwestorom indywidualnym dostępu do danych przypomina, że konieczne jest dołożenie starań na rzecz wystarczającej edukacji finansowej konsumentów, tak aby mogli radzić sobie w odpowiedzialny sposób z możliwościami i zagrożeniami związanymi z rynkami kapitałowymi. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Utworzenie systemów publikacji informacji skonsolidowanych jest znaczącym krokiem także z punktu widzenia etyki danych, który to aspekt ma coraz większe znaczenie w świecie cyfrowym, gdzie dane są towarem handlowym i kluczem do udziału w życiu gospodarczym i społecznym. EKES opowiada się za niedyskryminującym dostępem do danych rynkowych. Z uznaniem przyjmuje wprowadzenie systemów publikacji informacji skonsolidowanych, które zwłaszcza małym przedsiębiorstwom i konsumentom umożliwi korzystanie z istotnych dla nich danych, które w przeciwnym razie nie byłyby dostępne z powodu braku środków finansowych. Stanowi to zatem równocześnie odpowiedź na potrzebę zapewnienia etycznego dostępu do informacji na rynkach finansowych. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska oparła propozycje na wnikliwym rozważeniu ich skutków rynkowych zarówno dla europejskich systemów obrotu, jak i dla konkurencji międzynarodowej. Odnosi się również pozytywnie do tego, że Komisja Europejska przewiduje późniejszą ocenę nowych przepisów. |
| --- | --- |

3.1.9.

3.2.   Europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych (ang. „consolidated tapes”, CT), art. 22 i 27 rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR)

| 3.2.1. | EKES ponownie wyraża poparcie (6) dla propozycji Komisji dotyczącej wprowadzenia europejskich systemów publikacji informacji skonsolidowanych. Jeżeli zostaną dobrze wprowadzone pod względem technicznym, umożliwią wszystkim uczestnikom rynku niemal w czasie rzeczywistym dostęp do danych handlowych – dotyczących akcji, funduszy inwestycyjnych typu ETF, obligacji i instrumentów pochodnych – ze wszystkich systemów obrotu w UE. Dzięki temu europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych mogą w znacznym stopniu przyczynić się do wyeliminowania fragmentacji rynków. Pomyślne wprowadzenie tych systemów będzie ponadto w dużej mierze zależne od praktycznego wdrożenia [obowiązek dostarczania danych, standard, jakość, bezpieczeństwo i ochrona danych (o ile ma zastosowanie), dostęp do danych, rozwiązywanie problemów związanych z przejrzystością poprzez przypisywanie międzynarodowego kodu identyfikującego papier wartościowy (ang. International Securities Identification Number, ISIN) instrumentom pochodnym na cały okres ich zapadalności (a nie według dnia), zastosowanie najnowszych technologii, odporność operacyjna oraz łatwy i racjonalny pod względem kosztów dostęp]. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Sukces zależy od tego, czy wszystkie podmioty dostarczające dane, czy to giełdy papierów wartościowych, banki, tradycyjni dostawcy danych czy też spółki z branży technologii finansowych, będą na niedyskryminujących warunkach podlegać takim samym rygorystycznym wymogom jakości. Ponadto zasadniczymi warunkami wstępnymi sukcesu są również jakość danych oraz odpowiednia struktura zarządzania. EKES uważa, że należy stale monitorować jakość danych i zarządzanie systemami publikacji informacji skonsolidowanych i – w razie potrzeby – je dostosowywać. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | EKES popiera wyważoną propozycję, by Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) odgrywał pierwszoplanową rolę w stałym monitorowaniu europejskich systemów publikacji informacji skonsolidowanych. Oczekuje przy tym, że ESMA – a także krajowe organy nadzoru nad rynkiem papierów wartościowych – otrzymają niezbędne w tym celu zasoby finansowe, rzeczowe oraz ludzkie. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Bardzo ważne są procedury wyboru jednego operatora systemu publikacji informacji skonsolidowanych dla każdej klasy aktywów. Zdaniem EKES-u istotne są sprawne i przejrzyste procedury wyboru. Wynika to głównie z faktu, że po pięciu latach pierwsi operatorzy systemów publikacji informacji skonsolidowanych będą mieli znaczącą przewagę konkurencyjną w kolejnym przetargu. Pożądane jest zatem, aby zaproszenia do składania ofert odnosiły się do szerokiego środowiska konkurencyjnego. Komitet z zadowoleniem przyjmuje to, że szczegółowo określono kryteria wyboru, a także wymogi organizacyjne wobec dostawców informacji skonsolidowanych. Uważa, że dobrym podejściem jest nałożenie wymogu, by na koniec każdego kwartału dostawcy informacji skonsolidowanych publikowali na swojej stronie internetowej, do której istnieje bezpłatny dostęp, statystyki dotyczące wyników i sprawozdania dotyczące incydentów związanych z jakością danych. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych będą również istotnym krokiem i narzędziem umożliwiającym podmiotom świadczącym usługi w zakresie papierów wartościowych wywiązywanie się z obowiązku jak najlepszej realizacji zleceń (ang. „best execution”, art. 27 ust. 2 MiFID II) w bardziej solidny, prostszy i oparty na szerszych podstawach sposób. Zwłaszcza dla inwestorów detalicznych kluczowym kryterium będzie osiągnięcie najlepszej ceny. EKES zastrzega jednak, że europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych nie mogą zastępować zasady najlepszego wykonywania zleceń. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Europejskie systemy publikacji informacji skonsolidowanych mogą być w pełni skuteczne tylko wówczas, gdy różne platformy obrotu obecne na rynku będą miały równe warunki działania. Dlatego też EKES popiera propozycje Komisji Europejskiej dotyczące zapewnienia pełnej przejrzystości platform obrotu, w szczególności zakazu stosowania tzw. „dark pools”, w przypadku których handlowcy nie podlegają żadnym wymogom w zakresie przejrzystości. |
| --- | --- |

3.2.6.

3.3.   Obowiązek dotyczący systemu obrotu instrumentami pochodnymi, art. 28 wniosku MiFIR

| 3.3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że we wniosku Komisja Europejska skorygowała błąd systematyczny, który pojawił się podczas publikacji EMIR objętego programem REFIT. Drobni kontrahenci finansowi będą w przyszłości prawnie zwolnieni z obowiązku dotyczącego systemu obrotu oraz – jak wcześniej – z obowiązku rozliczania. |
| --- | --- |

3.3.1.

3.4.   System obrotu odnośnie do akcji, art. 23 wniosku MiFIR

| 3.4.1. | We wniosku ogranicza się obowiązek dotyczący systemu obrotu akcjami do papierów wartościowych oznaczonych międzynarodowym kodem identyfikującym papier wartościowy (ang. „International Securities Identification Number” – ISIN) z Unii Europejskiej. Nawet te papiery wartościowe są zwolnione z obowiązku dotyczącego systemu obrotu, jeżeli obrót nimi poza Unią Europejską odbywa się w walucie lokalnej. Z punktu widzenia inwestora wniosek jest korzystny, ponieważ w przypadku papierów wartościowych w systemie obrotu poza Unią Europejską umożliwia również tam uzyskanie najlepszych cen. Dotyczy to w szczególności papierów wartościowych oznaczonych unijnym kodem ISIN, lecz głównie tych, które są przedmiotem obrotu w funtach (GBP) na giełdzie londyńskiej. Dlatego też EKES stanowczo zgadza się z wnioskiem. |
| --- | --- |

3.4.1.

3.5.   Płatności za przepływ zleceń (PFOF), art. 39 lit. a) wniosku MiFIR

| 3.5.1. | We wniosku zakazuje się stosowania modelu wynagrodzenia nazywanego PFOF, w którym pośrednicy finansowi otrzymują od partnerów handlowych opłaty za kierowanie do nich transakcji klientów. PFOF jest przede wszystkim modelem finansowania dla brokerów internetowych, który – zwłaszcza dla inwestorów detalicznych – stanowi często opłacalną alternatywę wobec tradycyjnego obrotu giełdowego. W szczególności w przypadku tzw. brokerów niepobierających opłat praktyka polega na pobieraniu od klientów jedynie niewielkiej opłaty za zlecenie oraz na uzyskiwaniu dochodów (brokera) z rabatów w systemie obrotu. Często wszystkie zlecenia transakcji koncentrują się na jednym partnerze handlowym. Rabaty te nie są ujawniane klientom. EKES zgadza się z ESMA (7), że praktyka ta jest niezgodna z obowiązkiem jak najlepszej realizacji zleceń oraz zachowania przejrzystości cen. Jednak tacy brokerzy internetowi umożliwiają szczególnie inwestorom detalicznym racjonalny pod względem kosztów i łatwy dostęp do usług inwestycyjnych. Komitet uważa, że zasadnicze znaczenie ma zapewnienie jednakowej przejrzystości kosztów i równych warunków działania dla spółek z branży technologii finansowych i konwencjonalnych oferujących. Zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na tę kwestię w toku dalszej procedury ustawodawczej. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Zdaniem EKES-u konieczne będzie również rozważenie, czy – niezależnie od wątpliwości natury prawnej (jak najlepsza realizacja zleceń) – PFOF nie są być może niepożądane ze względów dotyczących struktury rynku, gdyż pozbawiają giełdy dużego wolumenu obrotu i tym samym zagrażają ich całościowej zdolności funkcjonowania. Zmniejszenie płynności rynku byłoby całkowicie sprzeczne z celami unii rynków kapitałowych. Poważnie zaszkodziłoby przede wszystkim niezbędnej przejrzystości rynku (w szczególności przejrzystości przedtransakcyjnej) i byłoby obciążeniem dla klientów. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Najlepsza realizacja zleceń (ang. „best execution”)

| 3.6.1. | Komisja Europejska proponuje, by zrezygnowano z ustanowionego w art. 27 ust. 1 MiFID II wymogu publikowania przez systemy wykonywania zleceń informacji o jakości realizacji zleceń. Propozycja Komisji Europejskiej ma sens, gdyż nie ulega wątpliwości, że w praktyce inwestorzy nie korzystają ze sprawozdań jako pomocnych źródeł informacji i że w przyszłości dzięki europejskim systemom publikacji informacji skonsolidowanych dostępne będą również informacje potransakcyjne o transakcjach. EKES rozumie i popiera to podejście. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Zatem nie ma jednak sensu, aby ESMA prowadziła obecnie konsultacje w sprawie dostosowania właśnie regulacyjnych standardów technicznych (regulacyjny standard techniczny nr 27 i 28) konkretyzujących ten przepis, którego skreślenie Komisja Europejska proponuje w przedstawionym wniosku (art. 27 ust. 2 MiFID II). Nie tylko nie ma to sensu, lecz również niepotrzebnie nakłada na zainteresowane strony obciążenie administracyjne, które ostatecznie jest całkowicie zbędne. EKES jest zdania, że w interesie dobrej i wyważonej praktyki regulacyjnej należy wystrzegać się takich metod postępowania. |
| --- | --- |

3.6.2.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2020) 590 final.

1

(2)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Unia rynków kapitałowych – postępy w realizacji podjętych zobowiązań rok po przyjęciu planu działania”, wniosek dotyczący europejskiego pojedynczego punktu dostępu (ang. „European Single Access Point – ESAP), przegląd rozporządzenia w sprawie europejskich długoterminowych funduszy inwestycyjnych (EDFI), przegląd dyrektywy dotyczącej zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dyrektywa w sprawie ZAFI) oraz przegląd rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniające rozporządzenie (EU) nr 648/2012 (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 84).

3

(4)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 349).

4

(5)  Dyrektywa (UE) 2021/338 z dnia 16 lutego 2021 r. zmieniająca dyrektywę 2014/65/UE w zakresie wymogów informacyjnych, zarządzania produktami i limitów pozycji oraz dyrektywy 2013/36/UE i (UE) 2019/878 w zakresie ich zastosowania do firm inwestycyjnych w celu wsparcia odbudowy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 (Dz.U. L 68 z 26.2.2021, s. 14).

5

(6)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20.

6

(7)  Oświadczenie publiczne EMSA, dokument ESMA35-43-2749 z dnia 13 lipca 2021 r., „ESMA warns firms and investors about risks arising from Payment of Orderflow” [„ESMA ostrzega firmy i inwestorów przed ryzykiem wynikającym z płatności za przepływ zleceń”].

7

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/73 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/73

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Strategia UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego (2021–2030)

[COM(2021) 615 final]

(2022/C 290/13)

| Sprawozdawca: | Ákos TOPOLÁNSZKY |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Ákos TOPOLÁNSZKY

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 7.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 145/0/4 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 1.12.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

7.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

145/0/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zdecydowanie broni podstawowych wartości, które stanowią podstawę UE i europejskiej wspólnoty, i mocno je podkreśla. Uważa, że wszelkie przejawy antysemityzmu są niezgodne z europejskimi wartościami i standardami, ponieważ prowadzą do łamania prawa i wykluczenia, co stanowi zagrożenie nie tylko dla zainteresowanych społeczności i życia żydowskiego, ale także dla dziedzictwa europejskiego i dzisiejszej Europy oraz dla demokratycznej przyszłości Europy, którą można osiągnąć jedynie w pluralistycznym społeczeństwie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W związku z tym EKES zasadniczo popiera uruchomienie strategii (1) oraz fakt, że poprzedził ją proces szeroko zakrojonych konsultacji w 2021 r. Zgadza się również pod każdym względem, że konieczne jest nie tylko zwalczanie antysemityzmu, ale również jednoczesne dążenie do prowadzenia polityki publicznej i współpracy na szczeblu wspólnotowym, które promują wzajemną akceptację. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet zdecydowanie popiera fakt, że strategia ta ma na celu nie tylko zwalczanie antysemityzmu, ale także wspieranie życia żydowskiego. Społeczności żydowskie i indywidualni członkowie tych społeczności nie są jedynie biernymi ofiarami przeszłości i sytuacji obecnej, ale także podmiotami społeczeństw europejskich. Komitet w pełni popiera zawartą w strategii wizję europejskiej przyszłości, w której społeczności żydowskie rosną i rozwijają się. EKES jest przekonany, że antysemityzm jest nie tylko naruszeniem prawa wobec europejskich Żydów, ale także sprawdzianem idei europejskiej, wspólnego życia w Europie, rządów prawa, praw podstawowych i demokracji. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES popiera operacyjną definicję antysemityzmu stosowaną przez Międzynarodowy Sojusz na rzecz Pamięci o Holokauście (IHRA) (2) i zdecydowanie wzywa wszystkie państwa członkowskie do jej przyjęcia i uczynienia z niej podstawy ich działań politycznych. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet zamierza co roku umieszczać to zagadnienie w porządku obrad jednego ze swoich sztandarowych organów operacyjnych oraz, w razie potrzeby, oceniać realizację strategii również za pomocą innych środków (wizyty w poszczególnych krajach, badania itp.). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES popiera założenie, by wśród priorytetów strategii szczególną uwagę poświęcić edukacji. Odgrywa ona kluczową rolę w zwalczaniu antysemityzmu i zapobieganiu mu. Do celów szkolenia i kształcenia należy opracować treści nauczania i materiały dydaktyczne we współpracy z zawodowymi i reprezentatywnymi organizacjami społeczności żydowskiej, które zajmują się odpowiednimi kwestiami, w tym zwalczaniem nietolerancji etnicznej, rasizmu, przestępstw z nienawiści i uprzedzeń. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Wszystkie dostępne konstytucyjne i europejskie instrumenty prawne służące zwalczaniu treści antysemickich powinny być systematycznie wykorzystywane w mediach, a poziom wiedzy i zrozumienia życia żydowskiego należy zwiększyć poprzez zapewnienie, że relacje na ten temat będą bardziej wyważone i będą świadczyły o zwiększonej świadomości w tej kwestii. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES proponuje, aby Komisja podczas opracowywania przyszłych strategii politycznych rozważała, w jaki sposób można zagwarantować prawo społeczności żydowskich do zachowania własnych przekonań i rytuałów z myślą o wspieraniu życia żydowskiego w Europie. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Zdaniem EKES-u kultura żydowska, jako integralna część tożsamości europejskiej, powinna być bardziej dostępna i bliższa obywatelom i opinii publicznej. Byłaby to również doskonała okazja do promowania wzajemnego i wspólnotowego zrozumienia, które jest warunkiem wstępnym powodzenia idei europejskiej, ale także rozwoju tożsamości żydowskiej i umocnienia społeczności, które się z nią identyfikują. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Jasne i silne ramy prawne, które systematycznie zajmują się mową nienawiści i pokrewnymi zjawiskami, takimi jak kwestia dezinformacji, są istotnym i niezbędnym elementem europejskiego porządku prawnego, ale same w sobie nie stanowią wystarczającej odpowiedzi. Ramy prawne powinny być uzupełnione narzędziami edukacyjnymi i systemem programów, które są szeroko wykorzystywane na poziomie wspólnotowym i społecznym i które są w stanie dotrzeć do obywateli. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Wzrost populizmu na skalę światową uwydatnia potrzebę zajęcia się szerszym kontekstem społecznym antysemityzmu. Nie można leczyć jednego rodzaju nienawiści, jeśli inne są ignorowane i nie podejmuje się skutecznych działań. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Obowiązkiem wszystkich państw członkowskich jest zagwarantowanie obywatelom wolności posiadania przekonań i obrzędów religijnych oraz praktykowania ich bez obaw. Zastraszanie za pomocą jakichkolwiek środków lub działań wymierzonych w religie w ogóle, a w szczególności w religię żydowską, należy uznać za atak na demokratyczny porządek prawny. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES zachęca Komisję Europejską, aby nadała walce z antysemityzmem i strategicznemu programowi wspierania życia żydowskiego silny wymiar polityki zagranicznej we wszystkich aspektach współpracy z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Z myślą o jeszcze skuteczniejszym wdrażaniu strategii Komitet zaleca, aby utworzono także stałą jednostkę na poziomie Rady odpowiedzialną za monitorowanie i zwalczanie antysemityzmu. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Ponieważ sport, a w szczególności piłka nożna, ze względu na swoją popularność i rozgłos, kryje w sobie poważne zagrożenie antysemityzmem, a z drugiej strony może być również istotnym narzędziem skutecznego zwalczania tego zjawiska, EKES jest przekonany, że należy opracować zdecydowane zalecenia i wytyczne również w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | EKES zdecydowanie broni podstawowych wartości, na których opiera się UE i europejska wspólnota, a mianowicie poszanowania godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawa i poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości, oraz zdecydowanie te wartości podkreśla (3). Uważa, że wszelkie przejawy antysemityzmu są niezgodne z europejskimi wartościami i standardami, ponieważ prowadzą do łamania prawa i wykluczenia, co stanowi zagrożenie nie tylko dla zainteresowanych społeczności i życia żydowskiego, ale także dla dziedzictwa europejskiego i dzisiejszej Europy oraz dla demokratycznej przyszłości Europy, którą można osiągnąć jedynie w pluralistycznym społeczeństwie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Należy jednak zauważyć, że strategia ma na celu nie tylko zwalczanie antysemityzmu, ale także wspieranie życia żydowskiego. W każdym razie cieszy fakt, że podkreślono w niej, iż społeczności żydowskie i indywidualni członkowie tych społeczności nie są jedynie biernymi ofiarami przeszłości i obecnej sytuacji, ale także podmiotami w społeczeństwach europejskich, wnoszącymi znaczący wkład w tworzenie różnorodnej i inkluzywnej Europy. Komitet w pełni popiera zawartą w strategii wizję europejskiej przyszłości, w której społeczności żydowskie rosną i rozwijają się. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W związku z tym EKES zdecydowanie popiera uruchomienie strategii (4) oraz fakt, że poprzedził ją proces szeroko zakrojonych konsultacji w 2021 r. Zgadza się również pod każdym względem, że konieczne jest nie tylko zwalczanie antysemityzmu, ale również jednoczesne dążenie do prowadzenia polityki publicznej i współpracy na szczeblu wspólnotowym, które promują wzajemną akceptację. Komitet czuje się również zobowiązany do wspierania wszelkich wysiłków zmierzających do tego, by europejscy obywatele pochodzenia żydowskiego czuli się pewnie i bezpiecznie, byli mile widziani w całej Europie i mieli pozytywne perspektywy na przyszłość w Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES jest przekonany, że antysemityzm jest nie tylko naruszeniem prawa wobec europejskich Żydów, ale także sprawdzianem idei europejskiej, wspólnego życia w Europie, rządów prawa, praw podstawowych i demokracji. Zjawisko to dotyczy zatem wszystkich obywateli, jak również wszystkich odpowiedzialnych organizacji politycznych i publicznych, i jest papierkiem lakmusowym, który pozwala zmierzyć ewolucję naszego europejskiego stylu życia oraz stopień ochrony obywateli i wartości Unii. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | EKES zgadza się, że instytucje i państwa członkowskie UE powinny przyjąć strategię opartą na wspólnym podejściu, ale uważa, że to samo w sobie nie wystarczy. Zobowiązania wynikające z wartości określonych w strategiach muszą być również realizowane w sposób wymierny i weryfikowalny oraz uznane za oczywisty przejaw europejskiej wspólnoty. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Przy opracowywaniu i wdrażaniu strategii krajowych i ich planów działania, a także podczas ich monitorowania i oceny – podobnie jak w przypadku deklaracji Rady z 2018 r. w sprawie zwalczania antysemityzmu (5) i deklaracji Rady z 2020 r. w sprawie uwzględniania walki z antysemityzmem we wszystkich obszarach polityki (6) – zasadnicze znaczenie będą miały zalecenia niezależnych badań opartych na dowodach i badań społeczności. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | EKES zaleca, aby wspierany przez Komisję projekt NOA (Networks Overcoming Antisemitism – Sieci Pokonują Antysemityzm), który ocenia środki podjęte przez każde państwo członkowskie w walce z antysemityzmem za pomocą obiektywnych pytań i wskaźników opartych na międzynarodowych i europejskich standardach (7), został szeroko wdrożony we wszystkich państwach członkowskich, aby pomóc im w skutecznym wdrażaniu i rozwijaniu ich polityki. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | EKES przyjmuje i stosuje operacyjną definicję antysemityzmu stosowaną przez Międzynarodowy Sojusz na rzecz Pamięci o Holokauście (IHRA). Zdecydowanie opowiada się również za tym, aby wszystkie państwa członkowskie również przyjęły tę definicję i stosowały ją jako podstawę środków i działań instytucji państwowych i lokalnych w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje i uważa za wzorcowy fakt, że rozwój strategii opiera się na szeroko zakrojonym procesie konsultacji (8). Zasada niedyskryminacji oraz postanowienia i duch Karty praw podstawowych Unii Europejskiej powinny być w pełni przestrzegane. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | EKES zdecydowanie popiera propozycję, aby każde państwo członkowskie wyznaczyło – jako niezbędny element swojej strategii – koordynatora lub specjalnego pełnomocnika krajowego i wspierało go w swobodnym i autonomicznym wykonywaniu pracy, włączając w jego działania wszystkie zainteresowane podmioty społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego Unii Europejskiej EKES dostrzega pilną potrzebę działania – nie tylko za pomocą doraźnej kampanii czy kampanii przeciwko antysemityzmowi, lecz także poprzez ustanowienie w Unii Europejskiej stałej misji monitorowania i podnoszenia świadomości. W związku z tym usilnie zaleca, aby utworzono też stałą jednostkę na poziomie Rady odpowiedzialną za monitorowanie i zwalczanie antysemityzmu (9). Nie tylko byłby to ważny widoczny symbol, lecz również w ten sposób państwa członkowskie wzmocniłyby chwalebne dzieło grupy roboczej Parlamentu Europejskiego ds. antysemityzmu oraz koordynatorki Komisji Europejskiej ds. zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Komitet zamierza co roku umieszczać to zagadnienie w porządku obrad jednego ze swoich sztandarowych organów operacyjnych oraz, w razie potrzeby, oceniać realizację strategii również za pomocą innych środków (wizyty w poszczególnych krajach, badania naukowe itp.). |
| --- | --- |

2.12.

3.   Polityka dotycząca kształcenia i młodzieży

| 3.1. | EKES popiera założenie, by wśród priorytetów strategii szczególną uwagę poświęcić edukacji. W istocie odgrywa ona zasadniczą rolę w zwalczaniu antysemityzmu i zapobieganiu mu. Prawodawstwo i egzekwowanie prawa, w tym prawa karnego, mają oczywiście do odegrania ważną rolę w zwalczaniu międzypokoleniowego przekazywania nienawiści, jednak długoterminowe zmiany w postawach, dyskursie publicznym i mentalności można naprawdę osiągnąć jedynie poprzez narzędzia polityki edukacyjnej i instrumenty oparte na społeczności. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Sprawozdanie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) z 2019 r. (10) wyraźnie pokazuje, że ataki antysemickie są bardzo często wymierzone w osoby w wieku 18–34 lat, dla wielu z nich stanowiąc codzienną rzeczywistość. Szkoły żydowskie potrzebują ochrony w całej Europie. EKES zaleca, by uczniowie szkół średnich, studenci i młodzi dorośli odgrywali wiodącą rolę we wdrażaniu strategii dzięki zaangażowaniu osób pracujących z młodzieżą i organizacji studenckich oraz prowadzeniu stałych konsultacji i dialogu ze wszystkimi tymi podmiotami, także na szczeblu lokalnym. Kluczowe znaczenie ma również ich doświadczenie dotyczące mowy nienawiści i przestępstw z nienawiści, mediów społecznościowych i edukacji, ponieważ to oni mogą być pierwszymi ofiarami, a czasem głównym celem ataków antysemickich. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Zdaniem EKES-u, aby przynieść istotne zmiany, strategia powinna również obejmować interwencje oparte na współtworzeniu, angażujące wszystkie zainteresowane strony, w tym inne grupy mniejszościowe i przedstawicieli istniejących organizacji międzywyznaniowych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Uniwersytety i środowiska naukowe okazują się niekiedy intelektualnymi wylęgarniami antysemityzmu. Zaangażowanie liderów uniwersyteckich w walkę z antysemityzmem powinno być priorytetem strategii – wskazówki w tym zakresie zawiera publikacja Unesco „Przeciwdziałanie antysemityzmowi poprzez edukację” (11), którą z pewnością należałoby w sposób wiążący polecić do zastosowania w praktyce. Wytyczne te obejmują uruchomienie przejrzystych mechanizmów po wystąpieniu przejawów antysemityzmu, mianowicie takich mechanizmów jak odpowiednie procedury, zgłaszanie incydentów wraz z działaniami następczymi, a także wycofanie wszelkich antysemickich działań podjętych przez kierownictwo uczelni. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Aby nauczyciele w szkołach i na uniwersytetach mieli jasność, co oznacza antysemityzm, należy udostępnić im w praktyce możliwości szkolenia i nauczania, o których mowa w strategii. Podobnie, szkoły powinny być zachęcane, poprzez środki finansowe i organizacyjne, do wdrażania programów podnoszenia świadomości i budowania wiedzy w tej dziedzinie, z udziałem organizacji żydowskich, cywilnych i religijnych, w celu zwalczania zaprzeczania Holokaustowi, dezinformacji, obrażania i trywializacji oraz przeciwdziałania wszelkim próbom wychwalania nazistów i ich współpracowników. Podobne programy mogłyby być oferowane jako część kursów (integracyjnych) dla migrantów. EKES uważa za pożądane i właściwe, by członkowie organów decyzyjnych UE i państw członkowskich mogli również brać udział w szkoleniach, na których mogliby rozwijać swoje umiejętności w odniesieniu do społeczności żydowskiej i innych mniejszości. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Mając na uwadze przyszłość i bezpieczeństwo społeczności żydowskiej w Europie, EKES zaleca, by państwa członkowskie zleciły odpowiednim ministerstwom zbadanie treści i ukierunkowania krajowych programów nauczania w szkołach oraz programów instytucji edukacyjnych pod kątem antysemityzmu oraz uznawania wartości i tożsamości żydowskiej, a także opracowanie – we współpracy z zawodowymi i reprezentatywnymi organizacjami społeczności żydowskiej, do celów szkolenia i kształcenia – treści nauczania i materiałów dydaktycznych dotyczących odpowiednich kwestii, w tym zwalczania nietolerancji etnicznej, rasizmu, przestępstw z nienawiści i uprzedzeń. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Komitet zaleca, by Komisja opracowała dostępne materiały edukacyjne, które mogłyby dotrzeć do wszystkich zainteresowanych grup i które w języku szkolnym oraz w interesie mniejszości, w tym społeczności żydowskich, określałyby, co oznacza przynależność do Unii Europejskiej opartej na wartościach demokracji i podstawowych prawach człowieka, gdzie różnorodność i walka z dyskryminacją są oczywistymi zakładanymi wartościami. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES zaleca, by instytucje szkolnictwa średniego i wyższego wyraźnie umieściły w swoim programie polityki antydyskryminacyjnej zarówno swoje zaangażowanie w zwalczanie antysemityzmu, jak i uznanie wartości żydowskich. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Komitet zaleca, aby żydowskie organizacje młodzieżowe odgrywały istotną rolę w przyszłej polityce publicznej mającej na celu promowanie życia żydowskiego we wszystkich określonych obszarach strategii i aby otrzymały od decydentów politycznych odpowiednie wsparcie umożliwiające im prowadzenie działalności. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Media

| 4.1. | W celu zwalczania treści antysemickich media powinny podjąć zdecydowane działania w ramach swojej regularnej działalności opartej na wspólnych wartościach i zdecydowanie wspierać rozpowszechnianie pozytywnych treści, które uznają godność i prawa mniejszości, w tym osób pochodzenia żydowskiego, w razie potrzeby poprzez kampanie w mediach społecznościowych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Reprezentacja społeczności żydowskich i ich członkiń i członków w mediach głównego nurtu i mediach społecznościowych jest w większości przypadków bardzo ograniczona i koncentruje się głównie na wpływie antysemickiej przemocy i terroryzmu, a także na zbiorowej pamięci o Holokauście w Europie – wszystkie te kwestie są oczywiście ważne. Jednak poza tym interesujące byłyby również bardziej pozytywne treści, na przykład prezentowanie współczesnych żydowskich sztuk scenicznych lub świąt żydowskich, czy też promowanie języków żydowskich w duchu uznania znaczenia wspólnego życia w naszych społeczeństwach. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ponadto, poza samą kulturą, w państwach członkowskich Unii Europejskiej realizuje się kilka równoległych projektów i inicjatyw ze strony społeczeństwa obywatelskiego lub społeczności żydowskiej działających na rzecz bardziej włączającej i demokratycznej Europy, z uwzględnieniem wartości i celów UE. Inicjatywy te podejmowane są w wielu dziedzinach, w tym między innymi w zakresie walki z rasizmem, praw człowieka, ochrony środowiska i różnorodności kulturowej. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Zdaniem EKES-u, oprócz możliwości zapoznania się z tradycyjnymi wartościami społeczności żydowskiej i ich przejawami historycznymi i religijnymi, jaką dają media społecznościowe, pożądane byłoby, aby całe społeczeństwo mogło uzyskać wyobrażenie o pozytywnym wpływie aktywizmu społeczności żydowskiej na społeczeństwo jako całość, co może również odegrać istotną rolę w zwalczaniu stereotypów (12). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Istnieje potrzeba poprawy poziomu wiedzy i zrozumienia życia żydowskiego w mediach dzięki szkoleniu i informowaniu dziennikarzy, tak aby relacje na ten temat były bardziej wyważone i świadczyły o zwiększonej świadomości w tej kwestii. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Wszystkie dostępne konstytucyjne i europejskie instrumenty prawne powinny być systematycznie wykorzystywane w mediach do zwalczania treści antysemickich. W tym celu należy również przeprowadzać systematyczne działania rozpoznawcze z udziałem państwowych organów nadzorujących media i organizacji monitorujących. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Kultura

| 5.1. | Zdaniem EKES-u kultura żydowska, jako dziedzictwo nierozerwalnie związane z tożsamością europejską, powinna być bardziej dostępna i bliższa obywatelom i opinii publicznej. Byłaby to również doskonała okazja do promowania wzajemnego i wspólnotowego zrozumienia, które jest warunkiem powodzenia idei europejskiej, ale także rozwoju tożsamości żydowskiej i wzmocnienia społeczności, które się z nią identyfikują. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Edukacja w zakresie kultury żydowskiej jako niezaprzeczalnej, integralnej i nierozerwalnej części europejskiej palety kulturowej jest coraz bardziej potrzebna w szkołach, ponieważ od czasu Szoa niewiele osób ma codzienny kontakt z życiem żydowskim. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES jest przekonany, że dziedzictwo kulturowe powinno być uznawane, szanowane i promowane jako żywa i zmieniająca się rzeczywistość, a nie tylko jako spuścizna przeszłości. W tym celu trzeba wspierać zwiększony udział i zaangażowanie na poziomie lokalnym poprzez promowanie partnerstw z zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Chociaż w strategii wspomina się o konwencji z Faro (13), nie porusza się kwestii jej praktycznego wdrożenia. Ramy i wytyczne przewidziane w konwencji z Faro muszą zostać przełożone na praktykę, aby promować współpracę i rozwój w dziedzinie nauki, kultury, sztuki i edukacji, a także turystyki. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Komitet wzywa instytucje UE, państwa członkowskie, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i organizacje partnerów społecznych do odpowiedniego przedstawienia i uczczenia wkładu Żydów w Unię Europejską jako integralnej i niezbywalnej części naszej wspólnej kultury, np. za przykładem Roku Życia i Kultury Żydowskiej, inicjatywy upamiętniającej 1 700 lat obecności Żydów w Niemczech. Proponuje wspieranie Europejskich Dni Kultury Żydowskiej, poprzez angażowanie w nie odpowiednich instytucji i społeczeństwa obywatelskiego, oraz zachęca do współpracy z Radą Europy w ramach realizacji i rozszerzania jej programu „Szlaki kulturowe”. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Tam, gdzie nie istnieje taka inicjatywa, należy ustanowić krajowe normy i wytyczne w celu ochrony, utrzymania i rewitalizacji żydowskiego dziedzictwa kulturowego, zapewniając jednocześnie odpowiednie środki finansowe na ten cel. Należy wspierać obecność i prezentację kultury żydowskiej w dialogu międzykulturowym. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | EKES uważa, że konieczne jest opracowanie długoterminowych zintegrowanych strategii ochrony dziedzictwa, opartych na udziale społeczności lokalnych i podejściu multidyscyplinarnym, oraz wspieranie ich realizacji za pomocą instrumentów finansowych. W tym celu należy zidentyfikować odpowiednie zainteresowane strony (społeczności lokalne, gminy, wolontariusze, działacze, partnerzy społeczni, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, żydowskie gminy wyznaniowe, kościoły, instytucje regionalne i krajowe, władze publiczne), określić metody informowania, uczestnictwa i konsultacji, zidentyfikować możliwości współpracy i partnerstwa oraz systematycznie wspierać te procesy. Niezbędne jest stałe zaangażowanie Europejskiego Stowarzyszenia Ochrony i Promocji Kultury i Dziedzictwa Żydowskiego (EAPJ), największej organizacji zajmującej się ochroną dziedzictwa żydowskiego w Europie. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Mowa nienawiści, przestępstwa z nienawiści, bezpieczeństwo

| 6.1. | Jasne i silne ramy prawne, które systematycznie zajmują się mową nienawiści i pokrewnymi zjawiskami, takimi jak kwestia dezinformacji, są istotnym i niezbędnym elementem europejskiego porządku prawnego, ale same w sobie nie stanowią wystarczającej odpowiedzi. Muszą im towarzyszyć narzędzia edukacyjne i szeroko zakrojone programy, które mogą dotrzeć do obywateli i które, między innymi, promują umiejętności cyfrowe i edukację informacyjną, wypełniają konkretną treścią wartości odpowiedzialnego obywatelstwa i oferują szkolenia przeciwko uprzedzeniom i dezinformacji w celu budowania kultury wzajemnego zrozumienia. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES uważa, że konieczne jest zrozumienie źródeł wszelkich form przemocy wobec osób i społeczności żydowskich oraz określenie przyczyn, tak aby można było podjąć skuteczne działania nie tylko za pośrednictwem systemu sądownictwa karnego, ale także poprzez bardziej skuteczny system interwencji społecznych i wspólnotowych, m.in. wspierając kampanie uświadamiające na temat niedyskryminacji, pomagając organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w zapewnianiu szkoleń dla grup docelowych w zakresie rozpoznawania mowy nienawiści i przestępstw z nienawiści oraz zachęcania do reagowania na nie, a także udzielając tym organizacjom wsparcia i pomocy finansowej na rzecz monitorowania, gromadzenia informacji i prowadzenia sprawozdawczości na szczeblu krajowym i międzynarodowym. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES uważa, że odpowiedzialność obywateli w tych dziedzinach nie jest jednolita, że należy przede wszystkim podkreślić odpowiedzialność osób, których działania mają największy wpływ na uprzedzenia społeczne, i że to głównie tym osobom należy się w razie potrzeby przeciwstawiać, a w najcięższych przypadkach należy je ścigać. Należą do nich podmioty polityczne, urzędnicy państwowi i samorządowi oraz przedstawiciele organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Naruszenia przez nich popełnione powinny być traktowane priorytetowo i w odpowiedni sposób. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Istnieje potrzeba wzmocnienia wewnętrznych szkoleń podnoszących świadomość w tych instytucjach, w tym w organach ścigania, oraz prowadzenia regularnych badań w celu oceny sytuacji wewnętrznej, tak aby można było opracować politykę mającą na celu zwrócenie uwagi na ewentualne uprzedzenia wśród pracowników i poprawę sytuacji. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | EKES zaleca przeprowadzenie w ramach Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej bardziej dogłębnej analizy obecnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa i zagrożeń dla życia żydowskiego. Jednocześnie należy badać próby dezinformacji na szczeblu państw członkowskich dotyczące społeczności żydowskiej i oparte na fałszywych lub wprowadzających w błąd informacjach, w szczególności odnoszące się do aktów związanych z rytuałami, oraz zapobiegać im za pomocą narzędzi komunikacji i instrumentów polityki publicznej. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Należy wzmocnić zinstytucjonalizowane mechanizmy współpracy między organami ścigania a organizacjami społeczności żydowskiej, zapewnić szkolenia umożliwiające policji dokładne rozpoznawanie takich przestępstw i ich motywów wynikających z uprzedzeń. Zgodnie ze strategią UE w zakresie praw ofiar (2020–2025) (14) należy wspierać zdolność społeczności żydowskiej i organizacji społeczeństwa obywatelskiego do świadczenia usług wsparcia dla ofiar. Na poziomie UE należy zaplanować jednolite i kompleksowe gromadzenie bardziej porównywalnych danych. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Wzrost populizmu na całym świecie podkreśla potrzebę przyjrzenia się w walce z tym zjawiskiem szerszemu kontekstowi społecznemu antysemityzmu: ksenofobia, homofobia, transfobia, rasizm, antycyganizm często idą w parze z antysemityzmem i nie można przeciwdziałać jednemu rodzajowi nienawiści, ignorując pozostałe. Są to różne objawy tego samego zjawiska społecznego, które nie mogą być interpretowane ani skutecznie usuwane oddzielnie. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Społeczności żydowskie w Europie stoją w obliczu potrzeby zwiększenia bezpieczeństwa wokół swoich szkół, synagog i ośrodków gminnych. Państwa powinny przyjąć całościowe i wszechstronne podejście do tej kwestii, przewidując środki i/lub finansowanie, które pozwolą sprostać tym wyzwaniom, aby zapewnić bezpieczeństwo żydowskiego życia społecznego i instytucji. |
| --- | --- |

6.8.

7.   Wolność religii i praktyk religijnych

| 7.1. | Obowiązkiem wszystkich państw członkowskich jest zagwarantowanie obywatelom wolności posiadania przekonań i obrzędów religijnych oraz praktykowania ich bez obaw. Zastraszanie za pomocą jakichkolwiek środków lub działań wymierzonych w religie w ogóle, a w szczególności w religię żydowską, należy uznać za atak na demokratyczny porządek prawny. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Dialog międzyreligijny musi być przedmiotem strategii opartych na rzeczywistych wartościach podzielanych przez różne organizacje religijne, nie może być postrzegany i realizowany jako zwykła grzeczność i należy go wspierać za pomocą konkretnych instrumentów państwowych. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Gminy żydowskie chciałyby, aby rosnąca niepewność prawna dotycząca uboju rytualnego (szechita) i obrzezania (brit mila) została usunięta, a kwestia ta została uregulowana w jednolity sposób w prawie UE. EKES zaleca zatem, by kwestie te systematycznie przedyskutować ze społecznościami żydowskimi i uregulować prawnie, uznając, że od tysięcy lat stanowią one integralną część praktyki żydowskiego życia religijnego, także w Europie. |
| --- | --- |

7.3.

8.   Wymiar międzynarodowy

| 8.1. | EKES zachęca Komisję Europejską, aby nadała walce z antysemityzmem i strategicznemu programowi wspierania życia żydowskiego silny wymiar polityki zagranicznej we wszystkich aspektach współpracy z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie aspektów międzynarodowych w komunikacie Komisji i uważa w szczególności, że instrumenty polityki sąsiedztwa UE i współpracy na rzecz rozwoju, jak również te służące zbliżeniu krajów kandydujących do Unii, stanowią odpowiednie mechanizmy zwalczania antysemityzmu i promowania życia żydowskiego. |
| --- | --- |

8.2.

9.   Sport

| 9.1. | Ponieważ sport, a w szczególności piłka nożna, ze względu na swoją popularność i rozgłos, kryje w sobie poważne zagrożenie antysemityzmem, a z drugiej strony może być również istotnym narzędziem skutecznego zwalczania tego zjawiska, EKES jest przekonany, że należy opracować zdecydowane zalecenia i wytyczne również w tej dziedzinie. W tym względzie popiera wytyczne zawarte w Przewodniku dobrych praktyk FIFA w zakresie różnorodności i przeciwdziałania dyskryminacji, który mógłby również stanowić ważny punkt odniesienia dla strategii. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Ważne jest, aby federacje i organizacje sportowe zdefiniowały swoje cele według tematów na podstawie zaleceń FIFA (regulacje wewnętrzne, sankcje i monitorowanie ich wdrażania, edukacja, tworzenie sieci i współpraca, komunikacja i równe szanse). |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | EKES uważa, że należy opracować i szeroko rozpowszechnić edukacyjne programy szkoleniowe i informacyjne dla kibiców, klubów i stowarzyszeń, przy wyraźnym zaangażowaniu z ich strony. Podobne szkolenie mogłoby być również wymagane jako element sankcji wobec kibiców, obok lub niezależnie od sankcji karnych. |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Komitet uważa, że konieczne jest przygotowanie materiałów edukacyjnych dla kibiców, aby mogli lepiej zrozumieć historyczny kontekst antysemityzmu na trybunach, a jednocześnie aby przyczynić się do tworzenia kultury włączenia społecznego (15). |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Federacje narodowe i kluby powinny być zachęcane za pomocą środków sportowych do samodzielnego opracowywania, we współpracy z odpowiednimi organizacjami lokalnymi, publikacji edukacyjnych i programów podnoszenia świadomości (16). |
| --- | --- |

9.5.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Komunikat Komisji COM(2021) 615 final „Strategia UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego”.

1

(2)  „Antysemityzm to określone postrzeganie Żydów, które może się wyrażać jako nienawiść do nich. Antysemityzm przejawia się zarówno w słowach, jak i czynach skierowanych przeciwko Żydom lub osobom, które nie są Żydami, oraz ich własności, a także przeciw instytucjom i obiektom religijnym społeczności żydowskiej”. Zob. https://www.holocaustremembrance.com/pl/resources/working-definitions-charters/robocza-definicja-antysemityzmu-przyjeta-przez.

2

(3)  Skonsolidowana wersja Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:12012M/TXT&from=PL.

3

(4)  Komunikat Komisji COM(2021) 615 final „Strategia UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego”.

4

(5)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15213-2018-INIT/pl/pdf

5

(6)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13637-2020-INIT/pl/pdf

6

(7)  https://www.noa-project.eu/report-cards/. Metodologia ocenia działania każdego państwa członkowskiego w dziesięciu obszarach, które również zostały podkreślone w strategii: edukacja, przestępstwa z nienawiści, mowa nienawiści, media, pamięć o Holokauście, sport, dialog międzyreligijny, wolność religijna, kultura i ochrona dziedzictwa oraz bezpieczeństwo. Normy, na których się opiera, prawie wszystkie bazują na międzynarodowych standardach, wytycznych, zaleceniach lub wskazówkach zatwierdzonych przez instytucje UE lub inne organizacje międzynarodowe (np. OBWE lub Unesco).

7

(8)  I tak, z 76 punktów podkreślonych we wspólnym zaleceniu 9 europejskich organizacji żydowskich (B’nai B’rith International, CEJI, Światowy Kongres Żydów, Europejski Kongres Żydów, Europejska Unia Studentów Żydowskich, Europejska Unia Judaizmu Postępowego, American Jewish Committee, Europejskie Stowarzyszenie Ochrony i Promocji Kultury i Dziedzictwa Żydowskiego, B’nai B’rith Europe) 58 zostało uwzględnionych w ostatecznym tekście strategii.

8

(9)  Wystąpienie przewodniczącej EKES-u otwierające debatę na temat antysemityzmu przeprowadzoną w związku z opinią SOC/704 „Strategia UE w sprawie zwalczania antysemityzmu i wspierania życia żydowskiego” na posiedzeniu Sekcji SOC 10 lutego 2022 r.

9

(10)  Young Jewish Europeans: perceptions and experiences of antisemitism [Młodzi żydowscy Europejczycy: postrzeganie antysemityzmu i doświadczenia związane z antysemityzmem], https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2019-young-jewish-europeans_en.pdf.

10

(11)  https://fr.unesco.org/preventing-violent-extremism/education/antisemitism

11

(12)  Aby zapoznać się z konkretnymi przykładami takich kampanii i projektów, zob.: https://www.noa-project.eu/profiles/.

12

(13)  https://www.coe.int/fr/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=199

13

(14)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52020DC0258

14

(15)  Na przykład https://changingthechants.eu/wp-content/uploads/2021/10/Guidelines.ENGpdf.pdf.

15

(16)  Dobrym tego przykładem jest podręcznik klubu Chelsea: https://www.efdn.org/wp-content/uploads/2018/05/CFC-CST-KIO-Antisemitism-Stewards-Guide-2018.pdf, jak również inicjatywa „Show Racism The Red Card” („Pokaż czerwoną kartkę rasizmowi”): https://www.theredcard.org/.

16

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/81 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/81

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie stosowania dyrektywy 2009/52/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. przewidującej minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich”

[COM(2021) 592 final]

(2022/C 290/14)

Sprawozdawca:
  Carlos Manuel TRINDADE

| Wniosek o wydanie opinii | Komisja Europejska, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 7.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 129/1/3 |

Wniosek o wydanie opinii

Komisja Europejska, 1.12.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

7.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

129/1/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podziela stanowisko Komisji Europejskiej (KE), że nielegalne zatrudnienie osób nieuprawnionych do pobytu w UE [...] jest szkodliwe z punktu widzenia gospodarki, ponieważ prowadzi do strat w finansach publicznych, podatkach i składkach na ubezpieczenie społeczne i powoduje obniżenie płac, pogorszenie warunków pracy oraz nieuczciwą konkurencję między przedsiębiorstwami”, co stawia w niekorzystnej sytuacji firmy przestrzegające prawa. Zgadza się także, że nielegalne zatrudnienie „naraża również migrantów na ryzyko naruszenia praw indywidualnych i socjalnych, w szczególności na wyzysk w miejscu pracy, niepewne warunki życia i pracy oraz ograniczony dostęp do ochrony socjalnej lub brak takiego dostępu” (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES odnotowuje przeświadczenie KE, iż dyrektywa zapewnia państwom członkowskim elastyczność w zakresie opracowywania różnych sposobów podejścia do realizacji jej celów, co pozwala im uwzględnić krajową specyfikę związaną z rynkiem pracy, rolę nielegalnego zatrudnienia i migracji oraz powagę naruszeń. Wszystkie państwa członkowskie muszą jednak zadbać o to, by przepisy te umożliwiały skuteczne zapobieganie migracji nieuregulowanej i rozwiązanie problemu nielegalnego zatrudnienia (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES podkreśla, że braki w dyrektywie są związane z jej transpozycją i wdrażaniem przez państwa członkowskie, w szczególności z dużą rozbieżnością sankcji, co w większości przypadków sprawia, że sankcje nie zniechęcają do zatrudniania pracowników z państw trzecich o nieuregulowanym statusie, a migranci są ogólnie niechętni do współpracy z władzami ze względu na faktyczną i uzasadnioną obawę przed odesłaniem do kraju pochodzenia. Mechanizmy wnoszenia skarg przez migrantów są zasadniczo nieskuteczne, biorąc pod uwagę, że nie ma stałych, szczegółowych, wyjaśniających i uświadamiających informacji w języku grup docelowych, że kontrole są ograniczone (ze względu na brak zasobów ludzkich) lub nieskuteczne oraz że państwa członkowskie nie dysponują terminowymi i wystarczającymi sprawozdaniami i informacjami umożliwiającymi regularną ocenę wdrażania. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES wzywa państwa członkowskie do wzmożenia wysiłków na rzecz wdrożenia dyrektywy oraz do aktywnej współpracy z Komisją Europejską w celu zapewnienia jej skuteczności. Zdecydowanie popiera gotowość KE do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, jeśli państwa nie będą przekazywały wszystkich istotnych informacji na temat wykonywania wynikających z dyrektywy głównych obowiązków dotyczących sankcji, inspekcji i ochrony praw migrantów. EKES proponuje jednak, by w ramach oceny wdrożenia dyrektywy, która ma zostać przeprowadzona do 2024 r., KE zbadała, jakie sankcje można ustanowić lub nałożyć na przedsiębiorstwa świadomie czerpiące korzyści z nielegalnej i przestępczej działalności. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | W odniesieniu do sankcji EKES w pełni popiera zobowiązania KE i zalecenia skierowane do państw członkowskich, a także proponuje, co następuje:






  (i) | Zaleca, by państwa członkowskie wykorzystały w odpowiedni sposób potencjał wszystkich sankcji przewidzianych w dyrektywie, zwłaszcza zastosowanie wszelkich dodatkowych środków administracyjnych (utrata świadczeń publicznych, wykluczenie z udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, nakaz zwrotu dotacji publicznych, tymczasowe lub trwałe zamknięcie zakładu pracy lub cofnięcie pozwolenia na prowadzenie działalności). Sugeruje również, by KE wspierała państwa członkowskie w tej dziedzinie. |
| --- | --- | --- |

1.5.

(i)

Zaleca, by państwa członkowskie wykorzystały w odpowiedni sposób potencjał wszystkich sankcji przewidzianych w dyrektywie, zwłaszcza zastosowanie wszelkich dodatkowych środków administracyjnych (utrata świadczeń publicznych, wykluczenie z udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, nakaz zwrotu dotacji publicznych, tymczasowe lub trwałe zamknięcie zakładu pracy lub cofnięcie pozwolenia na prowadzenie działalności). Sugeruje również, by KE wspierała państwa członkowskie w tej dziedzinie.

| (ii) | Zaleca, by sankcje w państwach członkowskich były skuteczne, odstraszające (by przewyższały korzyści) i proporcjonalne, oparte na kompleksowym podejściu i zintegrowane z ramami prawnymi każdego państwa członkowskiego, a także by przyjęto minimalne ramy kar i środków administracyjnych, które zostaną określone dla całej UE, oraz by każde państwo członkowskie mogło za pomocą własnego ustawodawstwa zwiększyć ich zakres, dostosowując je do swojej szczególnej sytuacji gospodarczej i społecznej. Kary finansowe muszą co najmniej przewyższać zyski uzyskiwane z nielegalnej działalności. |
| --- | --- |

(ii)

Zaleca, by sankcje w państwach członkowskich były skuteczne, odstraszające (by przewyższały korzyści) i proporcjonalne, oparte na kompleksowym podejściu i zintegrowane z ramami prawnymi każdego państwa członkowskiego, a także by przyjęto minimalne ramy kar i środków administracyjnych, które zostaną określone dla całej UE, oraz by każde państwo członkowskie mogło za pomocą własnego ustawodawstwa zwiększyć ich zakres, dostosowując je do swojej szczególnej sytuacji gospodarczej i społecznej. Kary finansowe muszą co najmniej przewyższać zyski uzyskiwane z nielegalnej działalności.

| 1.6. | W odniesieniu do środków ochrony praw migrantów o nieuregulowanym statusie EKES popiera zobowiązania KE i zalecenia skierowane do państw członkowskich, a także proponuje, co następuje:






  (i) | Odnośnie do współpracy KE z państwami członkowskimi:






  — | Zaleca, by Komisja wzmocniła dialog z państwami członkowskimi w celu zapewnienia większej skuteczności procedur administracyjnych opracowanych przez organy publiczne w państwach członkowskich. |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.

(i)

Odnośnie do współpracy KE z państwami członkowskimi:

—

Zaleca, by Komisja wzmocniła dialog z państwami członkowskimi w celu zapewnienia większej skuteczności procedur administracyjnych opracowanych przez organy publiczne w państwach członkowskich.

| (ii) | Odnośnie do współpracy migrantów z władzami w walce z nielegalnym zatrudnieniem:






  — | Zaleca, by Komisja i państwa członkowskie zapewniły dostęp do zezwolenia na pobyt i regularnego zatrudnienia migrantom pomagającym władzom w wykryciu pracodawców zatrudniających pracowników o nieuregulowanym statusie z państw trzecich, aby zachęcić migrantów do aktywnej współpracy z władzami kraju przyjmującego. |
| --- | --- | --- |

(ii)

Odnośnie do współpracy migrantów z władzami w walce z nielegalnym zatrudnieniem:

—

Zaleca, by Komisja i państwa członkowskie zapewniły dostęp do zezwolenia na pobyt i regularnego zatrudnienia migrantom pomagającym władzom w wykryciu pracodawców zatrudniających pracowników o nieuregulowanym statusie z państw trzecich, aby zachęcić migrantów do aktywnej współpracy z władzami kraju przyjmującego.

| (iii) | Odnośnie do roli związków zawodowych, stowarzyszeń przedsiębiorców i organizacji społeczeństwa obywatelskiego:






  — | Zaleca Komisji, by podmiotom tym przyznano dostęp do konkretnych programów unijnych wspierających działalność w zakresie m.in. informacji, doradztwa, pomocy prawnej i finansowej oraz szkoleń. W ten sposób będą one w stanie kontynuować i usprawniać swoje prace w tej dziedzinie. |
| --- | --- | --- |

(iii)

Odnośnie do roli związków zawodowych, stowarzyszeń przedsiębiorców i organizacji społeczeństwa obywatelskiego:

—

Zaleca Komisji, by podmiotom tym przyznano dostęp do konkretnych programów unijnych wspierających działalność w zakresie m.in. informacji, doradztwa, pomocy prawnej i finansowej oraz szkoleń. W ten sposób będą one w stanie kontynuować i usprawniać swoje prace w tej dziedzinie.

| — | Wzywa do wyjątkowego ponownego rozważenia wymogu współfinansowania w konkretnych programach UE w świetle pandemii i trudności kapitałowych. |
| --- | --- |

—

Wzywa do wyjątkowego ponownego rozważenia wymogu współfinansowania w konkretnych programach UE w świetle pandemii i trudności kapitałowych.

| (iv) | Zalecenia EKES-u dla państw członkowskich:






  — | Inspektoraty pracy powinny dysponować niezbędnymi zasobami, aby mogły skutecznie wykonywać zadania. W szczególności należy zintensyfikować kontrole w sektorach najwyższego ryzyka. |
| --- | --- | --- |

(iv)

Zalecenia EKES-u dla państw członkowskich:

—

Inspektoraty pracy powinny dysponować niezbędnymi zasobami, aby mogły skutecznie wykonywać zadania. W szczególności należy zintensyfikować kontrole w sektorach najwyższego ryzyka.

| — | Państwa powinny wykorzystać wszelkie środki, zwłaszcza media społecznościowe i audiowizualne, do prowadzenia kampanii informacyjnych i uświadamiających zarówno dla przedsiębiorców zatrudniających osoby z państw trzecich o nieuregulowanym statusie, informując ich o konsekwencjach, jak i dla samych pracowników, informując w wielu językach o ich prawach i o możliwościach korzystania z nich. W kampaniach tych związki zawodowe, stowarzyszenia przedsiębiorców i organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny mieć własną przestrzeń do przekazywania swoich przesłań. |
| --- | --- |

—

Państwa powinny wykorzystać wszelkie środki, zwłaszcza media społecznościowe i audiowizualne, do prowadzenia kampanii informacyjnych i uświadamiających zarówno dla przedsiębiorców zatrudniających osoby z państw trzecich o nieuregulowanym statusie, informując ich o konsekwencjach, jak i dla samych pracowników, informując w wielu językach o ich prawach i o możliwościach korzystania z nich. W kampaniach tych związki zawodowe, stowarzyszenia przedsiębiorców i organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny mieć własną przestrzeń do przekazywania swoich przesłań.

| — | Należy stworzyć linię telefoniczną, za pośrednictwem której migranci mogliby anonimowo zgłaszać przypadki wyzysku i inne niewłaściwe praktyki stosowane przez pracodawców. |
| --- | --- |

—

Należy stworzyć linię telefoniczną, za pośrednictwem której migranci mogliby anonimowo zgłaszać przypadki wyzysku i inne niewłaściwe praktyki stosowane przez pracodawców.

| 1.7. | W odniesieniu do kontroli EKES popiera zobowiązania KE i zalecenia skierowane do państw członkowskich, a także proponuje, co następuje:






  (i) | Państwom członkowskim:






  — | by ustanowiły strategie nadzoru ukierunkowane przede wszystkim na sektory ryzyka, zwiększyły liczbę inspektorów pracy i poprawiły skuteczność kontroli; |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.

(i)

Państwom członkowskim:

—

by ustanowiły strategie nadzoru ukierunkowane przede wszystkim na sektory ryzyka, zwiększyły liczbę inspektorów pracy i poprawiły skuteczność kontroli;

| — | by wdrożyły zalecenia Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dotyczące odsetka inspektorów pracy, a mianowicie 1 inspektora na 10 000 pracowników, gdyż jest to sposób na przydzielenie inspektoratom pracy wystarczających zasobów ludzkich do wykonywania ich zadań; |
| --- | --- |

—

by wdrożyły zalecenia Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dotyczące odsetka inspektorów pracy, a mianowicie 1 inspektora na 10 000 pracowników, gdyż jest to sposób na przydzielenie inspektoratom pracy wystarczających zasobów ludzkich do wykonywania ich zadań;

| — | by w odpowiedniej strategii zaznaczyły, iż kontrole nie będą przeprowadzane wspólnie z organami migracyjnymi oraz że inspektoraty pracy nie mają obowiązku zgłaszania władzom migrantów o nieuregulowanym statusie, z którymi zetkną się w kontrolowanych miejscach pracy; |
| --- | --- |

—

by w odpowiedniej strategii zaznaczyły, iż kontrole nie będą przeprowadzane wspólnie z organami migracyjnymi oraz że inspektoraty pracy nie mają obowiązku zgłaszania władzom migrantów o nieuregulowanym statusie, z którymi zetkną się w kontrolowanych miejscach pracy;

| — | by w krajach, w których partnerzy społeczni odgrywają już pewną rolę w kontrolach, rola ta była nadal respektowana; |
| --- | --- |

—

by w krajach, w których partnerzy społeczni odgrywają już pewną rolę w kontrolach, rola ta była nadal respektowana;

| — | by umożliwiły związkom zawodowym i organizacjom pracodawców uczestniczenie w działaniach kontrolnych, zgodnie z istniejącymi praktykami krajowymi, lecz z poszanowaniem norm MOP, zwłaszcza poprzez gromadzenie i wymianę informacji. |
| --- | --- |

—

by umożliwiły związkom zawodowym i organizacjom pracodawców uczestniczenie w działaniach kontrolnych, zgodnie z istniejącymi praktykami krajowymi, lecz z poszanowaniem norm MOP, zwłaszcza poprzez gromadzenie i wymianę informacji.

| (ii) | Komisji Europejskiej:






  — | by zachęcała państwa zapewnienia w każdym państwie członkowskim do 2024 r. (oczekiwana data następnego sprawozdania z wdrażania) (3) wystarczającej liczby inspektorów pracy zgodnie z konwencją nr 81, a w przypadku, gdyby tego nie uczyniły, przyjęła inicjatywę ustawodawczą w celu wdrożenia tej międzynarodowej normy w UE |
| --- | --- | --- |

(ii)

Komisji Europejskiej:

—

by zachęcała państwa zapewnienia w każdym państwie członkowskim do 2024 r. (oczekiwana data następnego sprawozdania z wdrażania) (3) wystarczającej liczby inspektorów pracy zgodnie z konwencją nr 81, a w przypadku, gdyby tego nie uczyniły, przyjęła inicjatywę ustawodawczą w celu wdrożenia tej międzynarodowej normy w UE

| (iii) | Odnośnie do zaangażowania Europejskiego Urzędu ds. Pracy (ELA) w kontrole:






  — | EKES zaleca KE i państwom członkowskim większe zaangażowanie Urzędu – zgodnie z przepisami rozporządzenia – w kontrole europejskie, ponieważ dowiedziono już, że wiele łańcuchów umów i podwykonawstwa pracowników migrujących o nieuregulowanym statusie działa na szczeblu europejskim, co wymaga działań kontrolnych na tym samym poziomie. |
| --- | --- | --- |

(iii)

Odnośnie do zaangażowania Europejskiego Urzędu ds. Pracy (ELA) w kontrole:

—

EKES zaleca KE i państwom członkowskim większe zaangażowanie Urzędu – zgodnie z przepisami rozporządzenia – w kontrole europejskie, ponieważ dowiedziono już, że wiele łańcuchów umów i podwykonawstwa pracowników migrujących o nieuregulowanym statusie działa na szczeblu europejskim, co wymaga działań kontrolnych na tym samym poziomie.

| 1.8. | W odniesieniu do luk w zakresie informacji EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji, by przy wsparciu Europejskiej Sieci Migracyjnej utworzyć informatyczny system przekazywania informacji oraz bazę danych w celu przekazywania terminowych, regularnych i porównywalnych informacji, przezwyciężając tym samym obecne ogromne trudności. EKES proponuje jednak, by KE przewidziała w odpowiednich przepisach, że ta baza danych nie może być wykorzystywana przez służby imigracyjne państw członkowskich do identyfikacji pracowników o nieuregulowanym statusie, a tym samym do odsyłania ich do krajów pochodzenia. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Cele komunikatu

| 2.1. | Przyjęty przez Komisję komunikat, który jest przedmiotem opinii EKES-u, ma na celu wzmocnienie wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE (4) i stanowi część bardziej ogólnego podejścia w ramach nowego aktu o migracji i azylu. Komisja oceni sposoby zwiększenia skuteczności dyrektywy oraz potrzebę wprowadzenia dodatkowych środków. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Omawiany komunikat wpisuje się również w obowiązek regularnego składania sprawozdań Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, o którym mowa w art. 16 dyrektywy. Określono w nim środki niezbędne do usprawnienia wdrażania dyrektywy i skoncentrowano się na następujących aspektach:






  — | kary wobec pracodawców (punkt 2), |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

kary wobec pracodawców (punkt 2),

| — | środki ochrony praw migrantów o nieuregulowanym statusie (punkt 3), |
| --- | --- |

—

środki ochrony praw migrantów o nieuregulowanym statusie (punkt 3),

| — | kontrole (punkt 4), |
| --- | --- |

—

kontrole (punkt 4),

| — | znaczne luki w zakresie informacji (punkt 5), |
| --- | --- |

—

znaczne luki w zakresie informacji (punkt 5),

| — | intensyfikacja działań UE przeciwko nielegalnemu zatrudnieniu (punkt 6). |
| --- | --- |

—

intensyfikacja działań UE przeciwko nielegalnemu zatrudnieniu (punkt 6).

| 2.3. | Niniejsza opinia dotyczy kluczowych aspektów związanych z każdym z tych tematów. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES odnotowuje, że trudno jest „oszacować skalę nielegalnego zatrudnienia w UE, ponieważ jest to zjawisko »ukryte« [...]. Istnieją przesłanki wskazujące na to, że nielegalne zatrudnienie migrantów o nieuregulowanym statusie jest powszechniejsze w miejscach, w których udział nieformalnej działalności gospodarczej jest wysoki. Chociaż szacuje się, że zatrudnienie nieformalne stanowi średnio 16,8 % całego zatrudnienia w UE, coraz trudniej jest określić ilościowo zakres nielegalnego zatrudnienia migrantów o nieuregulowanym statusie, w szczególności jeżeli chodzi o aspekty związane z płcią i pracą dzieci, ponieważ skala migracji nieuregulowanej pozostaje trudna do oszacowania” (5). Charakter i zakres nielegalnego zatrudnienia różnią się w poszczególnych państwach członkowskich. Jednym z głównych wyzwań na drodze do lepszego zrozumienia i rozwiązania tego problemu jest poprawa dostępności aktualnych i dokładnych danych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES zgadza się z Komisją, że „pracownicy nieposiadający wymaganych dokumentów mogą być również zatrudniani w ramach złożonych stosunków pracy obejmujących umowy podwykonawstwa, rekruterów i agencje pracy tymczasowej, a także platformy internetowe, na których publikuje się oferty pracy krótkoterminowej (np. dostawy żywności i posiłków, usługi transportowe), co dodatkowo utrudnia zidentyfikowanie pracodawców zatrudniających migrantów o nieuregulowanym statusie W tym względzie zapewnienie możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności całego łańcucha pracodawców ma na celu ochronę migrantów w szczególności w tych sektorach gospodarki, w których podwykonawstwo jest powszechne, np. w sektorze budownictwa, a także w nowo powstałym obszarze gospodarki związanym ze świadczeniem pracy za pośrednictwem platform internetowych” (6). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES zwraca uwagę, że w niektórych przypadkach skrajne i długotrwałe naruszanie praw człowieka i praworządności może być związane z innymi czynami przestępczymi i zaniedbaniami ze strony państwa, jak wskazano w przełomowym wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2017 r., w którym uznano za pracę przymusową poważny wyzysk pracowników migrujących przy zbieraniu truskawek w Nea Manolada w Grecji. Stwierdzono przy tym, że wyzysk pracowników jest jednym z aspektów handlu ludźmi (7). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W swoich wcześniejszych opiniach Komitet podkreślał potrzebę podjęcia jednoczesnych działań w celu stworzenia możliwości legalnej imigracji i zajęcia się przyczynami imigracji nieuregulowanej. W szczególności w opinii z inicjatywy własnej w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy przewidującej kary dla pracodawców zatrudniających obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE Komitet wyraził „wątpliwości co do treści proponowanej dyrektywy, terminu przedstawienia wniosku, a także kolejności przyjęcia wniosków legislacyjnych”, a z drugiej strony podkreślił „znaczenie skutecznego wdrożenia tej dyrektywy w państwach członkowskich, których zadanie nie będzie łatwe, ze względu na brak wystarczającej liczby wykwalifikowanych pracowników w organach nadzorczych, trudności przy podziale obowiązków między odpowiedzialnymi organami i wielką liczbę przedsiębiorstw, dla których przewidziany jest nadzór”. Na koniec stwierdził, że skuteczność dyrektywy zależeć będzie od rzeczywistego wdrożenia. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Pomimo pozytywnych aspektów zawartych w komunikacie EKES, po 12 latach obowiązywania dyrektywy ma poważne wątpliwości co do tego, czy jest to odpowiedni sposób zwalczania wyzysku pracowniczego migrantów o nieuregulowanym statusie i unormowania ich sytuacji w krajach przyjmujących. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES uważa również, że sama dyrektywa w sprawie kar wobec pracodawców nie jest wystarczająca, aby promować legalną migrację i przezwyciężyć imigrację nieuregulowaną. Potrzebne jest bardziej kompleksowe podejście łączące różne przepisy unijnej polityki w zakresie legalnej migracji z krajowymi wysiłkami na rzecz zwalczania pracy nierejestrowanej. Konieczne jest ułatwienie przedsiębiorstwom zatrudniania migrantów o odpowiednio uregulowanym statusie, a przepisy powinny być prostsze, jaśniejsze i nie nazbyt biurokratyczne. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Uwagi szczegółowe dotyczące kar wobec pracodawców

| 4.1. | Zdaniem Komitetu istotne jest, by dyrektywa przewidywała, że kary finansowe i sankcje karne będą skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, aby ograniczyć zachęty skłaniające pracodawców do zatrudniania migrantów o nieuregulowanym statusie. Kary powinny znacznie przewyższać korzyści ekonomiczne płynące z zatrudniania migrantów o nieuregulowanym statusie (8). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES zwraca również uwagę na przewidziane w dyrektywie dodatkowe środki administracyjne, takie jak utrata świadczeń publicznych, wykluczenie z udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, nakaz zwrotu dotacji publicznych, tymczasowe lub trwałe zamknięcie zakładu pracy lub cofnięcie pozwolenia na prowadzenie działalności. Potępia fakt, iż środki te są nadal niedostatecznie wykorzystywane, mimo że mogą zniechęcać pracodawców do zatrudniania migrantów o nieuregulowanym statusie (9). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Między państwami członkowskimi występują znaczne różnice pod względem wysokości kar finansowych i sankcji karnych (np. kary finansowe wahają się od 3 tys. EUR do 43 tys. EUR, a kara pozbawienia wolności od 8 dni do 12 lat) (10). Ważne byłoby jednak posiadanie informacji na temat przeglądu kombinacji różnych sankcji stosowanych w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES zwraca uwagę, że państwa członkowskie, w których wprowadzono surowszy system kar, uznają wyższe kary finansowe za skuteczny środek odstraszający pracodawców od uciekania się do nielegalnego zatrudnienia, natomiast państwa członkowskie, w których nakłada się niższe kary lub w których ryzyko nałożenia kar uznaje się za niskie w porównaniu z potencjalnymi zyskami z tytułu nielegalnego zatrudnienia, stwierdziły, że kary nie są dostatecznie odstraszające. Duże znaczenie ma to, że od 2014 r. jedenaście państw członkowskich zmieniło swoje ustawodawstwo w celu podwyższenia kwoty nałożonej grzywny (11). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zgadza się, że „[r]óżnica w poziomie grzywien nakładanych w państwach członkowskich zależy od szeregu czynników takich jak sytuacja gospodarcza i wysokość minimalnego wynagrodzenia w danym państwie członkowskim”, jak stwierdza Komisja, niemniej sądzi, że nie stanowi to uzasadnienia dla mało zniechęcających kar. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES uważa za niedopuszczalne istnienie istotnych rozbieżności między dostarczanymi przez państwa członkowskie informacjami dotyczącymi stosowania sankcji karnych wobec pracodawców a liczbą wszczynanych postępowań. Dostępne dane świadczą o tym, że zakres oddziaływania dyrektywy był niewielki, jeżeli chodzi o zniechęcanie do nielegalnego zatrudniania poprzez nakładanie kar, w związku z czym EKES potępia to, iż nie ustanowiono do tej pory efektywnie działających ram na rzecz nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar w całej UE (12). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES zauważa i podkreśla informacje zwrotne przekazane przez zainteresowane strony reprezentujące związki zawodowe i organizacje pozarządowe, które zgromadzono w trakcie ukierunkowanych konsultacji poświęconych tej problematyce i które potwierdzają, że kary stosowane wobec pracodawców dopuszczających się wyzysku wydają się niższe niż korzyści uzyskiwane z tytułu pracy nierejestrowanej i dumpingu socjalnego (13). Pracodawcy oceniają jednak, że sankcje są wystarczająco surowe, ważne zaś jest usprawnienie ich skutecznego i proporcjonalnego egzekwowania w kontekście wdrażania dyrektywy przez każde państwo członkowskie. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Uwagi szczegółowe dotyczące środków ochrony praw migrantów o nieuregulowanym statusie

| 5.1. | W art. 6 ust. 2 i art. 13 dyrektywy migrantom o nieuregulowanym statusie przyznano szereg praw w celu zapewnienia, aby byli oni należycie informowani oraz aby mogli składać skargi dotyczące naruszeń prawa pracy i dochodzić wypłaty zaległego wynagrodzenia. Przepisy te mają kluczowe znaczenie dla zagwarantowania ochrony migrantów przed ryzykiem wyzysku i nadużyć (14). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES przyjmuje do wiadomości i podziela stanowisko i analizę Komisji w tej dziedzinie, w szczególności odnośnie do następujących zagadnień:






  (i) | Konieczne są dalsze starania w zakresie wdrażania środków ochrony przewidzianych w dyrektywie, w szczególności jeżeli chodzi o dostęp do informacji, dostęp do wymiaru sprawiedliwości i odzyskiwanie zaległych należności, a także wydawanie zezwoleń na pobyt czasowy (15). |
| --- | --- | --- |

5.2.

(i)

Konieczne są dalsze starania w zakresie wdrażania środków ochrony przewidzianych w dyrektywie, w szczególności jeżeli chodzi o dostęp do informacji, dostęp do wymiaru sprawiedliwości i odzyskiwanie zaległych należności, a także wydawanie zezwoleń na pobyt czasowy (15).

| (ii) | Większość państw członkowskich zapewnia wyłącznie ogólne informacje na temat praw pracowniczych i nie przekazuje ukierunkowanych informacji istotnych z punktu widzenia specyficznej sytuacji pracowników migrujących o nieuregulowanym statusie. |
| --- | --- |

(ii)

Większość państw członkowskich zapewnia wyłącznie ogólne informacje na temat praw pracowniczych i nie przekazuje ukierunkowanych informacji istotnych z punktu widzenia specyficznej sytuacji pracowników migrujących o nieuregulowanym statusie.

| (iii) | Współpraca organów publicznych z partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi ma kluczowe znaczenie dla ułatwienia procesu wnoszenia skarg, ponieważ często mają one bezpośredni kontakt z pracownikami i mogą zwiększać świadomość, informować migrantów o nieuregulowanym statusie o przysługujących im prawach, budować wzajemne zaufanie oraz pomagać pracownikom w identyfikowaniu przypadków pracy nierejestrowanej i wyzysku pracowników w celu złożenia skargi. Rola partnerów społecznych i organizacji pozarządowych jest również bardzo ważna w kontekście ułatwienia procesu wnoszenia skarg i ujawniania przypadków wyzysku oraz zmniejszania obaw migrantów o nieuregulowanym statusie przed podleganiem procedurze powrotu w przypadku ujawnienia przez organy migracyjne. W znacznej większości państw członkowskich prawo nadaje tym zainteresowanym stronom, szczególnie związkom zawodowym, ważną rolę w ramach mechanizmu ułatwiającego wnoszenie skarg (16). |
| --- | --- |

(iii)

Współpraca organów publicznych z partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi ma kluczowe znaczenie dla ułatwienia procesu wnoszenia skarg, ponieważ często mają one bezpośredni kontakt z pracownikami i mogą zwiększać świadomość, informować migrantów o nieuregulowanym statusie o przysługujących im prawach, budować wzajemne zaufanie oraz pomagać pracownikom w identyfikowaniu przypadków pracy nierejestrowanej i wyzysku pracowników w celu złożenia skargi. Rola partnerów społecznych i organizacji pozarządowych jest również bardzo ważna w kontekście ułatwienia procesu wnoszenia skarg i ujawniania przypadków wyzysku oraz zmniejszania obaw migrantów o nieuregulowanym statusie przed podleganiem procedurze powrotu w przypadku ujawnienia przez organy migracyjne. W znacznej większości państw członkowskich prawo nadaje tym zainteresowanym stronom, szczególnie związkom zawodowym, ważną rolę w ramach mechanizmu ułatwiającego wnoszenie skarg (16).

| (iv) | Migranci o nieuregulowanym statusie, którzy doświadczyli wyzysku pracowników, napotykają trudności, jeżeli chodzi o dostęp do procedur wydawania zezwoleń na pobyt lub warunki przyznawania takich zezwoleń. Zainteresowane strony zgłosiły, że poszkodowani pracownicy borykają się z brakiem dostępu do informacji i porad prawnych na temat dostępności zezwoleń oraz sposobu składania wniosków lub ubiegania się o ich rozpatrzenie, informacji na temat tego, że wydanie zezwolenia często jest powiązane z zarzutami karnymi przeciwko konkretnym pracodawcom oraz na temat tego, że zezwolenie jest uzależnione od udziału poszkodowanego pracownika w postępowaniu karnym, mimo że dyrektywa nie przewiduje takiego wymogu (17). |
| --- | --- |

(iv)

Migranci o nieuregulowanym statusie, którzy doświadczyli wyzysku pracowników, napotykają trudności, jeżeli chodzi o dostęp do procedur wydawania zezwoleń na pobyt lub warunki przyznawania takich zezwoleń. Zainteresowane strony zgłosiły, że poszkodowani pracownicy borykają się z brakiem dostępu do informacji i porad prawnych na temat dostępności zezwoleń oraz sposobu składania wniosków lub ubiegania się o ich rozpatrzenie, informacji na temat tego, że wydanie zezwolenia często jest powiązane z zarzutami karnymi przeciwko konkretnym pracodawcom oraz na temat tego, że zezwolenie jest uzależnione od udziału poszkodowanego pracownika w postępowaniu karnym, mimo że dyrektywa nie przewiduje takiego wymogu (17).

| (v) | Agencja Praw Podstawowych zwraca uwagę, że w niektórych państwach członkowskich migranci o nieuregulowanym statusie nie korzystają z dostępnych systemów wnoszenia skarg. Może to wynikać z kilku powodów: braku zachęt dla pracowników do zgłaszania się; ograniczonych informacji na temat przysługujących im praw i dostępnych mechanizmów wnoszenia skarg; barier ekonomicznych, takich jak opłaty za członkostwo w związkach zawodowych, które udzielają pomocy tylko swoim członkom; oraz, przede wszystkim, strachu przed byciem ujawnionym, zatrzymanym i odesłanym (18). |
| --- | --- |

(v)

Agencja Praw Podstawowych zwraca uwagę, że w niektórych państwach członkowskich migranci o nieuregulowanym statusie nie korzystają z dostępnych systemów wnoszenia skarg. Może to wynikać z kilku powodów: braku zachęt dla pracowników do zgłaszania się; ograniczonych informacji na temat przysługujących im praw i dostępnych mechanizmów wnoszenia skarg; barier ekonomicznych, takich jak opłaty za członkostwo w związkach zawodowych, które udzielają pomocy tylko swoim członkom; oraz, przede wszystkim, strachu przed byciem ujawnionym, zatrzymanym i odesłanym (18).

| (vi) | Partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe również odgrywają kluczową rolę w promowaniu oraz wdrażaniu środków ochronnych określonych w dyrektywie, a także w ułatwianiu dotarcia do migrantów o nieuregulowanym statusie. W toku opracowywania tych działań KE wzmocni dialog z partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi reprezentującymi pracowników nieposiadających wymaganych dokumentów oraz zaangażuje się w prace europejskiej platformy na rzecz przeciwdziałania pracy nierejestrowanej. |
| --- | --- |

(vi)

Partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe również odgrywają kluczową rolę w promowaniu oraz wdrażaniu środków ochronnych określonych w dyrektywie, a także w ułatwianiu dotarcia do migrantów o nieuregulowanym statusie. W toku opracowywania tych działań KE wzmocni dialog z partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi reprezentującymi pracowników nieposiadających wymaganych dokumentów oraz zaangażuje się w prace europejskiej platformy na rzecz przeciwdziałania pracy nierejestrowanej.

| 5.3. | EKES zwraca uwagę, że nawet jeśli pracownicy migrujący o nieuregulowanym statusie są informowani o przysługujących im prawach przez związki zawodowe, organizacje społeczeństwa obywatelskiego lub służby publiczne, mogą nie chcieć wnieść skargi przeciwko pracodawcom w celu odzyskania niewypłaconego wynagrodzenia lub bać się zgłosić potencjalne sytuacje wyzysku ze względu na możliwość otrzymania nakazu powrotu, utraty dochodów oraz, w niektórych przypadkach, odwetu ze strony pracodawców. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Uwagi szczegółowe dotyczące kontroli

| 6.1. | EKES zgadza się ze zdaniem Komisji, że kontrole są jednym z najważniejszych narzędzi wykrywania pracodawców zatrudniających migrantów o nieuregulowanym statusie i sytuacji, w których dochodzi do wyzysku. Pracodawcy mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności i ukarani właśnie na podstawie takich kontroli, a w celu zapewnienia ochrony pracowników migrujących o nieuregulowanym statusie, którzy doświadczyli wyzysku, mogą zostać wprowadzone niezbędne środki. W art. 13 ust. 1 dyrektywy na państwa członkowskie nałożono wymóg, aby na ich terytorium przeprowadzane były skuteczne i odpowiednie kontrole na podstawie oceny ryzyka umożliwiającej wskazanie sektorów działalności obarczonych największym ryzykiem, bez których to kontroli nie jest możliwe osiągnięcie celów dyrektywy (19). EKES podkreśla również, że oprócz zapewnienia skutecznych kontroli należy także zająć się innymi problemami związanymi z zatrudnianiem obywateli państw trzecich o nieuregulowanym statusie. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES z zaskoczeniem zauważa, że w komunikacie nie wspomniano w ogóle o zaangażowaniu Europejskiego Urzędu ds. Pracy w kontrole europejskie, zważywszy na to, iż – jak wiadomo – wiele łańcuchów umów i podwykonawstwa pracowników migrujących o nieuregulowanym statusie działa na szczeblu europejskim, co wymaga działań kontrolnych na tym samym poziomie. Stwierdza, że należy zmienić tę sytuację. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES w pełni popiera konkluzje Komisji dotyczące kontroli, w szczególności następujące kwestie:






  (i) | Liczba kontroli przeprowadzanych w ramach obecnego systemu prawdopodobnie nie zniechęci pracodawców do zatrudniania migrantów o nieuregulowanym statusie. Odsetek pracodawców podlegających kontrolom zazwyczaj jest bardzo niski. W związku z tym pracodawcy mogą uznać, że korzyści ekonomiczne płynące z nielegalnego zatrudnienia przewyższają prawdopodobieństwo wykrycia w trakcie kontroli (20). |
| --- | --- | --- |

6.3.

(i)

Liczba kontroli przeprowadzanych w ramach obecnego systemu prawdopodobnie nie zniechęci pracodawców do zatrudniania migrantów o nieuregulowanym statusie. Odsetek pracodawców podlegających kontrolom zazwyczaj jest bardzo niski. W związku z tym pracodawcy mogą uznać, że korzyści ekonomiczne płynące z nielegalnego zatrudnienia przewyższają prawdopodobieństwo wykrycia w trakcie kontroli (20).

| (ii) | Państwa członkowskie i inne zainteresowane strony zgłaszają, że organom inspekcji pracy często brakuje pracowników i zasobów, co ma wpływ na liczbę i częstotliwość przeprowadzanych kontroli (21). |
| --- | --- |

(ii)

Państwa członkowskie i inne zainteresowane strony zgłaszają, że organom inspekcji pracy często brakuje pracowników i zasobów, co ma wpływ na liczbę i częstotliwość przeprowadzanych kontroli (21).

| (iii) | W związku z tym zainteresowane strony promują koncepcję rozdzielenia inspekcji pracy i działań organów ścigania/organów imigracyjnych za pomocą „bariery ochronnej”, która zapewniłaby, że migranci o nieuregulowanym statusie wykryci podczas kontroli nie zostaną przekazani organom imigracyjnym w celu przeprowadzenia procedury powrotu (22). |
| --- | --- |

(iii)

W związku z tym zainteresowane strony promują koncepcję rozdzielenia inspekcji pracy i działań organów ścigania/organów imigracyjnych za pomocą „bariery ochronnej”, która zapewniłaby, że migranci o nieuregulowanym statusie wykryci podczas kontroli nie zostaną przekazani organom imigracyjnym w celu przeprowadzenia procedury powrotu (22).

| 6.4. | W związku z tym EKES uważa za niedopuszczalne, że w kilku państwach członkowskich kontrole nie są ukierunkowane na sektory ryzyka, co jest niezgodne z wymogiem określonym w dyrektywie (23). W większości państw członkowskich sektory, w których ryzyko nielegalnego zatrudnienia występuje najczęściej, to rolnictwo, budownictwo, produkcja, opieka domowa oraz pomoc społeczna, hotelarstwo i usługi żywieniowe. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | EKES przypomina o stanowisku Agencji Praw Podstawowych (FRA), że kontrole przeprowadzane wspólnie przez organy pracy i jednostki ds. zwalczania handlu ludźmi lub inne wyspecjalizowane jednostki przeszkolone w zakresie identyfikowania przypadków wyzysku pracowników mogą pomóc w identyfikowaniu migrantów będących ofiarami wyzysku pracowników lub handlu ludźmi (24). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | W nawiązaniu do stanowiska FRA EKES zaznacza, iż zainteresowane strony działające w terenie podkreślają, że wyzyskiwani pracownicy są często zniechęcani do zgłaszania swojej sytuacji w czasie kontroli ze względu na ryzyko zatrzymania i powrotu, zwłaszcza jeżeli kontrole są przeprowadzane wspólnie przez organy inspekcji pracy i policję/organy imigracyjne. |
| --- | --- |

6.6.

7.   Uwagi szczegółowe dotyczące znacznych luk w zakresie informacji

| 7.1. | W dyrektywie przewidziano wymóg, aby państwa członkowskie corocznie informowały KE o liczbie przeprowadzonych kontroli i ich wynikach, o zaległych należnościach wypłaconych przez pracodawców, pozostałych zastosowanych środkach oraz o ułatwieniach w zakresie wnoszenia skarg. Informacje te mają kluczowe znaczenie dla oceny sposobu wdrażania środków przewidzianych w dyrektywie oraz ich konsekwencji. Państwa członkowskie przekazują bardzo ograniczone i zróżnicowane informacje, co prowadzi do znacznych luk w zakresie danych dotyczących kontroli i ich wyników (25). |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Brak wiarygodnych i kompletnych informacji utrudnia dokonanie rozstrzygającej oceny tego, czy dyrektywa miała wpływ na powstrzymanie i ograniczenie nielegalnego zatrudnienia oraz czy sankcje karne w państwach członkowskich są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Lepsze gromadzenie informacji przyczyniłoby się do zapewnienia skuteczniejszej strategii egzekwowania przepisów zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie UE (26). |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji, by przy wsparciu Europejskiej Sieci Migracyjnej (ESM) utworzyć informatyczny system przekazywania informacji oraz bazę danych w celu przekazywania terminowych, regularnych i porównywalnych informacji (27). ESM może być również użytecznym narzędziem oferowania szans na wzajemne uczenie się i wymianę praktyk między państwami członkowskimi a odpowiednimi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | EKES jest zdania, że ta baza danych powinna być zgodna z przepisami ogólnego rozporządzenia o ochronie danych i nie może być wykorzystywana przez służby imigracyjne państw członkowskich do identyfikacji pracowników o nieuregulowanym statusie, a tym samym do odsyłania ich do krajów pochodzenia. |
| --- | --- |

7.4.

8.   Uwagi szczegółowe dotyczące intensyfikacji działań przeciwko nielegalnemu zatrudnieniu

| 8.1. | EKES w pełni popiera następujące stanowiska i zamiary Komisji przedstawione w komunikacie: |
| --- | --- |

8.1.

| 8.1.1. | Aby przeciwdziałać migracji nieuregulowanej, UE musi uwzględnić wszystkie aspekty tego zjawiska, stosując kompleksowe podejście, jak wskazano w nowym pakcie. Poza uwzględnieniem podstawowych przyczyn migracji, wznowieniem walki z przemytnikami migrantów w ramach partnerstwa z państwami trzecimi oraz zintensyfikowaniem działań na rzecz otwierania legalnych dróg migracji do UE konieczne jest, aby UE wzmocniła również swoją reakcję na nielegalne zatrudnienie, będące czynnikiem sprzyjającym nielegalnej migracji oraz źródłem wyzysku i nadużyć. W tym celu konieczne jest zapewnienie skuteczniejszego wdrażania i egzekwowania dyrektywy w sprawie kar wobec pracodawców, czyli najważniejszego dostępnego narzędzia, którego potencjał nie został jeszcze w pełni wykorzystany (28). |
| --- | --- |

8.1.1.

| 8.1.2. | Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w ich staraniach na rzecz wdrażania dyrektywy, a jednocześnie stale monitorować wykonywanie jej przepisów, kładąc nacisk na ich skuteczne egzekwowanie. Po przyjęciu obecnego komunikatu Komisja nawiąże współpracę z odpowiednimi organami państw członkowskich w celu uzyskania dodatkowych informacji dotyczących realizacji kluczowych obowiązków w zakresie kar i sankcji, kontroli oraz ochrony praw migrantów wynikających z dyrektywy oraz w celu określenia możliwych rozwiązań. W stosownych przypadkach Komisja będzie wszczynać postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (29). |
| --- | --- |

8.1.2.

| 8.1.3. | Do końca 2022 r. KE wdroży środki przedstawione w komunikacie i przedstawi osiągnięte wyniki w kolejnym sprawozdaniu z wdrażania najpóźniej do 2024 r. W świetle postępów osiągniętych dzięki zaleceniom przedstawionym w komunikacie oraz wznowionym staraniom na rzecz wdrażania i egzekwowania przepisów, a także biorąc pod uwagę ewentualne zmiany w obszarze nielegalnego zatrudnienia oraz kwestię, czy dyrektywa w sprawie kar wobec pracodawców jest nadal odpowiednia, aby te zmiany uwzględniać, KE rozważy następnie, czy konieczna jest nowelizacja obowiązujących ram prawnych (30). |
| --- | --- |

8.1.3.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Komunikat COM(2021) 592 final, s. 1.

1

(2)  Zob. COM(2021) 592 final, punkt 1.

2

(3)  COM(2021) 592 final, punkt 6.

3

(4)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. przewidująca minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich (Dz.U. L 168 z 30.6.2009, s. 24).

4

(5)  Zob. COM(2021) 592 final, Wprowadzenie.

5

(6)  Zob. COM(2021) 592 final, punkt 2.3.

6

(7)  Chowdury i inni przeciwko Grecji. Dramatyczne warunki panujące w Manoladzie przyciągnęły uwagę w 2013 r., kiedy nadzorcy gospodarstwa otworzyli ogień, poważnie raniąc 30 pracowników Bangladeszu protestujących z powodu nieotrzymania zarobków.

7

(8)  Zob. COM(2021) 592 final, punkt 2.

8

(9)  Zob. COM(2021) 592 final, punkt 2.3.

9

(10)  Zob. COM(2021) 592 final, punkt 2.1 i 2.2.

10

(11)  COM(2021) 592 final, punkt 2.1.

11

(12)  COM(2021) 592 final, punkt 2.2.

12

(13)  COM(2021) 592 final, punkt 2.2.

13

(14)  COM(2021) 592 final, punkt 3.

14

(15)  COM(2021) 592 final, punkt 3.

15

(16)  COM(2021) 592 final, punkt 3.2.

16

(17)  COM(2021) 592 final, punkt 3.2.

17

(18)  COM(2021) 592 final, punkt 3.2.

18

(19)  COM(2021) 592 final, punkt 4.1.

19

(20)  COM(2021) 592 final, punkt 4.1.

20

(21)  COM(2021) 592 final, punkt 4.1.

21

(22)  COM(2021) 592 final, punkt 4.1.

22

(23)  COM(2021) 592 final, punkt 4.1.

23

(24)  COM(2021) 592 final, punkt 4.1.

24

(25)  COM(2021) 592 final, punkt 5.

25

(26)  COM(2021) 592 final, punkt 5.

26

(27)  COM(2021) 592 final, punkt 5.

27

(28)  COM(2021) 592 final, punkt 6.

28

(29)  COM(2021) 592 final, punkt 6.

29

(30)  COM(2021) 592 final, punkt 6.

30

---

ZAŁĄCZNIK

Następująca poprawka, która uzyskała poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, została odrzucona w trakcie debaty (art. 59 ust. 3 regulaminu wewnętrznego):

POPRAWKA 5

SOC/705 – Kary wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich

Punkt 1.7 ppkt (i) tiret trzecie

Zmienić:

| Opinia sekcji | Poprawka |
| --- | --- |
| — | by w odpowiedniej strategii zaznaczyły, iż kontrole nie będą przeprowadzane wspólnie z organami migracyjnymi oraz że inspektoraty pracy nie mają obowiązku zgłaszania władzom migrantów o nieuregulowanym statusie, z którymi zetkną się w kontrolowanych miejscach pracy; |

Opinia sekcji

Poprawka

—

by w odpowiedniej strategii zaznaczyły, iż kontrole nie będą przeprowadzane wspólnie z organami migracyjnymi oraz że inspektoraty pracy nie mają obowiązku zgłaszania władzom migrantów o nieuregulowanym statusie, z którymi zetkną się w kontrolowanych miejscach pracy;

| — | by wezwały do wyjaśnienia strategii kontroli przeprowadzanych przez inspektoraty pracy oraz ich zawodowej odpowiedzialności za identyfikację migrantów o nieuregulowanym statusie. EKES zauważa, że wspólne kontrole przeprowadzane przez inspektoraty pracy i organy migracyjne mają często na celu egzekwowanie przepisów imigracyjnych. Należy odnotować, że tego rodzaju kontrole mogą zniechęcać wyzyskiwanych pracowników do dzielenia się swymi doświadczeniami podczas kontroli. W związku z tym EKES wzywa do jasnego zdefiniowania strategii inspektoratów pracy oraz ich zobowiązań prawnych. |
| --- | --- |

—

by wezwały do wyjaśnienia strategii kontroli przeprowadzanych przez inspektoraty pracy oraz ich zawodowej odpowiedzialności za identyfikację migrantów o nieuregulowanym statusie. EKES zauważa, że wspólne kontrole przeprowadzane przez inspektoraty pracy i organy migracyjne mają często na celu egzekwowanie przepisów imigracyjnych. Należy odnotować, że tego rodzaju kontrole mogą zniechęcać wyzyskiwanych pracowników do dzielenia się swymi doświadczeniami podczas kontroli. W związku z tym EKES wzywa do jasnego zdefiniowania strategii inspektoratów pracy oraz ich zobowiązań prawnych.

Uzasadnienie

Należy wyjaśnić rolę inspektoratów i podkreślić, że w ramach swoich obowiązków zawodowych są odpowiedzialne za zgłaszanie władzom obecności migrantów o nieuregulowanym statusie, którzy mogą znajdować się w kontrolowanych miejscach pracy, przy jednoczesnym uznaniu, że wspólne kontrole mogą zniechęcać wyzyskiwanych pracowników do dzielenia się przy tej okazji swoimi doświadczeniami. Wskazane jest doprecyzowanie strategii inspektoratów pracy.

Wynik głosowania:

| Za: | 48 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 70 |
| Wstrzymało się: | 16 |

Za:

48

Przeciw:

70

Wstrzymało się:

16

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/90 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/90

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Odnowiony unijny plan działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025«”

[COM(2021) 591 final]

(2022/C 290/15)

| Sprawozdawca: | José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Pietro Vittorio BARBIERI |

Sprawozdawca:

José Antonio MORENO DÍAZ

Współsprawozdawca:

Pietro Vittorio BARBIERI

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 7.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 212/0/5 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 1.12.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

7.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

212/0/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Przemyt migrantów to transgraniczna działalność przestępcza, która zagraża życiu ludzi, godzi w prawa podstawowe i zakłóca prawidłowe zarządzanie przepływami migracyjnymi. W ciągu ostatnich 20 lat przemyt ludzi nasilił się w wyniku wielu czynników zmuszających ludzi do opuszczenia kraju pochodzenia (naruszenia praw człowieka, przemoc, konflikty, nierówności, czynniki gospodarcze i środowiskowe itp.), lecz także ze względu na brak legalnych sposobów przedostania się na terytorium wielu krajów. Ograniczenia, które przybrały na sile w związku z pandemią COVID-19, spowodowały wzrost liczby osób korzystających z nielegalnych siatek, co pociąga za sobą wszelkie związane z tym zagrożenia. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Od samego początku europejska polityka migracyjna ma na celu m.in. zwalczanie tej działalności przestępczej, zapobieganie wyzyskowi migrantów przez siatki przestępcze oraz ograniczanie zachęt do migracji nieuregulowanej. Odnowiony unijny plan działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025 należy rozumieć jako sposób zapewnienia ciągłości i poprawy działań UE mających przeciwdziałać tej działalności przestępczej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Według Europolu ponad 90 % osób wjeżdżających w sposób nieuregulowany na terytorium Unii Europejskiej część podróży odbyło z pomocą siatek zajmujących się przemytem migrantów. Unia Europejska uważa, że w ramach zwalczania przemytu migrantów kwestią priorytetową jest współpraca z krajami partnerskimi w celu ograniczenia zachęt do odbywania tych niebezpiecznych podróży, zajęcia się pierwotnymi przyczynami migracji nieuregulowanej, wspierania uporządkowanej migracji oraz legalnych i bezpiecznych szlaków do krajów Unii Europejskiej, lepszego zarządzania wspólnymi granicami, uwzględnienia czynników zachęcających, takich jak nieuregulowane zatrudnienie, a także ułatwiania powrotu i reintegracji osobom znajdującym się w sytuacji nieuregulowanej na terytorium UE. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje odnowiony plan działania UE i zaproponowane w nim kompleksowe podejście jako kontynuację działań Unii Europejskiej na rzecz zwalczania przemytu migrantów. Przyjmuje się, że przemyt jako działalność przestępcza zagraża życiu migrantów i narusza ich prawa, bezprawnie wykorzystuje osoby usiłujące przedostać się na terytorium UE, a także stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa europejskiego. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES zdaje sobie sprawę, że priorytetem Unii Europejskiej jest ochrona granic zewnętrznych, lecz zwraca uwagę, że zawsze musi się ona odbywać z poszanowaniem praw człowieka i nienaruszalności międzynarodowego prawa publicznego. Bez wyjątku należy chronić ludzi i unikać traktowania solidarności jako przestępstwa. W każdym razie walka z przemytem migrantów nigdy nie może być skierowana przeciwko samym migrantom ani przeciwko niesionym im pomocy humanitarnej i wsparciu. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma walka z przemytem migrantów za pomocą podejścia obejmującego całe szlaki migracyjne. Oznacza to wzmocnienie proponowanych środków przeciwko sieciom przemytniczym poprzez poprawę współpracy sądowej i policyjnej, poprawę współpracy i dialogu z krajami sąsiadującymi w zakresie zwalczania siatek przemytniczych, wzmocnienie działań mających na celu zapobieganie wyzyskowi i zapewnienie ochrony przemycanych osób oraz bardziej skoordynowane i zdecydowane zwalczanie nielegalnego zatrudnienia i wyzysku pracowników. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zgadza się z potrzebą wyeliminowania popytu w celu pozbawienia zysków sieci zajmujących się przemytem ludzi. Ostrzega jednak przed błędami, które mogą wyniknąć z zajęcia się wyłącznie stroną podaży (siatkami). W związku z tym zwraca uwagę, że zapewnienie legalnych, skutecznych i bezpiecznych szlaków, a także ochrona prawa do azylu mają kluczowe znaczenie dla wyeliminowania znacznej części tej nielegalnej działalności. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zdecydowanie potępia również instrumentalizację migrantów i osób ubiegających się o azyl jako elementów destabilizacji UE (1). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca uwagę, że ochrona ludzi oraz opieka medyczna (2) i pomoc solidarnościowa nie powinny być uważane za przestępstwa i traktowane w taki sam sposób jak sieci przemytnicze. Należy je ścigać tylko wtedy, gdy działanie ma z założenia na celu uzyskanie, bezpośrednio lub pośrednio, korzyści finansowej lub innej korzyści materialnej (3). Jeżeli działania pomocowe były motywowane względami humanitarnymi, należy wyraźnie włączyć klauzulę obowiązkowego zwolnienia z odpowiedzialności. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Przemyt migrantów to transgraniczna działalność przestępcza, która zagraża życiu ludzi, godzi w prawa podstawowe i zakłóca prawidłowe zarządzanie przepływami migracyjnymi. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W ciągu ostatnich 20 lat przemyt ludzi nasilił się w wyniku wielu czynników zmuszających ludzi do opuszczenia kraju pochodzenia (naruszenia praw człowieka, przemoc, konflikty, nierówności, czynniki gospodarcze i środowiskowe itp.), lecz także ze względu na brak legalnych sposobów przedostania się na terytorium wielu krajów. Ograniczenia, które przybrały na sile w związku z pandemią COVID-19, spowodowały wzrost liczby osób korzystających z nielegalnych siatek, co pociąga za sobą wszelkie związane z tym zagrożenia (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Główna różnica między przemytem migrantów a handlem ludźmi polega na tym, że migranci dobrowolnie uczestniczą w procesie migracji, płacąc za usługi przemytnikowi w celu przekroczenia granicy międzynarodowej, natomiast w tym drugim przypadku ludzie padają ofiarą handlu w celu wykorzystania do pracy, w celach seksualnych lub do pozyskania narządów i są ofiarami potrzebującymi pomocy i wsparcia. Handel ludźmi nie zawsze ma charakter transgraniczny. Oba zjawiska są często ze sobą powiązane, ponieważ ofiary przemytu ludzi mogą stać się ofiarami przemytników w celu wykorzystania do pracy, w celach seksualnych lub w celu innego wyzysku. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Od samego początku europejska polityka migracyjna dąży m.in. do zwalczania tej działalności przestępczej, zapobiegania wyzyskowi migrantów przez siatki przestępcze oraz ograniczania zachęt do migracji nieuregulowanej. W pakcie o migracji i azylu przedstawionym przez Komisję Europejską w 2020 r. zauważono, że kwestią pierwszoplanową jest walka z przemytem migrantów oraz że „UE zacieśni współpracę z krajami pochodzenia i tranzytu, aby zapobiegać niebezpiecznym podróżom i niedozwolonemu przekraczaniu granicy, m.in. poprzez indywidualne partnerstwa z państwami trzecimi w zakresie zwalczania przemytu migrantów”. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Według Europolu ponad 90 % osób wjeżdżających w sposób nieuregulowany na terytorium Unii Europejskiej część podróży odbyło z pomocą siatek zajmujących się przemytem migrantów. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Odnowiony unijny plan działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025 należy rozumieć jako sposób zapewnienia ciągłości działań UE mających przeciwdziałać tej działalności przestępczej. Przemyt migrantów musi być postrzegany nie tylko jako wyzwanie migracyjne, ale również jako zagrożenie dla bezpieczeństwa dotyczące zewnętrznych granic UE. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie zarządzanie granicami zewnętrznymi UE i ich ochrona z poszanowaniem międzynarodowych ram prawnych i praw podstawowych. Aby zapobiegać przemytowi migrantów do UE, Unia musi wzmocnić wspólne normy i procedury w sposób zapewniający poszanowanie praw człowieka i norm międzynarodowych. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Unia Europejska uważa, że w ramach zwalczania przemytu migrantów kwestią priorytetową jest współpraca z krajami partnerskimi w celu ograniczenia zachęt do odbywania tych niebezpiecznych podróży, zajęcia się różnorodnymi pierwotnymi przyczynami migracji nieuregulowanej, wspierania uporządkowanej migracji oraz legalnych i bezpiecznych szlaków do krajów Unii Europejskiej, lepszego zarządzania wspólnymi granicami, a także ułatwiania powrotu i reintegracji osobom znajdującym się w sytuacji nieuregulowanej na terytorium europejskim (5). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Zwalczanie przemytu ludzi obejmuje również lepsze stosowanie dyrektywy w sprawie kar wobec pracodawców (6) oraz zrozumienie, że nieuregulowana praca zachęca do migracji nieuregulowanej i że może być powiązana z przemytem migrantów. Należy pamiętać, że w UE znajdują się pracownicy zagraniczni o nieuregulowanym statusie dlatego, że pracodawcy działający niezgodnie z prawem zapewniają im nielegalną pracę, która nie spełnia minimalnych warunków dotyczących wynagrodzenia, czasu pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy itp. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | W odnowionym planie działania UE na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025 uwzględniono wyniki ukierunkowanych i publicznych konsultacji, które odbyły się w okresie od 19 marca do 11 czerwca 2021 r. Przyczyniając się do zakłócenia działalności przestępczej, plan wspiera również cele strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa (7), unijnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej na lata 2021–2025 (8) oraz strategii UE w zakresie zwalczania handlu ludźmi na lata 2021–2025 (9). |
| --- | --- |

2.9.

3.   Uwagi na temat odnowionego planu działania UE na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje odnowiony plan działania UE i zaproponowane w nim kompleksowe podejście jako kontynuację działań Unii Europejskiej na rzecz zwalczania przemytu migrantów i handlu ludźmi. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Przyjmuje się, że przemyt jako działalność przestępcza zagraża życiu migrantów i narusza ich prawa, a także bezprawnie wykorzystuje osoby usiłujące przedostać się na terytorium UE. W związku z tym EKES uważa, że należy wprowadzić mechanizmy i narzędzia niezbędne do zwalczania tej działalności przestępczej. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES zdaje sobie sprawę, że priorytetem Unii Europejskiej jest również ochrona granic zewnętrznych, lecz zwraca uwagę, że zawsze musi się ona odbywać z poszanowaniem praw człowieka i nienaruszalności międzynarodowego prawa publicznego. Bez wyjątku należy chronić ludzi i unikać traktowania solidarności jako przestępstwa. W każdym razie walka z przemytem migrantów nigdy nie może być skierowana przeciwko samym migrantom ani przeciwko niesionym im pomocy humanitarnej i wsparciu. Nie może również stanowić pretekstu do zniesienia prawa do azylu zarówno w UE, jak i w skali międzynarodowej. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ochrona ludzi oraz opieka medyczna (10) i pomoc solidarnościowa nie powinny być uważane za przestępstwa i traktowane w taki sam sposób jak sieci przemytnicze. Należy je ścigać tylko wtedy, gdy działanie ma z założenia na celu uzyskanie, bezpośrednio lub pośrednio, korzyści finansowej lub innej korzyści materialnej (11). Jeżeli działania pomocowe były motywowane względami humanitarnymi, należy wyraźnie włączyć klauzulę obowiązkowego zwolnienia z odpowiedzialności. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma zwalczanie przemytu migrantów za pomocą podejścia uwzględniającego całe szlaki migracyjne oraz zrozumienie, że brak legalnych i bezpiecznych szlaków jest jednym z powodów rozwoju siatek zajmujących się przemytem migrantów. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES sądzi również, że nieuregulowana praca może być powiązana z siatkami zajmującymi się przemytem ludzi, którzy często padają ofiarą wyzysku pracowników. W związku z tym jest zdania, że należy podjąć wysiłki na rzecz poprawy wdrażania dyrektywy w sprawie kar wobec pracodawców oraz bardziej skoordynowanego i zdecydowanego zwalczania nieuregulowanego zatrudnienia i wyzysku pracowników. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES uważa, że konieczne jest wzmocnienie proponowanych środków przeciwko siatkom zajmującym się przemytem migrantów dzięki poprawie współpracy sądowej i policyjnej, wsparciu prac europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) i Eurojustu oraz usprawnieniu gromadzenia informacji i kampanii informacyjnych u źródła na temat zagrożeń związanych z przemytem migrantów. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że to zintegrowane podejście obejmuje również poprawę współpracy i dialogu z krajami sąsiadującymi w walce z siatkami zajmującymi się przemytem migrantów, lecz ostrzega przed ryzykiem wywarcia negatywnego wpływu na współpracę z tymi krajami, co mogłoby doprowadzić do wzmocnienia siatek poprzez niesłuszne stosowanie takich koncepcji jak powrót i reintegracja. W tym względzie należy odnotować, że w komunikacie Komisji słusznie zwrócono uwagę na rosnącą rolę, jaką podmioty państwowe odgrywają w sztucznym tworzeniu i ułatwianiu imigracji nieuregulowanej w celu destabilizacji UE. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES uważa, że niezbędne jest wzmocnienie działań zapobiegających wyzyskowi i zapewniających ochronę przemycanych osób. W związku z tym jest zdania, że zgodnie z podejściem uwzględniającym całe szlaki migracyjne należy opracować działania pilotażowe, w których brałyby udział organy administracji i podmioty społeczne z krajów pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES uważa, że przydatny jest rozwój operacyjnych partnerstw z państwami trzecimi na rzecz zwalczania handlu ludźmi, lecz zwraca uwagę, że porozumienia te nie mogą godzić w przewodnie zasady Unii Europejskiej ani nie mogą być uzgadniane z krajami, w których dochodzi do systematycznych naruszeń praw człowieka. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES uważa, że w odnowionym unijnym planie działania UE na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025 udało się wskazać zagrożenia związane z tą działalnością przestępczą oraz szybkość, z jaką siatki zajmujące się przemytem migrantów dostosowują się do okoliczności i wykorzystują jak najlepiej nowe technologie. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES zgadza się z omówioną w odnowionym planie działania potrzebą wyeliminowania popytu w celu pozbawienia zysków sieci zajmujących się przemytem ludzi. Ostrzega jednak przed błędami, które mogą wyniknąć z zajęcia się wyłącznie stroną podaży (siatkami) bez zrozumienia potrzeby przeprowadzenia reform strukturalnych w celu zmniejszenia popytu. W związku z tym zwraca uwagę, że zapewnienie legalnych, skutecznych i bezpiecznych szlaków, a także ochrona prawa do azylu mają kluczowe znaczenie dla wyeliminowania znacznej części tej nielegalnej działalności. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES wyraża zaniepokojenie, że lepsze zapobieganie przemytowi – co popiera – może stanowić naruszenie mechanizmów pomocy najbardziej narażonym migrantom. Podkreśla fakt, że w ostatnich miesiącach nasiliły się działania partii i rządów zmierzające do uznawania aktów solidarności za przestępstwo. Zwraca uwagę, że ochrony osób wymagających szczególnego traktowania oraz zapewniania opieki medycznej (12) i pomocy udzielanej w duchu solidarności nie należy uznawać za przestępstwo i traktować w taki sam sposób jak siatek zajmujących się przemytem ludzi (13). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES uważa, że należy zwrócić szczególną uwagę na ofiary przemytu, zwłaszcza te, które są bardziej podatne na zagrożenia, takie jak małoletni (bez opieki) (14), osoby z niepełnosprawnościami i kobiety (15). Komitet wzywa Komisję Europejską do opracowania dyrektywy w sprawie ochrony małoletnich bez opieki, która służyłaby najlepszemu interesowi dziecka. Ponadto rolę podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, podmiotów społecznych i organizacji pozarządowych w udzielaniu pomocy i wsparcia ofiarom przemytu należy uznać za działania humanitarne wzmacniające zasady UE. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | EKES przyznaje, że plan jest również istotny, ponieważ wyraźnie odnosi się do obecnych problemów migracji instrumentalizowanej, gdy oczywiste jest bezpośrednie zaangażowanie podmiotów państwowych. Podobnie jak Rada Europejska (16) EKES zdecydowanie potępia również instrumentalizację migrantów i osób ubiegających się o azyl jako element destabilizacji, co miało ostatnio miejsce na granicy z Marokiem i – w szczególności – z Białorusią (17). |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES zwraca uwagę, że oprócz stosowania się do wszystkich ram prawnych UE państwa członkowskie są zawsze zobowiązane do przestrzegania zobowiązań międzynarodowych, w tym konwencji genewskiej z 1951 r. i Protokołu nowojorskiego z 1967 r. regulującego prawo do azylu. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Przedstawianie migracji jako zagrożenia i narracja, w której migrantów opisuje się jako niebezpiecznych, dehumanizuje istoty ludzkie i sprzyja wyłącznie tym osobom, które chcą ich wykorzystać ze względów geostrategicznych lub krajowych i politycznych. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | EKES ubolewa, że większą wagę przykłada się do walki z przemytem migrantów niż do walki z handlem ludźmi, który pozostaje najbardziej dochodową działalnością przestępczą i stanowi nie tylko naruszenie praw człowieka, lecz także rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, wzrostu gospodarczego i zrównoważonego rozwoju (18). |
| --- | --- |

3.18.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Przygotowywana opinia EKES-u REX/554.

1

(2)  Oświadczenie CPME w sprawie kryminalizacji aktów solidarności. Zob. również sprawozdanie Parlamentu Europejskiego „Fit for purpose?” The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants: 2018 Update [Przydatność? Dyrektywa w sprawie ułatwiania wjazdu i pobytu a kryminalizacja pomocy humanitarnej dla migrantów o nieuregulowanym statusie: aktualizacja z 2018 r.], 2019.

2

(3)  Art. 6 Protokołu ONZ przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej.

3

(4)  Globalna Inicjatywa, „The Global Illicit Economy” [Globalna nielegalna gospodarka], 2021.

4

(5)  Dz.U. C 517 z 22.12.2021, s. 86.

5

(6)  Dyrektywa 2009/52/WE.

6

(7)  COM(2020) 605 final.

7

(8)  COM(2021) 170 final.

8

(9)  COM(2021) 171 final.

9

(10)  Oświadczenie CPME w sprawie kryminalizacji aktów solidarności. Zob. również sprawozdanie Parlamentu Europejskiego „Fit for purpose?” The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants: 2018 Update [Przydatność? Dyrektywa w sprawie ułatwiania wjazdu i pobytu a kryminalizacja pomocy humanitarnej dla migrantów o nieuregulowanym statusie: aktualizacja z 2018 r.], 2019.

10

(11)  Art. 6 Protokołu ONZ przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej.

11

(12)  Oświadczenie CPME w sprawie kryminalizacji aktów solidarności. Zob. również sprawozdanie Parlamentu Europejskiego „Fit for purpose?” The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants: 2018 Update [Przydatność? Dyrektywa w sprawie ułatwiania wjazdu i pobytu a kryminalizacja pomocy humanitarnej dla migrantów o nieuregulowanym statusie: aktualizacja z 2018 r.], 2019.

12

(13)  Rada Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych Konferencji Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych Rady Europy, „Using criminal law to restrict the work of NGOs supporting refugees and other migrants in Council of Europe Member States” [Stosowanie prawa karnego do ograniczenia prac organizacji pozarządowych wspierających uchodźców i innych migrantów w państwach członkowskich Rady Europy], 2019.

13

(14)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 24.

14

(15)  Cel 9 Globalnego porozumienia w sprawie bezpiecznej, uporządkowanej i legalnej migracji: Wzmocnienie ponadnarodowej reakcji na przemyt migrantów. Również pkt 25 lit. c) dotyczący opracowania protokołów współpracy uwzględniających problematykę płci i potrzeby dzieci na szlakach migracyjnych, gdzie określa się krok po kroku środki mające na celu odpowiednią identyfikację przemycanych migrantów i udzielanie im pomocy.

15

(16)  JOIN(2021) 32 final, „Reagowanie na finansowaną przez państwo instrumentalizację migrantów na granicy zewnętrznej UE”.

16

(17)  https://www.eesc.europa.eu/pl/news-media/presentations/eesc-expresses-its-concern-about-situation-border-belarus

17

(18)  Bigio, J., & Vogelstein, R. B. „Ending Human Trafficking in the Twenty-First Century” [Położenie kresu handlowi ludźmi w XXI wieku], Rada Stosunków Międzynarodowych, 2021.

18

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/95 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/95

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Lepsze warunki pracy na rzecz silniejszej Europy socjalnej: pełne wykorzystanie korzyści płynących z cyfryzacji dla przyszłości pracy«”

[COM(2021) 761 final]

„Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych”

[COM(2021) 762 final]

(2022/C 290/16)

| Sprawozdawczyni: | Cinzia DEL RIO |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Cinzia DEL RIO

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.1.2022
  Rada Unii Europejskiej, 4.5.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 7.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 149/80/18 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 17.1.2022

Rada Unii Europejskiej, 4.5.2022

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

7.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

149/80/18

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Pandemia uwydatniła pewne zmiany już zachodzące w świecie pracy i przyspieszyła upowszechnienie wszystkich rodzajów pracy za pośrednictwem platform internetowych, wzmacniając w ten sposób wzrost i oddziaływanie gospodarki cyfrowej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji Europejskiej dotyczący dyrektywy w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych (COM(2021) 762), w ramach wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych. Ta interwencja regulacyjna powinna mieć na celu ustalenie jasnych definicji kryteriów klasyfikacji stosunków pracy oraz zasad stosowania algorytmów, a także powinna zapewnić dostęp do ochrony socjalnej, ochrony pracy oraz praw socjalnych i pracowniczych. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES podkreślał już w wielu wcześniejszych opiniach, które w odniesieniu do niniejszej opinii pozostają aktualne, możliwości i wyzwania związane z pracą za pośrednictwem platform internetowych oraz potrzebę ustanowienia jasnych i sprawiedliwych zasad w celu zapewnienia uczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym, skutecznego wdrażania praw pracowników i poprawy warunków pracy. Ogólnym celem jest egzekwowanie zasad rynku wewnętrznego i jego umacnianie dzięki zapewnieniu równych warunków działania wszystkim podmiotom. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES podkreślał, że gospodarka platformowa stwarza możliwości zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla pracowników. Przedsiębiorstwa mogą zdobywać nowe rynki, obniżać koszty i korzystać z innowacji w zakresie technologii cyfrowych oraz dostępu do globalnej i lokalnej siły roboczej w celu poprawy wydajności i zwiększenia produktywności. Pracownicy zyskują nowe możliwości zarobkowania i pracy, co ma coraz większe, a nawet zasadnicze znaczenie dla słabszych grup społecznych, takich jak młodzież, migranci i kobiety. Możliwości te należy wykorzystywać w sposób zrównoważony społecznie. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Obawy wyrażane w związku z warunkami pracy w gospodarce platform dotyczą bardziej ograniczonego dostępu do ochrony socjalnej i zabezpieczenia społecznego, zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa, niepewności zatrudnienia, nieregularnych godzin pracy, nieadekwatnego poziomu dochodów oraz trudności związanych z uznawaniem praw grupowych. Należy zająć się tymi obawami i opracować wyważone rozwiązania na odpowiednich poziomach – europejskim, krajowym i w drodze rokowań zbiorowych z udziałem platform. EKES uważa, że konieczne jest zapewnienie równego traktowania przedsiębiorstw tradycyjnych i tych, które wykorzystują środki cyfrowe w oparciu o funkcje zarządzania algorytmicznego w celu zarządzania organizacją i stosunkami pracy: kierowaniem, kontrolą lub uprawnieniami organizacyjnymi. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Cyfrowe platformy pracy różnią się pod względem wielkości. Platformy będące MŚP stoją w obliczu innych wyzwań, które należy wziąć pod uwagę, w tym wyzwań związanych z kosztami infrastruktury i obciążeniami administracyjnymi oraz z przystosowaniem się do transformacji cyfrowej. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES dostrzega, że elastyczność godzin pracy może być pozytywnym aspektem pracy za pośrednictwem platform internetowych, szczególnie pożądanym przez osoby, dla których praca oparta na modelu platformowym stanowi dodatkowe źródło dochodów. Elastyczność powinna jednak zawsze opierać się na poszanowaniu podstawowych standardów społecznych i norm pracy gwarantowanych przez prawo UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zgadza się, że prawna klasyfikacja stosunku pracy i jego wyraźne odróżnienie od faktycznego samozatrudnienia ma kluczowe znaczenie dla pewności prawnej zarówno dla przedsiębiorstw, jak i pracowników oraz dla zagwarantowania praw i ochrony pracowników. Jednakże poszczególne państwa członkowskie podchodzą do tej kwestii w różny sposób. Przepisy prawne dotyczące konkretnych dziedzin, orzeczenia sądowe w sporach pracowniczych oraz układy zbiorowe w wybranych segmentach pracy za pośrednictwem platform internetowych powodują rozdrobnienie istniejących uregulowań w UE oraz różnice w sposobie traktowania pracowników platform w poszczególnych państwach członkowskich. Należy koniecznie wskazać pracodawcę ponoszącego odpowiedzialność prawną, zarówno w kontekście odprowadzania podatków i składek na ubezpieczenie społeczne, jak i ustanawiania procesów rokowań zbiorowych. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Europa nie może stosować różnych podejść regulacyjnych do tych samych wyzwań. EKES popiera cel wniosku ustawodawczego Komisji Europejskiej, którym jest zajęcie się tymi bardzo zróżnicowanymi przepisami w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES podkreśla, że nowe przepisy przewidziane w dyrektywie muszą opierać się na dorobku socjalnym UE i zawierać jasne definicje, które nie powinny być sprzeczne z dorobkiem prawnym, układami zbiorowymi ani orzecznictwem sądów w poszczególnych państwach członkowskich. Dyrektywa powinna stanowić jasne ramy prawne, które należy dostosować na szczeblu krajowym zgodnie z krajowymi przepisami i praktykami, wspierając w szczególności procesy rokowań zbiorowych. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ponadto niniejsza opinia odnosi się w szczególności do następujących aspektów proponowanej dyrektywy:

  Kryteria klasyfikacji: EKES podkreśla, że kryteria klasyfikacji określone w art. 4 wniosku nie odzwierciedlają dynamicznych i szybkich zmian na rynku cyfrowym i musiałyby być stale aktualizowane, co sprawia, że są niejasne i niejednoznaczne. Właściwsze byłoby stwierdzenie, że domniemanie zatrudnienia działa na korzyść indywidualnych pracowników, którzy świadczą pracę lub usługi w ramach konkretnych funkcji kierowania, kontroli lub uprawnień organizacyjnych realizowanych poprzez zarządzanie algorytmiczne wykonywane przez daną platformę cyfrową, a zatem stosowniejsze byłoby ustalenie kryteriów zgodnie z tymi funkcjami. EKES zgadza się, że platformy powinny mieć możliwość wzruszenia domniemania zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.11.

Kryteria klasyfikacji: EKES podkreśla, że kryteria klasyfikacji określone w art. 4 wniosku nie odzwierciedlają dynamicznych i szybkich zmian na rynku cyfrowym i musiałyby być stale aktualizowane, co sprawia, że są niejasne i niejednoznaczne. Właściwsze byłoby stwierdzenie, że domniemanie zatrudnienia działa na korzyść indywidualnych pracowników, którzy świadczą pracę lub usługi w ramach konkretnych funkcji kierowania, kontroli lub uprawnień organizacyjnych realizowanych poprzez zarządzanie algorytmiczne wykonywane przez daną platformę cyfrową, a zatem stosowniejsze byłoby ustalenie kryteriów zgodnie z tymi funkcjami. EKES zgadza się, że platformy powinny mieć możliwość wzruszenia domniemania zatrudnienia.

| 1.12. | EKES zwraca uwagę, że szczególny wymiar zarządzania algorytmicznego, które wywiera istotny wpływ na pracowników, może nie mieć zastosowania do określenia domniemania istnienia stosunku pracy ze specjalistami wpisanymi do rejestrów lub członkami krajowych samorządów zawodowych, jeśli takie istnieją. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Zasady dotyczące zarządzania algorytmicznego: EKES zgadza się, że zarządzanie algorytmiczne wywiera znaczący wpływ na warunki pracy oraz że powinno być przejrzyste i zapewniać rozliczalność wobec pracowników i przedsiębiorstw. Zarządzanie algorytmiczne nadzoruje, przydziela zadania, wydaje bezpośrednie polecenia ograniczające poziom autonomii oraz ocenia pracowników, w tym ich wyniki, postępowanie, zarobki i warunki pracy, a nawet może prowadzić do zwolnienia z pracy. W dyrektywie należy wyraźnie stwierdzić, że prawa ustanowione w rozdziale 3 mają zastosowanie do wszystkich sytuacji, w których zarządzanie algorytmiczne jest stosowane w kontekście zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES jest zdania, że wszystkim pracownikom platform należy zagwarantować prawo do przenoszenia danych oraz do pobierania swoich danych z platform, w tym danych dotyczących umiejętności. Ponadto należy wprowadzić dodatkowe przepisy umożliwiające skorzystanie z prawa do weryfikacji decyzji podjętej w sposób zautomatyzowany lub półautomatyczny. Decyzje, które mogą mieć istotny wpływ na stosunek pracy, powinny być podejmowane przez ludzi. EKES docenia, że wniosek Komisji Europejskiej zmierza w tym kierunku. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES podkreśla znaczenie skutecznego egzekwowania przepisów poprzez ściślejszą współpracę między organami ochrony danych i inspektoratami pracy oraz potrzebę wyjaśnienia, na kim spoczywa odpowiedzialność, w tym w sytuacjach transgranicznych. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Prawa zbiorowe: EKES podkreśla, że art. 14 dyrektywy powinien wyraźnie odnosić się do związków zawodowych, które mają prawo do prowadzenia rokowań zbiorowych. Ponadto prawo do informacji i konsultacji oraz prawo do rokowań zbiorowych powinny zostać rozszerzone tak, by objąć wszystkich pracowników platform. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Dyrektywa powinna zapewnić sprawiedliwe procesy rozwiązywania umów o pracę z osobami pracującymi za pośrednictwem platform internetowych oraz procedury informowania i konsultacji w przypadku zwolnień grupowych. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Nawiązując do celów europejskiego programu na rzecz umiejętności, EKES podkreśla znaczenie odpowiedniego szkolenia dla osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform internetowych i informacji, które mogłyby być dostępne w różnych językach, na temat sposobu korzystania z danej platformy i pracy na niej, a także rozwijania umiejętności cyfrowych. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Wprowadzenie – Kontekst

| 2.1. | Pandemia COVID-19 przyspieszyła korzystanie z pracy za pośrednictwem platform internetowych i uwypukliła niektóre zmiany zachodzące już na rynku pracy. EKES podkreślał już, że gospodarka platformowa stwarza możliwości zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla pracowników. Cyfrowe platformy pracy, które pośredniczą w pracy, szybko przeniknęły do wielu sektorów gospodarki. Przedsiębiorstwa mogą zdobywać nowe rynki, obniżać koszty i korzystać z innowacji w zakresie technologii cyfrowych oraz dostępu do globalnej i lokalnej siły roboczej w celu poprawy wydajności i zwiększenia produktywności. Pracownicy zyskują nowe możliwości zarobkowania i pracy, co ma coraz większe, a nawet zasadnicze znaczenie dla słabszych grup społecznych, takich jak młodzież, migranci i kobiety. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Istnieją jednak również wyzwania związane z prawami pracowników, opodatkowaniem, podziałem bogactwa i zrównoważonym rozwojem, którymi należy się zająć na szczeblu europejskim (1). Praca za pośrednictwem platform internetowych staje się ważnym elementem nowych ram produkcyjnych działalności gospodarczej związanej z rozwojem cyfrowym i transformacją cyfrową. EKES wspominał już o tych możliwościach i rodzajach ryzyka w wielu wcześniejszych opiniach (2), które pozostają aktualne w odniesieniu do niniejszej opinii, i apelował o podjęcie interwencji regulacyjnej na szczeblu europejskim, w tym o opracowanie precyzyjnych definicji kryteriów klasyfikacji stosunków pracy, zarządzania algorytmami i udzielania dostępu do ochrony socjalnej i ochrony pracy oraz praw socjalnych i pracowniczych. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Słaba pozycja ekonomiczna wielu pracowników korzystających z różnego rodzaju platform cyfrowych w celu świadczenia pracy wpływa na wzrost ryzyka związanego ze stanem zdrowia i bezpieczeństwem (3) oraz niepewność zatrudnienia (4), zjawisko trudne od uchwycenia w określonych, konkretnych krajowych granicach geograficznych. Ponadto w większości unijnych systemów prawnych następuje osłabienie mechanizmów ochrony ogólnej i socjalnej obejmujących pracowników zatrudnionych na zasadach niestandardowych i nietypowych. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES uznaje, że elastyczność godzin pracy może być pozytywnym aspektem pracy za pośrednictwem platform internetowych, szczególnie pożądanym przez osoby, dla których praca oparta na modelu platformowym stanowi dodatkowe źródło dochodów, w szczególności osoby młode. Elastyczność powinna jednak zawsze opierać się na poszanowaniu podstawowych standardów społecznych i norm pracy gwarantowanych przez prawo UE i może być regulowana przez prawo krajowe lub układy zbiorowe na podstawie odpowiednich ram prawnych UE. Jest to szczególnie konieczne w przypadku młodych ludzi, których czas pracy jest rozdrobniony i którzy uzyskują niskie i nieadekwatne dochody i muszą gromadzić składki na ubezpieczenia społeczne na poczet przyszłych emerytur (5). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Zróżnicowany charakter stosunków pracy powstających i rozwijających się na cyfrowych platformach pracy w poszczególnych państwach członkowskich nie sprzyja jednolitym rozwiązaniom krajowym służącym uznaniu niezbędnej ochrony socjalnej, wymaganych środków bezpieczeństwa i higieny pracy, odpowiedniego poziomu dochodów, odpowiedniego czasu pracy i godnych warunków pracy. Te różne formy stosunków pracy oraz niski poziom ochrony indywidualnej i zbiorowej na szczeblu krajowym mnożą się na szczeblu UE, tworząc w ten sposób warunki do dumpingu socjalnego i nieuczciwej konkurencji, co zagraża skuteczności europejskich i krajowych norm ochrony pracy. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Cyfrowe platformy pracy można podzielić na dwie szerokie kategorie: internetowe platformy online i platformy oparte na lokalizacji. Różnią się one pod względem wielkości. Platformy będące MŚP stoją w obliczu innych wyzwań, które należy wziąć pod uwagę, w tym wyzwań związanych z kosztami infrastruktury i obciążeniami administracyjnymi oraz z przystosowaniem się do transformacji cyfrowej. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Liczba osób świadczących pracę na rzecz pracodawców z wykorzystaniem platform internetowych stale rośnie, nie tylko w Unii Europejskiej, lecz na całym świecie (6). Jak wykazały MOP i Eurofound, wyzwania dla przedsiębiorstw tradycyjnych dotyczą nieuczciwej konkurencji ze strony platform, z których niektóre nie podlegają konwencjonalnym przepisom podatkowym i innym uregulowaniom dotyczącym pracowników. Ponadto znaczna część orzecznictwa dowodzi, że niektóre modele biznesowe platform budują swoją przewagę konkurencyjną poprzez dążenie do unikania obowiązujących przepisów, społecznych, środowiskowych lub gospodarczych (7). Taka strategia nie sprzyja długoterminowej stabilności gospodarczej, podkopuje też uczciwą konkurencję, zwłaszcza pomiędzy platformami będącymi dużymi i mikro- lub małymi przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Dzięki zdecydowanemu poparciu UE dla transformacji cyfrowej w przyszłości jeszcze więcej sektorów i zawodów odczuje wpływ modelu platform internetowych. EKES wielokrotnie podkreślał (8), że dobrą relację rynku wewnętrznego należy egzekwować i wzmacniać przez zagwarantowanie wszystkim podmiotom równych warunków działania oraz że cyfryzacja musi przynosić korzyści pracownikom i przedsiębiorstwom. Najważniejsze jest opracowanie ram regulacyjnych gwarantujących bezpieczne, uczciwe i zdrowe środowisko i warunki pracy dzięki systemowi jasno zdefiniowanych praw, obowiązków i zadań. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Wszyscy pracownicy mają prawo do uczciwych i godnych warunków pracy. Jest to fundamentalna zasada międzynarodowego prawa pracy oraz prawodawstwa UE. Zgodnie z art. 4 dyrektywy 2019/1152 pracownik ma prawo do uzyskania od pracodawcy informacji o zasadniczych aspektach umowy o pracę lub stosunku pracy. Pracownicy zatrudnieni przez platformę muszą podlegać tym samym przepisom prawa pracy, które obowiązują w kraju, w którym świadczona jest usługa. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Kluczowym zagadnieniem jest więc stworzenie jasnej definicji „pracownika” oraz precyzyjne odróżnienie jej od definicji „osoby samozatrudnionej”. Od jasności tych definicji zależą skuteczność i efektywność całych ram regulacyjnych wniosku dotyczącego dyrektywy. Wspomniane badania (9) wskazują, że w wielu przypadkach od pracowników wymaga się rejestracji w charakterze samozatrudnionych, a unikanie fikcyjnego samozatrudnienia jest nie lada wyzwaniem. Pracownicy powinni otrzymać niezbędne informacje, aby mogli zdecydować, czy rzeczywiście chcą pracować na własny rachunek, czy też nie. Z badania Komisji Europejskiej, o którym mowa w dokumencie roboczym służb Komisji „Sprawozdanie z oceny skutków w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych” wynika, że szacuje się, iż 5,5 mln osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform internetowych jest nieprawidłowo klasyfikowanych jako osoby samozatrudnione. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Poszczególne państwa członkowskie rozwiązują problem klasyfikacji prawnej stosunków pracy na różne sposoby. Ryzyko błędnej klasyfikacji prawnej stosunków pracy wynika głównie z braku przepisów w krajowych systemach prawnych oraz z braku jasności prawa. Jak dotąd żadne państwo członkowskie nie zajęło się w sposób kompleksowy kwestią klasyfikacji prawnej pracy za pośrednictwem platform internetowych. Niektóre z nich (Włochy, Hiszpania i Francja) wprowadziły przepisy sektorowe, skupiając się na platformach transportu i dostaw. Wiele państw członkowskich (Belgia, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Francja, Irlandia, Włochy, Niderlandy i Szwecja) podjęło próby doprecyzowania stosunków pracy o niejasnej klasyfikacji przez przyjęcie przepisów, aktów administracyjnych albo odwołując się do orzecznictwa, lecz działania te odnoszą się do sytuacji na rynku pracy jako całości, bez uwzględnienia specyfiki pracy za pośrednictwem platform internetowych. We Włoszech i w Hiszpanii ważną rolę w zakresie konkretnych umów i protokołów, które poprzedziły szczegółowe przepisy prawa, odegrały rokowania zbiorowe. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Pogląd, że istniejące systemy regulacyjne na szczeblu krajowym w poszczególnych państwach UE są obecnie nieodpowiednie do uregulowania różnych profili pracy za pośrednictwem platform internetowych, potwierdza blisko sto spraw sądowych wszczętych przez pracowników lub ich przedstawicieli związkowych, a także różnorodność rozwiązań stosowanych w orzecznictwie wielu europejskich krajów, z podziałem na te, które podkreślają samozatrudnienie w stosunku pracy, oraz rosnącą liczbę tych, które uznają go za zatrudnienie, nie wykluczając również tych, które plasują tego typu przypadki pomiędzy jednym a drugim podejściem prawnym (10). Chociaż wyniki tych spraw są często sprzeczne, dotyczą one głównie usług dostawczych i kurierskich (usługi świadczone za pośrednictwem platform internetowych na miejscu), a większość łączy to, że osoby pracujące za pośrednictwem platform internetowych definiuje się jako pracowników (zwłaszcza w sektorach transportu i dostaw, w których występuje najprawdopodobniej największa ochrona umowna i związkowa). |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Kolejna kluczowa kwestia dotyczy wpływu zarządzania algorytmicznego na warunki pracy, co nieodłącznie wiąże się z modelem biznesowym cyfrowych platform pracy (11). Należy zwrócić uwagę na zapewnienie przejrzystości i rozliczalności odnośnie do algorytmów dla pracowników i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Poszczególne państwa członkowskie podejmują działania mające na celu poprawę tej sytuacji, wdrażając inicjatywy ustawodawcze obejmujące konkretnie zarządzanie algorytmiczne w miejscu pracy (IT, ES). Wiele państw członkowskich (AT, BE, CY, CZ, DK, EE, FI, DE, IE, LV, LT, LU, NL, SV) zajęło się natomiast problemem zarządzania algorytmicznego przez podjęcie działań w ramach polityki prywatności, ochrony danych i niedyskryminacji. W kilku krajach (FR, IT, NL, PL i LU) sądy wydały istotne w tym zakresie orzeczenia (12). Fragmentacja obowiązujących w UE przepisów powoduje również, że cyfrowe platformy pracy funkcjonujące w różnych krajach podlegają różnym uregulowaniom. Z uwagi na elastyczny, mobilny i szybko ewoluujący charakter gospodarki opartej na platformach cyfrowych brak wspólnego podejścia będzie powodował trudności w utrzymaniu równych warunków działania we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | W tym kontekście należy z zadowoleniem przyjąć inicjatywę instytucji europejskich, ze szczególnym uwzględnieniem pakietu środków przedstawionego przez Komisję Europejską w dniu 9 grudnia 2021 r., mającą na celu poprawę warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych w ramach wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych. Inicjatywa Komisji Europejskiej uznaje pilną potrzebę rozwiązania problemu nierównego traktowania w poszczególnych państwach członkowskich, odnosi się do problematycznych aspektów przedstawionych powyżej i przedstawia wniosek regulacyjny wraz z dyrektywą. |
| --- | --- |

2.15.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES popiera decyzję Komisji, by opracować wniosek dotyczący dyrektywy, której zakres obejmuje pracę za pośrednictwem platform cyfrowych, zarówno internetowych (np. usługi prawnicze, tłumaczeniowe, freelancerskie itp.), jak i stacjonarnych, w ramach których wyświadczenie usługi wymaga fizycznej obecności na miejscu (np. taksówki, dostawy, usługi w domu klienta). Jak wyraźnie stwierdzono w motywie 49 wniosku dotyczącego dyrektywy, konieczność przyjęcia dyrektywy zamiast niewiążących instrumentów prawnych jest uzasadniona ogromną różnorodnością sytuacji, warunków pracy i ustawodawstwa w poszczególnych państwach członkowskich, w szczególności odnośnie do zapewnienia formalnego i rzeczywistego zakresu oraz adekwatności i przejrzystości systemów ochrony socjalnej, szczególnie ze względu na fakt, że państwa członkowskie przewidują różne poziomy ochrony socjalnej. Duża, i stale rosnąca, liczba spraw i orzeczeń sądowych nakazujących klasyfikację tego rodzaju pracy jako zatrudnienia stanowi jasny dowód na to, że zagadnienie to nie jest uregulowane w wystarczająco jasny sposób, nawet w poszczególnych krajowych systemach prawnych. Państwom członkowskim nie uda się zatem osiągnąć w pojedynkę celu, którym jest poprawa warunków pracy za pośrednictwem platform cyfrowych. Zgodnie z zasadą pomocniczości można go jednak osiągnąć w większym stopniu na szczeblu UE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | We wniosku dotyczącym dyrektywy, w motywie 9, całkiem słusznie zauważono, że „[j]eżeli platformy działają w kilku państwach członkowskich lub w wymiarze transgranicznym, często nie jest jasne, gdzie i przez kogo wykonywana jest praca za pośrednictwem platform internetowych. Ponadto organy krajowe nie mają łatwego dostępu do danych na cyfrowych platformach pracy, w tym do danych na temat liczby osób wykonujących pracę za ich pośrednictwem, ich statusu zatrudnienia i warunków pracy. Utrudnia to egzekwowanie obowiązujących przepisów, w tym w obszarze prawa pracy i ochrony socjalnej”. EKES podkreślał już (13), że należałoby stworzyć rejestr platform funkcjonujących w każdym z państw członkowskich oraz ogólnoeuropejską bazę danych o dużych i małych platformach. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ta niepewność prawna może w niektórych sytuacjach sprzyjać powstawaniu i rozprzestrzenianiu się nierejestrowanych form pracy oraz godnych ubolewania przypadków wyzysku i konkurencji między samymi pracownikami, którzy mogą świadczyć pracę w ramach nielegalnego podwykonawstwa. Ci pracownicy to często migranci, znajdujący się na obiektywnie słabej pozycji, nieznający przysługujących im praw ochrony minimalnej. Wniosek dotyczący dyrektywy nie zawiera przepisu dotyczącego podwykonawstwa, a zatem nie zapewnia tym pracownikom platform żadnej ochrony przed tymi praktykami (14). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Tekst wniosku Komisji jest jednak w wielu kwestiach niejasny, ogólnikowy i niejednoznaczny. Nie odzwierciedla on celów ochrony i zagwarantowania praw socjalnych i pracowniczych wyraźnie wymienionych w motywach, w szczególności definicji pracownika wykonującego pracę za pośrednictwem platform internetowych (art. 2 i 5) ani praw pracowników czy też przedstawicieli związków zawodowych do informacji i konsultacji (art. 9, który jednak zawiera jedynie jednoznaczne odniesienie do dyrektywy 2002/14). Na wstępie należy zaznaczyć, że we wspomnianym wniosku dotyczącym dyrektywy często zrównuje się ochronę praw pracowników z zasadą wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Prawa pracowników i podstawowe wolności muszą być odpowiednio chronione, zgodnie z ustawodawstwem i z Kartą praw podstawowych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Zdaniem EKES-u dyrektywa powinna zawierać konkretne postanowienia dotyczące warunków pracy i zabezpieczenia społecznego opierające się na zasadzie niedyskryminacji, również z uwzględnieniem podobnych i porównywalnych pracowników zatrudnionych w tym samym sektorze. Sprzyjałoby to rozwojowi jednolitej ochrony umownej w sektorach oraz zwalczaniu form dumpingu socjalnego i podatkowego. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje proponowane wysiłki Komisji na rzecz wspierania wymiany dobrych praktyk w kontekście jej programu wzajemnego uczenia się, a także wspierania działań Europejskiego Urzędu ds. Pracy w ramach jego mandatu; wspierania państw członkowskich w stosowaniu zasad koordynacji zabezpieczenia społecznego i wytycznych w tej dziedzinie, w stosownych przypadkach i za pośrednictwem programów UE (takich jak program „Horyzont Europa”) (15). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES jest zdania, że w projekcie dyrektywy należy określić jasne kryteria odniesienia i reguły, którymi powinni kierować się ustawodawcy krajowi, oraz zachęcać do rokowań zbiorowych w celu ustanowienia przepisów zapewniających pewność, bezpieczeństwo i przewidywalność w wysoce cyfrowym środowisku produkcyjnym. Reguły te muszą mieć na celu stworzenie równych warunków działania dla cyfrowych platform pracy i dostawców usług offline. Nie powinny być sprzeczne z dorobkiem prawnym, nie powinny zmieniać treści i zakresu przepisów określających pracowniczy charakter stosunku służbowego zgodnie z przepisami krajowymi, układami zbiorowymi, krajowymi systemami klasyfikacji lub orzecznictwem sądów poszczególnych państw członkowskich oraz nie powinny naruszać uczciwej konkurencji między przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES uważa również, że konieczne jest zapewnienie równego traktowania tradycyjnych przedsiębiorstw oraz podmiotów korzystających z cyfrowych środków kontroli opierających się na algorytmicznym zarządzaniu danymi, na zasadzie przejrzystej i uczciwej konkurencji między nimi, przy czym trzeba wyjaśnić status pracownika osób świadczących usługi lub prowadzących działalność w tych sektorach. EKES z zadowoleniem przyjmuje także dążenie Komisji do zapewnienia wyjaśnień i wsparcia dla osób faktycznie samozatrudnionych. „W razie potrzeby osoby samozatrudnione otrzymają również wsparcie w celu wyjaśnienia swojego statusu. Oczekuje się, że dyrektywa wzmocni autonomię samozatrudnionych i ułatwi im wykorzystanie możliwości w zakresie przedsiębiorczości, np. poprzez rozwijanie bazy klientów. Osoby, które już faktycznie prowadzą działalność na własny rachunek, zachowają świadczenia związane z ich statusem zatrudnienia” (16). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Kluczowe jest więc, by poprawić i doprecyzować zakres stosowania (zawarty w art. 1), aby zagwarantować zastosowanie tej dyrektywy do wszystkich platform cyfrowych pośredniczących w podaży pracy. Należy jednoznacznie określić faktycznego i prawnie odpowiedzialnego pracodawcę, w tym w zakresie odprowadzania podatków i składek na ubezpieczenia społeczne oraz z myślą o ustanowieniu procesów rokowań zbiorowych, z uwzględnieniem specyfiki mikro- i małych platform. |
| --- | --- |

3.9.

Odniesienie do koncepcji organizacji pracy wykonywanej przez osoby fizyczne może prowadzić do niepożądanego wyłączenia pewnych platform cyfrowych.

4.   Rozdział 4 – Uwagi szczegółowe

| 4.1. | W niniejszej opinii analizie poddane zostaną w szczególności następujące aspekty omawianego wniosku dotyczącego dyrektywy:






  — | kryteria klasyfikacji jako pracownika, |
| --- | --- | --- |

4.1.

—

kryteria klasyfikacji jako pracownika,

| — | zarządzanie algorytmiczne, |
| --- | --- |

—

zarządzanie algorytmiczne,

| — | prawa grupowe. |
| --- | --- |

—

prawa grupowe.

4.2.   Kryteria klasyfikacji

| 4.2.1. | W art. 4 wniosku określono kryteria, na podstawie których powstaje domniemanie prawne istnienia stosunku pracy. EKES zauważa, że proponowane kryteria powinny odzwierciedlać dynamikę rynku cyfrowego oraz ewolucję modeli biznesowych i metod pracy, a także że należałoby je stale aktualizować. Ubolewa, iż kryteria określone w art. 4 nadal obejmują głównie różne formy kontroli sprawowanej przez platformę cyfrową nad wykonywaniem pracy przez pracownika. Stoi na stanowisku, że łączenie ochrony pracy ze sprawowaniem kontroli nie ujmuje adekwatnie ani nie koryguje nierównowagi sił pomiędzy platformą a jej pracownikami. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Ponadto art. 4 wniosku pozostawia platformom zbyt dużą swobodę decyzyjną – ponieważ domniemanie zatrudnienia jest związane ze spełnieniem co najmniej dwóch z pięciu kryteriów – tymczasem w stale zmieniającym się kontekście kryteria te można by łatwo obejść. EKES uważa, że jasno określony status zatrudnienia, nawet dla osób pracujących w niewielkim wymiarze godzin, gwarantowałby prawo do ochrony socjalnej, bezpieczeństwa i higieny pracy, do organizowania się i do rokowań zbiorowych odnośnie do wykonywanego czasu pracy, zapewniając tym samym niezbędną elastyczność. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Wspomniane kryteria powinny zapobiegać ryzyku pogarszania się standardów zatrudnienia w bardziej precyzyjny sposób. W tym celu wskazanym byłoby zdefiniować jedno kryterium domniemania zatrudnienia, które mogłoby zostać wzruszone przez platformę na mocy zapisów art. 5, przenoszącego ciężar dowodu na platformę cyfrową, muszącą udowodnić, że stosunek pracy nosi znamiona samozatrudnienia. EKES zgadza się z propozycją Komisji Europejskiej, by wzruszenie domniemania zatrudnienia było zadaniem platform. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Odpowiednią ochroną należy w istocie objąć także osoby samozatrudnione i prawdziwe stosunki oparte na samozatrudnieniu, które nie zostały zdefiniowane w tekście dyrektywy. Istnieje wiele różnych form pracy opartej na modelu platformowym, których nie można zaliczyć do jednej kategorii. Istnieją formy pracy, które można uznać za podobne do zatrudnienia, a także formy pracy wymagającej wykwalifikowanych specjalistów, nawet wysoko wykwalifikowanych pracowników, których w niektórych krajach można porównać do osób wpisanych do rejestrów zawodowych lub będących członkami krajowych samorządów zawodowych. Szczególny wymiar zarządzania algorytmicznego, które wywiera istotny wpływ na pracowników, może nie mieć zastosowania do określenia domniemania istnienia stosunku pracy ze specjalistami wpisanymi do rejestrów lub członkami krajowych samorządów zawodowych, jeśli takie istnieją. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Bardziej stosowne byłoby więc wprowadzenie zapisu mówiącego, że domniemanie zatrudnienia w dziedzinie cyfrowych platform pracy działa na korzyść poszczególnych pracowników, którzy świadczą pracę lub usługi pod kierownictwem, kontrolą lub na mocy uprawnień organizacyjnych platformy cyfrowej wykorzystującej zarządzanie algorytmiczne. |
| --- | --- |

4.2.5.

Platformy powinny mieć możliwość wzruszenia domniemania zatrudnienia, czyli udowodnienia, że nie sprawują organizacyjnej kontroli o charakterze komercyjnym, także pośredniej albo domniemanej, nad świadczeniem usługi/pracy przez pracownika (17).

| 4.2.6. | Powszechny argument podnoszony w orzeczeniach sądów dotyczących stosunku pracy o charakterze zatrudnienia, wydawanych przez sądy krajowe wysokiego szczebla, mówi, że platforma, a konkretnie zarządzanie algorytmiczne, sprawuje pełny nadzór nad wykonywaniem usługi przez pracownika. Wskazuje to, iż w rzeczywistości usługa świadczona w ramach pracy całkowicie wpisuje się w działalność platformy. Już sam ten fakt świadczy o potrzebie zrównoważenia wspomnianego wyżej uprawnienia kontrolnego przez wprowadzenie odpowiednich gwarancji indywidualnych i zbiorowych dla wszystkich pracowników świadczących pracę lub usługi za pośrednictwem platform internetowych. |
| --- | --- |

4.2.6.

5.   Uwagi i zalecenia szczegółowe w sprawie zarządzania algorytmicznego

| 5.1. | Zarządzanie algorytmiczne przetwarza znaczne ilości danych, nadzoruje, przydziela zadania, wydaje bezpośrednie polecenia ograniczające poziom autonomii i ocenia pracowników, w tym ich wyniki, postępowanie, zarobki i warunki pracy, a nawet może prowadzić do zwolnienia z pracy. EKES odnosi się pozytywnie do faktu, że wniosek dotyczący dyrektywy zawiera zasady zawarte w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych (RODO). Zgodnie z art. 9 RODO w dyrektywie należałoby w sposób wyraźny zakazać przetwarzania wrażliwych danych osobowych, w tym informacji o poglądach politycznych i przynależności do związków zawodowych. W dyrektywie należałoby jasno wskazać, że prawa ustanowione w rozdziale 3 mają zastosowanie do wszystkich przypadków zarządzania algorytmicznego, również w sytuacji, gdy platforma udowodni, że nie sprawuje organizacyjnej kontroli o charakterze komercyjnym, także pośredniej albo domniemanej, nad świadczeniem usługi przez pracownika, a więc domniemywa o braku stosunku pracy. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Systemy wykorzystywane przez cyfrowe platformy pracy często opierają się na elementach sztucznej inteligencji (AI). W związku z tym, że platformy będą musiały przestrzegać postanowień zarówno ww. dyrektywy, jak i aktu w sprawie sztucznej inteligencji (regulacja rynku produktów), EKES zwraca się do Komisji, by zawarła we wniosku dotyczącym dyrektywy odniesienia do aktu i vice versa, aby uniknąć potencjalnych niespójności i luk lub je wyjaśnić. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES ponownie zachęca (18) Komisję, aby doprecyzowała zakres odpowiedzialności wszystkich stron zaangażowanych w takie kwestie, jak BHP, ochrona danych, ubezpieczenia i odpowiedzialność prawna w celu dokonania oceny, dostosowania i zharmonizowania obecnie obowiązujących przepisów. Odnotował już, że algorytmy wykorzystywane przez platformy powinny być traktowane w ten sam sposób co instrukcje w formie ustnej lub pisemnej w standardowej pracy (19). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Z wielkim zadowoleniem należy przyjąć prawo do przeglądu zautomatyzowanych lub częściowo zautomatyzowanych decyzji. EKES uważa jednak, że aby umożliwić korzystanie z tego prawa w praktyce, Komisja powinna dodać zapisy nakładające na cyfrowe platformy pracy obowiązek: a) opracowywania swoich algorytmów i systemów z poszanowaniem zasady „zaprojektowany jako bezpieczny” oraz b) zgodnie z przesłankami zawartymi w proponowanym akcie w sprawie sztucznej inteligencji powinna wprowadzić zapisy wymagające od cyfrowych platform pracy poddawania stosowanych przez nie algorytmów ocenie zgodności nie tylko przed ich wdrożeniem, lecz również w trakcie świadczenia pracy lub usługi przez pracownika. Ocena zgodności powinna być przeprowadzana w ramach multidyscyplinarnego podejścia, aby umożliwić wspólną ocenę przez ekspertów wyznaczonych przez związki zawodowe, platformę oraz organy ds. pracy, ochrony socjalnej i inne odpowiednie władze. W razie konfliktu podczas przeglądu decyzji podjętej za pomocą algorytmu pracownicy powinni mieć możliwość odwołania się do niezależnego gremium arbitrażowego. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES uważa jednak, że w art. 8 powinien się znaleźć zapis stanowiący, że w ramach przeglądu ważnych decyzji przez człowieka – pracownika może reprezentować związek zawodowy. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Model pracy za pośrednictwem platform internetowych opiera się na ocenach klientów, więc osoby pracujące za ich pośrednictwem powinny mieć możliwość przenoszenia tych ocen na inne platformy i wykorzystywania ich jako kluczowych elementów danych. EKES uważa, że wszystkim osobom pracującym za pośrednictwem platform internetowych należy zagwarantować prawo do przenoszenia danych. Co jeszcze istotniejsze, w dyrektywie należałoby zagwarantować tego typu osobom możliwość wykorzystywania swojego profilu, w tym umiejętności, do znalezienia zatrudnienia poza gospodarką opartą na platformach cyfrowych. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Powodzenie wniosku Komisji zależeć będzie od jego skutecznego egzekwowania. Wniosek dotyczący dyrektywy wymaga współpracy pomiędzy organami ds. ochrony danych i ds. pracy. Jednak EKES pragnie zwrócić uwagę Komisji na fakt, iż w kilku krajach organy ochrony danych nie mają za zadanie przeprowadzania dogłębnych analiz spraw pracowniczych i vice versa, zwłaszcza w zakresie nadzoru i środków odwoławczych. W związku z tym zachęca Komisję do większego doprecyzowania przydziału kompetencji, w tym zagadnień transgranicznych, oraz do uwzględnienia inspektoratów pracy. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Prawa grupowe

| 6.1. | W rozdziale poświęconym egzekwowaniu, w art. 14 dyrektywy, znajduje się odwołanie do przedstawicieli pracowników, a nie do związków zawodowych. Jest to poważny problem, ponieważ ważne jest, by w sposób wyraźny przywołać przedstawicieli związków zawodowych, co pozwoli uniknąć tworzenia przypadkowych związków, a pracownikom zagwarantuje prawa do zbiorowej reprezentacji, również w razie sporu. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES odnotowuje, że w dyrektywie mowa jest o prawie do informacji i konsultacji. Jednak w art. 9 znaleźć można jedynie odniesienie do dyrektywy 2002/14/WE, która ustanawia ogólne ramy. Należałoby dodać również bezpośrednie odniesienie do dyrektywy 2001/23/WE w sprawie przejęć przedsiębiorstw, dyrektywy 98/59/WE w sprawie zwolnień grupowych oraz dyrektywy 2009/38/WE w sprawie europejskiej rady zakładowej. EKES odnotowuje, że w art. 10, w którym rozszerza się prawa pracownicze ustanowione w rozdziale 3 dyrektywy na wszystkie osoby pracujące za pośrednictwem platform internetowych (również niepozostające w stosunku pracy), nie ma odwołania do prawa do informacji i konsultacji przedstawionego w art. 9. Tego odstępstwa nie da się uzasadnić Konieczna jest jaśniejsza definicja prawa do informacji i konsultacji w celu wspierania rokowań zbiorowych, czyli prawa, które należy uznać również odnośnie do wszystkich osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform internetowych (20). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES podkreśla, że należy zagwarantować prawo osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych do informacji i konsultacji z przedstawicielami związkowymi (art. 9), również w zakresie parametrów, zasad i poleceń leżących u podstaw algorytmów lub systemów sztucznej inteligencji, które mają wpływ na podejmowanie decyzji lub przyjmowanie decyzji mogących mieć wpływ na warunki pracy, dostęp do pracy i kontynuację zatrudnienia, w tym profilowanie. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | EKES zauważa, że osoby wykonujące pracę za pośrednictwem platform internetowych powinny przejść odpowiednie i specjalistyczne szkolenie, dostępne w różnych językach europejskich, dotyczące korzystania z platformy i pracy na niej, a także powinny zostać przeszkolone w zakresie odpowiednich umiejętności cyfrowych. Jak podkreślono w poprzedniej opinii (21), wdrożenie Planu działania w dziedzinie edukacji cyfrowej na lata 2021–2027 musi zapewnić skuteczny dialog społeczny i konsultacje z zainteresowanymi stronami, poszanowanie i egzekwowanie praw pracowniczych, a także prawo pracowników do informacji, konsultacji i uczestnictwa oraz możliwość rozwijania przez pracowników umiejętności cyfrowych i umiejętności w zakresie przedsiębiorczości, zwłaszcza w drodze kształcenia i szkolenia zawodowego (VET), uczenia się dorosłych i szkolenia pracowników w celu zaradzenia lukom kompetencyjnym w przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | W poprzedniej opinii stwierdzono, że w związku z wprowadzaniem nowych technologii, takich jak roboty lub inteligentne maszyny, EKES przypomina w swej analizie o znaczeniu wcześniejszego informowania przedstawicieli pracowników i konsultowania się z nimi oraz o konieczności prowadzenia rokowań zbiorowych równolegle do przemian związanych z tymi technologiami (22). Zwraca również uwagę, że dyrektywa w sprawie europejskich rad zakładowych przewiduje obowiązek prowadzenia takich konsultacji (23). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Rokowania obejmują również rokowania sektorowe, które stanowią znaczącą część definicji praw pracowniczych, lecz we wniosku dotyczącym dyrektywy nie ma odniesienia do porozumień sektorowych. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Zapewnienie sprawiedliwych procesów rozwiązywania umów o pracę z osobami pracującymi za pośrednictwem platform internetowych oraz dostępu do niezależnych mechanizmów rozstrzygania sporów to ważne cele, które należy uwzględnić w ramach regulacyjnych. We wniosku dotyczącym dyrektywy znajdują się odniesienia wyłącznie do zwolnień indywidualnych, a należałoby ująć w nim także zagadnienie procedur informacji i konsultacji w razie zwolnień grupowych, z odniesieniami do obowiązującego prawodawstwa UE (24). |
| --- | --- |

6.7.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 70, pkt 2.7.

1

(2)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 173; Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 1; Dz.U. C 194 z 12.5.2022, s. 50; Dz.U. C 517 z 22.12.2021, s. 61; Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 70.

2

(3)  Badanie JRC COLLEEM II.

3

(4)  Badanie Komisji, 2021.

4

(5)  Europejskie Forum Młodzieży, „Stanowisko w sprawie pracy za pośrednictwem platform internetowych”.

5

(6)  Sprawozdanie MOP pt. „The role of digital labour platforms in transforming the world of work” [Rola cyfrowych platform pracy w przekształcaniu świata pracy], EUROFOUND Report 2018 [Sprawozdanie Eurofound (2018 r.)], dokument służb KE – dane na temat liczb i obrotów, które potroiły się w czasie pandemii (według danych MOP w UE odnotowano w 2020 r. obroty o wartości 12 mld EUR), CEPS Final Report 2021, „Digital Labour Platforms in the EU” [sprawozdanie końcowe Centrum Studiów nad Polityką Europejską z 2021 r. pt. Cyfrowe platformy pracy w UE], ETUI Study 2021, „The definition of worker in the platform economy: exploring workers’ risks and regulatory solutions” [Badanie ETUI z 2021 r. pt. Definicja pracownika w gospodarce opartej na platformach cyfrowych: badania nad rodzajami ryzyka ponoszonego przez pracowników i rozwiązaniami regulacyjnymi].

6

(7)  Dz.U. C 123 z 9.4.2021, s. 1, pkt 3.2.7.

7

(8)  Dz.U. C 440 z 6.12.2018, s. 1, Dz.U. C 123 z 9.4.2021, s. 1, Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 70, Dz.U. C 367 z 10.10.2018, s. 15.

8

(9)  Zob. przypis 6.

9

(10)  Wśród orzeczeń uznających, że stosunek pracy ma charakter zatrudnienia, wystarczy przywołać na przykład: orzeczenie francuskiego Sądu Kasacyjnego (Chambre sociale, nr 374 z 4 marca 2020 r.), na mocy którego uznano, że praca świadczona przez kierowcę Ubera stanowi zatrudnienie; orzeczenie hiszpańskiego Sądu Najwyższego (Tribunal Superior de Justicia de Madrid, Sala de lo Social, Sentencia 40/2020 z 17 stycznia 2020 r.), na mocy którego uznano, że stosunek pracy pomiędzy kurierami a platformą Deliveroo ma charakter zatrudnienia oraz orzeczenie Sądu w Barcelonie z 13 stycznia 2021 r., na mocy którego uznano, że stosunek pracy aż 748 kurierów ma charakter zatrudnienia. Zgodnie z ostatnim z wymienionych orzeczeń należy przeanalizować nowe wskaźniki, na których mają opierać się orzeczenia dotyczące charakteru relacji, stwierdzając, że elastyczność godzin pracy stanowi w każdym przypadku wynik wyboru, który ma na celu wskazanie najbardziej dochodowych okresów dla przedsiębiorstwa, a z całą pewnością nie osiągnięcie lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym kurierów, w związku z czym należy ich uznać za pracowników. Ponadto orzeczenia sądów w Belgii, we Włoszech i w Niderlandach wykluczyły możliwość traktowania tego typu stosunków pracy jako samozatrudnienia na podstawie relatywizacji rzekomej wolności kurierów co do sposobu świadczenia usługi.

10

Chambre sociale

Tribunal Superior de Justicia de Madrid, Sala de lo Social, Sentencia

(11)  Commission Study to support the impact assessment on improving working conditions in platform work [Badanie Komisji wspierające ocenę skutków poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych].

11

(12)  Commission Study to support the impact assessment on improving working conditions in platform work [Badanie Komisji wspierające ocenę skutków poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych].

12

(13)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 173, pkt 1.15.

13

(14)  Sprawozdanie Fairwork, „Fairwork response to the European Commission's Proposal for Directive on Platform Work” [Odpowiedź Fairwork na wniosek Komisji Europejskiej dotyczący dyrektywy w sprawie pracy za pośrednictwem platform internetowych], 2021.

14

(15)  Zob. komunikat Komisji.

15

(16)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Lepsze warunki pracy na rzecz silniejszej Europy socjalnej: pełne wykorzystanie korzyści płynących z cyfryzacji dla przyszłości pracy”, COM(2021) 761 final, s. 10, tabela, 9 grudnia 2021 r.

16

(17)  Zob. definicja w motywie 30 wytycznych Komisji w sprawie prawa konkurencji i układów zbiorowych pracy: (iii) obejmuje, jako niezbędny i istotny element, organizację pracy wykonywanej przez osoby fizyczne, niezależnie od tego, czy praca ta jest wykonywana przez internet, czy w określonym miejscu. Platformy, które nie organizują niczyjej pracy, lecz po prostu stanowią kanał, za pośrednictwem którego osoby pracujące na własny rachunek niezatrudniające pracowników mogą dotrzeć do użytkowników końcowych, nie stanowią cyfrowych platform pracy. Na przykład platforma, która zajmuje się wyłącznie zbieraniem i prezentacją usługodawców pracujących w danej okolicy (np. hydraulików), umożliwiając w ten sposób klientom skorzystanie na żądanie z ich usług, nie jest uznawana za cyfrową platformę pracy, ponieważ nie organizuje pracy usługodawców.

17

(18)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 173.

18

(19)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 173, pkt 1.8.

19

(20)  Dz.U. C 123 z 9.4.2021, s. 1, pkt 3.2.8.

20

(21)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 27.

21

(22)  Badanie EKES-u, 2017.

22

(23)  Dz.U. L 122 z 16.5.2009, s. 28.

23

(24)  Dyrektywa 98/59/WE, dyrektywa 2001/23/WE.

24

---

ZAŁĄCZNIK

Następująca kontropinia, która uzyskała poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, została odrzucona w trakcie debaty (art. 43 ust. 2 regulaminu wewnętrznego):

POPRAWKA 1

SOC/709 – Pakiet dotyczący warunków pracy – praca za pośrednictwem platform internetowych

Zastąpić całą opinię

1.   Wnioski

| 1.1. | Cyfrowe platformy pracy promują innowacyjne usługi i nowe modele biznesowe oraz stwarzają wiele możliwości dla konsumentów, przedsiębiorstw, pracowników i osób samozatrudnionych. Koncepcja platformy cyfrowej obejmuje szeroki zakres działań, usług, zadań i modeli biznesowych. Oznacza to, że uniwersalne rozwiązania mogą stać się barierą dla innowacji i inwestycji w tworzenie i rozwój platform cyfrowych w UE. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES dostrzega potrzebę zajęcia się niektórymi wyzwaniami związanymi z pracą za pośrednictwem platform cyfrowych pojawiającymi się tam, gdzie platformy takie istnieją. Wszelkie regulacje dotyczące pracy za pośrednictwem platform internetowych powinny jednak mieć na celu utrzymanie elastyczności jako kluczowego czynnika motywującego, a przy tym obejmować podstawowe zabezpieczenia odpowiedniej ochrony pracowników, ale też uwzględniać fakt, że w przypadku wielu osób praca za pośrednictwem platform internetowych jest uzupełnieniem innej działalności (1). Dlatego też EKES ogólnie popiera podejście przyjęte przez KE w pakiecie dotyczącym warunków pracy, a mianowicie wykorzystanie różnych instrumentów w celu stworzenia niezbędnego korzystnego środowiska umożliwiającego poprawę warunków pracy za pośrednictwem platform cyfrowych. Konieczne jest również zadbanie o odpowiedni dostęp do ochrony socjalnej oraz odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez właściwe wdrożenie dwóch zaleceń Rady (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Chociaż prawidłowe określenie stosunku pracy jest jedną z kluczowych kwestii i należy zająć się ewentualnymi przypadkami błędnej klasyfikacji, kwestia ta dotyczy jedynie mniejszości osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych, co jasno pokazują również dane Komisji, z których wynika, że 5,5 mln z 28,8 mln osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych może być zagrożonych błędną klasyfikacją statusu zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa jednak, że wiele kwestii objętych projektem dyrektywy zostało już uwzględnionych w obowiązujących lub przyszłych przepisach UE, np. ochrona danych, prawo pracowników do informacji i konsultacji. Oznacza to, że w stosownych przypadkach należy wzmocnić i usprawnić wdrażanie obowiązujących przepisów. Nowa dyrektywa, która powtarza istniejące prawa, jedynie wywołuje zamieszanie i powoduje rozdrobnienie dorobku prawnego UE. Jeżeli w trakcie procesu wdrażania stwierdzi się potrzebę doprecyzowania przepisów, należy dostosować odpowiednie akty prawne UE. W związku z tym EKES przypomina instytucjom UE, że szczególnie teraz UE potrzebuje prawdziwych inteligentnych regulacji i testów konkurencyjności, które pozwolą przedsiębiorstwom wprowadzać innowacje, rozwijać się oraz tworzyć miejsca pracy i wartość dodaną dla naszego społeczeństwa i gospodarki. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Aby zwiększyć pewność prawa i uniknąć niepotrzebnych sporów, należy skoncentrować się na wyjaśnianiu obowiązujących przepisów krajowych i definicji dotyczących statusu pracownika, a jednocześnie respektować zasady umożliwiające autonomię przedsiębiorców i autonomię w ramach innych form samozatrudnienia. Unijna definicja tego, kto jest pracownikiem, a kto samozatrudnioną osobą pracującą za pośrednictwem platform internetowych, nie byłaby właściwa ani skuteczna, ponieważ nie jest w stanie respektować różnych modeli obowiązujących w państwach członkowskich i nadążać za dynamicznym rozwojem rynków pracy. Zwiększyłaby niejasność i niepewność prawa oraz podważałaby definicje krajowe poprzez wprowadzenie specjalnej definicji ograniczonej grupy osób pracujących dla pośrednictwem platform cyfrowych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Kolejnym źródłem nieporozumień jest próba objęcia dyrektywą zarówno pracowników, jak i osób samozatrudnionych poprzez wprowadzenie dwóch odrębnych definicji „osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform internetowych” i „osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych. Mieszanie różnych kategorii podmiotów objętych dyrektywą oraz przypisanie im różnych zestawów praw i obowiązków również powoduje niepewność i złożoność prawa. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Nie ma uzasadnienia dla zacierania granicy między rzeczywistym samozatrudnieniem a zatrudnieniem poprzez tworzenie przepisów, które mają wpływ na przedsiębiorców/osoby samozatrudnione, na podstawie art. 153 TFUE, który w ogóle nie stanowi odpowiedniej podstawy prawnej do regulowania stosunków między przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Zgodnie z proponowanym w projekcie dyrektywy domniemaniem po spełnieniu dwóch z pięciu kryteriów każdy stosunek umowny uznaje się za stosunek pracy. Jednocześnie znaczna część kryteriów zaproponowanych w art. 4 ust. 2 zawiera standardowe klauzule B2B, na przykład: a) górny limit poziomu wynagrodzenia i c) weryfikowanie jakości wyników pracy, d) harmonogram wykonywania pracy i e) możliwość rozbudowy bazy klientów. Oznacza to, że nawet osoby faktycznie samozatrudnione mogłyby zostać błędnie zaklasyfikowane jako pracownicy i będą musiały obalić to domniemanie, jeżeli będą chciały kontynuować swoją działalność. Status osoby samozatrudnionej mógłby zostać potwierdzony jedynie w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, co nakłada niepotrzebne obciążenia administracyjne na wszystkie strony, w tym na władze. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ustanowienie mechanizmu wzruszenia domniemania prawnego jest mylące i może zmniejszyć jasność prawa z uwagi na to, że podobny mechanizm został już uwzględniony w dyrektywie w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy (3) jako jedna z opcji dla państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Zamiast zasady dwóch z pięciu kryteriów EKES opowiada się za oceną kryteriów służących stwierdzeniu istnienia statusu pracownika na poziomie państw członkowskich i zgodnie z orzecznictwem ETS. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje proponowane wysiłki Komisji na rzecz wspierania wymiany dobrych praktyk. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES uważa, że odrębny zbiór przepisów dotyczących kwestii związanych z pracą za pośrednictwem platform internetowych i zarządzania algorytmicznego nie jest odpowiedni ani konieczny. Obowiązujące przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) (4) i przyszły akt o sztucznej inteligencji zapewnią również pracownikom szereg praw w odniesieniu do ich danych osobowych wraz z kompleksowym zestawem wymogów w zakresie zarządzania ryzykiem, nadzoru ze strony człowieka i przejrzystości w celu ograniczenia ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa oraz praw podstawowych. W związku z tym należy unikać zbędnego nakładania się i powielania przepisów. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Cyfryzacja odgrywa obecnie kluczową rolę strategiczną w procesie szybkiej transformacji gospodarki i przedsiębiorstw, stając się wszechobecna we wszystkich sektorach działalności i wpływając na cały cykl łańcucha wartości produktów i usług oraz angażując zarówno duże firmy, jak i małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa. Konsekwencje dla świata pracy – wynikające z nowych form pracy i nowych form organizacji przedsiębiorstw – są istotne zarówno pod względem ich charakteru, jak i prędkości z jaką zachodzą zmiany. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Cyfrowe platformy pracy mogą skutecznie dopasować podaż pracy do popytu na nią oraz oferować możliwości utrzymania się lub uzyskiwania dodatkowych dochodów. Dla konsumentów oznacza to lepszy dostęp do produktów i usług, do których w przeciwnym razie trudno byłoby dotrzeć, a także dostęp do nowych i bardziej zróżnicowanych usług (5). Jednak praca za pośrednictwem platform cyfrowych, stanowiąca integralną część zmieniających się form pracy, oprócz możliwości stwarza też potencjalne wyzwania, które mogą wymagać dostosowanych rozwiązań. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Status osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych na rynku pracy jest kluczową kwestią, którą państwa członkowskie zajęły się, także w orzecznictwie krajowym. Doprowadziło to do powstania szeregu różnych przepisów i orzeczeń opartych na różnych krajowych koncepcjach, modelach i definicjach, a zatem po prostu odzwierciedlających i respektujących krajowe systemy i praktyki rynku pracy. Należy skoncentrować się na wyjaśnianiu obowiązujących przepisów krajowych i definicji dotyczących statusu pracownika, a jednocześnie respektować zasady umożliwiające autonomię przedsiębiorców i autonomię w ramach innych form samozatrudnienia. W tym kontekście można również promować działania na szczeblu europejskim, takie jak wymiana informacji, kształcenie i szkolenie oraz współpraca między organami władz. Ważną rolę do odegrania mają również partnerzy społeczni, a także same platformy. Ramy regulacyjne mogłyby zostać dostosowane na odpowiednim szczeblu, bez podważania dobrze funkcjonujących praktyk i przepisów krajowych. W razie potrzeby należy poprawić ochronę osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Ogólne uwagi na temat wniosku dotyczącego dyrektywy

| 3.1. | Komisja Europejska zaproponowała 9 grudnia zestaw środków mających na celu poprawę warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju cyfrowych platform pracy w UE (6). Opinia sekcji SOC/709 przyjęta przez sekcję 7 marca 2022 r. omawia jedynie wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych. Zatem niniejsza kontropinia również koncentruje się na tym wniosku. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES zgadza się z tym, że niedawny rozwój gospodarki platform pracy przyniósł nowe wyzwania dla osób pracujących za ich pośrednictwem. Jak zauważa Komisja, mogą one obejmować m.in. brak przejrzystości i przewidywalności ustaleń umownych, wyzwania związane ze zdrowiem i bezpieczeństwem, błędną klasyfikację statusu zatrudnienia lub niewystarczający dostęp do ochrony socjalnej (7), a także wyzwania związane z zarządzaniem algorytmicznym w pracy za pośrednictwem platform internetowych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Proponowana dyrektywa nie jest jednak właściwym instrumentem reagowania na te wyzwania. Ponadto wydaje się, że wniosek wyraźnie koncentruje się na działalności kurierów, kierowców i ogólnie świadczonych lokalnie usługach wymagających niższych kwalifikacji, pomijając fakt, że różnorodność pracy za pośrednictwem platform internetowych jest znacznie większa. Proponowane uregulowanie w ogóle nie jest dostosowane do osób pracujących za pośrednictwem platform pracy online. Ponadto nie uwzględnia się możliwego wpływu prawodawstwa UE na platformy internetowe, które mogą świadczyć swoje usługi spoza UE (8). Należy przynajmniej ocenić ewentualną utratę i przeniesienie tej działalności poza UE (np. do Zjednoczonego Królestwa). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Wyzwaniami tym należy zająć się przede wszystkim z wykorzystaniem istniejących przepisów i praktyk, w razie potrzeby wzmacniając ich wdrażanie. Ponadto istnieje duży potencjał podejmowania działań przez same platformy wspólnie z partnerami lokalnymi, a także z partnerami społecznymi. Komisja powinna to wspierać. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Unijna definicja tego, kto jest pracownikiem, a kto samozatrudnioną osobą pracującą za pośrednictwem platform internetowych, nie byłaby właściwa ani skuteczna, ponieważ nie byłaby w stanie respektować różnych modeli obowiązujących w państwach członkowskich i nadążać za dynamicznym rozwojem rynków pracy. Zwiększyłaby jedynie niejasność i niepewność prawa oraz podważałaby definicje krajowe poprzez wprowadzenie specjalnej definicji ograniczonej grupy pracowników. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Uwagi szczegółowe na temat wniosku dotyczącego dyrektywy

4.1.   Zakres i definicje

| 4.1.1. | Istnieje wyraźne ryzyko, że zakres i definicje proponowanej dyrektywy objęłyby znacznie szerszy zakres działalności platform internetowych niż zakładano. Wydaje się, że dyrektywa ma dotyczyć głównie działalności wymagającej niskich kwalifikacji, ale proponowane definicje i kryteria obejmują wszystkie kategorie pracy za pośrednictwem platform internetowych, nawet jeśli praca jest wykonywana przez osoby rzeczywiście samozatrudnione. |
| --- | --- |

4.1.1.

4.2.   Prawidłowe określenie statusu zatrudnienia i domniemanie prawne

| 4.2.1. | EKES zgadza się, że państwa członkowskie powinny dysponować niezbędnymi mechanizmami w celu zapewnienia „prawidłowego określenia statusu zatrudnienia osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform internetowych”. Ma jednak poważne wątpliwości co do proponowanych ram domniemania prawnego istnienia stosunku pracy, jeśli spełnione byłyby dwa z pięciu kryteriów wymienionych w dyrektywie. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES uważa, że kryteria, o których mowa zwłaszcza w lit. a) górny limit poziomu wynagrodzenia i c) weryfikowanie jakości wyników pracy, d) harmonogram wykonywania pracy i e) możliwość rozbudowy bazy klientów, są regularnie stosowane w umowach B2B i doprowadziłyby do sytuacji, w której osoby rzeczywiście samozatrudnione podlegałyby domniemaniu zatrudnienia, a zatem musiałyby stać się pracownikami. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Takie podejście jest sprzeczne z praktyką ogólnej oceny kryteriów dotyczących stosunku pracy stosowaną w orzecznictwie państw członkowskich. Ponadto, jak stwierdzono powyżej, osoby pracujące za pośrednictwem platform internetowych byłyby domyślnie klasyfikowane jako pracownicy najemni i odebrałoby im to indywidualną możliwość wyboru samozatrudnienia. Utrudnianie działalności gospodarczej nie powinno leżeć w niczyim interesie. Biorąc pod uwagę, że większość osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych uważa się i chce być uznawana za osoby samozatrudnione, takie podejście byłoby nawet sprzeczne z podstawowymi prawami i wolnościami, takimi jak prawo do wyboru zawodu, prawo do podejmowania pracy oraz swoboda prowadzenia działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Różnorodność krajowych systemów rynku pracy, tradycji i orzecznictwa w zakresie prawa pracy, a także różne definicje, np. w prawie pracy, systemach podatkowych i systemach zabezpieczenia społecznego, sprawiają, że istnieje ryzyko, że pięć kryteriów proponowanej dyrektywy nie odzwierciedla odpowiednio złożonej rzeczywistości różnych sytuacji. Zamiast stosowania dwóch z pięciu kryteriów EKES opowiada się za ogólną oceną kryteriów służących określeniu istnienia statusu pracownika jako ogólnie stosowanym podejściem w państwach członkowskich i w orzecznictwie ETS. |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Możliwość wzruszenia domniemania prawnego

| 4.3.1. | EKES uważa możliwość wzruszenia domniemania prawnego za instrument, który może stwarzać więcej problemów niż wyjaśniać złożone sytuacje prawne. Ustanowienie tego mechanizmu jest mylące, biorąc pod uwagę fakt, że podobny mechanizm został już uwzględniony w dyrektywie w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy jako jedna z opcji dla państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Możliwość wzruszenia domniemania prawnego nie zapewnia sprawiedliwej równowagi między stronami procesu wzruszenia, ponieważ przy ciężarze dowodu po stronie platformy domniemanie prawne zdefiniowane w pięciu kryteriach byłoby w praktyce trudne do zakwestionowania. Ze względu na różnorodność definicji krajowych pięć kryteriów i ich znaczenie będzie prawdopodobnie interpretowanych w różny sposób w państwach członkowskich, co doprowadzi do jeszcze bardziej złożonej mozaiki orzecznictwa w całej Europie. Ponieważ proces ten mógłby być kontynuowany zarówno w sądach zajmujących się sprawami z zakresu prawa pracy, jak i w sądach administracyjnych zajmujących się sprawami z zakresu podatków i zabezpieczenia społecznego, w rezultacie jasność prawa mogłaby być mniejsza, a nie większa. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Zarządzanie algorytmiczne

| 4.4.1. | EKES podziela cel Komisji polegający na dodaniu wymogu informacji i przejrzystości w odniesieniu do stosowania algorytmów w pracy za pośrednictwem platform internetowych. EKES uważa jednak, że odrębny zbiór przepisów dotyczących kwestii związanych z pracą za pośrednictwem platform internetowych nie jest odpowiedni ani konieczny. Obowiązujące przepisy RODO (9) i przyszły akt o sztucznej inteligencji (10) zapewnią również pracownikom szereg praw w odniesieniu do ich danych osobowych wraz z kompleksowym zestawem wymogów w zakresie zarządzania ryzykiem, nadzoru ze strony człowieka i przejrzystości w celu ograniczenia ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa oraz praw podstawowych. W związku z tym należy unikać zbędnego nakładania się i powielania przepisów. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Jeśli chodzi o formę i treść informacji przekazywanych przez platformy, należy dopilnować, aby platformy miały niezbędne pole manewru w zakresie określania środków technicznych służących dostarczaniu informacji. To samo dotyczy metod oceny ryzyka i oceny przez człowieka istotnych decyzji. Ponadto należy dopilnować, aby wymogi dotyczące ujawniania algorytmów nie miały zastosowania do wszelkiego rodzaju tajemnic handlowych lub informacji poufnych. EKES podkreśla również potrzebę umożliwienia wprowadzenia łagodniejszych wymogów dostosowanych do potrzeb MŚP w odniesieniu do procedur administracyjnych wymaganych w ramach zarządzania algorytmicznego (11). Obejmuje to w szczególności dłuższe terminy na składanie wniosków o przegląd decyzji algorytmicznych oraz zmniejszenie częstotliwości aktualizacji istotnych informacji. |
| --- | --- |

4.4.2.

4.5.   Prawa grupowe

| 4.5.1. | Celem wniosku jest zapewnienie osobom pracującym za pośrednictwem platform internetowych lub ich przedstawicielom informacji i konsultacji w sprawie decyzji, które mogą doprowadzić do wprowadzenia istotnych zmian w korzystaniu ze zautomatyzowanych systemów monitorowania i podejmowania decyzji, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy. W tym celu wniosek odsyła do dyrektywy 2002/14/WE (12). Ponieważ odniesienie to umożliwia stosowanie istniejących mechanizmów informowania i konsultacji określonych na szczeblu krajowym, a także promowanie dialogu społecznego bez ustanawiania nowych lub powielających się mechanizmów, rozwiązanie to można poprzeć. Jednakże odpowiedzialność cyfrowej platformy pracy za pokrycie wydatków związanych z ekspertem (art. 9 ust. 3) nie jest zgodna z ogólnymi zasadami informowania i konsultacji opartymi na dyrektywie 2002/14/WE. |
| --- | --- |

4.5.1.

4.6.   Środki odwoławcze

| 4.6.1. | EKES podkreśla potrzebę wyjaśnienia rozróżnienia między „osobami pracującymi” a „osobami wykonującymi pracę za pośrednictwem platform internetowych”, zwłaszcza w odniesieniu do środków odwoławczych i egzekwowania dyrektywy. Artykuł 18 zawiera podobne przepisy dotyczące ochrony przed zwolnieniem w odniesieniu do obu kategorii, co może prowadzić do nieporozumień i braku pewności prawa, ponieważ środki ochrony prawnej w zakresie prawa pracy i prawa umów w państwach członkowskich opierają się na różnych zestawach przepisów, a zatem nie są podobne. Podobnie art. 17 (Ochrona przed niekorzystnym traktowaniem lub negatywnymi konsekwencjami) może prowadzić do niepożądanych konsekwencji i problemów w systemach sądowych państw członkowskich, jeżeli różne stosunki umowne muszą być traktowane zgodnie z tymi samymi zasadami. |
| --- | --- |

4.6.1.

4.7.   Zakaz regresji i korzystniejsze przepisy

| 4.7.1. | Jeśli chodzi o promowanie sprawiedliwych warunków pracy w pracy za pośrednictwem platform cyfrowych, EKES podkreśla rolę dialogu społecznego i układów zbiorowych na odpowiednich szczeblach oraz w ramach zakresu działania, mandatu i autonomii partnerów społecznych w państwach członkowskich. W związku z tym EKES kwestionuje ograniczenie zakresu stosowania układów zbiorowych wyłącznie do układów korzystniejszych dla osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych (artykuł 20). Takie ograniczenie ingeruje w autonomię partnerów społecznych. |
| --- | --- |

4.7.1.

Uzasadnienie

Tekst obejmuje poprawkę, która przedstawia stanowisko zasadniczo odmienne w stosunku do opinii przedstawionej przez sekcję i dlatego traktuje się go jako kontropinię. Przedstawiono w nim powody, dla których wniosek Komisji nie jest właściwym instrumentem do sprostania wyzwaniom związanym z pracą za pośrednictwem platform cyfrowych i dlaczego nie odzwierciedla odpowiednio złożonej rzeczywistości różnych sytuacji w szybko zmieniającym się świecie platform. Ponadto kontropinia ma na celu zwrócenie uwagi na główne wady i wyzwania w projekcie dyrektywy, zwłaszcza w odniesieniu do prawnego domniemania statusu pracownika i zarządzania algorytmicznego.

Wynik głosowania:

| Za: | 149 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 80 |
| Wstrzymało się: | 17 |

Za:

149

Przeciw:

80

Wstrzymało się:

17

---

(1)  Jeżeli chodzi o tempo rozwoju, dane zgromadzone w badaniach COLLEEM I i II wskazują, że zjawisko pracy za pośrednictwem platform internetowych w Europie powoli, ale stale rośnie. Ponadto tylko niewielka część – ok. 1,4 % – ludności w wieku produkcyjnym wykonuje pracę za pośrednictwem platform internetowych jako główną formę zatrudnienia. Co więcej zgodnie z badaniem, o którym mowa w sprawozdaniu Komisji z oceny skutków, około 5,5 mln z 28,8 mln osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych może być zagrożonych błędną klasyfikacją statusu zatrudnienia. Zob. sprawozdanie JRC „Platform Workers in Europe Evidence from the COLLEEM Survey” (europa.eu) [„Pracownicy platform w Europie – dowody z badania COLLEEM”] oraz sprawozdanie JRC„New evidence on platform workers in Europe” (europa.eu) [„Nowe dowody na temat osób pracujących za pośrednictwem platform internetowych”]; Dokument roboczy służb Komisji – Sprawozdanie z oceny skutków. W badaniu zleconym przez Delivery Platforms Europe kurierzy (dostawcy jedzenia) w większości (72 %) stwierdzają, że praca za pośrednictwem platform internetowych jest aktywnością uzupełniającą, przy czym 34 % pracuje jako kurierzy w trakcie studiów, a kolejna jedna trzecia (34 %) podaje, że korzysta z pracy za pośrednictwem platform internetowych w celu uzupełnienia dochodów z innej pracy w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin. Dla dwóch trzecich respondentów (67 %) głównym powodem podejmowania pracy kuriera jest elastyczność. Praca ta umożliwia im łączenie pracy dostawcy z inną działalnością zarobkową lub nauką czy z opieką nad członkami rodziny i stanowi sposób na uzupełnienie innych dochodów. Elastyczność jest również najbardziej docenianym aspektem pracy w charakterze kuriera (dla 58 % respondentów).

(2)  Zalecenie Rady w sprawie dostępu pracowników oraz osób samozatrudnionych do ochrony socjalnej oraz zalecenie Rady w sprawie poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy osób samozatrudnionych.

(3)  Dyrektywa w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy.

(4)  Rozporządzenie (UE) 2016/679 i COM(2021) 206 final.

(5)  COM(2021) 762 final, uzasadnienie, s. 1.

(6)  Środki te obejmują: 1) wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych; 2) projekt wytycznych w sprawie stosowania prawa konkurencji UE do układów zbiorowych dotyczących warunków pracy osób pracujących na własny rachunek niezatrudniających pracowników, w tym warunków pracy osób pracujących za pośrednictwem cyfrowych platform pracy; 3) apele o wprowadzenie nowych środków – przedstawione poniżej – skierowane do organów krajowych, partnerów społecznych i wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron w celu osiągnięcia lepszych warunków pracy osób pracujących za pośrednictwem cyfrowych platform pracy (komunikat „Lepsze warunki pracy na rzecz silniejszej Europy socjalnej: pełne wykorzystanie korzyści płynących z cyfryzacji dla przyszłości pracy”).

(7)  Tamże (komunikat), s. 2.

(8)  Według badania Komisji „nawet gdyby zaprzestano świadczenia wszelkich usług freelancerów za pośrednictwem platform w całej UE-27, przedsiębiorstwa te mogłyby nadal polegać na freelancerach w innych częściach świata”. Zob. Commission Study to support the impact assessment on improving working conditions in platform work [Badanie Komisji na potrzeby oceny skutków poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform internetowych].

(9)  Rozporządzenie (UE) 2016/679.

(10)  COM(2021) 206 final.

(11)  COM(2021) 762 final, uzasadnienie, s. 13.

(12)  Dyrektywa 2002/14/WE.

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/109 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/109

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie Europejskiej strategii na rzecz szkół wyższych”

[COM(2022) 16 final]

„Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie budowania mostów na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w szkolnictwie wyższym”

[COM(2022) 17 final]

(2022/C 290/17)

| Sprawozdawczyni: | Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Tatjana BABRAUSKIENĖ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 1.3.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 190/0/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 1.3.2022

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

190/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podkreśla znaczenie stwierdzenia Komisji Europejskiej w sprawie tej inicjatywy: „Szkoły wyższe muszą być miejscami, w których panuje wolność: słowa, myśli, uczenia się, badań naukowych i ogólnie wolność nauki. Wolność nauki nie może być oderwana od autonomii instytucjonalnej ani od udziału studentów i kadry w zarządzaniu szkolnictwem wyższym” (1). Zwraca się do Komisji Europejskiej, państw członkowskich i instytucji szkolnictwa wyższego o uznanie tego stwierdzenia za zasadę przewodnią do wprowadzenia w życie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wyraża zadowolenie, że inicjatywa ta zachęca państwa członkowskie i instytucje szkolnictwa wyższego do zacieśnienia współpracy transnarodowej w celu podnoszenia umiejętności i kompetencji studentów w zakresie dwojakiej transformacji rynku pracy i gospodarki, w celu ochrony wartości, tożsamości i demokracji UE oraz zwiększenia odporności europejskiego społeczeństwa i gospodarki. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zwraca uwagę (2) na ważną rolę, jaką instytucje szkolnictwa wyższego odgrywają w zakresie poprawy nabywania umiejętności ekologicznych, odpowiedzialności za środowisko i zrównoważonego rozwoju, co należy w sposób horyzontalny włączyć do efektów uczenia się. Z zadowoleniem przyjmuje planowane przez Komisję Europejską działania, które mają wesprzeć państwa członkowskie i instytucje szkolnictwa wyższego w opracowywaniu krajowych i ogólnoinstytucjonalnych podejść do kwestii zrównoważoności oraz znajomości zagadnień klimatycznych i środowiskowych. EKES zwraca uwagę, że jest to ważne dla studentów realizujących pełne programy studiów oraz dla osób uczących się w ramach programów uczenia się przez całe życie realizowanych przez instytucje szkolnictwa wyższego, nie tylko z punktu widzenia mikropoświadczeń (3). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES wzywa państwa członkowskie i instytucje szkolnictwa wyższego, by przy opracowywaniu strategi cyfryzacji zwróciły uwagę na podnoszenie poziomu jakości, sprawiedliwości, równości i włączenia społecznego w szkolnictwie wyższym i w obszarze badań naukowych, zwiększały równy dostęp do materiałów cyfrowych dla wszystkich studentów, wspierały bezpieczne korzystanie z technologii cyfrowych, przy czym zawsze priorytetowo traktowały interakcje społeczne w ramach nauczania stacjonarnego, oraz szanowały prawa własności intelektualnej pracowników akademickich. EKES wzywa Komisję Europejską do konsultowania się ze studentami i pracownikami akademickimi przy opracowywaniu programów kształcenia i szkolenia w zakresie umiejętności cyfrowych w ramach programu „Cyfrowa Europa”. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES podkreśla znaczenie zrównoważonych partnerstw między instytucjami szkolnictwa wyższego a przedsiębiorstwami, mających na celu zaspokojenie potrzeb studentów, społeczeństwa i rynku pracy w zakresie umiejętności, a także zapewnienie i poszerzenie dostępu studentów do wysokiej jakości płatnych praktyk i staży w przedsiębiorstwach i instytucjach. EKES apeluje do państw członkowskich i instytucji szkolnictwa, aby zagwarantowały wolność nauki i autonomię instytucjonalną, zwłaszcza w odniesieniu do współpracy z podmiotami pozaakademickimi w zakresie opracowywania programów nauczania, umiejętności i wymagań stawianych kadrze akademickiej. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES pragnie podkreślić, że Komisja Europejska i każde państwo członkowskie muszą chronić wolność nauki i autonomię instytucjonalną jako podstawowe wartości zapisane w komunikacie ministerialnym z Rzymu. EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę dotyczącą sojuszy europejskich szkół wyższych jako projektów w ramach programu Erasmus+, które obejmują dobrowolne i oddolne działania szkół wyższych, i uznaje je za ważne dla zacieśniania współpracy pod demokratycznym przywództwem. EKES wyraża troskę, że podstawowe wartości mogą być zagrożone w sytuacji, gdy Komisja Europejska i Rada instytucjonalizują projekty sojuszy szkół wyższych, zwracając się do państw członkowskich o ustanowienie statutu prawnego wspólnych europejskich stopni naukowych sojuszy, a także o zewnętrzne zapewnienie jakości i akredytację wspólnych transnarodowych działań i programów edukacyjnych sojuszy. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES podkreśla zasadniczą wartość różnorodności instytucji szkolnictwa wyższego, które mogą zaspokajać różnego rodzaju potrzeby kulturalne, edukacyjne, społeczne i gospodarcze. EKES apeluje o uznanie równej wartości instytucji szkolnictwa wyższego zarówno w ramach sojuszy szkół wyższych, jak i poza nimi, oraz o przestrzeganie zasady wolności wiedzy. EKES z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie w oparciu o komunikat z Rzymu zasad przewodnich chroniących podstawowe wartości akademickie przy zaangażowaniu odpowiednich partnerów społecznych i zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES wyraża ubolewanie z powodu niedostatecznego finansowania instytucji szkolnictwa wyższego (4), mimo wzrostu ich potrzeb w okresie pandemii, i wzywa państwa członkowskie do zwiększenia finansowania publicznego dla tych instytucji. Jest zaniepokojony postępującą prywatyzacją instytucji szkolnictwa wyższego oraz prywatnymi inwestycjami w szkolnictwo wyższe i badania naukowe, które mogą zagrozić wolności nauki i autonomii instytucjonalnej. Zwraca także uwagę, że utrzymanie wsparcia finansowego dla sojuszy szkół wyższych zapewni zrównoważone krajowe finansowanie publiczne dla wszystkich instytucji szkolnictwa wyższego. EKES wzywa państwa członkowskie do wykorzystania europejskiego semestru i funduszy UE, w tym RRF i programów EFS+, Erasmus+ i „Horyzont Europa”, aby wesprzeć instytucje szkolnictwa wyższego w realizacji ich celów. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca się do Komisji Europejskiej z apelem o monitorowanie inwestycji w szkolnictwo wyższe na szczeblu unijnym, krajowym i instytucjonalnym, przy wykorzystaniu istotnych narzędzi politycznych, jakimi są europejski semestr i RRF. Zwraca się także do Komisji o ograniczenie stosowania tablicy wyników europejskiego sektora szkolnictwa wyższego oraz ustaleń grupy ekspertów ds. inwestycji w jakość kształcenia i szkolenia do ich wykorzystania w roli pomocniczej. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES jest zaniepokojony celami tablicy wyników europejskiego sektora szkolnictwa wyższego i zarządzaniem nią, w ramach której przeprowadza się coroczną ocenę postępów poczynionych w całej UE w realizacji kluczowych priorytetów omawianej inicjatywy: włączenia społecznego, wartości, jakości i przydatności, mobilności, umiejętności ekologicznych i cyfrowych, zdolności do zatrudnienia, współpracy transnarodowej, transferu technologii i waloryzacji wiedzy. EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o wyjaśnienie roli tego narzędzia w monitorowaniu postępów państw członkowskich oraz zarządzania tym narzędziem monitorowania w odniesieniu do procesu europejskiego semestru, a także o sprecyzowanie, czy narzędzie to będzie również wykorzystywane do monitorowania krajowych inwestycji w szkolnictwo wyższe. EKES apeluje o utrzymanie roli państw członkowskich, partnerów społecznych w dziedzinie edukacji i odpowiednich zainteresowanych stron w tym procesie. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Europejskiego Centrum Monitorowania Sektora Szkolnictwa Wyższego, którego zadaniem będzie gromadzenie najlepszych obecnie narzędzi i możliwości UE w zakresie danych. EKES apeluje do Komisji Europejskiej o utrzymanie roli państw członkowskich, partnerów społecznych w dziedzinie edukacji i odpowiednich zainteresowanych stron w tym procesie. Partnerzy społeczni odgrywają ważną rolę w procesie przechodzenia od etapu kształcenia do etapu zatrudnienia, w reprezentowaniu interesów studentów na rynku pracy oraz w zmniejszaniu liczby młodzieży NEET. Zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich należy podjąć wzmożone wysiłki na rzecz monitorowania sytuacji studentów w okresie przechodzenia od etapu kształcenia do etapu zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES zwraca się do Komisji Europejskiej i państw członkowskich o skuteczne zaangażowanie partnerów społecznych ze sfery edukacji i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dalszy rozwój inicjatyw i działań Komisji w ramach tej strategii oraz w jej wdrażanie na szczeblu państw członkowskich. Jest to istotne, aby zapewnić, by studenci zdobyli umiejętności niezbędne dla obywateli demokracji oraz mieli dostęp do wysokiej jakości miejsc pracy w kontekście dwojakiej transformacji. Demokratyczne zarządzanie i skuteczny dialog społeczny mają zasadnicze znaczenie dla poprawy dobrostanu studentów, wolności nauki, stabilnego statusu i stabilnych warunków pracy pracowników oraz autonomii instytucjonalnej. EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o zaangażowanie partnerów społecznych ze sfery edukacji i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowanie europejskich kryteriów przyznawania znaku „Europejski Dyplom”. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES zwraca się do państw członkowskich i instytucji szkolnictwa wyższego o skuteczniejsze angażowanie osób uczących się, nauczycieli akademickich i badaczy w zarządzanie polityką w zakresie szkolnictwa wyższego oraz instytucjonalnymi, ponadnarodowymi strukturami współpracy, z uwzględnieniem skutecznego przywództwa opartego na współpracy, zarządzania kolegialnego i dialogu społecznego. Działania te powinny mieć na celu zapewnienie szkolnictwa wyższego i badań naukowych o wysokiej jakości i sprzyjających włączeniu społecznemu, skutecznej mobilności studentów, pracowników akademickich i badaczy oraz pełnej różnorodności (w tym równości płci) wśród studentów, nauczycieli akademickich, badaczy i specjalistów. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o zagwarantowanie dialogu społecznego z akademickimi związkami zawodowymi podczas opracowywania europejskich ram atrakcyjnej i stabilnej kariery w szkolnictwie wyższym, o poprawę warunków pracy, dobrostanu i statusu pracowników akademickich oraz o wspieranie karier akademickich w środowisku akademickim i poza nim. Należy stale zwracać uwagę na zwiększanie udziału studentów w procesie podejmowania decyzji oraz poprawę zdolności operacyjnych organizacji studenckich. W tym celu można by wykorzystać fundusze EFS+. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES z zadowoleniem przyjmuje promowanie pracowników i studentów z różnych środowisk, co wiąże się z ustanowieniem europejskich ram różnorodności i inkluzywności (z uwzględnieniem różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn), zapewnieniem wsparcia dla naukowców znajdujących się w niekorzystnej sytuacji wraz z zasadami przewodnimi dla uniwersytetów sprzyjającymi ich włączeniu oraz ustanowieniem krajowych i instytucjonalnych strategii na rzecz włączenia społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem uchodźców i osób ubiegających się o azyl. EKES wzywa do przejrzystego i sprawiedliwego uznawania kwalifikacji zdobytych w krajach trzecich, w tym przez uchodźców, poprzez sieć ośrodków ds. uznawalności akademickiej. EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, państw członkowskich i instytucji szkolnictwa wyższego o opracowanie takich strategii wspólnie ze studentami i pracownikami, zwłaszcza tymi, którzy mogą w opracowanie strategii wnieść swoje własne doświadczenia. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES z zadowoleniem przyjmuje dalszy rozwój inicjatywy europejskiej legitymacji studenckiej w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z zarządzaniem mobilnością i wymianą studentów i pracowników, podkreślając jednocześnie znaczenie zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony danych. Ograniczenie biurokracji i ułatwienie przenoszenia punktów między państwami członkowskimi jest niezbędne do zapewnienia odpowiedniej mobilności na szczeblu UE. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar rozszerzenia mobilności studentów i pracowników na kraje trzecie i zwraca uwagę na znaczenie mobilności osobistej oraz zapewnienia zdrowia i bezpieczeństwa. Z zadowoleniem przyjmuje nową Kartę Erasmusa dla szkolnictwa wyższego i nową Kartę Studenta Erasmusa; uwzględniają one wolność nauki i integralność akademicką oraz sprzyjają debatom akademickim i wymianie dobrych praktyk w zakresie wartości i demokracji w ramach działań „Jean Monnet” programu Erasmus+, w tym w państwach trzecich. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Po przyjęciu przez Radę UE ds. Edukacji konkluzji Rady w sprawie (5). inicjatywy „Uniwersytety Europejskie” – łączenie szkolnictwa wyższego, badań, innowacji i społeczeństwa: ku nowemu wymiarowi europejskiego szkolnictwa wyższego, Komisja Europejska opublikowała dwa dokumenty. Komunikat Komisji w sprawie Europejskiej strategii na rzecz szkół wyższych obejmuje działania, które Komisja Europejska ma podjąć w latach 2022–2024 w zakresie szkolnictwa wyższego i badań naukowych, natomiast wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie budowania mostów na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w szkolnictwie wyższym, który ma zostać przyjęty przez Radę ds. Edukacji na posiedzeniu w dniach 4–5 kwietnia 2022 r., zawiera konkretne zalecenia dla państw członkowskich. Inicjatywy te zmierzają do osiągnięcia nowego celu UE, zgodnie z którym do 2030 r. co najmniej 45 % osób w wieku 25–34 lat uzyska wykształcenie wyższe |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dzięki tej inicjatywie Komisja zamierza zwiększyć liczbę sojuszy europejskich szkół wyższych z obecnych 41 do 60, a do połowy 2024 r. mają one objąć ponad 500 uniwersytetów. Na lata 2021–2027 przewidziano orientacyjny budżet programu Erasmus+ w wysokości 1,1 mld euro oraz szereg inicjatyw wspierających. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W zaleceniach dla państw członkowskich zwrócono się do nich o umożliwienie instytucjom szkolnictwa wyższego opracowywania i wdrażania innowacyjnych wspólnych transnarodowych działań edukacyjnych (w UE i poza nią), o ustanowienie do 2024 r. statutu prawnego sojuszy europejskich szkół wyższych, o ułatwienie uzyskiwania na poziomie krajowym wspólnego europejskiego dyplomu do 2024 r., w tym powiązanie go z krajowymi ramami kwalifikacji, o wspieranie większej mobilności studentów i pracowników (w tym online), o zapewnienie trwałego wsparcia finansowego dla sojuszy europejskich szkół wyższych oraz o promowanie i ochronę wolności nauki i autonomii instytucjonalnej. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES podkreśla (6), że „należy szukać większej liczby punktów wspólnych europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego z europejską przestrzenią badawczą, aby osiągnąć lepszą jakość i wyższy poziom włączenia społecznego w zakresie szkolnictwa wyższego i badań naukowych z myślą o wszystkich uczniach i studentach niezależnie od ich wieku lub sytuacji społeczno-ekonomicznej. Poprawa jakości i szersze uznawanie studiów w przypadku szkół wyższych musi stanowić istotny punkt inicjatywy dotyczącej europejskich szkół wyższych. Chociaż szkolnictwo wyższe stanowi obszar kompetencji krajowych, to jednak wydaje się, że wnioski Komisji dotyczące europejskiego dyplomu, statutu europejskich szkół wyższych oraz europejskiego systemu uznawania i zapewniania jakości stanowią krok w kierunku synchronizacji studiów. EKES apeluje zatem, aby idee, na których opierają się te inicjatywy, oraz późniejsze środki z zakresu polityki stanowiły przedmiot dalszych dyskusji z rządami, odpowiednimi partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego”. EKES wyraża zadowolenie, że partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogły przedstawić swoje zdanie na temat tej inicjatywy w ramach konsultacji publicznych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Wolność nauki i autonomia instytucjonalna coraz częściej stają się przedmiotem ataków w niektórych krajach będących sygnatariuszami procesu bolońskiego (7). Komunikat ministerialny z Rzymu, przyjęty przez 49 ministerstw europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego na konferencji ministerialnej procesu bolońskiego w 2020 r., potwierdza zaangażowanie ministrów w „promowanie i ochronę naszych wspólnych podstawowych wartości w całym europejskim obszarze szkolnictwa wyższego poprzez nasilony dialog polityczny i współpracę, co stanowi niezbędną podstawę wysokiej jakości uczenia się, nauczania i badań oraz demokratycznych społeczeństw”. Strony zobowiązały się również do „wspierania autonomii instytucjonalnej, wolności i integralności akademickiej, udziału studentów i pracowników w zarządzaniu szkolnictwem wyższym oraz odpowiedzialności publicznej szkolnictwa wyższego i odpowiedzialności publicznej za nie”. W załączniku I do komunikatu ministerialnego z Rzymu zdefiniowano wolność nauki jako „nieodzowny aspekt wysokiej jakości uczenia się, nauczania i badań w szkolnictwie wyższym, a także nieodzowny aspekt demokracji” oparty na autonomii instytucjonalnej, i podkreślono, że „społeczeństwa nie mogą być prawdziwie demokratyczne bez poszanowania wolności akademickiej i autonomii instytucjonalnej”. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Pandemia COVID-19 wywarła bezprecedensowy wpływ na metody nauczania i badań naukowych, funkcjonowanie szkół wyższych (ze względu na zamykanie kampusów i przechodzenie na nauczanie online) oraz zarządzanie nimi. Pandemia uwypukliła także znaczenie zaangażowania szkół wyższych w życie społeczności. Blisko połowa studentów uznała, że ich wyniki w nauce pogorszyły się w związku z nauczaniem za pośrednictwem internetu i od czasu przejścia na nauczanie zdalne doświadczali zwiększonego obciążenia pracą. Dostęp do umiejętności cyfrowych, narzędzi komunikacji online i internetu w dalszym ciągu stanowił wyzwanie dla wielu studentów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej. Pandemia wywarła ponadto wpływ na dobrostan psychiczny i emocjonalny studentów (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W przypadku nauczycieli akademickich kryzys związany z pandemią COVID-19 doprowadził do pogorszenia warunków pracy, w tym do znacznego zwiększenia obciążenia pracą w związku z nauczaniem online i mieszanym oraz do utraty miejsc pracy przez pracowników zatrudnionych na czas określony i doraźnie. Sytuacja ta wywarła nieproporcjonalnie duży wpływ na określone grupy pracowników, takie jak kobiety i mniejszości etniczne. Pandemia wpłynęła również negatywnie na zdrowie psychiczne i samopoczucie pracowników. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Pracownicy akademiccy odgrywają istotną rolę w zapewnianiu wysokiej jakości edukacji i badań naukowych na uniwersytetach. Jeszcze przed wybuchem pandemii pracownicy akademiccy w całej Europie borykali się z coraz mniejszym bezpieczeństwem zatrudnienia ze względu na ograniczenia budżetowe, mniejsze możliwości zatrudnienia, rosnący odsetek pracowników zatrudnionych czasowo, w niepełnym wymiarze godzin lub na czas określony oraz coraz większy odsetek pracowników zatrudnionych na stanowiskach finansowanych ze środków zewnętrznych. Godziwe warunki pracy i płacy mają zasadnicze znaczenie, jeśli mają oni skutecznie przygotować studentów do sprostania dwojakiej transformacji społeczeństwa i gospodarki. Pracownicy naukowi zatrudnieni na czas określony znajdują się w niepewnej sytuacji zawodowej, co utrudnia prowadzenie wysokiej jakości zajęć dydaktycznych i badań naukowych (9). Pandemia COVID-19 pogorszyła perspektywy zawodowe pracowników naukowych stopnia podoktorskiego i wywiera negatywny wpływ na ich dobrostan. Naukowcy młodsi i płci żeńskiej są bardziej narażeni na niepewne warunki pracy i negatywne skutki pandemii w tym względzie (10). Zwiększenie dodatków dla doktorantów oraz zapewnienie swobodnego dostępu do literatury i udziału w międzynarodowych konferencjach to kwestie, które należy potraktować priorytetowo. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Aby zmniejszyć niedobór wykwalifikowanych pracowników i zapewnić studentom instytucji szkolnictwa wyższego dostęp do rynku pracy, niezbędne są skuteczne partnerstwa między instytucjami szkolnictwa wyższego a przedsiębiorstwami oraz dostęp studentów do wysokiej jakości płatnych praktyk i staży w przedsiębiorstwach. EKES podkreśla, że „partnerstwa między sektorem przedsiębiorstw a szkolnictwem wyższym muszą być równie korzystne dla obu stron i nie mogą powodować wywierania nacisków z zewnątrz, a także muszą zapewniać odpowiednie wyważenie własnych prac w zakresie badań naukowych i innowacji prowadzonych przez przedsiębiorstwa oraz oddzielnych celów publicznego szkolnictwa wyższego i badań naukowych” (11). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ułatwianie dostępu do szkolnictwa wyższego powinno uwzględniać fakt, że zwiększa się presja na wzrost opłat za studia ze względu na ceny energii i dodatkowe koszty związane z procesem kształcenia (zakwaterowanie, dostęp do literatury itp.). Dodatkowe koszty mogłyby być dofinansowywane z funduszy UE, co zmniejszyłoby obciążenie kredytami i innymi metodami finansowania studiów uniwersyteckich. Należy zapewnić synergię między dynamiką postępu technologicznego a wyposażeniem, standardami i procedurami stosowanymi w procesie kształcenia, aby zapewnić sprawne przejście od edukacji do aktywnego życia. |
| --- | --- |

3.7.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego w sprawie Europejskiej strategii na rzecz szkół wyższych, 2022 r.

1

(2)  Dz.U. C 56 z 16.2.2021, s. 1.

2

(3)  Dz.U. C 56 z 16.2.2021, s. 1.

3

(4)  EUA Public Funding Observatory Report 2019/20.

4

(5)  Rezolucja Rady w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na rzecz europejskiego obszaru edukacji i w szerszej perspektywie (2021–2030).

5

(6)  Dz.U. C 10 z 11.1.2021, s. 40.

6

(7)  https://www.scholarsatrisk.org/academic-freedom-monitoring-project-index/?_gp=1

7

(8)  Komisja Europejska, The impact of COVID-19 on higher education: a review of emerging evidence [Wpływ COVID-19 na szkolnictwo wyższe: przegląd najnowszych danych], 2021 r.

8

(9)  ETUCE, Report to Rome Ministerial Meeting [Sprawozdanie na posiedzenie ministerialne w Rzymie] (2020).

9

(10)  OECD, Reducing the precarity of academic research careers [Zmniejszanie niepewności zatrudnienia w ramach akademickich karier naukowych], 2021.

10

(11)  Dz.U. C 10 z 11.1.2021, s. 40.

11

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/114 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/114

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie charakterystyki energetycznej budynków” (wersja przekształcona)

[COM(2021) 802 final – 2021/0426(COD)]

(2022/C 290/18)

| Sprawozdawca: | Mordechaj Martin SALAMON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Mordechaj Martin SALAMON

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.2.2022
  Rada, 9.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 212/6/6 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.2.2022

Rada, 9.2.2022

Podstawa prawna

Art. 194 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

10.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

212/6/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący przekształcenia dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, jako że podejmuje się w nim kluczowe wyzwania wskazane w poprzednich opiniach EKES-u dotyczące zapewnienia narzędzi do walki z ubóstwem energetycznym i zaradzenia strukturalnemu, długofalowemu niedofinansowaniu w sektorze budowlanym, wspiera się renowację szczególnie budynków o najgorszej charakterystyce i wyznacza drogę ku obniżeniu emisyjności ogrzewania i chłodzenia. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES w pełni popiera podejście UE mające na celu osiągnięcie energooszczędnego, wolnego od paliw kopalnych środowiska zbudowanego wysokiej jakości, jako że przyjęcie środków na szczeblu UE skuteczniej przyspiesza niezbędną przemianę. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet uważa, że niedawny gwałtowny wzrost cen energii i perspektywa wysokich cen przynajmniej w średnim terminie pokazują, że jeszcze ważniejsze stało się opracowanie strategii zmierzającej do zmniejszenia i wyeliminowania ubóstwa energetycznego. Należy wdrożyć konkretne środki mające na celu poprawę efektywności energetycznej budynków, aby zapewnić powszechny dostęp do godnych, przystępnych cenowo i zdrowych mieszkań. Te środki muszą obejmować bezpieczne usuwanie azbestu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zdecydowanie popiera ustalenie minimalnych norm charakterystyki energetycznej, w szczególności w odniesieniu do budynków mieszkalnych o najgorszej charakterystyce. Wprowadzenie tej zasady na szczeblu UE to istotny krok naprzód. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES apeluje, by od samego początku ustalić bardziej wyczerpujące zasady zwiększania wymogów dotyczących ulepszeń oraz bardziej przejrzysty i kompletny harmonogram sięgający 2050 r., aby sprzyjać renowacjom z myślą o przyszłości.
  Ze względu na to, że w ramach omawianej dyrektywy nie przewidziano nowego finansowania, a zadanie sfinansowania koniecznych renowacji jest ogromnie trudne, zdaniem Komitetu kluczowe jest, by zawarte w tej dyrektywie ramy i narzędzia w zakresie dostępu do finansowania zarówno publicznego, jak i bankowego pozwalały sprostać sytuacji. |
| --- | --- |

1.5.

Ze względu na to, że w ramach omawianej dyrektywy nie przewidziano nowego finansowania, a zadanie sfinansowania koniecznych renowacji jest ogromnie trudne, zdaniem Komitetu kluczowe jest, by zawarte w tej dyrektywie ramy i narzędzia w zakresie dostępu do finansowania zarówno publicznego, jak i bankowego pozwalały sprostać sytuacji.

| 1.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje podniesienie wymogów dotyczących świadectw charakterystyki energetycznej oraz zwiększenie ich wiarygodności i użyteczności, jako że pełnią one kluczową rolę w poprawie efektywności energetycznej zasobów budowlanych. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje wzrost znaczenia krajowych planów renowacji budynków oraz włączenie do nich sprawozdawczości na temat starań państw członkowskich na rzecz zmniejszenia ubóstwa energetycznego. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES wspiera ustanowienie do 2024 r. paszportu renowacji budynku, który umożliwi konsumentom łatwiejszy dostęp do informacji i przyczyni się do zmniejszenia kosztów podczas planowania renowacji ich budynków. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zauważa potrzebę wprowadzenia wymogów dotyczących zgłaszania emisji dwutlenku węgla w całym cyklu życia budynku (produkcja i budowa, użytkowanie i wycofanie z eksploatacji), ponieważ w przypadku nowych domów największy wpływ na klimat mogą wywierać materiały i prace budowlane. Komitet podkreśla potrzebę zapewnienia, by definicja „budynku bezemisyjnego” pozwalała na jego optymalną interakcję z otaczającymi go systemami energetycznymi i obejmowała wszystkie wbudowane emisje gazów cieplarnianych. Oceny cyklu życia należy rozumieć jako dostosowane do danego projektu narzędzia doradcze służące porównywaniu różnych materiałów i technik. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES wzywa do wdrożenia prawdziwego procesu wspólnotowego w zakresie szkoleń i podwyższania kwalifikacji w branży budowlanej. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst

| 2.1. | Komisja zaproponowała dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona) w kontekście przyjętego w ramach Europejskiego Zielonego Ładu ambitnego celu, by osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r. Zgodnie ze strategią „Gotowi na 55” ta dyrektywa kontynuuje inicjatywę „Fala renowacji”, w której wyznaczono cel zwiększenia co najmniej dwukrotnie rocznego wskaźnika renowacji energetycznej budynków do 2030 r. oraz podkreślono potrzebę wprowadzenia niezbędnych środków regulacyjnych, finansowych i wspomagających. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W ramach tej dyrektywy podjęto próbę wprowadzenia niezbędnych środków i narzędzi w trzech obszarach docelowych inicjatywy „Fala renowacji”, mianowicie – rozwiązanie problemu ubóstwa energetycznego i budynków o najgorszej charakterystyce energetycznej; budynki publiczne i infrastruktura społeczna jako przykład; obniżenie emisyjności ogrzewania i chłodzenia. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Proponuje się szereg zmian i uzupełnień do obecnej dyrektywy, w szczególności:






  — | Wszystkie nowe budynki mają być bezemisyjne od 2030 r., a nowe budynki publiczne – już od 2027 r. |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

Wszystkie nowe budynki mają być bezemisyjne od 2030 r., a nowe budynki publiczne – już od 2027 r.

| — | Na państwa członkowskie nakłada się nowy wymóg polegający na zapewnieniu, by do 2027 r. wszystkie budynki należące do podmiotów publicznych oraz wszystkie budynki niemieszkalne zostały dostosowane co najmniej do klasy charakterystyki energetycznej F, a do 2030 r. – co najmniej do klasy charakterystyki energetycznej E. Do 2030 r. należy również dostosować wszystkie budynki mieszkalne co najmniej do klasy F, a do 2033 r. – co najmniej do klasy E. Ze względu na przekalibrowanie klas charakterystyki energetycznej te wymogi przyczynią się do modernizacji ponad 15 % zasobów budowlanych do 2033 r. |
| --- | --- |

—

Na państwa członkowskie nakłada się nowy wymóg polegający na zapewnieniu, by do 2027 r. wszystkie budynki należące do podmiotów publicznych oraz wszystkie budynki niemieszkalne zostały dostosowane co najmniej do klasy charakterystyki energetycznej F, a do 2030 r. – co najmniej do klasy charakterystyki energetycznej E. Do 2030 r. należy również dostosować wszystkie budynki mieszkalne co najmniej do klasy F, a do 2033 r. – co najmniej do klasy E. Ze względu na przekalibrowanie klas charakterystyki energetycznej te wymogi przyczynią się do modernizacji ponad 15 % zasobów budowlanych do 2033 r.

| — | Obowiązek posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej rozszerza się na budynki poddawane ważniejszym renowacjom, budynki, na które odnawiana jest umowa najmu, oraz wszystkie budynki publiczne. Budynki lub moduły budynków oferowane na sprzedaż lub na wynajem muszą posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej, które należy udostępnić we wszystkich ogłoszeniach. |
| --- | --- |

—

Obowiązek posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej rozszerza się na budynki poddawane ważniejszym renowacjom, budynki, na które odnawiana jest umowa najmu, oraz wszystkie budynki publiczne. Budynki lub moduły budynków oferowane na sprzedaż lub na wynajem muszą posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej, które należy udostępnić we wszystkich ogłoszeniach.

| — | Krajowe plany renowacji budynków zostaną w pełni włączone w krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, aby zapewnić porównywalność i możliwość śledzenia postępów, przy czym obejmie to też plany działania na rzecz stopniowego wycofywania paliw kopalnych z sektora ogrzewania i chłodzenia najpóźniej do 2040 r. |
| --- | --- |

—

Krajowe plany renowacji budynków zostaną w pełni włączone w krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, aby zapewnić porównywalność i możliwość śledzenia postępów, przy czym obejmie to też plany działania na rzecz stopniowego wycofywania paliw kopalnych z sektora ogrzewania i chłodzenia najpóźniej do 2040 r.

| — | Dzięki paszportom renowacji budynków konsumenci uzyskają dostęp do informacji oraz poniosą niższe koszty, co ułatwi im planowanie i stopniową renowację budynków zmierzającą w kierunku bezemisyjności. |
| --- | --- |

—

Dzięki paszportom renowacji budynków konsumenci uzyskają dostęp do informacji oraz poniosą niższe koszty, co ułatwi im planowanie i stopniową renowację budynków zmierzającą w kierunku bezemisyjności.

| — | Wzywa się państwa członkowskie, by uwzględniły kwestie związane z renowacją w zasadach finansowania publicznego i prywatnego, a także aby ustanowiły odpowiednie instrumenty skierowane przede wszystkim do gospodarstw domowych o niskich dochodach. |
| --- | --- |

—

Wzywa się państwa członkowskie, by uwzględniły kwestie związane z renowacją w zasadach finansowania publicznego i prywatnego, a także aby ustanowiły odpowiednie instrumenty skierowane przede wszystkim do gospodarstw domowych o niskich dochodach.

| — | Wprowadza się klauzulę wygaśnięcia w odniesieniu do zachęt finansowych do stosowania paliw kopalnych w budynkach. |
| --- | --- |

—

Wprowadza się klauzulę wygaśnięcia w odniesieniu do zachęt finansowych do stosowania paliw kopalnych w budynkach.

| — | Należy stworzyć infrastrukturę ładowania pojazdów elektrycznych oraz miejsca parkingowe dla rowerów. |
| --- | --- |

—

Należy stworzyć infrastrukturę ładowania pojazdów elektrycznych oraz miejsca parkingowe dla rowerów.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący przekształcenia dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, jako że podejmuje się w nim kluczowe wyzwania wskazane w poprzednich opiniach EKES-u dotyczące zapewnienia narzędzi do walki z ubóstwem energetycznym i zaradzenia strukturalnemu, długofalowemu niedofinansowaniu w sektorze budowlanym, wspiera się renowację szczególnie budynków o najgorszej charakterystyce i wyznacza drogę ku obniżeniu emisyjności ogrzewania i chłodzenia. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Problem słabo lub średnio izolowanych budynków, które zależą od paliw kopalnych do celów ogrzewania i chłodzenia, dotyczy całej UE. Brak skoordynowanej polityki na szczeblu UE wiąże się z ryzykiem, że państwa członkowskie nie podejmą wystarczających działań ze względu na obawy dotyczące tworzenia nierównych warunków działania. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES w pełni popiera zatem przedstawione we wniosku Komisji podejście UE mające na celu osiągnięcie energooszczędnego, wolnego od paliw kopalnych środowiska zbudowanego wysokiej jakości. Przyjęcie środków na szczeblu UE skuteczniej przyspiesza niezbędną przemianę. Wspólne podejście na szczeblu unijnym umożliwia ponadto czerpanie z rynku wewnętrznego korzyści takich jak korzyści skali oraz te wynikające ze współpracy technologicznej między państwami członkowskimi. Przyczynia się również do zwiększenia pewności gwarantowanej inwestorom i ogólnie stanowi podstawę czołowej roli, jaką Europa i europejskie przedsiębiorstwa mogą odgrywać jako globalne podmioty wyznaczające standardy i liderzy w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet uważa, że niedawny gwałtowny wzrost cen energii i perspektywa wysokich cen przynajmniej w średnim terminie pokazują, że jeszcze ważniejsze stało się opracowanie strategii zmierzającej do zmniejszenia i wyeliminowania ubóstwa energetycznego. Podczas gdy w 2018 r. 6,8 % mieszkańców UE (30,3 mln) nie było w stanie na bieżąco opłacać rachunków za media, co groziło im odcięciem dostaw, ostatnie wydarzenia tylko zaostrzyły ten problem. W perspektywie długoterminowej należy podjąć konkretne środki mające na celu poprawę efektywności energetycznej budynków, aby zapewnić powszechny dostęp do godnych, przystępnych cenowo i zdrowych mieszkań. Jest to o tyle pilne, że koszty ogrzewania i chłodzenia z wykorzystaniem paliw kopalnych wzrosną na skutek podwyższenia cen uprawnień do emisji. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES zdecydowanie popiera ustalenie minimalnych norm charakterystyki energetycznej, w szczególności w odniesieniu do budynków mieszkalnych o najgorszej charakterystyce. Wprowadzenie tej zasady na szczeblu UE to istotny krok naprzód. Do państw członkowskich należy jednak decyzja, czy pozostałe budynki mieszkalne należy objąć normami ustalonymi na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES zgadza się, że należy położyć nacisk na wyeliminowanie ubóstwa energetycznego poprzez nadanie priorytetu renowacji zasobów budowlanych o najgorszej charakterystyce energetycznej. Uważa natomiast, że nie powinno to prowadzić do braku ulepszeń innych budynków mieszkalnych. EKES apeluje zatem, by od samego początku ustalić bardziej wyczerpujące zasady zwiększania wymogów dotyczących ulepszeń oraz bardziej przejrzysty i kompletny harmonogram sięgający 2050 r. Da to również właścicielom budynków wyobrażenie na temat przyszłych wymagań, co pozwoli im zaplanować renowację optymalną pod względem kosztów. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ze względu na to, że świadectwa charakterystyki energetycznej stają się bardzo ważnym narzędziem, należy zwiększyć ich wiarygodność i użyteczność. EKES z zadowoleniem przyjmuje więc większe wymogi dotyczące przejścia na format cyfrowy, szczegółowej i dobrej jakości treści, metod obliczeniowych, przystępności cenowej, dostępności oraz publikacji w odniesieniu do świadectw charakterystyki energetycznej. Obywatele, którzy potrzebują świadectwa w formie papierowej, powinni zawsze mieć możliwość jego uzyskania. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje włączenie starań każdego z państw członkowskich na rzecz zmniejszenia ubóstwa energetycznego do krajowych planów renowacji budynków, w których którymi państwa członkowskie będą informować o zmniejszeniu liczby osób dotkniętych ubóstwem energetycznym oraz odsetka ludności żyjącej w nieodpowiednich warunkach mieszkalnych (np. w budynkach z przeciekającymi ścianami lub dachami) lub nieodpowiednich warunkach komfortu cieplnego. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES wspiera ustanowienie do 2024 r. paszportu renowacji budynku, ale wyraża wątpliwości co do jego skutków, gdyż nie jest on obowiązkowy. Paszport umożliwi konsumentom łatwiejszy dostęp do informacji oraz przyczyni się do zmniejszenia kosztów podczas planowania renowacji ich budynków. Pozytywnie ocenia się, że zostaną w nim uwzględnione także szersze korzyści związane ze zdrowiem, komfortem oraz przystosowaniem budynku do zmiany klimatu. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Biorąc pod uwagę powszechny brak możliwości spełnienia wymogów finansowych związanych z rozpoczęciem renowacji przez osoby zmagające się z ubóstwem energetycznym oraz wielu właścicieli małych domów, EKES uważa za kluczowe, by zawarte w projektowanej dyrektywie ramy i narzędzia pozwalały sprostać tej sytuacji. Musi to obejmować jasne objaśnienia i wskazówki dotyczące aspektów finansowych renowacji, w tym korzystania z kredytów na poziomie lokalnym. EKES zwraca również uwagę na swój apel z opinii TEN/723 o ujednolicenie istniejących wielu systemów, aby uczynić je jaśniejszymi i bardziej dostępnymi dla gospodarstw domowych i organów publicznych, do których są adresowane. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES zauważa potrzebę włączenia do omawianej dyrektywy wymogów dotyczących zgłaszania emisji dwutlenku węgla w całym cyklu życia budynku (produkcja i budowa, użytkowanie i wycofanie budynku z eksploatacji). Przy wznoszeniu nowych budynków niskoenergetycznych największy wpływ na klimat mogą wywierać nie tyle samo użytkowanie, co materiały i prace budowlane. Oceny cyklu życia należy rozumieć jako dostosowane do danego projektu narzędzia doradcze służące porównywaniu różnych materiałów i technik. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES podkreśla potrzebę zapewnienia, by sposób definiowania „budynku bezemisyjnego” pozwalał na jego optymalną interakcję z otaczającymi go systemami energetycznymi i obejmował wszystkie wbudowane emisje gazów cieplarnianych pochodzące z wykorzystania materiałów budowlanych oraz z terenu budowy. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Chociaż w dyrektywie nie przewidziano nowego finansowania, określono w niej wobec państw członkowskich wymogi dotyczące poziomów finansowania i koordynacji nakładów finansowych, aby stworzyć dostosowane ramy prawne i finansowe, w tym ukierunkowane wsparcie finansowe. EKES podaje jednak w wątpliwość, czy w rzeczywistości finansowanie będzie łatwo dostępne dla osób, które zdecydują się na renowację, i uważa, że nie jest jasne, czy całkowite nakłady finansowe w każdym z państw członkowskich wystarczą, aby zapewnić osiągnięcie celów w zakresie renowacji. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Obecnie finansowanie i dotacje można najczęściej wypłacić dopiero po zakończeniu renowacji energetycznej, co utrudnia wielu konsumentom rozpoczęcie prac. EKES zaleca zatem, by w tekście zapisano, że systemy finansowania muszą pokrywać przynajmniej część kosztów początkowych ponoszonych przez konsumentów. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES ponawia swój apel (TEN/749) o przeznaczenie znaczącej części 37 % Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, wyodrębnionych na projekty ekologiczne, na projekty w zakresie efektywności energetycznej, zgodnie z rzeczywistym popytem i rzeczywistymi potrzebami w każdym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Zdaniem EKES-u kluczowe dla powodzenia omawianej dyrektywy jest zobowiązanie państw członkowskich do dostosowania nieadekwatnych do celu ram prawnych i usunięcia przeszkód o charakterze pozagospodarczym, w tym rozdziału zachęt, który jest dla wielu właścicieli i najemców domów największym problemem stojącym na przeszkodzie renowacji. EKES uważa jednocześnie, że należy uwzględnić ochronę najemców przed nieproporcjonalnymi poziomami czynszów po renowacji poprzez udzielanie wsparcia na płatności czynszowe lub wprowadzenie pułapów podwyżek czynszów. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES uważa, że przegląd zawartych w dyrektywie artykułów dotyczących świadectw charakterystyki energetycznej należało przeprowadzić dawno temu. Doświadczenie w zakresie świadectw charakterystyki energetycznej w całej Europie wskazuje na szereg niezbędnych dostosowań; część z nich uwzględniono w obecnym wniosku. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES uznaje za krok naprzód, że państwa członkowskie będą musiały zapewnić jakość, wiarygodność i przystępność cenową świadectw charakterystyki energetycznej oraz przeprowadzać kontrole i ustanowić sprawnie działający system kontroli.
  EKES uważa za cenne następujące ulepszenia: skrócenie okresu ważności świadectw charakterystyki energetycznej do pięciu lat w odniesieniu do zasobów budowlanych o najmniejszej efektywności, wprowadzenie wymogu, by eksperci byli odpowiednio wykwalifikowani lub certyfikowani oraz niezależni, oraz wyraźny wymóg odbycia kontroli na miejscu przed wydaniem świadectwa charakterystyki energetycznej. |
| --- | --- |

4.6.

EKES uważa za cenne następujące ulepszenia: skrócenie okresu ważności świadectw charakterystyki energetycznej do pięciu lat w odniesieniu do zasobów budowlanych o najmniejszej efektywności, wprowadzenie wymogu, by eksperci byli odpowiednio wykwalifikowani lub certyfikowani oraz niezależni, oraz wyraźny wymóg odbycia kontroli na miejscu przed wydaniem świadectwa charakterystyki energetycznej.

| 4.7. | EKES proponuje, by zwiększyć przydatność świadectwa charakterystyki energetycznej dla konsumentów poprzez zamieszczanie informacji na temat:






  a) | pozostałego okresu eksploatacji systemu ogrzewania i średniego kosztu prac, |
| --- | --- | --- |

4.7.

a)

pozostałego okresu eksploatacji systemu ogrzewania i średniego kosztu prac,

| b) | danych kontaktowych najbliższego punktu kompleksowej obsługi. |
| --- | --- |

b)

danych kontaktowych najbliższego punktu kompleksowej obsługi.

| 4.8. | EKES popiera wniosek o uproszczenie na szczeblu UE klas charakterystyki energetycznej (A–F) w ramach świadectw charakterystyki energetycznej oraz stworzenie wspólnych wzorów. Pozytywnym elementem są również wymogi dotyczące utworzenia na szczeblu krajowym łatwo dostępnych baz danych świadectw charakterystyki energetycznej, paszportów renowacji budynków i wskaźników gotowości budynków do obsługi inteligentnych sieci, w połączeniu z przekazywaniem informacji z krajowych baz danych do obserwatorium zasobów budowlanych. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES zauważa, że konieczna jest spójność między paszportem renowacji budynku a świadectwami charakterystyki energetycznej, aby uniknąć redundancji i niepotrzebnych dodatkowych kosztów. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES ponawia swój apel (TEN/723) o dalsze wzmacnianie Obserwatorium Ubóstwa Energetycznego oraz nawiązanie ścisłej współpracy z obserwatorium zasobów budowlanych. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Z punktu widzenia obywateli Unii Europejskiej kluczowe znaczenie będą miały dostęp do porad i informacji oraz pomoc w planowaniu i doradztwo finansowe. Szacuje się, że punkty kompleksowej obsługi obecnie pomagają w przeprowadzeniu renowacji energetycznej jedynie ok. 100 000 właścicieli domów rocznie, podczas gdy w 2030 r. potencjalnie może to być 2 000 000 właścicieli rocznie (1). EKES wzywa do poprawy rozwoju i koordynacji tych punktów, do ich odpowiedniego finansowania, transgranicznego dzielenia się najlepszymi praktykami oraz bliższego monitorowania przez Komisję. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES popiera rozszerzenie konsultacji publicznych w sprawie projektów krajowych planów renowacji budynków i proponuje, by wyraźnie wspomniano organizacje konsumenckie, gdyż to one są w stanie najlepiej ocenić, w jakim stopniu programy i instrumenty finansowe docierają do konsumentów, oraz dostarczyć informacji zwrotnej na ten temat. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | EKES odnotowuje wzmocnienie wskaźnika gotowości budynków do obsługi inteligentnych sieci poprzez opracowanie niezbędnych definicji i wymogów oraz wymianę danych, ale ubolewa nad tym, że nie objęto nim jeszcze budynków mieszkalnych i nie wprowadzono poziomów, które należy osiągnąć. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Ze względu na znaczne inwestycje, oczekiwane innowacje i zwiększony poziom aktywności w omawianych sektorach znacznie wzrośnie zapotrzebowanie na wykwalifikowaną siłę roboczą oraz pracowników, którzy zmieniają i podnoszą swoje kwalifikacje. EKES z zadowoleniem przyjmuje zatem wymóg, by państwa członkowskie wspierały i finansowały kształcenie i szkolenie, aby zapewnić wykwalifikowaną siłę roboczą w sektorze budowlanym, a także pozytywnie ocenia powiązany wymóg przedstawienia przeglądu potencjału w sektorach budownictwa, efektywności energetycznej i energii odnawialnej w krajowym planie renowacji budynków. EKES wzywa do wdrożenia prawdziwego procesu wspólnotowego w zakresie szkoleń i podwyższania kwalifikacji w branży budowlanej. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES ponawia swój apel (CCMI/166), by Komisja i państwa członkowskie zagwarantowały, że podczas renowacji budynków będą usuwane substancje szkodliwe, i wskazuje na potrzebę bezpiecznego usuwania azbestu. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Mając na uwadze obserwowane już dzisiaj zwiększenie zapotrzebowania na infrastrukturę ładowania, EKES zaleca szybsze zwiększenie poziomu wymogów, w tym instalowania punktów inteligentnego ładowania w budynkach niemieszkalnych, być może przed 2027 r. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Udzielanie informacji, doradztwo i finansowanie renowacji będą się prawdopodobnie odbywać głównie na szczeblu lokalnym i regionalnym. Co więcej, zgodnie z omawianą dyrektywą, władze lokalne i regionalne są zobowiązane do rozpoczęcia modernizacji swoich budynków. Dlatego też EKES uważa, że ważne jest, by uwagę i starania na szczeblu unijnym i krajowym skierować na koordynację z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz ich zaangażowanie, a także badanie potencjału inicjatyw takich jak Porozumienie Burmistrzów. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Z myślą o wykroczeniu poza sprawozdawczość i pobudzeniu działań w dziedzinie wpływu na klimat przed 2030 r. EKES wzywa Komisję, by na długo przed 2030 r. wyznaczyła maksymalne wartości emisji CO2 na metr kwadratowy w skali roku, dostosowane do stref klimatycznych. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | EKES popiera rozszerzenie definicji „energii ze źródeł odnawialnych”, tak aby obejmowała ona więcej źródeł energii, zwłaszcza energię otoczenia wykorzystywaną przez urządzenia elektryczne, takie jak pompy ciepła, ale sugeruje, aby biomasa i biogaz zostały zdefiniowane jako częściowo odnawialne, ponieważ tylko bardzo niewielka część wykorzystywanej biomasy lub wytwarzanego biogazu może być uznana za w pełni odnawialną. Do celów ograniczonego stosowania w okresie przejściowym, w przypadku gdy nie istnieją rozwiązania alternatywne, ta szersza definicja mogłaby też obejmować ciekłe nośniki energii o charakterze odnawialnym (biopaliwa i paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego). Można by wprowadzić nowy załącznik do dyrektywy, w którym określi się wpływ różnych form biomasy, ciekłych nośników energii oraz produkcji biogazu na klimat. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Oprócz emisji szkodliwych dla klimatu i niezależnie od nośnika energii nie wolno ignorować klasycznych czynników zanieczyszczenia powietrza, takich jak cząstki stałe/drobny pył, NOx i inne. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | EKES podkreśla potrzebę uważnego rozważenia praktycznych skutków stosowania wybranej definicji „budynku bezemisyjnego” jako budynku o niskim zapotrzebowaniu na energię, w którym wytwarza się całą niezbędną energię na miejscu lub w powiązanych systemach ciepłowniczych i chłodniczych. Definicja:






  a) | zasadniczo określa budynek jako „wyspę”, która jest słabo połączona z otaczającym systemem elektrycznym, jako że wyraźnie dozwolony jest tylko ograniczony zakres zewnętrznych odnawialnych źródeł energii, |
| --- | --- | --- |

4.21.

a)

zasadniczo określa budynek jako „wyspę”, która jest słabo połączona z otaczającym systemem elektrycznym, jako że wyraźnie dozwolony jest tylko ograniczony zakres zewnętrznych odnawialnych źródeł energii,

| b) | nie obejmuje wbudowanych emisji gazów cieplarnianych pochodzących z wykorzystanych materiałów budowlanych oraz emisji z terenów budowy. |
| --- | --- |

b)

nie obejmuje wbudowanych emisji gazów cieplarnianych pochodzących z wykorzystanych materiałów budowlanych oraz emisji z terenów budowy.

| 4.22. | EKES zaleca, by w przypadku budynków bezemisyjnych traktować energię elektryczną wytwarzaną na zewnątrz z odnawialnych źródeł energii na równi z energią elektryczną wytwarzaną na miejscu. Klauzula zwalniająca ujęta w załączniku III, pod koniec punktu I, nie zapewni ogólnych środków na rzecz efektywnego pod względem kosztów przejścia w skali kraju na budynki energooszczędne i systemy energetyczne zasilane energią ze źródeł odnawialnych. Rozbudowa całego systemu energetycznego o duże jednostki jest znacznie tańsza w przeliczeniu na jednostkę wyprodukowanej energii niż rozbudowa o małe jednostki dla każdego budynku. Jest to szczególnie ważne w okresach, w których nie działa własna produkcja energii budynku (słońce/wiatr). Co więcej, elastyczność w odniesieniu do systemu energii elektrycznej zmniejszy koszty zarówno w budynku, jak i w całym systemie. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Komisja zaleca, by od 2027 r. zaprzestano przyznawania dotacji na instalacje wykorzystujące paliwa kopalne. EKES wyraża zaskoczenie z tego powodu, ponieważ oznacza to, że przy umiarkowanym okresie amortyzacji wynoszącym 15 lat dotowane będą instalacje, które muszą zostać wycofane najpóźniej do 2040 r. EKES zatem zdecydowanie zaleca skrócenie tego terminu do najpóźniej 2025 r. |
| --- | --- |

4.23.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/423a4cad-df95-11eb-895a-01aa75ed71a1/language-pl

1

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/120 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/120

---

Opinia „Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej, zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/1153 i rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylającego rozporządzenie (UE) 1315/2013”

[COM(2021) 812 final – 2021/0420 (COD)]

(2022/C 290/19)

| Sprawozdawca: | Stefan BACK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefan BACK

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 17.2.2022
  Parlament Europejski, 7.3.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 172 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 25.10.2021 |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 222/1/7 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 17.2.2022

Parlament Europejski, 7.3.2022

Podstawa prawna

Art. 172 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

25.10.2021

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

10.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

222/1/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek, biorąc pod uwagę, że obecne rozporządzenie w sprawie TEN-T zostało przyjęte w 2013 r. i że w związku z tym nadszedł czas, aby zaproponować nowe, uaktualnione ramy dostosowane do bieżącego kontekstu politycznego, korzystając z wniosków wysnutych na podstawie stosowania obecnego rozporządzenia. Na przykład zaktualizowane rozporządzenie w sprawie TEN-T stanowi podstawę infrastrukturalną niezbędną do pomyślnej realizacji celów Komisji zawartych w Zielonym Ładzie, strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności oraz planie działania dotyczącym kolei. Ponadto wdrożenie TEN-T w obecnych ramach nie było zadowalające i odnotowano poważne opóźnienia, w związku z czym EKES z zadowoleniem przyjmuje wzmocnienie zasad wdrażania. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES aprobuje środek mający na celu coraz większą harmonizację wymogów dotyczących sieci bazowej i kompleksowej oraz powiązanie rozróżnienia między nimi z kwestią harmonogramu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera też położenie nacisku na korytarze europejskie jako środek promowania wydajnego transportu i multimodalności, a także popiera silny mechanizm monitorowania i zwiększoną rolę koordynatorów europejskich. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje również wartość dodaną w postaci efektów synergii wynikających z lepszej koordynacji korytarzy europejskich z kolejowymi korytarzami towarowymi. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje znaczenie, jakie w ramach wdrażania sieci przywiązuje się do spójności, i zauważa, że oznacza to zapewnienie wszystkim regionom w Unii dostępności i łączności zarówno w ruchu pasażerskim, jak i towarowym, a także skutecznej koordynacji i wzajemnego połączenia między – odpowiednio – ruchem dalekobieżnym, regionalnym i lokalnym oraz transportu w węzłach miejskich. W związku z tym aprobuje zawarty w art. 58 wniosku obowiązek zapewnienia przez państwa członkowskie spójności krajowych planów transportowych i inwestycyjnych z unijną polityką transportową.
  Efektywne połączenia towarowe z infrastrukturą umożliwiającą osiągnięcie odpowiedniej prędkości, co przyczyni się do punktualności, umożliwią kolei odgrywanie szerokiej roli w łańcuchu transportu intermodalnego, biorąc pod uwagę, że problemy z punktualnością stanowią jedną z głównych przeszkód w uczynieniu z multimodalności, w tym kolei, atrakcyjnej opcji. |
| --- | --- |

1.5.

Efektywne połączenia towarowe z infrastrukturą umożliwiającą osiągnięcie odpowiedniej prędkości, co przyczyni się do punktualności, umożliwią kolei odgrywanie szerokiej roli w łańcuchu transportu intermodalnego, biorąc pod uwagę, że problemy z punktualnością stanowią jedną z głównych przeszkód w uczynieniu z multimodalności, w tym kolei, atrakcyjnej opcji.

| 1.6. | Jeśli chodzi o dwie dodatkowe funkcje koordynatora dotyczące europejskiej przestrzeni morskiej i ERTMS, EKES uważa, że szybkie wdrożenie ERTMS będzie również wymagało znacznego wsparcia finansowego, biorąc pod uwagę związane z tym koszty. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje sugestię Komisji, by rozważyć wyłączenie publicznego finansowania ERTMS z obowiązku zgłoszenia przewidzianego w zasadach pomocy państwa. EKES zwraca się ponadto o przeprowadzenie studium wykonalności dotyczącego wdrożenia ERTMS do 2030 r., również z uwzględnieniem kwestii finansowania.
  W odniesieniu do europejskiej przestrzeni morskiej EKES zwraca uwagę na mosty morskie z regularnymi i częstymi połączeniami promowymi, które można uznać za podobne do infrastruktury i kwalifikujące się do współfinansowania jako projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

1.6.

W odniesieniu do europejskiej przestrzeni morskiej EKES zwraca uwagę na mosty morskie z regularnymi i częstymi połączeniami promowymi, które można uznać za podobne do infrastruktury i kwalifikujące się do współfinansowania jako projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania.

| 1.7. | EKES ubolewa, że nie przewidziano harmonogramu składania przez państwa członkowskie sprawozdań z wdrażania sieci kompleksowej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES w pełni popiera skupienie się na szeroko zakrojonych, odpowiednich i terminowych konsultacjach ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w sprawie planowanych projektów i przypomina swoją opinię z 2012 r., w której przedstawiono potencjał EKES-u jako łącznika ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje priorytety ogólne dotyczące wszystkich sieci określone w art. 12, które to priorytety przewidują usunięcie barier administracyjnych, technicznych i operacyjnych oraz optymalizację wykorzystania infrastruktury. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES apeluje o ułatwianie wprowadzania środków zwiększających efektywność w oparciu o zasadę multimodalności, co zakłada optymalne wykorzystanie zalet różnych gałęzi transportu do osiągnięcia jak najlepszych wyników, przy jednoczesnym zwiększaniu bezpieczeństwa i zmniejszaniu obciążeń dla środowiska. Zwraca szczególną uwagę na znaczenie interfejsu między transportem lądowym a innymi rodzajami transportu, dzięki czemu śródlądowe drogi wodne, żegluga morska bliskiego zasięgu i lotnictwo mogą w pełni uczestniczyć w łańcuchu multimodalnym. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Uważa, że kluczowe znaczenie dla stworzenia sieci, która generuje długotrwałą wartość dla obywateli i przedsiębiorstw UE, ma zwiększenie odporności sieci na zmianę klimatu, zagrożenia naturalne i katastrofy spowodowane przez człowieka. Aspekty odporności należy uwzględnić na jak najwcześniejszym etapie planowania projektu. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES zwraca uwagę, że w przypadku problemów związanych z ruchem lub sytuacji nadzwyczajnych należy dać pierwszeństwo najbardziej zrównoważonym rozwiązaniom. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES popiera zwrócenie uwagi na systemy ICT i ich zdolność do ułatwiania rozwoju transportu multimodalnego. Uważa za istotne, aby ogromny potencjał cyfryzacji w zakresie poprawy wydajności transportu był rozwijany jako kwestia o wysokim priorytecie. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES zwraca również uwagę na możliwość poprawy – za pomocą środków cyfrowych – kontroli przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy i odpoczynku, zwłaszcza w transporcie kolejowym, i domaga się opracowania takiego systemu. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie węzłów miejskich i terminali multimodalnych jako konkretnych elementów TEN-T, ponieważ oba te elementy mają zasadnicze znaczenie dla sprawnego funkcjonowania transportu. Zauważa, że jeden terminal multimodalny może obsługiwać więcej niż jeden węzeł miejski, jeżeli spełnione są kryteria funkcjonalne określone we wniosku. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES odnotowuje, że infrastruktura kolejowa jest bardzo nierównomiernie wyposażona w urządzenia dla personelu kolejowego. Zdaniem Komitetu infrastruktura dla pracowników musi obejmować co najmniej bezpieczne trasy, miejsca na nocleg, nowoczesne pomieszczenia socjalne (z systemami chłodzenia i ogrzewania oraz miejscami na dokonanie higieny osobistej), media i urządzenia sanitarne. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | EKES przyjmuje do wiadomości wymogi dotyczące miejsc obsługi podróżnych określone w art. 29 ust. 2 lit. b) i proponuje wprowadzenie wspólnych minimalnych standardów również w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES z zadowoleniem przyjmuje również położenie większego nacisku na powiązania z krajami sąsiadującymi, w tym z krajami partnerskimi, takimi jak państwa członkowskie EOG i Szwajcaria, a także z krajami przystępującymi. Odnotowuje, że służy to promowaniu rozszerzenia polityki TEN-T na państwa trzecie, włącznie z celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju, spójności, efektywności i większych korzyści dla użytkowników. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | EKES z zadowoleniem przyjmuje też zwrócenie uwagi na udział podmiotów z państw trzecich w projektach TEN-T, jako kwestię bezpieczeństwa i porządku publicznego, oraz obowiązek państw członkowskich w zakresie powiadamiania, aby umożliwić ocenę skutków również poza ogólnymi ramami monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w UE. Zapewnia to także interoperacyjność i przestrzeganie norm UE. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Komitet docenia też możliwość dostosowywania elementów infrastruktury i konfiguracji korytarzy w drodze aktów delegowanych. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | EKES wyraża ponadto zadowolenie, że obecnie proponuje się włączenie do rozporządzenia obowiązku utrzymania infrastruktury TEN-T przez państwa członkowskie. Z zadowoleniem przyjąłby mechanizm monitorowania również w tej dziedzinie, a także odpowiednie sankcje w przypadku nieodpowiedniej konserwacji. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | EKES aprobuje cele dotyczące infrastruktury transportowej na całym świecie określone w opracowanej przez Komisję strategii Global Gateway Connectivity. |
| --- | --- |

1.22.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Komisja przedstawiła wniosek dotyczący nowego rozporządzenia mającego zastąpić obowiązujące rozporządzenie w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej ((UE) nr 1315/2013) (zwany dalej „wnioskiem”) 14 grudnia 2021 r. (COM(2021) 812 final – 2021/0420 (COD)) jako kluczowe działanie w ramach Europejskiego Zielonego Ładu oraz strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | We wniosku zachowano strukturę sieci bazowej i kompleksowej transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T). W przypadku sieci bazowej termin realizacji to nadal 2030 r., z dodatkowym celem – pośrednim – do 2040 r. dla rozbudowanej sieci bazowej oraz do 2050 r. dla sieci kompleksowej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Cztery cele szczegółowe obecnego rozporządzenia w sprawie TEN-T (efektywność, spójność, zrównoważony rozwój i większe korzyści dla użytkowników) pozostają niezmienione i zostają rozwinięte. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | We wniosku proponuje się rozwiązanie problemów związanych z opóźnieniami w przygotowywaniu i realizacji projektów poprzez ujednolicenie interesów, celów i obowiązków krajowych oraz interesów, celów i obowiązków sieci TEN-T, jak również wzmocnienie monitorowania, zwłaszcza w odniesieniu do europejskich korytarzy transportowych oraz priorytetów horyzontalnych ERTMS i europejskiego obszaru morskiego, gdzie rola koordynatora europejskiego zostaje wzmocniona, a planom prac nadano moc prawną w drodze aktów wykonawczych. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Wniosek gwarantuje dostosowanie kolejowych korytarzy towarowych do korytarzy europejskich dzięki wprowadzeniu zmian do rozporządzenia (UE) nr 913/2010 i przewiduje koordynację tych dwóch instrumentów. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | We wniosku wskazano, że utrzymanie TEN-T jest obowiązkiem państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | W przypadku znacznych opóźnień we wdrażaniu sieci Komisja może, jeżeli opóźnienie nie jest obiektywnie uzasadnione, a problem nie został rozwiązany w ciągu sześciu miesięcy, wycofać współfinansowanie unijne. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES przyjmuje wniosek z zadowoleniem, zważywszy że obowiązujące rozporządzenie w sprawie TEN-T zostało przyjęte w 2013 r. i od tamtej pory program dotyczący polityki transportowej UE uległ dużym zmianom, a biała księga w sprawie polityki transportowej z 2011 r. została zastąpiona kompleksową strategią na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności z 2020 r., w której położono nacisk m.in. na zrównoważony rozwój, cyfryzację i promowanie kolei/multimodalności. |
| --- | --- |

3.1.

Ponadto doświadczenia z wdrażania transeuropejskiej sieci transportowej na podstawie obecnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie TEN-T nie są satysfakcjonujące i odnotowano znaczne opóźnienia.

Najwyższy czas, by zaproponować ramy dostosowane do obecnego kontekstu politycznego poprzez stworzenie infrastruktury zgodnej np. z Europejskim Zielonym Ładem, strategią na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności oraz planem działania dotyczącym kolei, w oparciu o wnioski wyciągnięte z dotychczasowego rozporządzenia. EKES podkreślił potrzebę uaktualnienia tych ram w sprawozdaniu z oceny z 2020 r. (1).

| 3.2. | EKES popiera działanie mające na celu stopniową harmonizację wymogów dla infrastruktury sieci bazowej i kompleksowej oraz dokonanie zasadniczego rozróżnienia między tymi dwiema kategoriami poprzez wyznaczenie terminów ich wdrażania: do 2030 r. dla sieci bazowej, do 2040 r. dla tzw. rozbudowanej sieci bazowej i do 2050 r. dla sieci kompleksowej. W kwestii terminu przypadającego na 2030 r. EKES pragnie powtórzyć wątpliwości co do możliwości jego dotrzymania, które podniósł już w sprawozdaniu z oceny z 2020 r., niemniej uważa, że należałoby go mimo wszystko utrzymać w celu wywarcia nacisku na państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Z zadowoleniem przyjmuje również znaczenie, jakie przywiązuje się do spójności, w tym łączności i dostępności dla wszystkich w całej UE – zarówno dla pasażerów, jak i towarów, na długich, jak i krótkich odległościach – a także zobowiązanie państw członkowskich do zapewnienia w działaniach krajowych spójności z polityką transportową UE. Minimalne kryteria dotyczące infrastruktury kolejowej poprawią perspektywy związane z multimodalnością. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet popiera nacisk kładziony na korytarze europejskie jako sposób promowania efektywnego transportu i multimodalności, a także popiera wzmocnioną rolę koordynatorów europejskich oraz silny mechanizm monitorowania, który zagwarantuje odpowiednie i terminowe wdrażanie.
  Pragnie wyrazić zadowolenie, że przewiduje się koordynację konfiguracji kolejowych korytarzy towarowych i zarządzania nimi z korytarzami europejskimi, co powinno prowadzić do wygenerowania znaczącej wartości dodanej dzięki efektom synergii. |
| --- | --- |

3.4.

Pragnie wyrazić zadowolenie, że przewiduje się koordynację konfiguracji kolejowych korytarzy towarowych i zarządzania nimi z korytarzami europejskimi, co powinno prowadzić do wygenerowania znaczącej wartości dodanej dzięki efektom synergii.

| 3.5. | EKES odnotowuje, że koordynatorzy europejscy są również wyznaczani w ramach europejskiego obszaru transportu morskiego oraz ERTMS. Podkreśla potrzebę wsparcia finansowego ERTMS w celu jego szybkiego wdrożenia i z zadowoleniem przyjmuje propozycję wyłączenia pomocy państwa z obowiązku zgłaszania. Koordynator w ramach europejskiego obszaru transportu morskiego zagwarantuje integrację połączeń morskich z transeuropejską siecią transportową, a także tworzenie i ulepszanie połączeń żeglugi morskiej bliskiego zasięgu. EKES zaznacza, że zadania mające na celu zagwarantowanie płynnego działania interfejsu pomiędzy transportem morskim, śródlądowym i lądowym są bardzo przydatne. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Europejski obszar transportu morskiego zastępuje sieć autostrad morskich, która uważana jest za zbyt skomplikowaną. EKES zwraca uwagę na kwestię tzw. mostów morskich, czyli regularnych i częstych połączeń realizowanych statkami pasażerskimi typu ro-ro, które pełnią niemal funkcję mostu. Komitet zastanawia się, czy tego rodzaju mosty morskie nie powinny być postrzegane jako połączenia podobne do elementów infrastruktury i kwalifikujące się do współfinansowania jako projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Komitet wyraża ubolewanie, że nie określono żadnego konkretnego terminu dostarczenia przez państwa członkowskie informacji dotyczących postępów w realizacji projektów spoza zakresu korytarzy europejskich. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES mimo to popiera mechanizm działań następczych i sankcji mający zastosowanie w przypadku nieuzasadnionych opóźnień w realizacji projektów. EKES ubolewa, że jedyną wyraźnie sprecyzowaną sankcją jest zakończenie współfinansowania, i zwraca się do Komisji o przedstawienie propozycji dotyczących np. kary pieniężnej za każdy dzień opóźnienia z powodu zaniedbania. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES w pełni popiera położenie nacisku na prowadzenie odpowiednich konsultacji z zainteresowanymi stronami, zarówno organami poszczególnych szczebli, jak i społeczeństwem obywatelskim, oraz popiera gwarantowaną przez Komisję wymianę informacji na temat najlepszych praktyk w tym względzie. W tym kontekście Komitet przypomina swoją opinię z 2012 r. pt. „Biała księga w sprawie transportu: w kierunku włączenia i zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego” oraz projekt wytycznych dotyczących udziału obywateli i społeczeństwa obywatelskiego w tworzeniu polityki transportowej UE i projektów realizowanych w ramach tej polityki, omawiany podczas konferencji zorganizowanej przez stałą grupę analityczną ds. transportu EKES-u w Mediolanie w dniach 24–25 października 2016 r. Komitet podniósł tę kwestię również w ramach wspomnianej wyżej oceny z 2020 r. Podkreśla konieczność jak najszybszego rozpoczęcia szeroko zakrojonych konsultacji, ze szczególnym uwzględnieniem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i z należytym wykorzystaniem otrzymanych informacji zwrotnych. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES docenia dodatkowe wymogi dla infrastruktury ustanowione w celu propagowania osiągnięcia zawartego w Zielonym Ładzie celu, jakim jest zmniejszenie emisji CO2 o 90 % do 2050 r., a także nacisk kładziony przy opracowywaniu projektów na aspekty środowiskowe, w tym koszty zewnętrzne. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje priorytety ogólne dotyczące wszystkich sieci określone w art. 12, które to priorytety przewidują usunięcie barier administracyjnych, technicznych i operacyjnych oraz optymalizację wykorzystania infrastruktury (art. 12 ust. 2 lit. c) i d)). Jest to również zgodne z ogólnie pozytywnym podejściem do efektywnego gospodarowania zasobami i innowacyjności, o którym mowa w art. 43 dotyczącym zrównoważonych usług transportu towarowego. W tym kontekście EKES podkreśla znaczenie zwiększenia odporności sieci na klęski żywiołowe, co należy rozważyć na etapie planowania. Podczas rozwiązywania problemów wynikających z presji na odporność sieci należy dawać pierwszeństwo zrównoważonym rozwiązaniom. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W związku z tym EKES jest zdania, że celem powinna być poprawa ogólnej efektywności, pamiętając o tym, że poprawa efektywności wszystkich rodzajów transportu przyczyni się do poprawy efektywności środowiskowej, jak stwierdzono w niedawnym badaniu szwedzkiego Urzędu Ochrony Środowiska (2). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES docenia fakt, że zarówno w ramach sieci kompleksowej, jak i bazowej, państwa członkowskie mają obowiązek zapewnienia, aby infrastruktura kolejowa obsługiwała składy o długości 740 m bez specjalnych zezwoleń. Należy też uwzględnić rozwój infrastruktury dla składów o długości od 740 m do 1 500 m, o nacisku osi 25,0 t, po przeprowadzeniu ocen kosztów i korzyści społeczno-ekonomicznych. Zapis dotyczący składów o długości 740 m na bocznicach prywatnych ma również zastosowanie do infrastruktury transportu multimodalnego. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES apeluje o ułatwianie wprowadzania środków zwiększających efektywność w oparciu o zasadę multimodalności, co zakłada optymalne wykorzystanie zalet różnych gałęzi transportu do osiągnięcia jak najlepszych wyników, przy jednoczesnym zwiększaniu bezpieczeństwa i zmniejszaniu obciążeń dla środowiska. Zwraca szczególną uwagę na znaczenie interfejsu między transportem lądowym a innymi rodzajami transportu, dzięki czemu śródlądowe drogi wodne, żegluga morska bliskiego zasięgu i lotnictwo mogą w pełni uczestniczyć w łańcuchu multimodalnym. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Co do zapisu, o którym mowa w punkcie powyżej, dziwi również to, że maksymalny czas przebywania pociągów na przejściach granicznych określony dla europejskich korytarzy transportowych nie ma zastosowania do sieci bazowych ani kompleksowych. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES z zadowoleniem przyjmuje poświęcenie uwagi systemom ICT w transporcie, które mają ułatwiać między innymi zarządzanie transportem i wymianę informacji pomiędzy poszczególnymi jego rodzajami w celu umożliwienia rozwoju transportu multimodalnego, co stanowi jeden z priorytetów ustanowionych dla rozwoju zrównoważonych przewozów towarowych. Uważa, że należy jak najszybciej rozwinąć ogromny potencjał cyfryzacji w zakresie poprawy wydajności, spójności i zrównoważonego charakteru transportu. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Komitet popiera również włączenie węzłów miejskich i terminali multimodalnych do TEN-T jako jej specjalnych elementów. Obydwa z nich są niezbędne do płynnego funkcjonowania transportu – te pierwsze ponieważ są niezbędne na trasie pierwszego i ostatniego kilometra podróży, a te drugie z uwagi na ich kluczową rolę dla dobrze funkcjonującego transportu multimodalnego. Odnotowuje, że proponowane kryteria dotyczące lokalizacji terminali umożliwiają jednemu terminalowi obsługę kilku węzłów miejskich. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | W tym kontekście EKES przywołuje swoją opinię w sprawie transportu multimodalnego i logistyki intermodalnej, w której podkreśla znaczenie cyfryzacji i terminali multimodalnych dla rozwoju multimodalności (3). |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | EKES z zadowoleniem przyjmuje poświęcenie większej uwagi połączeniom do krajów sąsiadujących, w tym krajów partnerskich, takich jak państwa członkowskie Europejskiego Obszaru Gospodarczego czy Szwajcaria, oraz do krajów przystępujących, zwłaszcza państw Bałkanów Zachodnich, co zostało rozwinięte w komunikacie Komisji dotyczącym rozszerzenia transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) na sąsiadujące państwa trzecie. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | W tym kontekście EKES zwraca również uwagę na znaczenie wdrożenia opracowanej przez Komisję strategii Global Gateway Connectivity (JOIN(2021) 30) w celu promowania światowych inwestycji w zrównoważony, inteligentny, odporny i bezpieczny transport we wszystkich wymiarach oraz w celu połączenia wszystkich rodzajów transportu w systemie multimodalnym. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | EKES ponadto z zadowoleniem przyjmuje poświęcenie uwagi kwestii zaangażowania podmiotów z państw trzecich w realizację projektów w zakresie TEN-T oraz obowiązek państw członkowskich dotyczący notyfikowania tego typu zaangażowania Komisji, aby umożliwić jej dokonanie oceny jego wpływu na bezpieczeństwo lub porządek publiczny w Unii we wszystkich przypadkach, które nie podlegają przepisom rozporządzenia (UE) 2019/452 ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Komitet docenia możliwość dostosowywania elementów infrastruktury i konfiguracji korytarzy w drodze aktów delegowanych. Przepływy transportowe ulegają zmianom, więc możliwość dostosowania ułatwia zapewnienie, by infrastruktura sieciowa i konfiguracja korytarzy odpowiadały rzeczywistości przepływów transportowych. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Wreszcie, EKES pragnie wyrazić zadowolenie, że we wniosku ujęto kwestię utrzymania transeuropejskiej sieci transportowej jako obowiązek państw członkowskich, zgodnie z sugestią Komitetu zawartą we wspomnianym wcześniej sprawozdaniu z oceny. |
| --- | --- |

3.23.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES odnotowuje potrzebę zapewnienia odpowiedniej infrastruktury umożliwiającej pracownikom odpoczynek na stacjach kolejowych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Nawiązując do swojej uwagi ogólnej na temat cyfryzacji, EKES zauważa, że cyfryzacja mogłaby być wykorzystywana do monitorowania zgodności z przepisami socjalnymi, na przykład w sektorze kolejowym. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | W odniesieniu do transportu drogowego EKES uważa, że należy określić minimalne kryteria nie tylko dla chronionych parkingów (art. 29 ust. 2 lit. c), ale również dla miejsc obsługi podróżnych (art. 29 ust. 2 lit. b)). |
| --- | --- |

4.3.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Ocena wytycznych dotyczących transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) na lata 2013–2020 – TEN/701.

1

(2)  Dokument w sprawie przesunięcia modalnego na rzecz poprawy stanu środowiska – sprawozdanie nr 7003, sierpień 2021 r., ze streszczeniem w języku angielskim.

2

(3)  Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 1.

3

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/126 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/126

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2010/40/UE w sprawie ram wdrażania inteligentnych systemów transportowych w obszarze transportu drogowego oraz interfejsów z innymi rodzajami transportu”

[COM(2021) 813 final – 2021/0419 (COD)]

(2022/C 290/20)

| Sprawozdawca: | Stefan BACK |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Stefan BACK

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 27.1.2022
  Rada, 28.1.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 91 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 225/1/5 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 27.1.2022

Rada, 28.1.2022

Podstawa prawna

Art. 91 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

10.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

225/1/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z aprobatą przyjmuje wniosek Komisji, który jest w pełni zgodny z zaleceniami EKES-u zawartymi we wcześniejszej opinii w sprawie współpracujących inteligentnych systemów transportowych, i dostrzega znaczną wartość dodaną wniosku pod kątem usprawnień, ochrony, bezpieczeństwa i efektywności. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje także szerszy zakres informacji, które mają być przekazywane, oraz zobowiązanie państw członkowskich do współpracy. W szczególności można zwrócić uwagę na rozszerzony zakres wymiany informacji o towarach, a także na kooperatywną, opartą na sieci i zautomatyzowaną mobilność, w tym komunikację pojazd-pojazd, która również znacznie poprawia bezpieczeństwo ruchu drogowego. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zauważa, że zwiększona wydajność będzie dotyczyć zarówno transportu towarowego, jak i pasażerskiego, i umożliwi na przykład śledzenie przesyłki. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Doceniając potrzebę normalizacji wymiany informacji, EKES podkreśla jednak potrzebę pozostawienia rozsądnego marginesu dla rozwiązań lokalnych i specyficznych dla danego przedsiębiorstwa, w przypadkach gdy jest to należycie uzasadnione i proporcjonalne. Trzeba przy tym uwzględnić ewentualny wpływ na rynek wewnętrzny. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES podkreśla, że wdrażanie inteligentnych systemów transportowych (ITS) musi odbywać się w szerokim kontekście społecznym, z uwzględnieniem elementów znacznie wykraczających poza aspekty czysto techniczne, oraz że w przeciwnym razie mogą pojawić się negatywne skutki zarówno pod względem zrównoważonego rozwoju, jak i efektywnego gospodarowania zasobami. W tym kontekście Komitet podkreśla znaczenie poświęcenia wystarczającej uwagi potrzebom obszarów wiejskich i przeznaczenia na nie wystarczających zasobów, przy czym należy uwzględnić aspekty związane z usługami publicznymi i alternatywne środki mobilności, takie jak chodzenie pieszo i jazda na rowerze. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES porusza również temat wspólnego użytkowania zasobów związanych z mobilnością i pragnie zwrócić uwagę na ewentualną potrzebę przyjęcia aktu delegowanego dotyczącego wsparcia ITS w tym zakresie, który to akt poruszałby na przykład kwestię dostępności zasobów i zdolności transportowych oraz agregacji potrzeb w zakresie podróży, a także określałby możliwości ich dopasowywania w celu optymalizacji wykorzystania zdolności. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Optymalizacja wykorzystania dostępnych zasobów oraz wzrost liczby pojazdów bezemisyjnych poprawią zrównoważoność. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES postrzega wniosek jako istotny krok w kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności, który przynosi wartość dodaną dzięki poprawie wydajności, a także stwarza podstawy umożliwiające poprawę warunków pracy w sektorze transportu, na przykład poprzez ułatwienie przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy i okresów odpoczynku, a także znajdowania miejsc odpoczynku i dostępu do nich. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca uwagę na to, jak ważne dla akceptacji społecznej i prawidłowego funkcjonowania systemu opartego na dzieleniu się zasobami i informacjami jest budowanie zaufania. Oznacza to między innymi konieczność zadbania o zadowalającą ochronę prywatności i danych oraz tajemnicy przedsiębiorstwa. EKES oczekuje zatem na ramy zarządzania zapowiedziane przez Komisję w komunikacie w sprawie europejskiej strategii w zakresie danych. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | W odniesieniu do danych pokładowych EKES zwraca też uwagę na potrzebę zapewnienia zarówno ochrony konsumentów, jak i uczciwej konkurencji, zgodnie z dalszymi wyjaśnieniami zawartymi w punkcie 3.18. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES wzywa do pilnego przyjęcia przepisów sektorowych dotyczących dostępu do danych, funkcji i zasobów pokładowych. Jak dotąd Komisja nie przedstawiła wniosku w tej sprawie. Takie opóźnienie jest szczególnie niekorzystne dla konsumentów. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES akcentuje potrzebę poprawy włączenia osób o ograniczonej możliwości poruszania się i wzywa do uwzględnienia wymogów dostępności określonych w dyrektywie (UE) 2019/882 w wymogach dotyczących ITS, być może w formie aktu delegowanego. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Wreszcie EKES ponawia propozycję zawartą we wspomnianej opinii w sprawie współpracujących inteligentnych systemów transportowych, że może wesprzeć Komisję w jej działaniach wykonawczych, pełniąc rolę łącznika ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Kontekst

| 2.1. | Wniosek Komisji jest elementem wdrażania strategii Komisji na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności („strategii”) z 2020 r. oraz transformacji europejskiego systemu transportu. Przedstawiono w nim obszary, w których transformacja cyfrowa umożliwi płynną i wydajną eksploatację całego systemu transportu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Inteligentne systemy transportowe (ITS) odgrywają kluczową rolę w budowaniu systemu opartej na sieci i zautomatyzowanej multimodalnej mobilności, który podniesie poziom bezpieczeństwa, ochrony i niezawodności transportu. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Komisja przedłożyła omawiany wniosek zgodnie z komunikatem w sprawie europejskiej strategii w zakresie danych (COM(2020) 66), aby wnieść wkład w realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz stworzyć Europę na miarę ery cyfrowej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Dyrektywa w sprawie ITS (2010/40/UE) wymaga aktualizacji, aby pozwoliła sprostać wyzwaniom związanym z rozwojem technicznym ITS oraz w szczególności poprawić współpracę między zainteresowanymi stronami i dostępność usług ITS. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Wniosek dotyczący aktualizacji dyrektywy w sprawie ITS jest częścią pakietu legislacyjnego, który skupia się na celach w zakresie redukcji emisji CO2, poprawy odporności infrastruktury transportowej i cyfryzacji. Na przykład zarówno wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie TEN-T (1), jak i komunikat w sprawie nowych ram mobilności miejskiej (2) zawierają zapisy dotyczące wdrażania usług ITS, takie jak dostarczanie informacji związanych z bezpieczeństwem i rozwój mobilności miejskiej. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Dyrektywa w sprawie ITS będzie ważnym elementem wdrażania wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności, która jest jedną z przestrzeni danych planowanych dla sektorów strategicznych w ramach europejskiej strategii w zakresie danych. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Wniosek zmienia dyrektywę w sprawie ITS poprzez dodanie do jej zakresu przystępności danych i wdrażania usług ITS. Priorytetowe obszary działania zostały zreorganizowane, aby lepiej odpowiadały różnym rodzajom usług ITS.






  — | W każdym państwie członkowskim ustanawia się krajowy punkt dostępu na potrzeby wymiany danych. Wymiana/przekazywanie danych stają się obowiązkowe w wielu dziedzinach, a dane będą w dużej mierze przekazywane również zainteresowanym stronom. |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

W każdym państwie członkowskim ustanawia się krajowy punkt dostępu na potrzeby wymiany danych. Wymiana/przekazywanie danych stają się obowiązkowe w wielu dziedzinach, a dane będą w dużej mierze przekazywane również zainteresowanym stronom.

| — | Państwa członkowskie mają również współpracować, w razie potrzeby z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w zakresie operacyjnych aspektów wdrażania. |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie mają również współpracować, w razie potrzeby z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w zakresie operacyjnych aspektów wdrażania.

| — | Nowa sekcja w załączniku I dotyczącym obszarów priorytetowych zawiera przepisy odnoszące się do roli danych w zakresie śledzenia i namierzania towarów; dodano także nową sekcję dotyczącą kooperatywnej, opartej na sieci i zautomatyzowanej mobilności. |
| --- | --- |

—

Nowa sekcja w załączniku I dotyczącym obszarów priorytetowych zawiera przepisy odnoszące się do roli danych w zakresie śledzenia i namierzania towarów; dodano także nową sekcję dotyczącą kooperatywnej, opartej na sieci i zautomatyzowanej mobilności.

| — | Wniosek zawiera również przepisy dotyczące ochrony danych i integralności. |
| --- | --- |

—

Wniosek zawiera również przepisy dotyczące ochrony danych i integralności.

| — | Ważnym elementem jest to, że Komisja ma być uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych w celu aktualizacji niektórych wymogów informacyjnych. |
| --- | --- |

—

Ważnym elementem jest to, że Komisja ma być uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych w celu aktualizacji niektórych wymogów informacyjnych.

| — | Państwa członkowskie mają regularnie składać Komisji sprawozdania z wdrażania dyrektywy. |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie mają regularnie składać Komisji sprawozdania z wdrażania dyrektywy.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z aprobatą przyjmuje wniosek Komisji, który jest w pełni zgodny ze zmianami zalecanymi przez niego w opinii w sprawie współpracujących inteligentnych systemów transportowych (3). Dostrzega znaczną wartość dodaną proponowanego obecnie przez Komisję zaktualizowanego systemu ITS, zarówno w zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony, jak i poprawy wydajności, nie tylko w odniesieniu do ulepszonych i bezpieczniejszych przepływów ruchu, ale również jako funkcji wspierającej skuteczną logistykę. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje szerszy zakres informacji, które mają być przekazywane, oraz fakt, że państwa członkowskie będą zobowiązane do współpracy. W szczególności docenia poszerzony zakres przepisów dotyczących wymiany informacji o towarach oraz rozszerzenie zakresu informacji, tak by ująć kooperatywną, opartą na sieci i zautomatyzowaną mobilność. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES zakłada, że proponowany system informacyjny obejmuje również komunikację pojazd-pojazd, o co wnioskowano już w opinii w sprawie europejskiej strategii na rzecz współpracujących inteligentnych systemów transportowych. Przypomina o dużym wkładzie komunikacji pojazd-pojazd w zapobieganie wypadkom drogowym. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES zakłada, że proponowany obecnie zmodernizowany system wymiany informacji przyniesie wartość dodaną w postaci większej wydajności zarówno w transporcie pasażerskim, jak i towarowym, a także że wszyscy zainteresowani będą mogli łatwo śledzić przesyłkę, ponieważ odpowiednie informacje będą teraz przekazywane właściwym zainteresowanym stronom. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Zauważa, że informacje, które mają być wymieniane na tym etapie, są w dużej mierze znormalizowane, i w związku z tym ponownie podkreśla, że ważne jest pozostawienie rozsądnego marginesu dla rozwiązań lokalnych i specyficznych dla danego przedsiębiorstwa, w przypadkach gdy jest to należycie uzasadnione i proporcjonalne i przy uwzględnieniu ewentualnego wpływu na rynek wewnętrzny. Komitet przypuszcza, że nie będzie to stanowiło problemu, o ile informacje wprowadzane do proponowanego systemu będą zgodne z ustalonymi normami. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES zauważa, że wdrażanie ITS musi odbywać się w szerokim kontekście społecznym i nie prowadzi automatycznie do powstania systemu transportowego przyjaznego dla klimatu. Sama cyfryzacja rodzajów transportu (np. zautomatyzowana mobilność w przypadku samochodów) może nawet przynieść efekt przeciwny do zamierzonego pod względem polityki ochrony środowiska. Inteligentne systemy transportowe powinny być rozwijane, promowane i wykorzystywane w taki sposób, aby tworzyć przyjazną dla klimatu wartość dodaną. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Skuteczny system transportu publicznego w ramach usług świadczonych w ogólnym interesie (gospodarczym), uzupełniony o transport rowerowy i pieszy, ma zasadnicze znaczenie dla mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju. EKES opowiada się za promowaniem inteligentnych systemów transportowych w celu wzmocnienia i uzupełnienia transportu publicznego. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES zwraca uwagę, że wizja rozwoju inteligentnych systemów transportowych skupiona wyłącznie na technologii może nie przyczynić się do osiągnięcia wyznaczonych celów i rezultatów – na przykład w przypadku systemów wspólnego użytkowania samochodów w aglomeracjach miejskich, które posiadają już dobrze rozwinięte systemy transportu publicznego. Zautomatyzowana jazda samochodem może również nie być rozwiązaniem przyszłościowym dla miast, zwłaszcza tych zmagających się z zagęszczeniem ruchu i ograniczoną przestrzenią publiczną. W związku z tym Komitet uważa, że duże innowacje w zakresie mobilności, takie jak elektryfikacja, automatyzacja i wspólne użytkowanie, przyniosą najlepszą wartość dodaną, jeżeli zostaną obmyślone i zaprojektowane z należytym uwzględnieniem potrzeb społeczeństwa, takich jak dostępność, wydajność i aspekty dotyczące usług publicznych. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Konsultacje z zainteresowanymi stronami ujawniły wiele obaw dotyczących zasięgu terytorialnego. EKES ubolewa, że we wniosku nie wspomina się o rozwoju inteligentnych systemów transportowych w celu zaspokojenia potrzeb obszarów wiejskich jako o kwestii oddzielnej od rozwoju tych systemów na obszarach miejskich. EKES zaleca, by Komisja zwróciła szczególną uwagę na rozszerzenie systemów ITS na obszary wiejskie, ponieważ życie na tych obszarach w dużej mierze zależy od dostępności wysokiej jakości usług publicznych i wysokiej jakości infrastruktury publicznej. W oddzielnym komunikacie pt. „Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich UE” (4) Komisja także stwierdza, że podstawowe usługi i związana z nimi infrastruktura mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia włączenia społecznego i gospodarczego na tych obszarach. Dlatego też na szczeblu UE należy zadbać o umożliwienie obszarom wiejskim czerpania korzyści z rozwiązań zapewnianych przez ITS. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Może to mieć szczególne znaczenie dla efektywnego wykorzystania zdolności transportowych na obszarach wiejskich. Szkody powodowane przez transport znajdują odzwierciedlenie nie tylko w emisjach, ale również w wykorzystaniu zasobów transportowych. EKES zaleca, aby Komisja rozważyła, w stosownych przypadkach, przyjęcie aktów delegowanych w celu zajęcia się kwestią wspólnego użytkowania zasobów wspomaganych przez ITS. Powinno to obejmować inteligentną, wspieraną cyfrowo agregację potrzeb w zakresie podróży oraz wspólne użytkowanie wolnych zasobów (np. car-pooling), co byłoby szczególnie potrzebne na obszarach wiejskich, gdzie dostępne zasoby transportowe są coraz bardziej ograniczone i gdzie budowa nowych zdolności staje się coraz trudniejsza ze względu na odległości. Takie inteligentne systemy powinny umożliwiać wymianę informacji na temat użytkowania pojazdu oraz możliwości uzupełnienia istniejącego systemu dodatkowymi pasażerami lub towarami. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wniosek przyczyni się do większej zrównoważoności transportu nie tylko dzięki rozpowszechnieniu pojazdów bezemisyjnych, ale także dzięki usługom w zakresie mobilności współdzielonej, co doprowadzi do zerowych emisji netto w 2050 r. Usprawnienie ruchu drogowego i ograniczenie zatorów komunikacyjnych wspiera na różne sposoby realizację celów środowiskowych. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Komitet docenia fakt, że proponowane obecnie wzmocnienie systemu ITS może być postrzegane jako pierwszy krok w kierunku wspólnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących mobilności, która przyniosłaby znaczną wartość dodaną pod względem poprawy wydajności. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Jest jasne, że utworzenie takiej przestrzeni ułatwiłoby zapewnianie mobilności jako usługi zarówno w odniesieniu do pasażerów, jak i towarów, a także mogłoby poprawić warunki pracy w sektorze transportu. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES z aprobatą odnosi się do ITS w odniesieniu do bezpiecznego parkowania dla kierowców zawodowych w transeuropejskiej sieci autostrad. Aplikacje telematyczne na potrzeby bezpiecznego parkowania mogą ułatwić przestrzeganie wymogów prawa co do czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku. Komitet zwraca jednak uwagę, że podstawowym problemem zarówno dla przedsiębiorstw, jak i kierowców zawodowych jest niedostateczna infrastruktura stref odpoczynku na autostradach, co prowadzi do nadmiernego zatłoczenia parkingów w nocy. Rozwój infrastruktury musi iść w parze z usługami opartymi na ITS (np. rezerwacja miejsc parkingowych). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | W tym kontekście EKES ponownie podkreśla znaczenie budowania zaufania oraz to, że żaden obowiązek przekazywania informacji nie powinien naruszać tajemnicy przedsiębiorstwa, prywatności czy ochrony danych. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Jeśli chodzi o prawo Komisji do przyjmowania aktów delegowanych w celu aktualizacji konkretnych obowiązków informacyjnych, EKES zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia równych warunków działania i zaufania w odniesieniu do wszystkich podmiotów zaangażowanych w wymianę danych. EKES popiera rozszerzenie zakresu dyrektywy w sprawie ITS i wartość dodaną, jaką to stworzy. Odnotowuje również istnienie problemów związanych z zaufaniem w kontekście wymiany danych oraz potrzebę ustanowienia ram zarządzania europejskimi przestrzeniami danych, zwłaszcza w obszarach strategicznych, takich jak mobilność – na co zwrócono uwagę w komunikacie Komisji w sprawie europejskiej strategii w zakresie danych (5). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | W tym kontekście EKES zaznacza również, że ważne jest, aby informacje w systemie były wykorzystywane wyłącznie do celów ITS i nie w innych celach. Ponownie podkreśla znaczenie skutecznej ochrony prywatności i danych w kontekście wdrażania inteligentnych systemów transportowych. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych nie zapewnia jednak wystarczającej ochrony w przypadku, gdy przy anonimizacji danych wykorzystuje się technologie (np. dane dotyczące wzorców mobilności pojazdu, rozpoznawanie twarzy itp.), które umożliwiają wyciągnięcie wniosków na temat indywidualnych osób lub nawet dyskryminację za pośrednictwem algorytmów. Jeśli chodzi o wykorzystywanie danych osobowych w miejscu pracy, pracownicy, ich przedstawiciele i związki zawodowe muszą mieć prawo głosu i weta. EKES podkreśla, że art. 10 wniosku (przepisy dotyczące ochrony danych i prywatności) musi wykluczać to potencjalne ryzyko. Jest to szczególnie ważne dla zwiększenia zaufania do systemu i zaakceptowania go przez całe społeczeństwo. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Komitet zauważa, że konsumenci muszą zachować kontrolę nad danymi, które podlegają wymianie: danymi osobowymi podczas rezerwacji usług lub biletów, a także danymi przekazywanymi usługodawcom lub infrastrukturze przez samochody. Konsumenci zawsze muszą być w centrum uwagi, a ich dane muszą być chronione, w pełnej zgodności z RODO. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Należy ostatecznie uregulować dostęp do danych pokładowych z myślą o ochronie danych i konsumentów, a także uczciwej konkurencji. Pozostawienie producentom samochodów rozwiązania kwestii danych pokładowych prowadzi do monopoli, pojawienia się pozycji dominującej na rynku i ryzyka nadużyć. Od dawna już pojawiają się apele do Komisji o przedstawienia projektu regulacji i Komisja dała w tym względzie pozytywne sygnały, na przykład w ramach wspomnianej wyżej strategii w zakresie danych, jednak jak dotąd nie podjęła żadnych kroków w celu przedłożenia wniosku. Opóźnienie to jest szczególnie szkodliwe dla interesów konsumentów oraz ich możliwości kontrolowania danych i dokonywania alternatywnych, świadomych wyborów. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Transformacja cyfrowa może zmniejszyć brak włączenia odczuwany w codziennym życiu przez osoby o ograniczonej możliwości poruszania się. W związku z tym wyraźne wymogi dostępności określone w dyrektywie (UE) 2019/882 powinny być programowo zapisane w omawianej dyrektywie w odniesieniu do wszystkich sektorów ITS. Odniesienie się do tego tematu jedynie w motywie, w którym przedstawiono perspektywę opracowania w cyfrowych usługach w zakresie mobilności multimodalnej – specjalnie dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się – funkcji dotyczącej udogodnień w zakresie dostępności, to zbyt mało. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Należy przyjąć z aprobatą planowaną wymianę i przystępność danych dotyczących dróg i autostrad (zakazy jazdy, ograniczenia prędkości, dane w czasie rzeczywistym dotyczące zamykania dróg, robót drogowych itp.) w załączniku III. W tym kontekście EKES zachęca do rozwoju inteligentnych systemów zarządzania ruchem, które mogą wyrównać ruch drogowy (tranzytowy) na autostradach pod względem czasu przejazdu, a tym samym zapewnić bezpieczeństwo i płynność ruchu. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | W związku z tym EKES odnotowuje, że w pracach nad aktualizacją wykazu obowiązkowych danych Komisja zamierza zwrócić się do Europejskiej Grupy Doradczej ds. ITS o wniesieniu wkładu. Komitet ponawia tu zatem przedstawioną w wyżej wspomnianej opinii propozycję, że może wesprzeć Komisję, pełniąc rolę łącznika ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

3.22.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Rozporządzenie (UE) nr 1315/2013.

1

(2)  COM(2021) 1811.

2

(3)  Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 85 i COM(2016) 766.

3

(4)  „Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich UE – W kierunku silniejszych, lepiej skomunikowanych, odpornych i zamożnych obszarów wiejskich do 2040 r.”, COM(2021) 345.

4

(5)  COM(2020) 66.

5

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/131 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/131

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Strategia UE na rzecz ochrony gleb 2030 – Korzyści ze zdrowych gleb dla ludzi, żywności, przyrody i klimatu«”

[COM(2021) 699 final]

(2022/C 290/21)

| Sprawozdawca: | Arnaud SCHWARTZ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Arnaud SCHWARTZ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 20.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 169/0/5 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 20.12.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

8.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

169/0/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Komitet z aprobatą przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej w sprawie strategii na rzecz ochrony gleb 2030 oraz pragnie regularnie otrzymywać informacje o przygotowanym wniosku dotyczącym ochrony gleb i aktywnie uczestniczyć w jego przygotowywaniu. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Gleba jest strategicznym i zagrożonym zasobem gospodarczym i środowiskowym i zasługuje na odrębne ramy celów, programów i regulacji. Komitet wzywa Komisję do promowania europejskich ram prawnych, które będą skutecznie zapobiegać degradacji gleb i wspierać programy rekultywacji oraz ustalą plan działania na rzecz osiągnięcia dobrego stanu gleby. Komitet wzywa również do przeznaczenia niezbędnych środków z budżetu europejskiego na realizację strategii na rzecz ochrony gleb. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Mając na uwadze realizację strategii, Komisja Europejska przewiduje przyjęcie aktu o zdrowiu gleb. EKES zaleca jednak, aby najpierw przeprowadzić planowaną ocenę skutków, a potem podjąć decyzję co do najbardziej odpowiednich narzędzi. Komitet zaleca także, by oprzeć ramy na wymienionych poniżej zasadach, co zapewni równe szanse wszystkim zainteresowanym podmiotom działającym w różnych sektorach gospodarki związanych z glebą i jej użytkowaniem:






  — | zapewnienie jasnej definicji tzw. zdrowych gleb, wskaźników i wartości progowych opracowanych według solidnych podstaw naukowych, |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

zapewnienie jasnej definicji tzw. zdrowych gleb, wskaźników i wartości progowych opracowanych według solidnych podstaw naukowych,

| — | określenie jasnych celów na 2030 r. na podstawie definicji zdrowych gleb, |
| --- | --- |

—

określenie jasnych celów na 2030 r. na podstawie definicji zdrowych gleb,

| — | zagwarantowanie odpowiedniego poziomu ochrony środowiska i działań w dziedzinie klimatu, |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie odpowiedniego poziomu ochrony środowiska i działań w dziedzinie klimatu,

| — | pełne poszanowanie zasady pomocniczości, ze względu na różnorodność gleb, ich zastosowań i zapotrzebowania na ich użytkowanie, różne warunki geologiczne, klimatyczne i krajobrazowe, a także zróżnicowane zagrożenia i już istniejące przepisy krajowe, |
| --- | --- |

—

pełne poszanowanie zasady pomocniczości, ze względu na różnorodność gleb, ich zastosowań i zapotrzebowania na ich użytkowanie, różne warunki geologiczne, klimatyczne i krajobrazowe, a także zróżnicowane zagrożenia i już istniejące przepisy krajowe,

| — | nadanie priorytetu środkom w zakresie edukacji, doradztwa, transferu wiedzy i zachęt do ochrony gleby raczej niż dodatkowym zobowiązaniom prawnym, |
| --- | --- |

—

nadanie priorytetu środkom w zakresie edukacji, doradztwa, transferu wiedzy i zachęt do ochrony gleby raczej niż dodatkowym zobowiązaniom prawnym,

| — | utrzymanie na rozsądnym poziomie obciążeń administracyjnych dla wszystkich podmiotów, przy jednoczesnym zapewnieniu przystępności cenowej. |
| --- | --- |

—

utrzymanie na rozsądnym poziomie obciążeń administracyjnych dla wszystkich podmiotów, przy jednoczesnym zapewnieniu przystępności cenowej.

| 1.4. | Komitet zaleca przeprowadzenie jak najszerszej dyskusji z podmiotami gospodarczymi i społecznymi, a także z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, na temat treści inicjatywy ustawodawczej. Z tego względu wzywa Komisję do jak najszybszego przedstawienia wniosku, aby dać czas na dyskusję przed głosowaniem nad tekstem w obecnej kadencji ustawodawczej. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet podkreśla potrzebę zajęcia się wszystkimi aspektami degradacji gleby, ze szczególnym uwzględnieniem zanieczyszczenia gleby, przejmowania gruntów pod rozwijające się miasta i infrastrukturę oraz utraty materii organicznej w glebach rolnych, ponieważ zjawiska te mają bardzo głęboki i potencjalnie nieodwracalny wpływ na zdrowie gleby i jej zdolność do świadczenia usług ekosystemowych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Gleby w Europie są bardzo różnolite, co odzwierciedla różnice w klimacie, geologii i użytkowaniu gruntów. Zagrożenia, na które narażone są gleby, również są niejednorodne pod względem rodzaju i intensywności, w związku z czym strategie opracowane w celu zapobiegania degradacji gleby wymagają dostosowania do wielorakich kontekstów geograficznych i kulturowych. Przepisy dotyczące ochrony gleby w państwach członkowskich są zróżnicowane i fragmentaryczne, przy czym wielu zagrożeń dla gleby nie uwzględniono w polityce i ramach prawnych szeregu państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet zwraca również uwagę na to, że pilnie trzeba zająć się oddziaływaniem na gleby, wynikającym ze zmiany klimatu spowodowanej przez człowieka. Dlatego Komitet zdecydowanie zaleca włączenie do nowej strategii UE na rzecz ochrony gleb działań polegających na zapobieganiu erozji i pustynnieniu, których przyczyną były ekstremalne powodzie, susze i pożary. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet wyraża głębokie zaniepokojenie zajmowaniem gruntów w wyniku procesów urbanizacyjnych, co w zdecydowanej większości przypadków dotyczy żyznych gleb równin i obszarów przybrzeżnych. Celowi „zerowy współczynnik netto zajmowania gruntów”, który ma zostać osiągnięty do 2050 r., muszą towarzyszyć zachęty do ponownego wykorzystania opuszczonych terenów i rekultywacja nieużywanych powierzchni o nieprzepuszczalnym podłożu. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Komitet uznaje za priorytet – zgodnie z wyzwaniem, jakim jest zasobooszczędna gospodarka o obiegu zamkniętym – zapewnienie ekologicznej produktywności gleb w Europie, a tym samym zmniejszenie wpływu, jaki na państwa trzecie wywiera popyt UE. Za absolutnie pierwszorzędną kwestię uważa pełną realizację inicjatyw mających wprowadzić gwarancje co do tego, że dane towary nie powodują wylesiania. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Komisja opublikowała 20 maja 2020 r. wniosek dotyczący unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030. W komunikacie tym podkreślono, że „gleba jest niezwykle ważnym zasobem nieodnawialnym o zasadniczym znaczeniu dla zdrowia człowieka i stanu gospodarki, a także dla produkcji żywności i nowych leków” (1) oraz zaakcentowano potrzebę rozwiązania kwestii zajmowania gleb dla celów gospodarczych i odbudowy ekosystemów gleby. Komisja ogłasza w nim swe zobowiązanie do aktualizacji strategii tematycznej UE w dziedzinie ochrony gleby w 2021 r. oraz do utworzenia misji w obszarze stanu gleb i żywności w ramach programu „Horyzont Europa” w celu opracowania rozwiązań służących przywracaniu odpowiedniego stanu i funkcji gleb. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Parlament Europejski przyjął 28 kwietnia 2021 r. rezolucję w sprawie ochrony gleb, w której podkreślił potrzebę ochrony i rekultywacji gleb w Europie, zrównoważonego gospodarowania nimi oraz zachowania ich zdolności do pełnienia różnorodnych funkcji, do umożliwiania produkcji zdrowej żywności i surowców oraz do zapewniania społeczeństwu wielu usług ekosystemowych. W rezolucji podkreślono, że zdrowe gleby mają zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu, takich jak neutralność klimatyczna i przywrócenie bioróżnorodności. Wyrażono również ubolewanie z powodu braku równych warunków działania dla państw członkowskich w odniesieniu do ich różnych systemów ochrony gleby i wezwano Komisję, „aby z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości opracowała ogólnounijne wspólne ramy prawne dotyczące ochrony i zrównoważonego użytkowania gleby”. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Parlament Europejski 9 czerwca 2021 r. z aprobatą odniósł się do proponowanej europejskiej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 i jej poziomu ambicji, wydając rezolucję, w której wśród prawie 200 zaleceń wyraźnie podkreślono centralną rolę różnorodności biologicznej gleby. Parlament ponownie wezwał Komisję do przedstawienia wniosku w sprawie ustanowienia wspólnych ram ochrony i zrównoważonego wykorzystania gleb oraz do „skutecznego włączenia ochrony gleb do wszystkich stosownych strategii politycznych UE”. W rezolucji Parlament zwraca również uwagę, że „UE zobowiązała się do osiągnięcia neutralności w zakresie degradacji gruntów do 2030 r. [...] i że jest mało prawdopodobne, by osiągnęła ten cel, biorąc pod uwagę wnioski ze specjalnego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego” (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W dniu 17 listopada 2021 r. Komisja Europejska opublikowała, w ramach unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności, propozycję strategii UE na rzecz ochrony gleb o podtytule „Korzyści ze zdrowych gleb dla ludzi, żywności, przyrody i klimatu”. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Propozycja Komisji wnosi założenia ambitniejsze w porównaniu do dawnej strategii dotyczącej gleb, zgodnie ze strategiczną misją Europejskiego Zielonego Ładu, ma na celu zaradzenie kryzysowi klimatycznemu i kryzysowi związanemu z bioróżnorodnością oraz ma wesprzeć ambicje UE w zakresie globalnych działań na rzecz ochrony gleb. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Strategia ta ma wnieść decydujący wkład w osiągnięcie wielu celów Zielonego Ładu, takich jak: zwalczanie pustynnienia, odtworzenie zdegradowanych gruntów i gleb, dążenie do budowy do 2030 r. świata, w którym nie będzie występować proces degradacji ziemi (cel zrównoważonego rozwoju 15.3); przyczynianie się do usuwania gazów cieplarnianych; osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego i chemicznego wód powierzchniowych oraz wód gruntowych do 2027 r.; ograniczenie straty składników pokarmowych o co najmniej 50 %, ograniczenie stosowania niebezpiecznych pestycydów o 50 % do 2030 r.; ograniczenie zanieczyszczenia gleby do poziomów nieuznawanych już za szkodliwe dla zdrowia ludzi i ekosystemów naturalnych, a tym samym stworzenie do 2050 r. nietoksycznego środowiska; osiągnięcie zerowego poziomu przejmowania gruntów netto do 2050 r. (3). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | W strategii przedstawiono definicję „zdrowej gleby”, którą jest gleba w dobrym stanie chemicznym, biologicznym i fizycznym, zdolna do świadczenia w sposób ciągły jak największej liczby oczekiwanych usług ekosystemowych, takich jak dostarczanie żywności i biomasy, magazynowanie i filtrowanie wody, obieg składników mineralnych, umożliwianie życia i różnorodności biologicznej, składowanie dwutlenku węgla, umożliwiane działalności człowieka oraz istnienia krajobrazów i dziedzictwa kulturowego. Definicja ta jest zgodna z definicją przedstawioną przez organizacje Narodów Zjednoczonych (4). Według wizji zawartej w strategii dobry stan gleby ma zostać osiągnięty do 2050 r. dzięki zobowiązaniu do działań na rzecz zrównoważonego użytkowania gruntów i rekultywacji. KE szacuje, że obecnie 60–70 % gleb w UE „jest w złym stanie w wyniku obecnych praktyk związanych z zarządzaniem” (5), choć istnieją bardzo duże różnice między poszczególnymi krajami. Niemniej „cel mający zapewnić zdrowie 75 % gleb do 2030 r. poprzez radykalne zmiany obecnych praktyk związanych z zarządzaniem jest zarówno wykonalny, jak i niezbędny” (6). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Celem strategii jest zapewnienie takiego samego poziomu ochrony gleby jak w przypadku wody i powietrza poprzez rozwiązanie problemu braku przepisów dotyczących gleby na szczeblu UE. W związku z tym zapowiedziano w niej opracowanie aktu o zdrowiu gleb do 2023 r. po przeprowadzeniu oceny skutków, kontroli zgodności z zasadą pomocniczości oraz konsultacji z zainteresowanymi stronami i państwami członkowskimi. Nowy akt o zdrowiu gleb powinien uwzględniać transgraniczne skutki degradacji gleby i zapewniać spójność polityki na szczeblu unijnym i krajowym, aby osiągnąć cele strategii. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Strategia obejmuje połączenie nowych dobrowolnych i prawnie wiążących środków, które mają zostać opracowane z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości i w oparciu o istniejące krajowe strategie polityczne dotyczące gleb. Celem jest:






  — | zwiększenie ochrony gleb organicznych i torfowisk, |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

zwiększenie ochrony gleb organicznych i torfowisk,

| — | wspieranie inicjatywy Komisji na rzecz zrównoważonego obiegu węgla, w tym nagradzanie praktyk sekwestracji dwutlenku węgla w glebach rolnych, |
| --- | --- |

—

wspieranie inicjatywy Komisji na rzecz zrównoważonego obiegu węgla, w tym nagradzanie praktyk sekwestracji dwutlenku węgla w glebach rolnych,

| — | wspieranie ponownego wykorzystania wydobytej gleby, w tym wprowadzenie „paszportu”, aby zapewnić jej bezpieczny transport, bezpieczną obróbkę i bezpieczne ponowne wykorzystanie, |
| --- | --- |

—

wspieranie ponownego wykorzystania wydobytej gleby, w tym wprowadzenie „paszportu”, aby zapewnić jej bezpieczny transport, bezpieczną obróbkę i bezpieczne ponowne wykorzystanie,

| — | zobowiązanie państw członkowskich do określenia do 2023 r. krajowych celów dotyczących ograniczenia przejmowania gruntów pod nowe osiedla i infrastrukturę, zgodnie z celem osiągnięcia „zerowego poziomu przejmowania gruntów netto” do 2050 r., oraz wprowadzenie hierarchii służącej lepszemu wykorzystaniu gleb miejskich, nadanie priorytetu ponownemu wykorzystaniu środowiska zbudowanego i stopniowe wycofywanie lokalnych korzyści podatkowych związanych z przekształcaniem gruntów rolnych w miejskie środowisko zbudowane, |
| --- | --- |

—

zobowiązanie państw członkowskich do określenia do 2023 r. krajowych celów dotyczących ograniczenia przejmowania gruntów pod nowe osiedla i infrastrukturę, zgodnie z celem osiągnięcia „zerowego poziomu przejmowania gruntów netto” do 2050 r., oraz wprowadzenie hierarchii służącej lepszemu wykorzystaniu gleb miejskich, nadanie priorytetu ponownemu wykorzystaniu środowiska zbudowanego i stopniowe wycofywanie lokalnych korzyści podatkowych związanych z przekształcaniem gruntów rolnych w miejskie środowisko zbudowane,

| — | promowanie recyklingu materii organicznej, takiej jak kompost, produkt pofermentacyjny, osad ściekowy, przetworzony obornik i inne pozostałości rolnicze, w bezpieczny i zrównoważony sposób, |
| --- | --- |

—

promowanie recyklingu materii organicznej, takiej jak kompost, produkt pofermentacyjny, osad ściekowy, przetworzony obornik i inne pozostałości rolnicze, w bezpieczny i zrównoważony sposób,

| — | ocena, ochrona i przywracanie różnorodności biologicznej gleby, |
| --- | --- |

—

ocena, ochrona i przywracanie różnorodności biologicznej gleby,

| — | integracja i koordynacja gospodarowania glebą i wodą oraz promowanie przyjmowania opartych na przyrodzie rozwiązań w zakresie gospodarowania wodami powierzchniowymi i deszczowymi, |
| --- | --- |

—

integracja i koordynacja gospodarowania glebą i wodą oraz promowanie przyjmowania opartych na przyrodzie rozwiązań w zakresie gospodarowania wodami powierzchniowymi i deszczowymi,

| — | wspieranie zrównoważonego gospodarowania glebami w rolnictwie, |
| --- | --- |

—

wspieranie zrównoważonego gospodarowania glebami w rolnictwie,

| — | monitorowanie tendencji w zakresie pustynnienia oraz przyjmowanie środków mających na celu łagodzenie degradacji gleby i zapobieganie jej, |
| --- | --- |

—

monitorowanie tendencji w zakresie pustynnienia oraz przyjmowanie środków mających na celu łagodzenie degradacji gleby i zapobieganie jej,

| — | zapobieganie zanieczyszczeniu gleby poprzez uregulowanie i ograniczenie stosowania i uwalniania do gleby mikrodrobin plastiku, substancji polifluoroalkilowych (PFAS) i innych toksycznych substancji chemicznych, |
| --- | --- |

—

zapobieganie zanieczyszczeniu gleby poprzez uregulowanie i ograniczenie stosowania i uwalniania do gleby mikrodrobin plastiku, substancji polifluoroalkilowych (PFAS) i innych toksycznych substancji chemicznych,

| — | współpraca z państwami członkowskimi w celu identyfikacji i remediacji terenów zanieczyszczonych, |
| --- | --- |

—

współpraca z państwami członkowskimi w celu identyfikacji i remediacji terenów zanieczyszczonych,

| — | ocena wykonalności wprowadzenia świadectw zdrowia gleby na potrzeby transakcji dotyczących gruntów, |
| --- | --- |

—

ocena wykonalności wprowadzenia świadectw zdrowia gleby na potrzeby transakcji dotyczących gruntów,

| — | poprawa monitorowania gleby i przyjęcie narzędzi cyfrowych do gospodarowania składnikami odżywczymi, |
| --- | --- |

—

poprawa monitorowania gleby i przyjęcie narzędzi cyfrowych do gospodarowania składnikami odżywczymi,

| — | znaczne finansowanie działalności badawczej dotyczącej różnorodności biologicznej gleby oraz rozwiązań dla problemu degradacji i zanieczyszczenia gleby, |
| --- | --- |

—

znaczne finansowanie działalności badawczej dotyczącej różnorodności biologicznej gleby oraz rozwiązań dla problemu degradacji i zanieczyszczenia gleby,

| — | wdrożenie działań w zakresie komunikacji, edukacji i zaangażowania obywatelskiego nastawionych na promowanie zdrowia gleby. |
| --- | --- |

—

wdrożenie działań w zakresie komunikacji, edukacji i zaangażowania obywatelskiego nastawionych na promowanie zdrowia gleby.

| 2.10. | W opinii NAT/713 Użytkowanie gruntów na rzecz zrównoważonej produkcji żywności i usług ekosystemowych z 2017 r. EKES zgodził się co do decydującego znaczenia zaktualizowanych ram polityki UE na rzecz zrównoważonego użytkowania i ochrony gleby, w szczególności w odniesieniu do gleby rolnej, w tym zdefiniowania dobrego stanu gleby oraz ujednolicenia terminologii i zharmonizowania kryteriów monitorowania, a także wezwał do włączenia zasad zrównoważonego gospodarowania glebami do środków polityki UE. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą strategii UE na rzecz ochrony gleb 2030, silnie powiązaną z Zielonym Ładem i jego wizją przekształcenia zagrożeń związanych ze zmianą klimatu, utratą różnorodności biologicznej i degradacją środowiska w szansę na przekształcenie UE w nowoczesną, zasobooszczędną i konkurencyjną gospodarkę. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet uznaje strategiczną rolę zdrowych gleb, które jako bardzo różnorodna całość stanowią jeden z najważniejszych zasobów naturalnych, zapewniający obywatelom dobrostan i bezpieczeństwo. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Komitet jest świadomy, że gleba jest wyjątkowym i ograniczonym zasobem, któremu zagrażają wielorakie naciski. Degradacja gleby i związana z nią utrata żyzności mogą przełożyć się na większy wpływ Europy na stan gleb na świecie i doprowadzić do większej zależności od przywozu surowców żywnościowych i nieżywnościowych z państw trzecich, w których rozpowszechnienie nieodpowiednich upraw powoduje procesy degradacji gruntów, a także wylesianie i emisje gazów cieplarnianych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet podkreśla absolutny wymóg i potrzebę sfinalizowania prac nad inicjatywami na rzecz gwarancji w handlu z państwami trzecimi co do tego, że dane towary nie powodują wylesiania. Uważa, że zgodnie z wyzwaniem, jakim jest stworzenie zasobooszczędnej gospodarki o obiegu zamkniętym, priorytetem jest ograniczenie wpływu popytu wewnętrznego poprzez zabezpieczenie i przywrócenie długoterminowej wydajności ekologicznej gleb europejskich. Bardziej zrównoważone, oparte na zasadach agroekologii wykorzystanie gleb może mieć duży wpływ, zarówno w skali europejskiej, jak i globalnej, na osiągnięcie celów Europejskiego Zielonego Ładu i celów zrównoważonego rozwoju określonych w Agendzie ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Konieczne jest przezwyciężenie zawężonego ujmowania gleby jedynie jako podłoża dla zabudowy i działalności człowieka: ponieważ gleba jest złożonym systemem biotycznym, od którego zależy świadczenie usług ekosystemowych i uzyskiwanie podstawowych dóbr, gospodarowanie nią wymaga odpowiedniego zarządzania, na które składają się m.in. troska ze strony właścicieli gruntów i użytkowników, odpowiedzialność lokalnych administratorów oraz rola rządów krajowych. Potrzebne jest przywództwo europejskie, ponieważ wyzwania związane z bezpieczeństwem żywnościowym, magazynowaniem wody, ochroną różnorodności biologicznej i przeciwdziałaniem zmianie klimatu są ściśle powiązane z dobrym gospodarowaniem glebą. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Komitet podkreśla potrzebę stosowania w ramach strategii na rzecz ochrony gleb sprawiedliwych metod i narzędzi, zgodnie z zasadą pomocniczości, tak aby zapewnić zrównoważone gospodarowanie glebami. Każdy poziom administracji glebami powinien mieć przydzielone odpowiednie zadania i zakres odpowiedzialności oraz odpowiednie zasoby z dostępnych funduszy. Szczególną uwagę należy zwrócić na wspieranie małych społeczności wiejskich. Komitet wzywa także do większego włączenia obywateli, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, związków zawodowych i przedsiębiorstw, tak by dzielić się odpowiedzialnością i zasobami w dążeniu do osiągnięcia celu, jakim jest przeciwdziałanie degradacji gleby. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Mając na uwadze realizację strategii, Komisja Europejska przewiduje przyjęcie aktu o zdrowiu gleb. EKES zaleca jednak, aby najpierw przeprowadzić planowaną ocenę skutków, a potem podjąć decyzję co do najbardziej odpowiednich narzędzi. Komitet zaleca także, by oprzeć ramy na wymienionych poniżej zasadach, co zapewni równe szanse wszystkim zainteresowanym podmiotom działającym w różnych sektorach gospodarki związanych z glebą i jej użytkowaniem:






  — | zapewnienie jasnej definicji tzw. zdrowych gleb, wskaźników i wartości progowych opracowanych według solidnych podstaw naukowych, |
| --- | --- | --- |

3.7.

—

zapewnienie jasnej definicji tzw. zdrowych gleb, wskaźników i wartości progowych opracowanych według solidnych podstaw naukowych,

| — | określenie jasnych celów na 2030 r. na podstawie definicji zdrowych gleb, |
| --- | --- |

—

określenie jasnych celów na 2030 r. na podstawie definicji zdrowych gleb,

| — | zagwarantowanie odpowiedniego poziomu ochrony środowiska i działań w dziedzinie klimatu, |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie odpowiedniego poziomu ochrony środowiska i działań w dziedzinie klimatu,

| — | pełne poszanowanie zasady pomocniczości, ze względu na różnorodność gleb, ich zastosowań i zapotrzebowania na ich użytkowanie, różne warunki geologiczne, klimatyczne i krajobrazowe, a także zróżnicowane zagrożenia i już istniejące przepisy krajowe, |
| --- | --- |

—

pełne poszanowanie zasady pomocniczości, ze względu na różnorodność gleb, ich zastosowań i zapotrzebowania na ich użytkowanie, różne warunki geologiczne, klimatyczne i krajobrazowe, a także zróżnicowane zagrożenia i już istniejące przepisy krajowe,

| — | nadanie priorytetu środkom w zakresie edukacji, doradztwa, transferu wiedzy i zachęt do ochrony gleby raczej niż dodatkowym zobowiązaniom prawnym, |
| --- | --- |

—

nadanie priorytetu środkom w zakresie edukacji, doradztwa, transferu wiedzy i zachęt do ochrony gleby raczej niż dodatkowym zobowiązaniom prawnym,

| — | utrzymanie na rozsądnym poziomie obciążeń administracyjnych dla wszystkich podmiotów, przy jednoczesnym zapewnieniu przystępności cenowej. |
| --- | --- |

—

utrzymanie na rozsądnym poziomie obciążeń administracyjnych dla wszystkich podmiotów, przy jednoczesnym zapewnieniu przystępności cenowej.

| 3.8. | Nowy wniosek dotyczący ochrony gleb musi stworzyć synergię z prawodawstwem dotyczącym klimatu, wody, powietrza i różnorodności biologicznej, a także ze wspólną polityką rolną. Komitet wzywa Komisję do przyspieszenia prac nad projektem ram, aby umożliwić szerszą dyskusję na temat jego treści z różnymi zainteresowanymi stronami, zanim zostanie on przedłożony do ostatecznego zatwierdzenia w obecnej kadencji legislacyjnej. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Jedną z najpoważniejszych i najtrudniejszych do odwrócenia form degradacji gleby jest z pewnością przejmowanie gruntów związane z procesami urbanizacji: w latach 2012–2018 przejmowanie gruntów postępowało w Europie w tempie 539 km2 na rok, przy czym 78 % przejętych terenów stanowiły obszary rolnicze, a grunty z recyklingu tylko 13 % (7). Komitet uważa, że celowi „zerowego poziomu przejmowania gruntów netto” do 2050 r. muszą towarzyszyć realistyczne cele pośrednie do osiągnięcia w krótszym okresie, wspierane zachętami skłaniającymi do ponownego wykorzystania opuszczonych osiedli i rekultywacji niewykorzystanych powierzchni uszczelnionych. Cele dotyczące ograniczenia przejmowania gruntów pod rozwój obszarów miejskich i infrastruktury mogą i powinny uwzględniać różne zmiany demograficzne w państwach członkowskich i regionach. Szczególną uwagę należy zwrócić na ochronę i rekultywację obszaru przybrzeżnego, w szczególności wybrzeża Morza Śródziemnego, które przeszło proces ekstensywnej urbanizacji, powodujący znaczne szkody dla przybrzeżnej różnorodności biologicznej i turystyki. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Nienaruszone gleby naturalnych ekosystemów są podstawą utrzymania różnorodności biologicznej i naturalnym rezerwuarem węgla. Status ten należy zachować. W związku z tym Komitet uważa, że w strategii na rzecz ochrony gleb należy priorytetowo traktować ochronę takich gleb i związanej z nimi roślinności, utrzymać ich integralność i wspierać zarządzanie nimi poprzez odpowiednią gospodarkę lub uprawy. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Należy szczególnie wspierać utrzymanie trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych, ponieważ właściwe zarządzanie nimi w ramach zrównoważonej hodowli może przyczynić się do zachowania gleb bogatych w węgiel. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Materia organiczna gleby jest kluczowym elementem regulującym zdolność gleby do utrzymania wysokiego poziomu różnorodności biologicznej i świadczenia usług ekosystemowych związanych z jej żyznością, a także stanowi rezerwuar węgla usuwanego z atmosfery. Bardzo niepokoi spadek zawartości materii organicznej w glebach europejskich, głównie ze względu na utratę żyzności i powiązane z tym ryzyko pustynnienia, ale także ze względu na spowodowane tym emisje gazów cieplarnianych: oblicza się, że wynoszą one ponad 170 mln ton CO2 rocznie (8), czyli ponad 4 % ogólnych emisji gazów cieplarnianych UE-27, a wiążą się głównie ze zmianami sposobu użytkowania gruntów i glebami torfowymi. Nowa strategia na rzecz ochrony gleb powinna zapewniać ochronę torfowisk i terenów podmokłych oraz odpowiednio wspierać rolników dzięki nowym formom dochodów w przyjmowaniu praktyk rolniczych opartych na koncepcjach agroekologicznych, sprzyjających utrzymaniu i zwiększeniu zawartości materii organicznej w glebach. Rozpowszechnianie wiedzy związanej z dobrymi praktykami i zrównoważonym gospodarowaniem glebami rolnymi powinno być traktowane priorytetowo i adresowane przede wszystkim do drobnych producentów rolnych. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES podkreśla znaczenie materii organicznej w glebie oraz to, że nie wolno doprowadzić do wyczerpywania się lub utraty składników mineralnych. Stosowanie nawozów musi odpowiadać potrzebom upraw. Należy unikać przesadnego nawożenia oraz zgodnie z celami strategii „od pola do stołu” dążyć do ograniczenia o 50 % do 2030 r. wycieku azotu i fosforu z gleb. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Gleby, które ucierpiały w przeszłości lub ostatnio z powodu zanieczyszczenia przemysłowego, nadal stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego i stanu chemicznego zasobów wodnych. W UE 2,8 mln działek ma potencjalnie skażoną glebę, z czego około 390 tys. wymaga remediacji (9). Decyzje o ich rekultywacji powinny być podejmowane zgodnie z kryteriami zrównoważonej remediacji i na podstawie analizy ryzyka specyficznej dla danego terenu. Komitet oczekuje, że strategia ta, w oparciu o najbardziej zaawansowane doświadczenia krajowe, zapewni jednolite metody i kryteria przeprowadzania tych procedur, tak aby uniknąć poważnych niespójności występujących między różnymi przepisami krajowymi. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Komitet, doceniając fakt, że w strategii skoncentrowano się na kluczowej koncepcji „zdrowej gleby” (10), podkreśla potrzebę opracowania systemu skutecznych wskaźników w celu jednoznacznego określenia stanu zdrowia gleb w ramach wskaźnika zdrowia gleby, ogólnych celów, które należy osiągnąć, oraz ich konkretnego przełożenia na różnorodne europejskie warunki glebowo-klimatyczne. Aby można było monitorować realizację tych celów, należy udostępnić wiarygodne narzędzia umożliwiające jednoznaczne oszacowanie wskaźnika zdrowia gleby na poziomie poszczególnych działek. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Komitet podkreśla potrzebę zwiększenia świadomości i wiedzy na temat gleby, jej ekologii i funkcji. W tym celu konieczne jest wspieranie programów informacyjnych dla obywateli i programów edukacyjnych dla szkół, a także szkoleń dla rolników i ogólnie dla specjalistów mającymi do czynienia z gruntami i glebą w tradycyjnych lub nowych obszarach biogospodarki i gospodarki o obiegu zamkniętym, a także dla decydentów lokalnych i regionalnych, od których zależą wybory dotyczące zmiany sposobu użytkowania gruntów. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Dostęp do zdrowej gleby ma zasadnicze znaczenie dla różnych sektorów gospodarki. Gospodarcze i społeczne skutki wdrożenia strategii nie powinny mieć wpływu na zatrudnienie i konkurencyjność. W szczególności istnieje potrzeba zabezpieczenia dochodów w społecznościach wiejskich i rodzinach zależnych od gleby. Strategia powinna zapewnić sprawiedliwy podział kosztów i korzyści między zainteresowanymi stronami: należy chronić słabsze grupy i regiony, wspierać rolników produkujących na własne potrzeby oraz przydzielać środki finansowe społecznościom znajdującym się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

4.9.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Komisja Europejska, 2020, Strategia na rzecz bioróżnorodności 2030, https://ec.europa.eu/environment/strategy/biodiversity-strategy-2030_pl.

1

(2)  Europejski Trybunał Obrachunkowy, sprawozdanie specjalne nr 33/2018 – „Zwalczanie pustynnienia w UE – rosnące zagrożenie wymagające intensyfikacji działań”.

2

(3)  Strategia odnosi się do gleby jako złożonego i biologicznie aktywnego systemu (pedosfery), który umożliwia istnienie roślinności lądowej, leżąc na styku między litosferą a atmosferą oraz wchodząc w interakcję z hydrosferą. Nie obejmuje ona osadów morskich i jeziornych. Zgodnie z komunikatami FAO gleba stanowi podstawę 95 % światowej produkcji żywności.

3

(4)  FAO, Healthy soils are the basis for healthy food production [Zdrowe gleby są podstawą produkcji zdrowej żywności], 2015, https://www.fao.org/documents/card/en/c/645883cd-ba28-4b16-a7b8-34babbb3c505/.

4

Healthy soils are the basis for healthy food production

(5)  Komisja Europejska, Caring for soil is careing for Life [Troska o glebę to troska o życie], sprawozdanie rady ds. misji na rzecz zdrowia gleby i żywności, 2020, https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/32d5d312-b689-11ea-bb7a-01aa75ed71a1.

5

Caring for soil is careing for Life

(6)  Tamże.

6

(7)  EEA (2020), Land take in Europe – Indicator assessment [Przejmowanie gruntów w Europie – ocena wskaźników], https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/land-take-3/assessment.

7

(8)  Raport techniczny Wspólnego Centrum Badawczego KE, Soil threats in Europe: status, methods, drivers and effects on ecosystem services [Zagrożenia dla gleb w Europie: status, metody, źródła problemów i wpływ na usługi ekosystemowe], 2015, https://esdac.jrc.ec.europa.eu/public_path/shared_folder/doc_pub/EUR27607.pdf.

8

Soil threats in Europe: status, methods, drivers and effects on ecosystem services

(9)  Wspólne Centrum Badawcze KE, Status of local soil contamination in Europe [Stan lokalnego zanieczyszczenia gleb w Europie], 2018, https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC107508.

9

Status of local soil contamination in Europe

(10)  Vision and objectives: achieving good soil health by 2050 [Wizja i cele: osiągnięcie dobrego stanu gleby do 2050 r.], Komisja Europejska, 2021 r., Strategia UE na rzecz ochrony gleb 2030, https://ec.europa.eu/environment/publications/eu-soil-strategy-2030_en.

10

Vision and objectives: achieving good soil health by 2050

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/137 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/137

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Długoterminowa wizja dla obszarów wiejskich UE”

[COM(2021) 345 final]

(2022/C 290/22)

| Sprawozdawczyni: | Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Piroska KÁLLAY |

Sprawozdawczyni:

Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ

Współsprawozdawczyni:

Piroska KÁLLAY

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 10.8.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 222/1/5 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 10.8.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

9.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

222/1/5

1.   Wnioski i zalecenia

Wnioski

| 1.1. | EKES zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje długoterminową wizję Komisji Europejskiej dla obszarów wiejskich. Z zadowoleniem przyjmuje również propozycje dotyczące planu działania, w tym paktu na rzecz obszarów wiejskich, służące zaangażowaniu podmiotów na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym we wspieranie tej wizji, a także propozycje dotyczące ustanowienia obserwatorium obszarów wiejskich i weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Niejasne jest jednak, jaki wpływ na długoterminową wizję będą miały kształt i treść nowej wspólnej polityki rolnej (WPR) Komisji oraz nowe plany strategiczne WPR poszczególnych państw członkowskich, a także w jaki sposób Komisja powinna zadbać o spójność między WPR a innymi strategiami politycznymi oraz o ich wartość dodaną. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera priorytety planu działania w zakresie „silniejszych, lepiej skomunikowanych, odpornych i zamożnych obszarów i społeczności wiejskich”. EKES uważa, że celem powinno być osiągnięcie dobrobytu, określanego jako sposób życia zrównoważony pod względem społecznym i środowiskowym, dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania. Jeśli plan działania zostanie zrealizowany, wiejska Europa będzie rzeczywiście mogła z optymizmem i ufnością patrzeć w przyszłość. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komisja zobowiązuje się do realizacji paktu oraz planu działania na rzecz obszarów wiejskich; jednak wiele zależy od tego, jak do sprawy podejdą państwa członkowskie, regiony i społeczności lokalne. EKES uważa, że Rada Unii Europejskiej, każda prezydencja Rady, Parlament Europejski, Komitet Regionów (KR) i sam EKES mają do odegrania swoją rolę w realizacji tej wizji, a organizacje i sieci społeczeństwa obywatelskiego również muszą się zaangażować. Kluczem do realizacji wizji jest w pełni finansowany plan działania z jasno wyznaczonymi celami i terminami, co umożliwi przejrzysty pomiar wyników. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ponadto EKES z zadowoleniem przyjmuje wzmocnioną weryfikację wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich oraz ustanowienie działającego w sposób przejrzysty obserwatorium w celu monitorowania postępów (1). Niezbędna jest wymiana informacji i dialog z partnerami społecznymi i partnerami ze społeczeństwa obywatelskiego. EKES chętnie poprze te prace, na przykład angażując się w prace nowej grupy tematycznej Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (ENRD) ds. weryfikacji wpływu polityki na obszary wiejskie. |
| --- | --- |

1.5.

Zalecenia

| 1.6. | EKES uważa, że niezbędne jest szersze stałe zaangażowanie we współpracę z lokalnymi miejsko-wiejskimi organizacjami uczestniczącymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz wzmacnianie ich pozycji, tak aby nowa wizja była w pełni zrozumiała i nikogo nie wykluczała. Europejski Parlament Wiejski i inne działające obecnie sieci współpracy, jak również trwająca obecnie Konferencja w sprawie przyszłości Europy, powinny odegrać istotną rolę w przekazywaniu poglądów lokalnych społeczności. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES uważa, że działające pod auspicjami Komisji sieci obszarów wiejskich i grupy dialogu obywatelskiego kierowane przez różne dyrekcje generalne muszą wspierać dwutorowe, przejrzyste procedury sprawozdawcze. EKES uważa również, że chociaż trzeba docenić zobowiązania podejmowane w kwestii weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich w ramach programu badawczego „Horyzont Europa”, więcej departamentów Komisji powinno wykazać swoje całościowe zaangażowanie w realizację tej wizji. Należy w szczególności objąć program „Kreatywna Europa” i Erasmus+ weryfikacją wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że pakt na rzecz obszarów wiejskich wymaga od Komisji stworzenia modelu zarządzania obejmującego samorządy lokalne oraz lokalne przedsiębiorstwa, zarówno prywatne, jak i nienastawione na zysk, współpracującego z lokalnymi strukturami demokratycznymi i partnerami społecznymi, aby zapewnić, że opinie lokalne zostaną wysłuchane, i aby umożliwić pomyślną realizację długoterminowej wizji. W pakcie tym należy czerpać z doświadczeń z najlepszymi praktykami inicjatywy wspólnotowej na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (LEADER) i rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (RLKS), a każda prezydencja Rady UE powinna promować koncepcję paktu w całej Unii. Komisja i państwa członkowskie powinny być aktywne w ułatwianiu i finansowaniu realizacji projektów pilotażowych. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Wspólne priorytety powinny zostać opracowane z wykorzystaniem oddolnych metod opartych na danych. Należy przeprowadzić ponowną ocenę wpływu pandemii na plan działania, uwzględniając wpływ zwiększonego popytu na mieszkalnictwo na obszarach wiejskich, nową przestrzeń dla biznesu na wsiach i lepszą jakość usług publicznych oraz częstsze podróże na obszary wiejskie i zwiększony popyt na turystykę rekreacyjną, zdrowotną, ekologiczną i kulturową. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Opracowanie karty praw i obowiązków dla obszarów wiejskich i miejskich może dodatkowo pomóc obywatelom zrozumieć, w jaki sposób mogą zrealizować swe ambicje dotyczące dobrobytu, i zainspirować ich do działania, podczas gdy filar praw socjalnych musi stanowić podstawę dla wszystkich działań. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst

| 2.1. | Na obszarach wiejskich w UE mieszka około 136 mln osób, co stanowi 30 % ludności UE, a z wielu powodów podkreślanych we wcześniejszych opiniach EKES-u (2) mamy do czynienia z pogłębiającą się przepaścią w dobrobycie ekonomicznym i społecznym obywateli mieszkających w miastach i na obszarach wiejskich. Obszary wiejskie odgrywają kluczową rolę w spójności gospodarczej i społecznej, w tym w zrównoważonej produkcji żywności, ale stoją też w obliczu wyzwania, jakim jest wyludnianie, zwłaszcza w przypadku ludzi młodych. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W przeszłości wsparcie dla obszarów wiejskich pochodziło z różnych działów i instrumentów finansowych, na poziomie UE, krajowym, regionalnym i lokalnym oraz było fragmentaryczne, niepowiązane i obarczone znaczną biurokracją, co prowadziło do frustracji. Interwencje publiczne były tylko częściowo skuteczne, w szczególności na bardziej oddalonych obszarach wiejskich i wyspach, jeśli chodzi o wyrównywanie słabnącej aktywności gospodarczej, słabej łączności cyfrowej, odpływu młodzieży, utraty kluczowych usług publicznych, umiejętności rzemieślniczych na obszarach wiejskich, różnorodności biologicznej i spuścizny kulturowej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Dlatego właśnie EKES wierzy w znacznie bardzie zintegrowane, acz równe i oparte na uwarunkowaniach lokalnych podejście do zajmowania się tym brakiem równowagi. Jak podkreślono w opinii NAT/820 „W kierunku całościowej strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich i miejskich” (3), niezbędne jest całościowe i przekrojowe oraz odpowiednio ukierunkowane podejście, aby „nikogo nie pozostawiono w tyle: ani regionu ani obywateli”. Zaleca się partnerstwo wszystkich obywateli oparte na wzajemnym zrozumieniu i szacunku dla zasobów zarówno wiejskich, jak i miejskich. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Dostrzegając szereg wyzwań, przed którymi stają obszary wiejskie, w czerwcu 2021 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat, który przedstawia długoterminową wizję dla obszarów wiejskich w UE w perspektywie do 2040 r. (4) Komunikat ten zawiera propozycje paktu na rzecz obszarów wiejskich, w który będą zaangażowane podmioty na szczeblu UE, krajowym, regionalnym i lokalnym, aby wspierać realizację wizji i planu działania na rzecz silniejszych, lepiej skomunikowanych, odpornych i zamożnych obszarów wiejskich. Przewiduje on również utworzenie obserwatorium obszarów wiejskich, aby usprawnić gromadzenie i poprawić analizę danych dotyczących sytuacji na obszarach wiejskich oraz mechanizm weryfikowania wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich, aby ocenić przewidywany wpływ znaczących aktów prawnych UE na obszary wiejskie. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Przewidując omówione powyżej powiązania, które można dalej rozwijać podczas Konferencji w sprawie przyszłości Europy, EKES ogólnie przyjmuje z zadowoleniem uzgodnioną przez Komisję Europejską długoterminową wizję dla obszarów wiejskich UE oraz popiera inicjatywę i zobowiązanie kierownictwa Komisji. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uważa, że wizja ta nie może nikogo wykluczać, musi być powszechnie zrozumiała, inspirująca i możliwa do zrealizowania. Ponadto EKES z zadowoleniem przyjmuje szczególne skoncentrowanie się na oddalonych i słabiej rozwiniętych regionach wiejskich, w tym wyspach. Niejasne jest jednak, jaki wpływ na długoterminową wizję będą miały kształt i treść nowej wspólnej polityki rolnej (WPR) Komisji oraz nowe plany strategiczne WPR poszczególnych państw członkowskich, a także w jaki sposób Komisja powinna zadbać o spójność między WPR a innymi strategiami politycznymi oraz o ich wartość dodaną. WPR musi być w stanie łączyć politykę rolną i żywnościową z rozwojem terytorialnym. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Komisja Europejska zorganizowała szeroko zakrojone konsultacje z obywatelami zarówno obszarów wiejskich, jak i miejskich i zaangażowała się głębiej w konsultacje z zainteresowanymi podmiotami za pośrednictwem takich platform jak Europejska Sieć na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich czy w drodze ukierunkowanych konsultacji (5). Zaangażowanie opierało się również na scenariuszach badawczych przygotowanych przez Wspólne Centrum Badawcze (6) oraz współpracy międzydziałowej nad wizją w ramach Komisji. EKES z zadowoleniem przyjmuje takie podejście. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES uważa, że niezbędne jest szersze stałe zaangażowanie we współpracę z lokalnymi organizacjami uczestniczącymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na obszarach wiejskich i w miastach oraz wzmacnianie ich pozycji, tak aby nowa wizja była w pełni zrozumiała i nikogo nie wykluczała. Stworzone niedawno przez Komisję centrum kompetencji w zakresie demokracji uczestniczącej i deliberatywnej może stać się forum rozwijania dobrych praktyk i powiązań między lokalnymi i szerszymi strukturami politycznymi. W wizji wspomina się konkretnie o pracach Europejskiego Parlamentu Wiejskiego jako przykładu przekazywania informacji nt. poglądów lokalnych społeczności i tworzenia platformy priorytetów umożliwiającej współpracę z politykami wysokiego szczebla. Praca i wkład innych działających obecnie sieci są równie istotne. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Podmioty, z którymi prowadzone są lokalne konsultacje, muszą zobaczyć dowody na to, że ich poglądy zostały wysłuchane i że oni również odpowiadają za dalszy rozwój sytuacji. W związku z tym EKES uważa, że działające pod auspicjami Komisji sieć obszarów wiejskich (która w przyszłości stanie się siecią WPR) i grupy dialogu obywatelskiego kierowane przez różne dyrekcje generalne muszą wspierać dwutorowe, przejrzyste procedury sprawozdawcze. Za wkład Europejskiej Sieci na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich odpowiadają dwie nowe grupy tematyczne koncentrujące się na rewitalizacji obszarów wiejskich oraz na weryfikacji wpływu polityki na obszary wiejskie, szczególnie na poziomie krajowym i regionalnym. EKES z niecierpliwością czeka na informacje o wynikach tych prac, które zostaną przekazane w najbliższych miesiącach. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES uważa również, że większa liczba działów Komisji, w tym działy odpowiedzialne za kulturę, badania i innowacje, edukację i szkolenia, mobilność i transport, młodzież, zatrudnienie, sprawy socjalne i integrację, przeciwdziałanie zmianie klimatu, energię, środowisko i inne odnośne obszary, powinna wykazywać się całościowym zaangażowaniem w realizację wizji. Decyzje dotyczące okresu finansowania 2021–2027 zostały jednak podjęte przed publikacją komunikatu. W tym okresie odpowiedzialność za uwzględnienie potrzeb obszarów wiejskich w odpowiednich programach spoczywa, przede wszystkim, na barkach organów krajowych oraz samorządów regionalnych i lokalnych. Jeśli sama polityka i jej finansowanie na wszystkich poziomach nie zostaną ukierunkowane i skoordynowane, może pojawić się zamieszanie i brak zrozumienia. Instytucje europejskie muszą również dopilnować, aby wieloletnie ramy finansowe (WRF) oraz Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) były zgodne z Europejskim Zielonym Ładem i jego instrumentami prawnymi oraz mogły finansować realizację wizji dotyczącej obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Przygotowano już wykaz terminów rozpoczęcia realizacji planu działania oraz niektórych przeglądów śródokresowych, nie ma jeszcze natomiast terminów ukończenia poszczególnych programów. Prawdopodobnie wystąpią opóźnienia, a sama WPR i jej wkład w wizję nie będą gotowe wcześniej niż w 2023 r. Jeśli nie odniesiemy się do globalnych terminów klimatycznych i innych dat docelowych, może dojść do pewnego zamieszania. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Aby inspirować, wizja musi opierać się – zgodnie z zaleceniami opinii NAT/820 – na karcie praw i obowiązków obszarów wiejskich i miejskich, która będzie szeroko upowszechniana i wyjaśniana, tak by wszyscy obywatele rozumieli, w jaki sposób mogą zrealizować swoje ambicje dotyczące dobrobytu. EKES uważa, że to, czy jesteśmy zmotywowani do działania i zmian, zależy od właściwego zrozumienia wyzwań i od poczucia wspólnej odpowiedzialności i zaufania. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Komisja zobowiązuje się do realizacji paktu i planu działania; jednak wiele zależy od tego, jak do sprawy podejdą państwa członkowskie, regiony i społeczności lokalne. Wyznaczanie celów realizacji na poziomie Komisji jest wyzwaniem, ale określanie celów i realizacja na poziomie państwa, regionu czy lokalnie są znacznie trudniejsze. EKES uważa, że Rada, Parlament, KR i sam EKES mają do odegrania pewną rolę w realizacji tej wizji i wymaga to również zaangażowania organizacji i sieci społeczeństwa obywatelskiego. W innym wypadku niespójna realizacja mogłaby doprowadzić do pogłębiania braku równowagi, gdzie część społeczności lokalnych skorzystałaby z planu działania, inne zaś zostałyby pominięte. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ponadto EKES uważa, że Komisja mogłaby również uczyć się od państw i regionów spoza UE oraz dzielić się z nimi doświadczeniami, ponieważ różne obszary na świecie borykają się z podobnymi wyzwaniami i możliwościami na obszarach wiejskich i miejskich EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja przedstawiła komunikat ws. wizji dla obszarów wiejskich naszym partnerom na Bałkanach Zachodnich i w Turcji. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES uważa, że pakt na rzecz obszarów wiejskich wymaga od Komisji stworzenia modelu zarządzania, który obejmowałby samorządy lokalne oraz lokalne przedsiębiorstwa, zarówno prywatne, jak i nienastawione na zysk, współpracował z lokalnymi strukturami demokratycznymi i partnerami społecznymi, aby zapewnić, by opinie lokalne zostały wysłuchane i aby umożliwić pomyślną realizację długoterminowej wizji. Większe wykorzystanie hybrydowych narzędzi kontaktu może zwiększyć uczestnictwo, należy też jasno wykazać wkład społeczności lokalnych. Komisja i państwa członkowskie powinny być aktywne w ułatwianiu i finansowaniu realizacji projektów pilotażowych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W pakcie należy czerpać z doświadczeń inicjatywy wspólnotowej na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (LEADER) i rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (RLKS), a każda prezydencja Rady UE powinna promować koncepcję paktu w całej Unii. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że rozwój obszarów wiejskich powinien stanowić integralną część polityki rozwoju regionalnego. LEADER oraz RLKS powinny stanowić ważny element rozwoju terytorialnego. EKES przyznaje, że polityka spójności po 2020 r. wprowadza nowy przekrojowy cel polityczny dotyczący zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju terytorialnego i lokalnego, którego celem jest niepozostawianie żadnego miejsca i nikogo w tyle. Zapewnia ona również elastyczne ramy dla państw członkowskich w zakresie wspierania obszarów wiejskich, przy uwzględnieniu stojących przed nimi szczególnych wyzwań. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Kluczem do realizacji wizji jest w pełni finansowany plan działania z jasno wyznaczonymi celami i terminami, co umożliwi przejrzysty pomiar wyników we wszystkich instytucjach i państwach członkowskich UE. EKES z niecierpliwością oczekuje wyników prac Komisji, które mają być dostępne w połowie 2023 r., a podsumują działania planowane dla obszarów wiejskich w ramach WPR i funduszy spójności w okresie programowania 2021–2027. W ten sposób będzie można wskazać wszystkie luki, którymi należy się zająć. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES z niecierpliwością oczekuje również sprawozdania Komisji, które ma zostać opublikowane w pierwszym kwartale 2024 r. w oparciu o wdrożenie planu działania UE na rzecz obszarów wiejskich i będzie zawierać refleksje co do możliwych kierunków dodatkowego wsparcia i finansowania na rzecz obszarów wiejskich, co pomogłoby w przygotowaniach na okres 2028–2034. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES popiera priorytety planu działania w zakresie „silniejszych, lepiej skomunikowanych, odpornych i zamożnych obszarów i społeczności wiejskich”, jak również skupienie się na konkretnych działaniach powiązanych z każdym z priorytetów. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Jeśli chodzi o priorytet wzmocnienia obszarów wiejskich, Komisja podkreśla ramy podejmowania decyzji w społecznościach, zapewniające pełne poszanowanie równouprawnienia płci i inkluzywność z myślą o tworzeniu innowacyjnych rozwiązań. Należy słuchać skoordynowanej opinii młodych mieszkańców obszarów wiejskich, których również trzeba angażować w proces podejmowania decyzji na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. W ramach programu Erasmus+ należy zapewnić konkretne możliwości rozwijania umiejętności przywódczych i ułatwienia zrozumienia między młodymi ludźmi z obszarów wiejskich i miejskich. Uwagę należy także skierować na kobiety, poszerzając ofertę pracy i szkoleń oraz propagując środki umożliwiające godzenie życia zawodowego i prywatnego. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES uważa, że celem powinno być wsparcie przedsiębiorstw, nie tylko rolnych, lecz we wszystkich sektorach, zrównoważana działalność rolna, korzystanie z lokalnej wartości dodanej, gospodarka o obiegu zamkniętym i potencjał w zakresie realizacji globalnych celów w odniesieniu do energii ze źródeł odnawialnych, zdrowie i turystyka kulturalna. Do konkretnych przykładów należy podkreślanie roli sprawiedliwych systemów jakości żywności (np. oznaczenia geograficzne, unikanie nieuczciwych praktyk handlowych, programy promocji certyfikowanych produktów) oraz finansowanie alternatywnych rozwiązań w zakresie ogrzewania. Tworzenie godnych miejsc pracy, szczególnie wysokiej jakości, ma zasadnicze znaczenie w zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich. Aby poprawić warunki życia i pracy pracowników sezonowych, niezbędne mogą okazać się specjalne środki. Konieczne są również dalsze innowacyjne rozwiązania, w tym zachęty podatkowe (7), aby umożliwić młodym ludziom powrót na obszary wiejskie. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Łatwo dostępne powinno być usprawnione wsparcie finansowe, w tym poprzez dostosowane opodatkowanie, w szczególności dla MŚP, z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, InvestEU i Europejskiego Banku Inwestycyjnego, wśród innych źródeł, a wszystko to powinno być dostosowane do potrzeb obszarów wiejskich. Należy promować wkład czasu wolontariuszy jako równowagę dla finansowania przedsiębiorstw społecznych. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | W odniesieniu do priorytetu dobrego skomunikowania obszarów wiejskich EKES stanowczo zaleca, aby Komisja przyspieszyła swoją inicjatywę „cyfrowej dekady” i uczyniła ją powszechną, tak by wszystkie społeczności obszarów wiejskich mogły wejść na drogę innowacji, rozwoju kontaktów biznesowych i zajęcia się problemami w zakresie ochrony zdrowia i oświaty oraz grupami społecznymi w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Aby możliwe było społeczeństwo integracyjne, niezbędne są zrównoważone systemy transportowe, zaś potrzeba przejścia od systemów opartych na paliwach kopalnych do tych opartych na paliwach z odnawialnych źródeł energii może rodzić zarówno problemy, jak i szanse dla oddalonych obszarów wiejskich. W tym kontekście łatwo dostępne systemy transportu publicznego w przystępnej cenie są zasadniczą siłą napędową pozwalającą zająć się przemianami demograficznymi i powstrzymać wyludnianie obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | W odniesieniu do priorytetu odporności Komisja uznaje w Europejskim Zielonym Ładzie ogromny wkład, jaki może wnieść rolnictwo zrównoważone, leśnictwo oraz inne zasoby gruntowe i wodne w zajęcie się szeroko rozumianą zmianą klimatu na świecie, i proponuje świadczenie usług ekosystemowych, ochronę i przywracanie różnorodności biologicznej, bardziej ekologiczne rolnictwo i promowanie krajobrazów kulturowych, jako możliwości obszarów wiejskich w dziedzinie budowania odporności gospodarczej i dobrobytu. Pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie poprawi sprawozdawczość we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | EKES popiera to podejście, jednak uważa, że odporność dotyczy również spójności społeczności, relacji międzypokoleniowych, szkoleń, oświaty i przekazywania umiejętności. EKES wskazuje, że należy z większą stanowczością podkreślić skupienie się na odporności społecznej, przyjmując szersze podejście. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Należy stosować się do europejskiego filaru praw socjalnych przez wsparcie wysokiej jakości zatrudnienia na obszarach wiejskich, godnej pracy i godnych warunków pracy. Należy formalnie zaangażować partnerów społecznych w kształtowanie polityki gospodarczej i społecznej poprzez dialog społeczny na szczeblu lokalnym i regionalnym. Europejski Zielony Ład powinien być również ładem społecznym sprzyjającym integracji. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | W odniesieniu do priorytetu zamożności Komisja uznaje potrzebę dywersyfikacji obszarów wiejskich, które powinny opierać się na „zrównoważonych lokalnych strategiach gospodarczych”. EKES popiera to wezwanie, a jednocześnie uznaje, że obszary podmiejskie i bardzo odległe mogą mieć zupełnie rozbieżne oczekiwania. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | EKES dostrzega, że pandemia przyspieszyła różne działania związane ze zrównoważoną produkcją żywności, z zatrudnieniem (nowe miejsca pracy, praca zdalna i nowe formy pracy), oraz uznaje potrzebę przyjęcia nowego podejścia, aby zadbać o poprawę jakości życia na obszarach wiejskich, co pozwoli ich mieszkańcom nadal pracować w godnych warunkach. W obliczu dalszej cyfryzacji życia zawodowego można wspierać łatwy dostęp do przestrzeni coworkingowych, gdyby zaszła taka potrzeba, aby wykorzystać puste centra wiejskie i lokalne. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Na odległych i słabiej rozwiniętych obszarach wiejskich powodów gorszej jakości życia upatruje się w utrudnionym dostępem do usług publicznych i ogólnie w tym, że usługi te są gorszej jakości. Konieczne są kompleksowa poprawa usług w dziedzinie oświaty, służby zdrowia i opieki społecznej dla wszystkich grup wiekowych, jak również lepsze mieszkalnictwo socjalne. EKES podkreślił już w swojej opinii SOC/628 (8)„Wyzwania demograficzne w UE w świetle nierówności gospodarczych i rozwojowych”, że ochrona standardów życia rodzin, w tym promowanie usług edukacyjnych dla dzieci, byłaby jednym z kluczowych środków przeciwdziałania wyludnianiu się obszarów wiejskich oraz małych i średnich miast na prowincji. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Wspólne priorytety powinny zostać opracowane z wykorzystaniem oddolnych metod opartych na danych. Należy przeprowadzić ponowną ocenę wpływu pandemii na plan działania, a w jej ramach przyjrzeć się wpływowi zwiększonego popytu na mieszkania na obszarach wiejskich, nową przestrzeń dla biznesu na wsiach, większą ilość usług publicznych, uwzględnić częstsze podróże na obszarach wiejskich oraz zwiększony popyt na turystykę rekreacyjną, zdrowotną, ekologiczną i kulturalną. EKES uważa, że zwiększona migracja z miast na obszary podmiejskie, a być może także ogólnie na obszary wiejskie, może wywołać napięcia między tradycyjną wiejską działalnością gospodarczą a oczekiwaniami dotyczącymi rekreacji opartej na spokoju, co wymaga pewnych działań mediacyjnych. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Komisja musi przyspieszyć i ująć w głównym nurcie politycznym wiele istotnych doświadczeń z projektów badawczych w ramach programu „Horyzont Europa”. W realizacji wizji pomogą doświadczenia programu LIFE (9), Robust (10), Rubizmo (11), Sherpa (12), Smart Villages (13), Farmwell (14) i wielu innych. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | EKES ponadto uważa, że celem powinno być osiągnięcie dobrobytu określanego jako sposób życia zrównoważony pod względem społecznym i środowiskowym, dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania. Dobrobytu nie należy postrzegać wyłącznie w kategoriach ekonomicznych, ale należy rozumienie go uzupełnić podejściem opartym na społeczności, w którym skupiamy się na zrównoważonym rozwoju społecznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy przewodnie proponowane w planie działania, gdyż priorytetowo traktuje się w nich odpowiedzi z procesu konsultacji publicznych. EKES uważa, że wyzwaniem jest sprawne powiązanie i odpowiednie finansowanie połączonych zasobów Komisji, w partnerstwie z państwami członkowskimi i regionami, aby pozytywnie wpływać na lokalne społeczności i otoczenie, w którym żyją. Z zadowoleniem przyjmuje się proponowaną koncepcję wsparcia w ramach punktu kompleksowej obsługi oraz zestaw narzędzie dotyczących finansowania, jeśli środki takie są dostępne, jednak niezbędne jest ustalenie jasnego harmonogramu. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Nowy europejski Bauhaus, którego celem jest wsparcie realizacji Europejskiego Zielonego Ładu, pokazuje, że Komisja skłania się ku bardziej inkluzywnemu i powiązanemu opracowywaniu polityki i takiej jej realizacji. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Ponadto EKES z zadowoleniem przyjmuje wzmocnioną weryfikację wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich oraz ustanowienie działającego w sposób przejrzysty obserwatorium monitorującego postępy. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Choć koncepcja weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich nie jest nowa (zob. deklaracja z Cork 2.0 (15)), EKES nie jest jeszcze przekonany, że cała Komisja, państwa członkowskie i regiony są dostatecznie zdeterminowane, aby to rzeczywiście przełożyło się na trwałe zmiany. Koncepcja ta nie jest wolna od wad, gdyż w wielu przypadkach budżet jest przyznawany w oparciu o zasadę wyliczania na głowę mieszkańca, co działa na niekorzyść społeczności mieszkających na słabo zaludnionych obszarach. Doświadczenie pokazuje, że tworzenie polityki dostosowanej do potrzeb obszarów miejskich, a następnie próba jej dostosowania do obszarów wiejskich, rodzi problemy, jeśli chodzi o adekwatność i terminy, zaś ustanowienie szybkiej i przejrzystej procedury odpowiedzialności i zadbanie o to, by wszystkie odnośne działy zgadzały się na weryfikację wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich, nie jest łatwe. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | EKES uznaje jednak wysiłki Komisji, aby lepiej weryfikować wpływ polityki na rozwój obszarów wiejskich, i ma nadzieję, że całościowe kształtowanie strategii politycznych na rzecz rozwoju obszarów wiejskich i miejskich oraz przyznawanie odpowiednich zasobów pozwolą na realizację przedmiotowej wizji. EKES zachęca Komisję do publikowania rocznych sprawozdań, w których wyszczególni działy, strategie polityczne, państwa członkowskie i regiony weryfikujące wpływ polityki na rozwój obszarów wiejskich, a także w jaki sposób to robią. Należy uwypuklić dobre przykłady weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich. EKES popiera uwzględnienie weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich w Programie lepszego stanowienia prawa i wzywa również państwa członkowskie do rozważenia wdrożenia zasady weryfikacji wpływu polityki na rozwój obszarów wiejskich na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar ustanowienia obserwatorium w Komisji, aby usprawnić gromadzenie i analizę danych, a jednocześnie wesprzeć ogólne wdrożenie planu działania, a z drugiej strony zaleca przejrzystość i jasność harmonogramu działań, budżetów i celów, a także zewnętrzną kontrolę działań przez przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.26.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Raport informacyjny EKES-u „Ocena wpływu WPR na rozwój terytorialny obszarów wiejskich”.

1

(2)  Opinia EKES-u z inicjatywy własnej „W kierunku całościowej strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich i miejskich” (Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 49); raport informacyjny EKES-u „Ocena wpływu WPR na rozwój terytorialny obszarów wiejskich”; opinia EKES-u z inicjatywy własnej „Zintegrowane podejście do obszarów wiejskich UE, ze szczególnym uwzględnieniem regionów znajdujących się w trudnej sytuacji” (Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 60).

2

(3)  Raport informacyjny EKES-u „Ocena wpływu WPR na rozwój terytorialny obszarów wiejskich”.

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/new-push-european-democracy/long-term-vision-rural-areas_pl

4

(5)  Dokument roboczy Komisji – sprawozdanie zbiorcze z konsultacji z zainteresowanymi podmiotami, SWD(2021) 167 final/2.

5

(6)  Baza publikacji JRC, „Scenarios for EU Rural Areas 2040” [„Scenariusze dla obszarów wiejskich UE w perspektywie do 2040 r.”].

6

(7)  Przykłady takich zachęt podatkowych istnieją w kilku państwach członkowskich (np. region Kastylia-La Mancha w Hiszpanii (jccm.es), https://bit.ly/3Llp0hb).

7

(8)  Opinia EKES-u „Wyzwania demograficzne w UE w świetle nierówności gospodarczych i rozwojowych” (Dz.U. C 232 z 14.7.2020, s. 1).

8

(9)  https://ec.europa.eu/growth/industry/strategy/hydrogen/funding-guide/eu-programmes-funds/life-programme_en

9

(10)  https://rural-urban.eu/

10

(11)  https://rubizmo.eu/

11

(12)  https://rural-interfaces.eu/what-is-sherpa/

12

(13)  https://enrd.ec.europa.eu/smart-and-competitive-rural-areas/smart-villages/smart-villages-portal_pl

13

(14)  https://farmwell-h2020.eu/

14

(15)  Opinia EKES-u „Od Deklaracji Cork 2.0 do konkretnych działań” (Dz.U. C 345 z 13.10.2017, s. 37).

15

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/143 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/143

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępującej dyrektywę 2008/99/WE”

[COM(2021) 851 final – 2021/0422 (COD)]

(2022/C 290/23)

| Sprawozdawca: | Arnaud SCHWARTZ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Ozlem YILDIRIM |

Sprawozdawca:

Arnaud SCHWARTZ

Współsprawozdawczyni:

Ozlem YILDIRIM

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 83 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.3.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 215/3/6 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 2.5.2022

Podstawa prawna

Art. 83 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

8.3.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

215/3/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący zmiany dyrektywy w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastąpienia dyrektywy 2008/99/WE (dyrektywa w sprawie przestępstw przeciwko środowisku, ang. environmental crimes directive – ECD), ponieważ uwzględnia się w nim główne niedociągnięcia obowiązującej dyrektywy i dąży do rozwiązania problemu wzrostu liczby przestępstw przeciwko środowisku w Europie |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES zwraca uwagę, że we wniosku utrzymano dotychczasowy zakres stosowania dyrektywy poprzez wykaz przestępstw i nie zdefiniowano autonomicznego ogólnego przestępstwa polegającego na szkodzeniu środowisku lub stwarzaniu dla niego zagrożenia. EKES uważa, że wykaz przestępstw powinien zostać rozszerzony na jak największą liczbę rodzajów przestępstw, aby uniknąć konieczności ponownej zmiany ECD tuż po jej wejściu w życie oraz aby zapobiec sytuacji, w której określona działalność przestępcza związana ze środowiskiem pozostanie bezkarna. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES dostrzega pilną potrzebę poprawy wdrażania prawa karnego w dziedzinie środowiska w Europie i przyznaje, że ECD zawierająca jaśniejsze przepisy przyczyniłaby się do jego lepszego wdrażania. EKES uważa, że zaproponowane elementy, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, czy szkoda jest znaczna, są niezadowalające, że mogą być potrzebne dalsze wytyczne oraz że odrębna definicja „znacznej szkody” byłaby bardziej przejrzysta. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje odniesienie do „ekobójstwa” w motywach. Uważa jednak, że właściwe byłoby włączenie tego terminu do części normatywnej dyrektywy. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES popiera uwzględnienie norm minimalnych dotyczących ustalania górnej granicy kar w przypadku osób fizycznych i górnej granicy sankcji wobec osób prawnych. Uważa jednak, że aby sankcje były faktycznie skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, należy znacznie podwyższyć ich próg. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES zachęca Komisję do oceny możliwości rozszerzenia zakresu jurysdykcji Prokuratury Europejskiej na przestępstwa przeciwko środowisku i utworzenia tym samym Zielonej Prokuratury Europejskiej, która byłaby w stanie wspierać walkę z przestępstwami przeciwko środowisku, o których wiadomo, że są powiązane z przestępczością zorganizowaną. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES podkreśla potrzebę wzmocnienia łańcucha egzekwowania i wdrażania europejskiego prawa karnego w dziedzinie środowiska. Ponawia swoje zalecenie zawarte w raporcie informacyjnym NAT/767 „Ocena dyrektywy o przestępstwach przeciwko środowisku” (1), by państwa członkowskie UE powołały wyspecjalizowane siły policyjne i sądy oraz prokuratorów i sędziów wyspecjalizowanych w dziedzinie przestępczości przeciwko środowisku. EKES uważa, że ECD może być skuteczna jedynie w połączeniu z odpowiednimi zasobami i szkoleniami na szczeblu państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Przestępstwa przeciwko środowisku stanowią czwartą kategorię przestępstw pod względem dochodowości na świecie i według Eurojustu są coraz częściej popełniane w Unii Europejskiej (2). Liczba transgranicznych wyroków skazujących za tego rodzaju przestępstwa nie wzrosła znacząco, zwiększył się jednak odsetek przestępstw przeciwko środowisku popełnianych w Europie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W dniu 15 grudnia 2021 r. Komisja Europejska opublikowała wniosek dotyczący zmiany dyrektywy w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastąpienia dyrektywy 2008/99/WE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Celem dyrektywy jest zapewnienie wspólnych minimalnych zasad kryminalizacji przestępstw przeciwko środowisku przez usunięcie niedociągnięć obowiązującej dyrektywy 2008/99/WE. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W 2020 r. Komisja opublikowała ocenę dyrektywy 2008/99/WE (3). W ocenie tej stwierdzono istotne niedociągnięcia związane z egzekwowaniem przepisów w praktyce, ograniczeniem zakresu stosowania, definicją przestępstw, wymiarem sankcji, brakiem jasności terminologii prawnej, brakiem współpracy transgranicznej, systemem odpowiedzialności osób prawnych oraz innymi obszarami dyrektywy. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Proponowana dyrektywa ma na celu poprawę skuteczności postępowań przygotowawczych i ścigania przestępstw przez aktualizację zakresu stosowania dyrektywy oraz wyjaśnienie lub wyeliminowanie niejasnych terminów użytych w definicjach przestępstw przeciwko środowisku, zapewnienie skutecznych, odstraszających i proporcjonalnych rodzajów i wymiarów sankcji za przestępstwa przeciwko środowisku, wspieranie transgranicznego prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania przestępstw, usprawnienie procesu podejmowania świadomych decyzji w sprawie przestępstw przeciwko środowisku dzięki udoskonaleniu gromadzenia i rozpowszechniania danych statystycznych, a także poprawę skuteczności operacyjnej krajowych łańcuchów egzekwowania prawa w celu wsparcia prowadzenia postępowań przygotowawczych, ścigania przestępstw i nakładania sankcji. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wniosek opiera się na art. 83 ust. 2 TFUE, który – w przeciwieństwie do poprzedniej podstawy prawnej sprzed wejścia w życie Traktatu z Lizbony – w większym stopniu uwzględnia transgraniczny charakter przestępstw przeciwko środowisku i przyznaje UE kompetencje do ustanawiania norm minimalnych odnoszących się do określania przestępstw oraz kar. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Celem tego wniosku jest zatem ujednolicenie stosowania prawa karnego jako ostatecznego środka służącego egzekwowaniu całego dorobku prawnego UE w dziedzinie ochrony środowiska, w tym Europejskiego Zielonego Ładu, przy jednoczesnym poszanowaniu celów UE w zakresie zrównoważonego rozwoju, lepszej jakości środowiska i zasady „zanieczyszczający płaci”. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący zmiany dyrektywy w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastąpienia dyrektywy 2008/99/WE, ponieważ uwzględnia się w nim główne niedociągnięcia obowiązującej dyrektywy i dąży do rozwiązania problemu wzrostu liczby przestępstw przeciwko środowisku w Europie |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES podkreśla rolę Unii Europejskiej jako lidera na arenie międzynarodowej w walce ze zmianą klimatu na świecie i w działaniach na rzecz ochrony środowiska. Jest zdania, że walka z przestępczością przeciwko środowisku i zorganizowaną przestępczością przeciwko środowisku na szczeblu europejskim to kluczowy element tej roli przywódczej i podkreśla potrzebę zacieśnienia współpracy z krajami sąsiadującymi z UE i innymi państwami trzecimi. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES uważa, że zmiana dyrektywy jest pożądanym krokiem w kierunku rozwiązania problemu wzrostu przestępczości przeciwko środowisku i zorganizowanej przestępczości przeciwko środowisku w Europie. Docenia decyzję o pełnym zastąpieniu starej, dysfunkcjonalnej dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku zamiast wprowadzania do niej zmian. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES dostrzega pilną potrzebę poprawy wdrażania prawa karnego w dziedzinie ochrony środowiska w Europie i przyznaje, że dyrektywa w sprawie przestępstw przeciwko środowisku zawierająca jaśniejsze przepisy przyczyni się do lepszego wdrażania. Ponadto zdecydowanie popiera konkretne zobowiązania do wdrażania strategii krajowych, obowiązki sprawozdawcze oraz minimalne wymogi dotyczące zasobów, szkoleń i narzędzi dochodzeniowo-śledczych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje proponowane rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. Zauważa, że proponowana zmieniona definicja pojęcia „bezprawny” eliminuje główną przyczynę niejednoznaczności, a proponowane znaczne rozszerzenie wykazu przestępstw pozwala na znacznie lepszą ochronę dorobku prawnego UE w dziedzinie ochrony środowiska. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES zwraca uwagę, że we wniosku nie zdefiniowano autonomicznego ogólnego przestępstwa polegającego na szkodzeniu środowisku lub stwarzaniu dla niego zagrożenia. Mimo znacznego rozszerzenia zakresu zastosowania dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku we wniosku nadal łączy się ten zakres z zakresem stosowania kilku innych gałęzi prawa oraz z prawem wtórnym UE, co uzależnia go między innymi od prawa administracyjnego i nie zabezpiecza przed dezaktualizacją. EKES zauważa, że proponowany zamknięty wykaz przestępstw może wymagać w przyszłości przeprowadzenia procedur ustawodawczych w celu jego aktualizacji. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje odniesienie do ekobójstwa w motywach. Uważa jednak, że właściwe byłoby włączenie tego terminu do części normatywnej dyrektywy. Ponadto podkreśla, że wszelkie odniesienia do ekobójstwa powinny być zgodne ze sformułowaniem zaproponowanym przez Niezależny Zespół Ekspertów ds. Prawnej Definicji Ekobójstwa w czerwcu 2021 r. (4) EKES zaleca, by pojęcie „ekobójstwo” odnosiło się do bezprawnych lub samowolnych czynów popełnionych z pełną świadomością, że istnieje znaczne prawdopodobieństwo spowodowania przez te czyny poważnych i rozległych albo długotrwałych szkód w środowisku. Z zadowoleniem przyjąłby wymienienie konfliktów zbrojnych w motywach i zauważa, że praktycznie zawsze stanowią one z definicji ekobójstwo. Wyraża jednak ubolewanie, że żaden z proponowanych środków i wyroków nie miał lub nie ma zastosowania w tych przypadkach. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Komitet przedstawił swoje zalecenia dotyczące zmiany dyrektywy w raporcie informacyjnym NAT/767 pt. „Ocena dyrektywy o przestępstwach przeciwko środowisku”. W świetle opublikowanego wniosku EKES podtrzymuje swoje wcześniejsze zalecenia dotyczące wykorzystania zmiany ECD do wprowadzenia kategorii ogólnego przestępstwa polegającego na stwarzaniu zagrożenia dla środowiska, do nawiązania stałego dialogu między władzami publicznymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz do rozszerzenia zakresu prawa karnego w dziedzinie środowiska na cyberprzestępczość środowiskową. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Z wielu przeprowadzonych dochodzeń wynika, że przestępstwa przeciwko środowisku są coraz częściej wykorzystywane do działań korupcyjnych lub są z takimi działaniami związane bądź stanowią przestępstwo źródłowe dla prania pieniędzy. Z uwagi na to, że coraz więcej środków z budżetu UE przeznacza się na zieloną transformację, należy również oczekiwać, że ryzyko wystąpienia tego rodzaju zachowań przestępczych związanych z wdrażaniem wspomnianych funduszy wzrośnie. Chociaż prawdą jest, że gospodarowanie odpadami jest jednym z sektorów wysokiego ryzyka, korupcja, pranie pieniędzy lub nadużycia finansowe mogą występować w wielu innych obszarach wpływających na ochronę środowiska. EKES z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie tych zagrożeń w motywach, ale zwraca uwagę na potrzebę przeznaczenia większych środków na identyfikację tego rodzaju przestępstw i prowadzenie postępowań przygotowawczych w ich sprawie, a także na szkolenie organów ścigania lub na dostęp społeczeństwa obywatelskiego i dziennikarzy do informacji, które mogą uwidaczniać tego rodzaju zachowania. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | W swoim raporcie informacyjnym NAT/824 pt. „Ochrona środowiska jako warunek wstępny poszanowania praw podstawowych” (5) Komitet podkreślił pilną potrzebę przedstawienia przez UE wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie zrównoważonego ładu korporacyjnego oraz unijnego prawodawstwa przeciw strategicznym powództwom zmierzającym do stłumienia debaty publicznej (powództwa typu SLAPP), by chronić obrońców środowiska, dziennikarzy i sygnalistów. EKES powtarza te zalecenia i z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie przepisu dotyczącego ochrony osób, które zgłaszają przestępstwa przeciwko środowisku lub pomagają w prowadzeniu postępowania przygotowawczego. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje harmonizację minimalnych norm w zakresie kar i sankcji, a także rozszerzenie zakresu czynów karalnych na przypadki rażącego niedbalstwa i przestępstwa polegające na stwarzaniu zagrożenia, uwzględnienie okoliczności obciążających i łagodzących oraz odniesienie do dodatkowych kar i sankcji. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES popiera wezwanie Parlamentu zawarte w sprawozdaniu 2020/2027(INI) w sprawie odpowiedzialności przedsiębiorstw za szkody w środowisku i zachęca Komisję do oceny możliwości rozszerzenia zakresu jurysdykcji Prokuratury Europejskiej na przestępstwa przeciwko środowisku i utworzenia tym samym Zielonej Prokuratury Europejskiej, która byłaby w stanie wspierać walkę z przestępstwami przeciwko środowisku, o których wiadomo, że są powiązane z przestępczością zorganizowaną. Ponadto EKES zachęca Komisję do oceny możliwości rozszerzenia mandatu Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, aby umożliwić mu prowadzenie dochodzeń administracyjnych w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Kary i sankcje

| 4.1.1. | EKES popiera uwzględnienie norm minimalnych dotyczących ustalania górnej granicy kar w przypadku osób fizycznych i górnej granicy sankcji wobec osób prawnych. Ponadto docenia, że uznano potrzebę umożliwienia równoczesnego nakładania grzywien administracyjnych i karnych, a także stosowania zabezpieczenia i konfiskaty, z poszanowaniem podstawowej zasady, zgodnie z którą nie można być dwukrotnie ściganym za to samo przestępstwo. EKES uważa jednak, że aby sankcje były faktycznie skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, należy znacznie podwyższyć ich próg. Ustalenie wymiarów sankcji za naruszenie prawa ochrony środowiska na niższym poziomie niż w innych dziedzinach prawa UE, np. w prawie konkurencji, stanowi niewłaściwy sygnał dotyczący znaczenia dorobku prawnego UE w dziedzinie ochrony środowiska, w tym Europejskiego Zielonego Ładu i celów klimatycznych na 2030 r. |
| --- | --- |

4.1.1.

4.2.   Przestępstwa przeciwko środowisku

| 4.2.1. | EKES popiera wezwanie Parlamentu zawarte w sprawozdaniu 2020/2027(INI) w sprawie odpowiedzialności przedsiębiorstw za szkody w środowisku, aby Komisja oceniła możliwość włączenia przestępstw przeciwko środowisku do dziesięciu wyczerpujących kategorii przestępstw objętych art. 83 ust. 1 TFUE (6). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje rozszerzenie wykazu przestępstw we wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. W szczególności aprobuje dodanie naruszeń dyrektywy 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | EKES uważa, że wykaz przestępstw powinien zostać rozszerzony na jak największą liczbę rodzajów przestępstw, aby uniknąć konieczności ponownej zmiany ECD tuż po jej wejściu w życie oraz aby zapobiec sytuacji, w której określona działalność przestępcza związana ze środowiskiem pozostanie bezkarna. Zachęca współprawodawców do zaproponowania wszelkich rozszerzeń wykazu czynów, które stanowią przestępstwo, o ile są bezprawne i zostały popełnione umyślnie lub są skutkiem rażącego niedbalstwa. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   Definicja znacznej szkody

| 4.3.1. | Biorąc pod uwagę, że niejednoznaczność terminu „znaczna szkoda” w starej dyrektywie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku uznano za główną przeszkodę utrudniającą skuteczne prowadzenie postępowań przygotowawczych i ściganie przestępstw, EKES uważa, że zaproponowane elementy, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, czy szkoda jest znaczna, są niezadowalające, że mogą być potrzebne dalsze wytyczne oraz że odrębna definicja „znacznej szkody” byłaby bardziej przejrzysta. Mogłoby to w znacznym stopniu przyczynić się do tak bardzo potrzebnej pełnej wewnętrznej harmonizacji definicji, parametrów i sposobów rozumienia pojęć w ramach ECD. |
| --- | --- |

4.3.1.

4.4.   Odpowiedzialność karna osób prawnych

| 4.4.1. | EKES uznaje, że uregulowania dotyczące odpowiedzialności spółek i jednostek dominujących różnią się znacznie w poszczególnych systemach prawnych państw członkowskich, niemniej ubolewa, że we wniosku Komisji nie dokonano przeglądu pierwotnego sformułowania dotyczącego odpowiedzialności osób prawnych, aby dążyć do większej harmonizacji. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | EKES podkreśla uwagi Parlamentu zawarte w sprawozdaniu 2020/2027(INI) w sprawie odpowiedzialności przedsiębiorstw za szkody w środowisku, w którym stwierdzono, że zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” przedsiębiorstwa powinny ponosić pełne koszty wyrządzanych bezpośrednio szkód w środowisku. Celem jest zachęcenie ich do internalizacji ekologicznych efektów zewnętrznych i unikania eksternalizacji kosztów. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | EKES jest zaniepokojony wyraźnym wyłączeniem odpowiedzialności władz państwowych i uważa, że nie powinno być przeszkód w ściganiu sprawców przestępstw przeciwko środowisku, zwłaszcza gdy zezwolenia i licencje uzyskuje się dzięki korupcji władz publicznych. |
| --- | --- |

4.4.3.

4.5.   Interakcje ze społeczeństwem

| 4.5.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie przepisu dotyczącego ochrony sygnalistów i osób, które zgłaszają przestępstwa przeciwko środowisku lub pomagają w prowadzeniu postępowania przygotowawczego. Komitet podkreśla rolę, jaką odgrywają organizacje społeczeństwa obywatelskiego i opinia publiczna w wykrywaniu i zgłaszaniu przestępstw przeciwko środowisku, a także zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia przez władze publiczne ochrony obrończyń i obrońców środowiska i dialogu z nimi. Komitet podkreśla, że ochrona przyznana osobom, które zgłaszają przestępstwa przeciwko środowisku lub pomagają w prowadzeniu postępowania przygotowawczego, powinna obejmować osoby fizyczne i prawne. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | EKES popiera zwrócenie uwagi we wniosku na ochronę osób zgłaszających przestępstwa przeciwko środowisku lub pomagających w prowadzeniu postępowania przygotowawczego. Jednak w ostatnich latach nie tylko sygnaliści, ale również osoby działające na rzecz ochrony środowiska i dziennikarze śledczy informujący o przestępstwach przeciwko środowisku byli ofiarami poważnych nacisków, a nawet przemocy. W związku z tym EKES wzywa Komisję Europejską do dopilnowania, by we wszystkich państwach członkowskich wprowadzono odpowiednią ochronę sygnalistów, a także tych osób, które mogą im pomóc w upublicznianiu relacji, np. aktywistów lub dziennikarzy. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje uznanie prawa członków zainteresowanej społeczności do udziału w postępowaniu. Podkreśla znaczenie stosowania i dokonywania wykładni tego prawa w świetle art. 2 ust. 5 konwencji z Aarhus (7). Ponadto, ponieważ środowisko naturalne nie może się bronić ani reprezentować przed sądem, EKES podkreśla znaczenie zapewnienia odpowiedniego publicznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości zgodnie z art. 9 ust. 3 konwencji z Aarhus. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | EKES zachęca instytucje europejskie i państwa członkowskie, aby również zwiększyły wsparcie dla obrońców środowiska poza Unią Europejską, za pośrednictwem kanałów dyplomatycznych, Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ) i społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | EKES zaleca włączenie społeczeństwa obywatelskiego we wdrażanie nowej dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku. |
| --- | --- |

4.5.5.

| 4.5.6. | EKES powtarza, że „łańcuch egzekwowania prawa” stanowi jedynie drugą połowę całego „łańcucha dostaw” dotyczącego zjawiska przestępczości przeciwko środowisku i jego traktowania (zob. offences committed-discovered-reported-prosecuted-sanctioned). Badania przeprowadzone przed wydaniem raportu informacyjnego NAT/767 EKES-u wykazały, że istnieją ogromne luki kaskadowe w pierwszej połowie łańcucha, głównie z powodu zróżnicowanej wiedzy społeczeństwa na temat przestępstw przeciwko środowisku i ich niejednorodnego postrzegania. Przedstawienie problemu całemu społeczeństwu i zwiększenie świadomości ludzi ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju odpowiedzialności społecznej, której brak podważa skuteczność łańcucha egzekwowania prawa. Tam, gdzie niezbędny jest wkład społeczeństwa obywatelskiego, konieczne są szkolenia i komunikacja społeczna. |
| --- | --- |

4.5.6.

4.6.   Łańcuch egzekwowania prawa

| 4.6.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przepisy dotyczące zapobiegania, zasobów, szkoleń, narzędzi dochodzeniowo-śledczych, współpracy transgranicznej i strategii krajowych. Ponawia swoje zalecenie zawarte w raporcie informacyjnym NAT/767, by państwa członkowskie UE powołały wyspecjalizowane siły policyjne i sądy oraz prokuratorów i sędziów wyspecjalizowanych w dziedzinie przestępczości przeciwko środowisku. Jak stwierdzono podczas oceny obowiązującej dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku, w konsultacjach z zainteresowanymi stronami oraz w opiniach środowiska akademickiego, niski poziom wiedzy specjalistycznej i zasobów dostępnych do zwalczania przestępczości przeciwko środowisku i zorganizowanej przestępczości przeciwko środowisku w państwach członkowskich stanowi poważną przeszkodę w wykrywaniu i ściganiu przestępstw oraz egzekwowaniu prawa. EKES uważa, że ECD może być skuteczna jedynie w połączeniu z odpowiednimi zasobami i szkoleniami na szczeblu państw członkowskich. Sądzi, że proponowane strategie krajowe przewidziane w tej dyrektywie są pierwszym pozytywnym krokiem we właściwym kierunku. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | EKES uważa, że włączenie informacji dotyczących środowiska, w tym popełniania przestępstw przez osoby prawne, do niefinansowej części sprawozdania rocznego firm może być ważnym elementem społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   Szkolenie i edukacja

| 4.7.1. | EKES podkreśla, że potrzeba edukacji obejmuje zarówno szkolenia dla urzędników krajowych, jak i zwiększanie świadomości społeczeństwa. Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie wzmożenia zwalczania przestępstw przeciwko środowisku i wzywa Komisję do dalszego wspierania państw członkowskich przez tworzenie sieci zawodowych, opracowywanie nowych narzędzi wykrywania przestępstw i egzekwowania prawa oraz przegląd programów szkoleniowych dla sędziów i prokuratorów. EKES uważa jednak, że programy szkoleniowe i edukacyjne nie powinny dotyczyć wyłącznie zaangażowania urzędniczek i urzędników krajowych w łańcuchu egzekwowania prawa, lecz powinny zostać rozszerzone na szersze grono odbiorców. |
| --- | --- |

4.7.1.

4.8.   Przekazywanie danych i statystyk kryminalnych

| 4.8.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przewidywane obowiązki w zakresie gromadzenia danych i sprawozdawczości. Zwraca jednak uwagę na sprawozdanie Eurojustu, w którym zauważono i wykazano, że brak powszechnie przyjętej definicji przestępstwa przeciwko środowisku stanowi wyzwanie dla gromadzenia istotnych danych i statystyk kryminalnych (8). |
| --- | --- |

4.8.1.

| 4.8.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do opracowywania co dwa lata sprawozdania na temat danych przekazywanych przez państwa członkowskie i zwraca uwagę, że roczne krajowe statystyki kryminalne powinny być wykorzystywane w przeprowadzanym co dwa lata przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska i powinny go uzupełniać. |
| --- | --- |

4.8.2.

5.   Transpozycja i wdrożenie finansowe

| 5.1. | Przestępstwa przeciwko środowisku szkodzą przede wszystkim środowisku i zdrowiu, lecz także zakłócają konkurencję i obieg zamknięty, uszczuplają zasoby publiczne poprzez eksternalizację kosztów przywrócenia stanu poprzedniego i działań zaradczych oraz uderzają w kieszenie podatników poprzez obchodzenie zasady „zanieczyszczający płaci”. Bez odpowiedniego egzekwowania prawa i nakładania sankcji za szkody wyrządzone w środowisku, między innymi poprzez prawo karne, przestępstwa przeciwko środowisku podważają skuteczność całego Europejskiego Zielonego Ładu. EKES uważa zatem, że zasoby niezbędne do transpozycji i wdrożenia dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku zostaną zrównoważone jej pozytywnym wpływem na zasoby publiczne UE i państw członkowskich. |
| --- | --- |

5.1.

6.   Regionalność i zasada pomocniczości

| 6.1. | EKES zauważa, że źródła niezgodności z przepisami w dziedzinie ochrony środowiska mają praktycznie zawsze charakter lokalny/gminny lub regionalny/subregionalny, nawet jeśli wpływ tych niezgodności może być rozległy, np. źródła zanieczyszczeń są nie tylko specyficzne, intensywne lub rozproszone, ale także addytywne i kumulacyjne. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Należy wzmocnić etapy wykrywania i zgłaszania, a także zastosować podejście ukierunkowane na konkretne miejsce. To wyzwanie regionalne wymaga przydzielenia wyposażenia technicznego, zasobów ludzkich i umiejętności, odpowiedzialności służbowej, budżetu i finansowania, które powinny je odzwierciedlać. |
| --- | --- |

6.2.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  NAT/767 – Ocena dyrektywy o przestępstwach przeciwko środowisku (raport informacyjny).

1

(2)  „Report on Eurojust’s Casework on Environmental Crime” [Sprawozdanie na temat spraw prowadzonych przez Eurojust dotyczących przestępstw przeciwko środowisku] – styczeń 2021 r.

2

(3)  SWD(2020) 259 final z dnia 28 października 2020 r.

3

(4)  Fundacja Stop Ecocide, czerwiec 2021 r., Niezależny Zespół Ekspertów ds. Prawnej Definicji Ekobójstwa, „Commentary and Core Text” [Komentarz i tekst główny].

4

(5)  NAT/824 – Ochrona środowiska jako warunek wstępny poszanowania praw podstawowych (raport informacyjny).

5

(6)  Sprawozdanie Parlamentu 2020/2027 (INI).

6

(7)  Europejska Komisja Gospodarcza ONZ (EKG ONZ), Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska.

7

(8)  „Report on Eurojust’s Casework on Environmental Crime” [Sprawozdanie na temat spraw prowadzonych przez Eurojust dotyczących przestępstw przeciwko środowisku] – styczeń 2021 r.

8

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/149 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/149

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/833 ustanawiające środki ochrony i egzekwowania mające zastosowanie na obszarze podlegającym regulacji Organizacji Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku”

[COM(2022) 51 final – 2022/0035 (COD)]

(2022/C 290/24)

| Sprawozdawca generalny: | Francisco Javier GARAT PÉREZ |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Francisco Javier GARAT PÉREZ

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.2.2022
  Rada, 28.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 24.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 219/0/0 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 17.2.2022

Rada, 28.2.2022

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

219/0/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES przypomina ponownie swoje – wyrażone w opiniach 2018/05155 (1) oraz 2020/02842 (2) – stanowisko, które odnosi się do wniosku dotyczącego rozporządzenia. Wnioski i zalecenia ze wspomnianych opinii zostały przytoczone poniżej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że transpozycja do prawa UE środków ochrony i egzekwowania przyjętych przez Organizację Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku (NAFO) jest konieczna w celu doprowadzenia do jednolitego i skutecznego wdrożenia tych środków w UE. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jednakże Komitet sądzi, że w omawianym wniosku nie ustanowiono sprawnego mechanizmu transpozycji przepisów przyjętych przez NAFO i nie rozwiązano kwestii ich corocznej aktualizacji. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet opowiada się za sprawniejszym i prostszym mechanizmem, w związku z czym proponuje rozporządzenie składające się z jednego artykułu, stwierdzającego, że Unia Europejska musi obowiązkowo stosować do swojej floty przepisy przyjęte przez NAFO. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet podkreśla ryzyko związane z wprowadzeniem systemu aktów delegowanych, który przyznaje Komisji uprawnienia do stanowienia prawa bez konieczności stosowania się do zwykłej procedury. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Streszczenie wniosku ustawodawczego

| 2.1. | Głównym celem przedłożonego wniosku jest włączenie do prawa Unii środków ochrony i egzekwowania przyjętych przez Organizację Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku (NAFO) na corocznym posiedzeniu, które odbyło się we wrześniu 2021 r. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Obejmuje to zmiany dotyczące obliczania kwoty „Inne”, wprowadzające środki towarzyszące odnośnie do dorsza atlantyckiego w rejonie 3M i halibuta niebieskiego w związku z inspekcją wyładunków. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Uwzględniono również nowe przepisy dotyczące dodatkowych procedur, poważnych naruszeń w stosowaniu określonego rozmiaru oczek sieci, kratownicy sortującej i kratownicy oraz wzmocnione środki dotyczące działań następczych w przypadku naruszeń, jak również nowe przepisy dotyczące przekazywania dokumentów do NAFO i Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | We wniosku przekazano również Komisji uprawnienia do zmiany rozporządzenia (UE) 2019/833 w odniesieniu do wyładunku i inspekcji halibuta niebieskiego oraz środków kontroli w odniesieniu do dorsza atlantyckiego w rejonie 3M w przypadku, gdy NAFO zmieni swoje środki w przyszłości. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Dostrzega się również potrzebę szybszego przyjęcia tych przepisów, aby statki Unii mogły prowadzić połowy na tych samych zasadach co statki innych umawiających się stron NAFO. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES uważa, że transpozycja do prawa UE środków ochrony i egzekwowania przyjętych na ostatnim corocznym posiedzeniu NAFO jest konieczna, tak aby zapewnić ich jednolite stosowanie w UE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet jest jednak zdania, że procedurze transpozycji nadal nie towarzyszy sprawny mechanizm, ponieważ wspomniane środki podlegają zmianom co roku, a unijne procedury biurokratyczne są bardzo powolne, co powoduje ciągłą lukę między normami przyjętymi przez NAFO a prawodawstwem wspólnotowym. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES podkreśla ponownie potrzebę przyjęcia usprawnionej procedury, takiej jak ta zaproponowana przez niego w 2019 i 2020 r., która cieszyła się poparciem organów administracji państw członkowskich i zainteresowanych sektorów. Ta procedura opierałaby się na prostym rozporządzeniu składającym się z jednego artykułu obejmującego zobowiązanie Unii Europejskiej do bezwzględnego stosowania do floty unijnej przepisów przyjmowanych co roku przez NAFO. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet ponownie ostrzega, że dalsze podążanie drogą rozporządzenia może prowadzić do sprzeczności między przepisami lub – co najmniej – do okresów niepewności prawa dla organów administracji i przedsiębiorstw, które nie wiedzą, czy zobowiązane są przestrzegać wcześniejszych przepisów obowiązujących w UE, czy nowych przepisów. Prowadzi to również do zakłóceń w stosowaniu środków odnośnie do flot spoza UE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że jedynym ułatwieniem płynącym z wprowadzenia systemu aktów delegowanych będzie umożliwienie Komisji ustanawiania przepisów bez potrzeby stosowania się do zwykłej procedury. |
| --- | --- |

3.5.

Bruksela, dnia 24 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie środków ochrony zasobów i jej egzekwowania na obszarze podlegającym regulacji Organizacji Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku (Dz.U. C 159 z 10.5.2019, s. 60).

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie środków ochrony i egzekwowania na obszarze podlegającym regulacji Organizacji Rybołówstwa Północno-Zachodniego Atlantyku (Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 279).

2

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/151 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/151

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do przedłużenia okresu stosowania fakultatywnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami niektórych towarów i usług podatnych na oszustwa oraz mechanizmu szybkiego reagowania na oszustwa związane z podatkiem VAT”

[COM(2022) 39 final – 2022/0027(CNS)]

(2022/C 290/25)

| Wniosek o wydanie opinii | Rada Unii Europejskiej, 28.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 194/1/4 |

Wniosek o wydanie opinii

Rada Unii Europejskiej, 28.2.2022

Podstawa prawna

Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

194/1/4

Uznawszy, że treść wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do przedłużenia okresu stosowania fakultatywnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami niektórych towarów i usług podatnych na oszustwa oraz mechanizmu szybkiego reagowania na oszustwa związane z VAT jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 568. sesji plenarnej w dniach 23–24 marca 2022 r. (posiedzenie z 23 marca) Komitet stosunkiem głosów 196 do 1 – 4 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/152 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/152

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2003/17/WE w odniesieniu do okresu jej stosowania oraz w odniesieniu do równoważności przeprowadzanych w Boliwii inspekcji polowych upraw nasiennych zbożowych roślin uprawnych oraz upraw nasiennych oleistych i włóknistych roślin uprawnych, a także w odniesieniu do równoważności materiału siewnego roślin zbożowych oraz materiału siewnego roślin oleistych i włóknistych produkowanego w Boliwii”

[COM(2022) 26 final – 2021/0016 (COD)]

(2022/C 290/26)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.2.2022
  Rada, 8.2.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 178/1/7 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.2.2022

Rada, 8.2.2022

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

178/1/7

Zważywszy na to, że Komitet już się wypowiedział na temat treści wspomnianego wniosku w swojej opinii Równoważność inspekcji – materiał siewny z Brazylii i Mołdawii (1), przyjętej w dniu 14 lutego 2018 r., na 568. sesji plenarnej w dniach 23 i 24 marca 2022 r. (posiedzenie z 23 marca) Komitet stosunkiem głosów 178 do 1 (7 osób wstrzymało się od głosu) postanowił nie sporządzać nowej opinii w tej sprawie, lecz odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumencie.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 227 z 28.6.2018, s. 76.

1

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/153 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/153

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy przejściowe dotyczące opakowania i oznakowania opakowania weterynaryjnych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu zgodnie z dyrektywą 2001/82/WE i rozporządzeniem (WE) nr 726/2004”

[COM(2022) 76 final – 2022/0053 (COD)]

(2022/C 290/27)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 7.3.2022
  Rada, 11.3.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 168 ust. 4 lit. b) i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 193/0/4 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 7.3.2022

Rada, 11.3.2022

Podstawa prawna

Art. 114 i 168 ust. 4 lit. b) i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

193/0/4

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 568. sesji plenarnej w dniach 23–24 marca 2022 r. (posiedzenie z 23 marca) Komitet 193 głosami za – 4 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 29.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/154 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/154

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1303/2013 i rozporządzenie (UE) nr 223/2014 w odniesieniu do działania w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE)”

[COM(2022) 109 final – 2022/0075 (COD)]

(2022/C 290/28)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 10.3.2022
  Rada, 10.3.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175 art. 3 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.3.2022 |
| Sesja plenarna nr | 568 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 199/0/6 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 10.3.2022

Rada, 10.3.2022

Podstawa prawna

Art. 175 art. 3 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.3.2022

Sesja plenarna nr

568

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

199/0/6

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że ponadto była ona już przedmiotem opinii EKES-u SOC/597 Europejski Fundusz Społeczny+, przyjętej 17 października 2018 r., oraz ECO/462 Rozporządzenie w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności, przyjętej 17 października 2018 r., a także stanowisk wyrażonych w SOC/651 Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD)/Kryzys związany z COVID-19 oraz ECO/517 Pandemia COVID-19: wyjątkowa elastyczność w korzystaniu z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, na 568. sesji plenarnej w dniach 23–24 marca 2022 r. (posiedzenie z 23 marca) Komitet 199 głosami – 6 osób wstrzymało się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumentach.

Bruksela, dnia 23 marca 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---