# Iris Oifigiúil C 275/18 I

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 275 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 6518 Iúil 2022 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 275

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

6518 Iúil 2022

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | I   Rúin, moltaí agus tuairimí |
| | TUAIRIMÍ |
| | Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa |
| | An 567ú seisiún iomlánach de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa — Interactio, 23.2.2022-24.2.2022 |
| 2022/C 275/01 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Turasóireacht agus iompar/Obair leantach (tuairim féintionscnaimh) | 1 |
| 2022/C 275/02 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Tionchar COVID-19 ar na cearta bunúsacha agus ar an smacht reachta ar fud an Aontais agus ar thodhchaí an daonlathais (tuairim féintionscnaimh) | 11 |
| 2022/C 275/03 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Dúshláin shóisialta a bhaineann le glasú an mhuiriompair agus an iompair uiscebhealaí intíre (tuairim féintionscnaimh) | 18 |

Clár

Leathanach

I   Rúin, moltaí agus tuairimí

TUAIRIMÍ

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

An 567ú seisiún iomlánach de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa — Interactio, 23.2.2022-24.2.2022

2022/C 275/01

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Turasóireacht agus iompar/Obair leantach (tuairim féintionscnaimh)

1

2022/C 275/02

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Tionchar COVID-19 ar na cearta bunúsacha agus ar an smacht reachta ar fud an Aontais agus ar thodhchaí an daonlathais (tuairim féintionscnaimh)

11

2022/C 275/03

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Dúshláin shóisialta a bhaineann le glasú an mhuiriompair agus an iompair uiscebhealaí intíre (tuairim féintionscnaimh)

18

---

| | III   Gníomhartha ullmhúcháin |
| --- | --- |
| | Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa |
| | An 567ú seisiún iomlánach de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa — Interactio, 23.2.2022-24.2.2022 |
| 2022/C 275/04 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht san Eoraip [COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)] | 24 |
| 2022/C 275/05 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún European Missions [Na misin Eorpacha] [COM(2021) 609 final] (níl leagan Gaeilge ann) | 30 |
| 2022/C 275/06 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoracha 2001/20/CE agus 2001/83/CE a mhéid a bhaineann le maoluithe ar oibleagáidí áirithe i dtaca le táirgí íocshláinte áirithe lena n-úsáid ag an duine a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta freisin [COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)] Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 536/2014 a mhéid a bhaineann le hoibleagáidí áirithe i dtaca le táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta freisin [COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)] | 36 |
| 2022/C 275/07 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle Business Taxation for the 21st Century [Cánachas gnó don 21ú haois] [COM(2021) 251 final] (níl leagan Gaeilge ann) | 40 |
| 2022/C 275/08 | Tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2009/138/CE a mhéid a bhaineann le comhréireacht, cáilíocht na maoirseachta, tuairisciú, bearta ráthaíochta fadtéarmacha, uirlisí micreastuamachta, rioscaí inbhuanaitheachta, maoirseacht grúpa agus trasteorann [COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)] Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear creat le haghaidh gnóthais árachais agus athárachais a théarnamh agus a réiteach agus lena leasaítear Treoracha 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2009/138/CE, (AE) 2017/1132 agus Rialacháin (AE) Uimh. 1094/2010 agus (AE) Uimh. 648/2012 [COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)] | 45 |
| 2022/C 275/09 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig an mBanc Ceannais Eorpach, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, chuig Coiste na Réigiún agus chuig an mBanc Eorpach Infheistíochta — Suirbhé Bliantúil 2022 don Fhás Inbhuanaithe (níl leagan Gaeilge ann, teideal aistrithe) [COM(2021) 740 final] | 50 |
| 2022/C 275/10 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún Introducing HERA, the European Health Emergency Preparedness and Response Authority [Lena dtugtar isteach HERA, an tÚdarás Eorpach um Ullmhacht agus Freagairt i dtaca le hÉigeandáil Sláinte] [COM(2021) 576 final] (níl leagan Gaeilge ann) | 58 |
| 2022/C 275/11 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir leis an bpacáiste maidir leis an daonlathas agus an tsláine a neartú le linn toghchán Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha (athmhúnlú) [COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)] Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le trédhearcacht agus spriocdhíriú na fógraíochta polaitiúla [COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)] | 66 |
| 2022/C 275/12 | Tuairim ó Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – New European Bauhaus: Beautiful, Sustainable, Together [Bauhaus Eorpach Nua: Ealaíonta Inbhuanaithe Cuimsitheach] (níl leagan Gaeilge ann) [COM(2021) 573 final] | 73 |
| 2022/C 275/13 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún — Tackling rising energy prices: a toolbox for action and support [Ag dul i ngleic le praghsanna fuinnimh méadaitheacha: bosca uirlisí don ghníomhaíocht agus don tacaíocht] [COM(2021) 660 final] (níl leagan Gaeilge ann) | 80 |
| 2022/C 275/14 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le tráchtearraí agus táirgí áirithe atá bainteach leis an dífhoraoisiú agus leis an díghrádú foraoise a chur ar fáil ar mhargadh an Aontais agus a onnmhairiú ón Aontas mar aon leis sin agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 995/2010 [COM(2021) 706 final – 2021/0366(COD)] | 88 |
| 2022/C 275/15 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le loingsithe dramhaíola agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1257/2013 agus (AE) Uimh. 2020/1056 [COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)] | 95 |
| 2022/C 275/16 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún: Fit for 55: delivering the EU’s 2030 Climate Target on the way to climate neutrality [An pacáiste Oiriúnach do 55: sprioc aeráide an Aontais do 2030 i dtreo aeráidneodracht a bhaint amach] [COM(2021) 550 final] (níl leagan Gaeilge ann) | 101 |
| 2022/C 275/17 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2008/118/CE agus Treoir (AE) 2020/262 (athmhúnlú) a mhéid a bhaineann le siopaí saor ó cháin atá suite i gcríochfort na Fraince de Thollán Mhuir nIocht [COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)] | 108 |
| 2022/C 275/18 | Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos na toisí údaraithe uasta sa trácht náisiúnta agus idirnáisiúnta agus na meáchain údaraithe uasta sa trácht idirnáisiúnta le haghaidh feithiclí bóthair áirithe atá i gcúrsaíocht laistigh den Aontas (códú) [COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)] | 109 |

III   Gníomhartha ullmhúcháin

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

An 567ú seisiún iomlánach de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa — Interactio, 23.2.2022-24.2.2022

2022/C 275/04

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht san Eoraip [COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)]

[COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)]

24

2022/C 275/05

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún European Missions [Na misin Eorpacha] [COM(2021) 609 final] (níl leagan Gaeilge ann)

[COM(2021) 609 final] (níl leagan Gaeilge ann)

30

2022/C 275/06

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoracha 2001/20/CE agus 2001/83/CE a mhéid a bhaineann le maoluithe ar oibleagáidí áirithe i dtaca le táirgí íocshláinte áirithe lena n-úsáid ag an duine a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta freisin [COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)] Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 536/2014 a mhéid a bhaineann le hoibleagáidí áirithe i dtaca le táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta freisin [COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)]

[COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)]

[COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)]

36

2022/C 275/07

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle Business Taxation for the 21st Century [Cánachas gnó don 21ú haois] [COM(2021) 251 final] (níl leagan Gaeilge ann)

Business Taxation for the 21st Century

[COM(2021) 251 final] (níl leagan Gaeilge ann)

40

2022/C 275/08

Tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2009/138/CE a mhéid a bhaineann le comhréireacht, cáilíocht na maoirseachta, tuairisciú, bearta ráthaíochta fadtéarmacha, uirlisí micreastuamachta, rioscaí inbhuanaitheachta, maoirseacht grúpa agus trasteorann [COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)] Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear creat le haghaidh gnóthais árachais agus athárachais a théarnamh agus a réiteach agus lena leasaítear Treoracha 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2009/138/CE, (AE) 2017/1132 agus Rialacháin (AE) Uimh. 1094/2010 agus (AE) Uimh. 648/2012 [COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)]

[COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)]

[COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)]

45

2022/C 275/09

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig an mBanc Ceannais Eorpach, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, chuig Coiste na Réigiún agus chuig an mBanc Eorpach Infheistíochta — Suirbhé Bliantúil 2022 don Fhás Inbhuanaithe (níl leagan Gaeilge ann, teideal aistrithe) [COM(2021) 740 final]

[COM(2021) 740 final]

50

2022/C 275/10

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún Introducing HERA, the European Health Emergency Preparedness and Response Authority [Lena dtugtar isteach HERA, an tÚdarás Eorpach um Ullmhacht agus Freagairt i dtaca le hÉigeandáil Sláinte] [COM(2021) 576 final] (níl leagan Gaeilge ann)

Introducing HERA, the European Health Emergency Preparedness and Response Authority

[COM(2021) 576 final] (níl leagan Gaeilge ann)

58

2022/C 275/11

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir leis an bpacáiste maidir leis an daonlathas agus an tsláine a neartú le linn toghchán Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha (athmhúnlú) [COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)] Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le trédhearcacht agus spriocdhíriú na fógraíochta polaitiúla [COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)]

[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

66

2022/C 275/12

Tuairim ó Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – New European Bauhaus: Beautiful, Sustainable, Together [Bauhaus Eorpach Nua: Ealaíonta Inbhuanaithe Cuimsitheach] (níl leagan Gaeilge ann) [COM(2021) 573 final]

[COM(2021) 573 final]

73

2022/C 275/13

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún — Tackling rising energy prices: a toolbox for action and support [Ag dul i ngleic le praghsanna fuinnimh méadaitheacha: bosca uirlisí don ghníomhaíocht agus don tacaíocht] [COM(2021) 660 final] (níl leagan Gaeilge ann)

[COM(2021) 660 final] (níl leagan Gaeilge ann)

80

2022/C 275/14

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le tráchtearraí agus táirgí áirithe atá bainteach leis an dífhoraoisiú agus leis an díghrádú foraoise a chur ar fáil ar mhargadh an Aontais agus a onnmhairiú ón Aontas mar aon leis sin agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 995/2010 [COM(2021) 706 final – 2021/0366(COD)]

[COM(2021) 706 final – 2021/0366(COD)]

88

2022/C 275/15

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le loingsithe dramhaíola agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1257/2013 agus (AE) Uimh. 2020/1056 [COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)]

[COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)]

95

2022/C 275/16

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún: Fit for 55: delivering the EU’s 2030 Climate Target on the way to climate neutrality [An pacáiste Oiriúnach do 55: sprioc aeráide an Aontais do 2030 i dtreo aeráidneodracht a bhaint amach] [COM(2021) 550 final] (níl leagan Gaeilge ann)

[COM(2021) 550 final] (níl leagan Gaeilge ann)

101

2022/C 275/17

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2008/118/CE agus Treoir (AE) 2020/262 (athmhúnlú) a mhéid a bhaineann le siopaí saor ó cháin atá suite i gcríochfort na Fraince de Thollán Mhuir nIocht [COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)]

[COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)]

108

2022/C 275/18

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos na toisí údaraithe uasta sa trácht náisiúnta agus idirnáisiúnta agus na meáchain údaraithe uasta sa trácht idirnáisiúnta le haghaidh feithiclí bóthair áirithe atá i gcúrsaíocht laistigh den Aontas (códú) [COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)]

[COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)]

109

---

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

I Rúin, moltaí agus tuairimí

TUAIRIMÍ

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

An 567ú seisiún iomlánach de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa — Interactio, 23.2.2022-24.2.2022

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/1

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le

Turasóireacht agus iompar/Obair leantach

(tuairim féintionscnaimh)

(2022/C 275/01)

| Rapóirtéir: | Panagiotis GKOFAS |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Panagiotis GKOFAS

| Cinneadh ón Tionól Iomlánach | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Riail 32(2) de na Rialacha Nós Imeachta |
| | Tuairim féintionscnaimh |
| Rannóg atá freagrach | An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas |
| Dáta a glactha sa rannóg | 3.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 185/2/7 |

Cinneadh ón Tionól Iomlánach

25.3.2021

Bunús dlí

Riail 32(2) de na Rialacha Nós Imeachta

Tuairim féintionscnaimh

Rannóg atá freagrach

An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas

Dáta a glactha sa rannóg

3.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

185/2/7

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Molann Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) na comhiarrachtaí éachtacha a rinne institiúidí an Aontais Eorpaigh in 2021, mar aon lena dtograí beartais agus bearta atá dírithe ar chabhrú le gnólachtaí téarnamh agus fostaíocht a áirithiú in earnálacha turasóireachta, iompair agus taistil na hEorpa, arb iad na héiceachórais ar ar buaileadh an buille is measa de dheasca phaindéim COVID-19 iad (1). Mar sin féin, ní léir ar fad tionchar na paindéime go fóill ná na hiarmhairtí ar an ngeilleagar agus ar an tsochaí. Caithfear iarrachtaí suntasacha a dhéanamh chun a áirithiú go leanfar de chur chuige comhordaithe ar leibhéal an Aontais Eorpaigh sna míonna atá amach romhainn, agus go mbeidh tacaíocht fhollasach ann do FBManna ó thaobh creidmheasa agus airgeadais de, chomh maith le faisnéis faoin vacsaíniú, agus bearta sábháilteachta chun a áirithiú go mbeidh turasóireacht, taisteal agus iompar sábháilte ann agus go ndéanfar na sreafaí turasóirí a mhealladh ar ais de réir a chéile (tríd an gCóras Eorpach de Tháscairí Turasóireachta (ETIS) a chur chun feidhme agus trí shábháilteacht don turasóireacht a chothú (2)). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ní fhillfidh an turasóireacht ar an leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim: beidh samhlacha gnó nua ann mar thoradh ar idirspleáchas domhanda agus treochtaí níos glaise agus níos digití in iompraíocht tomhaltóirí. Measann CESE gurb iad na bearta seo a leanas a bheidh ag teastáil ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát/réigiúnach sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma: |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Sa ghearrthéarma:






  — | Deimhin a dhéanamh de go gcuirfear earnáil an óstáin, na bialainne agus na lónadóireachta (HORECA) maille le micrifhiontair agus FBManna, atá ag feidhmiú i ngach cuid de réimse na turasóireachta, go háirithe na bialanna, san áireamh i bPleananna Téarnaimh an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát, d’fhonn a áirithiú go dtiocfaidh siad slán. Ní mór don Aontas Eorpach agus do na rialtais náisiúnta lántacaíocht a thabhairt do bhearta tacaíochta airgeadais práinneacha, do thionscnaimh maoiniúcháin dhírigh agus don Chreat Sealadach maidir le bearta Státchabhrach tar éis 2022. |
| --- | --- | --- |

1.2.1.

—

Deimhin a dhéanamh de go gcuirfear earnáil an óstáin, na bialainne agus na lónadóireachta (HORECA) maille le micrifhiontair agus FBManna, atá ag feidhmiú i ngach cuid de réimse na turasóireachta, go háirithe na bialanna, san áireamh i bPleananna Téarnaimh an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát, d’fhonn a áirithiú go dtiocfaidh siad slán. Ní mór don Aontas Eorpach agus do na rialtais náisiúnta lántacaíocht a thabhairt do bhearta tacaíochta airgeadais práinneacha, do thionscnaimh maoiniúcháin dhírigh agus don Chreat Sealadach maidir le bearta Státchabhrach tar éis 2022.

| — | Bearta tacaíochta airgeadais do mhicrifhiontair agus FBManna a choimirciú, go háirithe iad siúd in earnáil HORECA, síneadh a chur le cistiú AE agus náisiúnta chomh fada agus is gá sin agus i ndiaidh mhí na Nollag 2022 agus gan beag a dhéanamh den tionchar a bheidh ag an ngéarchéim foirne atá ann faoi láthair ar luas an téarnaimh. |
| --- | --- |

—

Bearta tacaíochta airgeadais do mhicrifhiontair agus FBManna a choimirciú, go háirithe iad siúd in earnáil HORECA, síneadh a chur le cistiú AE agus náisiúnta chomh fada agus is gá sin agus i ndiaidh mhí na Nollag 2022 agus gan beag a dhéanamh den tionchar a bheidh ag an ngéarchéim foirne atá ann faoi láthair ar luas an téarnaimh.

| — | Síneadh a chur leis an gclár SURE le haghaidh 2022 agus na dliteanais chánach uile a bhí iníoctha leis na húdaráis a chur siar, lena n-áirítear dliteanais a gineadh le linn na paindéime, go háirithe d’earnáil HORECA agus do mhicrifhiontair agus FBManna. |
| --- | --- |

—

Síneadh a chur leis an gclár SURE le haghaidh 2022 agus na dliteanais chánach uile a bhí iníoctha leis na húdaráis a chur siar, lena n-áirítear dliteanais a gineadh le linn na paindéime, go háirithe d’earnáil HORECA agus do mhicrifhiontair agus FBManna.

| — | Sainbhuiséad turasóireachta a bhunú sa chreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) agus na coinníollacha agus na nósanna imeachta comhchuibhithe a fheabhsú faoinar féidir rochtain a fháil ar chistí faoi chuimsiú na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta: e.g. digiteáil agus claochlú an bhonneagair a dhéanamh ar dhóigh níos inbhuanaithe, an prionsabal “tús áite d’fhiontair bheaga” agus “prionsabal na haon uaire” a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear, ar an leibhéal praiticiúil, micrifhiontair a fhágáil ar bheagán nósanna imeachta maorlathais, agus glaonna trédhearcacha ar thairiscintí a thabhairt isteach le haghaidh gnólachtaí turasóireachta agus údaráis turasóireachta áitiúla (3). |
| --- | --- |

—

Sainbhuiséad turasóireachta a bhunú sa chreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) agus na coinníollacha agus na nósanna imeachta comhchuibhithe a fheabhsú faoinar féidir rochtain a fháil ar chistí faoi chuimsiú na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta: e.g. digiteáil agus claochlú an bhonneagair a dhéanamh ar dhóigh níos inbhuanaithe, an prionsabal “tús áite d’fhiontair bheaga” agus “prionsabal na haon uaire” a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear, ar an leibhéal praiticiúil, micrifhiontair a fhágáil ar bheagán nósanna imeachta maorlathais, agus glaonna trédhearcacha ar thairiscintí a thabhairt isteach le haghaidh gnólachtaí turasóireachta agus údaráis turasóireachta áitiúla (3).

| — | Réamhriachtanais a chur chun feidhme chun an turasóireacht agus micrifhiontair iompair agus FBManna iompair a lánpháirtiú sa chóras baincéireachta agus in earnáil an mhaoiniúcháin trí scéimeanna ráthaíochta AE ón Aontas agus ón mBanc Ceannais Eorpach. |
| --- | --- |

—

Réamhriachtanais a chur chun feidhme chun an turasóireacht agus micrifhiontair iompair agus FBManna iompair a lánpháirtiú sa chóras baincéireachta agus in earnáil an mhaoiniúcháin trí scéimeanna ráthaíochta AE ón Aontas agus ón mBanc Ceannais Eorpach.

| — | Feabhas a chur ar an gcomhordú ar fud na hEorpa, comhchuibhiú níos fearr a dhéanamh ar na prótacail sláinte agus sábháilteachta (chun go mbeidh siad so-úsáidte ag FBManna), taisteal i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad a éascú le haghaidh an phobail i gcoitinne agus le haghaidh gnólachtaí AE, teorainneacha a choinneáil ar oscailt, srianta ar thaistealaithe a íoslaghdú agus líon na straitéisí agus na bpleananna comhordúcháin a mhéadú i measc rialtais an Aontais agus na mBallstát, chun sreafaí idirnáisiúnta turasóireachta agus infheistíochtaí díreacha coigríche a athbhunú. |
| --- | --- |

—

Feabhas a chur ar an gcomhordú ar fud na hEorpa, comhchuibhiú níos fearr a dhéanamh ar na prótacail sláinte agus sábháilteachta (chun go mbeidh siad so-úsáidte ag FBManna), taisteal i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad a éascú le haghaidh an phobail i gcoitinne agus le haghaidh gnólachtaí AE, teorainneacha a choinneáil ar oscailt, srianta ar thaistealaithe a íoslaghdú agus líon na straitéisí agus na bpleananna comhordúcháin a mhéadú i measc rialtais an Aontais agus na mBallstát, chun sreafaí idirnáisiúnta turasóireachta agus infheistíochtaí díreacha coigríche a athbhunú.

| — | Institiúidí uile an Aontais Eorpaigh, na comhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, agus comhlachtaí taighde agus acadúla a spreagadh chun “Bliain Eorpach na Turasóireachta Inbhuanaithe” a reáchtáil in 2022 agus chun líonra taispeántas agus aontaí AE maidir leis an turasóireacht inbhuanaithe agus an taisteal inbhuanaithe a chur chun cinn sna margaí idirnáisiúnta. |
| --- | --- |

—

Institiúidí uile an Aontais Eorpaigh, na comhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, agus comhlachtaí taighde agus acadúla a spreagadh chun “Bliain Eorpach na Turasóireachta Inbhuanaithe” a reáchtáil in 2022 agus chun líonra taispeántas agus aontaí AE maidir leis an turasóireacht inbhuanaithe agus an taisteal inbhuanaithe a chur chun cinn sna margaí idirnáisiúnta.

| — | Líne “thurasóireachta” a thabhairt isteach i ngach tionscadal TEN-T – conairí iompair Eorpacha. |
| --- | --- |

—

Líne “thurasóireachta” a thabhairt isteach i ngach tionscadal TEN-T – conairí iompair Eorpacha.

| — | Córas comhchuibhithe CBL laghdaithe le haghaidh earnáil uile an fháilteachais agus na turasóireachta a thabhairt isteach a chaithfidh a bheith so-úsáidte ag FBManna agus lena ngabhfaidh nósanna imeachta sonracha trédhearcacha, uirlisí agus nósanna imeachta rochtana cistiúcháin (pointe teagmhála aonair, uirlisí ar líne, cláir nasctha le heagraíochtaí ionadaíocha micrifhiontar agus FBManna) agus líne bhuiséid ar leith do na FBManna beaga go háirithe. |
| --- | --- |

—

Córas comhchuibhithe CBL laghdaithe le haghaidh earnáil uile an fháilteachais agus na turasóireachta a thabhairt isteach a chaithfidh a bheith so-úsáidte ag FBManna agus lena ngabhfaidh nósanna imeachta sonracha trédhearcacha, uirlisí agus nósanna imeachta rochtana cistiúcháin (pointe teagmhála aonair, uirlisí ar líne, cláir nasctha le heagraíochtaí ionadaíocha micrifhiontar agus FBManna) agus líne bhuiséid ar leith do na FBManna beaga go háirithe.

| — | Ombudsman/údarás a chur ar bun chun maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme bhearta téarnaimh an Aontais, agus rochtain ar leachtacht, go háirithe do mhicrifhiontair agus d’fhiontair beaga in earnáil na turasóireachta agus an iompair, maille le dualgais shonracha eile (4). |
| --- | --- |

—

Ombudsman/údarás a chur ar bun chun maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme bhearta téarnaimh an Aontais, agus rochtain ar leachtacht, go háirithe do mhicrifhiontair agus d’fhiontair beaga in earnáil na turasóireachta agus an iompair, maille le dualgais shonracha eile (4).

| — | Sásra AE a fhorbairt chun faireachán a dhéanamh ar an soláthar tacaíochta le haghaidh micrifhiontar agus FBManna faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha (2021-2027). |
| --- | --- |

—

Sásra AE a fhorbairt chun faireachán a dhéanamh ar an soláthar tacaíochta le haghaidh micrifhiontar agus FBManna faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha (2021-2027).

| 1.2.2. | Sa mheántéarma:






  — | Ró-fhéichiúnas a sheachaint agus a chinntiú nach gcaillfear an acmhainneacht creidmheasa (5). |
| --- | --- | --- |

1.2.2.

—

Ró-fhéichiúnas a sheachaint agus a chinntiú nach gcaillfear an acmhainneacht creidmheasa (5).

| — | Tascfhórsa a údarú chun maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme agus tionchar na mbeart téarnaimh, bearta atá dírithe ar mhicrifhiontair agus fiontair bheaga in earnáil na turasóireachta agus an iompair go háirithe. |
| --- | --- |

—

Tascfhórsa a údarú chun maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme agus tionchar na mbeart téarnaimh, bearta atá dírithe ar mhicrifhiontair agus fiontair bheaga in earnáil na turasóireachta agus an iompair go háirithe.

| — | Faireachán a dhéanamh ar Phleananna Téarnaimh agus Athléimneachta na mBallstát, á chinntiú gur cuireadh athchóirithe turasóireachta san áireamh. |
| --- | --- |

—

Faireachán a dhéanamh ar Phleananna Téarnaimh agus Athléimneachta na mBallstát, á chinntiú gur cuireadh athchóirithe turasóireachta san áireamh.

| — | Sásra AE a chruthú chun faireachán a dhéanamh ar an soláthar tacaíochta le haghaidh micrifhiontar agus FBManna faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha (2021-2027). |
| --- | --- |

—

Sásra AE a chruthú chun faireachán a dhéanamh ar an soláthar tacaíochta le haghaidh micrifhiontar agus FBManna faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha (2021-2027).

| — | Líne bhuiséid ar leith le haghaidh na turasóireachta a bhunú i mbuiséad an Aontais Eorpaigh, ar léiriú í ar a thábhachtaí atá an t-éiceachóras sin agus na riachtanais atá aige tar éis ghéarchéim COVID-19, araon. |
| --- | --- |

—

Líne bhuiséid ar leith le haghaidh na turasóireachta a bhunú i mbuiséad an Aontais Eorpaigh, ar léiriú í ar a thábhachtaí atá an t-éiceachóras sin agus na riachtanais atá aige tar éis ghéarchéim COVID-19, araon.

| — | “Comhaontas Eorpach um Thurasóireacht” láidir a chruthú chun tionscnaimh a chomhthiomsú agus chun an leas is fearr is féidir a bhaint as cistiú. Caithfidh páirt fhiúntach a bheith ag CESE sa chomhaontas sin. |
| --- | --- |

—

“Comhaontas Eorpach um Thurasóireacht” láidir a chruthú chun tionscnaimh a chomhthiomsú agus chun an leas is fearr is féidir a bhaint as cistiú. Caithfidh páirt fhiúntach a bheith ag CESE sa chomhaontas sin.

| 1.2.3. | San fhadtéarma:






  — | Plean straitéiseach turasóireachta fadtéarmach AE a fhorbairt: dlús a chur leis an aistriú i dtreo samhail ghnó turasóireachta níos athléimní agus níos inbhuanaithe, e.g. FBManna a bheith san áireamh i gcomhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí. |
| --- | --- | --- |

1.2.3.

—

Plean straitéiseach turasóireachta fadtéarmach AE a fhorbairt: dlús a chur leis an aistriú i dtreo samhail ghnó turasóireachta níos athléimní agus níos inbhuanaithe, e.g. FBManna a bheith san áireamh i gcomhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí.

| — | Gairmoiliúint agus oiliúint oideachais a bheith ina dtosaíocht le haghaidh FBManna ar an leibhéal náisiúnta/réigiúnach agus feabhas a chur ar chláir shoghluaisteachta printíseachta in earnálacha na turasóireachta agus an iompair, agus béim a chur ar scileanna digiteacha agus inbhuanaitheachta (6), maidir le cinn scríbe nua agus limistéir iargúlta go háirithe. |
| --- | --- |

—

Gairmoiliúint agus oiliúint oideachais a bheith ina dtosaíocht le haghaidh FBManna ar an leibhéal náisiúnta/réigiúnach agus feabhas a chur ar chláir shoghluaisteachta printíseachta in earnálacha na turasóireachta agus an iompair, agus béim a chur ar scileanna digiteacha agus inbhuanaitheachta (6), maidir le cinn scríbe nua agus limistéir iargúlta go háirithe.

| — | Beartais turasóireachta agus iompair an Aontais don “chéad ghlúin eile” a chur le chéile lenar féidir intuarthacht a áirithiú agus muinín a chothú do théarnamh inbhuanaithe. |
| --- | --- |

—

Beartais turasóireachta agus iompair an Aontais don “chéad ghlúin eile” a chur le chéile lenar féidir intuarthacht a áirithiú agus muinín a chothú do théarnamh inbhuanaithe.

| — | Cineálacha nua maoiniúcháin a fhorbairt le haghaidh micrifhiontar, gnólachtaí in earnáil HORECA agus faoi cheannas ban go háirithe, ina dtugtar aghaidh ar dhúshláin na linne (7) agus ar an téarnamh ó thionchar phaindéim COVID-19, agus scrúdú a dhéanamh ar an tslí is fearr chun tacaíocht a thabhairt do na gnólachtaí sin, mar atá molta ag A Mórgacht, Máxima Banríon na hÍsiltíre agus ag GPFI (8). |
| --- | --- |

—

Cineálacha nua maoiniúcháin a fhorbairt le haghaidh micrifhiontar, gnólachtaí in earnáil HORECA agus faoi cheannas ban go háirithe, ina dtugtar aghaidh ar dhúshláin na linne (7) agus ar an téarnamh ó thionchar phaindéim COVID-19, agus scrúdú a dhéanamh ar an tslí is fearr chun tacaíocht a thabhairt do na gnólachtaí sin, mar atá molta ag A Mórgacht, Máxima Banríon na hÍsiltíre agus ag GPFI (8).

| 1.3. | Measann CESE maidir le formhór na moltaí a leagtar amach sa tuairim uaidh dar dáta 18 Meán Fómhair 2020 maidir le Turasóireacht agus Iompar in 2020 agus ina dhiaidh sin (9) (níl leagan Gaeilge ann) gur moltaí comhtháthaithe agus ábhartha iad i gcónaí agus nár chuir an Coimisiún Eorpach san áireamh go leordhóthanach iad ina chuid beartas agus comhairliúchán. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Tá CESE á fhiafraí d’institiúidí AE/na mBallstát/réigiúnacha, na comhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta i gcoitinne an bhfuil siad tiomanta d’infheistíochtaí a athlainseáil san fhadtéarma trí chur chuige uileghabhálach a shaothrú chun tacú le creat geilleagair ghoirm a thógáil agus clár oibre turasóireachta comhpháirteach le haghaidh 2030/2050, conairí cistiúcháin iomchuí a shainaithint agus síneadh creidmheasa a thabhairt, ón uair nach mbeidh sreabhadh airgid thirim ann do FBManna in earnáil na turasóireachta i ndiaidh na paindéime. Agus cúrsaí mar atá, níl sé indéanta ag FBManna infheistíocht a dhéanamh sa gheilleagar gorm go dtí go dtéarnóidh siad agus go bhféadfaidh siad a ndliteanais a íoc. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Tá sé ríthábhachtach beartais nua a thabhairt isteach, agus acmhainní leordhóthanacha airgeadais a leithdháileadh chun an earnáil a tharrtháil, agus go ndéanfar beartas turasóireachta Eorpach fadtéarmach, inbhuanaithe, cliste agus freagrach a fhorbairt. Ina theannta sin, cuireann CESE i bhfáth a thábhachtaí atá sé sainlíne bhuiséid le haghaidh na turasóireachta a bheith i mbuiséad an Aontais Eorpaigh agus rialachas iomchuí a áirithiú chun gníomhaíochtaí straitéiseacha beartais a chur chun feidhme, lena n-áirítear Gníomhaireacht Turasóireachta Eorpach a chruthú a dhéanfaidh na gníomhaíochtaí seo a leanas:






  — | limistéar comhchoiteann sonraí Eorpach a chruthú chun tuilleadh sonraí a chur ar fáil lena n-úsáid; |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

limistéar comhchoiteann sonraí Eorpach a chruthú chun tuilleadh sonraí a chur ar fáil lena n-úsáid;

| — | clár staidrimh Eorpach a chur chun feidhme faoina mbaileofar méadrachtaí chun beartais turasóireachta a rianú go cuí, agus malartú dea-chleachtas AE agus curaclam AE sa turasóireacht inbhuanaithe a chur chun cinn (e.g. Acadamh Turasóireachta Inbhuanaithe FBManna de chuid an Aontais Eorpaigh); |
| --- | --- |

—

clár staidrimh Eorpach a chur chun feidhme faoina mbaileofar méadrachtaí chun beartais turasóireachta a rianú go cuí, agus malartú dea-chleachtas AE agus curaclam AE sa turasóireacht inbhuanaithe a chur chun cinn (e.g. Acadamh Turasóireachta Inbhuanaithe FBManna de chuid an Aontais Eorpaigh);

| — | comhoibriú idirnáisiúnta AE le hEagraíocht Dhomhanda Turasóireachta na Náisiún Aontaithe (UNWTO), an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) agus Meitheal G20 um an Turasóireacht a athlainseáil agus acadamh turasóireachta AE a chruthú a bheadh dírithe ar FBManna agus ar chláir chun “oiliúint a chur ar na hoiliúnóirí” i gcomhréir le caighdeáin na n-eagraíochtaí thuasluaite. |
| --- | --- |

—

comhoibriú idirnáisiúnta AE le hEagraíocht Dhomhanda Turasóireachta na Náisiún Aontaithe (UNWTO), an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) agus Meitheal G20 um an Turasóireacht a athlainseáil agus acadamh turasóireachta AE a chruthú a bheadh dírithe ar FBManna agus ar chláir chun “oiliúint a chur ar na hoiliúnóirí” i gcomhréir le caighdeáin na n-eagraíochtaí thuasluaite.

| 1.6. | Tá CESE ar son cur chuige beartais níos uileghabhálaí a shaothrú agus réitigh inbhuanaithe a lorg chun todhchaí na turasóireachta agus an iompair a choimirciú bunaithe ar na trí phríomhcheanglas agus phríomhdheis seo a leanas:






  — | misneach a athmhúscailt agus téarnamh a chumasú chun athoscailt agus cónascacht an iompair laistigh den Aontas, agus le tíortha nach Ballstáit den Aontas Eorpach iad freisin, a éascú de réir a chéile; |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

misneach a athmhúscailt agus téarnamh a chumasú chun athoscailt agus cónascacht an iompair laistigh den Aontas, agus le tíortha nach Ballstáit den Aontas Eorpach iad freisin, a éascú de réir a chéile;

| — | foghlaim ó eispéireas na paindéime agus ó na cleachtais a tugadh isteach, tacar sonrach táscairí (a bheadh so-úsáidte ag FBManna) a ghlacadh, agus sonraí a chomhchuibhiú maidir le tionchar na paindéime ar earnáil an iompair agus na turasóireachta agus ar na treochtaí paindéimeacha san earnáil sin ar leibhéal AE, réigiúnach agus idirnáisiúnta; |
| --- | --- |

—

foghlaim ó eispéireas na paindéime agus ó na cleachtais a tugadh isteach, tacar sonrach táscairí (a bheadh so-úsáidte ag FBManna) a ghlacadh, agus sonraí a chomhchuibhiú maidir le tionchar na paindéime ar earnáil an iompair agus na turasóireachta agus ar na treochtaí paindéimeacha san earnáil sin ar leibhéal AE, réigiúnach agus idirnáisiúnta;

| — | tosaíocht a thabhairt do chlár oibre forbartha inbhuanaithe a sholáthródh treoraíocht fhadtéarmach le haghaidh turasóireacht AE/idirnáisiúnta sa todhchaí. |
| --- | --- |

—

tosaíocht a thabhairt do chlár oibre forbartha inbhuanaithe a sholáthródh treoraíocht fhadtéarmach le haghaidh turasóireacht AE/idirnáisiúnta sa todhchaí.

| 1.7. | Molann CESE “Tascfhórsa Leachtachta agus Infheistíochta le haghaidh Micrifhiontar agus Gnóthais Bheaga” a bheadh buan a chur ar bun, nó é a chur ar bun mar shainghrúpa ardleibhéil AE nó náisiúnta, lena n-áirítear éiceachórais na turasóireachta agus an iompair, a d’fhéadfadh cur chun feidhme na mbeart téarnaimh a éascú agus tacú leo agus a d’fheidhmeodh mar shásra faireacháin AE a mbeadh na sonraí riachtanacha neamhspleácha agus trédhearcacha aige maidir le sreafaí leachtachta micrifhiontar agus FBManna, agus a rochtain siúd ar chistí. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Molann CESE d’institiúidí AE, do na Ballstáit, na réigiúin agus comhpháirtithe sóisialta náisiúnta/AE athmhachnamh ó bhonn a dhéanamh, leas a bhaint as cláir chomhpháirteacha ar ardcháilíocht agus uirlisí beartais rescEU níos éifeachtaí agus as uirlisí beartais níos éifeachtaí um laghdú rioscaí tubaiste, agus dea-chleachtais a mhalartú chun an tsochaí shibhialta a dhéanamh rannpháirteach sa bhainistíocht ghéarchéime chun nach gcaillfear daoine agus chun nach mbeidh caillteanais eacnamaíocha ann (10). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Creideann CESE, in éagmais mhuinín na dtomhaltóirí, go mbeidh tionscal na turasóireachta agus an taistil chun deiridh ar an treocht ghinearálta i leith téarnamh eacnamaíoch. Príomhthoisc maidir leis an iontaoibh agus muinín sin a chothú athuair is ea a áirithiú go mbeidh cosaint láidir ann do chearta tomhaltóirí faoin Treoir maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha (PTD) (11), agus ba cheart an t-athbhreithniú uirthi a bheith dírithe ar laigí maidir le cearta taistealaithe i reachtaíocht an Aontais Eorpaigh a bhaint, mar a léiríodh ón bpaindéim. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | In ainneoin go dtugtar ceart ar aisíoc airgid do thaistealaithe faoi dhlíthe taistil AE, tá bearta géarchéime náisiúnta curtha chun feidhme ag go leor de na Ballstáit a théann glan i gcoinne an chirt sin sa mhéid go dtugtar ar thomhaltóirí glacadh le dearbháin agus/nó go gcuirtear síneadh leis na sprioc-amanna reachtúla chun aisíocaíochtaí a dhéanamh. Is den riachtanas é dlí AE a urramú agus a fhorfheidhmiú. Agus í i réim le beagnach dhá bhliain anuas, tá tionchar airgeadais díreach agus tubaisteach imeartha ag an bpaindéim ar ghnólachtaí turasóireachta freisin, go háirithe ar mhicrifhiontair agus FBManna. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún féachaint a indéanta atá sé togra a dhéanamh chun an Treoir a oiriúnú ar bhealach a chinnteodh, i gcás force majeure/foiche Dé amach anseo amhail paindéim, go gcuirfeadh na Ballstáit comhchistí ráthaíochta i bhfeidhm chun aird níos fearr a thabhairt ar leasanna marthanais na ngnólachtaí turasóireachta agus chun a áirithiú ag an am céanna go dtabharfar cúiteamh cuí do thomhaltóirí. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Réamhrá agus barúlacha ginearálta

| 2.1. | Ní fhillfidh an turasóireacht san Aontas Eorpach ná an turasóireacht dhomhanda ar na leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim. Ní léir fós tionchar agus iarmhairtí iomlána na paindéime do shochaithe agus don gheilleagar. Sular bhuail COVID-19 an domhan, is ón turasóireacht a tháinig 10 % beagnach de OTI an Aontais Eorpaigh, go díreach nó go indíreach, bhí thart ar 22,6 milliún post á soláthar ag an turasóireacht, rud a d’fhág an tAontas ar an bpríomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan a raibh thart ar 563 mhilliún duine ag triall air as áiteanna idirnáisiúnta, agus is ón turasóireacht a tháinig 30 % den bhrabús domhanda in 2018. Ba é an tAontas Eorpach an príomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan in 2018 agus 30 % de na taistealaithe idirnáisiúnta ag triall air. Bhí breis agus 600 000 áit lóistín do thurasóirí in AE-27 in 2018 agus cuireadh 1 326 049 994 oíche in áirithe (cóiríocht oíche). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Mheas Airmheán Comhpháirteach Taighde (JRC) an Choimisiúin Eorpaigh gur tionscail turasóireachta is cúis le 6 % d’fhostaíocht iomlán an Aontais Eorpaigh. Thairis sin, cuireann an turasóireacht i bhfad níos mó ná sin leis an bhfostaíocht i réigiúin áirithe agus is minic gurb í an t-aon sórt fostaíochta í le haghaidh oibrithe ar bheagán scileanna. Mar shampla, sa Chréit (sa Ghréig), in Jadranska Hrvatska (sa Chróit), in Valle d’Aosta (san Iodáil) agus sna hOileáin Chanáracha (sa Spáinn), is ón turasóireacht a thagann breis is 30 % den fhostaíocht réigiúnach uile. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Tar éis tonnta éagsúla iarphaindéime in 2020 agus 2021, is anois a fheicimid a mhéid a chuaigh COVID-19 i bhfeidhm ar an bhfostaíocht agus na hiarmhairtí sóisialta treascracha a bhí aici ar earnálacha na turasóireachta agus an iompair: easpa turasóireacht idirnáisiúnta, éileamh lag agus leochaileach ar earraí/sheirbhísí a bhaineann leis an turasóireacht (de bharr samhlacha tomhaltais agus athruithe iompraíochta sa turasóireacht le linn sealanna COVID–19), gnólachtaí atá ag teip a bheith ag éirí níos líonmhaire agus méadú ar fhiachas (rud nach bhfuil teoranta do chuideachtaí turasóireachta amháin), deacrachtaí chun rochtain a fháil ar bhearta leachtachta agus freagairtí neamhéifeachtacha ó riaracháin phoiblí. Rud eile, ní cuidiú iad an méid seo a leanas ach an oiread chun an tsoghluaisteacht trasteorann a athbhunú ná chun téarnamh eacnamaíoch a spreagadh: a threallaí atá na bearta athoscailte mar a thugtar orthu, mí-úsáid beart sriantach na bpas glas agus éagumas údarás neamhspleách cearta aonchineálacha turasóirí/taistealaithe agus gnólachtaí a ráthú, a chasta a bhíonn an fhaisnéis agus easpa faisnéis iontaofa go minic maidir leis an staid sláinte agus sábháilteachta iarbhír do thurasóirí, agus na nósanna imeachta maorlathacha casta le haghaidh soghluaisteacht laistigh de theorainneacha inmheánacha an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Is fiú a lua de réir thuarascáil le deireanas ó Sheirbhís Taighde Pharlaimint na hEorpa (EPRS) (12), gur tionchar aisiméadrach agus an-logánta a bhí ag paindéim COVID-19 ar chinn scríbe turasóireachta éagsúla san Aontas Eorpach. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Faoi mar a léirítear le Fíoracha 1 agus 2 ó thuarascáil EPRS, tháinig laghdú suntasach le linn na paindéime ar rannchuidiú na turasóireachta le fostaíocht agus OTI. San Iodáil, mar shampla, laghdaíodh rannchuid na turasóireachta le OTI faoina leath in 2020 (i gcomparáid le 2019), titim ó 13,1 % go 7 %, agus cailleadh 337 000 post. I gcomparáid leis na Stáit Aontaithe, bhí neart Ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh (e.g. an Ghearmáin, an Iodáil agus an Fhrainc) ina raibh caillteanas níos measa ó thaobh OTI de cé nach raibh an caillteanas fostaíochta chomh holc céanna. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Mí is fiche tar éis thús na paindéime san Eoraip, agus is géarchéim gan fasach atá roimh éiceachórais na turasóireachta domhanda agus an iompair dhomhanda i gcónaí (13). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | San Aontas, feictear patrúin nua comaitéireachta agus siopadóireachta sna limistéir uirbeacha, mar ar cuireadh in oiriúint iad do shrianta taistil arna bhforchur ag rialtais, amhail níos mó siúil, rothaíochta, iompair i ngluaisteáin agus siopadóireachta ar líne, agus is é an taisteal ar chórais iompair phoiblí atá thíos leis. I gcuid mhaith tíortha san Aontas, mar thoradh ar shrianta COVID-19, ní raibh na daoine scothaosta go háirithe in ann an t-éileamh ar an turasóireacht agus iompar séasúrach a chothú. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Bhí an taisteal d’iarnród, ar longa cúrsála, ar longa paisinéirí agus in eitleáin thíos leis de bharr titim 70 % san éileamh ar thurasóireacht idirnáisiúnta, rud a d’fhág titim san ioncam agus caillteanais fostaíochta sa dá earnáil agus sna hearnálacha a bhraitheann orthu (e.g. sna hearnálacha tionsclaíochta agus miondíola). Cé nach ndeachaigh sin i bhfeidhm ar an iompar lasta an oiread céanna go fóill, meastar go gcúngóidh an earnáil sin sna blianta atá le teacht, go háirithe i gcás ina mbeidh cúlú eacnamaíoch ann. Dá bhrí sin, ba cheart aird iomchuí a thabhairt ar na hearnálacha sin i bpleananna téarnaimh an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Chomh maith leis na feiniméin sin, léirigh na dóiteáin i ndeisceart na hEorpa agus na tuilte i dtuaisceart na hEorpa le deireanas — de bhreis ar na daoine a cailleadh agus na caillteanais eacnamaíocha — nach bhfuil torthaí ionchais á mbaint amach de thoradh na ngnáthbheartas agus an tsásra leochailigh rescEU atá ann faoi láthair agus nach bhfuil siad ag cruthú go maith mar shamhlacha inbhuanaithe don fhadtéarma. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Ar son beartais turasóireachta agus iompair AE don “chéad ghlúin eile”

| 3.1. | Beidh cur chuige nua ag teastáil don chéad ghlúin eile, cur chuige níos comhchuibhithe a bheidh bunaithe ar roghanna beartais Eorpacha agus náisiúnta le haghaidh athléimneacht ghearrthéarma, mheántéarma agus fhadtéarma agus ar théarnamh iomlán na turasóireachta agus an iompair. Ba cheart príomhphrionsabail choiteanna a bheith i gcroílár cláir oibre nua AE, ar clár oibre polaitiúil, sóisialta agus eacnamaíoch é, chun na nithe seo a leanas a thabhairt i gcrích:






  — | muinín a chothú athuair in éiceachórais turasóireachta agus iompair AE (ar micrifhiontair agus FBManna agus daoine féinfhostaithe is mó atá ag feidhmiú iontu) i measc oibrithe, an phobail i gcoitinne, turasóirí/taistealaithe agus infheisteoirí príobháideacha agus poiblí ar leibhéal AE/domhanda; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

muinín a chothú athuair in éiceachórais turasóireachta agus iompair AE (ar micrifhiontair agus FBManna agus daoine féinfhostaithe is mó atá ag feidhmiú iontu) i measc oibrithe, an phobail i gcoitinne, turasóirí/taistealaithe agus infheisteoirí príobháideacha agus poiblí ar leibhéal AE/domhanda;

| — | cabhrú chun athmhachnamh a dhéanamh ar éiceachórais turasóireachta agus iompair AE d’fhonn athléimneacht agus téarnamh a chur chun cinn i dtreo “aistriú triarach” (sláinte, digiteach, glas); |
| --- | --- |

—

cabhrú chun athmhachnamh a dhéanamh ar éiceachórais turasóireachta agus iompair AE d’fhonn athléimneacht agus téarnamh a chur chun cinn i dtreo “aistriú triarach” (sláinte, digiteach, glas);

| — | filleadh ar na leibhéil éilimh a bhí ann roimh COVID-19, agus infheistíochtaí nua a chur chun cinn, a bheidh inacmhainne ag FBManna, i bhfás inbhuanaithe agus fadtéarmach sna hearnálacha i ndiaidh 2021-2027. |
| --- | --- |

—

filleadh ar na leibhéil éilimh a bhí ann roimh COVID-19, agus infheistíochtaí nua a chur chun cinn, a bheidh inacmhainne ag FBManna, i bhfás inbhuanaithe agus fadtéarmach sna hearnálacha i ndiaidh 2021-2027.

| 3.2. | Leis an bpacáiste “Oiriúnach do 55” a d’eisigh an Coimisiún Eorpach le déanaí, is féidir leis an Aontas spriocanna na mór-roinne maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, spriocanna atá cumhdaithe sa Dlí Aeráide Eorpach, a bhaint amach. Imríonn na tograí sa phacáiste sin tionchar freisin ar éiceachórais iompair agus turasóireachta na hEorpa. Mura gcuirfear an beartas ceart san áireamh agus na bearta sin á gceapadh, ní bheidh beartais turasóireachta agus iompair an Aontais Eorpaigh don “chéad ghlúin eile” ann de thoradh na dtograí. Go deimhin, d’fhéadfadh na bearta atá beartaithe a bheith ina gcúis le méadú suntasach ar chostais rialála do ghnólachtaí an Aontais, idir bheag agus mhór, agus le dochar a dhéanamh dá gcumas dul in iomaíocht le cuideachtaí iompair agus turasóireachta lasmuigh den Aontas atá suite thart ar theorainneacha an Aontais, rud a chuirfeadh poist sna hearnálacha sin i mbaol san Aontas. Ar an ábhar sin, is iad na réigiúin sin san Aontas atá ag brath go mór ar an turasóireacht is mó a bheadh thíos leis. Dá bhrí sin, le cur chuige nua don “chéad ghlúin eile”, ba cheart aird a thabhairt ar an tionchar a bheidh ag an bpacáiste reachtach sin ar éiceachórais iompair agus turasóireachta na hEorpa agus a áirithiú nach ndéanfar dochar dá n-iomaíochas (idirnáisiúnta). Is ar an gcaoi sin amháin is féidir fostaíocht agus iomaíochas na hEorpa a chosaint, sceitheadh carbóin a sheachaint agus rath an chur chuige nua don “chéad ghlúin eile” a ráthú. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Tús maith: feasacht nua ar leibhéal AE

| 4.1. | Ba cheart solúbthacht Chreat Sealadach an Choimisiúin maidir le Bearta Státchabhrach a ráthú go dtí deireadh 2022 agus ba cheart an clár SURE, clár tábhachtach fostaíochta, a bheith i bhfeidhm ar feadh na tréimhse céanna. Mar sin féin, ba cheart gníomhaithe sóisialta agus eagraíochtaí FBManna a bheith níos rannpháirtí chun go mbeidh an pacáiste ag comhlíonadh ionchas maidir le tionchar agus éifeachtacht. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Bíodh sin mar atá, tá idirghabháil beartais ag teastáil go géar maidir leis na scéimeanna leachtachta, maoiniúcháin agus athchaipitliúcháin atá ar fáil do ghnólachtaí beaga, d’earnáil HORECA agus do FBManna, faoina gcuirfear síneadh leis na bearta agus na cláir sin go dtí deireadh 2022-2023. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Le chéile, éileoidh na Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta a cuireadh isteach agus an Creat Airgeadais Ilbhliantúil nua (2021-2027) córas athneartaithe agus comhchuibhithe modheolaíochtaí coiteanna agus malartuithe maidir le cleachtas beartais (lena n-áirítear an Seimeastar Eorpach) chun na nithe seo a leanas a ráthú: an téarnamh eacnamaíoch siméadrach AE is gá, iomaíocht chóir i measc gníomhaithe poiblí agus príobháideacha, go háirithe bialanna, earnáil HORECA agus FBManna, ar an leibhéal náisiúnta/réigiúnach/áitiúil, cóineasú sóisialta agus ionchuimsitheacht. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Is iad na Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta a chinnfidh conas mar a leithdháilfear na cistí agus mar a chaithfear iad laistigh de na sprioc-amanna reatha. Ag brath ar an mBallstát atá i gceist, beidh an turasóireacht á cumhdach ag bearta a bhfuil baint shonrach acu le turasóireacht faoina ndéanfar an earnáil a nuachóiriú nó ag bearta cothrománacha a bheidh ábhartha do na hearnálacha uile. Ar na cúiseanna sin, rinneamar creat gearrthéarmach go meántéarmach/fadtéarmach a fhorbairt agus ceithre cholún beartais ag baint leis ar a mbunóimid ár gconclúid chríochnaitheach agus ár moltaí críochnaitheacha: |
| --- | --- |

4.4.

4.5.   COLÚN I: Leachtacht, téarnamh fostaíochta agus muinín lucht gnó a chothú athuair

| 4.5.1. | Ó tharla nach ann d’aon fhaisnéis shoiléir agus suas chun dáta maidir le tionchar ionchais na tacaíochta airgeadais a leithdháilfear faoi chlár téarnaimh an Choimisiúin Eorpaigh faoin gCiste Eorpach Infheistíochta (CEI) ar mhicrifhiontair agus FBManna, cuireann CESE in iúl gur ábhar imní dó an méid sin agus molann sé an méid seo a leanas:






  — | tascfhórsa a chur ar bun chun cur chun feidhme na mbeart téarnaimh a mhaoirsiú, go háirithe na bearta sin atá dírithe ar mhicrifhiontair agus fiontair bheaga in earnáil na turasóireachta agus an iompair; |
| --- | --- | --- |

4.5.1.

—

tascfhórsa a chur ar bun chun cur chun feidhme na mbeart téarnaimh a mhaoirsiú, go háirithe na bearta sin atá dírithe ar mhicrifhiontair agus fiontair bheaga in earnáil na turasóireachta agus an iompair;

| — | Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta na mBallstát a mhaoirsiú chun a mheasúnú ar cuireadh athchóirithe a bhaineann leis an turasóireacht san áireamh; |
| --- | --- |

—

Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta na mBallstát a mhaoirsiú chun a mheasúnú ar cuireadh athchóirithe a bhaineann leis an turasóireacht san áireamh;

| — | sásra AE a chruthú a mhaoirseodh an soláthar tacaíochta do mhicrifhiontair agus FBManna faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha (2021-2027); |
| --- | --- |

—

sásra AE a chruthú a mhaoirseodh an soláthar tacaíochta do mhicrifhiontair agus FBManna faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil reatha (2021-2027);

| — | líne bhuiséid ar leith a bhunú le haghaidh na turasóireachta, ar léiriú í ar a thábhachtaí atá an t-éiceachóras sin agus na riachtanais atá aige tar éis ghéarchéim COVID-19, araon; |
| --- | --- |

—

líne bhuiséid ar leith a bhunú le haghaidh na turasóireachta, ar léiriú í ar a thábhachtaí atá an t-éiceachóras sin agus na riachtanais atá aige tar éis ghéarchéim COVID-19, araon;

| — | scéimeanna athdheise agus luathrabhaidh le haghaidh gnólachtaí turasóireachta agus gnólachtaí beaga iompair a chur chun feidhme mar aon le clár sócmhainneachta so-úsáidte le haghaidh FBManna; |
| --- | --- |

—

scéimeanna athdheise agus luathrabhaidh le haghaidh gnólachtaí turasóireachta agus gnólachtaí beaga iompair a chur chun feidhme mar aon le clár sócmhainneachta so-úsáidte le haghaidh FBManna;

| — | ba cheart na tionscnaimh agus na tograí éagsúla sin a chomhthiomsú i “gComhaontas Eorpach um Thurasóireacht”, lena bhféadfaí díriú níos fearr ar fhadhbanna, ar réitigh agus ar chistiú. Rannchuideoidh CESE leis sin trí pháirt a ghlacadh i bplé agus in obair an Chomhaontais sin. |
| --- | --- |

—

ba cheart na tionscnaimh agus na tograí éagsúla sin a chomhthiomsú i “gComhaontas Eorpach um Thurasóireacht”, lena bhféadfaí díriú níos fearr ar fhadhbanna, ar réitigh agus ar chistiú. Rannchuideoidh CESE leis sin trí pháirt a ghlacadh i bplé agus in obair an Chomhaontais sin.

4.6.   COLÚN II: Líonraí sonraí eolais agus ullmhacht, sláinte agus sábháilteacht, maolú riosca

| 4.6.1. | Braitear tionchar na turasóireachta ar an ngeilleagar, ar an gcomhshaol agus ar an timpeallacht thógtha, ar an bpobal áitiúil sna háiteanna a dtugtar cuairt orthu agus ar na cuairteoirí féin. Feidhmíonn easpa staitisticí maidir le hinbhuanaitheacht na turasóireachta mar chonstaic ar bheartais atá dírithe ar an turasóireacht a dhéanamh níos inbhuanaithe agus ar fhíorú a hacmhainneachta chun rannchuidiú leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a chur i gcrích. Má tá inbhuanaitheacht i gcúrsaí turasóireachta ina tosaíocht, bíodh tomhas na hinbhuanaitheachta sa turasóireacht ina tosaíocht freisin. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Tá Eagraíocht Dhomhanda Turasóireachta na Náisiún Aontaithe (UNWTO), i gcomhar le Roinn Staidrimh na Náisiún Aontaithe (UNSD), ag cabhrú leis na príomhthíortha agus institiúidí Creat Staidrimh a fhorbairt chun Inbhuanaitheacht na Turasóireachta a thomhas. Cuireann gníomhaireachtaí idirnáisiúnta i dtábhacht go bhfuil ag méadú ar an ngá le hinbhuanaitheacht na turasóireachta a thomhas maidir lena gnéithe uile – gnéithe eacnamaíocha, sóisialta agus comhshaoil – agus go bhféadfadh an tAontas Eorpach an taithí náisiúnta a chur leis agus caighdeán comhchuibhithe a leagan síos ina leith. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   COLÚN III: Conairí aistrithe sa ghearrthéarma/san fhadtéarma:

| 4.7.1. | Ní mór do straitéis thionsclaíoch an Aontais Eorpaigh dlús a chur leis na haistrithe glasa agus digiteacha agus cur le hathléimneacht éiceachórais thionsclaíocha an Aontais, a bhfuil micrifhiontair agus FBManna ina gcomhchuid bhunriachtanach díobh, go háirithe in earnálacha na turasóireachta agus an iompair. Ba cheart cur chuige uileghabhálach a bheith ag gabháil le comhchruthú “conairí aistrithe” le haghaidh na turasóireachta in éineacht le heagraíochtaí sochaí sibhialta, comhpháirtithe sóisialta, na húdaráis phoiblí uile agus rialtóirí, ar cur chuige é a bheidh riachtanach chun cásanna gnó inbhuanaithe a chur i gcomparáid le chéile agus athmhachnamh a dhéanamh ar réitigh turasóireachta, HORECA agus iompair inbhuanaithe ar leibhéal AE, agus ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.8. | COLÚN IV: Rialachas agus acmhainní: ról na n-eagraíochtaí sochaí sibhialta maidir le beartais inbhuanaithe turasóireachta agus iompair sa “chéad ghlúin eile” (na Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Rinne an Coimisiún Eorpach seacht dtionscnamh suaitheanta a leagan amach, agus é á mholadh do Bhallstáit infheistíochtaí agus athchóirithe a chur ar aghaidh ina leith. D’fhéadfadh sé gur infheistíochtaí turasóireachta a thiocfadh as go leor de na bearta suaitheanta sin, arna liostú thíos:






  — | athchóiriú: bonneagar na turasóireachta a athchóiriú chun a fheidhmíocht fuinnimh (foirgnimh atá nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh), a inrochtaineacht agus bainistíocht a chuid acmhainní a fheabhsú, agus samhlacha gnó ciorclacha a fhorbairt (e.g. le haghaidh bainistiú bia agus dramhaíola) agus infheistíochtaí díreacha inbhuanaithe eachtracha/AE; |
| --- | --- | --- |

4.9.

—

athchóiriú: bonneagar na turasóireachta a athchóiriú chun a fheidhmíocht fuinnimh (foirgnimh atá nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh), a inrochtaineacht agus bainistíocht a chuid acmhainní a fheabhsú, agus samhlacha gnó ciorclacha a fhorbairt (e.g. le haghaidh bainistiú bia agus dramhaíola) agus infheistíochtaí díreacha inbhuanaithe eachtracha/AE;

| — | athsciliú agus uas-sciliú: oiliúint a sholáthar le haghaidh fiontraithe turasóireachta, go háirithe micrifhiontair agus FBManna, oibrithe agus bainisteoirí seirbhísí fáilte, d’fhonn tacú leis an aistriú glas agus digiteach; |
| --- | --- |

—

athsciliú agus uas-sciliú: oiliúint a sholáthar le haghaidh fiontraithe turasóireachta, go háirithe micrifhiontair agus FBManna, oibrithe agus bainisteoirí seirbhísí fáilte, d’fhonn tacú leis an aistriú glas agus digiteach;

| — | nuachóiriú: tacú le digiteáil na riarachán poiblí atá freagrach as beartas turasóireachta agus comhroinnt sonraí a chur chun cinn idir riaracháin phoiblí, bainisteoirí seirbhísí fáilte agus gnólachtaí; |
| --- | --- |

—

nuachóiriú: tacú le digiteáil na riarachán poiblí atá freagrach as beartas turasóireachta agus comhroinnt sonraí a chur chun cinn idir riaracháin phoiblí, bainisteoirí seirbhísí fáilte agus gnólachtaí;

| — | athluchtú agus athbhreoslú: infheistíochtaí sa tsoghluaisteacht ghlan agus an nascacht le cinn scríbe turasóireachta a fheabhsú, go háirithe áiteanna móra turasóireachta (e.g. iompar d’uisce, busanna, iompar poiblí); |
| --- | --- |

—

athluchtú agus athbhreoslú: infheistíochtaí sa tsoghluaisteacht ghlan agus an nascacht le cinn scríbe turasóireachta a fheabhsú, go háirithe áiteanna móra turasóireachta (e.g. iompar d’uisce, busanna, iompar poiblí);

| — | trí shainlíne “thurasóireachta” a thabhairt isteach i dtionscadail TEN-T (conairí iompair Eorpacha), beifear in ann na sainiúlachtaí a bhaineann léi a chur san áireamh. |
| --- | --- |

—

trí shainlíne “thurasóireachta” a thabhairt isteach i dtionscadail TEN-T (conairí iompair Eorpacha), beifear in ann na sainiúlachtaí a bhaineann léi a chur san áireamh.

| 4.10. | Beidh creat láidir comhpháirtíochta le comhpháirtithe Eorpacha/náisiúnta/réigiúnacha agus sóisialta (idirphlé sóisialta) riachtanach do na Ballstáit agus d’institiúidí an Aontais Eorpaigh. Beifear ag iarraidh ar eagraíochtaí AE/náisiúnta agus na sochaí sibhialta agus ar gheallsealbhóirí eile ról réamhghníomhach agus breisluacha a imirt ar an uile leibhéal (de bhreis ar bheith lánpháirteach sa Seimeastar Eorpach, faireachas margaidh etc.), lena mbainfidh roinnt cuspóirí fadtéarmacha coiteanna chomh maith le tráthchláir choiteanna agus cóineasú eacnamaíoch nua lena n-áireofar cuimsiú sóisialta. Tá géarghá le pleanáil roimh ré agus gníomhú trí athluacháil chuimsitheach a dhéanamh, clár oibre beartais comhpháirteach nithiúil agus gealltanais náisiúnta chun samhail ghnó turasóireachta agus iompair níos inbhuanaithe, níos tarraingtí agus níos idirnasctha a fhorbairt a bheidh oiriúnach don éileamh margaidh domhanda nua agus do stíleanna maireachtála athraithe. |
| --- | --- |

4.10.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  Teachtaireacht ón gCoimisiún, Europe’s moment: Repair and Prepare for the Next Generation [Deis na hEorpa: deisiú agus ullmhú don chéad ghlúin eile] (COM(2020) 456 final), tacaíocht do bheartas comhtháthaithe 2021-2027, agus pacáiste beart sláinte agus sábháilteachta amhail an beartas vacsaínithe, Deimhniú Digiteach COVID an Aontais, íoschaighdeán Shéala Sábháilteachta COVID-19 don turasóireacht Eorpach agus nithe eile nach iad.

1

Europe’s moment: Repair and Prepare for the Next Generation

(2)  https://s3platform.jrc.ec.europa.eu/digitalisation-and-safety-for-tourism?p_l_back_url=%2Fsearch%3Fq%3Dtourism

2

(3)  Is iad seo a leanas na príomhréimsí spéise san “aistriú turasóireachta” i gcás eagraíochtaí micrifhiontar agus FBManna agus geallsealbhóirí i gcoitinne: turasóireacht níos glaise (turasóireacht chiorclach, turasóireacht inrochtana don uile dhuine, soghluaisteacht neodrach ó thaobh carbóin de, eolas inbhuanaitheachta, tomhaltas inbhuanaithe), digiteáil (anailísíocht sonraí agus bainistíocht eispéireas fíorama, síorthurasóireacht dhigiteach agus eispéiris fhíorúla, seirbhísí fáilte arna gcumhachtú ag an teicneolaíocht, an claochlú ar chomhchruthú luacha, cumhachtú digiteach sholáthróirí agus thomhaltóirí na turasóireachta agus an t-eolas atá acu) agus athléimneacht (inniúlacht oiriúnaitheach shaol athraitheach na turasóireachta, uas-sciliú agus coimirciú oibre ardcháilíochta sa turasóireacht, rialachas seirbhísí fáilte a thacaíonn le dea-bhail an uile dhuine, tacaíocht chothromais, inrochtaineacht agus tionchar sóisialta na turasóireachta ar an athrú aeráide, aosú agus an bhearna dhigiteach).

3

(4)  Dualgais eile a bheidh ar an ombudsman/údarás: faireachán a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí na mBallstát i ndáil lena bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta chun a mheas ar cuireadh athchóirithe a bhaineann le turasóireacht chun feidhme go comhleanúnach, chun faireachán a dhéanamh ar “scéimeanna athdheise” agus “scéimeanna luathrabhaidh” le haghaidh gnólachtaí turasóireachta agus gnólachtaí beaga iompair mar aon le clár sócmhainneachta so-úsáidte le haghaidh FBManna, agus chun na coinníollacha a chruthú do líne shonrach buiséid don turasóireacht, rud a léireodh tábhacht an éiceachórais seo agus a riachtanais araon i ndiaidh ghéarchéim COVID-19.

4

(5)  Gníomhaíochtaí: dliteanais a athstruchtúrú, acmhainneachtaí na micrifhiontar chun braisliú agus comhiomlánú a neartú, caipiteal cothromais a chur cun cinn agus dreasachtaí cánach a chur ar fáil le haghaidh infheisteoirí príobháideacha, agus tacaíocht maidir le sásraí luathhrabhaidh le haghaidh gnólachtaí beaga atá i mbaol dócmhainneachta.

5

(6)  Moladh ón gComhairle an 15 Márta 2018 maidir le Creat Eorpach do Phrintíseachtaí Ardchaighdeáin agus Éifeachtacha. (IO C 153, 2.5.2018, lch. 1).

6

(7)  Thug A Mórgacht an Bhanríon Máxima óráid ina leith, ina cáil mar Abhcóide Speisialta Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe ar son Maoiniú Cuimsitheach Forbraíochta (UNSGSA), ag Cruinniú Mullaigh G20 sa Róimh an 31 Deireadh Fómhair 2021, www.unsgsa.org.

7

(8)  Ardán cuimsitheach le haghaidh tíortha G20 uile atá sa Chomhpháirtíocht Dhomhanda um Chuimsiú Airgeadais.

8

(9)  IO C 429, 11.12.2020, lch. 219.

9

(10)  Creat Sendai na Náisiún Aontaithe um Laghdú Rioscaí Tubaiste 2015-2030; líonra eolais FBManna agus ionaid taispeána ullmhachta, https://www.europeansmeacademy.eu/news/improving-preparednes-response-to-eu-natural-and-man-made-disasters/.

10

(11)  Treoir (AE) 2015/2302 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Samhain 2015 maidir le taisteal láneagraithe agus socruithe taistil nasctha (IO L 326, 11.12.2015, lch. 1).

11

(12)  European Parliament Think Tank, Relaunching transport and tourism in the EU after COVID-19, Feabhra 2021.

12

(13)  Ba ghnólachtaí beaga agus daoine féinfhostaithe sna slabhraí luacha agus soláthair faoi seach is measa a buaileadh, chomh maith le hoibrithe agus sochaithe agus a n-acmhainneachtaí athléimneachta.

13

---

IARSCRÍBHINN

Glacadh na pointí seo a leanas as an tuairim ón Rannóg chomh maith leis na leasuithe ar dhiúltaigh an Tionól dóibh ach a fuair ar a laghad an ceathrú cuid de na vótaí a caitheadh:

LEASÚ 3

INT/949

Turasóireacht agus iompar/Obair leantach

Pointe 2.1

Le leasú mar seo a leanas:

| Tuairim rannóige | Leasú |
| --- | --- |
| 2.1 | Ní fhillfidh an turasóireacht san Aontas Eorpach ná an turasóireacht dhomhanda ar na leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim. Ní léir fós tionchar agus iarmhairtí iomlána na paindéime do shochaithe agus don gheilleagar. Sular bhuail COVID-19 an domhan, is ón turasóireacht a tháinig 10 % beagnach de OTI an Aontais Eorpaigh, go díreach nó go indíreach, bhí thart ar 22,6 milliún post á soláthar ag an turasóireacht, rud a d’fhág an tAontas ar an bpríomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan a raibh thart ar 563 mhilliún duine ag triall air as áiteanna idirnáisiúnta, agus is ón turasóireacht a tháinig 30 % den bhrabús domhanda in 2018. Ba é an tAontas Eorpach an príomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan in 2018 agus 30 % de na taistealaithe idirnáisiúnta ag triall air. Bhí breis agus 600 000 áit lóistín do thurasóirí in AE-27 in 2018 agus cuireadh 1 326 049 994 oíche in áirithe (cóiríocht oíche). |

Tuairim rannóige

Leasú

2.1

Ní fhillfidh an turasóireacht san Aontas Eorpach ná an turasóireacht dhomhanda ar na leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim. Ní léir fós tionchar agus iarmhairtí iomlána na paindéime do shochaithe agus don gheilleagar. Sular bhuail COVID-19 an domhan, is ón turasóireacht a tháinig 10 % beagnach de OTI an Aontais Eorpaigh, go díreach nó go indíreach, bhí thart ar 22,6 milliún post á soláthar ag an turasóireacht, rud a d’fhág an tAontas ar an bpríomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan a raibh thart ar 563 mhilliún duine ag triall air as áiteanna idirnáisiúnta, agus is ón turasóireacht a tháinig 30 % den bhrabús domhanda in 2018. Ba é an tAontas Eorpach an príomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan in 2018 agus 30 % de na taistealaithe idirnáisiúnta ag triall air. Bhí breis agus 600 000 áit lóistín do thurasóirí in AE-27 in 2018 agus cuireadh 1 326 049 994 oíche in áirithe (cóiríocht oíche).

| 2.1 | Ní fhillfidh an turasóireacht san Aontas Eorpach ná an turasóireacht dhomhanda
  láithreach bonn
  ar na leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim. Ní léir fós tionchar agus iarmhairtí iomlána na paindéime do shochaithe agus don gheilleagar. Sular bhuail COVID-19 an domhan, is ón turasóireacht a tháinig 10 % beagnach de OTI an Aontais Eorpaigh, go díreach nó go indíreach, bhí thart ar 22,6 milliún post á soláthar ag an turasóireacht, rud a d’fhág an tAontas ar an bpríomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan a raibh thart ar 563 mhilliún duine ag triall air as áiteanna idirnáisiúnta, agus is ón turasóireacht a tháinig 30 % den bhrabús domhanda in 2018. Ba é an tAontas Eorpach an príomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan in 2018 agus 30 % de na taistealaithe idirnáisiúnta ag triall air. Bhí breis agus 600 000 áit lóistín do thurasóirí in AE-27 in 2018 agus cuireadh 1 326 049 994 oíche in áirithe (cóiríocht oíche). |
| --- | --- |

2.1

Ní fhillfidh an turasóireacht san Aontas Eorpach ná an turasóireacht dhomhanda
  láithreach bonn
  ar na leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim. Ní léir fós tionchar agus iarmhairtí iomlána na paindéime do shochaithe agus don gheilleagar. Sular bhuail COVID-19 an domhan, is ón turasóireacht a tháinig 10 % beagnach de OTI an Aontais Eorpaigh, go díreach nó go indíreach, bhí thart ar 22,6 milliún post á soláthar ag an turasóireacht, rud a d’fhág an tAontas ar an bpríomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan a raibh thart ar 563 mhilliún duine ag triall air as áiteanna idirnáisiúnta, agus is ón turasóireacht a tháinig 30 % den bhrabús domhanda in 2018. Ba é an tAontas Eorpach an príomhcheann scríbe turasóireachta ar domhan in 2018 agus 30 % de na taistealaithe idirnáisiúnta ag triall air. Bhí breis agus 600 000 áit lóistín do thurasóirí in AE-27 in 2018 agus cuireadh 1 326 049 994 oíche in áirithe (cóiríocht oíche).

Toradh na vótála:

| Ar son: | 72 |
| --- | --- |
| In aghaidh: | 84 |
| Staonadh: | 21 |

Ar son:

72

In aghaidh:

84

Staonadh:

21

LEASÚ 1

INT/949

Turasóireacht agus iompar/Obair leantach

Pointe 1.2

Le leasú mar seo a leanas:

| Tuairim rannóige | Leasú |
| --- | --- |
| Ní fhillfidh
  an turasóireacht ar an leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim: beidh samhlacha gnó nua ann mar thoradh ar idirspleáchas domhanda agus treochtaí níos glaise agus níos digití in iompraíocht tomhaltóirí. Measann CESE gurb iad na bearta seo a leanas a bheidh ag teastáil ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát/réigiúnach sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma: | In ainneoin a bhfuil de dhóchas ann ina leith, níltear ag súil leis go bhfillfidh
  an turasóireacht ar an leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim: beidh samhlacha gnó nua ann mar thoradh ar idirspleáchas domhanda agus treochtaí níos glaise agus níos digití in iompraíocht tomhaltóirí. Measann CESE gurb iad na bearta seo a leanas a bheidh ag teastáil ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát/réigiúnach sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma: |

Tuairim rannóige

Leasú

Ní fhillfidh
  an turasóireacht ar an leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim: beidh samhlacha gnó nua ann mar thoradh ar idirspleáchas domhanda agus treochtaí níos glaise agus níos digití in iompraíocht tomhaltóirí. Measann CESE gurb iad na bearta seo a leanas a bheidh ag teastáil ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát/réigiúnach sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma:

In ainneoin a bhfuil de dhóchas ann ina leith, níltear ag súil leis go bhfillfidh
  an turasóireacht ar an leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim: beidh samhlacha gnó nua ann mar thoradh ar idirspleáchas domhanda agus treochtaí níos glaise agus níos digití in iompraíocht tomhaltóirí. Measann CESE gurb iad na bearta seo a leanas a bheidh ag teastáil ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus na mBallstát/réigiúnach sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma:

Toradh na vótála:

| Ar son: | 77 |
| --- | --- |
| In aghaidh: | 91 |
| Staonadh: | 20 |

Ar son:

77

In aghaidh:

91

Staonadh:

20

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/11 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/11

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Tionchar COVID-19 ar na cearta bunúsacha agus ar an smacht reachta ar fud an Aontais agus ar thodhchaí an daonlathais

(tuairim féintionscnaimh)

(2022/C 275/02)

| Rapóirtéir: | José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Rapóirtéir: | Cristian PÎRVULESCU |

Rapóirtéir:

José Antonio MORENO DÍAZ

Rapóirtéir:

Cristian PÎRVULESCU

| Cinneadh ón Tionól Iomlánach | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Riail 32(2) de na Rialacha Nós Imeachta |
| | Tuairim féintionscnaimh |
| Rannóg atá freagrach | Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht |
| Dáta a glactha sa rannóg | 10.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 205/7/5 |

Cinneadh ón Tionól Iomlánach

25.3.2021

Bunús dlí

Riail 32(2) de na Rialacha Nós Imeachta

Tuairim féintionscnaimh

Rannóg atá freagrach

Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht

Dáta a glactha sa rannóg

10.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

205/7/5

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Cuireann CESE in iúl gur cúis mhór imní dó an tionchar atá ag COVID-19 ar bheatha, ar shábháilteacht, ar leas agus ar dhínit na ndaoine uile a bhfuil cónaí orthu san Aontas. Is cúis mhór imní dó freisin an tionchar a bheidh ag COVID-19 ar dhaoine aonair agus ar phobail ar fud an domhain, go háirithe sna tíortha sin nach bhfuil an bonneagar sláinte, sóisialta agus oideachais cuí acu le dul i ngleic leis an bpaindéim. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ní mór freagairt an Aontais agus na mBallstát aghaidh a thabhairt ar na leochaileachtaí sistéamacha a bhaineann le bonneagar sláinte na hEorpa i bhfianaise soghluaisteacht mhéadaithe agus dóchúlacht mhéadaithe galar zónóiseach contúirteach. Thairis sin, ba cheart iarrachtaí chun dul i ngleic leis an bpaindéim a bheith ann i gcomhthráth le córas ceart tacaíochta sóisialta agus eacnamaíoch a chur ar bun chun na héifeachtaí suaiteacha lena mbaineann a mhaolú. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Faoi mar atá curtha in iúl cheana ag CESE, tá an tAontas Eorpach bunaithe ar chomhluachanna Eorpacha atá doshannta i ngach cás, mar atá meas ar dhínit an duine agus ar chearta an duine, an tsaoirse, an daonlathas, an comhionannas agus an smacht reachta (1). Ní féidir na luachanna sin a ligean i ndearmad agus aghaidh á tabhairt ag an Aontas Eorpach agus a Bhallstáit ar éigeandáil a mbíonn dúshláin eacnamaíocha, shóisialta agus oideachais mar thoradh uirthi. Cé gur gá freagairt ar shlí ghasta don ghéarchéim atá ann faoi láthair agus gur gá bearta eisceachtúla a dhéanamh atá teoranta ó thaobh ama de, ní féidir leis na bearta sin teacht salach ar an smacht reachta agus ní féidir leo an daonlathas, scaradh na gcumhachtaí agus cearta bunúsacha chónaitheoirí na hEorpa a chur i mbaol (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ba cheart don Aontas a bheartais, a straitéisí agus a chláir a ailíniú chun téarnamh cothrom agus cuimsitheach ón ngéarchéim a shaothrú, d’fhonn cóineasú aníos a bhaint amach i dtaca le caighdeáin leighis, shóisialta, eacnamaíocha agus dhaonlathacha. I gcomhthéacs na n-iarrachtaí a rinneadh leis an ionstraim dar teideal NextGenerationEU chun an damáiste eacnamaíoch agus sóisialta is déanaí ó phaindéim an choróinvíris a dheisiú, athdhearbhaíonn CESE go dtacaíonn sé leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh rialacháin lena gcruthófar uirlis nua lena bhféadfaí bearta ceartaitheacha eacnamaíocha a dhéanamh maidir le Ballstáit a dhéanann sáruithe tromchúiseacha leanúnacha ar na luachanna a liostaítear in Airteagal 2 (3). Thairis sin, tá coincheap níos leithne maidir leis an smacht reachta de dhíth, lena gcuimseofar cosaint na gceart bunúsach agus lena ráthófar go ndéanfar an daonlathas iolraíoch a chosaint. Tá an smacht reachta i ndlúthnasc triantánach, idirspleách le cearta bunúsacha agus leis an daonlathas agus ní féidir iad a scaradh óna chéile. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ba cheart d’institiúidí an Aontais agus do rialtais na mBallstát leas a bhaint as na hinstitiúidí idirphlé shóisialta agus shibhialta atá ann cheana chun eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus na comhpháirtithe sóisialta a rannpháirtiú go hiomlán chun spás daonlathach iolraíoch a chruthú inar díol sásaimh iad físeanna agus léirmheasanna éagsúla, agus lena ngabhann coimircí chun srian a chur le hiomadú na bréagnuachta agus le dioscúrsa antoisceach dochosanta, dioscúrsa nach bhfuil údar cuí leis atá bunaithe ar theoiricí comhcheilge agus nach dtacaíonn le cearta an duine. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ba cheart do na rialtais an bunús dlí dá mbearta a shainaithint go soiléir. Maidir le haon athchóiriú ar dhlíthe éigeandála sláinte nó ar rialacha gaolmhara atá ann cheana nó le tabhairt isteach cinn nua, lena n-áirítear rialacha ullmhúcháin le haghaidh paindéimí amach anseo, ba cheart teorainneacha agus coinníollacha sainráite a leagan síos agus foráil shainráite a dhéanamh do ghrinnscrúdú parlaiminteach agus d’athbhreithniú breithiúnach ar chomhréireacht na mbeart agus ar a mhéid a chomhlíonann siad na caighdeáin náisiúnta agus idirnáisiúnta maidir le cearta an duine. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ba cheart na rialacha agus na beartais a bhaineann le COVID-19 a bheith soiléir, comhleanúnach agus comhsheasmhach a mhéid is féidir, agus ba cheart faisnéis fúthu a sholáthar ar bhealach tráthúil; ba cheart rannpháirtíocht na sochaí sibhialta lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, agus an comhairliúchán leo, a dhíriú ar rialacha agus beartais a fhorbairt; agus réasúnaíocht fhianaise-bhunaithe a chur san áireamh. Ba cheart do phrionsabal sin na soiléireachta treoir a thabhairt freisin maidir le sásraí intuartha a bhunú — lena mbaineann na coimircí riachtanacha uile nós imeachta agus substainteacha a bhaineann leis an daonlathas — ionas go mbeidh sé réidh chun freagairt ar bhealach dea-eagraithe ar phaindéimí, ar ghéarchéimeanna sláinte nó ar thubaistí nádúrtha a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo. Ba cheart rochtain a bheith ag gach cuid den tsochaí lena n-áirítear grúpaí teangacha mionlaigh ar rialacha, beartais agus aon fhaisnéis ábhartha a bhaineann leo. I gcás inar gá athruithe beartais a dhéanamh, ba cheart na hathruithe sin a fhógairt luath a dhóthain roimh ré trí bhealaí éagsúla oifigiúla agus poiblí, chun an t-am a thabhairt do dhaoine ullmhú agus a n-iompar a oiriúnú dá réir. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ba cheart é a bheith riachtanach do na hairí rialtais a mbeadh sé de chúram orthu bearta paindéime a thabhairt isteach tuairisciú rialta a thabhairt don pharlaimint. Ba cheart do pharlaimintí na mBallstát coistí, coimisiúin nó grúpaí a bhunú chun grinnscrúdú a dhéanamh ar bhearta COVID-19 agus chun tuarascálacha rialta a chur ar fáil do pharlaimintí agus do chomhthionóil ionadaíocha áitiúla agus réigiúnacha. Ba cheart díospóireacht pharlaiminteach ar na tuarascálacha sin agus freagraí ón rialtas a bheith riachtanach freisin chun maoirseacht ar ghníomhaíocht rialtais a áirithiú. Ba cheart do na stáit rochtain ar an gceartas a áirithiú trí bhreithiúnacht neamhspleách a ráthú agus trí na cúirteanna a chumasú obair ar líne agus cianobair a dhéanamh sa bhreis ar thacaíocht a chur ar fáil do dhlíthithe leochaileacha, d’fhinnéithe nó dóibh siúd atá faoi réir imeachtaí coiriúla nó sibhialta. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Tá cearta bunúsacha, an smacht reachta agus meas ar an daonlathas leagtha síos sa Chonradh ar an Aontas Eorpach, sa Chairt Eorpach um Chearta Bunúsacha, agus i ngealltanais an dlí idirnáisiúnta arna nglacadh ar bhonn ceannasach ag Ballstáit uile an Aontais. Faoin dlí idirnáisiúnta, tá sé d’oibleagáid ar gach Stát cearta an duine a urramú, a chosaint agus a chaomhnú. Tá na luachanna sin bunúsach, idirspleách ar a chéile agus treisíonn siad a chéile. Is oibleagáidí idirnáisiúnta iad seo; ní idé-eolaíocht é. Dá bhrí sin, cé gur réasúnach an ní é díospóireachtaí a bheith ann maidir leis na nósanna imeachta chun cearta an duine a chur chun feidhme ar an mbealach is fearr, níor cheart prionsabal na hurraime a phlé sna díospóireachtaí polaitiúla sin. Ar an gcaoi chéanna, tá sé d’oibleagáid ar na húdaráis freagairt ar ghéarchéimeanna sláinte poiblí. Ní mór do na húdaráis a áirithiú go mbeidh na freagairtí a chuirfidh siad ar fáil faoi réir díospóireacht dhaonlathach chuí, comhairliúchán poiblí agus formhaoirseacht pharlaiminteach. Áirítear leis sin nach mór dul i ngleic leis an mbréagnuacht lena n-áirítear i gcás ina eascraíonn an nuacht sin as rún go mbainfí an bonn den fhreasúra polaitiúil, rud a d’fhéadfadh an bonn a bhaint de fhreagairt éifeachtach ar éigeandáil phaindéimeach. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Cuireann CESE i dtábhacht nach leor go fóill leibhéal na rannpháirtíochta iarbhír den chuid is mó agus nár chuir na próisis ar chumas eagraíochtaí na sochaí sibhialta tionchar leordhóthanach a imirt d’ainneoin na rúin is fearr a bheith mar bhonn ag an ionstraim NextGenerationEU agus ag na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, agus d’ainneoin oscailteacht an Choimisiúin Eorpaigh go mbeadh eagraíochtaí na sochaí sibhialta, na comhpháirtithe sóisialta agus na geallsealbhóirí rannpháirteach iontu (4). Is é an baol atá ann, fiú má chuirtear an plean chun feidhme go rathúil, go gcuirfear an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach chun cinn, go spreagfaidh sé fás sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ach nach gcuirfear feabhas ar an staid dheacair ina bhfuil daoine sa lá atá inniu ann, agus aghaidh á tabhairt acu ar an dífhostaíocht, ar chaillteanas ioncaim, agus ar an meath atá ag teacht ar dhálaí sláinte, maireachtála agus oibre, agus ar an neamhionannas atá ag dul i méid. Ba cheart na Pleananna Athléimneachta a chur faoi réir measúnuithe tionchair dáileacháin láithreach agus ba cheart na torthaí a phlé le heagraíochtaí na sochaí sibhialta, le comhpháirtithe sóisialta agus le geallsealbhóirí ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Cuireann CESE i dtábhacht an nasc idir an daonlathas, an smacht reachta agus cearta bunúsacha a chosaint agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Mar a cuireadh in iúl cheana, ba cheart dea-bhail agus cearta bunúsacha na saoránach a bhunú ar shamhail shóisialta atá coiteann comhsheasmhach agus atá sách solúbtha chun freastal ar thraidisiúin náisiúnta éagsúla agus ar thaithí náisiúnta éagsúil i gcomhréir le luachanna, prionsabail agus spriocanna an Chonartha agus Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, agus leis an gcomhdhearcadh athnuaite agus réamhbhreathnaitheach lena mbaineann (5). Agus faireachán á dhéanamh ar chur chun feidhme Phlean Gníomhaíochta an Cholúin, ba cheart éifeachtaí forleathana suaiteacha na paindéime a chur san áireamh. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Géarchéim dhomhanda a bhí sa phaindéim agus is cinnte go mbeidh iarmhairtí marthanacha ach neamhchothroma aici ar chatagóirí éagsúla an daonra. Ba cheart é a bheith de thosaíocht tacú le pobail leochaileacha, i gcomhréir leis an bprionsabal “gan aon duine a fhágáil ar lár”, agus ba cheart aird ar leith a thabhairt ar oibrithe leochaileacha agus ar chomhlíonadh Phrionsabal 14 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta maidir le híosioncam. Ba cheart dlús a chur freisin leis an tacaíocht a chuirtear ar fáil do ghnólachtaí a raibh tionchar ag an bpaindéim orthu, go háirithe do na gnólachtaí sin a ndearnadh difear díréireach dóibh agus do na gnólachtaí sin a bhfuil deacrachtaí acu fanacht i seirbhís, mar shampla FBManna. Ba cheart aghaidh a thabhairt freisin ar na héifeachtaí ar fhiontair an gheilleagair shóisialta, a raibh tionchar mór ag an ngéarchéim orthu (6). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Creideann CESE gur cheart tionscnamh ar mhórscála a chur san áireamh sa Phlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach chun oideachas maidir leis an daonlathas agus le cearta bunúsacha a chothú, rud atá ríthábhachtach chun luachanna daonlathacha agus saoránacht ghníomhach a chosaint. Ba cheart an tionscnamh a bheith cuimsitheach agus dírithe ar gach saoránach, agus béim ar leith á leagan ar dhaoine óga. |
| --- | --- |

1.13.

2.   An smacht reachta

| 2.1. | Tá critéir shoiléire ann chun measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht aon ghníomhaíocht stáit le prionsabail an smachta reachta, agus tá sé riachtanach go n-urramófaí na prionsabail sin le linn gnáthamanna, agus go háirithe le linn éigeandálaí. Is iad na critéir sin dlíthiúlacht, deimhneacht dhlíthiúil, úsáid threallach cumhachtaí feidhmiúcháin a thoirmeasc, agus cuntasacht na rialtas i leith an dlí arna ráthú le rialú breithiúnach agus parlaiminteach (7). Ní mór úsáid cumhachtaí éigeandála a bheith riachtanach, comhréireach agus sealadach, agus ní mór i gcónaí í a bheith faoi réir ní hamháin teorainneacha dhlí bunreachtúil na tíre, ach faoi réir na gcaighdeán a leagtar síos leis an dlí Eorpach agus leis an dlí idirnáisiúnta freisin. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | De dheasca phaindéim COVID-19, tá dúshláin chasta roimh chórais dlí, pholaitiúla, shóisialta, sláinte agus oideachais na mBallstát uile. I dtimpeallacht chomh dúshlánach sin, d’fhéadfaí glacadh leis nach féidir ardleibhéal comhlíonta leis an smacht reachta a bhaint amach. Mar sin féin, léiríonn fianaise atá ag teacht chun cinn laistigh den Eoraip agus lasmuigh di gur bhain na stáit sin a choinnigh próiseas beartais agus reachtach a urramaíonn an smacht reachta tairbhe as bainistíocht níos dearfaí ar an éigeandáil sláinte, go raibh rátaí mortlaíochta agus ionfhabhtaithe níos ísle acu, agus go raibh ardleibhéil muiníne poiblí as an rialtas freisin, rud atá riachtanach don fhreagairt is éifeachtaí ar ghéarchéimeanna (8). Ba cheart do phrionsabail an smachta reachta treoir a thabhairt d’aon rialtas daonlathach agus iad ag freagairt go dlisteanach agus go héifeachtach ar an ngéarchéim sláinte reatha agus ar ghéarchéimeanna comhchosúla amach anseo freisin, b’fhéidir. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Maidir le freagairtí paindéime na mBallstát, tháinig ábhair imní chun cinn i dtaca le trí phríomhphrionsabal atá i gcroílár an smachta reachta: (1) prionsabal na dlíthiúlachta; (2) prionsabal na deimhneachta dlíthiúla; agus (3) prionsabal na cuntasachta don dlí (9). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Maidir le dlíthiúlacht, sainaithníodh roinnt saincheisteanna i dtaca le freagairtí rialtais, ar an leibhéal náisiúnta agus fonáisiúnta, lena n-áirítear na saincheisteanna seo a leanas: gníomhaíocht arna déanamh gan bunús dlí ná údarú reachtach; “staid éigeandála” a shuíomh agus/nó a leathnú agus sárú dealraitheach á dhéanamh ar na creataí bunreachtúla náisiúnta; úsáid na mbunús dlí ag an bhfeidhmeannas ar bhealach nach mbeartaítear iad a úsáid; agus srianta ar chearta bunúsacha a glacadh agus sárú dealraitheach á dhéanamh ar fhorálacha bunreachtúla nó idirnáisiúnta maidir le cearta an duine. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ar na bearta náisiúnta a bhfuil fadhbanna ag baint leo i ndáil le deimhneacht dhlíthiúil, áirítear bearta sriantacha a thabhairt isteach nach bhfuil léirmhíniú soiléir ag baint leo; contrárthachtaí idir beartas rialtais agus bunbhearta dlíthiúla; agus athruithe a thagann chomh minic sin ar an dlí go mbíonn sé thar a bheith deacair ag gnáthshaoránaigh tuiscint a fháil ar cad is féidir agus cad nach féidir leo a dhéanamh. I gcás éigeandála, tagann méadú ar an riosca agus ar an éiginnteacht, agus is faoin rialtas — agus na húdaráis phoiblí i gcoitinne — atá sé treoir shoiléir a chur ar fáil don phobal maidir leis an méid is féidir agus nach féidir leo a dhéanamh go dlíthiúil. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Maidir le cuntasacht don dlí, is féidir fadhbanna a bhaineann le formhaoirseacht pharlaiminteach agus bhreithiúnach ar ghníomhaíocht rialtais a bhaineann le COVID-19 a fheiceáil in imeallú na bparlaimintí. Roimh mhí Feabhra 2021, cuireadh coistí parlaiminteacha speisialaithe ar bun, foilsíodh tuarascálacha agus bhí díospóireachtaí rialta sceidealaithe maidir le bearta a bhaineann le COVID-19 i níos lú ná leath de Bhallstáit an Aontais, agus rinneadh grinnscrúdú nó leasuithe ar bhearta rialtais (e.g. trí dhíospóireacht nó vótáil sa pharlaimint) ag parlaimintí i níos lú ná an tríú cuid de na cásanna sin (10). Is é an t-athbhreithniú breithiúnach an próiseas trína gcinntíonn cúirteanna go ngníomhaíonn na rialtais go dleathach, agus tá tábhacht ar leith ag baint leis le linn géarchéime, nuair a d’fhéadfadh srianta tromchúiseacha a bheith ar chearta bunúsacha. Cuireadh roinnt ábhar imní in iúl ar fud an Aontais maidir le héifeachtacht an athbhreithnithe bhreithiúnaigh agus maidir le rochtain ar cheartas i gcomhthéacs bhearta COVID-19 (11). De dheasca dhúnadh na gcúirteanna, agus leis an srian ar rochtain ar chúirteanna do chineálacha áirithe imeachtaí, rinneadh dochar do chumas na saoránach a ndíospóidí a réiteach, agus bhain sé an bonn de rochtain ar an gceartas go háirithe i gcás ina raibh tionchar díréireach ag na bearta a tugadh isteach mar fhreagairt ar an bpaindéim ar na baill is leochailí sa tsochaí. Bhí córais bhreithiúnacha i bhformhór na mBallstát neamhullamh don ghéarchéim mar gheall ar leibhéal íseal a ndigiteála agus toisc nach raibh dóthain faisnéise ar fáil i gcodanna áirithe den tsochaí, go háirithe i ngrúpaí leochaileacha, maidir leis an gcaoi a n-oibríonn na breithiúna agus, dá bhrí sin, ní raibh rochtain acu orthu. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Féadfar a bhaint de thátal as ar deireadh gur féidir leis an smacht reachta an ghníomhaíocht is éifeachtaí a threorú mar fhreagairt ar éigeandálaí sláinte poiblí (12), agus gur luach ríthábhachtach é, ní hamháin i ngnáthamanna, ach go mb’fhéidir gur mó an tábhacht a bhaineann leis i dtráth géarchéime freisin. I gcomhthéacs na n-iarrachtaí a rinneadh leis an ionstraim dar teideal NextGenerationEU chun an damáiste eacnamaíoch agus sóisialta is déanaí ó phaindéim an choróinvíris a dheisiú, athdhearbhaíonn CESE go dtacaíonn sé leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh rialacháin lena gcruthófar uirlis nua lena bhféadfaí bearta ceartaitheacha eacnamaíocha a dhéanamh maidir le Ballstáit a dhéanann sáruithe tromchúiseacha leanúnacha ar na luachanna a liostaítear in Airteagal 2 (13). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Cearta bunúsacha

| 3.1. | Chuir paindéim COVID-19 brú ollmhór ar na hinstitiúidí agus ar na bonneagair uile a thacaíonn le cearta bunúsacha san Aontas agus a chosnaíonn na cearta sin. Cuireadh beatha, sláinte agus folláine fhormhór na ndaoine ar an mór-roinn i mbaol agus tháinig méadú ar an mbaol bochtaineachta mar gheall ar na seirbhísí leighis a bhí ag dul in olcas go tapa agus an ghéarchéim shocheacnamaíoch ar mhórscála. Buaileadh grúpaí áirithe go dona toisc iad a bheith thíos leis an suaitheadh nithiúil leanúnach ar sheirbhísí sóisialta a bhí mar thoradh ar an tearc-chistiú fadtéarmach agus easpa ullmhachta an chórais chun dul i ngleic le géarchéimeanna. I ndáil leis an méid sin, iarrann CESE an athuair go mbeadh creat Eorpach ceangailteach ann le haghaidh íosioncam réasúnta san Eoraip (14). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ba cheart don Aontas Eorpach agus dá Bhallstáit dul i mbun dianmhachnamh ar an tsochaí maidir le bunús na géarchéime agus maidir leis na cúiseanna a raibh an tóin ar tí titim as an gcuid is mó de chórais sláinte na hEorpa mar gheall ar an bpaindéim. Tar éis blianta de bheartais déine, bhí nós ginearálta dí-infheistíochta in earnáil na sláinte agus i bpríomhsheirbhísí sóisialta eile (cúnamh do dhaoine spleácha agus leochaileacha, tithe altranais, etc.), lenar cruthaíodh fadhb ollmhór dhosheachanta a chuaigh ó smacht ar fad in am an mhórdhúshláin sláinte. Agus an Chomhdháil ar Thodhchaí na hEorpa ag dul ar aghaidh, ba cheart iad siúd ar fad lena mbaineann a spreagadh chun ceachtanna a fhoghlaim ón ngéarchéim seo d’fhonn an bealach a réiteach d’atógáil an stáit leasa. Ní bheidh brí ar bith leis an bhfocal “athléimneacht” mura ndéantar gach iarracht samhail shochaíoch Eorpach athghinte a thógáil agus daoine i gcroílár na samhla sin. Ní mór don Aontas Eorpach a bheith ullamh do ghéarchéimeanna a bheidh ann amach anseo ó thaobh na cinnteoireachta, na nósanna imeachta trédhearcacha, na mbeartas agus na n-acmhainní airgeadais de. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Cuireadh dúshlán roimh chosaint na gceart a chumhdaítear sa Chairt um Chearta Bunúsacha de dheasca na géarchéime agus na bhfreagairtí beartais, go háirithe iad siúd a bhaineann le cúram sláinte a sholáthar, a bhaineann leis an neamh-idirdhealú, an comhionannas inscne, cearta an linbh, cearta daoine scothaosta agus cearta daoine faoi mhíchumas, chomh maith leis na cearta a bhaineann le dálaí oibre cothroma, slándáil shóisialta agus cúnamh sóisialta. Ar an drochuair, i réimse an chomhionannais inscne, bhí mná faoi ghannionadaíocht i struchtúir chinnteoireachta ad hoc a cuireadh ar bun chun dul i ngleic le COVID-19 agus b’iomaí measúnú tionchair a raibh easpa béim inscne-shonrach iontu. Ní mór freisin aitheantas sainráite a thabhairt do thionchar díréireach na paindéime agus na mbeart gaolmhar ó thaobh inscne de. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Is ábhar mór imní don Choiste cearta an linbh, go háirithe cearta a bhaineann le rochtain ar oideachas agus ar thacaíocht shóisialta. Mar a mhol CESE cheana féin, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar thionchar COVID-19 ar chearta, leas agus forbairt intleachtúil agus mhothúchánach leanaí (15). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Athdhearbhaíonn CESE an moladh a rinne sé ina thuairim Straitéis Nua maidir leis an gCairt um Chearta Bunúsacha a Chur Chun Feidhme gur cheart don Choimisiún tuarascáil 2022 a dhíriú ar éifeachtaí COVID-19 ar chearta bunúsacha, go háirithe na cearta sin a bhaineann le dea-bhail shocheacnamaíoch (16). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Tá freagracht mhór ar an Aontas Eorpach cearta an duine a chur chun cinn agus a chosaint ar fud an domhain. I gcomhthéacs phaindéim COVID-19, creideann CESE freisin go bhféadfadh an tAontas níos mó a dhéanamh chun cabhrú leis an domhan dul i ngleic leis an bpaindéim. Is díol sásaimh do CESE iarrachtaí an Aontais maidir leis an bhfreagairt éigeandála ar riachtanais dhaonnúla, córais sláinte, uisce agus sláintíochta a neartú agus iarmhairtí sóisialta agus eacnamaíocha na paindéime a mhaolú, agus tacaíonn sé leis na hiarrachtaí sin. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Sa ghearrthéarma, ba cheart níos mó acmhainní a chur ar fáil chun rochtain leathan agus chothrom ar vacsaíní a áirithiú. Ní leor ar chor ar bith an 100 milliún vacsaín atá geallta ag an Aontas Eorpach do riachtanais phráinneacha fhormhór na cruinne (17). Ina cháil mar phríomhonnmhaireoir vacsaíní ar domhan, ní mór don Aontas Eorpach a bheith réidh lena chur chuige a athrú. Ní mór líon níos mó vacsaíní a tháirgeadh ar scála níos mó d’fhonn ligean do thíortha nach tíortha den Aontas Eorpach iad leibhéil vacsaínithe shábháilte a bhaint amach. Mar chuid den ghá atá le samhail nua eacnamaíoch agus shóisialta Eorpach a chruthú, ba cheart do na gníomhaithe Eorpacha uile dul i mbun machnamh domhain ar chuspóirí deiridh an mhargaidh aonair agus na mbeartas gaolmhar. Ba cheart an machnamh sin a bheith dírithe ar an duine agus breithniú a dhéanamh ar na coincheapa maidir le hearraí poiblí, sláinte chomhchoiteann, agus bealaí malartacha chun saibhreas a thomhas, lena n-áirítear coincheapa atá bunaithe ar na moltaí a rinne na comhpháirtithe sóisialta (18). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ba cheart níos mó a dhéanamh chun cearta sóisialta bunúsacha a chur chun cinn agus a chosaint, mar bhealach díreach éifeachtach chun aghaidh a thabhairt ar éifeachtaí diúltacha sláinte, sóisialta, eacnamaíocha agus oideachais na paindéime. Ba cheart Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a mheas mar fhorbairt beartais nádúrtha ar chosaint na gceart sóisialta bunúsach. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ba cheart sainordú na Gníomhaireachta um Chearta Bunúsacha agus raon feidhme na dTuarascálacha ón gCoimisiún maidir leis an Smacht Reachta a leathnú chun go gcumhdófar go hiomlán na cearta sóisialta bunúsacha sin agus go gcumasófar faireachán leordhóthanach ar urramú na gceart sin. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Cuireann CESE i dtábhacht an nasc idir an daonlathas, an smacht reachta agus cearta bunúsacha a chosaint, agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Mar a luadh roimhe seo, ba cheart folláine agus cearta bunúsacha na saoránach a bhunú ar shamhail shóisialta atá coiteann comhsheasmhach agus sách solúbtha chun gur féidir freastal ar thraidisiúin éagsúla náisiúnta agus ar thaithí éagsúil náisiúnta i gcomhréir le luachanna, prionsabail agus spriocanna an Chonartha agus Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, agus leis an gcomhdhearcadh athnuaite agus réamhbhreathnaitheach lena mbaineann (19). Agus faireachán á dhéanamh ar chur chun feidhme Phlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, ba cheart éifeachtaí forleathana suaiteacha na paindéime a chur san áireamh. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Todhchaí an daonlathais

| 4.1. | Is feiniméan domhanda í an phaindéim ach oiread leis na hiarmhairtí polaitiúla agus daonlathacha a ghabhann léi. De réir staidéar a rinneadh le déanaí, tá an tionchar ar staid an daonlathais an-tromchúiseach agus áirítear an méid seo a leanas leis sin: go bhfuil líon níos mó tíortha ag bogadh i dtreo rialachas forlámhach ná mar atá ag dul i dtreo an daonlathais; go bhfuil cúlú daonlathach le feiceáil i roinnt de na tíortha is mó; go bhfuil amhras ar shláine na bpróiseas toghcháin i roinnt tíortha; gur minic ardleibhéal tacaíochta á léiriú i measc an phobail don chúlú daonlathach; go bhfuil an t-údarásaíochas á dhoimhniú i gcórais neamhdhaonlathacha; agus go bhfuil normalú á dhéanamh ar shrianta ar shaoirsí bunúsacha de dheasca na géarchéime sláinte fada (20). Ba cheart don Aontas na patrúin dhomhanda sin a bhfuil tionchar acu ar a bheartais dhomhanda agus réigiúnacha féin a chur san áireamh agus ba cheart dó sampla daonlathach a leagan síos ar fud an domhain. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Tá todhchaí an daonlathais agus todhchaí an Aontais fite fuaite ina chéile. Tógadh an tAontas Eorpach, ag gach céim, mar ionstraim le haghaidh síochána agus comhair agus, rud atá thar a bheith tábhachtach, mar ionstraim le haghaidh an daonlathais. Ní mór dúinn a chinntiú nach ndéanfaidh na dúshláin ná an teannas uile a eascraíonn as an bpaindéim difear do cháilíocht ná d’fheidhmíocht ár gcórais dhaonlathaigh, ná, rud atá chomh tábhachtach céanna, don tiomantas chun Aontas comhtháite, daonlathach, sóisialta agus rathúil a thógáil. Fágann sin, i measc nithe eile, gur cheart tosaíocht a bheith ag reachtaíocht Eorpach ar reachtaíocht náisiúnta i gcomhréir leis na Conarthaí. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ó thús 2020, tráth a thit COVID-19 amach san Eoraip, agus iarmhairtí tubaisteacha á dtabhairt chun cinn leis, baineadh úsáid as réimsí éagsúla ionstraimí beartais chun an phaindéim a chomhrac. I bhformhór na gcásanna, rinneadh na bearta leighis, éigeandála agus riaracháin a imscaradh faoi chórais éigeandála éagsúla, agus iad éagsúil ó thaobh inneachair agus faid de. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | I gcuid mhaith tíortha san Aontas, léiríodh gur cúis mhór imní iad na cúiseanna agus na héifeachtaí a bhaineann leis na córais éigeandála sin. Ina measc sin, áirítear an neamhshuim a rinneadh de thionóil pharlaiminteacha agus áitiúla/réigiúnacha, an easpa maoirseachta ar ghníomhaíocht feidhmiúcháin, na teorainneacha ar fhaisnéis phoiblí, an easpa trédhearcachta, idirphlé sóisialta agus rannpháirtíochta, an caiteachas gan bhac agus an easpa tacaíochta do na daoine is mó atá thíos leis, lena n-áirítear baill foirne leighis. Sna tíortha a raibh leochaileachtaí móra daonlathacha acu cheana féin, chuir na córais éigeandála sin dlús leis na cleachtais a bhí ann roimhe seo (21). Sna tíortha a bhfuil córais chobhsaí dhaonlathacha acu, tá ceisteanna ardaithe maidir lena n-inoiriúnaitheacht do dhálaí nua agus maidir le héifeachtacht na mbeart a glacadh. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | De bharr na bhfreagairtí beartais, bhí leibhéal mífhaisnéise agus cur i gcoinne na mbeart sláinte nach bhfacthas riamh roimhe, idir dianghlasáil, cóireálacha agus vacsaíní. Cé gur éirigh go maith leis an Aontas i gcoitinne tacú le taighde, soláthar agus dáileadh vacsaíní, theip air an méid sin a chur in iúl go soiléir do dhaonra uile na hEorpa, rud a chuir le scaipeadh na bréagnuachta, go háirithe ag grúpaí frithvacsaínithe. D’éirigh na hinsintí chomh cumhachtach sin sna meáin shóisialta gur chuir siad isteach ar mhuinín an phobail as an gcóras sláinte agus as a ghairmithe agus chothaigh siad míshástacht i gcoinne taighdeoirí, polaiteoirí, lucht léinn agus cheannairí na sochaí sibhialta a mhol an straitéis freagartha a cheadaigh an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte. Go hiondúil, meascán de chreidimh bunaithe ar theoiricí comhcheilge a bhí ann mar aon le heaspa muiníne as an eolaíocht agus an teicneolaíocht leighis, go háirithe vacsaíní. Ar an iomlán, chinn an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta go bhfuil dlús curtha ag géarchéim COVID-19 leis an laghdú ginearálta ar mhuinín an phobail as na hinstitiúidí, rud atá ina chúis le bréagaisnéis, polarú agus neamhthoilteanas beartais phoiblí a chomhlíonadh. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | I roinnt tíortha, chuidigh na dearcthaí sin le páirtithe agus eagraíochtaí Eoraisceipteacha radacacha na heite deise a dtoghlaigh pholaitiúla a fhorbairt a thuilleadh. De réir mar a leantar den ghéarchéim leighis agus den ghéarchéim shocheacnamaíoch, leanfaidh slógadh agus tionchar na bpáirtithe sin de bheith ag méadú (22). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | I ngach tír, d’fhéadfadh an teannas a bhaineann leis an ngéarchéim sláinte agus an ghéarchéim eacnamaíoch a bheith ina chúis le deighiltí idir grúpaí éagsúla agus catagóirí éagsúla sóisialta. De réir staidéar a rinneadh le déanaí, chuaigh an phaindéim agus na hiarmhairtí a ghabhann léi i bhfeidhm ar bhealaí difriúla ar ghrúpaí éagsúla: idir óg agus aosta; grúpaí a thuairiscíonn go raibh tionchar eacnamaíoch ag COVID-19 orthu; iad siúd a cheapann gur géarchéim sláinte phoiblí den chuid is mó atá inti; grúpaí a cheapann gur cosantóir é an stát; agus iad siúd a mheasann gur stát leatromach é (23). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit a bheith ar an eolas faoi na rioscaí a thiocfaidh as géarchéim fhada. Is é an príomhdhúshlán atá roimh institiúidí an Aontais agus roimh rialtais na mBallstát an daonlathas, an smacht reachta agus cearta bunúsacha a neartú le linn na paindéime, in ainneoin an cheistithe agus an cháinte. Ní bheadh sé d’aidhm ag straitéis dhaonlathach scothaicmí polaitiúla agus rialtais a dhlisteanú, ach éifeachtacht na bhfreagairtí a choimeád agus, san am céanna, an t-iolrachas daonlathach, srianta agus ceartúcháin chuí agus léirmheasanna réasúnacha cuiditheacha sibhialta a chur chun cinn. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | I ndáil leis sin, ba cheart d’institiúidí an Aontais agus do rialtais na mBallstát leas a bhaint as na hinstitiúidí idirphlé shóisialta agus shibhialta atá ann cheana chun eagraíochtaí na sochaí sibhialta, na comhpháirtithe sóisialta, agus na geallsealbhóirí a rannpháirtiú go hiomlán agus go trédhearcach chun spás daonlathach iolraíoch a chruthú inar díol sásaimh iad físeanna agus léirmheasanna éagsúla. Cuireann CESE i dtábhacht nach leor fós leibhéal na rannpháirtíochta iarbhír, in ainneoin dhea-aidhmeanna na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta agus an ionstraim dar teideal NextGenerationEU, agus d’ainneoin go bhfuil an Coimisiún Eorpach sásta páirt a thabhairt d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, do chomhpháirtithe sóisialta agus do gheallsealbhóirí. Ní féidir tionchar leordhóthanach a bheith ag an tsochaí sibhialta ach oiread mar gheall ar na próisis atá i bhfeidhm. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Mar a moladh sa tuairim ó CESE maidir leis an bPlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach, ba cheart na nithe seo a leanas a bheith i gceist maidir leis an Daonlathas Eorpach a chur chun cinn sa bhreis ar na réimsí atá san áireamh cheana: rannpháirtíocht dhaonlathach a chothú ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil; ba cheart an tsochaí shibhialta a bheith rannpháirteach ann agus ba cheart gach gné agus réimse den daonlathas a chumhdach lena n-áirítear daonlathas an tsaothair agus cineálacha eile daonlathais. Ar a mhuin sin, creideann CESE gur cheart béim níos mó a chur ar an idirphlé sibhialta, ar réamhriachtanas é chun go mbeidh an próiseas cinnteoireachta i ndaonlathas ar bith ar ardchaighdeán mar aon leis an úinéireacht a ghlactar ina leith, agus aird chuí á tabhairt ar Airteagal 11 CAE (24). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Creideann CESE gur cheart tionscnamh ar mhórscála a chur san áireamh sa Phlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach chun oideachas maidir leis an daonlathas agus le cearta bunúsacha a chothú, rud atá ríthábhachtach chun luachanna daonlathacha agus saoránacht ghníomhach a chosaint. Ba cheart an tionscnamh a bheith cuimsitheach agus dírithe ar gach saoránach, agus béim ar leith á leagan ar dhaoine óga. |
| --- | --- |

4.11.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  Airteagal 2 den Chonradh ar an Aontas Eorpach; Ráiteas ó Luca Jahier, Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus ó José Antonio Moreno Díaz, Cathaoirleach an Ghrúpa um Chearta Bunúsacha agus an Smacht Reachta (FRRL), 15 Aibreán 2020.

1

(2)  Dearbhú ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, freagairt an Aontais ar ráig COVID-19 agus ar an gá atá le dlúthpháirtíocht nach bhfacthas a leithéid riamh i measc na mBallstát, an 6 Aibreán 2020.

2

(3)  IO C 62, 15.2.2019, lch. 173.

3

(4)  Rún ó CESE maidir le Involvement of Organised Civil Society in the National Recovery and Resilience Plans – What works and what does not?, 25.2.2021 (IO C 155, 30.4.2021, lch. 1).

4

(5)  IO C 374, 16.9.2021, lch. 38.

5

(6)  Social Economy Europe, The Impact of COVID-19 on Social Economy Enterprises, Meitheamh 2020.

6

Social Economy Europe, The Impact of COVID-19 on Social Economy Enterprises

(7)  An Chomhairle Eorpach, an Coimisiún Eorpach maidir le Daonlathas tríd an Dlí (Coimisiún na Veinéise), Respect for Democracy, Human Rights and the Rule of Law during States of Emergency: Reflections, Strasbourg, 19 Meitheamh 2020, CDL-AD(2020)014.

7

(8)  Féach mar shampla na staidéir chomparáideacha agus bunachair sonraí dhomhanda: CompCoRe le hachoimre in Jasanoff, Sheila, Hilgartner, Stephen A Stress Test for Politics: Insights from the Comparative Covid Response Project (CompCoRe) 2020, Verfassungsblog, 11 Bealtaine 2021, agus Power and the COVID-19 Pandemic, Verfassungsblog Symposium, le hachoimre in J Grogan, Power, Law and the COVID-19 Pandemic: Part I agus Part II lena dtugtar i gcrích Power and the COVID-19 Pandemic Verfassungsblog Symposium (2021).

8

(9)  J. Grogan, Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis (Democracy Reporting International, Bealtaine 2021).

9

(10)  J. Grogan, Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis (Democracy Reporting International, Bealtaine 2021).

10

(11)  J. Grogan, Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis (Democracy Reporting International, Bealtaine 2021).

11

(12)  J. Grogan agus N. Weinberg, Principles to Uphold the Rule of Law and Good Governance in Public Health Emergencies (Nóta beartais RECONNECT, Lúnasa 2020): https://reconnect-europe.eu/wp-content/uploads/2020/08/RECONNECTPB_082020B.pdf.

12

Principles to Uphold the Rule of Law and Good Governance in Public Health Emergencies

(13)  IO C 62, 15.2.2019, lch. 173.

13

(14)  IO C 190, 5.6.2019, lch. 1. Bhí an tuairim sin ó CESE faoi réir frituairime, tuairim ar diúltaíodh di ach a fuair aon cheathrú ar a laghad de na vótaí a caitheadh.

14

(15)  IO C 341, 24.8.2021, lch. 50.

15

(16)  IO C 341, 24.8.2021, lch. 50.

16

(17)  Conclúidí ón gComhairle Eorpach maidir le COVID-19, an 25 Bealtaine 2021.

17

(18)  Supplementing GDP as a welfare measure: proposed joint list by the European social partners, 3 Márta 2021.

18

(19)  IO C 374, 16.9.2021, lch. 38.

19

(20)  An Institiúid Idirnáisiúnta um Dhaonlathas agus um Chúnamh Toghchánach, The Global State of Democracy Report 2021.

20

The Global State of Democracy Report 2021

(21)  Féach Petra Guasti, The Impact of the COVID-19 Pandemic in Central and Eastern Europe. The Rise of Autocracy and Democratic Resilience, Democratic Theory, Imleabhar 7, Eagrán 2, Geimhreadh 2020: lch. 47.

21

The Impact of the COVID-19 Pandemic in Central and Eastern Europe

The Rise of Autocracy and Democratic Resilience

Democratic Theory

(22)  Féach mar shampla José Javier Olivas Osuna agus José Rama, COVID-19: A Political Virus? VOX’s Populist Discourse in Times of Crisis, Frontiers in Political Science, 18 Meitheamh 2021.

22

COVID-19: A Political Virus? VOX’s Populist Discourse in Times of Crisis

Frontiers in Political Science

(23)  Ivan Krastev agus Mark Leonard, Europe’s Invisible Divides: How COVID-19 is Polarizing European Politics, Nóta Beartais ECFR, Meán Fómhair 2021.

23

Europe’s Invisible Divides: How COVID-19 is Polarizing European Politics

(24)  IO C 341, 24.8.2021, lch. 56.

24

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/18 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/18

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Dúshláin shóisialta a bhaineann le glasú an mhuiriompair agus an iompair uiscebhealaí intíre

(tuairim féintionscnaimh)

(2022/C 275/03)

| Rapóirtéir: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Pierre Jean COULON

| Cinneadh ón Tionól Iomlánach | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Riail 32(2) de na Rialacha Nós Imeachta |
| | Tuairim féintionscnaimh |
| Rannóg atá freagrach | Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise |
| Dáta a glactha sa rannóg | 2.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 207/1/2 |

Cinneadh ón Tionól Iomlánach

25.3.2021

Bunús dlí

Riail 32(2) de na Rialacha Nós Imeachta

Tuairim féintionscnaimh

Rannóg atá freagrach

Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise

Dáta a glactha sa rannóg

2.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

207/1/2

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Tá CESE ag athdhearbhú go dtacaíonn sé leis na conclúidí agus na moltaí a leagtar amach sa tuairim Tionscnamh muirí FuelEU (1) agus sa tuairim NAIADES III (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | Sna réimsí sin, “beidh dlúthchomhar leis na páirtithe leasmhara ar fad sa bhraisle mhuirí agus sa slabhra soláthair riachtanach chun an sprioc sin a bhaint amach ar deireadh”. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | Is amhlaidh an cás maidir le “spéis i gcruthú críochfort idirmhódúil”, rud atá riachtanach agus a chumasófar “forbairt iompair uiscebhealaí intíre i gcathracha a chuidíonn leis an gcáilíocht saoil a fheabhsú”. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.2. | Measann CESE nach mór sláinte agus cáilíocht saoil daoine a bhfuil cónaí orthu i limistéir atá gar do sheolbhealaí loingseoireachta nó do chalafoirt a chur san áireamh agus an muiriompar agus an t-iompar uiscebhealaí intíre á nglasú. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Mar thoradh air sin, ní mór d’údaráis chalafoirt, d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha agus do gheallsealbhóirí iompair oibriú i gcomhpháirt le chéile chun athmhachnamh a dhéanamh ar na naisc idir cathracha, calafoirt agus oibreoirí iompair. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ní fhéadfar tabhairt faoin aistriú glas go dtí go mbeidh oiliúint leordhóthanach curtha ar fáil d’fhostaithe. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Tá na moltaí sin bunriachtanach chun cur leis an ngeilleagar gorm amach anseo. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Réamhrá

| 2.1. | Leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún Eorpach dar teideal “NAIADES III” maidir le huiscebhealaí intíre san Eoraip a nuachóiriú, a foilsíodh an 24 Meitheamh 2021, agus an togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le breoslaí inathnuaite a úsáid sa mhuiriompar, a foilsíodh an 14 Iúil 2021, ar a dtugtar “Tionscnamh muirí FuelEU”, tá tús á chur le dícharbónú na n-earnálacha sin. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Is éard atá in NAIADES III plean gníomhaíochta arb é is aidhm dó iompar uiscebhealaí intíre a chur chun cinn trí bhíthin 35 bheart atá bunaithe ar bharúil shimplí a thug an Coimisinéir um Iompar, Adina Vālean: is é sin go bhfuil an t-iompar uiscebhealaí intíre ar cheann de na modhanna iompair is tíosaí ó thaobh CO2 de agus go bhfuil ról ríthábhachtach ag uiscebhealaí intíre maidir le dícharbónú na gcóras iompair. Bíodh sin mar atá, ní iompraítear ach 6 % de lastas an Aontais ar aibhneacha agus ar chanálacha d’ainneoin go bhfuil 41 000 ciliméadar i ngréasán na n-uiscebhealaí intíre. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Is é an uaillmhian a leagtar amach sa Teachtaireacht líon níos mó earraí a iompar ar aibhneacha agus cainéil na hEorpa agus an t-aistriú chuig soithí astaíochtaí nialasacha a éascú faoi 2050. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an Treoir maidir le hIompar Idirmhódúil ó 1992 (3), arb í an t-aon ionstraim dlí de chuid an Aontais a thacaíonn go díreach leis an aistriú ó iompar lasta de bhóthar go modhanna iompair astaíochtaí ísle (uiscebhealaí intíre, muiriompar agus iompar d’iarnród), ach is beag tionchar a bhí aici óir níor cuireadh chun feidhme í mar is cuí sna Ballstáit. Cúis mhór amháin a bhí leis an gcur chun feidhme neamhleor sin go raibh fíorchoimhlint i bPacáiste Soghluaisteachta 2018 idir an cuspóir chun iomaíocht chóir a bhaint amach idir fiontair agus fostaithe iompair de bhóthar sa mhargadh inmheánach (trí chabatáiste chuig críochfoirt idirmhódúla agus uathu a theorannú) agus an t-aistriú ó iompar módúil go hiompar idirmhódúil trí na costais lena mbaineann a laghdú. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Tá an togra le haghaidh Rialachán maidir le trácht loingseoireachta mar chuid den phacáiste “Oiriúnach do 55” agus tá sé d’aidhm aige laghdú 55 % a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi 2030. Tá sé dírithe go príomha ar chuspóirí laghdaithe astaíochtaí agus cuireann sé de cheangal ar oibreoirí iompair na cineálacha soithí agus an cineál breosla a úsáideann siad a admháil. Dá bhrí sin, tá sé measartha scaoilte. Is é is cúis leis sin, de réir an Choimisiúin Eorpaigh, nach mbaineann ach 10 % de na hastaíochtaí iompair san Aontas leis an muiriompar i gcoitinne. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Níl an dara rogha ag CESE ach tacú le beartas an Choimisiúin Eorpaigh maidir leis an muiriompar agus an t-iompar uiscebhealaí intíre a ghlasú. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Seo mar atá déanta aige sna tuairimí uaidh a glacadh le déanaí, Tionscnamh muirí FuelEU (4) agus NAIADES III (5). Ba mhian le CESE freisin an deis seo a thapú chun machnamh a dhéanamh ar dhúshláin shochaíocha a bhaineann le glasú an mhuiriompair agus an iompair uiscebhealaí intíre agus aird na sochaí sibhialta a tharraingt air go bhfuil pleanáil spásúil mhuirí de dhíth chun an muiriompar agus an t-iompar uiscebhealaí intíre a ghlasú i dtreo gur féidir an t-iompar a chur in oiriúint don athrú aeráide i gcomhthéacs an gheilleagair ghoirm (6). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Barúlacha ginearálta

| 3.1. | Tá dhá chuid sa tuairim féintionscnaimh seo a bhaineann le hábhair éagsúla: baineann an chéad ábhar go bunúsach le nádúr an iompair agus na gcalafort intíre agus baineann an dara hábhar le saincheisteanna sóisialta maidir le fostaithe sa mhuiriompar agus san iompar uiscebhealaí intíre. Tá CESE á chur i bhfios go láidir gur margadh earnála é an muiriompar, ón iompar áitiúil ar bhád farantóireachta ar aibhneacha agus ar bhealaí gearra farraige a fhreastalaíonn ar chathracha agus oileánraí go dtí an t-iompar fad-achair ar bhád farantóireachta, ar bhulc-iompróirí, ar longa coimeádáin agus ar longa cúrsála.
  Ní thugtar aghaidh sa tuairim seo ar na hearnálacha sin go léir ach tugtar aghaidh inti ar an ngné shochaíoch a bhaineann le saincheisteanna iompair áitiúla agus réigiúnacha. |
| --- | --- |

3.1.

Ní thugtar aghaidh sa tuairim seo ar na hearnálacha sin go léir ach tugtar aghaidh inti ar an ngné shochaíoch a bhaineann le saincheisteanna iompair áitiúla agus réigiúnacha.

| 3.2. | Tá gá le cur chuige comhtháite chun an t-iompar uiscebhealaí intíre agus an muiriompar a ghlasú, ós rud é nach mór aird a thabhairt ar na hábhair imní atá ann faoi shláinte cónaitheoirí agus oibrithe áitiúla sa bhonneagar iompair a bheidh ann amach anseo. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Dar le CESE, tá sé bunriachtanach, sa tuairim féintionscnaimh seo maidir leis na dúshláin shochaíocha a bhaineann leis an muiriompar agus an t-iompar uiscebhealaí intíre a ghlasú, go mbeidh teacht ag an gCoimisiún ar staidéir fhónta ar an tionchar a bhíonn ag gníomhaíochtaí calafort intíre agus calafort mara ar an tsláinte. Ba cheart díriú i staidéir den chineál sin ar anailís a dhéanamh ar scéimeanna um bainistíocht chomhshaoil ar mhórscála agus ba cheart moltaí a áireamh iontu maidir le hoibríochtaí calafort abhann agus calafort mara, agus saincheisteanna sláinte á gcur san áireamh. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Tá ról lárnach ag cabatáiste muirí sa chomhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach, go háirithe i gcás na n-oileán. Tá sé i bhfách le beartais arb é is aidhm dóibh astaíochtaí CO2 a laghdú, an tionchar ar an gcomhshaol a mhaolú agus prionsabal na hilmhódúlachta a chur chun cinn. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Is saincheist íogair í cáilíocht an aeir i gcalafoirt agus an tionchar atá aici ar shláinte cónaitheoirí áitiúla a fheabhsú. Tá CESE den bharúil gur den tábhacht tuilleadh forbartha a dhéanamh ar chórais soláthair leictreachais cois cladaigh i gcalafoirt intíre nó i gcalafoirt mhara, faoi mar atá déanta i gcalafort Rotterdam, i dtreo gur féidir le soithí, gan beann ar a méid, a n-innill a mhúchadh agus iad tugtha chun duga. Ar an dóigh sin, chuideofaí le sláinte cónaitheoirí agus oibrithe a chosaint. Baineann sé sin freisin le longa cúrsála a bhíonn tugtha chun duga go minic i limistéir chalafoirt láir. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ní féidir neamhaird a dhéanamh de thruailliú torainn ó ghníomhaíochtaí calafoirt mhuirí ráite go mbaineann sé sin le cáilíocht saoil cónaitheoirí, ar thaobh amháin, agus le sláinte oibrithe, ar an taobh eile. Is amhlaidh atá i gcás cónaitheoirí chúlchríoch na n-uiscebhealaí intíre. Tá dlúthbhaint idir feabhsú an iompair uiscebhealaí intíre agus forbairt shocheacnamaíoch na cúlchríche; mar sin féin, níor cheart an fhorbairt sin a bheith chun dochair do cháilíocht saoil na gcónaitheoirí, cé gur lú núis atá ag baint le hiompar uiscebhealaí intíre ná iompar de bhóthar. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ní féidir tabhairt faoi ghlasú an iompair uiscebhealaí intíre agus an mhuiriompair gan aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna a bhaineann le hoiliúint foirne, deiseanna fostaíochta agus difríochtaí idir an chaoi a gcaithfear le mná agus fir sna hearnálacha sin, nó gan aird a thabhairt ar dhúshláin shochaíocha a bhaineann leis na hathruithe móra atá tagtha chun tosaigh i ngeall ar an digiteáil agus uathoibriú gairmeacha. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Tá sé ríthábhachtach flíteanna a athnuachan ar mhaithe le spleáchas an iompair uiscebhealaí intíre ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Mar sin féin, is éard atá sa chuid is mó den earnáil sin bádóirí beaga agus fiontair bheaga agus mheánmhéide atá thíos le deacrachtaí eacnamaíocha (caillteanas láimhdeachas thart ar EUR 2,7 billiún agus laghdú 70 % ar a laghad ar iompar paisinéirí). Dá bhrí sin, má tá athnuachana flíteanna chun bheith inghlactha sa tsochaí, tá tacaíocht na mbádóirí de dhíth, rud nach n-áiritheofar ach amháin má chothaítear muinín na mbádóirí sin trí infheistíocht a dhéanamh agus tacaíocht airgeadais fhadtéarmach a thabhairt dóibh. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ar an gcúis sin, d’fhonn an t-aistriú chuig iompar astaíochtaí nialasacha ar uiscebhealaí intíre a bhaint amach, is gá ní hamháin tacaíocht airgeadais a thabhairt do bhádóirí atá ann cheana, ach is gá freisin iarrachtaí a dhéanamh chun oiliúint a chur ar fhoireann loinge atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo. Ní bheidh rath ar ghlasú an iompair uiscebhealaí intíre agus an mhuiriompair murar féidir leis an earnáil athrú ó bhonn a dhéanamh ar obair agus ar scileanna. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Barúlacha sonracha

Na calafoirt

| 4.1. | I réimse an mhuiriompair, fágann an beartas maidir le glasú an mhuiriompair gur gá athmhachnamh a dhéanamh ar na naisc idir cathracha agus calafoirt. Mar thoradh ar thionscadail forbartha atá dírithe ar gheilleagar olabhunaithe agus ar an ró-choimeádánú domhandaithe sa dara leath den 20ú haois tá calafoirt lonnaithe anois lasmuigh de chathracha toisc iad a bheith róbheag agus cruthaíodh limistéir chalafoirt thionsclaíocha ar imeall cathracha. Mar sin féin, ní mór glacadh le mórthionscadal calafoirt nó uirbeach a bheith d’aon toil nach mór, rud a chiallaíonn gur gá sraith chasta argóintí a bhaineann le spéis an phobail agus léirithe ar leith a chur san áireamh. Is rud measartha nua iad na héilimh shibhialta agus shochaíocha sin sa chaidreamh seanbhunaithe idir cathracha agus calafoirt. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Is féidir leis na húdaráis chalafoirt agus na bardais oibriú i gcomhar le chéile nó cur i gcoinne a chéile i ndáil le gnéithe sochaíocha agus comhshaoil nach féidir neamhaird a dhéanamh díobh a thuilleadh (7). I gcathracha calafoirt, áiteanna ina bhfuil soithí, cónaitheoirí, tionscail, siopaí agus gníomhaíochtaí turasóireachta taobh le chéile, tá cáilíocht an chomhshaoil agus foinsí núise ag spreagadh daoine chun gnímh. Mar shampla, bíonn innill báid ar siúl de lá agus d’oíche agus is crá croí laethúil é an truailliú aeir do chónaitheoirí áitiúla i líon mór calafoirt Eorpacha. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Scaoileann soithí lastais-paisinéirí agus báid farantóireachta ar chuid mhór bealaí farraige gás agus mínábhair cháithníneacha isteach san aer. Is núis dhofhulaingthe é an torann a ghineann innill ós torann buan é a mhéadaítear san oíche. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Is ann don fhadhb sin mar gheall air nach bhfuil leictreachas cois cladaigh le fáil ach ag cuid de na mbeart feistithe i gcalafoirt. Dá dhroim sin, tá ar roinnt soithí a ngineadóir cumhachta féin a úsáid. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Is saincheist íogair í cáilíocht an aeir i gcalafoirt agus an tionchar atá aici ar shláinte cónaitheoirí áitiúla a fheabhsú. Tá an t-éileamh sochaíoch ar bhearta coisctheacha agus ceartaitheacha maidir le cáilíocht an aeir i gceantar máguaird na gcalafort níos práinní ná riamh, lena n-áirítear ar na meáin shóisialta. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Is fíor sin freisin i gcás truailliú torainn arb iad gníomhaíochtaí calafoirt is cúis leis. Dar le CESE, ní féidir déanamh gan fardal a dhéanamh de thionchair chomhshaoil na gcalafort, go háirithe i limistéir idir an chathair agus an port, agus anailís a dhéanamh orthu agus an muiriompar agus an t-iompar uiscebhealaí intíre á nglasú. Ba cheart é sin a dhéanamh mar réamhchéim sula nglacfar aon bhearta agus fágfaidh sé go bhféadfar an ceantar idir an chathair agus an calafort a bhainistiú ó thaobh an chomhshaoil de ar dhóigh chliste. D’fhéadfadh forbairt calafort uiscebhealaí intíre cur leis an méid sin. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ní féidir leanúint ar aghaidh le glasú an mhuiriompair agus an iompair uiscebhealaí intíre gan réamh-mheasúnú a dhéanamh ar thionchar scaipeadh na n-astaíochtaí ó shoithí, fiú astaíochtaí ísealcharbóin, ar phróifíl thopagrafach limistéar an chalafoirt, ar dháileadh an daonra sna limistéir a ndéanann gníomhaíochtaí calafoirt difear dóibh, ar stáisiúin mheitéareolaíocha a bheith ann (ó tharla go mbíonn tionchar ag an aimsir ar cé acu a scaipeann nó a charnann gáis san aer) agus ar bhraiteoirí a thomhaiseann truailliú agus leibhéil torainn. |
| --- | --- |

4.7.

Fostaithe san earnáil mhuirí

| 4.8. | Ní féidir neamhaird a thabhairt ach oiread ar mhórdhúshlán eile atá roimh an tsochaí, is é sin fostaíocht agus oiliúint a chur ar fáil do mharaithe le haghaidh gairmeacha nua. In ainneoin na heaspa sonraí cruinne agus inchomparáide atá ar fáil maidir le maraithe, aithnítear go ginearálta go bhfuil ganntanas scileanna san earnáil mhuirí agus go bhfuil sé deacair poist a líonadh agus maraithe a choinneáil. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Tá easpa tarraingteacht áirithe ag baint leis an earnáil ghairmiúil sin i ngeall air, i measc nithe eile, nach bhféachtar ar an loingseoireacht a thuilleadh mar bhealach chun an domhan a fheiceáil. Is é fírinne an scéil go bhfuil an taisteal níos saoire agus níos éasca sa lá atá inniu ann. De réir staidéar neamhspleách a ullmhaíodh don Choimisiún Eorpach, meastar go bhfuil neamhréir idir an earnáil agus an gnáthshaol sóisialta agus teaghlaigh agus tá drochdhálaí oibre agus drochionchais ó thaobh dul chun cinn gairme ag baint léi, d’ainneoin an Choinbhinsiúin Oibreachais Mhuirí, 2006 (MLC 2006) lena mbunaítear dálaí íosta oibre agus maireachtála do mharaithe sa loingeas trádála domhanda (8). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Bíodh sin mar atá, léirítear le roinnt sonraí ó thuarascáil ó Comhlachais Úinéirí Long an Chomhphobail Eorpaigh go meastar, i gcodanna áirithe den tsochaí, go bhfuil an loingseoireacht mhuirí measúil agus urramach, go háirithe a bhuí le feachtais faisnéise poiblí agus deontais staidéir, i measc nithe eile. |
| --- | --- |

4.10.

Ionadaíocht na mban in earnáil an iompair

| 4.11. | Tá líon na mban atá ag obair in earnáil an mhuiriompair fós íseal agus tá siad faoi ghannionadaíocht agus is beag cosúlacht atá air go dtiocfaidh feabhas air sin. Cé is moite de roinnt tíortha Nordacha agus den Ísiltír, fostaítear mná i bpoist lena ngabhann stádas níos ísle agus tuarastail atá níos ísle ná iad sin a fhaigheann fir. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Is comhalta é CESE den phainéal Eorpach a bhfuil sé d’aidhm aige mná a imeascadh agus a chur chun cinn in earnáil an iompair i gcoitinne, lena náirítear sa mhuiriompar agus san iompar uiscebhealaí intíre. Léirítear i suirbhé de chuid Chónaidhm Oibrithe Iompair na hEorpa a bhí ar oscailt ón 7 Deireadh Fómhair go dtí an 29 Samhain 2019 nach mná iad ach 22 % de na hoibrithe uile in earnáil an iompair (9). Léirítear sa staidéar sin gur ann fós do chuid mhór bacainní san earnáil a eascraíonn as neamhionannais agus steiréitíopaí inscne. Is tionscal é an muiriompar ina raibh ceannas ag fir i gcónaí agus measann CESE gur gá é sin a athrú má táthar chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin shochaíocha roimh mhná san earnáil sin. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Deis atá i nglasú an mhuiriompair chun déanamh amhlaidh. Creideann CESE gur cheart go spreagfadh an t-athrú teicneolaíochta a d’eascródh as an nglasú sin cruthú post in earnáil an mhuiriompair agus go n-athrófaí an dearcadh ina leith ar bhealach ina n-athrófaí poist thraidisiúnta ar muir go poist le hard-bhreisluach ar talamh. Ar an dóigh sin, d’fhéadfaí níos mó ban a earcú. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Tá maraithe a bhfuil na cáilíochtaí cuí acu riachtanach lena áirithiú go mbeidh an loingseoireacht sábháilte agus neamhdhíobhálach don chomhshaol. Tá inmharthanacht na hearnála dinimiciúla sin ag brath ar an gcumas chun leanúint de líon leordhóthanach nuatheachtaithe ar ardcháilíocht a mhealladh agus maraithe a bhfuil taithí acu a choinneáil, lena n-áirítear maraithe agus grúpaí eile atá faoi ghannionadaíocht. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Tá CESE den bharúil go bhfuil gá le rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí go léir, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, má táthar chun réitigh shuntasacha inmharthana a bhaint amach i gcomhthéacs ghlasú an mhuiriompair (10). |
| --- | --- |

4.15.

Maraithe

| 4.16. | Mar sin féin, mar thoradh ar uathoibriú soithí, d’fhéadfadh laghdú ar chriú agus foireann loinge a bheith ann, rud a laghdódh an t-éileamh ar mharaithe agus, san am céanna, a mhéadódh an t-ualach oibre agus na freagrachtaí orthu siúd atá fostaithe cheana. Ní dócha go nglacfar go sóisialta leis an ionchas go ndéanfar foireann a scaoileadh chun bealaigh nó a athaicmiú. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Ina theannta sin, d’fhéadfadh an digiteáil agus an t-uathoibriú feabhas a chur ar dhálaí oibre foirne ardcháilithe a bhfuil scileanna TF agus innealtóireachta leictrí acu. A bhuí leis an digiteáil agus an t-uathoibriú, d’fhéadfaí an t-ualach riaracháin a laghdú freisin (a luaitear go minic mar fhoinse tuirse d’aerchriú) agus forbairt córas oibriúcháin gar-uathrialaigh a chumasú, rud a mbeadh tionchar aige ar uaireanta oibre agus ar tharraingteacht na loingseoireachta. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Leis an digiteáil agus an t-uathoibriú a ghabhann le glasú an mhuiriompair, tiocfaidh athrú suntasach ar an earnáil. Níl sé sin beartaithe sa ghearrthéarma, go háirithe ós rud é nach bhfuil longúinéir go hiomlán ullamh ina leith go fóill. Mar sin féin sin, tá na teicneolaíochtaí nua seo curtha in oiriúint do shoithí atá ann cheana. Cúis eile leis an drogall sin is ea an costas a bhaineann le cabhlaigh a athnuachan. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Baol eile nach féidir neamhshuim a dhéanamh de is ea go ndéanfadh athrú ar riachtanais scileanna dochar don fhostaíocht má fhágtar maraithe áirithe ar leataobh nó mura gcuirtear oiliúint cheart ar mharaithe an lae amárach. Is dúshlán mór é sin do scoileanna oiliúna cabhlaí, dúshlán nach dtabharfaidh ach iad siúd a chomhoibríonn go dlúth leis an tionscal muirí chun dul in oiriúint dá riachtanais aghaidh air. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Sa bhreis air sin, tá oiliúint leanúnach na maraithe riachtanach chun a gcuid scileanna a choinneáil cothrom le dáta agus chun an t-aistriú ó phoist ar muir go poist ar talamh a éascú, poist ar dócha go dtiocfaidh siad chun cinn i ngeall ar ghlasú an mhuiriompair. Tá sé sin ríthábhachtach chun tionchar dearfach a imirt ar an tsochaí ina hiomláine. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Mar sin féin, fágann oibrithe níos oilte a bheith ann go mbeidh méadú ar chostas an lucht saothair, go mbeidh baol ann go ndéanfar dumpáil shóisialta agus gurb iad na baill foirne is lú cáilithe a bheidh thíos léi agus go mbeidh iomaíocht éagórach i margadh an tsaothair. Tugann an méid sin le fios gur gá poist na maraithe Eorpacha a chosaint. I dtaca leis sin, féach an staidéar Seafarers and digital disruption ó 2018 (11). Is cosúil, áfach, go bhfuil líon na maraithe atá ann ag meath fad atá aois na maraithe ag dul i méid, rud a ardaíonn an cheist, an féidir leo dul in iomaíocht le maraithe neamh-Eorpacha? Is ceist faoi leith é sin ach, bíodh sin mar atá, bhí CESE ag iarraidh í a ardú sa tuairim féintionscnaimh seo. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Dá bhrí sin, tá ról lárnach ag na comhpháirtithe sóisialta maidir lena áirithiú go n-urramaítear caighdeáin saothair sa mhuiriompar nó go n-ardaítear iad, fiú. Mar sin féin, d’fhéadfaí an chómhargáil a chur i mbaol de bharr éagsúlacht na gceart saothair is infheidhme ar bord, agus í a bheith níos casta fós i ngeall ar fhorfheidhmiú dhlí an tsaothair i limistéir trasteorann má tá easpa cumarsáide, comhair agus comhordaithe idir na húdaráis éagsúla atá freagrach as faireachán a dhéanamh ar dhálaí oibre. |
| --- | --- |

4.22.

Iompar uiscebhealaí intíre

| 4.23. | In amanna, is féidir roinnt de na saincheisteanna a bhaineann le hoibrithe sa mhuiriompar a bheith ábhartha freisin i gcás oibrithe san iompar uisce intíre. Is é an difríocht gur oibreoirí féinfhostaithe níos sine iad na hoibrithe san iompar uiscebhealaí intíre den chuid is mó, mar gheall ar mheascán de ghnéithe sóisialta, eacnamaíocha agus cultúrtha (12). Tá tionchar ag an daonra atá ag dul in aois ar oibrithe freisin. Is fearr le daoine óga oibriú ar talamh, gnáthuaireanta oibre a bheith acu agus an deis a bheith acu an deireadh seachtaine a chaitheamh sa bhaile. Tá an méid sin ábhartha go háirithe in Iarthar na hEorpa, áit a bhfuil tuairim is 80 % de na cuideachtaí lasta intíre faoi úinéireacht úinéirí/oibreoirí féinfhostaithe a bhfuil uaireanta oibre neamhrialta acu. Mar thoradh air sin, tá ganntanas saothair san iompar uisce intíre, ar ábhar imní é don mhargadh paisinéirí agus don mhargadh lasta araon, agus is léire ná riamh é, go háirithe, i measc pearsanra cáilithe ar leibhéal na bainistíochta agus i measc máistrí báid cáilithe in earnáil an lasta leachtaigh. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Tugann CESE dá aire gurb iad tosca teicniúla is cúis leis an nganntanas sin freisin ó tharla go bhfuil obair an chriú loinge ag éirí níos teicniúla agus go dteastaíonn ó chuideachtaí iompair uiscebhealaí intíre oibrithe a bhfuil scileanna teicniúla acu a earcú, cé gur deacair na hoibrithe sin a aimsiú. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Má táthar chun an earnáil a dhéanamh níos tarraingtí don ghlúin óg go háirithe, ní mór bearta bunúsacha a ghlacadh, lena n-áirítear bearta de chineál soch-chultúrtha agus sochaíoch amhail comharchumainn a bhunú chun riachtanais eacnamaíocha (éifeachtúlacht, brabúsacht, ualach ard oibre) a chur ag luí le gnéithe sóisialta, cultúrtha agus sochaíocha (saol príobháideach agus sóisialta, saol an teaghlaigh, etc.) ar dhóigh níos fearr. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Ar deireadh, tá sé á chur in iúl ag CESE go mbeidh éifeachtaí ghéarchéim COVID-19, atá le brath cheana féin, ríshoiléir sna blianta atá le teacht, go háirithe de réir mar a thagann athrú ar mhargadh an tsaothair san iompar uiscebhealaí intíre mar thoradh ar ghlasú na hearnála. |
| --- | --- |

4.26.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  Tuairim ó CESE Tionscnamh muirí FuelEU (OJ C 152, 6.4.2022, p. 145).

1

Tionscnamh muirí FuelEU

(2)  Tuairim ó CESE NAIADES III (IO C 194, 12.5.2022, lch. 102).

2

NAIADES III

(3)  Treoir 92/106/CEE ón gComhairle an 7 Nollaig 1992 maidir le rialacha comhchoiteanna a bhunú le haghaidh chineálacha áirithe iompair chomhcheangailte earraí idir na Ballstáit (IO L 368, 17.12.1992, lch. 38).

3

(4)  Tuairim ó CESE Tionscnamh muirí FuelEU (OJ C 152, 6.4.2022, p. 145).

4

Tionscnamh muirí FuelEU

(5)  Tuairim ó CESE NAIADES III (IO C 194, 12.5.2022, lch. 102).

5

NAIADES III

(6)  Tuairim ó CESE Cur chuige nua maidir le geilleagar gorm inbhuanaithe san Aontas Eorpach, rapóirtéir: Simo Tiainen (IO C 517, 22.12.2021, lch. 108) agus tuairim ó CESE Nuálaíocht sa Gheilleagar Gorm, rapóirtéir Séamus Boland (IO C 12, 15.1.2015, lch. 93).

6

Cur chuige nua maidir le geilleagar gorm inbhuanaithe san Aontas Eorpach

Nuálaíocht sa Gheilleagar Gorm

(7)  Daudet, B., agus Alix, Y., Gouvernance des territoires ville-port: empreintes locales, concurrences régionales et enjeux globaux, Organisations et Territoires, 2012.

7

Gouvernance des territoires ville-port: empreintes locales, concurrences régionales et enjeux globaux

(8)  Coffey, Consultores em Transportes Inovacāo e Sistemas, Oxford Research agus World Maritime University, Study on social aspects within the maritime transport sector, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2020.

8

Study on social aspects within the maritime transport sector

(9)  https://www.etf-europe.org/make-transport-fit-for-women-to-work-in-etf-sounds-alarm-over-industrys-growing-gender-divide/

9

(10)  https://www.ecsa.eu/index.php/etf-ecsa-declaration-enhanced-participation-women-european-shipping

10

(11)  https://www.ics-shipping.org/wp-content/uploads/2018/10/ics-study-on-seafarers-and-digital-disruption.pdf

11

(12)  An Lárchoimisiúin um Loingseoireacht ar an Réin, Rapport thématique sur le marché du travail dans le secteur de la navigation intérieure européenne, Feabhra 2021.

12

Rapport thématique sur le marché du travail dans le secteur de la navigation intérieure européenne

---

III Gníomhartha ullmhúcháin

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

An 567ú seisiún iomlánach de Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa — Interactio, 23.2.2022-24.2.2022

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/24 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/24

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht san Eoraip

[COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)]

(2022/C 275/04)

| Rapóirtéir: | Paul RÜBIG |
| --- | --- |
| Comhrapóirtéir: | Panagiotis GKOFAS |

Rapóirtéir:

Paul RÜBIG

Comhrapóirtéir:

Panagiotis GKOFAS

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 182 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas |
| Dáta a glactha sa rannóg | 3.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 219/0/2 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 2.5.2022

Bunús dlí

Airteagal 182 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas

Dáta a glactha sa rannóg

3.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

219/0/2

1   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Is díol sásaimh do CESE gur leagadh luachanna agus prionsabail chomhaontaithe le haghaidh an Taighde agus na Nuálaíochta (T&N) amach sa Chomhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht san Eoraip, agus go sainaithnítear ann, ar leibhéal domhanda ginearálta, na réimsí ina ndéanfaidh na Ballstáit gníomhartha tosaíochta a fhorbairt i dteannta a chéile. Tacaíonn an Comhshocrú leis an Limistéar Eorpach Taighde (LET) nua dá réir, á chur san áireamh san am céanna gur inniúlachtaí náisiúnta iad T&N, tríd is tríd. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Tá an moladh ón gComhairle roinnte ina dhá mhórchuid, agus dírítear orthu sna ranna seo a leanas:






  1. | Luachanna agus prionsabail; |
| --- | --- | --- |

1.2.

1.

Luachanna agus prionsabail;

| 2. | Réimsí tosaíochta le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach; |
| --- | --- |

2.

Réimsí tosaíochta le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach;

| 3. | Tús áite d’infheistíochtaí sa Taighde agus Forbairt (T&F); |
| --- | --- |

3.

Tús áite d’infheistíochtaí sa Taighde agus Forbairt (T&F);

| 4. | Comhordú beartais, agus faireachán agus tuairisciú. |
| --- | --- |

4.

Comhordú beartais, agus faireachán agus tuairisciú.

| 1.3. | Amach anseo, ba cheart don Eoraip luach, gnólachtaí agus poist ardcháilíochta a chruthú ar bhonn thorthaí T&F na hEorpa. Is uirlis an-tábhachtach iad na Cearta Maoine Intleachtúla (CMI) chun gnó, brabús agus fostaíocht a chruthú don Eoraip ar bhonn thorthaí T&F na hEorpa. Ba cheart an mhórthábhacht a bhaineann le CMI agus le paitinní a chur leis an mír ar Chruthú Luacha agus ba cheart straitéis shoiléir CMI a fhorbairt don Eoraip faoi chuimsiú an Chomhaontaithe le haghaidh an Limistéir Eorpaigh Taighde nua. Ba cheart straitéis ghníomhach agus éighníomhach ceadúnas agus córas faireacháin trédhearcach do ghlan-chomhardú domhanda paitinní agus ceadúnas a bheith ag gabháil leis an mbeartas agus straitéis phaitinní ghníomhach agus éighníomhach sin. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Is díol sásaimh do CESE an iarraidh shoiléir a dhéantar sa Chomhshocrú an Limistéar Eorpach Taighde (LET) a dhoimhniú, i.e. a athrú ó bheith ag comhordú beartais náisiúnta go dtí comhtháthú níos doimhne a dhéanamh ar na beartais sin anois, agus is díol sásaimh dó freisin an iarraidh atá ann dlús a chur leis na haistrithe glasa agus digiteacha. Go dtí seo, is i sadhlanna oibre comhthreomhara is mó a rinneadh T&N in AE-27. Ní foláir na sadhlanna sin a nascadh le chéile anois trí bhíthin “píopaí cumarsáide” ollmhóra, a chaithfidh a bheith ar phríomhchuspóirí an Chomhshocraithe, dar le CESE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Braitheann CESE, i bhfianaise infheistíochtaí ollmhóra sa Taighde, Teicneolaíocht agus Nuálaíocht (TTN) san Áise (sa tSín, sa Chóiré Theas, etc.), go gcaithfidh an tAontas dlús a chur lena iarrachtaí T&N féin, go háirithe maidir le torthaí T&F a thiontú gan mhoill go táirgí agus seirbhísí nuálacha ó tá an Eoraip ag titim chun deiridh sa réimse sin, rud a tugadh chun suntais go soiléir in COM(2020) 628. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ba mhaith le CESE a chur in iúl nach mór dlús a chur le T&N san Aontas Eorpach agus nach mór an t-aistriú digiteach a bhaint amach go tapa. Léirítear i dtuarascáil ón gCoimisiún Eorpach a foilsíodh le déanaí, Scórchlár Infheistíochta Tionsclaíoch 2021 an Aontais Eorpaigh, go bhfuil méadú 18,1 % tagtha ar infheistíochtaí T&F na Síne idir 2020 agus 2021, go bhfuil méadú 9,1 % tagtha ar infheistíochtaí T&F na Stát Aontaithe sa tréimhse chéanna agus go bhfuil laghdú 2,2 % tagtha ar infheistíochtaí T&F in AE-27. Caithfidh na haistrithe sin a bheith cothrom agus cóir, gan aon ghrúpa den tsochaí shibhialta a fhágáil ar lár, go háirithe saoránaigh leochaileacha, saoránaigh Eorpacha a bhfuil cónaí orthu i réigiúin iargúlta nó na comhpháirtithe sóisialta. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Faoi mar a tugadh chun suntais sa Limistéar Eorpach Taighde nua, agus sa Chomhshocrú, tá fís nua de dhíth ar an Aontas i ndáiríre, i.e. Comhaontú Nua le haghaidh LET an Aontais Eorpaigh. Mura ndéantar ach leanúint den tseanstraitéis TTN, mar atá, leanfaidh an tAontas de bheith ag titim chun deiridh ar SAM agus an Áise (an tSín, an Chóiré Theas, etc.) ó thaobh T&N de. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Níl ach sciar teoranta de dhaonra an Aontais Eorpaigh (an “seandream céanna a bhíonn ag plé le T&N”, agus iad sin amháin) ag plé le beartais T&N an Aontais go dtí seo. Mar sin féin, cuireann an taighde socheacnamaíoch nua-aimseartha i bhfios a ríthábhachtaí a bheidh an triantán Eolaíocht-Teicneolaíocht-Sochaí d’fhonn feidhmiú go maith i réimse na Teicneolaíochta agus na Nuálaíochta. D’fhonn cur go nithiúil leis an gcuspóir seasamh an Aontais ar an leibhéal domhanda a neartú, tá CESE ag iarraidh go n-áireofaí, de réir mar is iomchuí, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, na comhpháirtithe sóisialta agus eacnamaíocha (go háirithe eagraíochtaí a dhéanann ionadaíocht ar MFBManna) ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta san fhaireachán a dhéanann an Coimisiún Eorpach ar na gníomhaíochtaí a rinne Fóram nua LET cheana féin in 2022 agus tionscnaimh ghaolmhara amhail na Painéil Saoránach Eorpach nua mar chuid den Chomhdháil ar Thodhchaí na hEorpa. Tá tábhacht le coincheap an triantáin eolais mar a thugtar air (Ardoideachas, Buntaighde agus Taighde Feidhmeach, Tráchtálú na nuatheicneolaíochta ag Lucht Tionscail) chun borradh a chur faoi T&N, agus is maith linn a fheiceáil go bhfuil tagairt dó i gComhshocrú an Choimisiúin don Taighde agus don Nuálaíocht. Is den tábhacht a chinntiú go gcuimseofar oibrithe san ionad oibre – maille le saoránaigh leochaileacha – laistigh den choincheap sin de rannpháirtíocht shochaí shibhialta an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Laistigh den Chomhshocrú nua don Taighde agus don Nuálaíocht, ní mór don Eoraip a bheith á réamhullmhú féin le haghaidh cultúr níos fiontraíche chun go ndéanfar gnólachtaí nuálacha a théann i bhfiontar a spreagadh, mar atá MFBManna chomh maith le gnólachtaí nuathionscanta. Is é an t-aistriúchán ar an sean-mhana “ní spraoi go riosca”, ó thaobh na nuálaíochta de, “gan riosca, ní thiocfaidh ann do ghnólachtaí nua ná do phoist nua”. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Is iomaí doiciméad agus clár Coimisiúin atá ann maidir le T&N. Ba mhór ag CESE, dá réir sin, dá soiléireodh an Coimisiún na hidirnascachtaí idir a chuid doiciméad uile maidir le T&N, lena n-áirítear an Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht, an Limistéar Eorpach Taighde nua, na Misin Eorpacha, Plean Téarnaimh agus Athléimneachta an Aontais Eorpaigh agus Fís Eorpach i gcoitinne. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Agus, ar deireadh, is mian le CESE a chur in iúl gur cheart Comhshocrú an Aontais Eorpaigh don Taighde agus don Nuálaíocht, agus an LET nua, a dhearadh agus a chur chun feidhme i gcomhréir le seacht Sprioc Forbartha Inbhuanaithe dhéag (17 SFI) na Náisiún Aontaithe, atá dírithe ar shaol cuibhiúil a bhaint amach faoi 2030 don uile dhuine, ar phláinéad sláintiúil. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Barúlacha ginearálta

| 2.1. | Is é COM(2020) 628 – A new ERA for Research and Innovation [Limistéar Eorpach Taighde nua don Taighde agus don Nuálaíocht] an croídhoiciméad ón gCoimisiún, agus is air a bunaíodh an Comhshocrú agus is dó a thagraíonn sé. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | I mí an Mhárta 2021, d’fhoilsigh CESE tuairim (1) maidir le A new ERA for Research and Innovation [LET nua don Taighde agus don Nuálaíocht] (2). Baineann go leor de na conclúidí, moltaí agus barúlacha ginearálta sa tuairim sin ó CESE leis an gComhshocrú freisin, agus tugtar roinnt díobh sa doiciméad seo. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ach na gnéithe T&N sin a thabhairt le chéile i ngníomh reachtaíochta amháin, athdhearbhófar tiomantas polaitiúil na mBallstát a mbeartais T&N a shlógadh chun dul i ngleic leis na dúshláin atá roimh an Eoraip sa lá atá inniu ann; seo a leanas iad:






  a. | An t-aistriú dúbailte (an t-aistriú digiteach agus an Comhaontú Glas) |
| --- | --- | --- |

2.3.

a.

An t-aistriú dúbailte (an t-aistriú digiteach agus an Comhaontú Glas)

| b. | An téarnamh iar-phaindéime |
| --- | --- |

b.

An téarnamh iar-phaindéime

| c. | An iomaíocht dhomhanda in TTN a bheith ag éirí níos géire ar feadh an ama, ón Áise go háirithe (an tSín, an Chóiré Theas, etc.). |
| --- | --- |

c.

An iomaíocht dhomhanda in TTN a bheith ag éirí níos géire ar feadh an ama, ón Áise go háirithe (an tSín, an Chóiré Theas, etc.).

Ní mór dul i ngleic leis na dúshláin sin uile ar bhealach atá cothrom agus cóir, gan aon duine a fhágáil ar lár, go háirithe saoránaigh leochaileacha de chuid an Aontais.

| 2.4. | Léiríonn na ranguithe domhanda TTN i dtaca le hiomaíocht dhomhanda go bhfuil AE-27 ag titim chun deiridh ar SAM agus an Áise, go háirithe an tSín agus an Chóiré Theas, a mhéid a bhaineann le TTN, go háirithe ó thaobh Eochairtheicneolaíochtaí Cumasúcháin (ETCanna) (e.g. an Intleacht Shaorga, Meaisínfhoghlaim, Róbataic, Samhlacha Gnó Digiteacha, etc.). Na dúshláin a phléitear faoi (a) agus (b), luaitear iad i dteachtaireacht COM(2021) 407 ón gCoimisiún. Is amhlaidh a chuir CESE dúshlán (c) leis, d’aon ghnó, mar atá – iomaíocht dhomhanda in TTN, ón Áise go háirithe (an tSín, an Chóiré Theas, etc.) – óir creideann CESE go gcaillfidh an tAontas Eorpach na milliúin post ardcháilíochta, rud a dhéanfaidh sochar don Áise, mura dtabharfar aghaidh ar an dúshlán sin go rathúil, agus gur cailliúint saibhris agus caighdeán saoil dá réir a bheidh ann do mhuintir na hEorpa. Is de thoradh TTN a ghinfear an chuid is mó de na poist ardcháilíochta sa todhchaí. Má aistrítear an cheannaireacht teicneolaíochta in go leor tionscal go dtí an Áise, aistreofar poist ardcháilíochta go dtí an Áise freisin. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | D’eisigh an Chomhairle Eorpach um Thaighde (ERC) tuairim maidir leis an gComhshocrú agus maidir leis an LET nua. Ina theannta sin, cuireann an Chomhairle Eorpach um Thaighde i bhfáth go soiléir go bhfuil an tAontas ag titim chun deiridh i gcomparáid leis an Áise, an tSín go háirithe, maidir le TTN, toisc, dar léi, go mb’fhéidir gurb é an Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht an seans deireanach don Aontas spriocanna an Limistéir Eorpaigh Taighde bunaidh a chur i gcrích chun ionad na hEorpa a dhaingniú mar cheannaire i gcúrsaí taighde agus nuálaíochta (3). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ní hamháin go ndeachaigh an tSín chun cinn ar an Aontas maidir le haschur T&F agus aschur paitinní ach, le thart ar chúig bliana anuas, ghlac sí ceannas domhanda go bagrach maidir le caighdeáin tionscail i réimse na teicneolaíochta a leagan síos. Bhí monaplacht ag SAM agus ag an Eoraip le blianta fada roimhe sin maidir le caighdeáin tionscail a leagan síos. Is ról an-chumhachtach in TTN domhanda é na caighdeáin tionscail i réimse na teicneolaíochta a leagan síos, óir bíonn buntáiste iomaíochta ag an náisiún a leagann síos iad. Molann CESE go láidir, ar an ábhar sin, go leagfadh an Coimisiún bearta soiléire amach sa Chomhshocrú, chun seasamh le hionad láidir na hEorpa maidir le caighdeáin tionscail dhomhanda i réimse na teicneolaíochta a leagan síos. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Creideann CESE, i bhfianaise infheistíochtaí ollmhóra in TTN san Áise (sa tSín, sa Chóiré Theas, etc.), go gcaithfidh an tAontas dlús nach beag a chur lena iarrachtaí T&N féin, go háirithe maidir le torthaí T&F a thiontú gan mhoill go táirgí agus seirbhísí nuálacha. Léirítear i dtuarascáil ón gCoimisiún Eorpach a foilsíodh le déanaí, Scórchlár Infheistíochta Tionsclaíoch 2021 an Aontais Eorpaigh, go bhfuil méadú 18,1 % tagtha ar infheistíochtaí T&F na Síne idir 2020 agus 2021, go bhfuil méadú 9,1 % tagtha ar infheistíochtaí T&F na Stát Aontaithe sa tréimhse chéanna agus go bhfuil laghdú 2,2 % tagtha ar infheistíochtaí T&F in AE-27. Leis na bearta AE atá dírithe ar dhlús a chur faoi T&N, ní foláir aghaidh a thabhairt ar chuideachtaí ilnáisiúnta a bhfuil a gceanncheathrú san Aontas Eorpach, agus fóirithint ar MFBManna, tharla go bhfuil na MFBManna faoi bhagairt ón Áise freisin agus gurb iad na MFBManna agus na gnólachtaí nuathionscanta, seachas na fiontair mhóra, faoi deara an chuid is mó den mhéadú fostaíochta san Eoraip. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Is díol sásaimh do CESE an iarraidh shoiléir a dhéantar sa Chomhshocrú LET a dhoimhniú, i.e. dul ó bheartais náisiúnta a chomhordú go dtí comhtháthú níos doimhne a dhéanamh ar na beartais sin, agus is díol sásaimh dó freisin an iarraidh atá ann dlús a chur leis na haistrithe glasa agus digiteacha. Go dtí seo, is i sadhlanna oibre comhthreomhara is mó a bhíothas i mbun T&N in AE-27. Ní foláir na sadhlanna sin a nascadh le chéile anois trí bhíthin “píopaí cumarsáide” ollmhóra, a chaithfidh a bheith ar phríomhchuspóirí an Chomhshocraithe, dar le CESE. Is príomhfhórsaí spreagtha iad an chumarsáid agus an comhar maidir le T&N. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Faoi mar a tugadh chun suntais sa Limistéar Eorpach Taighde nua, agus sa Chomhshocrú, tá fís nua de dhíth ar an Aontas i ndáiríre, i.e. Comhaontú Nua le haghaidh LET an Aontais Eorpaigh. Mura ndéantar ach leanúint den tseanstraitéis TTN, mar atá, leanfaidh an tAontas de bheith ag titim chun deiridh ar SAM agus an Áise (an tSín, an Chóiré Theas, etc.) maidir le T&N. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Is iomaí staidéar a thagann ar an gconclúid gur “ó chloigeann go chéile” is mó a dhéantar an t-aistriú eolais sa Taighde & Nuálaíocht, i.e. trí rothlú post i measc eagraíochtaí T&N, agus i measc Bhallstáit an Aontais Eorpaigh ar scála ollmhór. Molann CESE go méadófaí go mór an t-aistriú eolais “ó chloigeann go chéile” i.e. trí bhíthin rothlú post agus cláir soghluaisteachta do thaighdeoirí laistigh de AE-27 ar scála ollmhór. Ní le doiciméid mhóra is féidir an t-aistriú eolais in T&N a chur i gcrích: níl sé indéanta an t-eolas ó obair chúig bliana taighdeora in T&F a aistriú i bhfoirm tuarascáil T&F 500 leathanach. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Déantar tagairt sa Chomhshocrú do threochláir theicneolaíochta LET. Go bhfios do CESE i láthair na huaire, tá fáil ar threochlár LET le haghaidh 2015-2020, ach ní heol do CESE aon treochlár teicneolaíochta LET a bheith ann a théann thar 2020. Caithfear straitéisí teicneolaíochta a phleanáil don fhadtéarma, mar ní thar oíche a thagann ann do theicneolaíocht úr. Bíonn aga tionscanta 10 mbliana ar a laghad ag teastáil i gcás treochláir theicneolaíochta. Molann CESE don Choimisiún dá réir sin treochláir theicneolaíochta don mheántéarma (2020-2030) agus don fhadtéarma (2020-2050) a fhorbairt tar éis dó an Limistéar Eorpach Taighde nua a fhoilsiú. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Is díol sásaimh do CESE an tagairt do mhórthábhacht “an triantáin eolais”, mar a thugtar air, (Ardoideachas, Buntaighde agus Taighde Feidhmeach, Tráchtálú na nuatheicneolaíochta ag lucht Tionscail) (4). |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Dar le CESE, cé gur fíor gur príomhspreagthaigh iad taighde agus (ard)oideachas chun eolas a chruthú, ní príomhspreagthach nuálaíochta iad. Ciallaíonn nuálaíocht – faoi mar a thuigtear é – torthaí T&F a thiontú go táirgí nuálacha agus gnó nuálach. Ní cúram ollscoileanna ná institiúidí taighde é táirgí nuálacha agus gnó nuálach a fhorbairt. Níl trácht sa mhír sin ar fhiontair, ná ar ghnólachtaí nuathionscanta agus fiontraithe go háirithe, agus níor mhór an ról tábhachtach atá acusan sa phróiseas nuálaíochta a bheith san áireamh ansin. Tá ról tábhachtach ag an gComhairle Nuálaíochta Eorpach (CNE), ag Pobal Eolais agus Nuálaíochta de chuid na hInstitiúide Eorpaí um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht (EIT PEN) agus ag scéimeanna nuálaíochta eile i ndáil leis sin. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | De réir léaráid chlúiteach an Ollaimh Ansoff, níl ach sciar beag de na tionscadail T&F (faoi bhun thart ar 25 %) a chuireann táirgí teicniúla rathúla ar an margadh ar deireadh thiar. Dá réir sin, caithfidh éifeachtacht agus éifeachtúlacht T&N a bheith ina mórfhócas laistigh de chomhshocrú agus straitéis T&N an Aontais. Dá bhféadfaí, agus modhanna cliste in úsáid chun éifeachtacht agus éifeachtúlacht T&N a áirithiú, an ráta rathúlachta a mhéadú ó 25 % go 28 %, cuir i gcás, ba dhul chun cinn nach beag don Eoraip é sin. D’fhéadfadh éifeachtacht agus éifeachtúlacht T&N borradh suntasach a chur faoi T&N na hEorpa freisin, rud a theastaíonn go géar, agus éileamh láidir an Aontais ar shármhaitheas sa taighde á choinneáil ag an am céanna. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Maidir le “Luachanna agus Prionsabail”, aontaíonn CESE go bhfuil tábhacht leis na luachanna a luaitear sa chaibidil sin, ach má táthar chun stop a chur leis an Aontas Eorpach a bheith ag titim chun deiridh ar SAM agus an Áise sa chomórtas domhanda T&N, beidh prionsabail bhreise de dhíth. Foráiltear sa LET nua go gcaithfidh an tAontas Eorpach a bheith níos sciobtha i mbun torthaí T&F a thiontú go táirgí agus seirbhísí nuálacha le haghaidh na margaí domhanda. Chun an dlús sin a chur leis, rud a theastaíonn go géar, beidh fiontraíocht ag teastáil chomh maith le luachanna agus inniúlachtaí eile. Is iomaí staidéar domhanda a thugann le fios go bhfuil an tAontas Eorpach ag titim chun deiridh go suntasach i gcomparáid le SAM agus an Áise ó thaobh fiontraíochta de (e.g. i dtaca le samhlacha gnó digiteacha nuálacha). |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Maidir le “Cruthú Luacha”, aontaíonn CESE go hiomlán lena mhórthábhachtaí atá sé “an t-eolas” (i.e. torthaí T&F) a thiontú go hearraí agus seirbhísí nuálacha, inbhuanaithe. Tagraítear sa chomhshocrú do ról tábhachtach an bhuntaighde maidir le fionnachtana agus eolas ceannródaíoch a ghiniúint. Chun “luach a chruthú don Eoraip” áfach, beidh i bhfad níos mó ná giniúint fionnachtana ceannródaíocha ag teastáil: tá iliomad samplaí ann – ar an drochuair – de thaighdeoirí Eorpacha a ghin na fionnachtana ceannródaíocha, ach gur fiontraithe agus cuideachtaí nuálacha ó SAM agus ón Áise a rinne gnó agus brabús as torthaí T&F na hEorpa agus gur ón Eoraip go dtí SAM agus an Áise a chuaigh an fhostaíocht. Níor cheart don Eoraip ligean dá leithéid tarlú arís. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Ba cheart don Eoraip amach anseo luach agus gnólachtaí agus poist ardcháilíochta a chruthú ar bhonn thorthaí T&F na hEorpa. Is uirlis an-tábhachtach iad na paitinní chun gnó, brabús agus fostaíocht a chruthú don Eoraip ar bhonn thorthaí T&F na hEorpa. Ba cheart an mhórthábhacht a bhaineann le CMI a chur leis an mír ar Chruthú Luacha agus ba cheart straitéis shoiléir CMI a fhorbairt don Eoraip faoi chuimsiú an Chomhaontaithe le haghaidh an Limistéir Eorpaigh Taighde nua. Ba cheart straitéis ghníomhach agus éighníomhach ceadúnas agus córas faireacháin trédhearcach do ghlan-chomhardú domhanda paitinní agus ceadúnas a bheith ag gabháil leis an mbeartas agus straitéis phaitinní ghníomhach agus éighníomhach sin. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | I bpointe 2 den Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle (5), luaitear na réimsí tosaíochta do T&N an Aontais Eorpaigh. Tugtar na réimsí tosaíochta seo a leanas freisin in COM(2020) 628 maidir le topaicí T&N:






  — | An intleacht shaorga; |
| --- | --- | --- |

2.18.

—

An intleacht shaorga;

| — | An mhicrileictreonaic; |
| --- | --- |

—

An mhicrileictreonaic;

| — | Ríomhaireacht chandamach; |
| --- | --- |

—

Ríomhaireacht chandamach;

| — | 5G; |
| --- | --- |

—

5G;

| — | Fuinneamh inathnuaite; |
| --- | --- |

—

Fuinneamh inathnuaite;

| — | Teicneolaíochtaí hidrigine; |
| --- | --- |

—

Teicneolaíochtaí hidrigine;

| — | Astaíochtaí nialasacha agus soghluaisteacht chliste. |
| --- | --- |

—

Astaíochtaí nialasacha agus soghluaisteacht chliste.

| 2.19. | Is mian le CESE a athdhearbhú go n-aontaíonn sé go bhfuil an-tábhacht leis na seacht réimse tosaíochta sin (6), ach nár mhór na heochairtheicneolaíochtaí agus na hearnálacha seo a leanas a chur leo:






  — | Teicneolaíochtaí spáis; |
| --- | --- | --- |

2.19.

—

Teicneolaíochtaí spáis;

| — | Uisce glan agus sláintíocht; |
| --- | --- |

—

Uisce glan agus sláintíocht;

| — | Ábhair nua ardteicneolaíochta a mbeidh acmhainneacht nach beag acu don Aontas Eorpach amach anseo, e.g. graiféin; |
| --- | --- |

—

Ábhair nua ardteicneolaíochta a mbeidh acmhainneacht nach beag acu don Aontas Eorpach amach anseo, e.g. graiféin;

| — | Teicneolaíochtaí le haghaidh earraí agus bia a mhonarú; |
| --- | --- |

—

Teicneolaíochtaí le haghaidh earraí agus bia a mhonarú;

| — | Earnálacha an taighde chliniciúil, na cógaisíochta agus na biteicneolaíochta; |
| --- | --- |

—

Earnálacha an taighde chliniciúil, na cógaisíochta agus na biteicneolaíochta;

| — | Samhlacha gnó digiteacha i gcoitinne; |
| --- | --- |

—

Samhlacha gnó digiteacha i gcoitinne;

| — | Teicneolaíochtaí (crua-earraí agus bogearraí) le haghaidh ullmhacht i gcomhair éigeandálaí (lándorchaithe, cur isteach ar chumarsáid dhigiteach e.g. trí chibearchoireacht, etc.). |
| --- | --- |

—

Teicneolaíochtaí (crua-earraí agus bogearraí) le haghaidh ullmhacht i gcomhair éigeandálaí (lándorchaithe, cur isteach ar chumarsáid dhigiteach e.g. trí chibearchoireacht, etc.).

| 2.20. | Ar an drochuair, is ann do mhórimirce taighdeoirí sármhaithe ó AE-27 chuig Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus tá méadú ag teacht ar líon na dtaighdeoirí sin atá ag dul chun na hÁise freisin. Ní mór stop a chur leis an imirce daoine oilte sin agus ba chóir í a thiontú ina sruth inimirce. I measc nithe eile, tá na prionsabail seo a leanas an-tábhachtach le haghaidh feidhmíocht TTN tapa den scoth atá ceannródaíoch ar fud an domhain:






  — | Aitheantas agus luach saothair cothrom do thaighdeoirí den scoth in AE-27, go háirithe taighdeoirí baineanna den scoth (féach an droch-chothromaíocht inscne ó thaobh TTN de in AE-27); |
| --- | --- | --- |

2.20.

—

Aitheantas agus luach saothair cothrom do thaighdeoirí den scoth in AE-27, go háirithe taighdeoirí baineanna den scoth (féach an droch-chothromaíocht inscne ó thaobh TTN de in AE-27);

| — | Cumarsáid, Comhoibriú agus Comhar éifeachtach (trí “C” thábhachtacha na nuálaíochta!); |
| --- | --- |

—

Cumarsáid, Comhoibriú agus Comhar éifeachtach (trí “C” thábhachtacha na nuálaíochta!);

| — | Cistiú an Aontais agus an cistiú náisiúnta le haghaidh ionaid taighde agus ollscoileanna a mhéadú, bunaithe ar phróisis tairisceana iomaíocha, agus a áirithiú sa tslí sin gurb iad scoth na dtaighdeoirí a gheobhaidh an t-airgead (agus nach cistiú “le canna spréite” a dhéanfar ar na hionaid taighde uile). |
| --- | --- |

—

Cistiú an Aontais agus an cistiú náisiúnta le haghaidh ionaid taighde agus ollscoileanna a mhéadú, bunaithe ar phróisis tairisceana iomaíocha, agus a áirithiú sa tslí sin gurb iad scoth na dtaighdeoirí a gheobhaidh an t-airgead (agus nach cistiú “le canna spréite” a dhéanfar ar na hionaid taighde uile).

| 2.21. | Tá cruthú luacha ina mhórsprioc de LET nua an Aontais Eorpaigh. Creideann CESE, ar an ábhar sin, go bhfuil an-tábhacht leis an mír “Knowledge Valorisation” [“Luachshocrú an Eolais”]. Tugtar chun suntais sa mhír sin a thábhachtaí atá comhar agus idirnascachtaí idir na gníomhaithe T&N uile. Is tábhachtach an rud é sin, ach ní leor é i gcás “Luachshocrú an Eolais”. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Is saincheisteanna iad seo a leanas atá ar comhthábhacht maidir le luachshocrú an eolais i gcomhthéacs na hEorpa:






  — | tiomantas torthaí T&F a thiontú go tapa go táirgí agus seirbhísí nuálacha, agus ar deireadh thiar go luachanna, gnó agus poist ardcháilíochta. Éilíonn an méid sin, inter alia, cultúr i bhfad níos fiontraíche san Eoraip agus dearcadh dearfach maidir le rioscaí a ghlacadh: bíonn rioscaí ag gabháil le lainseáil thapa táirgí nuálacha i gcónaí freisin;
  Is é an t-aistriúchán ar an sean-mhana “ní spraoi go riosca”, ó thaobh na nuálaíochta de, “gan riosca, ní thiocfaidh ann do ghnólachtaí nua ná do phoist nua”; |
| --- | --- | --- |

2.22.

—

tiomantas torthaí T&F a thiontú go tapa go táirgí agus seirbhísí nuálacha, agus ar deireadh thiar go luachanna, gnó agus poist ardcháilíochta. Éilíonn an méid sin, inter alia, cultúr i bhfad níos fiontraíche san Eoraip agus dearcadh dearfach maidir le rioscaí a ghlacadh: bíonn rioscaí ag gabháil le lainseáil thapa táirgí nuálacha i gcónaí freisin;

Is é an t-aistriúchán ar an sean-mhana “ní spraoi go riosca”, ó thaobh na nuálaíochta de, “gan riosca, ní thiocfaidh ann do ghnólachtaí nua ná do phoist nua”;

| — | treochlár teicneolaíochta soiléir, go háirithe maidir le ETCanna (Eochairtheicneolaíochtaí Cumasúcháin) agus FETanna (Teicneolaíochtaí don Todhchaí); |
| --- | --- |

—

treochlár teicneolaíochta soiléir, go háirithe maidir le ETCanna (Eochairtheicneolaíochtaí Cumasúcháin) agus FETanna (Teicneolaíochtaí don Todhchaí);

| — | straitéis CMI shoiléir maidir leis an LET nua. |
| --- | --- |

—

straitéis CMI shoiléir maidir leis an LET nua.

| 2.23. | Maidir le “Deepening a truly functioning internal market for knowledge” [margadh inmheánach fíorfheidhmiúil le haghaidh eolais á dhoimhniú], tá an-tábhacht leis, ní nach ionadh, óir is í an 21ú haois aois an eolais. Tá sé an-tábhachtach freisin borradh nua a chur faoi tháirgeadh na gcrua-earraí uile san Eoraip. Shíl an Eoraip 20 bliain ó shin go bhféadfaí táirgeadh earraí a bhogadh chuig an Áise, fad a choinneofaí T&F táirgeadhbhunaithe san Eoraip. B’shin botún ollmhór. Leanann T&F an táirgeadh i gcónaí, luath nó mall. Ar an ábhar sin, chun cuid den táirgeadh ar a laghad, agus na poist a ghabhann leis, a thabhairt ar ais ón Áise go dtí an Eoraip, beidh ar an Aontas Eorpach dianiarrachtaí a dhéanamh. Ba chuidiú nach beag an méid sin chun fadhb na dífhostaíochta a réiteach freisin, ar fadhb an-mhór í i dtíortha áirithe i ndeisceart na hEorpa. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Ceacht atá foghlamtha ag an Eoraip freisin ó phaindéim an choróinvíris ná gur aistríodh táirgeadh na mbunchógas agus na vacsaíní uile, nach mór, ón Eoraip go dtí an Áise le 20 nó 30 bliain anuas. Tá a ceannasacht caillte ag an Eoraip i gcás líon mór táirgí agus cógas tábhachtach. Tá micrishliseanna ina sampla eile den tslí a bhfuil tionsclaíocht na hEorpa, an tionscal gluaisteán go háirithe, thíos leis go mór faoi láthair. Samplaí eile de chásanna ina bhfuil an Eoraip, ar an drochuair, ag brath go hiomlán nach mór ar an Áise is ea ceallraí le haghaidh feithiclí leictreacha agus teicneolaíochtaí hidrigine. (Fad atá táirgeoirí gluaisteán Eorpacha i mbun trialacha le fréamhshamhlacha de ghluaisteáin arna gcumhachtú le hidrigin, tá Toyota, Honda agus Hyundai á n-olltáirgeadh cheana féin agus á ndíol go rialta). Is í an Áise go mór fada an ceannaire i dtaca le teicneolaíochtaí optúla, teicneolaíochtaí cumarsáide 5G, an intleacht shaorga, meaisínfhoghlaim, róbataic agus neart Eochairtheicneolaíochtaí Cumasúcháin eile agus Teicneolaíochtaí don Todhchaí (ETCanna agus FETanna). Sa Chomhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht, níor mhór don Eoraip a áirithiú go mbeidh tús áite ag athghabháil na ceannasachta sna heochairtheicneolaíochtaí. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Tá an Eoraip, ar thaobh amháin, ag tabhairt aghaidh ar ardráta dífhostaíochta i measc daoine óga, i dtíortha áirithe i ndeisceart na hEorpa go háirithe, ar dúshlán é, agus, ar an taobh eile, ar dhúshlán eile, mar atá ganntanas céimithe ardcháilithe ETIM (eolaíocht, teicneolaíocht, innealtóireacht agus matamaitic), go háirithe fíorghanntanas innealtóirí sna réimsí seo a leanas: TFC agus digiteáil, ríomhshoghluaisteacht agus teicneolaíochtaí don fhuinneamh in-athnuaite. Is minic a ligtear i ndearmad gur innealtóirí go príomha a dhéanann torthaí T&F arna bhfáil ag taighdeoirí a thiontú go táirgí teicniúla. De bharr athruithe déimeagrafacha (ár sochaí a bheith ag dul in aois) agus de bhrí go bhfuil ag teip ar fhormhór na dtíortha san Eoraip breis ban a mhealladh chun staidéar a dhéanamh ar na innealtóireacht, is in olcas a rachaidh an fhadhb sin sula fada. Ar ndóigh, níor mhór na bearta atá dírithe ar bhreis mac léinn ar mná iad a mhealladh chun staidéar a dhéanamh ar an innealtóireacht a mhéadú ar scála ollmhór san Eoraip. Ina theannta sin, caithfidh an Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht cláir chliste a ghiniúint chun innealtóirí ardcháilíochta a mhealladh ó stáit neamh-AE. Iompóidh an iomaíocht dhomhanda in TTN ina cogadh tallann domhanda de réir a chéile, agus go dtí seo níor chruthaigh an tAontas Eorpach go sásúil, i gcomparáid le SAM, mar shampla, sa chogadh tallann domhanda seo chun teacht ar thallanna. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | Agus ar deireadh, is mian le CESE a chur in iúl gur cheart Comhshocrú an Aontais Eorpaigh don Taighde agus don Nuálaíocht, agus an LET nua, a dhearadh agus a chur chun feidhme i gcomhréir le seacht Sprioc Forbartha Inbhuanaithe dhéag na Náisiún Aontaithe, atá dírithe ar shaol cuibhiúil a bhaint amach don uile dhuine faoi 2030 ar phláinéad sláintiúil. |
| --- | --- |

2.26.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  Tuairim ó CESE A new European Research Area (ERA) for Research and Innovation [Limistéar Eorpach Taighde (LET) nua don Taighde agus don Nuálaíocht] (IO C 220, 9.6.2021, lch. 79).

1

A new European Research Area (ERA) for Research and Innovation

(2)  COM(2020) 628.

2

(3)  Foinse: https://erc.europa.eu/news/pact-research-innovation-foundations-european-research-area-still-valid-and-unavoidable

3

(4)  Mar a tugadh chun suntais i bpointe 2(h) den Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle (COM(2021) 407). Is éard atá i mír (h): “Research and innovation and (higher) education are key drivers of innovation, knowledge creation, diffusion and use” [Tá taighde agus nuálaíocht agus (ard)oideachas ina bpríomhspreagthaigh don nuáil, do chruthú eolais, dá scaipeadh agus dá úsáid.]

4

(5)  COM(2021) 407.

5

(6)  Mar atá tugtha in COM(2020) 628.

6

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/30 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/30

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún European Missions [Na misin Eorpacha]

[COM(2021) 609 final] (níl leagan Gaeilge ann)

(2022/C 275/05)

| Rapóirtéir: | Paul RÜBIG |
| --- | --- |
| Comhrapóirtéir: | Małgorzata Anna BOGUSZ |

Rapóirtéir:

Paul RÜBIG

Comhrapóirtéir:

Małgorzata Anna BOGUSZ

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas |
| Dáta a glactha sa rannóg | 3.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 214/1/3 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 1.12.2021

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas

Dáta a glactha sa rannóg

3.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

214/1/3

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Cé go bhfuil CESE den tuairim gur mórthosaíochtaí de chuid an Aontais iad na cúig mhisean a bhfuil tuairisc tugtha orthu sa teachtaireacht, síleann sé freisin go bhfuil na cúig dhúshlán agus cuspóir a leanas an-tábhachtach don Eoraip. |
| --- | --- |

1.1.

Misin agus bearta a fhorbairt agus a shaothrú chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

| 1. | coinneáil bord ar bhord le SAM agus leis an Áise san iomaíocht dhomhanda i réimsí an taighde, na teicneolaíochta agus na nuálaíochta; |
| --- | --- |

1.

coinneáil bord ar bhord le SAM agus leis an Áise san iomaíocht dhomhanda i réimsí an taighde, na teicneolaíochta agus na nuálaíochta;

| 2. | aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le sochaí Eorpach atá ag dul in aois; |
| --- | --- |

2.

aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le sochaí Eorpach atá ag dul in aois;

| 3. | straitéisí a shainiú maidir leis an líon mór imirceach a thagann isteach san Aontas a lánpháirtiú go seoigh; |
| --- | --- |

3.

straitéisí a shainiú maidir leis an líon mór imirceach a thagann isteach san Aontas a lánpháirtiú go seoigh;

| 4. | an ullmhacht i gcomhair éigeandálaí a fheabhsú; |
| --- | --- |

4.

an ullmhacht i gcomhair éigeandálaí a fheabhsú;

| 5. | déileáil le riachtanais na n-othar sin a bhfuil galair neamhtheagmhálacha orthu agus a bhfuil tionchar ag paindéim COVID-19 orthu, go háirithe iad siúd a bhfuil galar cardashoithíoch orthu. |
| --- | --- |

5.

déileáil le riachtanais na n-othar sin a bhfuil galair neamhtheagmhálacha orthu agus a bhfuil tionchar ag paindéim COVID-19 orthu, go háirithe iad siúd a bhfuil galar cardashoithíoch orthu.

| 1.2. | Seo na cúig mhisean tosaíochta a luaitear sa teachtaireacht agus a dhéantar a chíoradh:






  2. | An t-oiriúnú don athrú aeráide; |
| --- | --- | --- |

1.2.

2.

An t-oiriúnú don athrú aeráide;

| 3. | An ailse; |
| --- | --- |

3.

An ailse;

| 4. | Ár n-aigéan agus ár n-uiscí a athbhunú faoi 2030, lena n-áirítear an tsláintíocht; |
| --- | --- |

4.

Ár n-aigéan agus ár n-uiscí a athbhunú faoi 2030, lena n-áirítear an tsláintíocht;

| 5. | 100 cathair atá aeráidneodrach agus cliste a bheith ann faoi 2030, sráidbhailte cliste san áireamh; |
| --- | --- |

5.

100 cathair atá aeráidneodrach agus cliste a bheith ann faoi 2030, sráidbhailte cliste san áireamh;

| 6. | Socrú maidir le sláinte na hithreach san Eoraip. |
| --- | --- |

6.

Socrú maidir le sláinte na hithreach san Eoraip.

| 1.3. | Tacaíonn CESE go láidir leis an smaoineamh gur cheart cabhrú le 150 réigiún ar fud na hEorpa a bheith ina dtagarmharc do réigiúin eile maidir leis an aeráid. Teastóidh buiséad ollmhór sa taighde agus san fhorbairt (T&F) chun é sin a bhaint amach, áfach. Molann CESE go láidir, dá bhrí sin, an sciar de bhuiséid réigiúnacha an Aontais atá curtha in áirithe do T&F a mhéadú ón 5 % atá ann faoi láthair go dtí 10 % ar a laghad. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Is díol sásaimh do CESE go bhfuil an troid i gcoinne na hailse ar cheann de na saincheisteanna sláinte is tábhachtaí a bhfuil an tAontas ag díriú orthu, agus is mian le CESE na hinstitiúidí Eorpacha eile a spreagadh céimeanna den chineál céanna a ghlacadh i ndáil le galar cardashoithíoch — an galar is mó a mharaíonn daoine san Eoraip agus ar fud an domhain. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Barúlacha ginearálta

| 2.1. | Is é an toradh a bheidh ar na misin Eorpacha go dtabharfar ról nua don taighde agus don nuálaíocht (T&N) faoin gclár Fís Eorpach, agus go gcruthófar cur chuige comhordaithe iomlánaíoch, mar aon le caidreamh nua leis na saoránaigh. Déanfar na geallsealbhóirí poiblí agus príobháideacha, amhail na Ballstáit, na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, institiúidí taighde, fiontraithe, agus infheisteoirí poiblí agus príobháideacha, a spreagadh agus a rannpháirtiú go hiomlán le go gcruthófar fíorthionchar fadtéarmach. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ba mhaith le CESE a chur i bhfáth go bhfuil iomaíochas thionscail na hEorpa an-tábhachtach le go mbeidh toradh ar na misin Eorpacha. Is díol sásaimh dó, dá bhrí sin, an tagairt don chlár oibre nua maidir le hiomaíochas tionsclaíoch. Ag an am céanna, leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé an tionchar ar shaoránaigh an Aontais a mheas agus molann sé don Choimisiún dlúthnasc a chruthú idir na gníomhaíochtaí sin agus beartais shóisialta agus Colún Eorpach na gCeart Sóisialta, agus aird ar leith á tabhairt ar riachtanais speisialta daoine scothaosta agus leochaileacha atá ina saoránaigh den Aontas. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Cé go bhfuil na misin Eorpacha dírithe go príomha ar an tionchar atá ag an Aontas a mhéadú trí ról nua breise a áirithiú dó maidir le T&N, is mian le CESE a chur in iúl go láidir nach mór tábhacht na gné eacnamaíche (an iomaíocht dhomhanda, poist ardcháilíochta, etc.) agus na gné sóisialta a chur san áireamh iontu freisin. A mhéid a bhaineann leis an ngné shóisialta, ba mhaith le CESE a chur i bhfios go láidir nach mór, sa bhreis ar an mbéim a chuirtear ar chearta sóisialta agus ar chosaint na slándála sóisialta agus dálaí oibre cothroma do gach fostaí, aird ar leith a thabhairt ar na riachtanais speisialta atá ag grúpaí leochaileacha san Aontas (daoine scothaosta, daoine breoite, etc.). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Is díol mór sásaimh do CESE go dtuigtear sa teachtaireacht gurb é T&N an tsaincheist is tábhachtaí. Tá CESE lánchinnte de go bhféadfar, a bhuí le T&N go príomha, dul i ngleic leis na dúshláin chasta atá roimh an Aontas. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ghlac CESE an tuairim Limistéar Eorpach Taighde Nua don Taighde agus don Nuálaíocht i mí an Mhárta 2021 (1), an tuairim Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht san Eoraip i mí Feabhra 2022 (2), agus an tuairim Plean Gníomhaíochta um Maoin Intleachtúil (3). Ba cheart a thuiscint go bhfuil dlúthnasc idir an tuairim seo atá faoi chaibidil agus na trí thuairim eile sin a d’fhoilsigh CESE le deireanas. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Tá CESE ar aon fhocal leis an gCoimisiún faoi nach rogha é, mar gheall ar na dúshláin atá ann faoi láthair, coinneáil leis an status quo. Tá beartas T&N de chineál úrnua ag teastáil san Eoraip. Mura dtiocfaidh aon athrú ar an gcás mar atá sé faoi láthair, ní bheidh an beartas T&N in ann dul i ngleic leis na dúshláin mhóra a bheidh le sárú, go háirithe an dianiomaíocht ón Áise. Chuir CESE an méid sin in iúl go soiléir sa tuairim Limistéar Eorpach Taighde Nua don Taighde agus don Nuálaíocht. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Maidir le fiontair, tá sé luaite sa teachtaireacht go bhfágfaidh na misin Eorpacha go ndéanfar na geallsealbhóirí poiblí agus príobháideacha, amhail na Ballstáit, na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, institiúidí taighde, fiontraithe agus infheisteoirí poiblí agus príobháideacha, saoránaigh an Aontais agus an tsochaí shibhialta, a spreagadh agus a rannpháirtiú go hiomlán le go gcruthófar fíorthionchar fadtéarmach, agus tionscail agus gnólachtaí, go háirithe micrifhiontair agus FBManna, á gcur san áireamh. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Is gné an-tábhachtach maidir le Misean 1 — “An t-oiriúnú don athrú aeráide” a bhaint amach é iomaíochas earnáil tionsclaíochta an Aontais a fhad a bhaineann le teicneolaíochtaí chun giniúint leictreachais a dhícharbónú, chomh maith le tionscail eile a astaíonn a lán CO2 a dhícharbónú. Mura n-éireoidh leis an Aontas, caillfear na milliúin post sna tionscail sin. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Aontaíonn CESE go hiomlán freisin leis an gCoimisiún nach mór do na misin Eorpacha a bheith go hiomlán comhsheasmhach le spriocanna forbartha inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Cé go mbraitheann CESE gur mórthosaíocht don Aontas iad na cúig mhisean, tá sé den tuairim freisin go bhfuil na cúig dhúshlán agus misean eile a liostaítear i gCaibidil 4 an-tábhachtach don Eoraip. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Molann CESE don Choimisiún Eorpach tús áite a thabhairt freisin do mhisin agus do bhearta lena ngintear poist nua ardcháilíochta, gnó nua, ioncam nua, rachmas nua agus ardcháilíocht saoil do shaoránaigh an Aontais, e.g. gan baint d’iomaíochas tháirgí teicneolaíochta na hEorpa ainneoin na hiomaíochta domhanda atá ag éirí níos déine (go háirithe sa tSín, sa Chóiré Theas, etc.). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Tagann líon mór post agus saibhris san Eoraip as onnmhairí de tháirgí teicneolaíochta na hEorpa (carranna, innealra, ábhair, etc.). Foinse thábhachtach eile fostaíochta nua san Eoraip is ea micrifhiontair agus FBManna, gnólachtaí nuathionscanta nuálacha, gnólachtaí atá i mbun fáis agus an t-ardoideachas. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Barúlacha sonracha

3.1.   Misean 1 — An t-oiriúnú don athrú aeráide

| 3.1.1. | Tá an t-athrú aeráide ar cheann de na dúshláin is mó a bhfuil ar an gcine daonna dul i ngleic leis sa 21ú haois. Beidh ar lucht déanta beartas na hathruithe atá romhainn a thuar le go bhféadfar na hearnálacha agus na grúpaí is mó atá i mbaol a chosaint, agus an fhostaíocht á cur san áireamh freisin. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Fágfaidh beagnach gach beart a bhaineann leis an gComhaontú Glas go dtiocfaidh ardú ar phraghsanna leictreachais, breosla, téimh baile etc. do shaoránaigh an Aontais. Beidh tionchar an-mhór ag na harduithe sin ar na milliúin daoine sna Ballstáit atá ar ioncam íseal agus meánioncam agus ar dhaoine leochaileacha i gcoitinne, ar saoránaigh den Aontas ar ioncam íseal iad go minic. Is é a chiallaíonn sé sin go mbíonn tionchar suntasach sóisialta ag gach beart a bhaineann leis an gComhaontú Glas agus nach mór iad a láimhseáil go cúramach. Ní mór dóibh cur leis an rathúnas seachas neamhshuim a dhéanamh díobh siúd a bhfuil tacaíocht de dhíth orthu chun dul i ngleic leis an athrú. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | I measc na samplaí de theicneolaíochtaí nua a mbeidh ról an-tábhachtach acu maidir le hastaíochtaí CO2 a laghdú, tá:






  — | an ghiniúint leictreachais a dhícharbónú, |
| --- | --- | --- |

3.1.3.

—

an ghiniúint leictreachais a dhícharbónú,

| — | na tionscail a astaíonn CO2, e.g. tionscal na cruach, tionscal na stroighne, etc., a dhícharbónú, |
| --- | --- |

—

na tionscail a astaíonn CO2, e.g. tionscal na cruach, tionscal na stroighne, etc., a dhícharbónú,

| — | an ghabháil agus stóráil carbóin agus, mar shampla, ionaid cóireála camrais, |
| --- | --- |

—

an ghabháil agus stóráil carbóin agus, mar shampla, ionaid cóireála camrais,

| — | an chumhacht leictreach a stóráil ar scála an-mhór ar mhaithe le costais ísle ar leith, |
| --- | --- |

—

an chumhacht leictreach a stóráil ar scála an-mhór ar mhaithe le costais ísle ar leith,

| — | an leictrea-shoghluaisteacht, |
| --- | --- |

—

an leictrea-shoghluaisteacht,

| — | greillí cliste agus greillí cumhachta ardvoltais, |
| --- | --- |

—

greillí cliste agus greillí cumhachta ardvoltais,

| — | cathracha cliste, etc. |
| --- | --- |

—

cathracha cliste, etc.

| 3.1.4. | Is furasta na teicneolaíochtaí sin a liostú ar pháipéar, ach níl aon amhras faoi ach gur dúshlán ollmhór é iad a chur chun feidhme, i bhfianaise an scála a bheidh ag teastáil i ngach ceann de na 27 mBallstát agus i dtíortha ar fud an domhain. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Saincheist thábhachtach amháin a bhaineann leis an iomaíocht dhomhanda seo maidir le teicneolaíochtaí nua is ea líon mór taighdeoirí agus innealtóirí a bheith ar fáil. Is cinnte gur dúshlán ollmhór don Eoraip é sin. Tá méadú ollmhór tagtha ar líon na mac léinn a dhéanann staidéar ar an bhfisic, TFC agus an innealtóireacht san Áise le 20 bliain anuas, ach is beag athrú atá tagtha ar a líon san Eoraip. Ní hamháin gur cheart cur le líon na mac léinn sin trí na misin Eorpacha, ach, ina theannta sin, ba cheart don Aontas cur i gcoinne “imirce daoine oilte” nuair a fhágann an oiread sin daoine ardcháilithe an tAontas, agus “inimirce daoine oilte” a chur chun cinn ina ionad sin. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Molann CESE go láidir don Choimisiún bearta a shainiú chun cur go mór le bunscileanna agus cur le líon na mac léinn a dhéanfaidh staidéar ar an bhfisic, TFC agus an innealtóireacht, agus ar an leigheas agus an chógaseolaíocht, san Eoraip, sna fiche bliain amach romhainn. Gan an tobar daoine oilte sin san innealtóireacht, beidh an Eoraip i gcónaí chun deiridh sna teicneolaíochtaí uile a theastaíonn chun an t-athrú aeráide a chomhrac. |
| --- | --- |

3.1.6.

3.2.   Misean 2 — An ailse

| 3.2.1. | Tá méadú seasta ag teacht ar líon na gcásanna den ailse sna 27 mBallstát. Ní mór do na Ballstáit uile oibriú le chéile chun feabhas a chur ar dhiagnóisiú agus ar theiripe, agus ar an rochtain ar chógais, cóireáil agus cosc pearsanaithe — mar a cuireadh chun suntais cheana sa tuairim Plean Sáraithe Ailse na hEorpa a foilsíodh i mí an Mheithimh 2021 (4). Is díol sásaimh do CESE, dá bhrí sin, go bhfuil an taighde maidir leis an ailse a chosc agus a leigheas ar cheann de na cúig mhisean Eorpacha. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Is mian le CESE a chur i bhfáth go háirithe gur ceann de na dúshláin is deacra a bheidh ann deireadh a chur leis na héagothromaíochtaí maidir leis an rochtain ar chóireáil ailse ó Bhallstát go chéile. Molann CESE nach mór fócas ar leith a dhíriú ar na grúpaí leochaileacha atá ann laistigh den Aontas. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Mar a míníodh cheana sa tuairim Plean Sáraithe Ailse na hEorpa, tá ról ar leith maidir leis sin ag an rochtain ar na teiripí is nuálaí agus ag feachtais vacsaínithe toisc go gcabhróidh siad linn líon na n-ailsí arb ionfhabhtuithe víreasacha is cúis leo a laghdú. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Is mian le CESE béim a leagan ar an ngá atá le cur chuige níos gníomhaí maidir le hailse cheirde a chosc. Mar a leagadh béim air cheana sa tuairim Plean Sáraithe Ailse na hEorpa, tá CESE ag iarraidh go ndéanfaí tuilleadh taighde ar nochtadh daoine do charcanaiginí, do shó-ghineacha agus do réabóirí inchríneacha ag an obair agus ar na cúiseanna le hailsí ceirde. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Is mian le CESE a chur i bhfios go láidir go bhfuil ról fíor-riachtanach ag na comhpháirtithe sóisialta, ag grúpaí ionadaíochta othar agus ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta trí dhea-chleachtais a scaipeadh agus faisnéis ábhartha a sholáthar — faoi na cúiseanna atá le hailse agus faoi shaincheisteanna speisialta a bhaineann le, mar shampla, inscne nó grúpaí leochaileacha. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Misean 3 — Ár n-aigéan agus ár n-uiscí a athbhunú faoi 2030

| 3.3.1. | Tá uisce glan ríthábhachtach do shaoránaigh an Aontais, don talmhaíocht agus do thionscal na hiascaireachta. Tá an taighde agus na teicneolaíochtaí atá dírithe ar uisce glan a sholáthar, lena n-áirítear eastóscadh fuíolluisce, an tsláintíocht agus cóireáil camrais, ríthábhachtach don mhisean seo. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Lena chois sin, tá an rochtain ar uisce glan fós ina saincheist thábhachtach do líon mór saoránach. Molann CESE don Choimisiún an ceart atá ag an duine ar uisce agus ar shláintíocht a chur chun feidhme de réir dlí. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Misean 4 — 100 cathair atá aeráidneodrach agus cliste a bheith ann faoi 2030

| 3.4.1. | Tá cónaí ar níos mó ná 65 % de dhaonra an domhain i gcathracha móra, agus tá an céatadán sin ag dul i méid. Cruthaíonn na cathracha móra sin dúshláin maidir le bonneagar (soláthar uisce, séarachas, iompar, soláthar fuinnimh, etc.) agus cáilíocht saoil, agus tá na dúshláin sin ag méadú. Níl leigheas ar a lán de na dúshláin sin ach trí thaighde a dhéanamh agus réitigh ardteicneolaíochta a úsáid. Beidh i bhfad níos mó innealtóirí ardoilte ag teastáil amach anseo chun na cathracha agus na sráidbhailte ardteicneolaíochta cliste sin a phleanáil. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Tá céatadán na ndaoine scothaosta i gcathracha ag fás go tapa (“aosú na sochaí”). Ní bhíonn na riachtanais chéanna agus a bhíonn ag daoine óga ag daoine scothaosta agus leochaileacha, a mbíonn gá acu le níos mó cúram leighis, cúram sóisialta, etc. I ngeall ar an athrú déimeagrafach atá ag titim amach sa tsochaí, ní bheidh ár ndóthain daoine óga againn chun na seirbhísí sin go léir a chur ar fáil sna blianta beaga amach romhainn, rud a chiallaíonn go mbeidh gá le leas a bhaint as réitigh chliste (e.g. róbait) chun roinnt de na seirbhísí sin a sholáthar do dhaoine scothaosta. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Tá sé léirithe ag roinnt mhaith cásanna éigeandála le blianta beaga anuas go mbíonn sochaithe nua-aimseartha sách leochaileach, agus go bhfuil sé an-tábhachtach, dá bhrí sin, leas a bhaint as T&F chun cur leis an “ullmhacht i gcomhair éigeandálaí”:






  — | tubaistí sna stáisiúin cumhachta núicléiche in Fukushima, i Searnóbail, in Three Mile Island etc., |
| --- | --- | --- |

3.4.3.

—

tubaistí sna stáisiúin cumhachta núicléiche in Fukushima, i Searnóbail, in Three Mile Island etc.,

| — | cliseadh leictreachais agus cumarsáide, |
| --- | --- |

—

cliseadh leictreachais agus cumarsáide,

| — | ganntanais de na foinsí fuinnimh uile, lena n-áirítear gás nádúrtha, agus méaduithe móra ar a bpraghsanna, |
| --- | --- |

—

ganntanais de na foinsí fuinnimh uile, lena n-áirítear gás nádúrtha, agus méaduithe móra ar a bpraghsanna,

| — | stoirmeacha toirní agus tuilte ollmhóra inar maraíodh na céadta daoine, |
| --- | --- |

—

stoirmeacha toirní agus tuilte ollmhóra inar maraíodh na céadta daoine,

| — | paindéimí, e.g. paindéim COVID-19 nó víreas Zika, agus paindéimí a bheidh ann amach anseo, |
| --- | --- |

—

paindéimí, e.g. paindéim COVID-19 nó víreas Zika, agus paindéimí a bheidh ann amach anseo,

| — | cibirionsaithe (agus méadú rábach ar an digiteáil i ngach gné den saol príobháideach, den saol poiblí agus de shaol an ghnó, tá an bhagairt ó chibirionsaithe ag síormhéadú). |
| --- | --- |

—

cibirionsaithe (agus méadú rábach ar an digiteáil i ngach gné den saol príobháideach, den saol poiblí agus de shaol an ghnó, tá an bhagairt ó chibirionsaithe ag síormhéadú).

| 3.4.4. | Bhí an t-ádh dearg ar oirthear agus ar dheisceart na hEorpa nár tharla cliseadh mór cumhachta an 8 Eanáir 2021. Is é an bhunchúis atá leis an méadú ar leochaileacht sholáthar cumhachta na hEorpa ná an sciar méadaitheach den chumhacht leictreach in-athnuaite nach féidir a thuar ná a phleanáil, amhail tuirbíní gaoithe agus cumhacht na gréine. Níl an Eoraip sách ullmhaithe don lándorchú: i gcás ina dtarlódh a leithéid, theipfeadh láithreach ar an soláthar fuinnimh do theaghlaigh phríobháideacha agus do thionscail, theipfeadh ar na naisc chumarsáide laistigh de chúpla nóiméad nó uair an chloig agus, go gairid ina dhiaidh sin, ní bheadh aon soláthar uisce óil, etc., ann. Níl sé éasca teacht ar ais as cliseadh mór leictreachais. |
| --- | --- |

3.4.4.

3.5.   Misean 5 — Socrú maidir le sláinte na hithreach san Eoraip

| 3.5.1. | Chomh maith le huisce glan, mar a luaitear thuas, tá ithir shláintiúil, rud atá tábhachtach le gur féidir na comhábhair bhunúsacha le haghaidh an bhia a fhás, ar cheann de na hacmhainní is tábhachtaí do gach neach beo, lena n-áirítear daoine agus ainmhithe. Tá daonra an domhain ag dul i méid: faoi dheireadh na haoise seo, beidh orainn thart ar 10 mbilliún duine a bheathú ar bhonn inbhuanaithe. Tá an bia agus an fheirmeoireacht thraidisiúnta ar cheann de na príomhfhoinsí de na gáis ceaptha teasa CO2 agus meatán. Ciallaíonn sé sin go bhfuil gá le cuid mhór T&F chun taighde a dhéanamh ar thalmhaíocht atá neodrach ó thaobh na haeráide de agus chun forbairt a dhéanamh ar an gcineál sin talmhaíochta le go mbeidh táirgeadh inbhuanaithe bia ann don 10 mbilliún duine a mbeidh cónaí orthu ar fud an domhain. Faoi láthair, is ar T&F a chaitear thart ar 10 % de bhuiséad talmhaíochta agus feirmeoireachta an Aontais. Molann CESE an figiúr sin a ardú go 20 % chun cur le T&F do theicneolaíochtaí feirmeoireachta inbhuanaithe nua, lena n-áirítear go háirithe an róbataic i dteicneolaíochtaí feirmeoireachta agus bia. |
| --- | --- |

3.5.1.

4.   Cúig mhisean breise

| 4.1. | Cé go bhfuil CESE den tuairim gur mórthosaíochtaí de chuid an Aontais iad na cúig mhisean a liostaítear sa teachtaireacht, síleann sé go bhfuil na cúig dhúshlán agus misean a bhfuil cur síos orthu thíos an-tábhachtach freisin. |
| --- | --- |

4.1.

4.2.   Misean breise 1 — Coinneáil bord ar bhord le SAM agus leis an Áise san iomaíocht dhomhanda i réimsí an taighde, na teicneolaíochta agus na nuálaíochta

| 4.2.1. | Tá sé tábhachtach misin agus bearta a shainiú agus a shaothrú lena áirithiú nach dtitfidh an Eoraip chun deiridh ar an Áise i réimsí an taighde, na teicneolaíochta agus na nuálaíochta agus i réimse na bpaitinní, go háirithe i gcomparáid leis an tSín agus an Chóiré Theas. Is fíor i gcás an taighde, na teicneolaíochta agus na nuálaíochta go bhfuil an tAontas ag dul ar gcúl go han-tapa ó bhí an bhliain 2000 ann i gcomparáid leis an tSín agus an Chóiré Theas (5). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Má leanann an tAontas den treocht áirithe sin, is é sin a bheith ag titim chun deiridh ar na Stáit Aontaithe agus ar an Áise sa réimse sin, caillfidh an Eoraip na milliúin post agus méid mór saibhris san fhadtéarma (idir 20 agus 50 bliain). Tá na 27 mBallstát i mbaol a leithéide go mór, go háirithe i gcás eochairtheicneolaíochtaí cumasúcháin (KET) agus teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn (FET), e.g. an intleacht shaorga, an mheaisínfhoghlaim, an domhainfhoghlaim, an róbataic, an innealtóireacht ghéiniteach, na teicneolaíochtaí cumarsáide (e.g. 5G), monarú micrishliseanna, monarú comhpháirteanna lárnacha don leictrea-shoghluaisteacht (e.g. cadhnraí, breosla-chealla agus hidrigin), etc. Baineadh agus bainfear leas i gcónaí as ábhair nua chun an nuálaíocht a spreagadh, e.g. tá acmhainn mhór taighde agus nuálaíochta sa ghraiféin agus san fhorbairt thionsclaíoch a dhéanfar ar an ábhar nuálach sin agus ba cheart don Eoraip an deis sin a thapú. |
| --- | --- |

4.2.2.

4.3.   Misean breise 2 — Aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le sochaí Eorpach atá ag dul in aois

| 4.3.1. | Tá sochaí an Aontais ag dul in aois go tapa, rud a chruthóidh roinnt dúshláin nua do na Ballstáit uile. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Ní bhíonn na riachtanais chéanna agus a bhíonn ag daoine óga ag daoine scothaosta agus leochaileacha, a mbíonn gá acu le cógais bhreise agus nua (don néaltrú, do ghalar Alzheimer, etc.) agus le níos mó cúram leighis agus cúram sóisialta, agus le hoiliúint agus oideachas speisialta atá curtha in oiriúint do chás na ndaoine scothaosta agus leochaileacha, etc. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Beidh ról tábhachtach, gan amhras, ag T&N (sa leigheas, sa chógaisíocht, sna heolaíochtaí sóisialta, sna heolaíochtaí innealtóireachta, i gcúrsaí oiliúna speisialta, etc.) chun cabhrú déileáil le sochaí Eorpach atá ag dul in aois. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Tá straitéis uaillmhianach maidir leis an gcúram san Eoraip de dhíth ar an tsochaí ina hiomláine. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   Misean breise 3 — Straitéisí a shainiú maidir leis an líon mór imirceach a thagann isteach san Aontas a lánpháirtiú go seoigh

| 4.4.1. | Ní mór don Aontas misin agus bearta a fhorbairt chun an líon mór imirceach sin a thagann isteach san Aontas a lánpháirtiú sna Ballstáit. Ós rud é go bhfuil sochaí an Aontais ag dul in aois go tapa, tá gá le níos mó daoine óga oilte. Chuige sin, ba cheart leas a bhaint as coincheapa nuálacha chun oideachas agus oiliúint a chur ar imircigh. Is féidir leas a bhaint as an taighde socheacnamaíoch chun tuiscint níos fearr a fháil ar a bhfuil ag teastáil chun na milliúin daoine sin a lánpháirtiú go seoigh. |
| --- | --- |

4.4.1.

4.5.   Misean breise 4 — An ullmhacht i gcomhair éigeandálaí

| 4.5.1. | Is é atá i gceist leis an ullmhacht i gcomhair éigeandálaí misin agus bearta a fhorbairt agus a shaothrú chun soláthar fuinnimh cobhsaí a chosaint agus cliseadh leictreachais a sheachaint, agus an córas fuinnimh san Aontas a dhícharbónú ag an am céanna. Maidir leis an méid sin, féach pointe 3.4.4, ina dtugtar aghaidh ar cheist na hullmhachta i gcomhair éigeandálaí, go háirithe an dúshlán a bhaineann le cliseadh leictreachais agus cumarsáide. Arís eile, is trí T&N, sna heolaíochtaí innealtóireachta go príomha, is fearr is féidir dul i ngleic leis na dúshláin sin. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | I measc na ndúshlán éigeandála eile tá tuilte, triomaigh, paindéimí, agus freisin géarchéimeanna eacnamaíocha, e.g. bac ar na slabhraí soláthair domhanda (e.g. nuair nárbh fhéidir seoladh trí Chanáil Shuais in 2021, etc.). |
| --- | --- |

4.5.2.

4.6.   Misean breise 5 — Déileáil le riachtanais na n-othar sin a bhfuil galair neamhtheagmhálacha orthu agus a bhfuil tionchar ag paindéim COVID-19 orthu, go háirithe iad siúd a bhfuil galar cardashoithíoch orthu, an galar is mó a mharaíonn daoine san Eoraip agus ar fud an domhain.

| 4.6.1. | Nuair a bheidh an phaindéim thart, beidh gá díriú níos mó ar ghalair neamhtheagmhálacha. Tá 60 milliún duine a bhfuil galar cardashoithíoch orthu ag maireachtáil san Aontas Eorpach. Is é an galar cardashoithíoch an galar is mó a mharaíonn daoine san Eoraip. Sna blianta roimh an bpaindéim, ba é an galar cardashoithíoch an chúis ba choitianta le básanna inchoiscthe san Aontas. Le linn na paindéime, ní dhearnadh a lán de na hothair sin a dhiagnóisiú go raibh sé ródhéanach, sin nó ní bhfuair siad fiú an deis ar dhiagnóis a fháil. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Ba cheart scrúdú a dhéanamh ar ghné an chothromais sláinte san Aontas le gur féidir na neamhionannais sláinte, lena n-áirítear gnéithe den leigheas a bhaineann go sonrach leis an difear idir na hinscní, a laghdú. Tríd an mbéim a chuirtear ar an gcur chun cinn agus ar an gcosc sa tionscnamh seo, ba cheart dó díriú freisin ar fheabhas a chur ar eolas agus sonraí, ar scagthástáil agus luathbhrath, ar dhiagnóisiú agus bainistiú na cóireála, agus ar cháilíocht saoil an othair. Cuspóir eile ba cheart a bheith ann ná cuidiú leis na Ballstáit dea-chleachtais a mhalartú, treoirlínte a fhorbairt, agus modhanna cur chuige nuálacha a chur chun feidhme, etc. Chiallódh sé sin freisin gur cheart don Aontas Eorpach misean Eorpach eile a ainmniú — chun córais cúraim sláinte a thógáil a bheadh níos seasmhaí i gcoinne paindéimí a fhad a bhaineann sé le galar cardashoithíoch, i gcomhréir leis na hiarrachtaí atá á ndéanamh trí mhisean na hailse, chun aghaidh a thabhairt, sa deireadh, ar an dá ghalar neamhtheagmhálacha is mó a chuireann isteach ar mhuintir na hEorpa. Tá CESE den tuairim freisin nach mór aghaidh a thabhairt ar ghalair eile, go háirithe na galair sin a mbíonn tionchar mór acu ar olltáirgeacht intíre na hEorpa — e.g. neamhoird mhatánchnámharlaigh. |
| --- | --- |

4.6.2.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  IO C 220, 9.6.2021, lch. 79.

1

(2)  Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le moladh ón gComhairle maidir le Comhshocrú don Taighde agus don Nuálaíocht san Eoraip [COM(2021) 407 final — final 2021/230 (NLE)] (IO C 275, 18.7.2022, lch. 24).

2

(3)  IO C 286, 16.7.2021, lch. 59.

3

(4)  IO C 341, 24.8.2021, lch. 76.

4

(5)  Is féidir mionsonraí a léamh i dtuarascálacha de chuid na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (OECD), e.g. Tuarascáil 2015 agus Tuarascáil 2017.

5

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/36 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/36

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoracha 2001/20/CE agus 2001/83/CE a mhéid a bhaineann le maoluithe ar oibleagáidí áirithe i dtaca le táirgí íocshláinte áirithe lena n-úsáid ag an duine a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta freisin

[COM(2021) 997 final — 2021/0431 (COD)]

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 536/2014 a mhéid a bhaineann le hoibleagáidí áirithe i dtaca le táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta freisin

[COM(2021) 998 final — 2021/0432 (COD)]

(2022/C 275/06)

| Rapóirtéir: | Martin SCHAFFENRATH |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Martin SCHAFFENRATH

| Comhairliúchán | a) | Parlaimint na hEorpa, 20.1.2022 |
| --- | --- | --- |

Comhairliúchán

a)

Parlaimint na hEorpa, 20.1.2022

| b) | an Chomhairle, 3.2.2022 |
| --- | --- |

b)

an Chomhairle, 3.2.2022

Bunús dlí

| a) | Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| --- | --- |

a)

Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

| b) | Airteagal 114 agus Airteagal 168(4)(c) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| --- | --- |

b)

Airteagal 114 agus Airteagal 168(4)(c) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas

Dáta a glactha sa rannóg

3.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

24.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

180/0/4

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Tá soláthar leanúnach táirgí íocshláinte atá ar ardcháilíocht, éifeachtach agus sábháilte lena n-úsáid ag an duine ríthábhachtach chun rochtain ar chúram sláinte a áirithiú d’othair. Is díol sásaimh do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE), dá bhrí sin, an pacáiste beart a thíolaic an Coimisiún Eorpach an 17 Nollaig 2021 lena raibh sé de chuspóir, ar thaobh amháin, soláthar leanúnach táirgí íocshláinte ón Ríocht Aontaithe go Tuaisceart Éireann a áirithiú go fadtéarmach agus, ar an taobh eile, deireadh a chur go pras leis an nganntanas soláthair atá fós ann sa Chipir, in Éirinn agus i Málta de thoradh tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Aithníonn CESE go bhfuil, de thoradh na staire, Ballstáit bheaga an Aontais Eorpaigh, an Chipir, Éire agus Málta go háirithe, ag brath go mór ar sholáthar táirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha ón Ríocht Aontaithe. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Creideann CESE, i bhfianaise tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach agus na gcreatchoinníollacha lena mbaineann, gurb iomchuí na leasuithe ar an bpacáiste beart lena dtugtar isteach maoluithe ar oibleagáidí áirithe maidir le táirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha a chuirtear ar fáil sa Ríocht Aontaithe, i gcás Thuaisceart Éireann, agus sa Chipir, in Éirinn agus i Málta, agus tacaíonn CESE go hiomlán leis na leasuithe sin. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Leagann CESE béim go háirithe ar an ról lárnach atá ag margadh inmheánach dea-fheidhmiúil, cothrom agus éifeachtúil. Ba cheart tús áite a thabhairt do chomhlíonadh na reachtaíochta Eorpaí atá ábhartha maidir le táirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha, go háirithe maidir le cáilíocht agus sábháilteacht na dtáirgí lena mbaineann. Ag an am céanna, is díol sásaimh do CESE na ceanglais maidir le pacáistiú a áirítear sa phacáiste beart i gcás tháirgí na Ríochta Aontaithe, d’fhonn athphacáistiú breise a sheachaint, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le táirgí íocshláinte a tharraingt siar ó mhargadh Thuaisceart Éireann i ngeall ar chostais bhreise agus ar chastacht an phróisis. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Maidir leis na maoluithe sealadacha don Chipir, d’Éirinn agus do Mhálta, áfach, tarraingíonn CESE aird ar an ngá atá le réiteach tráthúil agus inmharthana, réiteach ba cheart a fhorbairt faoi chuimsiú na Straitéise Cógaisíochta don Eoraip, d’fhonn soláthar fadtéarmach táirgí íocshláinte atá údaraithe san Aontas a áirithiú d’othair sna Ballstáit thuasluaite. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Comhthéacs na dtograí ón gCoimisiún

| 2.1. | I gcomhréir leis an bPrótacal maidir le hÉirinn/Tuaisceart Éireann (1) a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar na Ríochta Aontaithe, ní mór táirgí íocshláinte a chuirtear ar an margadh i dTuaisceart Éireann a bheith cumhdaithe le húdarú margaíochta bailí arna dheonú ag an gCoimisiún (údaruithe margaíochta uileAontais) nó ag an Ríocht Aontaithe i ndáil le Tuaisceart Éireann. Ní mór do na húdaruithe náisiúnta sin cloí le reachtaíocht an Aontais maidir le táirgí íocshláinte. Tá allmhairiú táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha ó thríú tíortha isteach san Aontas nó i dTuaisceart Éireann faoi réir údarú monaraíochta agus allmhairiúcháin a shealbhú freisin. Ní mór dóibh na ceanglais atá leagtha síos i gcorpas dlí an Aontais maidir le trialacha cliniciúla a chomhlíonadh. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Bhí an Chipir, Éire, Málta agus Tuaisceart Éireann ag brath i gcónaí ar sholáthar táirgí íocshláinte, lena n-áirítear táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha, ón Ríocht Aontaithe nó trí chodanna eile den Ríocht Aontaithe nach Tuaisceart Éireann, agus níl slabhraí soláthair na margaí sin curtha i gcomhréir go hiomlán fós le dlí an Aontais agus leis an athrú atá tagtha ar chúrsaí tar éis don Ríocht Aontaithe a bheith tarraingthe siar as an Aontas. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | San Fhógra ón gCoimisiún an 25 Eanáir 2021 (2) déantar foráil do thréimhse chairde 1 bhliana amháin (go dtí deireadh mhí na Nollag 2021) maidir le baisc-thástáil agus monarú/lóistíocht a choinneáil ar bun i gcodanna den Ríocht Aontaithe taobh amuigh de Thuaisceart Éireann chun soláthar leanúnach táirgí íocshláinte a áirithiú do Thuaisceart Éireann, don Chipir, d’Éirinn agus do Mhálta. Beidh feidhm ag an bhFógra sin freisin maidir le ceanglais allmhairiúcháin i gcomhair táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha d’fhonn soláthar leanúnach táirgí íocshláinte a áirithiú do Thuaisceart Éireann, don Chipir, d’Éirinn agus do Mhálta. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ainneoin na hidirthréimhse, tá sé fós an-deacair ar oibreoirí eacnamaíocha áirithe atá lonnaithe i gcodanna eile den Ríocht Aontaithe seachas Tuaisceart Éireann faoi láthair iad féin a chur in oiriúint do cheanglais an Phrótacail. Is iad na príomhchúiseanna leis sin na costais arda a bhaineann le hoiriúnú den sórt sin i gcomparáid le méid beag mhargadh Thuaisceart Éireann, arb ionann é agus 3 % de mhargadh iomlán na Ríochta Aontaithe, agus an lóistíocht chasta atá i gceist, agus níor sainaithníodh aon mhol lóistíochta malartach eile i dTuaisceart Éireann a bheadh inmharthana. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Is é is aidhm do na tograí seo, ar thaobh amháin, na fadhbanna a bhaineann le táirgí íocshláinte lena n-úsáid ag an duine a réiteach, ganntanas táirgí íocshláinte a sheachaint agus cosaint leormhaith ar an tsláinte phoiblí i dTuaisceart Éireann, sa Chipir, in Éirinn agus i Málta a áirithiú. Ar an gcuma chéanna, is gá aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna a bhaineann le táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha chun cosc a chur le tionchar diúltach ar a soláthar agus, dá dheasca sin, le tionchar diúltach ar chur i gcrích trialacha cliniciúla atá údaraithe faoi Rialachán (AE) Uimh. 536/2014 (3) i dTuaisceart Éireann, sa Chipir, in Éirinn agus i Málta. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Barúlacha ginearálta

| 3.1. | Is díol sásaimh do CESE an pacáiste beart sin. Is ábhair imní bhunúsacha de chuid an Choiste iad soláthar táirgí íocshláinte a áirithiú agus sláinte an phobail a chosaint. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Is é tuairim CESE go bhfuil tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach an-chasta agus an-deacair. Is fíor gur leis an gComhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Ríocht Aontaithe (4) agus leis an bPrótacal a ghabhann leis maidir le hÉirinn/Tuaisceart Éireann (5) a rialaítear formhór an chaidrimh a bheidh ann amach anseo idir an dá pháirtí sa Chomhaontú. Ós rud é nach leor an idirthréimhse bliana atá foráilte sa Chomhaontú chun oiriúnú do na ceanglais nua le gur féidir soláthar leanúnach táirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha a áirithiú do Thuaisceart Éireann, don Chipir, d’Éirinn agus do Mhálta, teastaíonn beart spriocdhírithe agus gasta anois chun an tionchar eacnamaíoch agus sláinte a mhaolú. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Is iad seo a leanas príomhghnéithe an phacáiste beart a gcreideann CESE ar cheart béim ar leith a chur orthu:






  — | soláthar leanúnach táirgí íocshláinte ón Ríocht Aontaithe go Tuaisceart Éireann, ar choinníoll go gcomhlíonann siad reachtaíocht an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

soláthar leanúnach táirgí íocshláinte ón Ríocht Aontaithe go Tuaisceart Éireann, ar choinníoll go gcomhlíonann siad reachtaíocht an Aontais Eorpaigh,

| — | aitheantas breise don bhaisc-thástáil atá á déanamh ag duine cáilithe atá bunaithe i gcuid eile den Ríocht Aontaithe nach Tuaisceart Éireann, duine atá freagrach as an mbaisc-thástáil agus as an bhfaireachas cógas, chun dúbailt oibre a sheachaint sa todhchaí, |
| --- | --- |

—

aitheantas breise don bhaisc-thástáil atá á déanamh ag duine cáilithe atá bunaithe i gcuid eile den Ríocht Aontaithe nach Tuaisceart Éireann, duine atá freagrach as an mbaisc-thástáil agus as an bhfaireachas cógas, chun dúbailt oibre a sheachaint sa todhchaí,

| — | an deis a choinneáil an phacáistíocht do Thuaisceart Éireann agus don Ríocht Aontaithe a fhágáil mar atá agus, ag am céanna, a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar údarú margaíochta tríd an nós imeachta díláraithe nó náisiúnta um údarú, |
| --- | --- |

—

an deis a choinneáil an phacáistíocht do Thuaisceart Éireann agus don Ríocht Aontaithe a fhágáil mar atá agus, ag am céanna, a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar údarú margaíochta tríd an nós imeachta díláraithe nó náisiúnta um údarú,

| — | bearta iomchuí chun ceanglais Threoir 2011/62/AE (6) (an Treoir maidir le Cógais Leighis Fhalsaithe) a chur in oiriúint d’fhonn sábháilteacht táirgí íocshláinte i dTuaisceart Éireann a áirithiú níos fearr agus cosc a chur ar scaipeadh na dtáirgí sin sa chuid eile den Aontas Eorpach. |
| --- | --- |

—

bearta iomchuí chun ceanglais Threoir 2011/62/AE (6) (an Treoir maidir le Cógais Leighis Fhalsaithe) a chur in oiriúint d’fhonn sábháilteacht táirgí íocshláinte i dTuaisceart Éireann a áirithiú níos fearr agus cosc a chur ar scaipeadh na dtáirgí sin sa chuid eile den Aontas Eorpach.

| 3.4. | I gcomhthéacs mhargadh aonair an Aontais Eorpaigh, tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE nach mór a áirithiú i ngach uile chás, agus an pacáiste beart á chur chun feidhme, go bhfanfaidh na táirgí íocshláinte agus na táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha ábhartha ón Ríocht Aontaithe i dTuaisceart Éireann agus nach ndéanfar iad a chur ar an margadh i gcodanna eile den mhargadh aonair, ach amháin má tá siad údaraithe ag údarás inniúil náisiúnta i gcomhréir le reachtaíocht an Aontais Eorpaigh. Tá an riail chéanna i bhfeidhm le linn na hidirthréimhse 3 bliana i gcás na Cipire, na hÉireann agus Mhálta. Is é an príomhphrionsabal a bhaineann leis an riail sin ná nach mbainfear leas as na táirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha sin ach chun soláthar a chur ar fáil do na hothair a bhfuil cónaí orthu sna tíortha sin. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Sa chomhthéacs sin, is díol sásaimh do CESE go háirithe prionsabal na trédhearcachta trína cheangal ar na húdaráis inniúla i dTuaisceart Éireann agus sna Ballstáit lena mbaineann liosta de tháirgí íocshláinte agus de tháirgí íocshláinte imscrúdaitheacha ábhartha a tharraingt suas agus a fhoilsiú d’fhonn cosaint sláinte san Aontas a áirithiú agus cosc a chur ar na táirgí íocshláinte sin dul isteach sna Ballstáit eile. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Tacaíonn CESE freisin, go háirithe, leis na maoluithe ar Threoir 2011/62/AE (an Treoir maidir le Cógais Leighis Fhalsaithe) atá beartaithe, maoluithe lenar cheart go gceadófaí do mhonaróirí na haitheantóirí uathúla a theastaíonn ón Aontas le haghaidh táirgí íocshláinte a choimeád, fiú má thugann Ballstáit eile de chuid an Aontais isteach go Tuaisceart Éireann agus, ar feadh tréimhse 3 bliana, chuig an gCipir, Éirinn agus Málta, iad tríd an Ríocht Aontaithe. Tacaíonn CESE freisin leis an sásra atá beartaithe trína gcuirfear cógaiseoirí agus ospidéil san Aontas Eorpach (seachas Tuaisceart Éireann, an Chipir, Éire agus Málta) ar an eolas tríd an gCóras Eorpach um Fhíorú Leigheasra a luaithe a dhéanfar táirge íocshláinte atá údaraithe do Thuaisceart Éireann a scanadh sa Ríocht Aontaithe. Fágfaidh sin go gcuirfear in iúl go soiléir do na húsáideoirí deiridh go bhféadfadh sé nach bhfuil sé beartaithe pacáiste den sórt sin a sholáthar san Aontas. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Maidir le réitigh idirthréimhseacha a d’fhéadfadh a bheith ann chun a áirithiú go gcaitear ar an mbonn céanna agus a chaitear le hothair sa chuid eile den Ríocht Aontaithe le hothair i dTuaisceart Éireann, is díol sásaimh do CESE freisin an maolú atá beartaithe maidir le hallmhairiú sealadach táirgí íocshláinte nua paitinnithe atá údaraithe sa Ríocht Aontaithe go dtí go mbeidh údarú margaíochta tugtha ag an Aontas freisin. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Barúlacha sonracha

| 4.1. | Dar le CESE, tá na hábhair imní uile a bhí ag na geallsealbhóirí lena mbaineann curtha san áireamh go hiomlán d’fhonn a áirithiú go mbeidh soláthar leanúnach táirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha ann do Thuaisceart Éireann agus do Bhallstáit bheaga eile freisin atá sa bhád céanna. Molann CESE roinnt soiléirithe thíos, áfach, a d’fhéadfaí a chur san áireamh sna treoirlínte comhfhreagracha. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Cuirtear chun suntais, go háirithe, aithris 7 den togra le haghaidh Treorach, aithris ina dtugtar soiléiriú tábhachtach maidir leis na ceanglais rialála a bhaineann leis an mbaisc-thástáil agus leis an bhfaireachas cógas sa Ríocht Aontaithe a choinneáil i gcás onnmhairí go Tuaisceart Éireann. Tá sé tábhachtach a shoiléiriú i gcás aon fheidhmeanna rialála a fheidhmítear i gcuid eile den Ríocht Aontaithe nach Tuaisceart Éireann, i gcomhthéacs údarú margaíochta don Ríocht Aontaithe i dTuaisceart Éireann, gur féidir na feidhmeanna sin a úsáid le haghaidh údaruithe margaíochta náisiúnta atá ann cheana nó a bheidh ann agus le haghaidh údaruithe margaíochta tríd an nós imeachta díláraithe agus/nó an nós imeachta um aitheantas frithpháirteach. Ní mór an méid sin a bheith fréamhaithe go daingean sa togra le haghaidh Treorach agus sna treoirlínte comhfhreagracha. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Tarraingíonn CESE aird ar leith ar Airteagal 2 den togra le haghaidh Treorach ón gCoimisiún Eorpach (Airteagal 5a a thabhairt isteach i dTreoir 2001/83/CE) maidir le maoluithe ar oibleagáidí áirithe maidir le táirgí íocshláinte áirithe lena n-úsáid ag an duine a chur ar fáil sa Ríocht Aontaithe. I ngach uile chás, is gá a áirithiú i gcás táirgí íocshláinte a onnmhairítear ón Ríocht Aontaithe go Tuaisceart Éireann (agus don idirthréimhse 3 bliana, go dtí an Chipir, Éirinn agus Málta), nach mbainfear iad de na margaí sin agus nach gcuirfear ar an margadh iad i gcodanna eile den mhargadh aonair. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Measann CESE go bhfuil gá le soiléiriú breise maidir leis an tástáil ar rialú cáilíochta dá bhforáiltear in Airteagal 2(4) den togra le haghaidh Treorach (leasú ar Airteagal 20 de Threoir 2001/83/CE) maidir le táirgí íocshláinte a údaraítear trí nós imeachta láraithe an Aontais ach a mhonaraítear sa Ríocht Aontaithe (seachas Tuaisceart Éireann) seachas i mBallstát de chuid an Aontais agus a allmhairítear uaidh sin isteach go Tuaisceart Éireann. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Molann CESE soiléiriú breise a dhéanamh freisin ar Airteagal 2(5) den togra le haghaidh Treorach (leasú ar Airteagal 40 de Threoir 2001/83/CE) maidir leis an ngá atá le ceadúnas dáileacháin mórdhíola a bheith ag gnóthas atá bunaithe i gcuid eile den Ríocht Aontaithe nach Tuaisceart Éireann chun onnmhairiú/allmhairiú a dhéanamh as/go Tuaisceart Éireann. Ba cheart a thabhairt faoi deara gur cheart leanúint den fhéidearthacht táirgí íocshláinte a allmhairiú ó shaoráid sa Ríocht Aontaithe go Tuaisceart Éireann trí bhíthin údarú dáileacháin mórdhíola arna eisiúint ag údarás de chuid na Ríochta Aontaithe. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Tacaíonn CESE freisin le hAirteagal 2(9) lena gceadaítear do ghnóthais an duine cáilithe atá acu atá freagrach as an mbaisc-thástáil agus as an bhfaireachas cógas a bheith lonnaithe go fóill i gcodanna eile den Ríocht Aontaithe nach Tuaisceart Éireann. Mar sin féin, tá CESE ag iarraidh soiléiriú breise, i dtreoirlínte comhfhreagracha nuair is iomchuí, maidir le cur chun feidhme praiticiúil na rialach sin sa chleachtas. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ar deireadh, tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE go bhfuil sé thar a bheith tábhachtach idirdhealú soiléir a dhéanamh idir an Fógra ón gCoimisiún an 25 Eanáir 2021 (7), lena gceadaítear ar bhonn sealadach do na hoibreoirí eacnamaíocha lena mbaineann leanúint de tháirgí íocshláinte agus táirgí íocshláinte imscrúdaitheacha a sholáthar i dTuaisceart Éireann, agus forálacha an phacáiste beart atá faoi chaibidil anseo. Iarrtar ar an Aontas ardleibhéal deimhneachta dlíthiúla a áirithiú do shealbhóirí údaruithe margaíochta, do mhórdhíoltóirí agus do chógaiseoirí le linn na hidirthréimhse idir an maolú thuasluaite agus glacadh agus cur chun feidhme na leasuithe tríd an togra le haghaidh Treorach agus an togra le haghaidh Rialacháin. |
| --- | --- |

4.7.

An Bhruiséil, 24 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  IO L 29, 31.1.2020, lch. 7.

1

(2)  Fógra ón gCoimisiún — Application of the Union’s pharmaceutical acquis in markets historically dependent on medicines supply from or through Great Britain after the end of the transition period (IO C 27, 25.1.2021, lch. 11).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 536/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le trialacha cliniciúla ar tháirgí íocshláinte lena n-úsáid ag an duine, agus lena n-aisghairtear Treoir 2001/20/CE (IO L 158, 27.5.2014, lch. 1).

3

(4)  Comhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt amháin, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile (IO L 444, 31.12.2020, lch. 14).

4

(5)  IO L 29, 31.1.2020, lch. 7.

5

(6)  IO L 174, 1.7.2011, lch. 74.

6

(7)  Fógra ón gCoimisiún – Application of the Union’s pharmaceutical acquis in markets historically dependent on medicines supply from or through Great Britain after the end of the transition period (IO C 27, 25.1.2021, lch. 11).

7

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/40 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/40

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle Business Taxation for the 21st Century [Cánachas gnó don 21ú haois]

[COM(2021) 251 final] (níl leagan Gaeilge ann)

(2022/C 275/07)

| Rapóirtéir: | Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Krister ANDERSSON

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 01/07/2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Cinneadh ón mBiúró | 8.6.2021 |
| Rannóg atá freagrach | Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta |
| Dáta a glactha sa rannóg | 8.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 216/00/07 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 01/07/2021

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Cinneadh ón mBiúró

8.6.2021

Rannóg atá freagrach

Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta

Dáta a glactha sa rannóg

8.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

216/00/07

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Is díol sásaimh do CESE an tionscnamh seo ón gCoimisiún, tionscnamh a rabhthas ag tnúth leis le fada, maidir le straitéis i leith cánachas gnó sa 21ú haois. Tacaíonn CESE go láidir leis an gCoimisiún agus tuigeann sé go bhfuil an Coimisiún ag cur a chuid oibre in oiriúint do na pléití agus na comhaontuithe idirnáisiúnta. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Cuireann CESE i bhfios go láidir a riachtanaí atá sé infheistíochtaí trasteorann a éascú agus na costais maidir le comhlíonadh na rialacha a laghdú do ghnólachtaí, agus, ag an am céanna, an geilleagar Eorpach a ghlasú agus a dhigiteáil a thuilleadh. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Molann CESE don Choimisiún leanúint dá Phlean Gníomhaíochta le haghaidh cánachas cothrom agus simplí a thacaíonn leis an straitéis téarnaimh (1), agus an tuairim ó CESE Pacáiste maidir le cánachas cothrom simplí á cur san áireamh (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Is díol sásaimh do CESE an tacaíocht a thug Airí Airgeadais G20 don chomhaontú arna shíniú an 8 Deireadh Fómhair 2021 ag 136 thír as 140 tír sa Chreat Cuimsitheach chun teacht ar réiteach domhanda, bunaithe ar chomhthoil, maidir le slí chun cearta cánachais a leithdháileadh i measc tíortha. Ag an am céanna, cuireann CESE i bhfios go láidir a chasta a bheidh cuspóirí chomh huaillmhianach sin agus tá sé á iarraidh aige gur cur chun feidhme aonchineálach arna chomhbheartú agus arna chomhordú ar bhonn domhanda a dhéanfar maidir le Colúin 1 agus 2 (an pacáiste). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Cuireann CESE i bhfáth a riachtanaí a bheidh sé an pacáiste cánachais a chur chun feidhme san Aontas agus, ag an am céanna, sna príomhthíortha trádála comhpháirtíochta. I gcás nach ndéanfaí Colún 1 a chur chun feidhme ag an am céanna in SAM agus sna príomhthíortha trádála comhpháirtíochta, d’fhéadfadh gnólachtaí Eorpacha a bheith faoi mhíbhuntáiste iomaíoch. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Cuireann CESE i bhfios go láidir a thábhachtaí a bheidh sé na rialacha san Eoraip maidir le Colún 2 agus maidir leis an íosráta cánach corparáide éifeachtach a bheith ar aon dul leis na rialacha casta sa chomhaontú domhanda. Ba cheart a ndóthain ama a bheith ag na Ballstáit, dá bhrí sin, chun teacht ar théacs críochnaitheach arna chomhaontú eatarthu sula nglacfar treoir. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Is é atá beartaithe le ríomh an ráta cánach éifeachtaigh a chinneadh an bhfuil ráta cánach éifeachtach grúpa áirithe d’fhiontair ilnáisiúnta os cionn nó faoi bhun an íosráta cánach i dtaca leis an dlínse atá faoi bhreithniú. Maidir leis na ceanglais chun rátaí cánach éifeachtacha a ríomh, cuireann CESE i bhfios go láidir gur cheart go leanfaidís an cur chuige domhanda a comhaontaíodh, chun nach méadófar ar na costais riaracháin. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Tacaíonn CESE leis an gcur chuige ón gCoimisiún moladh a eisiúint do na Ballstáit le go bhféadfaí caillteanais a fhritháireamh trí bhíthin tabhairt siar caillteanas cánach. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Tacaíonn CESE leis an gCoimisiún sa chomhrac in aghaidh úsáid éagórach eintiteas caoch atá dírithe ar sciúradh airgid, pleanáil ionsaitheach cánach arna déanamh ag daoine aonair agus corparáidí agus imghabháil cánach. Tá CESE ag tnúth lena dhearcadh féin a chur in iúl maidir le togra sonrach trína dtabharfar aghaidh ar úsáid éagórach eintiteas caoch. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Is díol sásaimh do CESE an tionscnamh ón gCoimisiún lena gcruthófar córas cúitimh chun cur i gcoinne na claontachta fiachais sa chánachas corparáideach (Debt Equity Bias Reduction Allowance – DEBRA). D’fhéadfadh riosca ard don infheisteoir a bheith ann ag éirí as infheistíochtaí sa nuatheicneolaíocht ghlas. I gcásanna den sórt sin, bíonn tábhacht ar leith le maoiniú cothromais agus ní mór aghaidh a thabhairt ar an gclaontacht in aghaidh maoiniú cothromais ar dlúthchuid den chóras cánach í. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Is díol sásaimh do CESE an togra maidir le BEFIT (Business in Europe: Framework for Income Taxation) ina bhfuil leabhar rialacha amháin maidir le cáin chorparáide agus tá CESE ag tnúth le bheith in ann togra mionsonraithe a scrúdú. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Molann CESE don Choimisiún aghaidh a thabhairt ar chásanna den obair thrasteorann mar dhlúthchuid den straitéis i leith cánachas gnó. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Tá an cumhdach CBL ar cheann de na réimsí eile nár mhór a athbhreithniú. Cruthaítear castachtaí de bharr clásail eisiaimh agus lúba ar lár agus is éagothroime iomaíochta an toradh orthu mar aon le hioncam cánach ligthe thar ceal. Molann CESE don Choimisiún cumhdach an chórais CBL a athbhreithniú. |
| --- | --- |

1.13.

2.   An togra ón gCoimisiún

| 2.1. | Faoin Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le cánachas gnó don 21ú haois tá sé i gceist aghaidh a thabhairt ar roinnt mórdhúshlán atá tagtha chun cinn le himeacht na mblianta, agus ar ráig COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Is den riachtanas é go mbeadh creat cánach atá stóinseach, éifeachtúil agus cóir ag an Aontas, creat a shásódh riachtanais an mhaoinithe phoiblí agus a thacódh leis an téarnamh agus leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach trí thimpeallacht a chruthú ar mhaithe le fás cóir inbhuanaithe cuimsitheach agus le hinfheistíochtaí chun go bhféadfaí deiseanna fostaíochta a chruthú. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Táthar ag súil go mbeidh páirt níos mó ag an gcánachas i mbeartais Eorpacha níos ginearálta, amhail an Comhaontú Glas don Eoraip, an Clár Oibre Digiteach, an Straitéis Nua Tionsclaíochta don Eoraip agus an Plean Gníomhaíochta chun Aontas Margaí Caipitil a Thógáil. Is den riachtanas é go ndéanfaidh an cánachas an t-aistriú digiteach a éascú freisin trí thimpeallacht a chur ar fáil ina bhféadfadh rath a bheith ar ghnólachtaí digiteacha. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Sa Teachtaireacht ón gCoimisiún cuirtear na torthaí ón tionscadal um chreimeadh an bhoinn cánach agus aistriú brabúis (BEPS) san áireamh go leordhóthanach agus tugtar aghaidh ar athchóiriú an chreata idirnáisiúnta cánach corparáide, faoi cheannas na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) agus ar shainordú ó G20. Baineann dhá cholún leis an bpacáiste athchóirithe. Díríonn Colún 1 ar na rialacha cánach idirnáisiúnta a chur in oiriúint do shamhlacha nua gnó, samhlacha a chuireann ar chumas cuideachtaí gnó a dhéanamh gan láithreacht fhisiciúil (3). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Maidir le Colún 2, laghdóidh sé ar an iomaíocht chánach trí íosráta cánach corparáide éifeachtach 15 % a shocrú (4). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | A luaithe a dhéanfar an pacáiste a chomhaontú mar chuid de choinbhinsiún iltaobhach, beidh sé éigeantach é a chur i bhfeidhm agus ullmhóidh an Coimisiún togra le haghaidh treoir maidir lena chur chun feidhme san Aontas Eorpach. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ullmhóidh an Coimisiún togra nua ansin maidir le ráta cánach corparáide éifeachtach cuideachtaí móra a fhoilsiú ar bhonn bliantúil, ar cuideachtaí iad atá cónaitheach san Aontas Eorpach agus a thagann faoi raon feidhme Cholún 2, de réir na modheolaíochta a comhaontaíodh maidir le háirimh Cholún 2. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Mar chuid dá chlár oibre trédhearcachta, rachaidh an tAontas i ngleic freisin le húsáid éagórach eintiteas caoch chun críoch cánach – i.e. cuideachtaí gan láithreacht fhisiciúil ar bith nó fíorbheagán láithreachta agus gníomhaíocht eacnamaíoch iarbhír ar siúl acu – trí thionscnamh reachtach nua atá dírithe ar phleanáil ionsaitheach cánach, imghabháil cánach nó sciúradh airgid atá ar bun ag daoine aonair nó ag corparáidí a chosc. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Tabharfaidh straitéis an Choimisiúin aghaidh freisin ar an gclaontacht fiachais sa chánachas corparáideach. Déanfar sin tríd an mbuntáiste cánach a bhaineann le hinfheistíochtaí a mhaoiniú le fiachas a laghdú trí leas a bhaint as córas cúitimh (DEBRA) a spreagfaidh infheistíochtaí a mhaoiniú le cothromas nua. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Déanfaidh an Coimisiún na tograí uaidh le haghaidh Comhbhonn Comhdhlúite don Cháin Chorparáide (CCCTB) (5), ar tograí iad atá ar feitheamh, a tharraingt siar a luaithe a dhéanfar togra nua a thíolacadh chun an margadh inmheánach a neartú. Is creat nua maidir le cánachas ioncaim i gcás gnólachtaí san Eoraip a bheidh ann, creat ar a dtugtar BEFIT (Business in Europe: Framework for Income Taxation [Gnó san Eoraip: Creat le haghaidh Cánachas Ioncaim]). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Leis an togra maidir le BEFIT, cuirfear le Colún 1 agus Colún 2. Oibreoidh an Coimisiún i ndlúthpháirtíocht leis na Ballstáit chun an togra sin a tharraingt suas, agus dearcadh Pharlaimint na hEorpa á chur san áireamh freisin, agus i gcomhairle leis an earnáil ghnó agus grúpaí sa tsochaí shibhialta. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Sa straitéis ón gCoimisiún tá moladh go ndéanfadh na Ballstáit caillteanais a fhritháireamh trí bhíthin tabhairt siar caillteanas cánach, chun cothrom iomaíochta a fheabhsú do chuideachtaí ar fud an Aontais. Beidh feidhm ag an moladh maidir le blianta fioscacha 2020 agus 2021. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Barúlacha ginearálta

| 3.1. | Is díol sásaimh do CESE an tionscnamh seo ón gCoimisiún, tionscnamh a rabhthas ag tnúth leis le fada, maidir le straitéis i leith cánachas gnó sa 21ú haois. Tacaíonn CESE go láidir leis an gCoimisiún agus tuigeann sé go bhfuil an Coimisiún ag cur a chuid oibre in oiriúint do na pléití agus na comhaontuithe idirnáisiúnta. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Tacaíonn CESE le cuspóir an Choimisiúin an clár oibre cánach a bheith ina chabhair leis an mórchuspóir fás cóir agus inbhuanaithe a bheith ann a bhaint amach trí thacaíocht a thabhairt do bheartais Eorpacha níos ginearálta, amhail an Comhaontú Glas don Eoraip, an Clár Oibre Digiteach, an Straitéis Nua Tionsclaíochta don Eoraip agus an Plean Gníomhaíochta chun Aontas Margaí Caipitil a Thógáil. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Cuireann CESE i bhfios go láidir a riachtanaí atá sé infheistíochtaí trasteorann a éascú agus na costais maidir le comhlíonadh na rialacha a laghdú do ghnólachtaí, agus, ag an am céanna, an geilleagar Eorpach a ghlasú agus a dhigiteáil a thuilleadh. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Is cás le CESE an bhearna chánach, ainneoin go raibh ioncaim ó cháin chorparáide cobhsaí ar an meán i gcoibhneas le OTI, nó ag dul i méid fiú i gcoibhneas leis, le deich mbliana anuas, san Aontas Eorpach agus i dtíortha ECFE. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Tá CESE ar aon fhocal leis an gCoimisiún faoi gur ghlac na rialtais náisiúnta líon mór beart éagsúil in aghaidh seachaint cánach agus imghabháil cánach, ar bearta iad a chuir le castacht scéil a bhí casta cheana féin. Tá CESE á iarraidh go mbeadh creat cánach stóinseach, éifeachtúil agus cóir ann a thabharfadh aghaidh ar na dreasachtaí atá ann a thugann ar dhaoine an bonn cánach a chreimeadh agus brabús a aistriú. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Tá CESE á iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach measúnú a dhéanamh ar thionchar na reachtaíochta in aghaidh seachaint cánach a cuireadh chun feidhme le sé bliana anuas. |
| --- | --- |

3.6.

| 4. | Tá CESE á mholadh don Choimisiún leanúint dá Phlean Gníomhaíochta le haghaidh cánachas cothrom agus simplí a thacaíonn leis an straitéis téarnaimh (6), agus an tuairim ó CESE Pacáiste maidir le cánachas cothrom simplí (7) á cur san áireamh. Measann CESE gur den tábhacht é táirgiúlacht gheilleagar na hEorpa a fheabhsú chun go mbeidh sé ar aon leibhéal le geilleagair iomaitheoirí, ar a laghad. Níl sa cháin ach ceann amháin de na fachtóirí a mbíonn tionchar acu ar an táirgiúlacht, ach is fachtóir tábhachtach é (8). |
| --- | --- |

4.

5.   Barúlacha sonracha

| 5.1. | Is díol sásaimh do CESE an tacaíocht a thug Airí Airgeadais G20 don chomhaontú arna shíniú an 8 Deireadh Fómhair 2021 ag 136 thír as 140 tír sa Chreat Cuimsitheach chun teacht ar réiteach domhanda, bunaithe ar chomhthoil, maidir le slí chun cearta cánachais a leithdháileadh i measc tíortha (9). Ag an am céanna, cuireann CESE i bhfios go láidir a chasta a bheidh cuspóirí chomh huaillmhianach sin agus tá sé á iarraidh aige gur cur chun feidhme aonchineálach arna chomhbheartú agus arna chomhordú ar bhonn domhanda a dhéanfar maidir le Colúin 1 agus 2. Sa chomhthéacs sin is den riachtanas é go gcuirfí sainiúlachtaí dhlí AE, amhail an tsaoirse bunaíochta agus an neamh-idirdhealú, san áireamh sna tograí ón Aontas. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Tugann CESE dá aire go mbeidh i bhfad níos mó le déanamh chun teacht ar chomhaontú mionsonraithe. Beidh sé fíorthábhachtach teacht ar chomhaontuithe maidir le neart gnéithe teicniúla. Agus rialacha á gcur chun feidhme ar leibhéal an Aontais, beidh sé tábhachtach gan cuideachtaí a bhfuil a gceanncheathrú san Aontas Eorpach a chur faoi mhíbhuntáiste i gcomparáid lena n-iomaitheoirí atá bunaithe i mórdhlínsí eile (10). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Cuireann CESE i bhfáth a riachtanaí a bheidh sé an pacáiste cánachais a chur chun feidhme san Aontas agus, ag an am céanna, sna príomhthíortha trádála comhpháirtíochta. Sa chás nach ndéanfaí Colún 1 a chur chun feidhme in SAM agus sna príomhthíortha trádála comhpháirtíochta eile, d’fhéadfadh gnólachtaí Eorpacha a bheith faoi mhíbhuntáiste iomaíochta. Beidh sé riachtanach, ar an ábhar sin, cur chun feidhme agus úsáid an choinbhinsiúin iltaobhaigh a chomhordú leis na comhpháirtithe trádála. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Cuireann CESE i bhfios go láidir a thábhachtaí atá an trasuí agus a thábhachtaí a bheidh sé na rialacha maidir le treoir faoi Cholún 2 agus maidir leis an íosráta cánach corparáide éifeachtach a bheith ar aon dul leis na rialacha casta sa chomhaontú domhanda. Ba cheart a ndóthain ama a bheith ag na Ballstáit, dá bhrí sin, chun teacht ar théacs críochnaitheach arna chomhaontú eatarthu sula nglacfar treoir (11). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Tacaíonn CESE leis an gcur chuige atá ag an gCoimisiún moladh a eisiúint do na Ballstáit le go bhféadfaí caillteanais a fhritháireamh trí bhíthin tabhairt siar caillteanas cánach. Bíonn tábhacht le rialacha den sórt sin, ní hamháin le linn paindéime, ach faoi na gnáthdhálaí freisin. Ba cheart le himeacht aimsire cáin chorparáide a bheith dlite ar ghlanbhrabús cuideachta. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Tacaíonn CESE leis an gCoimisiún sa chomhrac in aghaidh úsáid éagórach eintiteas caoch atá dírithe ar sciúradh airgid, pleanáil ionsaitheach cánach arna déanamh ag daoine aonair agus corparáidí agus imghabháil cánach. Tá CESE ag tnúth lena dhearcadh féin a chur in iúl maidir le togra sonrach trína dtabharfar aghaidh ar úsáid éagórach eintiteas caoch. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Is díol sásaimh do CESE an tionscnamh ón gCoimisiún lena gcruthófar córas cúitimh chun cur i gcoinne na claontachta fiachais sa chánachas corparáideach (Debt Equity Bias Reduction Allowance – DEBRA). D’fhéadfadh riosca ard don infheisteoir a bheith ann ag éirí as infheistíochtaí sa nuatheicneolaíocht ghlas. I gcásanna den sórt sin, bíonn tábhacht ar leith le maoiniú cothromais agus ní mór aghaidh a thabhairt ar an gclaontacht in aghaidh maoiniú cothromais ar dlúthchuid den chóras cánach í (12). |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Tugann CESE dá aire go bhféadfaí i gcás an mhíbhuntáiste cánach a bhaineann le cothromas a úsáid chun infheistíochtaí a mhaoiniú é a laghdú ar an leibhéal corparáide agus ar leibhéal na scairshealbhóirí araon. Is den tábhacht é nach mbeadh an chóireáil cánach ina spreagadh chun cistí a bhogadh ó leibhéal amháin go leibhéal eile. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Is fiú a thabhairt faoi deara, freisin, gurbh é an toradh a bheadh ar ardú na rátaí dlíthiúla cánach corparáide go n-ardódh luach na hasbhainte úis, rud a d’fhágfadh go mbeadh sé níos oiriúnaí ag cuideachta ón taobh eacnamaíoch de infheistíocht a dhéanamh trí iasachtaí. Bheadh éifeacht den chineál céanna ag ráta boilscithe ní b’airde agus/nó ag rátaí úis ní b’airde, rud a chuirfeadh leis an gclaontacht fiachais atá ann faoi láthair (13). Ós rud é nach féidir a leithéid d’fhorbairt a chur as an áireamh, is díol sásaimh é an tionscnamh atá á ullmhú ag an gCoimisiún agus is mór an tábhacht a bhaineann leis an tionscnamh sin. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Is díol sásaimh do CESE cuspóirí BEFIT agus tá sé ag tnúth le bheith in ann togra mionsonraithe a scrúdú. Ba cheart a chur san áireamh sa togra sin na sainréimis dhlíthiúla is infheidhme, agus atá i bhfeidhm i mBallstáit éagsúla le fada an lá, maidir le cineálacha áirithe comharchumann agus cumann frithpháirteach. Molann CESE don Choimisiún na geallsealbhóirí agus an tsochaí shibhialta a bheith san áireamh agus cinntí á ndéanamh chun go bhféadfar dul chun cinn a dhéanamh agus a áirithiú go mbeidh glacadh ginearálta leis na cinntí sin. |
| --- | --- |

5.10.

6.   Réimsí breise nár mhór aghaidh a thabhairt orthu sa bheartas cánach don 21ú haois

| 6.1. | Tá CESE den tuairim go mb’fhéidir gur athraigh an phaindéim an láthair oibre d’an-chuid daoine agus go mbeidh an teilea-obair i bhfad níos coitianta sna blianta le teacht. Fágann iarmhairtí cánach na teilea-oibre (nó na cianoibre) trasteorann go mbíonn ceisteanna i dtaobh cánach ag cuideachtaí agus ag daoine aonair araon. Maidir le cuideachta, d’fhéadfadh sé tarlú go gcruthófaí buanbhunaíocht nach raibh beartaithe a bheith aici, agus d’fhéadfadh iarmhairtí cánach teacht chun cinn dá thoradh sin. D’fhéadfadh éilimh ar cháin a bheith á ndéanamh ag tíortha éagsúla ar an duine céanna agus d’fhéadfaí dochar a dhéanamh do shochair shóisialta agus cosaint shóisialta an duine sin. D’fhéadfaí difear a dhéanamh do chearta pinsin freisin. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Molann CESE don Choimisiún aghaidh a thabhairt ar chásanna den obair thrasteorann mar dhlúthchuid den straitéis i leith cánachas gnó. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Tá an cumhdach CBL ar cheann de na réimsí eile nár mhór a athbhreithniú. Cruthaítear castachtaí de bharr clásail eisiaimh agus lúba ar lár agus is éagothroime iomaíochta an toradh orthu mar aon le hioncam cánach ligthe thar ceal. Molann CESE don Choimisiún cumhdach an chórais CBL a athbhreithniú. |
| --- | --- |

6.3.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 312 final.

1

(2)  IO C 155, 30.4.2021, lch. 8 (níl leagan Gaeilge ann).

2

(3)  Is iad na cuideachtaí a d’fhéadfadh a bheith san áireamh na fiontair ilnáisiúnta a mbíonn láimhdeachas domhanda os cionn EUR 20 billiún acu agus brabúsacht os cionn 10 % (i.e. brabús roimh cháin/ioncam) arna ríomh le sásra um meánú trína ndéantar an tairseach láimhdeachais a laghdú go EUR 10 mbilliún, ag brath ar chur chun feidhme rathúil lena n-áirítear cinnteacht cánach, agus an t-athbhreithniú ábhartha le tosú 7 mbliana tar éis don chomhaontú a theacht i bhfeidhm, agus an t-athbhreithniú le bheith curtha i gcrích taobh istigh de bhliain. Ní áirítear tionscail eastóscacha agus seirbhísí airgeadais rialaithe. https://www.oecd.org/tax/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf.

3

(4)  Is éard atá i gColún a Dó: a) dhá riail idirnasctha Eorpacha (ar a dtugtar le chéile na Rialacha Domhanda in aghaidh Chreimeadh an Bhoinn Cánach (GLoBE)): (i) Riail maidir le hIoncam a Áireamh (IIR) trína bhforchuirtear breisiú cánach ar mháthaireintiteas i ndáil le hioncam comheintitis a ngearrtar cáin ar ráta íseal air; agus (ii) Riail maidir le Ganníocaíocht Cánach (UTPR) faoina ndiúltaítear asbhaintí nó faoina n-éilítear coigeartú coibhéiseach a mhéid nach bhfuil ioncam ísealchánach comheintitis faoi réir cánach faoi IIR; agus b) riail chonradhbhunaithe (an Riail faoi-réir-Cánach (STTR)) faoina gceadaítear do na dlínsí as a dtagann an t-ioncam cáin theoranta a ghearradh ag an bhfoinse ar íocaíochtaí áirithe gaolmhara ó pháirtithe ar íocaíochtaí iad atá faoi réir cánach faoi bhun íosráta. Beidh STTR inchreidiúnaithe mar cháin atá cumhdaithe faoi na rialacha GLoBE. Beidh feidhm ag na rialacha GLoBE maidir le fiontair ilnáisiúnta a chomhlíonann an tairseach EUR 750 milliún mar a cinneadh faoi Ghníomhaíocht 13 de chuid BEPS (tuairisciú de réir tíre). Beidh saorchead ag tíortha an riail IIR a chur i bhfeidhm maidir le fiontair ilnáisiúnta a bhfuil a gceanncheathrú ina dtír fiú mura gcomhlíonfaidh siad an tairseach. Is íosráta cánach 15 % a úsáidfear chun críocha IIR agus UTPR. https://www.oecd.org/tax/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf.

4

(5)  COM(2016) 685 final agus COM(2016) 683 final.

5

(6)  COM(2020) 312 final.

6

(7)  IO C 155, 30.4.2021, lch. 8 (níl leagan Gaeilge ann).

7

(8)  Tá a lán tuarascálacha ann ina dtugtar le fios gur tionchar díobhálach a bhíonn ag cánacha corparáide ar fhás agus ar tháirgiúlacht. Sin tátal a rinne an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) go minic; féach mar shampla Tax and Economic Growth, OECD Economics Department Working Paper No. 620 nó Tax Policy Reform and Economic Growth, ECFE (2010). Fachtóirí tábhachtacha a cuireadh san áireamh sa tátal sin is ea aistriú ualach na cánach corparáide ar na hoibrithe, go háirithe ar oibrithe ar bheagán oiliúna, agus tionchar diúltach ar infheistíochtaí. Chomh maith leis sin, d’fhéadfadh cánacha eile, amhail cánacha ar ioncam saothair, bac a chur ar an bhfás agus ar an táirgiúlacht.

8

Tax and Economic Growth, OECD Economics Department Working Paper No. 620

Tax Policy Reform and Economic Growth

(9)  Tá baint ag na rialacha cánach le gach cuideachta a théann thar thairseach áirithe, is cuma cén earnáil ina bhfuil siad. Ní le samhlacha gnó “digiteacha” agus gnólachtaí a mbíonn teagmháil dhíreach acu leis an tomhaltóir, agus leo sin amháin, a bhaineann siad.

9

(10)  In éagmais riail UTPR agus i gcás nach mbainfeadh IIR le cásanna san Eoraip, is é an staid a bheadh ann nach ndéanfadh grúpaí d’fhiontair ilnáisiúnta eachtracha, lena n-áirítear grúpaí de chuid SAM, ach an t-íosráta cánach éifeachtach a fhorchur maidir le cásanna trasteorann. Is é an éifeacht a bheadh leis sin go gcoinneoidís a bhfocuideachtaí san Eoraip cosanta ón íosráta cánach éifeachtach: sa chomhthéacs sin, is é a tharlódh i gcás fochuideachtaí san Aontas le ceanncheathrú in SAM nó ar an gcoigríoch a íocann cáin ar leibhéal íseal go mbeadh buntáiste acu i gcónaí de bharr creidmheasanna cánach le haghaidh T&F agus go mbeadh cáin á híoc acu faoi bhun an íosráta a comhaontaíodh agus, ar an taobh eile, i gcás ceanncheathrú san Aontas agus a cuid fochuideachtaí san Aontas, dhéanfaí a gcreidmheasanna cánach le haghaidh T&F a neodrú trí bhíthin breisiú cánach i gcás ina ndéanfaidís a ráta cánach éifeachtach san Eoraip a laghdú faoi bhun an íosráta a comhaontaíodh.

10

(11)  Mura mbeidh na rialacha go léir atá i gcomhaontú Chreat Cuimsitheach ECFE ar eolas ag na Ballstáit tráth a bheidh siad i mbun idirbheartaíocht ar threoir, beidh gá tús a chur le próiseas chun an treoir a athrú le go bhféadfar an comhaontú domhanda a thrasuí i gcomhaontú Eorpach. D’fhéadfadh roinnt Ballstát cur i gcoinne athrú den sórt sin ar an treoir. Chun trasuí iomchuí agus iomlán a bhaint amach, ní mór an comhaontú domhanda a bheith tugtha chun críche ina iomláine agus eolas a bheith air sula dtiocfar ar chomhaontú maidir le treoir.

11

(12)  Féach an tuairim ó CESE Ról na gcánacha corparáide maidir leis an rialachas corparáideach (IO C 152, 6.4.2022, lch. 13).

12

Ról na gcánacha corparáide maidir leis an rialachas corparáideach

(13)  Féach The Taxation of Income from Capital, Mervyn King and Don Fullerton, The University of Chicago Press and NBER (1984).

13

The Taxation of Income from Capital, Mervyn King and Don Fullerton

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/45

---

Tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2009/138/CE a mhéid a bhaineann le comhréireacht, cáilíocht na maoirseachta, tuairisciú, bearta ráthaíochta fadtéarmacha, uirlisí micreastuamachta, rioscaí inbhuanaitheachta, maoirseacht grúpa agus trasteorann

[COM(2021) 581 final — 2021/0295 (COD)]

Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear creat le haghaidh gnóthais árachais agus athárachais a théarnamh agus a réiteach agus lena leasaítear Treoracha 2002/47/CE, 2004/25/CE, 2009/138/CE, (AE) 2017/1132 agus Rialacháin (AE) Uimh. 1094/2010 agus (AE) Uimh. 648/2012

[COM(2021) 582 final — 2021/0296 (COD)]

(2022/C 275/08)

| Rapóirtéir: | Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |
| --- | --- |
| Comhrapóirtéir: | Christophe LEFÈVRE |

Rapóirtéir:

Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

Comhrapóirtéir:

Christophe LEFÈVRE

| Comhairliúchán | Parlaimint na hEorpa, 22/11/2021
  Comhairle an Aontais Eorpaigh, 26/11/2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 114 agus Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta |
| Dáta a glactha sa rannóg | 8/2/2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23/2/2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 169/0/2 |

Comhairliúchán

Parlaimint na hEorpa, 22/11/2021

Comhairle an Aontais Eorpaigh, 26/11/2021

Bunús dlí

Airteagal 114 agus Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta

Dáta a glactha sa rannóg

8/2/2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23/2/2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

169/0/2

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1 | Tá Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) ar aon fhocal leis an gCoimisiún Eorpach faoi gur éirigh go maith leis an gcreat rialála Sócmhainneacht II atá bunaithe ar thrí cholún, mar atá, ceanglais chaipitil chainníochtúla, struchtúr eagrúcháin agus maoirseachta, agus tuairisciú agus trédhearcacht. Mar sin féin, i bhfianaise na taithí a fuarthas as géarchéim an fhiachais cheannasaigh, as beartas an ráta úis ísil, as an tionchar a bhí ag paindéim COVID-19 nuair a bhris sí amach i dtosach, paindéim nach bhfuil thart go fóill, agus toisc go dtuigtear go mbeidh géarchéimeanna eile ann, ba cheart an creat rialála sin a choigeartú. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Is díol mór sásaimh do CESE go bhfuil an Coimisiún Eorpach ag tabhairt aghaidh ar shaincheist na rioscaí sistéamacha in earnáil an árachais. Tá athrú ag teacht ar phróifíl riosca na n-árachóirí. I bhfianaise na géarchéime aeráide, tá tábhacht ar leith ag baint leis an earnáil árachais a mhéid a bhaineann sé le hárachas i gcoinne éifeachtaí an athraithe aeráide agus rioscaí nua comhshaoil (e.g. an bhithéagsúlacht). Bíonn rioscaí níos airde roimh na hárachóirí freisin ina ról mar infheisteoirí. Níl measúnú cuí á dhéanamh, go háirithe, ar rioscaí maoine, rioscaí dliteanais ná rioscaí aistrithe a bhaineann leis an athrú aeráide. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Tacaíonn CESE leis an gcuspóir atá ag an gCoimisiún Eorpach creat rialála a chruthú ina mbeadh ról níos mó ag an earnáil árachais mar infheisteoir chun an t-aistriú chuig geilleagar inbhuanaithe a mhaoiniú agus chun iarmhairtí COVID-19 agus an t-athrú aeráide a chomhrac. Ag an am céanna, cuireann CESE chun suntais an leas mór atá ag an tsochaí shibhialta i gcobhsú na hearnála airgeadais agus tá sé ag iarraidh go ndéanfaí diancheanglais chaipitil agus ullmhachta riosca a áirithiú in earnáil an árachais. D’fhágfadh éagobhsaíocht san earnáil árachais go mbainfí go mór de na hiarrachtaí chun dul i ngleic leis an ngéarchéim aeráide agus chun an phaindéim a shárú. |
| --- | --- |

1.3

2.   Barúlacha ginearálta

2.1   Cur chuige an Choimisiúin Eorpaigh

| 2.1.1 | Tá CESE ar aon fhocal leis an gCoimisiún Eorpach faoi gur éirigh go maith leis ag an gcreat rialála Sócmhainneacht II atá bunaithe ar thrí cholún, mar atá, ceanglais chaipitil chainníochtúla, struchtúr eagrúcháin agus maoirseachta, agus tuairisciú agus trédhearcacht. D’fhág an creat sin gur éirigh le hearnáil árachais na hEorpa teacht trí shuaitheadh ghéarchéim an fhiachais cheannasaigh, trí bheartas leanúnach an ráta úis ísil, rud atá fós amhlaidh, agus tríd an tionchar a bhí ag paindéim COVID-19 nuair a bhris sí amach i dtosach, paindéim nach bhfuil thart go fóill. Measann CESE go bhfuil sé úsáideach agus riachtanach an tátal cuí a bhaint as an taithí a fuarthas ó chur i bhfeidhm na rialacha, go háirithe maidir le saincheisteanna comhréireachta agus leis na ceanglais chaipitil agus ullmhachta riosca. Is iad an dá ghné dheireanacha sin, go háirithe, a chinntíonn riachtanais chaipitil na ngnóthas agus, dá bhrí sin, an ról is féidir leis na hárachóirí a imirt mar sholáthróirí táirgí agus mar infheisteoirí sa gheilleagar. |
| --- | --- |

2.1.1

2.2   Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

| 2.2.1 | Beartais a bhfuil an-tábhacht ag baint leo is ea cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus téarnamh ó phaindéim COVID-19, agus teastaíonn suimeanna móra caipitil phoiblí agus phríobháidigh chun an méid sin a dhéanamh. Is infheisteoir fadtéarmach ag a bhfuil punann infheistíochtaí os cionn EUR 10 dtrilliún in 2020 í earnáil árachais na hEorpa, rud a chiallaíonn go bhfuil sé d’acmhainn inti ranníocaíocht i bhfad níos airde a dhéanamh ná mar atá á dhéanamh faoi láthair chun an t-aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach, chomh maith le tionscadail bhonneagair agus tithíocht inacmhainne, a mhaoiniú. Tá an acmhainn atá inti sin a dhéanamh ag brath, den chuid is mó, ar na ceanglais chaipitil agus ullmhachta riosca atá sa chreat Sócmhainneacht II. |
| --- | --- |

2.2.1

| 2.2.2 | Tacaíonn CESE leis an gcuspóir atá ag an gCoimisiún Eorpach creat rialála a chruthú ina mbeadh ról níos mó ag an earnáil árachais mar infheisteoir chun an t-aistriú chuig geilleagar inbhuanaithe a mhaoiniú agus chun iarmhairtí COVID-19 a chomhrac. Ag an am céanna, cuireann CESE i bhfáth a thábhachtaí atá sé gan dochar a dhéanamh do chuspóirí cosanta an chreata Sócmhainneacht II, eadhon daoine árachaithe agus tairbhithe a chosaint agus an chobhsaíocht airgeadais a chaomhnú. D’fhéadfaí an chosaint sin a chur i mbaol, áfach, dá dtarlódh sé, d’fhonn tacú leis an gComhaontú Glas don Eoraip, nach ndéanfaí dianmheasúnú riosca ar infheistíochtaí na n-árachóirí. Maidir leis na rialacha cosanta tomhaltóirí a fhoráiltear sa chreat Sócmhainneacht II, ba cheart a áirithiú go gcuimseoidh siad infheistíochtaí agus gníomhaíochtaí na hearnála árachais in earnálacha ina n-infheistíonn árachóirí ar bhonn iarratas ó na húdaráis nó ón rialtas. Féadfar na hinfheistíochtaí sin a chúiteamh nó a phionósú de réir an cháis. I gcás ar bith, ní mór aon infheistíocht faoin gComhaontú Glas don Eoraip nó, mar shampla, faoin ionstraim théarnaimh NextGenerationEU, a bheith faoi réir an mheasúnaithe riosca chéanna a dhéantar maidir le gach infheistíocht eile. Le gur féidir maoirseacht inbhuanaithe a dhéanamh ar an árachas, teastaíonn measúnú riosca fianaisebhunaithe agus an caipiteal a thomhas bunaithe ar an measúnú sin. Is díol sásaimh do CESE an cur chuige atá ag an gCoimisiún Eorpach maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar na rialacha atá ann cheana maidir le ceanglais chaipitil chun na cásanna sin inar cruthaíodh ceanglais mhíchuí (iomarcacha nó easnamhacha) a dhéanamh amach. Léiríonn na tograí ón gCoimisiún Eorpach an méid solúbthachta a d’fhéadfaí a chruthú dá thoradh sin amháin. Mar sin féin, i gcás ina bhfuil na ceanglais chaipitil ró-íseal (e.g. rioscaí a bhaineann leis an athrú aeráide), ní mór iad a ardú chun cobhsaíocht na hearnála a áirithiú. |
| --- | --- |

2.2.2

| 2.2.3 | Tacaíonn CESE le hiarrachtaí an Choimisiúin Eorpaigh beart breise suntasach a dhéanamh ar mhaithe le hAontas na Margaí Caipitil a chur i gcrích. Dá gcuirfí an margadh aonair i gcrích, bheadh sé níos éasca an téarnamh ó phaindéim COVID-19 agus an Comhaontú Glas don Eoraip a mhaoiniú, díreach toisc go bhféadfadh tomhaltóirí dul chun cinn breise a fheiceáil maidir le fíormhargadh aonair a chruthú sna margaí airgeadais, ainneoin a lán bacainní dlíthiúla agus réadúla a bheith ann fós maidir le hAontas na Margaí Caipitil a bhunú. |
| --- | --- |

2.2.3

| 2.2.4 | Is díol sásaimh do CESE an smaoineamh gur cheart ról níos láidre a bheith ag an earnáil árachais i maoiniú an aistrithe ghlais. Ba cheart don earnáil árachais gach iarracht a dhéanamh freisin gach tionchar diúltach a bheadh ag a cuid infheistíochtaí caipitil agus gníomhaíochtaí árachais ar an gcomhshaol agus ar an tsochaí a mhaolú. Tá ciall leis nasc a chruthú le tacsanomaíocht an Aontais Eorpaigh. Tá CESE ag iarraidh go ndéanfaí spriocanna inbhuanaitheachta sóisialta a chur san áireamh go córasach, ós rud é, tar éis an tsaoil, gur riosca níos mó a bheadh ann mura n-urramófaí cearta oibrithe agus cearta an duine. |
| --- | --- |

2.2.4

| 2.2.5 | Foráiltear sna tograí go ndéanfaí simpliú ar phointí áirithe de chreat casta Sócmhainneacht II. Is maith an rud é sin. Níl aon chiall leis go mbeadh ar úsáideoirí samhlacha inmheánacha tuairiscí a chur isteach amhail is dá mbeidís ag baint úsáid as an bhfoirmle chaighdeánach agus ba cheart diúltú don mhéid sin. Ní mór tuairisciú dúbailte a sheachaint. |
| --- | --- |

2.2.5

2.3   Gníomhartha tarmligthe

| 2.3.1 | Is eol do CESE go bhfuil sé de chumhacht ag an gCoimisiún Eorpach rialacha áirithe a leagan síos, go háirithe rialacha teicniúla, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe. Fógraíonn an Coimisiún líon mór tograí a bhfuil sé i gceist aige a chur chun feidhme trí ghníomhartha tarmligthe. Bíonn tábhacht mhór leis na tograí sin agus leas eacnamaíoch mór ag baint leo. Ar shamplaí áirithe díobh tá an coigeartú luaineachta, an coigeartú meaitseála agus an t-eachtarshuíomh, chomh maith leis an gcinneadh an-pholaitiúil faoin méid ar cheart maoiniú an Chomhaontaithe Ghlais a éascú agus faoi na teorainneacha ba cheart a chur i bhfeidhm ina leith sin maidir leis an measúnú riosca ar infheistíochtaí. Molann CESE go ndéanfaí, anseo agus in áiteanna eile, saincheisteanna tábhachtacha eacnamaíocha a ghlacadh faoin ngnáthnós imeachta reachtach ina mbeadh an Pharlaimint rannpháirteach agus ina rachfaí i gcomhairle leis an tsochaí shibhialta, seachas iad a ghlacadh mar ghníomhartha tarmligthe. Sula nglacfar an pacáiste Sócmhainneacht II, ba cheart léargas soiléir a bheith ag Parlaimint na hEorpa, ag an gCoimisiún Eorpach agus ag CESE ar inneachar agus ar thionchar na ngníomhartha tarmligthe. |
| --- | --- |

2.3.1

2.4   Meastóireacht ar choigeartú an chreata — Measúnuithe tionchair: Iomaíochas

| 2.4.1 | Molann CESE gur cheart, sna blianta beaga atá le teacht, meastóireacht iomlán a dhéanamh ar an loighic ar a bhfuil creat rialála Sócmhainneacht II bunaithe. Tá na creatchoinníollacha athraithe go mór idir an dá linn agus leanfaidh siad de bheith ag athrú, rud a fhágann nach bhfuil aon dul as ach meastóireacht a dhéanamh. Sa chomhthéacs sin, b’fhiúntach an rud a bheadh ann dá ndéanfaí seiceáil iomaíochta ar an tionchar a bheadh ag na rialacha nua ar iomaíochas earnáil árachais na hEorpa i gcomparáid le hiomaitheoirí ar an margadh domhanda. |
| --- | --- |

2.4.1

3.   Barúlacha sonracha

3.1   Comhréireacht agus tairseacha

| 3.1.1 | Is díol sásaimh do CESE na hiarrachtaí atá déanta ag an gCoimisiún Eorpach chun prionsabal na comhréireachta a neartú. Tá tábhacht ar leith ag baint le simpliú an chreata rialála, creat atá an-chasta faoi láthair agus a chuireann ualach trom ar árachóirí níos lú a bhíonn níos neamhchosanta ar rioscaí, ar grúpa tábhachtach den éagsúlacht réigiúnach iad. Is fíor gur cheart na ceanglais bainistithe riosca agus na ceanglais tuairiscithe faoin gcreat Sócmhainneacht II a athbhreithniú agus a choigeartú ar bhonn riailbhunaithe. Mar sin féin, is mór an trua é gur méid an ghnóthais an t-aon chritéar a chuirtear san áireamh go fóill agus nach ndéantar aon chomparáid idir raon feidhme na gceanglas stuamachta agus na rioscaí a bhfuil an t-árachóir neamhchosanta orthu sa tsamhail ghnó. |
| --- | --- |

3.1.1

| 3.1.2 | Buntáiste tábhachtach atá ag margadh árachais na hEorpa ná an éagsúlacht mhór árachóirí móra agus beaga ar an margadh, idir árachóirí atá gníomhach go hidirnáisiúnta agus árachóirí a bhfuil seasamh láidir acu i réigiún, chomh maith leis an éagsúlacht mhór foirmeacha dlíthiúla, e.g. cuideachtaí poiblí teoranta nó comharchumainn. Níor cheart an éagsúlacht sin a chur i mbaol trí ualach rómhaorlathais a chur ar na hárachóirí. |
| --- | --- |

3.1.2

3.2   Bearta ráthaíochta fadtéarmacha

| 3.2.1 | Tacaíonn CESE leis an rún atá ag an gCoimisiún Eorpach cabhrú leis an earnáil árachais, trí cheanglais chaipitil níos iomchuí a thabhairt isteach, le go mbeidh ról níos mó aici maidir le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a mhaoiniú, an t-athrú aeráide agus iarmhairtí an athraithe sin a chomhrac agus dul i ngleic le hiarmhairtí phaindéim COVID-19. Níor cheart go gclisfeadh ar chur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais de thoradh maoiniú easnamhach a bheith curtha ar fáil don aistriú go geilleagar inbhuanaithe, agus níor cheart na spriocanna forbartha inbhuanaithe a chur i mbaol mar gheall ar cheanglais chaipitil easnamhacha a d’fhágfadh go mbeadh gníomhaíochtaí a dhéanann an-truailliú brabúsach mar infheistíocht. Beidh an t-athbhreithniú ar na rialacha maidir leis na ceanglais chaipitil ar an rud is tábhachtaí chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin. Tá CESE den tuairim go bhfuil sé ríthábhachtach nach ndéanfaí an creat Sócmhainneacht II a leasú ach amháin a mhéid a theastaíonn le nach gcuirfear na cuspóirí stuamachta maidir le daoine árachaithe agus tairbhithe a chosaint, agus cuspóir na cobhsaíochta airgeadais, i mbaol. Is é an aidhm ba cheart a bheith ann ná an chothromaíocht cheart a bhaint amach idir, ar thaobh amháin, árachóirí a spreagadh infheistíocht a dhéanamh i ngníomhaíochtaí atá dírithe ar chuspóirí sóisialta agus comhshaoil agus, ar an taobh eile, na ceanglais stuamachta. Níor baineadh an aidhm sin amach go fóill. |
| --- | --- |

3.2.1

| 3.2.2 | Tacaíonn CESE leis na tograí ón gCoimisiún maidir leis an luaineacht ó infheistíochtaí fadtéarmacha a laghdú tríd an gcoigeartú luaineachta atá beartaithe. Ag an am céanna, áfach, fágann siad go méadaítear ar an luaineacht trí athrú chuig coigeartú coibhneasta i leith an riosca (asbhaint chéatadánach ó raonta difríochta). Is mó dochar ná maitheas a dhéanann sin. Níl sé soiléir cén fáth nár cheart cloí leis an gcoigeartú riosca reatha. |
| --- | --- |

3.2.2

| 3.2.3 | Is iomchuí iad na tograí ón gCoimisiún Eorpach maidir leis an gcorrlach riosca a choigeartú (e.g. ráta costais caipitil 5 %; gan fachtóir na leachtachta a chur san áireamh), maidir le riosca an ráta úis agus maidir leis an ngaol idir an riosca raon difríochta agus riosca an ráta úis, gan cuspóirí cosanta an chreata Sócmhainneacht II a chur i mbaol. Ní mór aird ar leith a thabhairt, áfach, ar thograí Leibhéal 2, ós rud é, ainneoin go bhféadfadh feabhas ginearálta teacht as na tograí sin, go bhféadfadh éifeacht dhochrach a bheith acu ar phunanna infheistíochta na n-árachóirí beaga agus meánmhéide. |
| --- | --- |

3.2.3

| 3.2.4 | Is díol sásaimh do CESE i bprionsabal na tograí ón gCoimisiún Eorpach maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar na critéir incháilitheachta d’aicme na n-infheistíochtaí cothromais fadtéarmacha, agus an chobhsaíocht airgeadais á háirithiú ag an am céanna. D’fhágfadh sé sin go mbeadh sé níos éasca ag gnóthais árachais leas a bhaint as láimhseáil fhabhrach caipitil nuair a sholáthraíonn siad caipiteal fadtéarmach don gheilleagar, ar choinníoll go n-infheistítear an caipiteal sin i gcomhréir leis na cuspóirí sóisialta agus comhshaoil. Is gá rialacha róchasta a sheachaint. Arís eile, ní féidir measúnú críochnaitheach a dhéanamh gan eolas a chur ar thograí Leibhéal 2. |
| --- | --- |

3.2.4

| 3.2.5 | Tá sé fógartha ag an gCoimisiún Eorpach go bhfuil sé de rún aige modh nua eachtarshuímh a chur i láthair. Modh áirimh atá san eachtarshuíomh a fhágann gur féidir cúlchistí a chruthú le haghaidh polasaithe árachais a dtéann a n-aibíocht thar an tréimhse inar féidir faisnéis iontaofa a fháil ón margadh caipitil maidir le rátaí úis saor ó riosca. Is fachtóir riachtanach é an modh sin chun cúlchistí agus, dá réir sin, an gá a bheadh ann le hacmhainní dílse, a thomhas. Tá tábhacht ar leith ag baint leis an eachtarshuíomh san árachas saoil, ach ní ann sin amháin. D’admhaigh an Coimisiún Eorpach féin sa Teachtaireacht COM(2021) 580 final go n-imreoidh an togra a dhéanfaidh sé a thíolacadh níos déanaí trí bhíthin gníomh tarmligthe tionchar suntasach ar chaipiteal na n-árachóirí i roinnt margaí. Fágfaidh an tionchar suntasach sin go mbeidh riachtanais bhreise chaipitil os cionn 10 % ann i gcás an árachais neamhshaoil i gcomparáid leis na meastacháin a rinneadh go dtí seo, rud a thagann salach ar na héifeachtaí a bheadh ag scaoileadh chaipiteal na n-árachóirí. Creideann CESE gur cheart bearta atá chomh forleathan sin a chinneadh tríd an ngnáthnós imeachta reachtach. |
| --- | --- |

3.2.5

3.3   Anailís ar chásanna aeráide agus sainordú ÚEÁPC (1)
  maidir le rioscaí inbhuanaitheachta

| 3.3.1 | Tacaíonn CESE go hiomlán leis gur cheart d’árachóirí gach neamhchosaint ábhartha ar rioscaí an athraithe aeráide a shainaithint agus measúnú a dhéanamh ar an tionchar meántéarmach agus fadtéarmach a bheadh acu ar a ngnó. Molann CESE go gcuimseofaí gach riosca comhshaoil faoin anailís cásanna sin agus go gcuirfí coincheap na hábharthachta dúbailte i bhfeidhm maidir leis na ceanglais sin. Ba cheart a cheangal ar na hárachóirí freisin measúnú a dhéanamh ar thionchar a ngníomhaíochtaí ar an athrú aeráide agus ar an gcomhshaol i gcoitinne agus, i gcás inarb iomchuí, an tionchar sin a mhaolú. |
| --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Is díol sásaimh do CESE an togra ón gCoimisiún Eorpach sainordú a thabhairt do ÚEÁPC coigeartuithe a d’fhéadfaí a dhéanamh ar na ceanglais chaipitil a bhaineann le rioscaí inbhuanaitheachta a mholadh i dtuarascáil faoin 28 Meitheamh 2023, tar éis dó dul i gcomhairle leis an mBord Eorpach um Riosca Sistéamach. Is ceart saincheisteanna ginearálta den sórt sin a phlé ar bhonn fianaise eimpíreach. Measann CESE, áfach, nach bhfuil an spriocdháta chun an tuarascáil a chur isteach uaillmhianach go leor. Ní mór gníomhú go tapa chun éifeachtaí an athraithe aeráide a mhaolú. Tugann CESE le fios cheana féin go mbeidh baint ag na ceachtanna a bhainfear as na tograí sin le saincheisteanna bunriachtanacha maidir le maoiniú an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip. Toisc gur de chineál polaitiúil seachas de chineál teicniúil iad ba cheart, i dtuairim CESE, déileáil leo tríd an ngnáthnós imeachta reachtach a bhfuil baint ag Parlaimint na hEorpa leis. |
| --- | --- |

3.3.2

3.4   Maoirseacht ghrúpa

| 3.4.1 | Tá sé léirithe ag an gcleachtas maoirseachta go bhfuil laigí rialála sa mhaoirseacht ghrúpa. Tacaíonn CESE leis na tograí ón gCoimisiún Eorpach maidir le cuideachtaí sealbhaíochta árachais agus cuideachtaí sealbhaíochta airgeadais mheasctha a thabhairt faoi raon feidhme chreat stuamachta an Aontais. Ó thaobh an tomhaltóra de, tá sé tábhachtach a áirithiú go bhfuil cur i láthair seachtrach grúpa trédhearcach maidir lena dhliteanais. |
| --- | --- |

3.4.1

3.5   Ról na ngnóthas árachais le linn paindéimí agus teagmhais eile is cúis le suaitheadh eacnamaíoch ar mhórscála

| 3.5.1 | Aontaíonn CESE le tuairim an Choimisiúin Eorpaigh gur léirigh an phaindéim go bhfuil gá le faisnéis níos soiléire agus níos simplí faoi théarmaí agus coinníollacha an chumhdaigh árachais agus na ráthaíochtaí do thomhaltóirí, go háirithe maidir le hárachas i leith briseadh gnó agus árachas taistil, agus gur gá a áirithiú ar bhonn leanúnach go mbeidh na táirgí árachais i gcomhréir le riachtanais na dtomhaltóirí. Tá sé chomh tábhachtach céanna go mbeadh tomhaltóirí in ann a gcearta a fhorfheidhmiú. Dealraíonn sé nach bhfuil an mhaoirseacht a dhéantar ar tháirgí árachais sásúil faoi láthair. Tá CESE ag áitiú ar an gCoimisiún é a iarraidh ar ÚEÁPC tograí sonracha a ullmhú maidir leis an gcaoi is fearr is féidir an fhadhb sin a réiteach, fadhb nach inniu ná inné a tháinig sí chun solais. |
| --- | --- |

3.5.1

| 3.5.2 | Fágann an phaindéim, na héifeachtaí atá ag an athrú aeráide — atá ag teacht chun cinn san Eoraip mar dhóiteáin foraoise, triomaigh, críonadh siar foraoise, báisteach throm agus tuilte ar scálaí nach bhfacthas a leithéid cheana — agus ollbhagairtí nua, amhail rioscaí cibearshlándála, go bhfuil tábhacht leis go mbeadh cumhdach árachais ar fáil do na teagmhais sin, ar teagmhais iad a tharlóidh níos minice uaidh seo amach. Tacaíonn CESE go láidir le plean an Choimisiúin Eorpaigh tús a chur le hidirphlé ar an athléimneacht aeráide faoi 2022, ina dtabharfar le chéile árachóirí, athárachóirí, údaráis phoiblí agus geallsealbhóirí ábhartha eile. Molann CESE gur cheart d’ionadaithe ón tsochaí shibhialta a bheith páirteach san idirphlé sin ón tús. |
| --- | --- |

3.5.2

3.6   Scéimeanna ráthaithe árachais, téarnamh agus réiteach, agus bearta maoirseachta nua

| 3.6.1 | Níl aon rud luaite sa togra ón gCoimisiún Eorpach maidir leis an meascán mearaí de scéimeanna ráthaithe árachais san Eoraip a chomhchuibhiú, ainneoin go dtugann na scéimeanna sin cosaint thábhachtach in am an éigin do dhaoine árachaithe agus do thairbhithe. D’fhágfadh córas uile-Eorpach de scéimeanna ráthaithe árachais, ina gcuirfí san áireamh nádúr na dtáirgí agus an gá atá ag tomhaltóirí le cosaint, go dtiocfadh fás mór ar an muinín a chuirfí i margadh aonair Eorpach árachais. Mar a mhol ÚEÁPC, measann CESE go bhfuil géarghá le, ar a laghad, tacar íosphrionsabal a chomhchuibhiú maidir le scéimeanna ráthaithe árachais. Os a choinne sin, mar a thug an Coimisiún Eorpach le fios, creideann CESE freisin go gcuirfeadh sin ualach mór airgeadais ar na margaí árachais i mBallstáit áirithe nach bhfuil córais acu go fóill maidir le scéimeanna ráthaithe árachais, agus measann na Ballstáit sin go mbeadh a leithéid míréasúnta faoi láthair ag an gcéim seo den téarnamh ó ghéarchéim COVID-19. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach, mar chéad chéim, togra a ullmhú go pras le haghaidh creat íosta do scéimeanna ráthaithe árachais chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist, creat ina gcuimseofaí idirthréimhse iomchuí agus nach gcuirfeadh ualach rómhór ar na margaí. |
| --- | --- |

3.6.1

| 3.6.2 | Leis an togra maidir le téarnamh agus réiteach (2), tá an Coimisiún Eorpach ag cur leis na huirlisí maoirseachta le go mbeidh na húdaráis mhaoirseachta in ann gníomhú ar bhealach níos tapa agus níos éifeachtúla i gcás géarchéim eacnamaíoch agus, go háirithe, i gcás géarchéim atá ag teacht chun cinn. Ar na huirlisí sin tá, freisin, bearta amhail pleanáil choisctheach téarnaimh agus réitigh, lena n-áirítear ar leibhéal an ghrúpa. Tá na huirlisí agus na cumhachtaí réitigh sonraithe sa togra. Mar sin féin, ní dhéantar idirdhealú soiléir, áfach, eatarthu sin agus na bearta maoirseachta atá ann cheana sa chreat Sócmhainneacht II. Ar an iomlán, caitear amhras in a lán áiteanna ar an “dréimire idirghabhála”, ainneoin toradh maith a bheith air go dtí seo, toisc go bhfuil sé beartaithe na cumhachtaí nua idirghabhála a úsáid fiú sula sáraítear an Ceanglas maidir le Caipiteal Sócmhainneachta. Measann CESE go bhfuil sé ríthábhachtach go mbeadh na bearta atá beartaithe comhsheasmhach le rialacha an dréimire idirghabhála. Ba cheart do na rialacha maidir le réiteach cur chuige comhchuibhithe a éascú ar leibhéal an ghrúpa, go háirithe i gcás grúpaí airgeadais mheasctha. |
| --- | --- |

3.6.2

| 3.6.3 | Cúis amháin ar a bhféadfaí cur i gcoinne na dtograí is ea gur léirigh paindéim COVID-19, agus go háirithe beartas an ráta úis ísil, gur leor bosca uirlisí an chreata Sócmhainneacht II chun déileáil leis na cásanna deacra. Ainneoin go raibh sin amhlaidh i bhformhór na gcásanna, ní thacaíonn CESE leis an argóint sin, mar sin féin. I bhfianaise na taithí a fuarthas ó ghéarchéimeanna airgeadais a bhí ann roimhe seo, measann CESE go bhfuil géarghá le bearta idirghabhála géarchéime a dhéanamh i gcéimeanna ar leibhéal an ghnóthais fiú sula sáraítear na híoscheanglais chaipitil, ar choinníoll go bhfuil comharthaí soiléire ann go bhfuil an cás ag dul in olcas. Cuireann CESE in iúl go mbeidh sé, agus na rialacha á gceapadh agus á gcur chun feidhme sa chleachtas, an-tábhachtach cúraimí ÚEÁPC agus na n-údarás maoireachta náisiúnta a shainiú agus a leagan amach go soiléir. |
| --- | --- |

3.6.3

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde.

1

(2)  COM(2021) 582 final.

2

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/50 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/50

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig an mBanc Ceannais Eorpach, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, chuig Coiste na Réigiún agus chuig an mBanc Eorpach Infheistíochta — Suirbhé Bliantúil 2022 don Fhás Inbhuanaithe (níl leagan Gaeilge ann, teideal aistrithe)

[COM(2021) 740 final]

(2022/C 275/09)

| Rapóirtéir: | Judith VORBACH |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Judith VORBACH

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 21.1.2022 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta |
| Dáta a glactha sa rannóg | 8.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 140/5/38 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 21.1.2022

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta

Dáta a glactha sa rannóg

8.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

140/5/38

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Bhí ar an Aontas aghaidh a thabhairt ar fhorbairtí díobhálacha agus ar ghéarchéimeanna i bhfad sular thosaigh paindéim COVID-19. In 2020, d’fhulaing an tAontas Eorpach an cúlú eacnamaíoch ba mheasa dá raibh ann riamh lena linn, agus gan réiteach ar bith ar fáil ar na dúshláin a bhí ann go dtí sin. Rinne an tAontas bearta tacaíochta nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe sin chun an tionchar millteanach a mhaolú agus chun staid éagobhsaí a sheachaint. Mar sin féin, ní mór dul i ngleic leis an bpaindéim ar bhonn trasnáisiúnta agus tá sé á iarraidh ag CESE go mbeadh comhar fadbhreathnaitheach ann maidir le beartas sláinte an Aontais, go gcuirfí borradh faoi leibhéil vacsaínithe agus go nglacfaí cur chuige domhanda, d’fhonn díospóireacht oscailte a bheith ann ar leibhéal an Aontais maidir le tarscaoileadh deonach sealadach ó Chomhaontú TRIPS. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Tacaíonn CESE le beartas atá dírithe ar an rathúnas agus tacaíonn sé le clár oibre an Aontais maidir le hinbhuanaitheacht iomaíoch. Ba cheart na ceithre ghné a bhaineann leis — inbhuaine comhshaoil, táirgiúlacht, cothroime agus cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch — chomh maith leis an iomaíochas, a chur ar comhchéim chun na héifeachtaí atreisithe atá beartaithe a bhaint amach agus chun claochlú rathúil a bhaint amach. Mar shampla, is gnéithe ríthábhachtacha den iomaíochas iad cothroime agus inbhuaine shóisialta agus vice versa. Dá laige rannpháirtíocht na bparlaimintí, na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí eile na sochaí sibhialta, is ea is dóichí go dtiocfaidh méadú ar éagothromaíochtaí agus go laghdófar an glacadh, go háirithe maidir le claochlú an gheilleagair chun aeráidneodracht a bhaint amach. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ceann de na dúshláin atá romhainn is ea an rathúnas eacnamaíoch a scaradh a mhéid is féidir ó dhíghrádú an chomhshaoil. Arís eile, is cur chuige iomlánaíoch atá de dhíth lena gcuirfear san áireamh damáiste don chomhshaol de gach cineál. Is den ríthábhacht nach caint san aer a bheidh sna gealltanais chun dea-bhail shóisialta a chosaint. Tá sé riachtanach a áirithiú go ndáilfear go cothrom na hiarrachtaí agus na tairbhí a bhaineann leis an aistriú. Tá béim á leagan ag CESE ar a thábhachtaí atá cúinsí fónta gnó agus a thábhachtaí atá sé slabhraí luacha tionsclaíocha láidre a choinneáil san Eoraip, agus tá sé ag iarraidh ar earnáil tionsclaíochta na hEorpa ról ceannasach a imirt chun inbhuaine a bhaint amach. Ní mór an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a cheapadh ar bhealach éifeachtach agus ba cheart nasc a bheith idir bearta státchabhrach agus poist ardcháilíochta a chruthú agus urraim do chearta oibrithe agus d’oibleagáidí fioscacha. Ar deireadh, tá CESE á chur i bhfios go láidir nár cheart éifeachtaí dáileacháin cúlchéimnitheacha ná bochtaineacht fuinnimh a bheith i gceist le haon athrú i dtreo cánachas comhshaoil. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Is díol sásaimh do CESE na tograí ón gCoimisiún maidir le hathchóirithe agus infheistíocht agus margadh aonair cothrom a chur chun cinn d’fhonn bonn láidir eacnamaíoch a áirithiú. Tá bearta chun an margadh aonair a chur chun cinn agus chun feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó ríthábhachtach chun an nuálaíocht agus an táirgiúlacht a chothú. Ina theannta sin, san fhadtéarma, tá cur chuige maidir le táirgiúlacht chóir ina spreagadh lárnach don iomaíochas agus don chóineasú aníos. Mar sin féin, cé gur cearta bunúsacha iad cearta sóisialta agus saothair, ní cuid de shaoirsí an mhargaidh inmheánaigh iad a chosnaítear faoin mbunreacht. Tá sé á iarraidh ag CESE go mbeidh tograí iomchuí maidir le conas rialacha náisiúnta a ráthú nach dtugtar cosaint dóibh sa chonradh. Molann CESE na héifeachtaí díobhálacha a bhaineann le hardú praghsanna fuinnimh ar tháirgeadh agus ar dháileadh a mhaolú agus is díol sásaimh dó go ndéanfar faireachán níos dlúithe ar rioscaí an mhargaidh airgeadais, ar rioscaí iad a eascraíonn as an ngéarchéim aeráide. Trí Aontas na Margaí Caipitil agus an tAontas Baincéireachta a neartú, ba cheart bealaí cistithe a chomhdhlúthú, iarrachtaí infheistíochta a chur chun cinn agus athléimneacht a mhéadú. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE go mbeidh na hiarrachtaí a dhéanfar ag an am céanna chun aistriú cothrom, glas agus digiteach a bhaint amach, lena n-éilítear dálaí sóisialta inbhuanaithe, mar bhonn leis an rathúnas agus leis an athléimneacht a bheidh ann amach anseo. Tá beartais dhea-cheaptha maidir leis an margadh saothair agus córais cosanta sóisialta mar bhonn leis an athléimneacht agus leis an bhfás cuimsitheach. Aontaíonn CESE go hiomlán gur cheart do na Ballstáit iarrachtaí a threisiú chun torthaí foghlama a fheabhsú ar fud a gcóras oideachais agus oiliúna agus gur cheart rochtain ar fhoghlaim ar feadh an tsaoil a áirithiú. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún grinnscrúdú a dhéanamh ar éifeachtaí dáileacháin na n-eisíocaíochtaí faoi Chreat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) agus NextGenerationEU (NGEU) agus a áirithiú go rannchuideoidh sé le geilleagar níos glaise agus níos digiteálaithe a fhorbairt, agus le cóineasú sóisialta aníos a bhaint amach chomh maith. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Is réamhchoinníollacha do bhuiséid phoiblí inbhuanaithe iad téarnamh eacnamaíoch agus fás cobhsaí cuimsitheach. Ní mór do bheartais a bheith tacúil i gcónaí agus réidh le freagairt ar thurraingí leanúnacha. Is díol sásaimh do CESE go bhfuil an clásal éalaithe ginearálta fós ann. Nuair a chuirfear deireadh leis, beidh gá le breithniú a dhéanamh ar leibhéil na gníomhaíochta eacnamaíche, na fostaíochta agus na bochtaineachta i gcomparáid leis na leibhéil a bhí ann roimh an ngéarchéim. Thairis sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún treoirlínte a chur chun cinn a bheadh dírithe ar idirthréimhse sula dtiocfaidh creat nuachóirithe i bhfeidhm. Tá rabhadh á thabhairt ag CESE faoi bheartais a chur chun cinn lena gcuirfí srian leis an gcaiteachas reatha a bhaineann le costais shóisialta, oideachais agus sláinte agus tá sé ag iarraidh go mbeadh beartais chóra ioncaim ann. Ina theannta sin, cé nár cuireadh san áireamh go leordhóthanach leis an bhfaireachas faoin nós imeachta um míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha na hidirghníomhaíochtaí idir dúshláin eacnamaíocha nua atá ag teacht chun cinn, tá CESE ag iarraidh freisin go ndéanfaí faireachán ar mhíchothromaíochtaí sóisialta. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Feictear do CESE go bhfuilimid ag tabhairt faoi chéim nua den bheartas eacnamaíoch agus gur deis é Seimeastar Eorpach 2022 atá ag teacht chun cinn chun inbhuaine eacnamaíoch, comhshaoil agus shóisialta a fheabhsú. Ba cheart cur chuige cothrom an chláir oibre don inbhuanaitheacht iomaíoch a bheith léirithe sna moltaí tírshonracha atá ar na bacáin, agus is mithid do na comhpháirtithe sóisialta agus an tsochaí shibhialta eagraithe a bheith níos rannpháirtí i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh. Má tá cur i bhfeidhm na n-athchóirithe fógartha ina choinníoll chun deontais na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta a eisíoc, is mó tábhacht pholaitiúil a bhainfidh leis na moltaí tírshonracha. Cé gur díol sásaimh an bhéim atreisithe ar phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, tá sé fós doiléir a mhéid a léireofar iad sna moltaí tírshonracha agus sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta. Ní mór an rialachas eacnamaíoch a chomhtháthú i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh sa chaoi is go n-áiritheofar rannpháirtíocht dhaonlathach na bparlaimintí, na gcomhpháirtithe sóisialta agus na sochaí sibhialta eagraithe. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Barúlacha ginearálta

| 2.1. | Bhí ar an Aontas aghaidh a thabhairt ar fhorbairtí eacnamaíocha agus sóisialta díobhálacha agus ar ghéarchéimeanna sula raibh trácht ar bith ar phaindéim COVID-19, fiú. Tar éis tréimhse fhada cor chun donais eacnamaíoch i ndiaidh ghéarchéim an mhargaidh airgeadais in 2008, tháinig méadú ar deireadh ar gheilleagar an Aontais in 2014 agus ansin baineadh tréimhse fáis amach agus tháinig méadú ar rátaí fostaíochta. Mar sin féin, bhí an infheistíocht phoiblí tite faoi bhun na leibhéal a bhí ag teastáil chun an stoc de chaipiteal poiblí a choinneáil cobhsaí mar sciar den olltáirgeacht intíre. Cé go bhfuil an tAontas ina iomláine sách rathúil de réir caighdeáin dhomhanda, tá éagsúlachtaí idir tíortha agus réigiúin go fóill mar aon le neamhionannais agus bearna idir na hinscní i measc na sochaithe. Bhí bagairt na géarchéime aeráide agus na dúshláin a bhain leis an athrú teicneolaíoch tagtha chun cinn cheana féin. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | I mí an Mhárta 2020, tháinig athrú as cuimse ar chúrsaí de dheasca phaindéim COVID-19 agus na bearta a rinneadh chun í a shrianadh. D’fhulaing an tAontas Eorpach an cúlú eacnamaíoch ba mheasa dá raibh ann riamh lena linn (1), agus gan réiteach ar bith ar fáil ar na dúshláin a bhí ann cheana. Ní hamháin, áfach, nach bhfacthas riamh roimhe sin a leithéid de phaindéim agus na tionchair a ghabh léi ach ghlac an tAontas Eorpach freisin raon gníomhaíochtaí dlúthpháirtíochta nach ndearnadh a leithéid riamh cheana chun an anacair a mhaolú, lena n-áirítear an clásal éalaithe ginearálta agus ionstraim SURE a chur i ngníomh (2). Is mór ag CESE, go háirithe, gur éirigh leis an Aontas tionscnamh leathan amhail NGEU a tharraingt suas agus a ghlacadh le linn géarchéim den chineál sin. Ní hamháin gur cheart don tionscnamh sin cabhrú leis an ngéarchéim a shárú ach ba cheart dó freisin, mar is ceart, cabhrú le dul i ngleic leis an bpróiseas aistrithe. Trí bhorradh a chur faoi mhuinín na bpáirtithe leasmhara, d’éirigh leis an gcur chuige beartais foriomlán maidir le tacaíocht agus comhtháthú tionchar socheacnamaíoch na géarchéime a mhaolú, rud a d’fhéadfadh díchobhsú eacnamaíoch agus polaitiúil a bheith mar thoradh air murach sin. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ba léir an dlúthnasc a bhí idir an geilleagar agus an phaindéim freisin nuair a tháinig an geilleagar chuige féin arís i lár 2021 de réir mar a tháinig feabhas ar an staid eipidéimeolaíoch. Tuartar i réamhaisnéis an fhómhair do 2021 nach téarnamh amháin a bheidh i gceist in 2022 ach go dtiocfaidh méadú ar an ngeilleagar agus go mbeidh ráta fáis 4,3 % ann, agus táthar ag súil go mbainfidh an borradh sin le cruthú post freisin (3). I bhfianaise ráig athnuaite na paindéime agus an t-athraitheach Omicron, d’fhéadfadh sé nach dtiocfadh an dea-thuar sin faoin tairngreacht. Tá sé á léiriú ag CESE go bhfuil ardleibhéal éiginnteachta ann agus go bhfuil tionchar suntasach ag an bpaindéim ar ghníomhaíocht eacnamaíoch. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ní féidir dul i ngleic leis an bpaindéim ná athraithigh nua den víreas a chosc ar an leibhéal náisiúnta amháin. Ina ionad sin, tá cur chuige trasnáisiúnta de dhíth. Tá CESE ag iarraidh go mbeidh dlúthchomhar fadbhreathnaitheach ann maidir le beartas sláinte an Aontais, rud a chuideoidh ní hamháin leis an ngéarchéim sláinte a shárú ach leis an tionchar a bheidh aici ar an ngeilleagar a laghdú freisin. Molann CESE gur cheart méadú na leibhéal vacsaínithe a bheith ina phríomhthosaíocht i gcónaí agus tá sé ag iarraidh go mbeadh cur chuige domhanda ann, go háirithe toisc go bhfuil soláthar leordhóthanach vacsaíní ar fud an domhain chun leasa an Aontais féin freisin. Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún díospóireacht oscailte a stiúradh ar leibhéal an Aontais maidir le tarscaoileadh deonach sealadach ó Chomhaontú TRIPS a mbeadh feidhm aige maidir le vacsaíní, cóireálacha agus tástálacha COVID-19 (4). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Is díol sásaimh do CESE cur chuige ilghnéitheach an chláir oibre don inbhuanaitheacht iomaíoch a leagtar amach sa Suirbhé ar Fhás Inbhuanaithe. Tá an méid sin i gcomhréir le cur chuige beartais lena ndírítear ar an rathúnas, a mhol CESE i dtuairimí roimhe seo, ina n-iarrtar go ndéanfaí breithniú ar roinnt cuspóirí: inbhuaine shóisialta agus comhshaoil, fás inbhuanaithe agus cuimsitheach, lánfhostaíocht agus obair ardcháilíochta, dáileadh cothrom, sláinte agus cáilíocht saoil, cobhsaíocht na margaí airgeadais, cobhsaíocht praghsanna, trádáil chothrom bunaithe ar struchtúr tionsclaíoch agus eacnamaíoch atá cóir agus iomaíoch, agus airgeadas poiblí cobhsaí. Tá na cuspóirí sin comhsheasmhach freisin leis na cuspóirí a leagtar amach in Airteagal 3 den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus tá dlúthnasc eatarthu. Mar shampla, tá cur chuige maidir leis an bhfás inbhuanaithe a bhfuil cuspóirí eile aige seachas cuspóir fáis olltáirgeachta intíre amháin ríthábhachtach má táthar chun geilleagar atá aeráidneodrach a bhaint amach in 2050. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Thairis sin, tá dlúthnasc idir na ceithre ghné den chlár oibre don inbhuaine iomaíoch — inbhuaine comhshaoil, táirgiúlacht, cothroime agus cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch — agus baineann an tábhacht chéanna leo ar fad. Bheadh lúb ar lár dá mbeadh aon cheann acu in easnamh mar sin ní hé go mbaineann tábhacht ar leith le haon ghné amháin díobh nach mbaineann leis na cinn eile. Tá an Coimisiún á chur i bhfios go láidir, mar is cuí, gur cheart do na gnéithe sin a bheith ag treisiú a chéile. Is díol sásaimh do CESE an méid sin, ach tá sé á chur in iúl freisin an baol a bhaineann le héifeachtaí crapthacha. Dá laige rannpháirtíocht na bparlaimintí, na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí eile na sochaí sibhialta, is ea is dóichí go mbeidh éagothromaíochtaí idir na ceithre ghné sin. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Cuireann CESE in iúl freisin go bhfuil na ceithre ghné idirnasctha agus ní hamháin sin ach go bhfuil dlúthbhaint ag an iomaíochas leo freisin agus an tábhacht chéanna ag baint leo ar fad, mar an gcéanna leis an trádáil chothrom, atá ar cheann de na príomhchuspóirí eacnamaíocha. Mar shampla, is gnéithe ríthábhachtacha den iomaíochas iad cothroime agus inbhuaine shóisialta agus vice versa. Is gnéithe ríthábhachtacha d’iomaíochas an Aontais iad an múnla sóisialta Eorpach agus, go háirithe, colún Eorpach na gceart sóisialta. Ar an gcaoi chéanna, a mhalairt atá fíor freisin agus is réamhriachtanas tábhachtach í an trádáil chothrom atá bunaithe ar struchtúr tionsclaíoch agus eacnamaíoch atá cothrom agus iomaíoch d’fhás cuimsitheach, do chothroime agus d’inbhuaine shóisialta an Aontais. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Barúlacha sonracha

3.1.   Inbhuaine comhshaoil

| 3.1.1. | Ceann de phríomhdhúshláin an chéid seo is ea an rathúnas eacnamaíoch a scaradh a mhéid is féidir ó dhíghrádú an chomhshaoil nó ón gcomhshaol a chur i mbaol. Aontaíonn CESE go hiomlán leis an gCoimisiún go bhfuil gníomhú láithreach de dhíth de dheasca an athraithe aeráide agus dhíghrádú an chomhshaoil. Cé go bhfuil CESE ag tacú go hiomlán leis an sprioc maidir leis an ngéarchéim aeráide a chomhrac, tá sé ag iarraidh go mbeidh cur chuige iomlánaíoch ann lena gcuirfear san áireamh go cothrom an dochar don chomhshaol de gach cineál, amhail bagairtí don bhithéagsúlacht, d’uisce agus d’ithir, truailliú aeir agus dramhaíl núicléach agus cineálacha eile dramhaíola tocsainí. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Tá aird chuí á tabhairt ag an gCoimisiún ar ghnéithe sóisialta agus eacnamaíocha an aistrithe sin agus tá sé á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé an rathúnas agus an dea-bhail a chosaint. Tá CESE á chur i bhfios go láidir go bhfuil sé ríthábhachtach nach caint san aer a bheidh sna forógraí sin i ndeireadh na dála agus tá sé ag iarraidh ar an gCoimisiún mapáil agus anailís mhionsonraithe a dhéanamh ar an tionchar a bheidh ag an aistriú ar fhostaíocht agus ar scileanna (5). Chomh maith leis sin, tá sé ríthábhachtach a áirithiú go ndáilfear go cothrom na hiarrachtaí agus na tairbhí a bhaineann leis an aistriú. D’fhonn an méid sin a bhaint amach, tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE an ríthábhacht a bhaineann leis an idirphlé sóisialta, le hurraim iomlán do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta, le treisiú na cómhargála, le rialachas corparáideach fónta ina mbeidh oibrithe rannpháirteach (6) agus le rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe sóisialta agus na sochaí sibhialta eagraithe i gceapadh beartas. Chomh maith le húinéireacht ar an aistriú a áirithiú, tá na gnéithe sin fíor-riachtanach freisin chun a áirithiú, thar aon ní eile, go ndéanfar an t-aistriú ar bhealach cothrom cuimsitheach. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Ní mór dlús a chur leis an rannpháirtíocht sin go háirithe sa phacáiste “Oiriúnach do 55” ina bhfuil líon mór tograí beartais forleathana. Tá béim á leagan ag CESE ar a thábhachtaí atá sé slabhraí luacha tionsclaíocha láidre a choinneáil san Eoraip, agus tá sé ag iarraidh go mbeidh earnáil tionsclaíochta na hEorpa ar thús cadhnaíochta i dtaca le hinbhuaine comhshaoil a bhaint amach. Leis an togra le haghaidh sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha, d’fhéadfaí an fhostaíocht a neartú i gcuideachtaí claochlaithe atá neamhdhíobhálach don aeráid agus, dá bhrí sin, tá an sásra sin ríthábhachtach agus ní mór é a cheapadh ar bhealach éifeachtach. I gcomhthéacs aon athrú i dtreo cánachas comhshaoil, amhail cánacha a ghearradh ar ghníomhaíochtaí truaillitheacha, tá sé ríthábhachtach go gcoiscfear éifeachtaí dáileacháin cúlchéimnitheacha agus bochtaineacht fuinnimh. Ba cheart aghaidh a thabhairt ar an ualach cánach ar shaothar i ndáil leis sin. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Tá sé á chur in iúl ag an gCoimisiún go mbeidh infheistíochtaí suntasacha de dhíth ar fiú thart ar EUR 520 billiún in aghaidh na bliana iad chun clár oibre uaillmhianach an Aontais maidir leis an gComhaontú Glas a chur i gcrích. Beidh infheistíochtaí breise ag teastáil chun tacú le haistrithe i margadh an tsaothair. Sa chomhthéacs sin, tá sé á léiriú ag CESE go bhfuil tuilleadh infheistíochta de dhíth i ngeall ar an aistriú digiteach, chomh maith leis an gcúram sláinte, an t-oideachas agus an oiliúint, an chosaint shóisialta agus an taighde agus an fhorbairt. Tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE go bhfuil sé ríthábhachtach infheistíocht phríobháideach agus infheistíocht phoiblí araon a atreorú agus a mhéadú d’fhonn leibhéal leordhóthanach infheistíochta a áirithiú. Is chun leas an phobail é inbhuaine comhshaoil a bhaint amach, ach tá an baol ann leis sin go gclisfidh ar an margadh. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Tá ról ríthábhachtach ag an infheistíocht phríobháideach sa timthriall eacnamaíoch chun forbairt eacnamaíoch agus cruthú post a chur chun cinn. Tá gá le hinfheistíocht agus nuálaíocht go háirithe san earnáil phríobháideach chun an sprioc maidir le hinbhuaine comhshaoil a bhaint amach, mar shampla i réimse na gcadhnraí nua le haghaidh gluaisteán agus i réimse an táirgthe cruaiche gan astaíochtaí CO2. Tá sé á chur i dtábhacht ag CESE an gá atá le cúinsí fónta gnó agus is díol sásaimh dó na hiarrachtaí atá á ndéanamh cistiúchán príobháideach a dhíriú i dtreo athléimneacht aeráide agus inbhuaine comhshaoil, mar atá beartaithe leis an straitéis nua maidir le maoiniú inbhuanaithe (7). Tacaíonn CESE freisin leis an ról atá ag an earnáil phoiblí — go háirithe InvestEU agus bearta ábhartha NGEU — maidir le hinfheistíocht phríobháideach a fhormhuiniú trí thacaíocht spriocdhírithe a chur ar fáil agus Airteagal 107 CFAE á urramú go hiomlán. Tá CESE ag iarraidh, áfach, go mbeadh dlúthbhaint ag na bearta státchabhrach le cruthú post ardcháilíochta agus le cearta oibrithe, caighdeáin chomhshaoil agus oibleagáidí fioscacha a urramú. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Táirgiúlacht

| 3.2.1. | Baineann táirgiúlacht le héifeachtúlacht an táirgthe eacnamaíoch agus sainmhínítear go bunúsach í de réir an chóimheasa ionchuir/aschuir. Cuireann méadú táirgiúlachta atá cóir agus inbhuanaithe leis an iomaíochas, an rathúnas agus an cóineasú aníos san fhadtéarma. Os a choinne sin, dá nglacfaí leis an éagóir agus leis an neamh-inbhuaine agus an táirgiúlacht á tóraíocht, d’fhéadfadh sé go gcuirfí níos mó brú ar fhostaithe agus ar fhostóirí, agus go ndéanfaí cur isteach ar an inbhuaine comhshaoil, an iomaíocht a shaobhadh, an neamhionannas a mhéadú agus bac a chur ar an bpróiseas aistrithe. I bhfianaise an méid thuas, is díol sásaimh do CESE cur chuige an Choimisiúin maidir le táirgiúlacht a fheabhsú ar bhealach a bheidh dírithe ar an rathúnas trí ardteicneolaíochtaí agus nuálaíocht a chur chun cinn, trí scileanna daoine a neartú, oiliúint agus oideachas a mhéadú, aistriú agus luachshocrú an eolais a neartú agus éifeachtúlacht acmhainní a chur chun cinn. Tá sé á chur i dtreis ag CESE go háirithe gur gné thábhachtach den chur chuige maidir le táirgiúlacht chothrom í an inbhuaine shóisialta freisin. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Tá béim á leagan ag CESE ar an ngá atá le hinfheistíochtaí nua go ginearálta agus go háirithe san earnáil dhigiteach agus tacaíonn sé go sainráite le hiarraidh an Choimisiúin go ndíreofar freisin ar acmhainneachtaí digiteacha ceannródaíocha a thógáil agus a imscaradh leis na pleananna téarnaimh agus athléimneachta. Go deimhin, is féidir leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta cabhrú leis na Ballstáit infheistíochtaí agus athchóirithe a dhéanamh lena gcumasófar, i measc nithe eile, intleacht shaorga, ríomhaireacht ardfheidhmíochta, cibearshlándáil, comhpháirteanna micrileictreonacha agus leictreonacha agus nascacht shlán, agus ba cheart sin a dhéanamh. Chomh maith le borradh a chur faoi scileanna digiteacha ar gach leibhéal, beidh an méid sin mar bhonn láidir leis an táirgiúlacht agus leis an iomaíochas a fheabhsú agus, dá bhrí sin, cuirfear bonn láidir eacnamaíoch agus rathúnas chun cinn san fhadtéarma. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Cuirfear fás agus fostaíocht atá inbhuanaithe agus cuimsitheach chun cinn i margadh aonair atá cothrom agus dea-fheidhmiúil. Aontaíonn CESE leis an gCoimisiún gur tosca tábhachtacha iad urraim don smacht reachta, córais cheartais ardcháilíochta agus éifeachtúla, struchtúir éifeachtacha frith-éillithe, riarachán éifeachtúil lena n-áirítear riarachán cánach, agus creataí frithsciúrtha airgid agus frithchalaoise chun feabhas a chur ar thimpeallacht an ghnó agus chun iomaíocht chóir idir cuideachtaí a chosaint. Ar an drochuair, tá éagothroime fós ann idir saoirsí eacnamaíocha agus cearta sóisialta agus cearta i margadh an tsaothair. Cé gur cearta bunúsacha iad cearta sóisialta agus saothair, ní cuid de shaoirsí an mhargaidh inmheánaigh iad a chosnaítear faoin mbunreacht. Féachtar uaireanta ar chearta náisiúnta chun fostaithe a chosaint mar bhacainní riaracháin ar an margadh. Dá dheasca sin, feictear do roinnt mhaith oibrithe gur bagairt é an margadh inmheánach. Tá sé á iarraidh ag CESE go mbeidh tograí iomchuí maidir leis an gcaoi is fearr leis an míchothromaíocht sin a chur ina cheart agus maidir le conas rialacha náisiúnta a ráthú nach dtugtar cosaint dóibh sa chonradh. Thairis sin, molann CESE go láidir iarrachtaí a shaothrú go leanúnach sa tionscnamh “Beyond GDP” [De Bhreis ar Olltáirgeacht Intíre] (8). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Molann CESE go mór aghaidh a thabhairt ar na drochéifeachtaí eacnamaíocha agus dáileacháin a bhaineann le méadú praghsanna fuinnimh. D’fhéadfadh an méadú sin ar phraghsanna a bheith mar thoradh ar théarnamh láidir i ngníomhaíocht eacnamaíoch nó ar shuaitheadh i dtaobh an tsoláthair agus d’fhéadfadh sé go dtiocfaidh réiteach air nuair a bheidh dálaí eacnamaíocha níos cobhsaí. Cuireann sé ualach láithreach bonn, áfach, ar tháirgeacht agus ar iomaíochas an tionscail. Ina theannta sin, is mó an seans go mbeidh tionchar ag praghsanna arda mórdhíola fuinnimh ar phraghsanna miondíola, rud a chuirfidh ualach breise ar phraghsanna bia. Cé nach bhfuil na héifeachtaí sin buan, d’fhéadfaidís brú anuas a chruthú ar chumhacht ceannaigh pá, rud lena bhféadfaí teaghlaigh ar ioncam íseal a chur i mbaol na bochtaineachta. Tá CESE ag tacú leis na hiarrachtaí atá á ndéanamh chun gníomhú i gcoinne na bhforbairtí sin. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   An chothroime

| 3.3.1. | I bhfad sular thosaigh géarchéim COVID-19, bhí fadhb le cosaint lag shóisialta, le míchothromaíochtaí agus le neamhionannais. Agus i bhfad níos mó ná 20 % de shaoránaigh an Aontais i mbaol bochtaineachta agus eisiata sóisialta, tháinig an Banc Ceannais Eorpach (BCE) ar an gconclúid in 2016 go bhfuil dáileadh an ghlansaibhris thar a bheith claonta (9). De réir thuarascáil an Bhainc Dhomhanda maidir leis an mbochtaineacht dhomhanda (2018) (10), bhí beagán os cionn billiún duine tagtha as an bhfíorbhochtaineacht le 20 nó 30 bliain anuas, mar gheall ar laghdú na bochtaineachta sa tSín den chuid is mó. Chuir an phaindéim moill ar an dul chun cinn sin. Mar sin féin, le 25 bliana anuas, tá níos mó saibhris faighte ag lucht an airgid agus tá formhór an tsaibhris ag scothaicme eacnamaíoch go fóill (11). Tá sé á chur i bhfios ag an gCoimisiún, mar is ceart, go bhfuil an neamhionannas ag dul i méid de dheasca na paindéime. Ní hamháin gur fadhb ann féin é an neamhionannas, ach cuireann sé srian freisin leis an bhforbairt eacnamaíoch trí laghdú a dhéanamh ar an éileamh príobháideach agus trí thús a chur le teannas sóisialta. Dá bhrí sin, baineann ríthábhacht le feabhas a chur ar phoist ardcháilíochta, le híocaíocht agus dálaí oibre fónta a bheith ann, le fostaíocht a chur ar fáil do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste agus leis an gceart chun cómhargála. Tá béim á leagan ag CESE ar a thábhachtaí atá sé urraim a thabhairt don chaidreamh tionsclaíoch náisiúnta agus do neamhspleáchas na gcomhpháirtithe sóisialta agus na beartais sin á gcur chun cinn. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Is mór ag CESE gur mhaígh an Coimisiún gur cheart cothroime a bheith i gcroílár an téarnaimh. I bhfianaise na héagothroime achrannaí agus rátaí bochtaineachta agus teannas polaitiúil ar ábhar imní iad, is spriocanna tábhachtacha iontu féin iad an inbhuaine shóisialta, comhionannas inscne, comhdheiseanna, an neamh-idirdhealú agus dáileadh cothrom. Dá bhrí sin, molann CESE go mór go ndíreofaí ní hamháin ar an aistriú glas agus digiteach, ach go ndéanfaí iarracht an inbhuaine shóisialta a bhaint amach taobh leis sin. Tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE go mbeidh na hiarrachtaí a dhéanfar ag an am céanna chun aistriú cothrom, glas agus digiteach a bhaint amach, lena n-éilítear dálaí sóisialta inbhuanaithe, mar bhonn leis an rathúnas agus leis an athléimneacht a bheidh ann amach anseo. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Is bonn leis an athléimneacht agus leis an bhfás cuimsitheach iad beartais ghníomhacha dhea-cheaptha maidir leis an margadh saothair, seirbhísí fostaíochta poiblí agus córais cosanta sóisialta, a chabhraíonn le daoine a gcaighdeáin mhaireachtála a chaomhnú le linn suaitheadh eacnamaíoch agus i gcás riachtanais aonair freisin. Chabhraigh cur chun feidhme na mbeart coinneála post, amhail socruithe maidir le hobair ghearr-ama, go cinntitheach chun dul i ngleic le tionchair dhiúltacha na géarchéime ar mhargaí saothair. Cé gur chuir tacaíocht ioncaim agus líontáin sábhála shóisialta cosc ar laghdú mór ar ioncam, léiríodh le paindéim COVID-19 go bhfuil bearnaí sa rochtain ar chosaint shóisialta. Tá CESE ag iarraidh go mbeadh cóineasú sóisialta aníos ann a chuirfeadh le hathléimneacht foriomlán an Aontais i leith géarchéimeanna. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Ní mór aird ar leith a thabhairt ar thionchar sóisialta an aistrithe dhigitigh, go háirithe toisc gur chuir an phaindéim dlús leis an bpróiseas sin. Is díol sásaimh do CESE go bhfuil aird á tabhairt ag an gCoimisiún ar — i measc nithe eile — an rochtain mhíchothrom ar an bhfoghlaim ar líne, a bhféadfadh iarmhairtí fadtéarmacha a bheith aige, lena n-áirítear leibhéil ísle bunscileanna, rud a d’fhéadfadh éagothromaíochtaí san oideachas a ghéarú. Aontaíonn CESE go hiomlán gur cheart do na Ballstáit iarrachtaí a threisiú chun torthaí foghlama a fheabhsú ar fud a gcóras oideachais agus oiliúna. D’fhonn aghaidh a thabhairt ar neamhréir scileanna agus chun na bearnaí méadaitheacha sóisialta a chosc, ní mór an ceart chun foghlaim ar feadh an tsaoil a aithint agus rochtain uirthi a áirithiú. Ní mór cistiú poiblí a chur ar fáil lena aghaidh sin chun cuidiú le fiontair fhreagracha oiliúint ar feadh an tsaoil ar ardchaighdeán a chur ar fáil. Chun an bhearna dhigiteach a laghdú, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar inrochtaineacht ar sheirbhísí digiteacha do dhaoine faoi mhíchumas agus do dhaoine scothaosta. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Is fiú EUR 1 824 thrilliún an Creat Airgeadais Ilbhliantúil nua (CAI) agus NextGenerationEU, agus go háirithe an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, rud a thacóidh leis na Ballstáit agus iad ag dul i ngleic leis na dúshláin atá ann faoi láthair. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún grinnscrúdú a dhéanamh le deimhniú go bhfuil na bearta beartais a fógraíodh á gcur chun feidhme i gceart, ionas go gcuirfear cuspóirí an aistrithe ghlais agus dhigitigh chun cinn go soiléir trí leithdháileadh na gcistí. Thar aon ní eile, níor cheart é a bheith inghlactha caiteachas atá beartaithe cheana féin a chur san áireamh sna Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta. A bhuí leis sin, ní bheadh gá le ranníocaíochtaí náisiúnta a mhéadú nó le caiteachas ó bhuiséad an Aontais a laghdú. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Ina theannta sin, ní mór faireachán cúramach a dhéanamh freisin ar éifeachtaí dáileacháin eisíocaíochtaí na gcistí agus ar an tionchar sóisialta a bheidh acu chun a áirithiú go rannchuideoidh siad leis an gcóineasú sóisialta aníos. Tá aird chuí á tabhairt ag an gCoimisiún ar ghnéithe éagsúla de thionchar neamhshiméadrach na géarchéime ar ghrúpaí, earnálacha agus réigiúin éagsúla den daonra. Dá bhrí sin, tá sé á iarraidh ag CESE go ndéanfar iarrachtaí ar leith chun teaghlaigh ísealioncaim agus meánioncaim agus daoine leochaileacha a chosaint, arb iad is mó atá thíos le haon phróiseas géarchéime agus aistrithe. Níor cheart infheistíochtaí a mhaoiniú ach amháin má chruthaítear glanfhostaíocht agus má urramaítear cearta oibrithe leo. Tá sé tábhachtach, ar an iomlán, go bhfaigheadh na glúnta atá le teacht luach airgid ó chaiteachas an lae inniu. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Cobhsaíocht mhaicreacnamaíoch

| 3.4.1. | Ní hamháin gur tháinig méadú ar na leochaileachtaí a bhí ann roimh ré de dheasca na paindéime agus gur cuireadh moill ar laghdú na míchothromaíochtaí idir na Ballstáit ach tá níos mó éiginnteachta ann freisin dá barr. Dá bhrí sin, ní hamháin gur gá do bheartais eacnamaíocha agus airgeadaíochta tacaíocht a thabhairt i gcónaí ach ní mór dóibh a bheith corraitheach agus réidh le freagairt ar aon suaitheadh nó turraing agus ní mór dóibh athléimneacht an Aontais a áirithiú. Ar an gcúis sin, is díol sásaimh do CESE go bhfuil an clásal éalaithe ginearálta fós ann. Nuair a chuirfear deireadh leis, beidh gá le breithniú a dhéanamh ar leibhéal na gníomhaíochta eacnamaíche mar aon leis na figiúirí fostaíochta agus bochtaineachta i gcomparáid leis na leibhéil a bhí ann roimh an ngéarchéim. Thairis sin, ba cheart beartais fhioscacha ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais mar aon le beartais airgeadaíochta a chomhordú ar bhealach stuama chun na héifeachtaí tacaíochta agus cobhsaíochta atá beartaithe a atreisiú go frithpháirteach. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Tá sé á iarraidh ag CESE go réiteofaí an bealach don athrú i dtreo rialachas eacnamaíoch a bheadh dírithe ar an rathúnas, mar atá leagtha amach i dtuairimí éagsúla (12). Dá bhrí sin, tar éis stop a chur leis mar gheall ar an bpaindéim, is mithid an t-athbhreithniú ar an gcreat rialachais eacnamaíoch a athsheoladh d’fhonn beartais fhioscacha iomchuí a chur chun cinn in aimsir an rátha agus in am an ghátair araon. Ba léir fiú in 2020 na heasnaimh a bhí sa chreat fioscach reatha, ach tá dúshláin níos tromchúisí fós ann de dheasca na géarchéime. Tugtar le fios tar éis anailís a dhéanamh nach gcomhlíonfaidh 23 Bhallstát an critéar easnaimh agus nach gcomhlíonfaidh 13 Bhallstát an critéar fiachais. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Aontaíonn CESE leis an gCoimisiún nár cheart nós imeachta um easnamh iomarcach a thionscnamh i gcoinne aon Bhallstáit agus aontaíonn sé leis an moladh ón gCoimisiún gur cheart do na Ballstáit leanúint de thacaíocht fhioscach a chur ar fáil agus san am céanna, an inbhuanaitheacht fhioscach sa mheántéarma a choimirciú nuair is féidir sin ag brath ar na dálaí eacnamaíocha. Tá an méid sin i gcomhréir le ráiteas CESE go dtacaíonn sé le fás inbhuanaithe, rud a fhágann gur féidir an t-airgeadas poiblí a neartú (13). Tá CESE ag iarraidh freisin, áfach, go n-aithneofaí an géarghá le dlús a chur leis an infheistíocht chun dul i ngleic leis an bpróiseas aistrithe. Anuas air sin, ba cheart don Choimisiún, sula dtiocfaidh an creat athbhreithnithe i bhfeidhm, treoirlínte a chur i láthair a bheadh dírithe ar idirthréimhse nach ndéanfaí an nós imeachta um easnamh iomarcach a thionscnamh lena linn agus faoina bhféadfaí dul i muinín an chlásail teagmhais neamhghnách ar bhonn tírshonrach (14). |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Aontaíonn CESE leis an gCoimisiún go bhféadfadh sé nár cuireadh san áireamh go leordhóthanach leis an bhfaireachas faoin nós imeachta um míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha na hidirghníomhaíochtaí idir dúshláin eacnamaíocha nua atá ag teacht chun cinn, go háirithe brúnna comhshaoil (15). Ina theannta sin, ní mór faireachán a dhéanamh ar mhíchothromaíochtaí sóisialta chun cur i gcoinne phríomhacht na gceanglas fioscach agus maicreacnamaíoch (16). Toisc go bhféadfadh éifeachtaí díobhálacha trasteorann a bheith ag míchothromaíochtaí sóisialta agus fostaíochta, tá sé tábhachtach iad a bhrath agus iad a chur ina gceart go luath. Ar deireadh, is díol sásaimh do CESE an obair atá déanta ag an gCoimisiún maidir leis an mbuiséadú glas. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Is réamhchoinníollacha do bhuiséid phoiblí inbhuanaithe agus bunú maolán fioscach iad téarnamh eacnamaíoch agus fás cobhsaí cuimsitheach. Ós rud é go leanfaidh infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta de ról lárnach a bheith aici, is den riachtanas é an “riail óir” a chur i bhfeidhm gan inbhuanaitheacht fhioscach mheántéarmach ná luach an euro a chur i mbaol, má tá rath le bheith ar an bpróiseas aistrithe. Mar sin féin, i bhfianaise ardleibhéal neamhchinnteachta, tá rabhadh á thabhairt ag CESE freisin gan an caiteachas reatha a bhaineann le costais shóisialta, oideachais agus sláinte a chiorrú. Tá cobhsaitheoirí uathoibríocha dea-fheidhmiúla ríthábhachtach chun cruatan sóisialta a chosc, éileamh a chobhsú agus athléimneacht in aghaidh géarchéime a áirithiú. Ar an taobh eile, cuireann beartais chánach mhíchothroma lena mbaineann calaois chánach agus pleanáil ionsaitheach chánach an tsolúbthacht fhioscach i mbaol, ar rud í atá riachtanach chun freagairt ar thurraingí agus chun dul i ngleic leis an bpróiseas aistrithe. Dá bhrí sin, is díol sásaimh iad barúlacha an Choimisiúin maidir le cúrsaí ioncaim. Is fíor sin freisin i gcás na n-athchóirithe atá beartaithe i gcomhthéacs na saoráide téarnaimh agus athléimneachta, maidir le héifeachtúlacht mhéadaithe i riarachán cánach d’fhonn feabhas a chur ar bhailiú cánach agus costais chomhlíonta a laghdú do ghnólachtaí agus do dhaoine aonair. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Gné thábhachtach den chobhsaíocht mhaicreacnamaíoch is ea cobhsaíocht na margaí airgeadais. Trí Aontas na Margaí Caipitil agus an tAontas Baincéireachta a neartú, ba cheart díriú ar na bealaí cistithe a neartú agus ar rannchuidiú na hearnála príobháidí i dtaca leis na hiarrachtaí infheistíochta a chur chun cinn. Agus an méid sin á dhéanamh, tá sé á iarraidh ag CESE go ndéanfaí an chothromaíocht cheart a bhaint amach idir comhroinnt riosca agus laghdú riosca agus is díol sásaimh dó go háirithe na hiarrachtaí atá á ndéanamh chun an faireachán ar rioscaí sistéamacha a eascraíonn as an ngéarchéim aeráide a neartú. Thairis sin, tá sé tábhachtach freisin aird a thabhairt ar na rioscaí inbhuanaitheachta sóisialta, rioscaí lena gcuirtear an comhtháthú sóisialta i mbaol de dheasca mhéadú na mbearnaí dáileacháin. Ba cheart do rialáil an mhargaidh airgeadais tosaíocht a thabhairt don éifeachtúlacht seachas don chastacht agus ardleibhéal cosanta tomhaltóirí a chur ar fáil. |
| --- | --- |

3.4.6.

3.5.   Dul chun cinn an tSeimeastair Eorpaigh

| 3.5.1. | Tá sé á chur i dtábhacht ag CESE go bhfuil céim nua den bheartas eacnamaíoch bainte amach ag an Aontas le NextGenerationEU agus go bhfuil céim chinntitheach chun tosaigh á tógáil aige i dtreo na dlúthpháirtíochta. Tugtar deis le Seimeastar Eorpach 2022 atá ag forbairt chun inbhuaine eacnamaíoch, comhshaoil agus shóisialta a fheabhsú. Tá CESE ag iarraidh go gcuirfí chun cinn fás inbhuanaithe agus cuimsitheach, lánfhostaíocht agus cruthú post ardchaighdeáin chomh maith leis an seasamh daonlathach a neartú go diongbháilte. Thairis sin, tá rannpháirtíocht bhreise na gcomhpháirtithe sóisialta agus na sochaí sibhialta eagraithe i bpróiseas an tseimeastair de dhíth le fada an lá. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Le bainistiú agus cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh, tá tábhacht níos mó ag baint leis an bpróiseas. Chomh maith leis sin, is mó an tábhacht pholaitiúil a bhaineann leis na moltaí tírshonracha má tá nasc idir eisíocaíocht na dtráinsí agus cur chun feidhme na n-athchóirithe a leagtar amach sna pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta agus atá bunaithe go mór ar na moltaí tírshonracha sin. Fágann sé sin go bhfuil sé éigeantach go mbeidh baint níos mó ag na comhpháirtithe sóisialta agus an tsochaí shibhialta eagraithe le forbairt agus le cur chun feidhme na bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta. Tá sé á iarraidh ag CESE go leagfaí síos caighdeáin íosta do chomhairliúchán den sórt sin (17). Ba cheart rialacha dochta an bheartais chomhtháthaithe maidir le comhairliúchán le geallsealbhóirí agus prionsabal na comhpháirtíochta a ghlacadh, ar a laghad, mar threoirphlean le haghaidh nósanna imeachta na Saoráide (18). |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Tá raon staidéar eimpíreach ann a chuireann i bhfios go ndírítear i bhformhór na moltaí tírshonracha ar bhorradh a chur faoin iomaíochas agus ar chomhdhlúthú na mbuiséad poiblí. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún cur chuige cothrom an chláir oibre maidir le hinbhuanaitheacht iomaíoch a úsáid sna chéad mholtaí tír-shonracha eile. Ba cheart béim ar leith a leagan ar athchóirithe a mholadh amhail beartais ghníomhacha chuimsitheacha maidir leis an margadh saothair agus scéimeanna don fhoghlaim ar feadh an tsaoil, lena n-áirítear cláir dírithe ar athsciliú agus a chuirfeadh tacaíocht ar fáil don athrú gairme, do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste amhail daoine faoi mhíchumas agus daoine scothaosta. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Is díol sásaimh do CESE go háirithe an toradh a bhí ar Chruinniú Mullaigh Sóisialta Porto, eadhon gur cheart don Scórchlár Sóisialta athbhreithnithe cabhrú le faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn i dtreo chur chun feidhme phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta agus an faireachán sin a leabú i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh. Dá bhrí sin, is díol sásaimh é gur díríodh níos mó sa Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht 2022 ar phrionsabail an Cholúin agus go n-ionchorpraítear ann príomhspriocanna 2030 agus táscairí ceannlíne an Scórchláir Shóisialta athbhreithnithe san anailís a rinneadh air. Mar sin féin, ní léir fós a mhéid a léireofar na conclúidí sin sna moltaí tírshonracha agus sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta. Ina theannta sin, ba cheart na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a bheith ina bpointí tagartha. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Tá sé á iarraidh ag CESE go ndéanfaí athchóirithe lena ráthófar go ndéanfar cistí an Aontais a ionsú go héifeachtach, mar shampla trí acmhainneachtaí teicniúla a fhorbairt sna húdaráis phoiblí chun tionscadail infheistíochta a bhainistiú. Tá sé á iarraidh freisin go mbeadh córais soláthair phoiblí bunaithe ar an tairiscint is buntáistí go heacnamaíoch seachas ar an tairiscint is saoire, agus ar an gcaoi sin gnéithe saothair, sóisialta agus comhshaoil a chur san áireamh. Ar deireadh, tá sé ag iarraidh go ndéanfaí athchóirithe chun bacainní eile ar bheartas éifeachtach infheistíochta a bhaint nach bacainní airgid iad. Tá CESE ag iarraidh, go háirithe, ar an gCoimisiún aon mhí-úsáid cistí nó éilliú a chosc. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Ní mór rialachas eacnamaíoch agus go háirithe rialacha chreat an bheartais fhioscaigh a chomhtháthú i bpróiseas an tSeimeastair Eorpaigh sa chaoi go n-áiritheofar rannpháirtíocht dhaonlathach Pharlaimint na hEorpa, na bparlaimintí náisiúnta, na gcomhpháirtithe sóisialta agus na sochaí sibhialta eagraithe. Thairis sin, ba cheart é a athchóiriú freisin chun idirphlé iltaobhach agus daonlathach a chothú maidir le dúshláin maicreacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil agus chun tacú le comhordú beartais. |
| --- | --- |

3.5.6.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  Réamhaisnéis Eacnamaíoch Earrach 2020 ón gCoimisiún Eorpach.

1

(2)  An Ionstraim Eorpach le haghaidh tacaíocht shealadach chun rioscaí dífhostaíochta a mhaolú i gcás éigeandála.

2

(3)  Réamhaisnéis an Fhómhair 2021.

3

(4)  Tuairim ó CESE Teacht as an bpaindéim níos láidre ná riamh: Na ceachtanna luatha ó phaindéim COVID-19 a fhoghlaim (IO C 152, 6.4.2022, lch. 116).

4

(5)  Tuairim ó CESE “Oiriúnach do 55”: Sprioc Aeráide an Aontais do 2030 i dtreo aeráidneodracht a bhaint amach (IO C 275, 18.7.2022, lch. 101).

5

(6)  Tuairim ó CESE An tIdirphlé Sóisialta mar Cholún Tábhachtach den Inbhuaine Eacnamaíoch (níl leagan Gaeilge ann) (IO C 10, 11.1.2021, lch. 14).

6

(7)  Tuairim ó CESE Straitéis Athnuaite maidir le Maoiniú Inbhuanaithe (IO C 152, 6.4.2022, lch. 97).

7

(8)  Cúlra — Beyond GDP [De Bhreis ar Olltáirgeacht Intíre], An Coimisiún Eorpach.

8

(9)  European Central Bank, The Household Finance and Consumption Survey: results from the Second wave, Uimh. 18 Nollaig 2016.

9

(10)  Grúpa an Bhainc Dhomhanda: Poverty and shared prosperity 2018. Piecing together the poverty puzzle. Overview, Léaráid 01; lch. 2.

10

(11)  Cuirtear i láthair in Tuarascáil Dhomhanda Éagothroime 2022 na sonraí is nuashonraithe agus is iomláine maidir le héagothromaíochtaí ar fud an domhain.

11

(12)  Tuairimí ó CESE Athbhreithniú ar an Rialachas Eacnamaíoch 2020 (IO C 429, 11.12.2020, lch. 227), (níl leagan Gaeilge ann), agus Athstruchtúrú chreat fioscach an Aontais le haghaidh téarnamh inbhuanaithe agus aistriú cóir, (IO C 105, 4.3.2022, lch. 11).

12

(13)  Tuairim ó CESE Athbhreithniú ar an Rialachas Eacnamaíoch 2020 (IO C 429, 11.12.2020, lch. 227) (níl leagan Gaeilge ann).

13

(14)  Tuairim ó CESE Athstruchtúrú chreat fioscach an Aontais le haghaidh téarnamh inbhuanaithe agus aistriú cóir (IO C 105, 4.3.2022, lch. 11).

14

(15)  COM(2021) 662 final.

15

(16)  Tuairim ó CESE Colún Eorpach na gCeart Sóisialta (IO C 286, 16.7.2021, lch. 13).

16

(17)  Rún ó CESE Rannpháirtíocht na Sochaí Sibhialta Eagraithe sna Pleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta (níl leagan Gaeilge ann) (IO C 155, 30.4.2021, lch. 1).

17

(18)  Tuairim ó CESE Ról an bheartais comhtháthaithe chun éagothromaíochtaí a chomhrac – comhlántachtaí agus forluí leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO C 517, 22.12.2021, lch. 1).

18

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/58 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/58

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle Eorpach, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún Introducing HERA, the European Health Emergency Preparedness and Response Authority [Lena dtugtar isteach HERA, an tÚdarás Eorpach um Ullmhacht agus Freagairt i dtaca le hÉigeandáil Sláinte]

[COM(2021) 576 final] (níl leagan Gaeilge ann)

(2022/C 275/10)

| Rapóirtéir: | Ioannis VARDAKASTANIS |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Ioannis VARDAKASTANIS

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 28.10.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht |
| Dáta a glactha sa rannóg | 10.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 230/3/2 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 28.10.2021

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht

Dáta a glactha sa rannóg

10.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

230/3/2

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Léiríodh le paindéim COVID-19 go bhfuil gá le comhordú níos fearr idir an tAontas Eorpach agus na Ballstáit chun dul i ngleic le géarchéimeanna sláinte poiblí, sula dtarlaíonn na géarchéimeanna sin, lena linn agus tar éis dóibh tarlú. Tá bearnaí san ullmhacht agus sa fhreagairt don phaindéim ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal áitiúil tugtha faoi deara ag daoine a bhfuil cónaí orthu san Eoraip. Nuair a scaip an phaindéim ar fud na hEorpa, ní raibh sé d’acmhainn ag institiúidí ná comhlachtaí an Aontais gníomhaíochtaí a chomhordú go leordhóthanach leis na Ballstáit ná bearta a chur i bhfeidhm go tapa agus go héifeachtúil chun saol an phobail a chosaint. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Trí bhíthin an tÚdarás Eorpach um Ullmhacht agus Freagairt i dtaca le hÉigeandáil Sláinte (HERA) a chruthú agus tríd an tsláinte phoiblí agus an cothromas a chur i gcroílár an phróisis cinnteoireachta, beidh ar an Aontas agus na Ballstáit a bheith níos ullmhaithe agus déileáil níos fearr le héigeandálaí sláinte trasteorann atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Tugann Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) ardmholadh don Choimisiún Eorpach as HERA a bheith cruthaithe aige go tapa, rud a chuireann leis an obair a seoladh leis an bplean ullmhachta bithchosanta a cuireadh ar bun i mí Feabhra 2021 mar Ghorlann HERA (1). Bhí beart tapa de dhíth chun déileáil le leathadh agus tionchar phaindéim COVID-19, lena n-áirítear na ráigeanna d’ionfhabhtuithe agus den ospidéalú a raibh ar na Ballstáit uile aghaidh a thabhairt orthu, rud atá ina dhúshlán go fóill. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Níor cheart, áfach, an daonlathas ná an cothromas sláinte a bheith thíos leis na bearta gasta sin. Níor cheart struchtúr nua buan de chuid an Aontais, struchtúr a bhfuil ríthábhacht ag baint leis agus a bhfuil buiséad poiblí suntasach ann dó, a chruthú más clásail eisceachtúla do ghéarchéimeanna tromchúiseacha an bonn atá leis. Is ábhar imní do CESE go háirithe an ról fíortheoranta a thugtar le HERA do Pharlaimint na hEorpa, do na húdaráis réigiúnacha, do chomhlachtaí árachais sláinte agus d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, amhail ceardchumainn a dhéanann ionadaíocht ar oibrithe in earnálacha na sláinte, chomh maith le heagraíochtaí na sláinte poiblí, eagraíochtaí othar agus comhionannais, soláthraithe seirbhíse, eagraíochtaí neamhbhrabúis agus institiúidí taighde neamhthráchtála. Creideann CESE go gcaithfear ról gníomhach a thabhairt do na geallsealbhóirí sin in obair HERA. Cuireann CESE in iúl, go háirithe, an ról ríthábhachtach a bhí ag na hoibrithe túslíne, go háirithe iad siúd a bhí ag obair in earnálacha an chúraim sláinte agus na hoibrithe deonacha, sa fhreagairt do phaindéim COVID-19. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Cé go n-aithníonn CESE a thábhachtaí atá earnáil na tionsclaíochta chun dul i ngleic le héigeandálaí sláinte, ní mór cothromaíocht chóir a ráthú chun a áirithiú go bhfuil an tsláinte phoiblí agus leasanna grúpaí leochaileacha ina gcuid lárnach d’ullmhacht agus de fhreagairt an Aontais. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún a áirithiú go mbeidh ról tábhachtach ag Parlaimint na hEorpa, ag na comhpháirtithe sóisialta agus ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta i mBord agus Fóram Comhairleach HERA. Tá CESE ag iarraidh go gcruthófar foghrúpa den Fhóram Comhairleach a bheidh ar comhchéim leis an bhfóram comhpháirteach um chomhar tionsclaíoch. Ba cheart suíochán a bheith ag CESE agus ag Coiste Eorpach na Réigiún san fhoghrúpa sin. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Is ábhar imní do CESE go háirithe an easpa trédhearcachta agus oscailteachta a bhaineann le HERA faoi láthair. Cé go ndearna an Coimisiún bearta ad hoc a tugadh isteach le linn na paindéime a chur ar bhonn foirmiúil, ní leor é chun tuilleadh trédhearcachta a áirithiú i dtaca leis an bpróiseas cinnteoireachta. Tá rialachas trédhearcach ar na cistí poiblí agus ar an gcomhar le comhpháirtithe príobháideacha riachtanach chun muinín agus iontaoibh a chothú as an mbainistiú a dhéantar ar éigeandálaí sláinte. Molann CESE go dtabharfaí aird níos mó ar thrédhearcacht iomlán a áirithiú maidir le hioncam agus caiteachas HERA, ar chonraitheoireacht oscailte agus ar an bhféidearthacht go mbeadh baint ag an tsochaí shibhialta le maoirseacht a dhéanamh ar ghnéithe airgeadais an údaráis. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Tá bearta eile tábhachtach freisin chun a áirithiú go n-éireoidh le bearta ullmhachta agus freagartha sna Ballstáit, lena n-áirítear úsáid na bhfrithbheart leighis. Measann CESE gur cheart do HERA comhordú níos fearr a áirithiú maidir le feachtais chumarsáide a bhaineann le héigeandálaí sláinte poiblí a chosc agus freagairt dóibh, lena n-áirítear trí dhíriú ar na daoine is mó atá i mbaol, agus trí bheith ag obair leis na húdaráis áitiúla, lena n-áirítear i ndáil le hoideachas agus oiliúint maidir le heolaíocht agus vacsaíniú. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ní mór aghaidh a thabhairt freisin ar an ngné idirnáisiúnta a bhaineann le bagairtí sláinte trasteorann. Measann CESE nach mór do HERA ról tábhachtach a bheith aige sa ghníomhaíocht dhomhanda i gcoinne bagairtí sláinte trasteorann agus paindéimí, go háirithe trí COVAX chomh maith le drugaí agus teiripí nua féideartha a úsáid, agus tríd an ollstruchtúr domhanda sláinte agus slándála a neartú agus tacú leis. Ba cheart do HERA a bheith tiomanta oibriú le gníomhaithe domhanda, lena n-áirítear an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte, chun faisnéis a roinnt agus tacú le rochtain dhomhanda ar vacsaíní agus le frithbhearta leighis eile. Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún díospóireacht oscailte a stiúradh ar an leibhéal Eorpach maidir le tarscaoileadh deonach sealadach ó Chomhaontú TRIPS, a mbeadh feidhm aige maidir le vacsaíní, cóireálacha agus tástálacha COVID-19, chun go mbeifí in ann dlús a chur le táirgeadh vacsaíní ar fud an domhain agus costais a laghdú lena áirithiú go mbeadh rochtain ag daoine ar fud an domhain orthu. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Cuireadh HERA i láthair mar struchtúr solúbtha a dhéanfar a oiriúnú de réir mar is gá, agus tá grinn-athbhreithniú beartaithe do 2025. Tá sé ríthábhachtach go dtabharfar aghaidh a luaithe is féidir ar na hábhair imní a cuireadh in iúl maidir le struchtúr, feidhmiú agus grinnscrúdú HERA, agus go ndéanfar faireachán rialta i bhfianaise na paindéime atá ann faoi láthair ar thionchar na mbeart a dhéanann HERA. Molann CESE, le linn athbhreithniú 2025, go bhféachfadh an Coimisiún le húdarás poiblí neamhspleách lasmuigh den Choimisiún a dhéanamh de HERA, trí nós imeachta reachtach ina mbeadh Parlaimint na hEorpa rannpháirteach mar chomhreachtóir, agus tar éis dul i gcomhairle le heagraíochtaí na sochaí sibhialta, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ar deireadh, iarrann CESE ar an gCoimisiún a áirithiú nach dtiocfaidh laghdú ar infheistíochtaí i gcuspóirí eile de chuid Chlár EU4Health, go háirithe an Plean Ailse, mar thoradh ar na hiarrachtaí a dhéantar chun HERA a mhaoiniú. Tar éis blianta de bheartais déine, tá mórinfheistíocht fós de dhíth ar na beartais sláinte agus na córais sláinte. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Barúlacha ginearálta

| 2.1. | Tacaíonn CESE le tiomantas agus tionscnaimh na n-institiúidí Eorpacha, lena n-áirítear tiomantas agus tionscnaimh an Choimisiúin, arb é is aidhm dóibh Aontas Sláinte na hEorpa a chur ar bun agus dea-bhail inbhuanaithe na saoránach a áirithiú. Is príomhghné de chur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta agus a Phlean Gníomhaíochta, an Phlean Gníomhaíochta don Gheilleagar Sóisialta agus na Comhdhála ar Thodhchaí na hEorpa é cur chuige trasearnála iomlánaíoch daonra-bhunaithe maidir leis an tsláinte. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Is díol sásaimh do CESE gur chruthaigh an Coimisiún an t-údarás nua HERA agus gur chuir sé i ngníomh é go pras. Bunaíodh HERA nua chun cur le cumas na hEorpa éigeandálaí sláinte trasteorann a chosc, a bhrath agus freagairt dóibh go mear, agus béim á leagan ar fhorbairt, ar mhonarú, ar sholáthar agus ar dháileadh iomchuí na bhfrithbheart ríthábhachtach leighis agus íocshláinte. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | De dheasca phaindéim COVID-19 agus a cuid ráigeanna a tharla i ndiaidh a chéile, léiríodh an gá le cumas na hEorpa a neartú maidir le héigeandálaí sláinte trasteorann a chosc, a bhrath agus freagairt dóibh go mear, agus béim á leagan ar fhorbairt, ar mhonarú, ar sholáthar, agus ar dháileadh cothrom agus iomchuí na bhfrithbheart ríthábhachtach leighis agus íocshláinte. Anuas ar éifeachtaí follasacha na paindéime, tugann CESE dá aire go bhfuil paindéimí eile ann nach gcloistear mórán fúthu, go háirithe cur siar an chúraim do ghalair neamhtheagmhálacha (ailse i measc galair eile), an géarú ar neamhionannais shóisialta i gcúrsaí sláinte, an meath ar shláinte mheabhrach na ndaoine agus nascadh na sláinte agus an chomhshaoil i bhfís éiceachórasach (“cur chuige na hAon Sláinte Amháin”). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Tugann CESE faoi deara gur cailleadh na milliúin daoine ó bhris paindéim COVID-19 amach agus go raibh tionchar aici ar na milliúin eile fós. Aithníonn sé an ról tábhachtach atá ag na hoibrithe túslíne, go háirithe oibrithe cúraim sláinte agus oibrithe deonacha, na húdaráis réigiúnacha agus áitiúla, comhlachtaí árachais sláinte agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, soláthraithe seirbhíse agus eagraíochtaí comhionannais, maidir le freagairt ghasta agus comhionannas sláinte a áirithiú. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Tá HERA ar cheann de na sásraí chun comhar, comhordú agus dlúthpháirtíocht Eorpach agus idirnáisiúnta a chomhdhlúthú agus a mhéadú. Ní mór é a chomhtháthú i gcreat rialachais il-gheallsealbhóra agus il-leibhéil. Ní féidir comhar inbhuanaithe athléimneach a bhaint amach maidir le HERA gan comhar a bheith ann idir na Ballstáit ar leibhéal an Aontais, comhar lena bhfuil sé d’aidhm paindéimí amach anseo a chosc trí chinnteoireacht ghasta agus trí bhearta éigeandála a chur i ngníomh. San am céanna, ní mór do ghníomhaithe éagsúla a bheith rannpháirteach ann lena n-áirítear Parlaimint na hEorpa, na húdaráis réigiúnacha, comhlachtaí árachais sláinte agus an tsochaí shibhialta eagraithe, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, amhail ceardchumainn a dhéanann ionadaíocht ar oibrithe in earnálacha na sláinte, eagraíochtaí na sláinte poiblí, eagraíochtaí othar agus comhionannais, soláthraithe seirbhíse, eagraíochtaí neamhbhrabúis agus institiúidí taighde neamhthráchtála. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Sa tuairim Aontas Sláinte na hEorpa a chur ar bun, a glacadh in Aibreán 2021 (2), chuir CESE a bharúlacha agus a mholtaí in iúl maidir le húdarás um fhreagairt i dtaca le héigeandáil sláinte a chruthú amach anseo. Tá CESE ag iarraidh go ndéanfar obair leantach ar na Conclúidí a ghlac an Chomhairle Eorpach ag an gcruinniú a bhí aici Déardaoin an 16 Nollaig 2021 maidir le hullmhacht chomhchoiteann, freagairt chomhchoiteann agus athléimneacht i leith géarchéimeanna a bheidh ann amach anseo a neartú. Is príomhthosaíocht pholaitiúil thrasearnála í sin don Aontas. Mhol an Chomhairle “freagairt agus ullmhacht an Aontais i gcás géarchéime a neartú trí bhíthin cur chuige uile-ghuaise” agus “an athléimneacht a fhothú agus a fhaireachán agus aghaidh a thabhairt ar réimsí ina bhfuilimid gan chosaint” (3). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Athbhreithniú ar chreataí institiúideacha agus oibríochtúla HERA

| 3.1. | I mí Mheán Fómhair 2021, d’fhógair an Coimisiún go gcruthófaí HERA agus go gcuirfí tús láithreach lena fheidhmiú. Bunaíodh an t-údarás nua mar struchtúr laistigh den Choimisiún a bhfuil trí phríomh-mhisean aige: (a) comhordú a neartú maidir le slándáil sláinte laistigh den Aontas le linn tréimhsí ullmhachta agus freagartha do ghéarchéimeanna, agus na Ballstáit, earnáil na tionsclaíochta agus na geallsealbhóirí ábhartha a thabhairt le chéile in iarracht chomhchoiteann; (b) aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí agus ar spleáchais straitéiseacha laistigh den Aontas a bhaineann le forbairt, táirgeadh, soláthar, stoc-charnadh agus dáileadh frithbheart leighis; agus (c) rannchuidiú leis an ollstruchtúr domhanda sláinte um ullmhacht agus freagairt d’éigeandálaí a neartú. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Cuireann CESE i bhfios go láidir nár cheart go bhfágfadh cinneadh an Choimisiúin, cinneadh a raibh práinn leis, maidir le “údarás” seachas “gníomhaireacht” a bhunú mar struchtúr inmheánach laistigh den Choimisiún, go gcuirfí bac ar athbhreithniú a d’fhéadfaí a dhéanamh amach anseo ná ar aistriú chuig údarás neamhspleách nó chuig gníomhaireacht Eorpach, fiú. Ba cheart na meastóireachtaí bliantúla agus an mheastóireacht dhomhain in 2025 díriú ar an méid sin. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Gné amháin de HERA is ea na róil éagsúla a bheidh aige le linn na gcéimeanna ullmhachta agus géarchéime. Le linn “céim na hullmhachta”, stiúrfaidh sé infheistíochtaí agus gníomhaíochtaí chun an cosc ar éigeandálaí nua sláinte poiblí, agus an ullmhacht dóibh, a neartú. Le linn “céim na géarchéime”, bainfidh sé leas as cumhachtaí níos láidre don chinnteoireacht thapa agus chun bearta éigeandála a chur chun feidhme go pras. Beidh a chuid gníomhaíochtaí sa dá chéim dírithe ar rochtain thapa ar fhrithbhearta leighis atá sábháilte agus éifeachtach a áirithiú ar an scála is gá. Ba cheart tús a chur le cláir ullmhachta agus paindéime leis na Ballstáit ós rud é gur iarracht chomhchoiteann é sin agus go mbeidh siad bunriachtanach chun go gcomhlíonfaidh HERA a mhisean ina iomláine. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Cé go raibh géarghá ag an Aontas Eorpach le húdarás ullmhachta agus freagartha i gcás éigeandálaí sláinte a chruthú agus a chur i ngníomh chun tacú láithreach leis an bhfreagairt do COVID-19, galar atá fós ag leathadh ar fud na hEorpa agus ar fud an domhain, ní mór a ráthú go bhfuil HERA in acmhainn comhordú na n-iarrachtaí ullmhachta agus freagartha a neartú go héifeachtúil agus sláinte agus saol daoine atá ina gcónaí san Aontas a chosaint go leordhóthanach i gcás éigeandálaí sláinte poiblí. Chuige sin, ní mór a áirithiú go mbeidh struchtúr agus feidhmiú HERA trédhearcach agus gur féidir grinnscrúdú a dhéanamh air, lena n-áirítear chun faireachán a dhéanamh ar an tionchar a bheidh aige ar an tsláinte phoiblí. Tá rialachas agus próisis chinnteoireachta thrédhearcacha riachtanach le gur féidir grinnscrúdú poiblí a dhéanamh chun muinín agus iontaoibh a chothú as an gcóras T&F agus chun an chuntasacht a áirithiú. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Tugann CESE dá aire go bhfuil an daonlathas sláinte ar cheann de na treoirlínte nach mór dúinn a chur chun cinn sna malartuithe idir na coistí Eorpacha, na coistí náisiúnta agus an Chomhdháil ar Thodhchaí na hEorpa. I bhfianaise na saincheisteanna casta a thagann chun cinn de bharr éigeandálaí sláinte agus de bharr athléimneacht na gcóras sláinte, molann CESE go dtabharfaí isteach sásra comhairliúcháin éigeantach mar réamhriachtanas don chinnteoireacht. Tá sé d’aidhm aige go mbeidh na geallsealbhóirí uile chomh rannpháirteach agus is féidir sa phróiseas cinnteoireachta in earnáil na sláinte. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Cuireann CESE i bhfáth a thábhachtaí atá sé go ndéanfaidh obair HERA gníomhaíochtaí comhlachtaí eile de chuid an Aontais amhail an Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA) agus an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC) agus an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA) a neartú agus a thabhairt chun críche. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Sainordú HERA agus socruithe lena chur chun feidhme

| 4.1. | Is díol sásaimh do CESE go háirithe an ról comhordúcháin a bheidh ag HERA d’fhonn forbairt, táirgeadh, soláthar, stoc-charnadh agus dáileadh cothrom frithbheart leighis a áirithiú. I ndáil leis sin, líonfaidh HERA bearna thábhachtach i gcreat an Aontais maidir le sláinte. Beidh infheistíochtaí suntasacha de dhíth chun frithbhearta leighis a fhorbairt agus a tháirgeadh. Beidh pleanáil leordhóthanach agus ardleibhéal saineolais ag teastáil chun a áirithiú go gcosnófar saoránaigh an Aontais amach anseo agus go mbeidh inbhuanaitheacht eacnamaíoch ann. Tá baol ann i gcónaí go mbeidh diomailt ann, rud a mbeadh toradh eacnamaíoch diúltach soiléir air. Tá sé tábhachtach freisin liosta a shainiú de na substaintí gníomhacha atá riachtanach chun cógais a mhonarú, ar cógais iad ar cheart iad a mhonarú san Aontas chun sábháilteacht agus neamhspleáchas drugaí a áirithiú. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | D’fhonn dlús a chur le gníomhaíocht ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, tarraingíonn CESE aird ar an Teachtaireacht ón gCoimisiún dar teideal Drawing the early lessons from the COVID-19 pandemic (4) [Na ceachtanna luatha ó phaindéim COVID-19 a fhoghlaim] mar fhoilseachán ar cheart é a leathnú agus a chórasú dhá uair sa bhliain faoi scáth HERA. Ó thaobh an mhéadaithe de, ní mór comhairliúcháin réamhtheachtacha il-gheallsealbhóra a dhéanamh d’fhonn forléargas iomlán a fháil. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Tá CESE den tuairim go bhfuil easpa uaillmhéine i sainordú reatha HERA. Faoin gcreat reatha, cailleann HERA an deis leas an phobail a chosaint i ndáiríre agus cothromas a áirithiú le linn ullmhacht agus freagairt do ghéarchéimeanna. Cé gur fhógair an Coimisiún go mbeidh acmhainneachtaí ag HERA chun sonraí a bhailiú, chun anailís a dhéanamh orthu agus chun sásraí a roinnt, níor tugadh aon ghealltanas lena áirithiú go mbaileofar sonraí imdhealaithe níos fearr maidir le grúpaí leochaileacha. Is réamhriachtanas iad na sonraí sin chun dul i ngleic le neamhionannais sláinte agus níl siad á mbailiú ag ECDC faoi láthair. Níor thug HERA aon ghealltanas ach oiread maidir le neamh-idirdhealú agus comhionannas a áirithiú agus frithbhearta leighis á ndáileadh. Sa tuairim Aontas Sláinte na hEorpa a chur ar bun, chuir CESE i bhfáth cheana féin a thábhachtaí atá sé díriú ar an neamh-idirdhealú i bhfreagairt AE do phaindéimí a bheidh ann amach anseo agus an ról a d’fhéadfadh a bheith ag HERA ina leith sin (5). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Creideann CESE nach mór do HERA bearta breise a dhéanamh chun a áirithiú go gcuirfidh a chuid oibre leis an gcothromas le linn éigeandálaí sláinte, lena n-áirítear éigeandálaí sláinte trasteorann. I bhfianaise na heaspa feachtas cumarsáide comhordaithe agus inrochtana a bhí ann le linn phaindéim COVID-19, d’fhéadfadh HERA ról a imirt maidir lena áirithiú go ndéanfaí comhordú níos fearr ar fheachtais chumarsáide a bhaineann le géarchéimeanna sláinte trasteorann a chosc agus freagairt dóibh, agus é ag díriú go háirithe ar na daoine is mó atá i mbaol agus ar ghrúpaí leochaileacha. Ba cheart do HERA aghaidh a thabhairt freisin ar an rochtain ar chúram sláinte trasteorann le linn paindéimí agus éigeandálaí sláinte trasteorann eile. Is prionsabal bunúsach de chuid an Aontais í an tsaoirse gluaiseachta agus ba cheart í a ráthú d’othair, lena n-áirítear ar mhaithe le cothromas sláinte níos fearr a áirithiú. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ba cheart smaoineamh ar ghníomhaíocht bhreise freisin i ndáil leis an ngné idirnáisiúnta a bhaineann le HERA chun rannchuidiú leis an ollstruchtúr domhanda sláinte um ullmhacht agus freagairt d’éigeandálaí a neartú. Ní áirítear sa teachtaireacht maidir le HERA ceanglas chun fios gnó, sonraí agus teicneolaíochtaí a cruthaíodh le cabhair ó chistiú taighde phoiblí a roinnt, ná ní áirítear clásal praghsála réasúnta. Tá tábhacht ar leith ag baint le gné idirnáisiúnta HERA, idir ullmhacht, fhreagairt agus bhagairtí sláinte trasteorann. Is léir ó ghéarchéim COVID-19 nach féidir géarchéimeanna sláinte trasteorann a réiteach gan freagairt idirnáisiúnta thapa agus éifeachtúil a áirithiú, lena n-áirítear rochtain ar threalamh cosanta pearsanta agus vacsaíniú. Ba cheart do HERA a bheith tiomanta freisin oibriú le gníomhaithe domhanda chun faisnéis a roinnt agus chun tacú le rochtain dhomhanda ar vacsaíní agus le frithbhearta leighis eile. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Má dhíríonn HERA ar shlándáil sláinte a fheabhsú agus má tá sé faoi réir córas srianta agus ceartúchán, beidh na Ballstáit in ann athléimneacht a gcóras sláinte a mhéadú go suntasach agus cur lena n-acmhainneacht freagairt do ghéarchéimeanna sláinte. Dá bhrí sin, ba cheart do na rialtais náisiúnta agus don Choimisiún iarracht a dhéanamh struchtúr HERA a neartú agus a raon feidhme a leathnú amach anseo. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Tá imní ar CESE i gcónaí maidir le forluí a d’fhéadfadh a bheith ann le hobair comhlachtaí eile lena n-áirítear EMA agus ECDC. I réimsí áirithe amhail ullmhacht i gcomhair géarchéimeanna, taighde, sonraí agus dáileadh comhordaithe cógas agus feistí leighis, ní léir go fóill an breisluach a d’fhéadfadh a bheith i gceist leis na tograí maidir le sainordú ECDC agus EMA a leathnú agus an Rialachán maidir le bagairtí tromchúiseacha trasteorann ar an tsláinte. Mar shampla, sa tuairim Aontas Sláinte na hEorpa a chur ar bun (6), bhí amhras ar CESE an mbeadh tosaíocht ag na moltaí a thagann ó HERA ar na moltaí a thagann ó EMA i gcás ina bhfógrófaí eipidéim a mbeadh tionchar aici ar an Aontas Eorpach. Dá bhrí sin, is léir an tábhacht a bhaineann leis an gcomhordú chun forluí a sheachaint agus, san am céanna, chun luachanna Eorpacha a léiriú trí chomhar a áirithiú faoi chuimsiú phrionsabail na trédhearcachta, na cuntasachta agus na sláine. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Beidh sé de shainchúram ar Bhord HERA a áirithiú go seachnófar forluí le príomhstruchtúir eile, amhail an Coiste Slándála Sláinte, an Bord Stiúrtha Vacsaíní agus coistí ábhartha a bhfuil baint acu le bainistiú chláir AE, agus a bhfuil dlúththeagmhálacha de dhíth orthu (7). Tá amhras ar CESE faoinar leor an gealltanas sin chun forluí a sheachaint in obair struchtúir éagsúla an Aontais. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Iarrann CESE freisin sainchúram HERA a shoiléiriú i ndáil le frithsheasmhacht fhrithmhiocróbach (AMR) mar bhagairt don tsláinte dhomhanda, rud atá ag dul in olcas i gcónaí, in ainneoin na feasachta méadaithe ar a thromchúisí atá an fhadhb agus ar mhéid na faidhbe. Cé gur saincheist chasta agus trasearnála é AMR, d’fhéadfadh sainorduithe neamhléire na freagrachtaí agus na tionscnaimh bheartais a dhoiléiriú. Is saincheist lárnach é AMR do “chur chuige na hAon Sláinte Amháin”. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Feidhmiú agus grinnscrúdú HERA

| 5.1. | Is ábhar imní do CESE struchtúr agus easpa neamhspleáchais HERA. Ba é BARDA na Stát Aontaithe (údarás le haghaidh ardtaighde agus forbairt bhithleighis) (8) a bhí ina ábhar spreagtha do HERA an chéad lá, agus bhí sé ceaptha a bheith ina ghníomhaireacht neamhspleách fhéinrialaitheach. Ina ionad sin, bunaíodh HERA mar struchtúr faoi shainchúram an Choimisiúin. Dealraíonn sé gur údarás teicniúil é HERA go príomha agus go bhfuil gné straitéiseach réamhbhreathnaitheach (fadbhreathnaitheacht) de dhíth air fós chun aghaidh a thabhairt ar thosca na mbagairtí trasteorann. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Tá amhras áirithe ar CESE i dtaca le heaspa comhairliúcháin agus easpa rannpháirtíochta Pharlaimint na hEorpa sa tréimhse sular bunaíodh HERA agus le linn a bhunaithe. Is ábhar imní dó freisin go bhfuil ról Pharlaimint na hEorpa laghdaithe, sa struchtúr reatha, agus nach bhfuil ach vóta simplí aici ar an mbuiséad agus ról breathnóra aici ar Bhord HERA. Cé go ngeallann an Coimisiún malartuithe rialta a dhéanamh le Parlaimint na hEorpa maidir le hobair HERA, ní ceanglas é sin agus níor tugadh aon sonraíochtaí breise ina leith sa teachtaireacht ón gCoimisiún. Meabhraíonn CESE go bhfuil grinnscrúdú daonlathach bunriachtanach chun beartais sláinte poiblí a fhorbairt, agus nach féidir leis sin tarlú gan ról gníomhach a bheith ag Parlaimint na hEorpa in obair HERA. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Tá ról tábhachtach ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta, ag na comhpháirtithe sóisialta agus, go háirithe, ag ceardchumainn a dhéanann ionadaíocht ar an lucht saothair sna hearnálacha lena mbaineann, chomh maith le heagraíochtaí na sláinte poiblí, eagraíochtaí othar agus comhionannais agus soláthraithe seirbhíse, chun a áirithiú go bhfuil leas an phobail ag croílár na mbeartas agus na mbeart sláinte poiblí a ghlacann an tAontas agus a Bhallstáit maidir le géarchéimeanna a chosc agus freagairt dóibh. Go háirithe, is féidir leis an tsochaí shibhialta aiseolas a thabhairt maidir le hinghlacthacht beart sláinte poiblí agus faisnéis i dtaca le riachtanais grúpaí leochaileacha. Is ábhar imní do CESE go háirithe easpa cuimsithe na sochaí sibhialta eagraithe, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, i struchtúr agus i bhfeidhmiú HERA. Faoin struchtúr atá ann faoi láthair, ní fhoráiltear ach do rannchuidiú na sochaí sibhialta eagraithe le hobair an Fhóraim Chomhairligh, in éineacht le geallsealbhóirí seachtracha eile, lena n-áirítear lucht tionscail agus lucht acadúil. Mar shampla, níor tugadh aon ról don tsochaí shibhialta ar Bhord HERA ná ar an mBord um Ghéarchéimeanna Sláinte a chomhordóidh gníomhaíochtaí práinneacha le linn tréimhse géarchéime. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Os a choinne sin, tugann HERA ról níos mó d’earnáil na tionsclaíochta. Foráiltear leis an teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le HERA go mbeadh comhar feabhsaithe ann le hearnáil na tionsclaíochta i ndáil le bagairtí a bhrath agus an athléimneacht thionsclaíoch a threisiú laistigh den Aontas agus lasmuigh de. D’fhógair sé freisin go gcruthófaí Fóram Comhpháirteach um Chomhar Tionsclaíoch mar fhoghrúpa den Fhóram Comhairleach, ina mbeidh ionadaithe ó earnáil na tionsclaíochta. Cé go n-aithníonn CESE a thábhachtaí atá earnáil na tionsclaíochta chun dul i ngleic le héigeandálaí sláinte, is ábhar imní dó nach n-éireoidh le struchtúr reatha HERA a áirithiú go bhfuil an tsláinte phoiblí agus leasanna grúpaí leochaileacha ina gcuid lárnach d’ullmhacht agus de fhreagairt an Aontais ach go gcuirfear beartais tionsclaíochta chun cinn ina ionad sin. I gcás ar bith, ní mór do bheartas tionsclaíoch inbhuanaithe a bheith i gcomhréir le cuspóirí HERA agus ní mór na geallsealbhóirí ábhartha ar fad a bheith rannpháirteach ann ar bhealach réamhghníomhach. Dá bhrí sin, ní mór don Fhóram Comhpháirteach um Chomhar Tionsclaíoch chun rannpháirtíocht na n-oibrithe a fheabhsú na ceardchumainn chomh maith le hionadaithe earnáil na tionsclaíochta a rannpháirtiú ann (9). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Molann CESE go gcruthófaí foghrúpa den Fhóram Comhairleach a bheidh ar comhchéim leis an bhfóram comhpháirteach um chomhar tionsclaíoch. Ba cheart eagraíochtaí na sochaí sibhialta amhail eagraíochtaí othar agus sláinte poiblí, comhlachtaí árachais sláinte, na comhpháirtithe sóisialta – lena n-áirítear ceardchumainn ón earnáil sláinte – agus eagraíochtaí neamhbhrabúis agus institiúidí taighde neamhthráchtála a áireamh san fhoghrúpa. Ba cheart suíochán a bheith ag CESE agus ag Coiste Eorpach na Réigiún freisin san fhoghrúpa sin. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Is ábhar imní eile í an trédhearcacht a bhaineann le HERA faoi láthair. Mar shampla, níl a dhóthain oscailteachta ann maidir le leithdháileadh an mhaoinithe phoiblí nó maidir le comhaontuithe ceannaigh, mionsonraí conarthaí nó na gnóthais is tairbhithe, lena n-áirítear, mar shampla, praghsanna vacsaíní. Tá rialachas trédhearcach ar chistiú poiblí agus ar chomhar le comhpháirtithe príobháideacha riachtanach chun muinín agus iontaoibh a chothú as an mbainistiú a dhéantar ar éigeandálaí sláinte. Molann CESE go dtabharfaí aird níos mó ar thrédhearcacht iomlán a áirithiú maidir le hioncam agus caiteachas HERA, ar chonraitheoireacht oscailte agus ar an bhféidearthacht go mbeadh baint ag an tsochaí shibhialta le maoirseacht a dhéanamh ar ghnéithe airgeadais an údaráis (10). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Cé gur díol sásaimh do CESE leithdháileadh buiséid EUR 6 bhilliún suas go dtí 2027 ón gCreat Airgeadais Ilbhliantúil agus NextGenerationEU agus EUR 24 bhilliún atá infheistithe ag cláir eile de chuid an Aontais amhail an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, REACT-EU agus ionstraimí comhair, tá CESE den tuairim go bhfuil gá le grinnscrúdú agus daonlathas níos fearr chun go mbeidh fiúntas leis an infheistíocht sin. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Tá CESE ag iarraidh go n-áiritheofar nach dtiocfaidh laghdú ar infheistíochtaí i gcuspóirí eile de chuid Chlár EU4Health, go háirithe an Plean Ailse, mar thoradh ar na hiarrachtaí seo atá á ndéanamh chun HERA a mhaoiniú. Tá na moltaí a rinne CESE sa tuairim Clár EU4Health ábhartha i gcónaí. Tar éis blianta de bheartais déine, tá mórinfheistíocht fós de dhíth ar na beartais sláinte agus na córais sláinte. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Todhchaí HERA

| 6.1. | Ceapadh HERA mar struchtúr solúbtha a chuirfear in oiriúint de réir mar is gá. Tá sé beartaithe athbhreithniú a dhéanamh in 2025 ar chur chun feidhme agus oibriú an struchtúir sin, lena n-áirítear an struchtúr féin agus a rialachas. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Tá CESE den tuairim gur cheart athbhreithniú a dhéanamh ar rialachas HERA a luaithe is féidir chun grinnscrúdú agus ionadaíocht níos fearr a áirithiú. Thar aon rud eile, ba cheart dó an méid seo a leanas a dhéanamh:






  — | ról níos láidre a áirithiú do Pharlaimint na hEorpa; |
| --- | --- | --- |

6.2.

—

ról níos láidre a áirithiú do Pharlaimint na hEorpa;

| — | ról agus comhar le heagraíochtaí na sochaí sibhialta a mhéadú, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta; |
| --- | --- |

—

ról agus comhar le heagraíochtaí na sochaí sibhialta a mhéadú, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta;

| — | deimhin a dhéanamh de go bhfuil ról na tionsclaíochta dea-chothromaithe agus go ndéanfar grinnscrúdú air. |
| --- | --- |

—

deimhin a dhéanamh de go bhfuil ról na tionsclaíochta dea-chothromaithe agus go ndéanfar grinnscrúdú air.

| 6.3. | Molann CESE go bhféachfadh an Coimisiún le húdarás poiblí neamhspleách lasmuigh den Choimisiún a dhéanamh de HERA (11), trí nós imeachta reachtach ina mbeidh Parlaimint na hEorpa rannpháirteach mar chomhreachtóir. Tá sé ríthábhachtach freisin go mbeidh an tsochaí shibhialta eagraithe rannpháirteach in aon phlé amach anseo maidir le struchtúr agus sainordú HERA agus le linn an athbhreithnithe dhomhain a dhéanfar air in 2025. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Ní mór don leagan athbhreithnithe de HERA díriú níos mó ar an tsláinte phoiblí agus ar ullmhacht agus ar fhreagairt do ghéarchéimeanna, ar mhaithe le saoránaigh an Aontais. Measann CESE nach mór do HERA ról a imirt chun aghaidh a thabhairt ar neamhionannais sláinte in éigeandálaí sláinte trasteorann agus ar an tionchar a bheidh ag éigeandálaí sláinte amach anseo ar ghrúpaí sóisialta ardriosca, agus ar oibrithe sláinte agus cúraim. D’fhéadfaí sin a bhaint amach tríd an méid seo a leanas: |
| --- | --- |

6.4.

| 6.4.1. | Cuimsiú níos fearr na sochaí sibhialta a ráthú: ní mór athbhreithniú a dhéanamh ar struchtúr HERA chun eagraíochtaí na sochaí sibhialta a dhéanann ionadaíocht ar eagraíochtaí sláinte poiblí, ar othair, ar eagraíochtaí comhionannais agus ar fhostaithe agus ar a gceardchumainn a chur san áireamh i gcomhlachtaí agus i bpróisis chinnteoireachta ábhartha. Mar shampla, chomh maith leis an togra le haghaidh foghrúpa de chuid an Fhóraim Chomhairligh, d’fhéadfadh HERA tascfhórsa sonrach a bhunú lena ndíreofaí go sonrach ar phobail atá i mbaol agus ar ghrúpaí leochaileacha. |
| --- | --- |

6.4.1.

| 6.4.2. | Sonraí imdhealaithe a bhailiú: ós rud é gur réamhriachtanas é bailiú sonraí imdhealaithe níos fearr i ngrúpaí leochaileacha agus líon na n-oibrithe cúraim sláinte a áirithiú chun dul i ngleic le neamhionannais sláinte agus chun leibhéil foirne leordhóthanacha atá bunaithe ar riachtanais a bhaint amach, tá CESE den tuairim gur cheart do HERA infheistíocht a dhéanamh i mbailiú agus in imdhealú sonraí. |
| --- | --- |

6.4.2.

| 6.4.3. | Feachtais chumarsáide le linn éigeandálaí sláinte trasteorann a chomhordú: molann CESE an athuair go ndéanfaidh HERA comhordú ar fheachtais chumarsáide le linn éigeandálaí sláinte lena chinntiú go mbíonn tuiscint níos fearr ag daoine ar an gcaoi le hiad féin a chosaint, ar na hathruithe is gá dóibh a dhéanamh chun a áirithiú go mbeidh a ngníomhaíochtaí laethúla sábháilte agus, i gcás ina mbeidh córacha leighis ar fáil, ar an gcaoi le rochtain a fháil orthu. Le linn chéim na hullmhachta freisin, d’fhéadfadh HERA a chur in iúl conas paindéim a chosc agus saoránaigh an Aontais a ullmhú do bhagairtí sláinte amach anseo. |
| --- | --- |

6.4.3.

| 6.4.4. | Faisnéis iontaofa, fhíoraithe, leathspeisialaithe a fhorbairt chun feasacht a mhúscailt agus chun oideachas a chur ar an bpobal trí údaráis sláinte agus gníomhaithe sláinte na mBallstát (an tsochaí shibhialta, an geilleagar sóisialta, lena n-áirítear cumainn fhrithpháirteacha), chun go gcothófar muinín as an eolaíocht agus chun go nglacfar le vacsaíniú ar bhealach níos oiriúnaithí, ní hamháin i ngéarchéim phaindéimeach ach i dtaca le galair eindéimeacha freisin. Ba cheart do HERA breithniú a dhéanamh freisin ar chlár oiliúna sonrach de chuid an Aontais a chur ar fáil d’oifigigh sláinte poiblí agus do ghairmithe sláinte d’fhonn tacú le cultúr foriomlán an Aontais Eorpaigh chun eolaíocht a fhorbairt agus aghaidh a thabhairt ar na bagairtí sláinte atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo, agus an cultúr sin a chur chun cinn. |
| --- | --- |

6.4.4.

| 6.4.5. | Comhairliúcháin réamhtheachtacha il-gheallsealbhóra a eagrú d’fhonn tuarascálacha Eorpacha débhliantúla agus tuarascálacha náisiúnta bliantúla a dhréachtú. |
| --- | --- |

6.4.5.

| 6.5. | Ní mór d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) a bhfuil speisialtóireacht acu i dtáirgí leighis agus íocshláinte ról ríthábhachtach a imirt i bpaindéimí amach anseo agus ba cheart dreasachtaí agus prótacail áirithe a bhunú faoi HERA chun na huirlisí agus an cistiú a bheidh ag teastáil a thabhairt dóibh chun gach gné den chomhrac i gcoinne paindéimí – agus i gcoinne eindéimí a d’fhéadfadh a bheith ina bpaindéimí – amach anseo a chumhdach. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | D’fhéadfaí fíordhreasacht eacnamaíoch a chur ar fáil do FBManna trína rannpháirtíocht i bPlean Straitéiseach 2020-2024 a spreagadh agus, go háirithe, i gclár InvestEU (2021-2027), clár arb é is aidhm dó borradh breise a chur faoin infheistíocht inbhuanaithe, faoin nuálaíocht, faoin gclaochlú digiteach agus faoi chruthú post san Eoraip. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Ba leor an táirgeadh de bhreis agus 1,3 billiún vacsaín chun níos mó ná 75 % den daonra fásta a vacsaíniú (12) agus leath den táirgeadh a onnmhairiú chun dul i ngleic leis an bpaindéim dhomhanda (13). Mar sin féin, chun beatha daoine a shábháil, tá sé ríthábhachtach fós rochtain ar vacsaíní a áirithiú don 25 % den daonra nach bhfuil vacsaínithe faoi láthair. Ba cheart do HERA leanúint de bheith ina cheann feadhna ar ghníomhaíocht dhomhanda i gcoinne bagairtí sláinte trasteorann agus paindéimí, lena n-áirítear cothromas vacsaíní ar fud an domhain a áirithiú. Creideann CESE gur cheart don Aontas Eorpach leanúint d’aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim ar bhealach comhsheasmhach uilíoch, go háirithe trí COVAX chomh maith le drugaí agus teiripí nua féideartha a úsáid, agus tríd an ollstruchtúr domhanda sláinte agus slándála a neartú agus tacú leis. Ní mór ról an Aontais san Eagraíocht Dhomhanda Sláinte a neartú ag an am céanna. Sa chomhthéacs sin, d’fhonn freagairt go háirithe do riachtanais phráinneacha na dtíortha atá i mbéal forbartha, tá CESE ag iarraidh fós ar an gCoimisiún díospóireacht oscailte a stiúradh ar an leibhéal Eorpach maidir le tarscaoileadh deonach sealadach ó Chomhaontú TRIPS, a mbeadh feidhm aige maidir le vacsaíní, cóireálacha agus tástálacha COVID-19, chun go mbeifí in ann dlús a chur le táirgeadh vacsaíní ar fud an domhain agus costais a laghdú lena áirithiú go mbeadh rochtain ag daoine ar fud an domhain orthu (14). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Tá agus beidh sásraí éifeachtacha chun rochtain dhomhanda a áirithiú ar vacsaíní agus ar theiripí a fhorbraítear le cistí poiblí ríthábhachtach chun an neamhionannas atá ann faoi láthair i leith vacsaíní ar fud an domhain a sheachaint – tá dáileog amháin ar a laghad faighte ag thart ar 60 % de dhaoine atá ina gcónaí i dtíortha ardioncaim i gcomparáid le 24 % i dtíortha meánioncaim agus níos lú ná 2 % i dtíortha ísealioncaim. Ní mór don Aontas Eorpach an mana – a bhfuil fianaise eolaíoch ann ina leith – a chur san áireamh, is é sin nach slán do dhuine ar bith nó gur slán do chách. |
| --- | --- |

6.8.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 78 final, an 12 Feabhra 2021.

1

(2)  IO C 286, 16.7.2021, lch. 109.

2

(3)  https://www.consilium.europa.eu/media/53612/20211216-euco-conclusions-ga.pdf

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/communication150621.pdf

4

(5)  IO C 286, 16.7.2021, lch. 109.

5

(6)  IO C 286, 16.7.2021, lch. 109.

6

(7)  https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/preparedness_response/docs/hera_2021_comm_en.pdf

7

(8)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/ga/SPEECH_20_1655

8

(9)  Féach, mar shampla, Plean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, áit a gcuireann an Coimisiún rannpháirtíocht bhreise na n-oibrithe chun cinn.

9

(10)  Sa tuairim Athstruchtúrú chreat fioscach an Aontais le haghaidh téarnamh inbhuanaithe agus aistriú cóir, chuir CESE i dtábhacht go bhfuil gá le trédhearcacht ioncaim agus caiteachais, le conraitheoireacht oscailte agus le rannpháirtíocht leanúnach na sochaí sibhialta sa mhaoirseacht a dhéantar ar bhainistiú an airgeadais phoiblí má táthar chun airgeadas poiblí inbhuanaithe a áirithiú (IO C 105, 4.3.2022, lch. 11).

10

Athstruchtúrú chreat fioscach an Aontais le haghaidh téarnamh inbhuanaithe agus aistriú cóir

(11)  IO C 286, 16.7.2021, lch. 109.

11

(12)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/safe-covid-19-vaccines-europeans_ga

12

(13)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/safe-covid-19-vaccines-europeans/global-response-coronavirus_ga

13

(14)  Tuairim ó CESE Teacht as an bpaindéim níos láidre ná riamh (OJ C 152, 6.4.2022, p. 116).

14

Teacht as an bpaindéim níos láidre ná riamh

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/66 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/66

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir leis an bpacáiste maidir leis an daonlathas agus an tsláine a neartú le linn toghchán

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha (athmhúnlú)

[COM(2021) 734 final — 2021/0375 (COD)]

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le trédhearcacht agus spriocdhíriú na fógraíochta polaitiúla

[COM(2021) 731 final — 2021/0381 (COD)]

(2022/C 275/11)

| Rapóirtéir: | Andris GOBIŅŠ |
| --- | --- |
| Comhrapóirtéir: | Carlos Manuel TRINDADE |

Rapóirtéir:

Andris GOBIŅŠ

Comhrapóirtéir:

Carlos Manuel TRINDADE

| Comhairliúchán | Parlaimint na hEorpa, 13.12.2021
  Comhairle an Aontais Eorpaigh, 15.12.202121.1.2022 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagail 114 agus 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht |
| Dáta a glactha sa rannóg | 10.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 222/4/5 |

Comhairliúchán

Parlaimint na hEorpa, 13.12.2021

Comhairle an Aontais Eorpaigh, 15.12.202121.1.2022

Bunús dlí

Airteagail 114 agus 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht

Dáta a glactha sa rannóg

10.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

222/4/5

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1 | Is díol sásaimh do CESE na haidhmeanna agus an uaillmhian atá sa Phacáiste Toghcháin. Ós feasach dó na dúshláin agus na contúirtí móra a bhaineann le próisis dhaonlathacha, tá CESE ag moladh go nglacfaí cur chuige níos uaillmhianaí sna Rialacháin faoi thrácht agus go gcuirfí iad chun feidhme a luaithe is féidir. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Tá sé ríthábhachtach rannpháirtíocht pholaitiúil fheasach na saoránach a éascú agus a chur chun cinn, gníomhaíochtaí polaitiúla atá trédhearcach, inrochtana agus ionraic a áirithiú agus ról soiléir gníomhach a thabhairt don tsochaí shibhialta. Moltar sa tuairim seo roinnt leasuithe ar na Rialacháin faoi chaibidil, maille le dornán gníomhaíochtaí ábhartha breise. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Tacaíonn CESE leis na gnéithe uile a bhaineann le feachtais pholaitiúla a áireamh sa phacáiste toghcháin. Is gá díriú níos mó ar chur i gcoinne na bréagaisnéise, ós rud é go bhfuil tionchar níos mó ná riamh ag an mbréagaisnéis ar thoghcháin agus ar an trédhearcacht. Ní leor seiceáil fíricí agus litearthacht sna meáin chun aghaidh a thabhairt ar an rabharta ábhair scoiltigh mhíthreoraigh atá os comhair na saoránach ná ar na nithe a mheallann roinnt saoránach chuig a leithéid d’ábhar ar an gcéad dul síos. |
| --- | --- |

1.3

1.4   
  I dtaca le trédhearcacht agus spriocdhíriú na fógraíochta polaitiúla, seo thíos moltaí sonracha ó CESE maidir le feabhsuithe a d’fhéadfaí a dhéanamh (féach cuid 3.1):

| i. | sainmhíniú leathan soiléir a thabhairt ar fhógraíocht pholaitiúil a bhfuil níos mó i gceist léi ná gníomhaíochtaí a bhfuil luach saothair le fáil orthu go hoifigiúil, lena n-áirítear tionchair ó bhotaí agus ó throill, mar a thugtar orthu, agus/nó trí fhaisnéis ionramhála; |
| --- | --- |

i.

sainmhíniú leathan soiléir a thabhairt ar fhógraíocht pholaitiúil a bhfuil níos mó i gceist léi ná gníomhaíochtaí a bhfuil luach saothair le fáil orthu go hoifigiúil, lena n-áirítear tionchair ó bhotaí agus ó throill, mar a thugtar orthu, agus/nó trí fhaisnéis ionramhála;

| ii. | raon na bpionós i leith sáruithe a leathnú; |
| --- | --- |

ii.

raon na bpionós i leith sáruithe a leathnú;

| iii. | an bunús dlí a leathnú chun gach duine dlítheanach agus nádúrtha a chumhdach; |
| --- | --- |

iii.

an bunús dlí a leathnú chun gach duine dlítheanach agus nádúrtha a chumhdach;

| iv. | teorainn a chur le tionchar gníomhaithe tríú tíortha; |
| --- | --- |

iv.

teorainn a chur le tionchar gníomhaithe tríú tíortha;

| v. | faisnéis atá infheicthe go díreach (seachas naisc) a chur ar fáil faoi shaincheisteanna trédhearcachta tábhachtacha; |
| --- | --- |

v.

faisnéis atá infheicthe go díreach (seachas naisc) a chur ar fáil faoi shaincheisteanna trédhearcachta tábhachtacha;

| vi. | faisnéis a chur ar fáil ar bhealach trédhearcach; |
| --- | --- |

vi.

faisnéis a chur ar fáil ar bhealach trédhearcach;

| vii. | gach duine a bheith faoi réir na rialacha céanna; |
| --- | --- |

vii.

gach duine a bheith faoi réir na rialacha céanna;

| viii. | féachaint chuige gur féidir gearán a dhéanamh ar an ardán ábhartha ar líne ach gur féidir gearán a dhéanamh go díreach leis na húdaráis náisiúnta inniúla freisin; |
| --- | --- |

viii.

féachaint chuige gur féidir gearán a dhéanamh ar an ardán ábhartha ar líne ach gur féidir gearán a dhéanamh go díreach leis na húdaráis náisiúnta inniúla freisin;

| ix. | rochtain gan teorainn a bheith ag gach saoránach ar fhaisnéis; |
| --- | --- |

ix.

rochtain gan teorainn a bheith ag gach saoránach ar fhaisnéis;

| x. | toirmeasc a chur ar fhógraíocht pholaitiúil spriocdhírithe atá bunaithe ar rianú forleatach agus próiseáil faisnéise a bhaineann le hiompar duine aonair ar líne nó as líne; |
| --- | --- |

x.

toirmeasc a chur ar fhógraíocht pholaitiúil spriocdhírithe atá bunaithe ar rianú forleatach agus próiseáil faisnéise a bhaineann le hiompar duine aonair ar líne nó as líne;

| xi. | teicnící spriocdhírithe agus aimpliúcháin san fhógraíocht pholaitiúil a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta a theorannú nó deireadh a chur leo, ós rud é gur beag an toiliú is féidir a thabhairt ina leith, ar riosca ann féin é sin; |
| --- | --- |

xi.

teicnící spriocdhírithe agus aimpliúcháin san fhógraíocht pholaitiúil a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta a theorannú nó deireadh a chur leo, ós rud é gur beag an toiliú is féidir a thabhairt ina leith, ar riosca ann féin é sin;

| xii. | toirmeasc iomlán a chur ar spriocdhíriú bunaithe ar chatagóirí speisialta sonraí pearsanta íogaire; |
| --- | --- |

xii.

toirmeasc iomlán a chur ar spriocdhíriú bunaithe ar chatagóirí speisialta sonraí pearsanta íogaire;

| xiii. | trédhearcacht iomlán a áirithiú maidir le teicnící spriocdhírithe, fiú mura bhfuil baint dhíreach acu le feachtas faoi leith; |
| --- | --- |

xiii.

trédhearcacht iomlán a áirithiú maidir le teicnící spriocdhírithe, fiú mura bhfuil baint dhíreach acu le feachtas faoi leith;

| xiv. | breithniú a dhéanamh ar rialacháin speisialta a thabhairt isteach do thíortha nach n-áirithítear neamhspleáchas na meán poiblí iontu mar is ceart. |
| --- | --- |

xiv.

breithniú a dhéanamh ar rialacháin speisialta a thabhairt isteach do thíortha nach n-áirithítear neamhspleáchas na meán poiblí iontu mar is ceart.

1.5   
  I dtaca le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha (athmhúnlú), seo thíos na bearta atá á moladh ag CESE (féach pointe 3.2):

| i. | caighdeáin maidir le cothromaíocht inscne a neartú; |
| --- | --- |

i.

caighdeáin maidir le cothromaíocht inscne a neartú;

| ii. | dul i ngleic leis an idirdhealú agus cearta an duine a chur chun cinn; |
| --- | --- |

ii.

dul i ngleic leis an idirdhealú agus cearta an duine a chur chun cinn;

| iii. | deonacháin do pháirtithe ó thríú tíortha a theorannú; |
| --- | --- |

iii.

deonacháin do pháirtithe ó thríú tíortha a theorannú;

| iv. | uasteorainn uilíoch EUR 18 000 in aghaidh na bliana a shocrú le haghaidh deonacháin ó na saoránaigh; |
| --- | --- |

iv.

uasteorainn uilíoch EUR 18 000 in aghaidh na bliana a shocrú le haghaidh deonacháin ó na saoránaigh;

| v. | soláthraithe seirbhíse seachtracha a rialáil; |
| --- | --- |

v.

soláthraithe seirbhíse seachtracha a rialáil;

| vi. | rannpháirtíocht pháirtithe AE i bhfeachtais náisiúnta reifrinn a theorannú; |
| --- | --- |

vi.

rannpháirtíocht pháirtithe AE i bhfeachtais náisiúnta reifrinn a theorannú;

| vii. | uasteorainn na ndeonachán atá i ndíth ainm a ísliú go EUR 1 000; |
| --- | --- |

vii.

uasteorainn na ndeonachán atá i ndíth ainm a ísliú go EUR 1 000;

| viii. | leanúint den chóras cómhaoinithe do pháirtithe polaitiúla Eorpacha. |
| --- | --- |

viii.

leanúint den chóras cómhaoinithe do pháirtithe polaitiúla Eorpacha.

1.6   
  I dtaca le hathléimneacht agus ról na sochaí sibhialta i bpróisis toghcháin a neartú, seo thíos na bearta atá á moladh ag CESE (féach pointe 3.3):

| i. | deis fhiúntach a thabhairt do na saoránaigh cur le múnlú thodhchaí an Aontais i ndiaidh toghchán nó le linn tréimhsí toghcháin; |
| --- | --- |

i.

deis fhiúntach a thabhairt do na saoránaigh cur le múnlú thodhchaí an Aontais i ndiaidh toghchán nó le linn tréimhsí toghcháin;

| ii. | imeacht bliantúil a reáchtáil chun dea-chleachtais a roinnt agus plean bliantúil a tharraingt suas chun an daonlathas, an rannpháirtíocht agus an t-idirphlé sibhialta a neartú agus Airteagal 11 CAE a chur chun feidhme; |
| --- | --- |

ii.

imeacht bliantúil a reáchtáil chun dea-chleachtais a roinnt agus plean bliantúil a tharraingt suas chun an daonlathas, an rannpháirtíocht agus an t-idirphlé sibhialta a neartú agus Airteagal 11 CAE a chur chun feidhme;

| iii. | ionstraim airgeadais a bhunú chun feachtais neamhchlaonta chuimsitheacha a eagrú arb é is aidhm dóibh daoine a spreagadh chun vótála; |
| --- | --- |

iii.

ionstraim airgeadais a bhunú chun feachtais neamhchlaonta chuimsitheacha a eagrú arb é is aidhm dóibh daoine a spreagadh chun vótála;

| iv. | clár cistiúcháin a chruthú d’iriseoirí, do thaighdeoirí, do sheiceálaithe fíricí agus d’eagraíochtaí faire; |
| --- | --- |

iv.

clár cistiúcháin a chruthú d’iriseoirí, do thaighdeoirí, do sheiceálaithe fíricí agus d’eagraíochtaí faire;

| v. | tacú le comhar saineolaithe agus leis an obair maidir le maoiniú feachtais, fóiréinsic dhigiteach, cur i gcoinne na bréagaisnéise agus na cibearshlándála; |
| --- | --- |

v.

tacú le comhar saineolaithe agus leis an obair maidir le maoiniú feachtais, fóiréinsic dhigiteach, cur i gcoinne na bréagaisnéise agus na cibearshlándála;

| vi. | deireadh a chur leis na bacainní atá fós ann agus rannpháirtíocht chuimsitheach i dtoghcháin a áirithiú; |
| --- | --- |

vi.

deireadh a chur leis na bacainní atá fós ann agus rannpháirtíocht chuimsitheach i dtoghcháin a áirithiú;

| vii. | tacaíocht a thabhairt do shaoránaigh shoghluaiste; |
| --- | --- |

vii.

tacaíocht a thabhairt do shaoránaigh shoghluaiste;

| viii. | toghcháin atá saor ó bhacainní a áirithiú do shaoránaigh an Aontais atá faoi mhíchumas; |
| --- | --- |

viii.

toghcháin atá saor ó bhacainní a áirithiú do shaoránaigh an Aontais atá faoi mhíchumas;

| ix. | daoine aonair a spreagadh le bheith ina gcomhaltaí de pháirtí polaitiúil Eorpach; |
| --- | --- |

ix.

daoine aonair a spreagadh le bheith ina gcomhaltaí de pháirtí polaitiúil Eorpach;

| x. | a áirithiú go bhfuil sé de cheart ag na saoránaigh a bheith ar an eolas faoi na páirtithe polaitiúla ar an leibhéal náisiúnta a bhfuil nasc acu le páirtithe Eorpacha nó a bhfuil sé beartaithe acu nascadh leo; |
| --- | --- |

x.

a áirithiú go bhfuil sé de cheart ag na saoránaigh a bheith ar an eolas faoi na páirtithe polaitiúla ar an leibhéal náisiúnta a bhfuil nasc acu le páirtithe Eorpacha nó a bhfuil sé beartaithe acu nascadh leo;

| xi. | comhchuibhiú a dhéanamh ar reachtaíocht a bhaineann le coinníollacha toghcháin Pharlaimint na hEorpa (aois vótála, dáta toghcháin, riachtanais do thoghcheantair, iarrthóirí, agus páirtithe polaitiúla agus a maoiniú) agus tábhacht an oideachais a chur chun cinn. |
| --- | --- |

xi.

comhchuibhiú a dhéanamh ar reachtaíocht a bhaineann le coinníollacha toghcháin Pharlaimint na hEorpa (aois vótála, dáta toghcháin, riachtanais do thoghcheantair, iarrthóirí, agus páirtithe polaitiúla agus a maoiniú) agus tábhacht an oideachais a chur chun cinn.

2.   Comhthéacs agus barúlacha ginearálta

2.1   
  Cúlra na tuairime, lena n-áirítear an togra reachtach lena mbaineann

| 2.1.1 | D’eisigh an Coimisiún Eorpach an pacáiste maidir leis an daonlathas agus an tsláine a neartú le linn toghchán an 25 Samhain 2021. Fógraíodh an pacáiste roimhe seo i dtreoirlínte polaitiúla Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen, agus sa Phlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach a glacadh i mí na Nollag 2020. Áirítear na nithe seo a leanas sa phacáiste sin agus iarradh ar CESE barúil a thabhairt ar phointí (i) agus (ii), agus iad sin amháin, sa tuairim uaidh:






  i. | an t-athbhreithniú ar an Rialachán maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha; |
| --- | --- | --- |

2.1.1

i.

an t-athbhreithniú ar an Rialachán maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha;

| ii. | togra le haghaidh Rialachán maidir le trédhearcacht níos mó i bhfógraíocht pholaitiúil íoctha; |
| --- | --- |

ii.

togra le haghaidh Rialachán maidir le trédhearcacht níos mó i bhfógraíocht pholaitiúil íoctha;

| iii. | an t-athbhreithniú ar dhá Threoir maidir le ceart vótála shaoránaigh shoghluaiste an Aontais (saoránaigh den Aontas atá ina gcónaí i mBallstát, ach nach náisiúnaigh den Bhallstát sin iad); |
| --- | --- |

iii.

an t-athbhreithniú ar dhá Threoir maidir le ceart vótála shaoránaigh shoghluaiste an Aontais (saoránaigh den Aontas atá ina gcónaí i mBallstát, ach nach náisiúnaigh den Bhallstát sin iad);

| iv. | sásra comhpháirteach um an athléimneacht toghcháin atá beartaithe. |
| --- | --- |

iv.

sásra comhpháirteach um an athléimneacht toghcháin atá beartaithe.

2.2   
  Barúlacha ginearálta

| 2.2.1 | Tá CESE ag tarraingt aird ar an méid seo a leanas:






  i. | Is díol sásaimh do CESE an nuashonrú ar phacáiste toghcháin 2018 (1). |
| --- | --- | --- |

2.2.1

i.

Is díol sásaimh do CESE an nuashonrú ar phacáiste toghcháin 2018 (1).

| ii. | Leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé gníomhaíocht a dhéanamh ar leibhéal an Aontais chun díospóireacht dhaonlathach a chur chun cinn. |
| --- | --- |

ii.

Leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé gníomhaíocht a dhéanamh ar leibhéal an Aontais chun díospóireacht dhaonlathach a chur chun cinn.

| iii. | Aontaíonn CESE leis an ráiteas ón gCoimisiún nach mór a chur in iúl go soiléir do na saoránaigh go bhfuil ábhar polaitiúil á fháil acu agus an té óna bhfuil siad á bhfáil acu. Ba cheart trédhearcacht fhóinteach a bheith ann i dtreo gur féidir grinnscrúdú poiblí a dhéanamh agus cuntasacht gníomhaithe ábhartha a áirithiú agus cuimsitheacht agus éagsúlacht ár sochaithe a léiriú (2). |
| --- | --- |

iii.

Aontaíonn CESE leis an ráiteas ón gCoimisiún nach mór a chur in iúl go soiléir do na saoránaigh go bhfuil ábhar polaitiúil á fháil acu agus an té óna bhfuil siad á bhfáil acu. Ba cheart trédhearcacht fhóinteach a bheith ann i dtreo gur féidir grinnscrúdú poiblí a dhéanamh agus cuntasacht gníomhaithe ábhartha a áirithiú agus cuimsitheacht agus éagsúlacht ár sochaithe a léiriú (2).

| iv. | Go sonrach, tá níos mó tograí agus tograí níos fearr agus gníomhaíocht chomhpháirteach AE ag teastáil má táthar chun rannpháirtíocht na saoránach agus cuimsitheacht agus éagsúlacht ár sochaithe a éascú. Áirítear roinnt pointí i ndáil leis sin sa tuairim ó CESE maidir leis an bPlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach (3). |
| --- | --- |

iv.

Go sonrach, tá níos mó tograí agus tograí níos fearr agus gníomhaíocht chomhpháirteach AE ag teastáil má táthar chun rannpháirtíocht na saoránach agus cuimsitheacht agus éagsúlacht ár sochaithe a éascú. Áirítear roinnt pointí i ndáil leis sin sa tuairim ó CESE maidir leis an bPlean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach (3).

| v. | Tá CESE ag leagan béim ar chontúirtí na bréagaisnéise don daonlathas san Aontas Eorpach agus tá sé á chur i bhfáth aige go bhfuil gá le freagairt láidir chinntitheach chun a sheachaint go mbainfí an bonn d’oibiachtúlacht na dtoghchán agus na rannpháirtíochta sibhialta. |
| --- | --- |

v.

Tá CESE ag leagan béim ar chontúirtí na bréagaisnéise don daonlathas san Aontas Eorpach agus tá sé á chur i bhfáth aige go bhfuil gá le freagairt láidir chinntitheach chun a sheachaint go mbainfí an bonn d’oibiachtúlacht na dtoghchán agus na rannpháirtíochta sibhialta.

| vi. | Tá athrú ó bhonn tagtha ar an bpolaitíocht dhaonlathach i ngeall ar an réabhlóid dhigiteach. Tá ról lárnach ag uirlisí ar líne ina bhfuil raon leathan ionstraimí i bhfeachtais pholaitiúla. Is é is aidhm do roinnt de na feachtais sin mímhuinín agus frustrachas a chothú agus smaointeoireacht agus tuiscint a shaobhadh. Aontaíonn CESE leis an gCoimisiún, ainneoin go bhfuil bealaí ann nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe chun teagmháil a dhéanamh le daoine, go bhféadfadh sé go mbeadh drochthionchar ag digiteáil feachtas polaitiúil ar an daonlathas mar thoradh air sin. Go deimhin, de réir sonraí Eorabharaiméadair, deir leath de mhuintir na hEorpa gur nochtadh bréagaisnéis agus ábhar conspóideach dóibh agus an t-idirlíon á úsáid acu. Ar a mhuin sin, nochtadh aon trian díobh d’ábhar nach raibh siad in ann a aithint arbh fhógraíocht pholaitiúil a bhí ann nó nárbh ea (4). |
| --- | --- |

vi.

Tá athrú ó bhonn tagtha ar an bpolaitíocht dhaonlathach i ngeall ar an réabhlóid dhigiteach. Tá ról lárnach ag uirlisí ar líne ina bhfuil raon leathan ionstraimí i bhfeachtais pholaitiúla. Is é is aidhm do roinnt de na feachtais sin mímhuinín agus frustrachas a chothú agus smaointeoireacht agus tuiscint a shaobhadh. Aontaíonn CESE leis an gCoimisiún, ainneoin go bhfuil bealaí ann nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe chun teagmháil a dhéanamh le daoine, go bhféadfadh sé go mbeadh drochthionchar ag digiteáil feachtas polaitiúil ar an daonlathas mar thoradh air sin. Go deimhin, de réir sonraí Eorabharaiméadair, deir leath de mhuintir na hEorpa gur nochtadh bréagaisnéis agus ábhar conspóideach dóibh agus an t-idirlíon á úsáid acu. Ar a mhuin sin, nochtadh aon trian díobh d’ábhar nach raibh siad in ann a aithint arbh fhógraíocht pholaitiúil a bhí ann nó nárbh ea (4).

| vii. | Tá CESE i bhfách leis an bhfís gur cheart ról an Aontais maidir le neartú an daonlathais a mheas ar an leibhéal domhanda, eadhon trí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, faoi mar a luaitear in COM(2021) 730. |
| --- | --- |

vii.

Tá CESE i bhfách leis an bhfís gur cheart ról an Aontais maidir le neartú an daonlathais a mheas ar an leibhéal domhanda, eadhon trí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais, faoi mar a luaitear in COM(2021) 730.

3.   Barúlacha sonracha

3.1   
  Leasuithe atá molta ar an Togra le haghaidh Rialachán maidir le trédhearcacht agus spriocdhíriú na fógraíochta polaitiúla

| 3.1.1 | Tá CESE i bhfabhar sainmhíniú leathan soiléir ar fhógraíocht pholaitiúil agus tá sé á mholadh aige bearta iomchuí a áireamh sa Rialachán maidir leis na bealaí éagsúla ina n-úsáidtear feachtais nó deonacháin chun tionchair a imirt ar phróisis pholaitiúla, lena n-áirítear trí bhotaí agus trí throill, mar a thugtar orthu, agus/nó trí fhaisnéis ionramhála. Má fhágann sainmhíniú doiléir go bhfuil an iomarca solúbthachta nó difríochtaí i gcur chun feidhme rialacha ar ardáin éagsúla, d’fhéadfadh fadhbanna teacht chun cinn. |
| --- | --- |

3.1.1

| 3.1.2 | Measann CESE go bhfuil an liosta reatha de smachtbhannaí féideartha an-teoranta agus tá sé á mholadh go gcuirfí isteach pointe nua in Airteagal 15(5) ar cheart a léamh mar a leanas: “(d) bearta a ghlacadh d’fhonn pionóis choiriúla a chur i bhfeidhm e.g. i gcás calaois thromchúiseach”. Ina cheann sin, tá CESE á iarraidh go leagfaí síos critéir chomhchoiteanna Eorpacha maidir le pionóis ar an leibhéal náisiúnta. |
| --- | --- |

3.1.2

| 3.1.3 | San am i láthair, tá an bunús dlí atá roghnaithe róchúng, rud a fhágann go mbaineann an Rialachán go príomha le seirbhísí a sholáthraíonn gníomhaithe eacnamaíocha agus a n-íoctar astu. Ba cheart cur leis an mbunús dlí agus ní mór feidhm a bheith ag rialacha a bhaineann le fógraíocht pholaitiúil maidir le gach duine dlítheanach agus nádúrtha a chruthaíonn agus a fhoilsíonn fógraíocht pholaitiúil de facto. Ba cheart na rialacha maidir le daoine nádúrtha a shoiléiriú ionas nach mbeidh feidhm acu maidir le daoine a roinneann a dtuairimí polaitiúla i gcáil phríobháideach amháin. Ba cheart aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí diúltacha ar an tsochaí shibhialta agus ar rannpháirtíocht na sochaí sibhialta sa phróiseas cinnteoireachta le hidirphlé domhain leis na heagraíochtaí ábhartha. |
| --- | --- |

3.1.3

| 3.1.4 | Léirítear i bpointe 14 den bhrollach go dtagann an fhógraíocht “arna hullmhú, arna suíomh nó arna foilsiú ag soláthraithe atá bunaithe lasmuigh den Aontas ach a scaiptear ar dhaoine laistigh den Aontas” faoi raon feidhme an Rialacháin agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé ceadaithe i bprionsabal. Mar sin féin, tá an bhagairt atá ag baint le cur isteach ón gcoigríoch ar thoghcháin ina baol tromchúiseach don daonlathas san Aontas Eorpach. Ní mór sraith forálacha speisialta a chur le chéile a bheidh dírithe ar chosc a chur ar fhógraí polaitiúla nó ar ghníomhaíochtaí feachtais eile arna maoiniú go díreach nó go hindíreach ag eintitis lasmuigh den Aontas a bheith á scaipeadh san Aontas. |
| --- | --- |

3.1.4

| 3.1.5 | Ar mhaithe le trédhearcacht níos fearr, ba cheart pointe 1(c) d’Airteagal 7 den dréacht-Rialachán a leasú mar seo a leanas: “fógra trédhearcachta chun go bhféadfaidh comhthéacs níos leithne an fhógra pholaitiúil agus a aidhmeanna a thuiscint” agus an chuid seo a leanas a bhaint den téacs: “sin nó léiriú soiléir ar an áit ar féidir an fógra trédhearcachta sin a fháil”. Ba cheart pointe 40 den bhrollach a leasú dá réir. |
| --- | --- |

3.1.5

| 3.1.6 | De ghrá trédhearcacht níos fearr a áirithiú, ba cheart foráil a dhéanamh in Airteagal 7 den dréacht-Rialachán maidir leis an méid a chaitear ar fhoilsiú an fhógra agus an fheachtais lena mbaineann. Maidir le dea-chleachtais atá ann cheana sna Ballstáit lena n-éilítear trédhearcacht réamhthoghcháin maidir le praghsanna fógraíochta agus seirbhíse a bhfuil feidhm acu maidir leis na fórsaí polaitiúla uile, ba cheart an tacaíocht chéanna a thabhairt dóibh agus iad a áireamh sa Rialachán. Ba cheart córas faireacháin a bhunú chuige sin. |
| --- | --- |

3.1.6

| 3.1.7 | Ba cheart tús áite a thabhairt do cheart na saoránach chun faisnéis thrédhearcach a fháil faoi fhógraíocht pholaitiúil ar na hualaí riaracháin a bhaineann le ceanglais um thuairisciú ar sholáthraithe seirbhíse. Dá réir sin, ní mór feidhm a bheith ag Airteagal 8 den dréacht-Rialachán (“Tuairisciú tréimhsiúil ar sheirbhísí fógraíochta polaitiúla”) maidir le gach foilsitheoir fógraíochta, lena n-áirítear iad siúd atá aicmithe mar mhicrifhiontair, fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide. Chuige sin, ba cheart Airteagal 8(2) (“Ní bheidh feidhm ag mír 1 maidir le gnóthais atá cáilithe faoi Airteagal 3(3) de Threoir 2013/34/AE.”) a scriosadh. |
| --- | --- |

3.1.7

| 3.1.8 | Ba cheart Airteagal 9 den dréacht-Rialachán (Fógraí polaitiúla a d’fhéadfadh a bheith neamhdhleathach a shonrú) a leasú. Seachas é a fhágáil faoi fhoilsitheoirí fógraíochta déileáil le gearáin daoine aonair nach gcomhlíonann fógra atá foilsithe acu ceanglais an Rialacháin, ní mór an deis a bheith ann freisin gearán a dhéanamh go díreach leis na húdaráis náisiúnta inniúla. Mura ndéantar amhlaidh, d’fhéadfadh coinbhleacht leasa a bheith ann mura mian le foilsitheoir fógraíochta stop a chur le feachtas fógraíochta áirithe de leisce ioncam a chailleadh. |
| --- | --- |

3.1.8

| 3.1.9 | Ní mór faisnéis faoi fhógraíocht pholaitiúil a bheith ar fáil do gach eintiteas leasmhar saor in aisce. Chun na críche sin, tá CESE den bharúil nach bhfuil údar maith leis na catagóirí daoine a d’fhéadfadh faisnéis a iarraidh ó sholáthraithe seirbhísí fógraíochta polaitiúla a chúngú, rud a phléitear i bpointe 2 d’Airteagal 11 den dréacht-Rialachán. Thairis sin, ba cheart míreanna 4 go 7 den Airteagal sin a scriosadh. Ba cheart an fhaisnéis a bheith inrochtana go héasca agus inúsáidte. |
| --- | --- |

3.1.9

| 3.1.10 | Tá sé á mholadh go láidir ag CESE go gcuirfí toirmeasc ar fhógraíocht pholaitiúil spriocdhírithe atá bunaithe ar rianú forleatach agus próiseáil faisnéise a bhaineann le hiompar duine aonair ar líne nó as líne. Ní foláir cuimhneamh air, cé nach bhfuil sonraí pearsanta íogair iontu féin, go bhféadfadh siad, in éineacht le sonraí neamhphearsanta nó neamhíogaire eile, faisnéis íogair a chur in iúl go hindíreach agus is í an fhaisnéis sin atá an Coimisiún ag iarraidh a chosaint. Ba cheart pointe ar leith a áireamh sa Rialachán i ndail leis sin. |
| --- | --- |

3.1.10

| 3.1.11 | Faoin dréacht-Rialachán, ceadaítear teicnící spriocdhírithe nó aimpliúcháin a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta íogaire a úsáid san fhógraíocht pholaitiúil “ar bhonn toiliú sainráite ón ábhar sonraí, nó nuair atá an rialaitheoir i mbun a ngníomhaíochtaí dlisteanacha, agus coimircí iomchuí i bhfeidhm, mar chuid d’fhondúireacht, comhlachas nó aon chomhlacht seachbhrabúsach eile lena mbaineann aidhm pholaitiúil, fhealsúnach, reiligiúnach nó ceardchumannachais”. Mar sin féin, tá an coincheap “toiliú sainráite” an-chasta sa chomhthéacs seo, toisc nach bhfuil aon bhealach lena áirithiú nó lena fhíorú, le hardleibhéal muiníne, go dtógfaidh daoine aonair ar a bhfuil teicnící spriocdhírithe nó aimpliúcháin dírithe an t-am chun iad féin a chur ar an eolas faoi na teicnící seo, tuiscint iomlán a fháil ar an mbaol atá i gceist leo agus toiliú fíor-eolasach a thabhairt. I bhfianaise an ardleibhéil riosca a bhaineann le húsáid a bhaint as teicnící spriocdhírithe agus aimpliúcháin san fhógraíocht pholaitiúil don daonlathas Eorpach, ba cheart toirmeasc iomlán a chur ar theicnící spriocdhírithe agus aimpliúcháin bunaithe ar shonraí íogaire. |
| --- | --- |

3.1.11

| 3.1.12 | Ba cheart trédhearcacht i dteicnicí spriocdhírithe a bheith infheicthe agus soiléir a mhéid a bhaineann le faisnéis nach bhfuil nasc díreach aici le feachtas áirithe. Ní mór faisnéis ar an bhfáth a bhfeiceann duine fógra áirithe a bheith infheicthe agus éasca le húsáid agus an rogha a bheith ag an duine sin toiliú féideartha maidir leis an gcineál sin fógraíochta spriocdhírithe a tharraingt siar go tapa. |
| --- | --- |

3.1.12

| 3.1.13 | Ba cheart breithniú a dhéanamh ar rialacháin speisialta a thabhairt isteach do thíortha nach n-áirithítear neamhspleáchas na meán poiblí iontu mar is ceart. Ar a mhuin sin, ba cheart dul i ngleic le lúba ar lár agus fadhbanna a eascraíonn as an easpa rialála ar fhógraíocht atá bunaithe ar shaincheisteanna. |
| --- | --- |

3.1.13

3.2   
  Leasuithe atá molta ar an Togra le haghaidh Rialachán maidir le reacht agus cistiú páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha (athmhúnlú)

| 3.2.1 | Ní mór pointe 1(j) d’Airteagal 4 den dréacht-Rialachán (“a rialacha inmheánacha maidir le cothromaíocht inscne”) a neartú trí íoschaighdeáin a leagan síos maidir le cothromaíocht inscne, amhail cuótaí maidir le hionadaíocht inscne sa chomhaltas foriomlán agus i bpoist freagrachta, agus a éileamh go gcloífí leo sin. |
| --- | --- |

3.2.1

| 3.2.2 | Ba cheart pointe 2 d’Airteagal 4 a leasú lena fhoráil go n-áireofar i reachtanna páirtí pholaitiúil Eorpaigh forálacha maidir le cur chuige an pháirtí i leith an t-idirdhealú a chomhrac agus cearta an duine a chur chun cinn i gcomhréir le noirm an Aontais. |
| --- | --- |

3.2.2

| 3.2.3 | Creideann CESE go bhféadfadh sé go mbeadh riosca iomarcach ann do neamhspleáchas na bhfaighteoirí ranníocaíochtaí agus deonachán agus, dá bhrí sin, don chóras daonlathach freisin, má dhéanann tríú tíortha ranníocaíochtaí nó deonacháin a théann chun tairbhe do pháirtithe polaitiúla Eorpacha agus d’fhondúireachtaí polaitiúla Eorpacha. Chun na críche sin, ba cheart pointe 9 agus pointe 10 d’Airteagal 23 den dréacht-Rialachán a leasú chun deimhin a dhéanamh de nach gceadaítear ach ranníocaíochtaí ó pháirtithe polaitiúla ó thíortha Chomhairle na hEorpa nach gcuireann srian le luachanna coiteanna AE agus inar féidir na luachanna sin a chur chun cinn gan bhac. Baineann leasú eile le hísliú suntasach a dhéanamh ar mhéideanna ceadaithe na ranníocaíochtaí agus na ndeonachán. Ba cheart go n-áireofaí leis sin freisin iasachtaí a d’fhéadfadh a bheith ann agus gealltanais eile de chineál airgeadais. |
| --- | --- |

3.2.3

| 3.2.4 | De ghrá na trédhearcachta, ba cheart pointe 11 d’Airteagal 23 den dréacht-Rialachán a leasú tríd an ráiteas seo a leanas a bhaint: “[n]í bheidh feidhm ag an uasteorainn a leagtar síos sa chéad fhomhír i gcás gur comhalta tofa de Pharlaimint na hEorpa, de Pharlaimint náisiúnta nó de pharlaimint réigiúnach nó de thionól réigiúnach é an comhalta lena mbaineann”. Ar an gcaoi sin, is é EUR 18 000 in aghaidh na bliana agus in aghaidh an chomhalta an uasteorainn uilíoch a bheidh ann le haghaidh deonacháin ó na saoránaigh. |
| --- | --- |

3.2.4

| 3.2.5 | I gcomhréir leis an méid a luaitear thuas, ba cheart feidhm iomlán a bheith ag na rialacha i dtaca le fógraí polaitiúla maidir le gach cás ina mbíonn páirtithe polaitiúla Eorpacha páirteach san fhógraíocht pholaitiúil, agus ní amháin i gcásanna ina mbraitheann siad ar sholáthraithe seirbhíse seachtracha. Ba cheart Airteagal 5 den dréacht-Rialachán a leasú chun é sin a léiriú. |
| --- | --- |

3.2.5

| 3.2.6 | Fágann forálacha Airteagal 24 maidir le maoiniú a d’fhéadfadh páirtithe polaitiúla Eorpacha agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha a thabhairt d’fheachtais reifrinn náisiúnta go bhféadfaí dálaí casta a chruthú. Tá an baol ann go mbainfeadh pobalóirí nó fórsaí radacacha mí-úsáid as an maoiniú sin agus go bhféadfadh líomhaintí maidir le “cur isteach ón gcoigríoch” a bheith ann dá dhroim sin. Is airde fós an baol sin i mBallstáit bheaga an Aontais inar féidir feachtais a bhfuil mórthionchar acu a chur i gcrích le cistiú beag agus thar tréimhsí gearra. Ar an taobh eile den scéal, d’fhéadfadh sé go dtógfadh sé tamall fada imeachtaí a bhaineann le dlíthiúlacht cistí a fhaightear ó pháirtithe nó fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha a chur i gcrích. Ba cheart an togra seo a chur chun feidhme i gcomhréir le rialacháin reifrinn ar an leibhéal náisiúnta lena maolaítear na rioscaí arna sainaithint. I gcás ar bith, is fiú mórán díospóireachtaí poiblí le polaiteoirí ó Bhallstáit eile an Aontais. |
| --- | --- |

3.2.6

| 3.2.7 | Ar mhaithe leis an trédhearcacht, ba cheart Airteagal 36 a leasú chun rialacha níos déine a áireamh ann maidir le deonacháin ó dhaoine nádúrtha a fhoilsiú. Ba cheart uasteorainn EUR 1 000 a chur le huasmhéid aon deonachán nach gá ainm an deontóra a fhoilsiú. Beidh an méid sin níos comhréirí leis na leibhéil ioncaim níos ísle i mBallstáit áirithe an Aontais. |
| --- | --- |

3.2.7

| 3.2.8 | Tá sé á mholadh ag an gCoimisiún Airteagal 20(4) a leasú chun an ráta cómhaoinithe do pháirtithe polaitiúla Eorpacha a ísliú ó 10 % go 5 % agus an ráta sin a ísliú go 0 % i mbliain na dtoghchán do Pharlaimint na hEorpa. Ní thacaíonn CESE leis an moladh seo toisc go léiríonn aon leibhéal cómhaoinithe, fiú más leibhéal íseal cómhaoinithe é, tiomantas na bpáirtithe do na beartais a bhfuil siad i bhfách leo. Ina theannta sin, tá CESE á chur in iúl nach mór gach sreabhadh airgid idir na páirtithe náisiúnta agus Eorpacha a bheith trédhearcach. |
| --- | --- |

3.2.8

3.3   
  Athléimneacht agus gnéithe speisialta a bhaineann le ról na sochaí sibhialta i bpróisis toghcháin a neartú

| 3.3.1 | Agus páirtithe pobalacha agus náisiúnacha ag teacht i dtreis san Eoraip a bhuí le cabhair inmheánach agus sheachtrach, creideann CESE go bhfuil sé barrthábhachtach, murab ionann is riamh, rannpháirtíocht na saoránach sa phróiseas daonlathach Eorpach a chothú, faoi mar a luaitear sa tuairim uaidh Plean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach, agus gur cheart aghaidh a thabhairt air sin i gcomhthráth le rialáil na bpróiseas toghcháin. Is gá deis fhiúntach a thabhairt do na saoránaigh cur le múnlú thodhchaí an Aontais i dtaca le toghcháin e.g. mar a luaitear thíos, agus i ndiaidh toghchán nó le linn tréimhsí toghcháin (mar a luaitear sa tuairim ó CESE Plean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach agus sa Treochlár maidir le cur chun feidhme Airteagal 11 CAE agus an phlean gníomhaíochta lena ngabhann (5)). |
| --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Tá CESE ag athdhearbhú a mholta gur cheart ócáid bhliantúil a sheoladh ina dtabharfar le chéile na hionadaithe is airde d’institiúidí an Aontais agus d’eagraíochtaí/de chomhlachais na sochaí sibhialta, mar aon leis na comhpháirtithe sóisialta agus ionadaithe ó idirphlé earnála agus ó idirphlé áitiúil, réigiúnach, náisiúnta agus macrairéigiúnach (beartas trasnáisiúnta agus comharsanachta) d’fhonn dea-chleachtais a roinnt agus plean bliantúil a tharraingt suas chun an daonlathas, an rannpháirtíocht agus an t-idirphlé sibhialta a neartú agus Airteagal 11 CAE a chur chun feidhme. D’fhéadfaí sineirgí a chruthú leis an bpacáiste toghchán trí bhíthin na hócáide sin freisin. Ba cheart ról ceannasach a bheith ag an gCoimisiún agus ag CESE sa phróiseas seo mar eagraithe. |
| --- | --- |

3.3.2

| 3.3.3 | Ní mór don Choimisiún Eorpach ionstraim airgeadais thiomnaithe a bhunú le haghaidh feachtais neamhchlaonta chuimsitheacha arna n-eagrú ag an tsochaí shibhialta agus ag mórmheáin neamhspleácha arb é is aidhm dóibh daoine a spreagadh chun vótála agus an rannpháirtíocht i dtoghcháin a mhéadú, go háirithe i bhformhór mór na mBallstát nach bhfuil sé éigeantach a bheith rannpháirteach i dtoghcháin. Ba cheart go háirithe, le feachtais den chineál sin, díriú ar rannpháirtíocht grúpaí faoi mhíbhuntáiste amhail mionlaigh agus grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste i ngeall ar a stádas sóisialta nó eacnamaíoch, etc. |
| --- | --- |

3.3.3

| 3.3.4 | Ba cheart clár cistiúcháin a chruthú d’iriseoirí, do thaighdeoirí, do sheiceálaithe fíricí agus d’eagraíochtaí faire agus d’fhonn faireachán agus gníomhaíochtaí a dhéanamh chun scaipeadh na bréagaisnéise a chomhrac, clár a bheadh bunaithe ar gach gné den phacáiste maidir leis an daonlathas agus an tsláine a neartú le linn toghchán. Ba cheart cistiú leordhóthanach a chur ar fáil chun ríomhscileanna daoine a fhorbairt agus a fheabhsú agus chun “bolgáin” phoblacha/radacacha a phléascadh, lena n-áirítear iad siúd a chruthaítear trí bhíthin na bréagaisnéise agus teicnící eile a úsáideann gníomhaithe polaitiúla intíre. |
| --- | --- |

3.3.4

| 3.3.5 | Leis an sásra comhpháirteach atá beartaithe don athléimneacht toghchánach, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le maoiniú, tacaíocht agus uirlisí a sholáthar le haghaidh comhar saineolach agus obair ar mhaoiniú feachtais. Tá fóiréinsic dhigiteach, cur i gcoinne na bréagaisnéise, agus cibearshlándáil na dtoghchán ríthábhachtach freisin. |
| --- | --- |

3.3.5

| 3.3.6 | Ba cheart iarrachtaí breise a dhéanamh chun deireadh a chur leis na bacainní atá fós ann agus rannpháirtíocht chuimsitheach i dtoghcháin a áirithiú. Go háirithe, ba cheart iarrachtaí níos fearr a dhéanamh chun feabhas a chur ar rannpháirtíocht dhaonlathach na mban, na saoránach faoi mhíchumas, daoine óga agus grúpaí eile. Ba cheart deireadh a chur le bacainní ar shaoránaigh shoghluaiste de chuid an Aontas i mBallstáit áirithe vóta a chaitheamh. Ba cheart féachaint chuige gur féidir le gach duine vóta a chaitheamh ina thír chónaithe nó, más féidir faoin dlí náisiúnta agus faoi dhlí an Aontais, ina thír thionscnaimh agus ba chóir go mbeadh rátaí rannpháirtíochta níos airde i measc shaoránaigh shoghluaiste an Aontais mar thoradh air sin. Níor cheart dearmad a dhéanamh air nach bhfuil cónaí ar thart ar 13,5 milliún saoránach den Aontas ina mBallstát féin. |
| --- | --- |

3.3.6

| 3.3.7 | Tugann CESE dá aire, i gcás daoine a bhfuil cónaí orthu i mBallstát eile de chuid an Aontais, gur cheart an próiseas clárúcháin vótála a shimpliú agus a chuíchóiriú, e.g. trí ardán clárúcháin comhpháirteach/comhroinnte vótála (i gcás inar gá) a bheadh ar fáil i dteangacha oifigiúla uile an Aontais Eorpaigh. Ba cheart cearta vótála a chur ar fáil do shaoránaigh an Aontais ar an leibhéal réigiúnach freisin, agus ba cheart deasc chabhrach um vótáil trasteorann a bhunú. |
| --- | --- |

3.3.7

| 3.3.8 | Tá CESE á chur i bhfáth nach bhfuil ceart vótála fós ag na milliúin saoránach den Aontas. Sa tuarascáil faisnéise ó CESE Fíorchearta daoine faoi mhíchumas chun vóta a chaitheamh i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa, léirítear an iliomad bacainní dlíthiúla nó teicniúla atá roimh shaoránaigh den Aontas atá faoi mhíchumas i mBallstáit éagsúla nach féidir leo vótáil cé go bhfuil fonn mór orthu déanamh amhlaidh. Tá CESE ag athdhearbhú na hachainí a rinne sé i dtuairim uaidh an 2 Nollaig 2020An gá le fíorchearta vótála a ráthú do dhaoine atá faoi mhíchumas i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa, go ndéanfaí athruithe dlíthiúla ar bhonn práinne lena ráthófar fíorcheart vótála do shaoránaigh uile den Aontas le linn thoghcháin Pharlaimint na hEorpa in 2024. |
| --- | --- |

3.3.8

| 3.3.9 | Dá spreagfaí daoine aonair le bheith ina gcomhaltaí de pháirtí polaitiúil Eorpach, thabharfaí deis dóibh tionchar díreach a imirt ar dhíospóireachtaí ar leibhéal an Aontais agus páirt a ghlacadh iontu. |
| --- | --- |

3.3.9

| 3.3.10 | Ba cheart tuiscint shoiléir a bheith ag na saoránaigh ar cé na páirtithe polaitiúla ar an leibhéal náisiúnta a bhfuil nasc acu le páirtithe Eorpacha nó a bhfuil sé beartaithe acu nascadh leo. Tá tábhacht faoi leith leis sin roimh thoghcháin. |
| --- | --- |

3.3.10

| 3.3.11 | Tá CESE i bhfabhar roinnt moltaí atá curtha chun cinn ag an dara Painéal Saoránach den Chomhdháil ar Thodhchaí na hEorpa a dhíríonn ar an daonlathas Eorpach, ar luachanna Eorpacha, ar chearta, ar an smacht reachta agus ar an tslándáil (6). Ina measc tá moladh maidir le coinníollacha toghcháin Pharlaimint na hEorpa a chomhchuibhiú (aois vótála, dáta toghcháin, riachtanais do thoghcheantair, iarrthóirí, agus páirtithe polaitiúla agus a maoiniú) agus maidir le béim níos láidre a leagan ar oideachas agus ar inniúlachtaí, e.g. cosaint sonraí, an daonlathas agus an cumas chun pobalachas a shainaithint agus a chomhrac. |
| --- | --- |

3.3.11

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 730 final: Protecting election integrity and promoting democratic participation [Sláine toghchán a chosaint agus rannpháirtíocht dhaonlathach a chur chun cinn].

1

Protecting election integrity and promoting democratic participation

(2)  COM(2021) 730 final: Protecting election integrity and promoting democratic participation [Sláine toghchán a chosaint agus rannpháirtíocht dhaonlathach a chur chun cinn].

2

Protecting election integrity and promoting democratic participation

(3)  Tuairim ó CESE Plean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach.

3

Plean Gníomhaíochta um an Daonlathas Eorpach

(4)  Eorabharaiméadar Speisialta 507: Democracy in the EU [Daonlathas san Aontas Eorpach].

4

Democracy in the EU

(5)  Plean Gníomhaíochta maidir le cur chun feidhme Airteagal 11.

5

(6)  Painéal 2 – Painéil Saoránach Eorpach – Comhdháil ar Thodhchaí na hEorpa.

6

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/73 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/73

---

Tuairim ó Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún – New European Bauhaus: Beautiful, Sustainable, Together [Bauhaus Eorpach Nua: Ealaíonta Inbhuanaithe Cuimsitheach] (níl leagan Gaeilge ann)

[COM(2021) 573 final]

(2022/C 275/12)

| Rapóirtéir: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |
| Comhrapóirtéir: | Rudolf KOLBE |

Rapóirtéir:

Pierre Jean COULON

Comhrapóirtéir:

Rudolf KOLBE

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 28.10.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise |
| Dáta a glactha sa rannóg | 2.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 202/0/3 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 28.10.2021

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise

Dáta a glactha sa rannóg

2.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

202/0/3

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Is díol sásaimh do CESE gur ghlac an Coimisiún Eorpach an teachtaireacht lena dtugtar isteach coincheap Bauhaus Eorpach Nua (BEN) arb é is aidhm dó áiteanna agus modhanna maireachtála áille inbhuanaithe cuimsitheacha a chruthú a bheidh inrochtana agus inacmhainne do chách, go háirithe mar fhreagairt ar an ngéarchéim aeráide. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Tá CESE go hiomlán i bhfabhar an chur chuige iomlánaíoch idirdhisciplínigh arna mholadh ag an gCoimisiún, arb é atá i gceist leis Eoraip níos glaise agus níos cothroime a thógáil i gcomhar le chéile. Tacaíonn sé freisin le cur chun cinn na stíle maireachtála nua sin ina dtugtar le chéile an inbhuanaitheacht agus an stíl, agus dlús á chur leis an aistriú glas i réimsí áirithe de shaol laethúil na nEorpach, lena n-áirítear na réigiúin, áiteanna cónaithe, an saol oibre agus an comhshaol. Is tionscadal rannpháirtíoch é seo fearacht Bauhaus na staire a bunaíodh in 1919, agus fearacht na gluaiseachta cultúrtha domhanda a spreagadh leis. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Is díol sásaimh do CESE go háirithe an ghné chultúrtha de BEN, ar tionscadal lán dóchais agus dearcaidh é, agus an ghné chruthaitheach de ar cuid lárnach í den Chomhaontú Glas don Eoraip agus den rabharta athchóirithe foirgneamh, rud arb é an bonn ar a dtógfar an t-aistriú glas é. Is é is aidhm don ghluaiseacht chultúrtha sin rochtain a thabhairt do na saoránaigh uile ar earraí ciorclacha ar lú a lorg carbóin san áit a bhfuil cónaí orthu, san ionad oibre, i bhfoirgnimh phoiblí agus i dtithe ar bhonn praiticiúil ba cheart a chur chun cinn a ghaire do na saoránaigh agus ab fhéidir: ar leibhéal na gceantar agus na gcomharsanachtaí uirbeacha agus tuaithe a bhfuil cónaí orthu iontu. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Tagann CESE le hanailís an Choimisiúin i dtaca lena thábhachtaí atá saincheist na n-ábhar nuálaíoch dúlrabhunaithe inbhuanaithe ísealcharbóin agus i dtaca leis na trí bhunluach atá fite fuaite ina chéile: an inbhuanaitheacht, an aeistéitic agus an chuimsitheacht ó thaobh comhionannas do chách, inrochtaineachta agus inacmhainneachta (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Is díol sásaimh do CESE cur chuige nuálaíoch an Choimisiúin réamhchéim chomhdheartha a chur ar bun tar éis dó pobal daoine aonair agus eagraíochtaí ar comhpháirtithe oifigiúla iad agus eagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta agus geallsealbhóirí ó chúlraí agus earnálacha atá an-éagsúil le chéile a ghríosú chun gnímh; céim nua rannpháirtíoch atá ann lenar fágadh gurbh fhéidir dréachtchoincheap BEN a chomhshainiú agus tograí a fhorbairt le haghaidh céad chéimeanna eile a chur chun feidhme. Is díol sásaimh dó go háirithe an rún atá ag an gCoimisiún an cur chuige rannpháirtíoch sin a choinneáil agus a fhás, cuir i gcás leithéidí Shaotharlann Bauhaus Eorpach Nua (Saotharlann BEN) a úsáid chun bearta beartais a ullmhú. Creideann CESE gur gá a áirithiú go mairfidh an próiseas i ndiaidh an timthrialla institiúidigh. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Is díol sásaimh do CESE go háirithe an ghné dhomhanda a cuireadh le BEN ó cuireadh tús le céim an chomhdheartha agus ó d’éirigh chomh maith sin leis an díospóireacht dhomhanda a bhain leis a reáchtáladh i mí Aibreáin 2021, mar ar tugadh le chéile tuairim is 8 000 rannpháirtí ar fhíschomhdháil, agus ó d’éirigh a iontaí sin freisin leis an gcéad eagrán de dhuais Bauhaus Eorpach Nua agus le dáileadh na nuachtlitreach lena mbaineann. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Tá CESE i bhfabhar an togra ón gCoimisiún maidir le tionscnaimh de chuid an Aontais atá ann cheana a nascadh le bearta agus cistiúchán nua le haghaidh BEN, chun na beartais agus na huirlisí arb é is aidhm dóibh saol laethúil níos fearr a thógáil a thástáil a ghaire agus is féidir do leibhéal an cheantair áitiúil agus do thithe agus saol féin na saoránach. Tá sé á chur i bhfáth go láidir, má tá rochtain fhorleathan ar chistiúchán le bheith ann, gur tábhachtach freisin rochtain éasca a chur ar fáil ar dheiseanna cistiúcháin ar mionscála, cuir i gcás deiseanna sluachistiúcháin, agus bearta tacaíochta speisialta dóibh siúd nach bhfuil sé d’acmhainn acu iarratas a dhéanamh ar chistiúchán as a stuaim féin, go háirithe gnólachtaí beaga, ceardaithe agus comhlachais, ach ar gá dóibh páirt a ghlacadh sa phróiseas. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Tá sé beartaithe ag CESE páirt ghníomhach a ghlacadh sa chur chuige rannpháirtíoch arna chur chun cinn ag an gCoimisiún agus i gcur chun feidhme ghluaiseacht BEN, d’fhonn idirphlé a chothú leis na saoránaigh agus leis an tsochaí shibhialta, agus réitigh ar fhadhbanna laethúla na saoránach a sholáthar agus feabhas a chur ar an gcaighdeán maireachtála atá acu. Glacfaidh CESE páirt sa tionscadal rannpháirtíoch sin trí chomhdháil a eagrú maidir le BEN mar chuid den fhéile bhliantúil a mhol an Coimisiún, agus trí ardán don tsochaí shibhialta a bhunú chun tograí agus tacaíocht a chur ar fáil. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Measann CESE, thar aon ní eile, go gcabhródh coincheap seo BEN leis an Aontas a thabhairt ní ba ghaire do na saoránaigh agus don cheantar áitiúil, idir uirbeach agus tuaithe, trí bhíthin cumarsáid iomchuí, tionscnaimh áitiúla agus gníomhaíochtaí a bheidh le cur chun feidhme, agus trí rudaí nua a thriail sa ghnáthshaol laethúil agus san ionad oibre. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Tagann CESE leis na trí bhunphrionsabal a d’eascair as próiseas an chomhdheartha: an ghné dhomhanda agus áitiúil a thabhairt le chéile, an rannpháirtíocht agus an trasdisciplíneacht. Fágann na prionsabail sin go bhfuil gá le cur chuige áitbhunaithe maidir le tionscadail agus tionscnaimh i gcomharsanachtaí, sráidbhailte agus bailte, lena nascfar bailte agus cathracha lena gceantair máguaird, agus machnamh as an nua a dhéanamh ar a bhfuil i gceist le cathair ó thaobh domhanda agus críochach de, agus gné dhomhanda den athrú aeráide agus an t-aistriú glas á chur san áireamh. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Tá CESE ag iarraidh fíorshineirgí idir gluaiseacht BEN agus forbairtí reachtacha a bheidh ann amach anseo maidir le cur chun feidhme an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip trí bhíthin creat fabhrach, a bheadh ina réamhriachtanas i gcás aon togra reachtaigh maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus maidir lena chur chun feidhme. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Tá CESE á chur i bhfios go láidir go mbeidh tóraíocht na réiteach inbhuanaithe cuimsitheach eiticiúil ar fhadhbanna na timpeallachta tógtha ag brath go mór mór ar chreat dlíthiúil a bheidh bunaithe ar cháilíocht a áirithiú le haghaidh an tsoláthair phoiblí, agus tá sé ag iarraidh ar an gCoimisiún an méid sin a chur san áireamh san athbhreithniú ar threoracha maidir leis an soláthar poiblí atá ar na bacáin. Beidh gá le “lipéad BEN” a shainiú, a bhunú agus a chur chun feidhme, le haghaidh an tsoláthair phoiblí agus na státchabhrach araon. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Tá CESE á chur i bhfáth gur gá do BEN rannchuidiú go gníomhach le cur chun cinn na n-infheistíochtaí fadtéarma sa bhonneagar áitiúil agus sóisialta, go háirithe i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh nua agus chur chun feidhme éifeachtach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Tá CESE ag moladh gur cheart gairmoiliúint idirdhisciplíneach le haghaidh na bpost nua atá le fáil sa limistéar áitiúil a chur chun cinn agus a chistiú faoi BEN freisin, ionas gur féidir coincheap na hoibre cuibhiúla a chur chun feidhme i gceart. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Achoimre

| 2.1. | Is léiriú é BEN ar mhian an Aontais áiteanna, táirgí agus bealaí maireachtála atá ealaíonta, inbhuanaithe agus cuimsitheach a chruthú. Is rud é a chuireann modh nua maireachtála os comhair an tsaoil, rud a chuireann dlús leis an aistriú glas, ceann ina mbíonn an inbhuanaitheacht ag teacht leis an stíl mhaireachtála, ní hamháin in earnálacha áirithe an gheilleagair amhail an tógáil, an troscán agus an faisean, ach sa tsochaí féin agus i réimsí eile den ghnáthshaol laethúil freisin. Is é an aidhm atá ann rochtain a thabhairt do chách ar earraí ciorclacha ar lú a lorg carbóin, a thacaíonn le hathghiniúint an dúlra agus a thugann cosaint don bhithéagsúlacht. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Tionscadal lán dóchais agus dearcaidh is ea BEN; tugtar gné chultúrtha agus chruthaitheach don Chomhaontú Glas don Eoraip leis, d’fhonn cur leis an nuálaíocht, an teicneolaíocht agus an geilleagar inbhuanaithe. Tarraingítear aird leis ar bhuanna an aistrithe comhshaoil trí bhíthin taithí phraiticiúil ar an leibhéal áitiúil agus cuirtear le gnáthshaol na ndaoine. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Maidir lena chur chun feidhme, tá tionscnaimh ábhartha de chuid an Aontais á dtabhairt le chéile ag an gCoimisiún agus tá bearta agus deiseanna nua cistiúcháin á moladh aige. Áirítear orthu sin, mar shampla:






  — | Saotharlann BEN a chruthú chun an pobal a fhás agus bearta beartais a ullmhú; |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

—

Saotharlann BEN a chruthú chun an pobal a fhás agus bearta beartais a ullmhú;

| — | síolchistiúchán le haghaidh thionscadail chlaochlaitheacha BEN; |
| --- | --- |

—

síolchistiúchán le haghaidh thionscadail chlaochlaitheacha BEN;

| — | cistiúchán do thionscadail tithíochta sóisialta a bhíonn ag teacht le luachanna BEN; |
| --- | --- |

—

cistiúchán do thionscadail tithíochta sóisialta a bhíonn ag teacht le luachanna BEN;

| — | cur chuige nua ón gCoimisiún maidir lena straitéis tógála féin; |
| --- | --- |

—

cur chuige nua ón gCoimisiún maidir lena straitéis tógála féin;

| — | conairí aistrithe ghlais a chomhchruthú le haghaidh éiceachórais na tógála agus na dteicstílí; |
| --- | --- |

—

conairí aistrithe ghlais a chomhchruthú le haghaidh éiceachórais na tógála agus na dteicstílí;

| — | gairm ar ghnólachtaí nuathionscanta agus ar thionscnaimh ó na saoránaigh; |
| --- | --- |

—

gairm ar ghnólachtaí nuathionscanta agus ar thionscnaimh ó na saoránaigh;

| — | Féile agus Duais bhliantúil BEN; |
| --- | --- |

—

Féile agus Duais bhliantúil BEN;

| — | eTwinning agus DiscoverEU 2022 le haghaidh BEN. |
| --- | --- |

—

eTwinning agus DiscoverEU 2022 le haghaidh BEN.

| 2.1.3. | A bhuí le BEN, cuirfear spás ar fáil chun cíoradh agus a tástáil a dhéanamh ar bheartais, cistiúchán agus uirlisí eile d’fhonn gnáthshaol laethúil níos fearr a cheapadh agus a thógáil do na glúnta atá ann cheana agus atá le teacht go fóill. |
| --- | --- |

2.1.3.

2.2.   An comhdhearadh: athrú ó bhonn arna dhearadh ag an uile dhuine don uile dhuine

| 2.2.1. | Bhí próiseas an chomhdheartha ag brath ar dhaoine aonair, eagraíochtaí, institiúidí polaitiúla agus cuideachtaí chun imeachtaí, díospóireachtaí agus ceardlanna a eagrú. Cuireadh tús le céad Duais BEN mar chuid de chéim an chomhdheartha chun aird a tharraingt ar dhea-shamplaí agus smaointe spreagúla de chuid an aosa óig. |
| --- | --- |

2.2.1.

2.3.   Cruth Bauhaus Eorpach Nua

| 2.3.1. | Idir Bauhaus na staire agus BEN, trí bhunluach:






  — | an inbhuanaitheacht: idir spriocanna aeráide, an chiorclaíocht, thruailliú nialasach agus an bhithéagsúlacht; |
| --- | --- | --- |

2.3.1.

—

an inbhuanaitheacht: idir spriocanna aeráide, an chiorclaíocht, thruailliú nialasach agus an bhithéagsúlacht;

| — | an aeistéitic: an cháilíocht a bhraitear agus an stíl, thar a bhfuil i gceist leis an bhfeidhmiúlacht; |
| --- | --- |

—

an aeistéitic: an cháilíocht a bhraitear agus an stíl, thar a bhfuil i gceist leis an bhfeidhmiúlacht;

| — | an chuimsitheacht: acmhainn a dhéanamh den éagsúlacht, an comhionannas do chách, an inrochtaineacht agus an inacmhainneacht. |
| --- | --- |

—

an chuimsitheacht: acmhainn a dhéanamh den éagsúlacht, an comhionannas do chách, an inrochtaineacht agus an inacmhainneacht.

| 2.3.2. | Ghlac an Coimisiún trí phríomhphrionsabal a d’eascair as próiseas an chomhchruthaithe agus ba cheart iad a úsáid mar threoir agus BEN á stiúradh:






  — | cur chuige il-leibhéil – ón leibhéal domhanda go dtí an leibhéal áitiúil; |
| --- | --- | --- |

2.3.2.

—

cur chuige il-leibhéil – ón leibhéal domhanda go dtí an leibhéal áitiúil;

| — | cur chuige rannpháirtíoch; |
| --- | --- |

—

cur chuige rannpháirtíoch;

| — | cur chuige trasdisciplíneach. |
| --- | --- |

—

cur chuige trasdisciplíneach.

| 2.3.3. | Aiseanna téamacha na conaire claochlaithí:






  — | ceangal as an nua leis an dúlra; |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

—

ceangal as an nua leis an dúlra;

| — | an muintearas a chur ar bun arís; |
| --- | --- |

—

an muintearas a chur ar bun arís;

| — | tús áite a thabhairt do na háiteanna agus do na daoine is mó a bhfuil gá acu leis; |
| --- | --- |

—

tús áite a thabhairt do na háiteanna agus do na daoine is mó a bhfuil gá acu leis;

| — | an gá atá leis an smaointeoireacht saolré san éiceachóras tionsclaíoch. |
| --- | --- |

—

an gá atá leis an smaointeoireacht saolré san éiceachóras tionsclaíoch.

2.4.   
  Bauhaus Eorpach Nua a chur i gcrích

Creat cumasúcháin a chruthú le haghaidh BEN:

| 2.4.1. | Obair a dhéanamh le pobal BEN: Saotharlann BEN






  — | straitéis lipéadaithe; |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

—

straitéis lipéadaithe;

| — | cistiú nuálach; |
| --- | --- |

—

cistiú nuálach;

| — | anailís agus trialacha rialála; |
| --- | --- |

—

anailís agus trialacha rialála;

| — | eochairtháscairí feidhmíochta. |
| --- | --- |

—

eochairtháscairí feidhmíochta.

| 2.4.2. | Claochlú ina thrí chuid – trí luamhán na n-ionstraimí tacaíochta agus airgeadais:






  — | athrú a éascú in áiteanna ar leith ar an láthair; |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

—

athrú a éascú in áiteanna ar leith ar an láthair;

| — | an gá atá le rudaí a dhéanamh ar bhealaí difriúla chun an nuálaíocht a spreagadh, lena n-áirítear scileanna a fhorbairt agus modhanna a fheabhsú; |
| --- | --- |

—

an gá atá le rudaí a dhéanamh ar bhealaí difriúla chun an nuálaíocht a spreagadh, lena n-áirítear scileanna a fhorbairt agus modhanna a fheabhsú;

| — | an gá atá leis na cuspóirí a leagtar amach agus an smaointeoireacht atá i réim a chur in oiriúint. |
| --- | --- |

—

an gá atá leis na cuspóirí a leagtar amach agus an smaointeoireacht atá i réim a chur in oiriúint.

| 2.4.3. | Tionólfaidh an Coimisiún “Féile Bauhaus Eorpaigh Nua” den chéad uair in earrach 2022:






  — | áiteanna a chlaochlú ar an láthair; |
| --- | --- | --- |

2.4.3.

—

áiteanna a chlaochlú ar an láthair;

| — | timpeallacht chumasúcháin le haghaidh na nuálaíochta a chlaochlú; |
| --- | --- |

—

timpeallacht chumasúcháin le haghaidh na nuálaíochta a chlaochlú;

| — | coincheapa nua a scaipeadh. |
| --- | --- |

—

coincheapa nua a scaipeadh.

2.5.   Na chéad chéimeanna eile

| — | gníomhaithe Eorpacha agus gníomhaithe níos faide i gcéin a spreagadh chun gnímh; |
| --- | --- |

—

gníomhaithe Eorpacha agus gníomhaithe níos faide i gcéin a spreagadh chun gnímh;

| — | comhar a chur ar bun idir Parlaimint na hEorpa, Coiste na Réigiún (CnaR) agus Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) chun feasacht a mhúscailt agus chun an díospóireacht a chur chun cinn i measc na bpobal a ndéanann siad ionadaíocht dóibh d’fhonn na saoránaigh a spreagadh chun gnímh; |
| --- | --- |

—

comhar a chur ar bun idir Parlaimint na hEorpa, Coiste na Réigiún (CnaR) agus Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) chun feasacht a mhúscailt agus chun an díospóireacht a chur chun cinn i measc na bpobal a ndéanann siad ionadaíocht dóibh d’fhonn na saoránaigh a spreagadh chun gnímh;

| — | comhar a chur ar bun idir na Ballstáit agus na húdaráis phoiblí ar an leibhéal idirnáisiúnta, náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil, lena n-áirítear rannpháirtíocht na sochaí sibhialta; |
| --- | --- |

—

comhar a chur ar bun idir na Ballstáit agus na húdaráis phoiblí ar an leibhéal idirnáisiúnta, náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil, lena n-áirítear rannpháirtíocht na sochaí sibhialta;

| — | mar phointe tosaigh, iarrfar ar gach Ballstát eintiteas a cheapadh ina phointe teagmhála le haghaidh thionscnamh BEN ionas go mbeidh siad in ann ceangal a dhéanamh agus iarrachtaí a chomhordú ina dtír féin agus páirt a ghlacadh sa líonra neamhfhoirmiúil uile-Eorpach sin agus faisnéis a mhalartú; |
| --- | --- |

—

mar phointe tosaigh, iarrfar ar gach Ballstát eintiteas a cheapadh ina phointe teagmhála le haghaidh thionscnamh BEN ionas go mbeidh siad in ann ceangal a dhéanamh agus iarrachtaí a chomhordú ina dtír féin agus páirt a ghlacadh sa líonra neamhfhoirmiúil uile-Eorpach sin agus faisnéis a mhalartú;

| — | tabharfaidh an Coimisiún Eorpach tuairisc ar dhul chun cinn an tionscnaimh in 2022. |
| --- | --- |

—

tabharfaidh an Coimisiún Eorpach tuairisc ar dhul chun cinn an tionscnaimh in 2022.

3.   Barúlacha ginearálta

| 3.1. | Tá CESE á chur i bhfáth, ó thaobh obair a dhéanamh le pobal BEN, gur cur chuige thar a bheith tábhachtach í Saotharlann BEN, ar rud í a leanann de chur chuige rannpháirtíoch thionscnamh BEN agus a chothaíonn é a thuilleadh fós. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Is díol sásaimh do CESE gur tosaíocht de chuid BEN é anailís agus trialacha rialála a dhéanamh agus tá sé á chur i bhfios gur riachtanach coigeartú a dhéanamh ar an gcóras rialála má táthar chun cur chun feidhme chuspóirí BEN a fheabhsú. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Tá sé á chur in iúl ag CESE go mbeidh réitigh inbhuanaithe chuimsitheacha aeistéitiúla ar fhadhbanna na timpeallachta tógtha ag brath go mór mór ar chreat dlíthiúil a bheidh bunaithe ar cháilíocht a áirithiú le haghaidh an tsoláthair phoiblí. Ba cheart, dá bhrí sin, athchóiriú chreat an tsoláthair phoiblí a bheith ar cheann de phríomhchuspóirí na Saotharlainne. Sa chomhthéacs sin, ba cheart plé a dhéanamh ar ról na ndreasachtaí i bhforbairt na hailtireachta atá neamhdhíobhálach don aeráid agus ar ról an “Baukultur” i gcultúr nua an athchóirithe, i bhfoirm comórtais oscailte agus duaiseanna agus fóirdheontas, agus an méid sin a phlé i gcás na hearnála príobháidí freisin. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Tá CESE den bharúil gur cheart díriú ar chóras an chaighdeánaithe san anailís rialála freisin. Má táthar ag iarraidh gur ann don nuálaíocht sna réimsí uile (idir theicniúil agus eolaíoch), ní mór go mbeifear in ann dul i ngleic leis na forbairtí is déanaí, ní hamháin trí leas a bhaint as caighdeán ar minic gur rud seanchaite é mar gheall ar mhearfhorbairtí teicneolaíochta, ach trí réitigh choibhéiseacha mhalartacha freisin. Is féidir go mbeidh de thoradh ar réitigh choibhéiseasacha mhalartacha a úsáid, rud a d’fhágfadh nach mbeifí ag cloí leis an gcaighdeán atá ann, gur ann do shaincheisteanna tromchúiseacha dliteanais agus imeachtaí dlí; is fíordheacair i gcónaí a chruthú sa chúirt gur coibhéiseach, nó níos fearr fós, aon réiteach malartach. De bhreis air sin, i gcás caighdeáin chomhchuibhithe, go háirithe i gcás ábhair thógála, tá sé an-tábhachtach teacht ar bhealaí chun tacaíocht níos fearr a thabhairt do réitigh mhalartacha nuálacha. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Tá CESE den bharúil go bhfuil deiseanna nua cistiúcháin ríthábhachtach ó thaobh tacú le cuspóirí Bauhaus a chur chun feidhme agus luas dhul chun cinn an tionscnamh agus díograis na ngeallsealbhóirí éagsúla a choinneáil ar bun. Ós rud é go bhfuil sé thar a bheith deacair rochtain a fháil ar chóras cistiúcháin an Aontais – mar gheall ar na critéir chasta agus riachtanais iomadúla (ceanglais réamh-mhaoiniúcháin san áireamh) – agus gur sách íseal an ráta cistiúcháin a bhaintear amach, tá baol ann nach mbainfear amach leis na gníomhaíochtaí sin ach an seandream céanna a bhfuil taithí aige ar thionscadail Eorpacha a chur isteach, seachas grúpaí den spriocphobal ar pobal i bhfad níos mó é. Ní fadhb é sin do BEN amháin. Tá sé ríthábhachtach, sa chomhthéacs sin, a thuilleadh fós a dhéanamh agus deiseanna cistiúcháin ar mionscála agus bearta maoinithe speisialta ar furasta rochtain a fháil orthu a chur ar fáil dóibh siúd nach bhfuil sé d’acmhainn acu cur isteach ar chistiúchán. Má táthar chun an sprioc sin a bhaint amach, beidh gá le dlúthchomhar idir Ballstáit an Aontais, an Coimisiún Eorpach, comhlachais tráchtála agus ghairmeacha, institiúidí oideachais agus grúpaí leasmhara ábhartha eile. Ní mór a áirithiú freisin go mbeidh na roghanna cistiúcháin le haghaidh BEN ar an leibhéal náisiúnta bunaithe ar na prionsabail thuasluaite agus go mbeidh fáil orthu sna Ballstáit go léir. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Tá CESE á chur i bhfáth go bhfuil sé tábhachtach clár oiliúna tiomnaithe idirdhisciplíneach a chur chun feidhme, a mbeidh oiliúint tosaigh agus leanúnach mar chuid de, le haghaidh pleanáil inbhuanaithe chuimsitheach in ollscoileanna agus in institiúidí oideachais tríú leibhéal eile, agus modúil rialta oiliúna a chur ar bun in eagraíochtaí gairmiúla. Thar aon ní eile, ní mór gur féidir coincheap na hoibre cuibhiúla a chur i ngníomh trí bhíthin an athscilithe agus an uas-scilithe. |
| --- | --- |

3.6.

3.7.   Barúlacha maidir le haiseanna téamacha na conaire claochlaithí:

| 3.7.1. | Is díol sásaimh do CESE an bhéim a leagtar ar fhorbairt inbhuanaithe chuimsitheach aeistéitiúil, idir uirbeach agus tuaithe, agus ar an bpleanáil uirbeach sa chiall is leithne, ós rud é gur uirlis thábhachtach an méid sin chun tosaíochtaí BEN a bhaint amach. Tá CESE den bharúil gur gá díriú ar an méid seo a leanas:






  — | tiomantas treisithe don phleanáil spásúlachta, an bainistiú talún agus beartais ghaolmhara chun an séalú ithreach, úsáid na talún agus athrú ar úsáid na talún a laghdú, agus trédhearcacht iomlán i réim trí bhíthin rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí; |
| --- | --- | --- |

3.7.1.

—

tiomantas treisithe don phleanáil spásúlachta, an bainistiú talún agus beartais ghaolmhara chun an séalú ithreach, úsáid na talún agus athrú ar úsáid na talún a laghdú, agus trédhearcacht iomlán i réim trí bhíthin rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí;

| — | forbairt inmheánach a chur chun cinn i gcás na gcathracha, na mbailte beaga agus na sráidbhailte, cuir i gcás leas as an nua a bhaint as limistéir thréigthe (ag brath ar a gcáilíocht), a chur chun cinn go leanúnach, ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, chun feachtas cuimsitheach pleanála forbartha a fhorbairt; |
| --- | --- |

—

forbairt inmheánach a chur chun cinn i gcás na gcathracha, na mbailte beaga agus na sráidbhailte, cuir i gcás leas as an nua a bhaint as limistéir thréigthe (ag brath ar a gcáilíocht), a chur chun cinn go leanúnach, ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, chun feachtas cuimsitheach pleanála forbartha a fhorbairt;

| — | struchtúir uirbeacha agus sráidbhailte a nuachóiriú ar bhonn inbhuanaithe, mar fhreagairt ar an athrú aeráide atá ag dul in olcas, ar theacht chun cinn na sochaí nach mbainfidh leas as an ola agus ar ré na faisnéise; |
| --- | --- |

—

struchtúir uirbeacha agus sráidbhailte a nuachóiriú ar bhonn inbhuanaithe, mar fhreagairt ar an athrú aeráide atá ag dul in olcas, ar theacht chun cinn na sochaí nach mbainfidh leas as an ola agus ar ré na faisnéise;

| — | an stoc foirgneamh a chaomhnú agus a athnuachan chun cur ar bhealach ríthábhachtach leis an ngeilleagar ciorclach agus le caomhnú na hoidhreachta cultúrtha, agus tús áite á thabhairt go háirithe do thithíocht shóisialta, do chomharsanachtaí oibrithe agus d’fhoirgnimh phoiblí, agus feabhas a chur ar an tuiscint atá ann ar an gcaidreamh idir foirgnimh agus spásanna sóisialta, agus bonneagair theicniúla agus ghlasa freisin, mar chúram pleanála is féidir a bhaint amach trí bhíthin comhar comhionann idir na brainsí speisialaithe éagsúla. |
| --- | --- |

—

an stoc foirgneamh a chaomhnú agus a athnuachan chun cur ar bhealach ríthábhachtach leis an ngeilleagar ciorclach agus le caomhnú na hoidhreachta cultúrtha, agus tús áite á thabhairt go háirithe do thithíocht shóisialta, do chomharsanachtaí oibrithe agus d’fhoirgnimh phoiblí, agus feabhas a chur ar an tuiscint atá ann ar an gcaidreamh idir foirgnimh agus spásanna sóisialta, agus bonneagair theicniúla agus ghlasa freisin, mar chúram pleanála is féidir a bhaint amach trí bhíthin comhar comhionann idir na brainsí speisialaithe éagsúla.

| 3.7.2. | Is díol sásaimh do CESE an bhéim a leagtar ar chomhchruthú chonair an aistrithe ghlais le haghaidh earnáil na tógála agus na n-astaíochtaí arda CO2 a ghabhann léi. Gné thábhachtach den rath a bheidh ar an aistriú is ea táirgí agus próisis nua tógála a fhorbairt i gcomhar le pleanálaithe, le monaróirí táirgí tógála agus le hearnáil na tógála, rud a dhéanfar trí mhúnlaí nua comhair a fhorbairt (saolré, in-athchúrsáilteacht, tionchar níos lú ar an gcomhshaol, foinsí inathnuaite fuinnimh, etc.), agus ní mór tacú leis an méid sin ach athmhachnamh a dhéanamh ar chóras an chaighdeánaithe atá ann faoi láthair. Cuid ríthábhachtach den Chomhaontú Glas is ea an rabharta athchóirithe, ós rud é gur gá díriú ar chothabháil na bhfoirgneamh. Go deimhin, beidh sé ar an mbeart is tábhachtaí ó thaobh acmhainní a shábháil agus dramhaíl tógála a sheachaint. Ní mór teicnící agus próisis nua a fhorbairt chun dramhaíl tógála a athchúrsáil, agus chun na hábhair a úsáid in athuair nó ábhair nua ar cháilíocht níos fearr a chruthú (uaschúrsáil) astu freisin. |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Is díol sásaimh do CESE gur ghlac an Coimisiún Eorpach an teachtaireacht lena dtugtar isteach coincheap BEN, arb é is aidhm dó áiteanna, táirgí agus modhanna maireachtála áille inbhuanaithe cuimsitheacha a chruthú do shaoránaigh uile na hEorpa, mar fhreagairt ar an ngéarchéim aeráide. |
| --- | --- |

3.7.3.

| 3.7.4. | Tá CESE i bhfabhar an chur chuige arna mholadh ag an gCoimisiún maidir le hEoraip níos glaise agus níos cothroime a thógáil i gcomhar le chéile agus an stíl mhaireachtála nua seo a chur chun cinn ina dtugtar le chéile an inbhuanaitheacht agus an stíl, agus dlús á chur leis an aistriú glas i réimsí éagsúla de ghnáthshaol laethúil na nEorpach, san áit a bhfuil cónaí orthu, ina gcuid oibre, ina gcuid soghluaisteachta agus sna timpeallachtaí a bhaineann leo. Is tionscadal rannpháirtíoch é seo fearacht Bauhaus na staire a bunaíodh in 1919, agus fearacht na gluaiseachta cultúrtha domhanda a spreagadh leis. |
| --- | --- |

3.7.4.

| 3.7.5. | Is díol sásaimh do CESE go háirithe an ghné chultúrtha de BEN, ar tionscadal lán dóchais agus dearcaidh é, agus an ghné chruthaitheach de ar cuid lárnach í den Chomhaontú Glas don Eoraip agus den rabharta athchóirithe foirgneamh (2). Ba cheart an ghluaiseacht chultúrtha sin a dhíriú ar rochtain a thabhairt do na saoránaigh uile ar earraí ciorclacha ar lú a lorg carbóin san áit a bhfuil cónaí orthu, san ionad oibre, i bhfoirgnimh phoiblí agus i dtithe ar bhonn praiticiúil ba cheart a chur chun cinn a ghaire do na saoránaigh agus ab fhéidir, ar leibhéal an cheantair agus na comharsanachta a bhfuil cónaí orthu inti. |
| --- | --- |

3.7.5.

| 3.7.6. | Tagann CESE le hanailís an Choimisiúin i dtaca lena thábhachtaí atá saincheist na n-ábhar nuálaíoch dúlrabhunaithe inbhuanaithe ísealcharbóin agus i dtaca leis na trí bhunluach atá fite fuaite ina chéile: an inbhuanaitheacht, an aeistéitic agus an chuimsitheacht ó thaobh comhionannas do chách, inrochtaineachta agus inacmhainneachta. |
| --- | --- |

3.7.6.

| 3.7.7. | Is díol sásaimh do CESE cur chuige nuálaíoch an Choimisiúin réamhchéim chomhdheartha a chur ar bun tar éis dó pobal daoine aonair agus eagraíochtaí ar comhpháirtithe oifigiúla iad agus eagraíochtaí de chuid na sochaí sibhialta agus geallsealbhóirí ó chúlraí agus earnálacha atá an-éagsúil le chéile a ghríosú chun gnímh; céim nua rannpháirtíoch atá ann lenar fágadh gurbh fhéidir dréachtchoincheap BEN a chomhshainiú agus tograí a fhorbairt le haghaidh céad chéimeanna eile a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

3.7.7.

| 3.7.8. | Is díol sásaimh do CESE go háirithe an ghné dhomhanda a cuireadh le BEN ó cuireadh tús le céim an chomhdheartha agus ó d’éirigh chomh maith sin leis an díospóireacht dhomhanda a bhain leis a reáchtáladh i mí Aibreáin 2021, mar ar tugadh le chéile tuairim is 8 000 rannpháirtí ar fhíschomhdháil, agus ó d’éirigh a iontaí sin freisin leis an gcéad eagrán de dhuais BEN agus le dáileadh na nuachtlitreach lena mbaineann (3). |
| --- | --- |

3.7.8.

| 3.7.9. | Measann CESE go gcabhródh coincheap seo BEN leis an Aontas a thabhairt ní ba ghaire do na saoránaigh agus do na réigiúin, trí bhíthin cumarsáid iomchuí, tionscnaimh áitiúla agus gníomhaíochtaí a bheidh le cur chun feidhme, agus trí rudaí nua a thriail sa ghnáthshaol laethúil agus san ionad oibre. |
| --- | --- |

3.7.9.

| 3.7.10. | Is díol suntais do CESE gur seoladh glao ar thograí le haghaidh tionscadail taispeántais tithíochta sóisialta inacmhainne inbhuanaithe mar chéad chéim agus, ina dhiaidh sin, mar chuid den Tionscnamh Uirbeach Eorpach faoi bheartas comhtháthaithe 2021-2027 agus mar chuid de thabhairt isteach ionstraime airgeadais um an bhforbairt uirbeach. |
| --- | --- |

3.7.10.

4.   Barúlacha sonracha

| 4.1. | Tá CESE i bhfabhar an togra ón gCoimisiún maidir le tionscnaimh de chuid an Aontais atá ann cheana a nascadh le bearta agus cistiúchán nua le haghaidh BEN, chun na beartais agus na huirlisí arb é is aidhm dóibh saol laethúil níos fearr a thógáil a thástáil a ghaire agus is féidir do leibhéal an cheantair áitiúil agus do thithe agus saol féin na saoránach d’fhonn tithe inacmhainne a chur ar fáil do chách. Ba cheart saincheisteanna soghluaisteachta a chur san áireamh ar bhonn leanúnach. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ní mór na bearta sin agus bearta cistiúcháin nua de chuid an Aontais atá curtha in áirithe do BEN a shimpliú maidir leis an gcaoi a mínítear iad agus an chaoi a n-oibríonn siad, ionas gur féidir iad a úsáid le teann céanna an chomhdheartha agus a ghaire agus is féidir do na saoránaigh féin agus don áit a bhfuil cónaí orthu ann, trí bhíthin na n-eagraíochtaí agus na bpobal áitiúl. Ní mór slua-chistiú BEN a fhorbairt, agus ní mór rochtain na ngeallsealbhóirí áitiúla ar an gcistiúchán sin a áirithiú, ach ionad ilfhreastail BEN a bhunú i ngach Ballstát. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ba cheart do chách ról gníomhach a ghlacadh, de réir an chur chuige rannpháirtíoch arna mholadh ag an gCoimisiún, ó thaobh gluaiseacht BEN a chur chun feidhme agus idirphlé a choinneáil ar bun leis na saoránaigh agus leis an tsochaí shibhialta, agus é mar chuspóir acu a gcuid fadhbanna laethúla féin a réiteach agus feabhas a chur ar a gcaighdeán maireachtála. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Tá sé tábhachtach páirt ghníomhach a ghlacadh sa tionscadal agus gluaiseacht rannpháirtíoch seo agus comhdháil bhliantúil CESE a eagrú maidir le BEN agus an tsochaí shibhialta – sochaí shibhialta a ndéanfaidh CESE ionadaíocht di mar chuid d’fhéile bhliantúil BEN arna moladh ag an gCoimisiún – agus ardán BEN don tsochaí shibhialta a bhunú. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Tá CESE ag moladh na trí bhunphrionsabal a d’eascair as próiseas an chomhdheartha, lena dtugtar le chéile na gnéithe domhanda agus áitiúla araon, lena n-áirítear grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste agus an trasdhisciplíneacht, a roinnt trí bhíthin cur chuige áitbhunaithe le haghaidh tionscadail agus tionscnaimh i gcomharsanachtaí, sráidbhailte agus bailte, agus gné dhomhanda an athraithe aeráide agus an aistrithe ghlais á cur san áireamh. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Tá CESE den bharúil gur cheart na haiseanna téamacha a tháinig chun cinn le linn chéim an chomhdheartha a roinnt freisin, mar atá ceangal as an nua leis an dúlra, an muintearas a chur ar bun arís, agus tús áite a thabhairt dóibh siúd is mó atá i ngátar trí bhíthin réitigh inacmhainne inrochtana, go háirithe ó thaobh na tithíochta de, agus trí bhíthin smaointeoireacht fadtéarma maidir le saolré an éiceachórais thionsclaíoch agus ar shaolré na bhfoirgneamh agus na tithíochta. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Tá sé beartaithe ag CESE fíorshineirgí a iarraidh idir gluaiseacht NEB agus forbairtí reachtacha a bheidh ann amach anseo maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip a chur chun feidhme, chun a áirithiú go gcuirfear an ghluaiseacht sin ar bun agus go gcomhlíonfar an ceanglas maidir le creat fabhrach a bheith ann, go háirithe maidir leis an soláthar poiblí agus an státchabhair. Tá CESE ag moladh “lipéad BEN” a chruthú. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Tá CESE den bharúil gur cheart aird ar leith a thabhairt ar infheistíocht fadtéarma sa bhonneagar áitiúil agus sóisialta atá ag teastáil chun BEN a chur chun feidhme i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh agus chur chun feidhme éifeachtach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Measann CESE freisin gur gá do BEN an oiliúint tosaigh agus leanúnach le haghaidh na ngairmeacha nua atá le forbairt sna ceantair áitiúla a chur chun cinn faoi chuimsiú bhearta agus chláir an Aontais. |
| --- | --- |

4.9.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  IO C 429, 11.12.2020, lch. 93.

1

(2)  IO C 155, 30.4.2021, lch. 73.

2

(3)  https://ec.europa.eu/newsroom/neb/newsletter-archives/view/service/2137

3

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/80 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/80

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún — Tackling rising energy prices: a toolbox for action and support [Ag dul i ngleic le praghsanna fuinnimh méadaitheacha: bosca uirlisí don ghníomhaíocht agus don tacaíocht]

[COM(2021) 660 final] (níl leagan Gaeilge ann)

(2022/C 275/13)

| Rapóirtéirí: | Thomas KATTNIG, Alena MASTANTUONO, Lutz RIBBE |
| --- | --- |

Rapóirtéirí:

Thomas KATTNIG, Alena MASTANTUONO, Lutz RIBBE

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. |
| Rannóg atá freagrach | Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise |
| Dáta a glactha sa rannóg | 2.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 24.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 193/10/7 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 1.12.2021

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.

Rannóg atá freagrach

Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise

Dáta a glactha sa rannóg

2.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

24.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

193/10/7

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Léirítear san anailís a rinne an Coimisiún go n-eascraíonn an tionchar is mó ar an méadú ar phraghasanna fuinnimh as an méadú mór domhanda ar an éileamh ar ghás. Bhí tionchar ag na gnéithe seo a leanas freisin: téarnamh eacnamaíoch níos láidre, soláthairtí laghdaithe chuig an Aontas, easpa infheistíochtaí mar gheall ar bhearta déine a cuireadh i bhfeidhm i ndiaidh ghéarchéim an mhargaidh airgeadais agus na géarchéime eacnamaíche, agus an mhoill ar chothabháil an bhonneagair de dheasca na paindéime. Ina theannta sin, tháinig méadú ar phraghsanna leictreachais mar gheall ar dhálaí aimsire séasúracha (báisteach agus gaoth laghdaithe le linn an tsamhraidh) a raibh táirgeadh foinsí in-athnuaite níos ísle san Eoraip mar thoradh orthu. Ní raibh ach tionchar teoranta ag an gCóras Trádála Astaíochtaí (ETS) ar an méadú praghsanna. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Tá an tAontas Eorpach ar an mbealach ceart chun spriocanna aeráide 2030 a bhaint amach, rud a fhágfaidh go mbeimid in ann geilleagar a bheidh aeráidneodrach a bhaint amach faoi 2050. Maille leis na hinfheistíochtaí ollmhóra a éilítear leis an aistriú, ní mór an t-éiceachóras fuinnimh ina iomláine a oiriúnú. I bhfianaise na hiarrachta atá á déanamh chun deireadh a chur leis an úsáid a bhaintear as fuinneamh iontaise agus, i roinnt Ballstát, fuinneamh núicléach, tá laghdú ag teacht ar infhaighteacht foinsí eile agus neartaítear spleáchas ar an líon beag díobh sin atá fós ann. Fágann sé sin go bhfuil an córas fuinnimh Eorpach níos leochailí, go príomha ó thaobh luaineacht praghsanna de, agus tá freagairt thapa ag teastáil chun timpeallacht praghsanna fuinnimh atá cobhsaí agus intuartha a áirithiú. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ní bheadh tionchar chomh dian sin ag an ngéarchéim reatha maidir le praghsanna fuinnimh ar shaoránaigh agus ar chuideachtaí na hEorpa mura mbeadh an Eoraip ag brath chomh mór sin ar allmhairí breoslaí iontaise. Baineann tíortha áirithe leas as an spleáchas sin chun críocha geopholaitiúla. Bíonn gnólachtaí agus tomhaltóirí Eorpacha thíos leis an méid sin. Níor éirigh le formhór na mBallstát an spleáchas sin a laghdú go fóill, cé go bhfuil an sprioc sin, i measc nithe eile, amhail an tomhaltóir a chur i gcroílár an chórais fuinnimh, sainithe ag an gCoimisiún mar cheann de na cuspóirí straitéiseacha don Aontas Fuinnimh. I bhfianaise an dá ghné sin, tá beartas fuinnimh na hEorpa ag titim i bhfad chun deiridh ar a uaillmhianta féin. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Mar gheall ar riachtanais mhéadaithe i ndáil le leictriú, a nglactar leis go ginearálta mar phríomh-mhodh chun cuspóirí dícharbónaithe na hEorpa a bhaint amach, tá infheistíocht shuntasach de dhíth ar an Eoraip i bhfoinsí inbhuanaithe fuinnimh íseal-charbóin agus saor ó charbón. Cuireann sé sin béim ar an ngá atá ann go ndéanfaí a oiread iarrachtaí agus is féidir chun sciar an fhuinnimh in-athnuaite a mhéadú. D’fhéadfadh sé sin praghsanna a laghdú, agus is cinnte go méadófar neamhspleáchas fuinnimh an Aontais dá bharr (agus nach mbeadh an tAontas chomh spleách céanna ar réimis a bhaineann úsáid as foinsí fuinnimh mar arm geopholaitiúil); |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ní mór do rialálaithe náisiúnta ról gníomhach a imirt chun aghaidh a thabhairt ar ábhair imní uile na dtomhaltóirí, agus tomhaltóirí a chur ar an eolas go réamhghníomhach maidir lena gcearta i ndáil leis an tréimhse praghsanna arda atá ann faoi láthair. Mar an gcéanna, agus taraifí á socrú, ní mór soláthróirí a spreagadh chun a áirithiú go mbeidh taraifí cobhsaí fós ar fáil do thomhaltóirí agus ní hamháin taraifí “comhlúthacha” mar a thugtar orthu, lena léirítear forbairtí ar na malartuithe. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Aontaíonn CESE leis an gCoimisiún nár cheart do na bearta atá le glacadh i ndáil le praghsanna fuinnimh atá ag ardú an bonn a bhaint d’iarrachtaí an bheartais aeráide. Dá bhrí sin, ba cheart tacaíocht shoiléir a thabhairt dóibh siúd a bhfuil tionchar ag méaduithe praghsanna orthu, mar shampla trí chur ar a gcumas bearta coigiltis fuinnimh a chur chun feidhme, páirt a ghlacadh i nginiúint agus in úsáid fuinnimh inathnuaite iad féin nó ina bpobail, agus ar an gcaoi sin, tairbhe a bhaint as praghsanna níos ísle foinsí fuinnimh astaíochtaí ísle agus nialasacha. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Is mór ag CESE an tacaíocht airgeadais dhíreach, chomh maith leis na hionstraimí bunaithe ar cháin, i.e. na bearta is éifeachtaí atá ar fáil láithreach chun cabhrú le heintitis leochaileacha. Ag an am céanna, tacaíonn sé le go gcuirfeadh na Ballstáit réitigh shonracha i bhfeidhm mar fhreagairt ar na dálaí iarbhír i dtíortha aonair e.g. dícheangal an tsoláthair fuinnimh a chosc le linn na séasúr fuar, pleananna tráthchoda fadtéarmacha agus ionstraimí éagsúla maidir leis an mbeartas cánach a úsáid. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ní hamháin go dtacaíonn CESE le bearta éigeandála chun iarmhairtí tromchúiseacha sóisialta a sheachaint, ach tá sé go mór i bhfabhar meastóireachtaí margaidh ina ndéantar iompar na ngníomhaithe ar an margadh fuinnimh a thástáil. Ag an am céanna, tugann CESE aird ar chomhluachanna an Aontais maidir le seirbhísí lena ngabhann leas eacnamaíoch ginearálta de réir bhrí Airteagal 14 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), mar a leagtar amach i bPrótacal Uimh. 26 maidir le seirbhísí leasa ghinearálta atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach (CAE). D’fhéadfadh tuilleadh éifeachtúlachta agus deireadh na gclistí margaidh a bheith mar thoradh air sin. Is gá go ndéanfaidh na húdaráis an margadh a rialú ar bhealach níos éifeachtaí. Sa chomhthéacs sin, is fiú machnamh a dhéanamh ar an rogha go gceannódh Ballstáit an Aontais gás agus ola i gcomhpháirt le chéile, go háirithe i bhfianaise na n-imeachtaí a tharla le déanaí san Úcráin lenar léiríodh gur gá don Aontas feabhas a chur ar a chumas maidir le soláthairtí fuinnimh a áirithiú nuair a bhíonn géarchéim gheopholaitiúil os a chomhair. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ina theannta sin, is gá feabhas a chur ar an gcóras eangaí tarchurtha trí idirnascairí a leathnú agus trí bhonneagar stórála níos fearr a fhorbairt. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Tá gá le dreasachtaí chun teaghlaigh agus gnólachtaí a spreagadh chun úsáid a bhaint as táirgí agus teicneolaíochtaí coigilte fuinnimh, agus fuinneamh a tháirgeadh iad féin. Ní mór an tacaíocht a thugtar dóibh siúd atá i ngátar a bheith “spriocdhírithe” seachas “aonfhoirmeach”. Ní mór an ghné shóisialta a léiriú leis an tacaíocht sin agus níor cheart di bac a chur ar an aistriú glas a chur i gcrích. D’fhéadfaí breithniú a dhéanamh ar dheontas a bhfuil teorainn ama leis (e.g. don chéad 300 kWh leictreachais in aghaidh an duine agus an teaghlaigh) laistigh de theorainn ioncaim atá le sainiú. Ba cheart cúnamh díreach a dheonú freisin, faoi bhun uasteorainn ioncaim atá le sainiú, ar choinníoll nach bhfuil aon réiteach malartach inacmhainne ar fáil sa chás lena mbaineann. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Cuirtear deiseanna ar fáil le géarchéim reatha na bpraghsanna chomh maith. Tá an infheistíocht i bhfoinsiú in-athnuaite agus i mbearta coigiltis fuinnimh san Eoraip níos tarraingtí dá barr. Mar sin féin, níl sé d’acmhainn ag roinnt mhaith saoránach na hinfheistíochtaí sin a dhéanamh. Tá gá le cláir thacaíochta atá deartha go sonrach ar leibhéal an Aontais, ar leibhéal na mBallstát agus ar an leibhéal réigiúnach/bardasach chun cur ar chumas na saoránach a ról mar thomhaltóirí gníomhacha a chomhlíonadh de réir mar a fhoráiltear sa phacáiste “Fuinneamh Glan do gach Eorpach”, agus tairbhe a bhaint as laghdú ar chostais fuinnimh in-athnuaite. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Leagann CESE béim ar an ról tábhachtach atá ag soláthraithe fuinnimh mar phríomhghníomhaithe maidir le seirbhísí leasa ghinearálta a chur ar fáil agus cuireann sé in iúl go bhfuil níos lú ionstraimí polaitiúla ag na Ballstáit chun dul i ngleic le costais fuinnimh atá ag ardú i ngeall ar an athrú atá tagtha ar eagar an mhargaidh fuinnimh le 20 bliain anuas. Is cosúil go bhfuil easnaimh in eagar an mhargaidh fuinnimh faoi láthair maidir le freagairt do luaineacht praghsanna agus maidir le tairbhí a chur ar fáil do tháirgeoirí beaga fuinnimh inathnuaite agus do gach tomhaltóir. Dá bhrí sin, iarrann CESE ar an gCoimisiún Eorpach togra a chur i dtoll a chéile lena dtabharfar freagairt éifeachtach ar na heasnaimh sin agus a bheidh ar aon dul leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Cúlra, fíricí agus comhthéacs (mar atá leagtha amach sa Teachtaireacht ón gCoimisiún)

| 2.1. | D’eisigh an Coimisiún Eorpach a theachtaireacht maidir le conas dul i ngleic leis an méadú ar phraghsanna fuinnimh. Is é an méadú géar gearrthéarmach ar phraghsanna fuinnimh, a bhfuil tionchar diúltach aige ar théarnamh iar-COVID agus ar fholláine dhaonra an Aontais, an chúis ar fhoilsigh an Coimisiún an teachtaireacht sin. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Áirítear sa teachtaireacht maidir le praghsanna fuinnimh tacar beart i ndáil leis an gcaoi ar cheart don Aontas agus do na Ballstáit freagairt don tréimhse dheacair seo. Áirítear leis an tacar beart sin bearta láithreacha, gearrthéarmacha agus meántéarmacha. Is éard atá sa bhearta sin uirlisí éigeandála agus cúitimh araon, chomh maith le hinfheistíochtaí agus athruithe institiúideacha agus nós imeachta; is iad teaghlaigh agus fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) na príomh-spriocghrúpaí. Soláthraítear cur chuige comhordaithe leis an mbosca uirlisí sin, chun iad siúd is mó atá i mbaol a chosaint. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ó 2019 go dtí mí Mheán Fómhair 2021, tháinig méadú 429 % ar phraghsanna mórdhíola gáis agus méadú 230 % ar phraghsanna mórdhíola leictreachais ar an meán san Aontas. Go dtí seo, tá an méadú ar na praghsanna do thomhaltóirí i bhfad níos measartha (14 % agus 7 % faoi seach). Mar sin féin, léiríonn an tuar gearrthéarmach don gheimhreadh seo go bhféadfadh sé go leanfadh an praghas sin na praghsanna mórdhíola chomh maith. Chiallódh an fhorbairt sin go mbeadh buiséid teaghlaigh agus sreabhadh airgid gnólachtaí buailte go dona, agus bheadh gníomhaíocht beartais dhlisteanach ag teastáil, in ainneoin go léirítear le réamh-mheastacháin gur cheart go mbeadh an margadh cobhsaí faoi thart ar Aibreán 2022 le haghaidh gáis agus 2023 le haghaidh leictreachais. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Mar sin féin, is as an margadh a eascraíonn na difríochtaí móra praghsanna sin, den chuid is mó. Tugtar an méid sin faoi deara chomh maith i gcás ETS, scéim ina bhfuil méadaithe den chineál céanna tagtha ar phraghsanna. Ó Eanáir 2020 go Samhain 2021, mhéadaigh praghas na lamháltas astaíochtaí ó thart ar EUR 20 in aghaidh an tona go tuairim is EUR 75 in aghaidh an tona. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Léirítear san anailís a rinne an Coimisiún go n-eascraíonn an tionchar is mó ar an méadú ar phraghasanna fuinnimh as an méadú mór domhanda ar an éileamh ar ghás, agus nach bhfuil forbairt ETS ina cúis ach le cuid bheag den mhéadú praghsanna sin. Bhí tionchar ar an éileamh méadaithe ar ghás ag an téarnamh eacnamaíoch níos láidre, ag soláthairtí laghdaithe chuig an Aontas agus ag an moill ar chothabháil an bhonneagair de dheasca na paindéime. Ina theannta sin, tháinig méadú ar phraghsanna leictreachais mar gheall ar dhálaí aimsire séasúracha (báisteach agus gaoth laghdaithe le linn an tsamhraidh) a raibh táirgeadh foinsí in-athnuaite níos ísle san Eoraip mar thoradh orthu. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Déanann an Coimisiún cur síos ar mhéadaithe “sealadacha” ar phraghsanna fuinnimh agus cuireann sé anailís mhaith ar fáil a thacaíonn leis an bpointe sin. Tugann an Coimisiún dá aire freisin go bhfuil an treocht i gcás foinsí in-athnuaite fuinnimh go hiomlán difriúil leis an treocht a bhaineann le breoslaí iontaise, ós rud é go bhfuil na costais ag titim go leanúnach le blianta anuas. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Níl aon réiteach ann a oireann do chách. Tá éagsúlacht mhór idir praghsanna fuinnimh ar fud an Aontais. Is é is cúis leis sin, i measc nithe eile, go ndéanann na Ballstáit idirghabháil sna margaí ar bhealach difriúil sa lá atá inniu ann e.g. a mhéid a bhaineann le cánacha agus dleachtanna, díolúintí nó ualaí nach mbíonn tionchar acu ach ar thomhaltóirí áirithe go minic. I roinnt Ballstát, tá an chuid is mó de phraghsanna fuinnimh na dteaghlach bunaithe ar phraghsanna malartaithe leictreachais agus gáis nádúrtha (praghsanna comhlúthacha). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Tá an spleáchas mór ar allmhairí breoslaí iontaise ina bhagairt freisin do shlándáil an tsoláthair san Eoraip, mar is léir dúinn faoi láthair. I ngeall ar na leibhéil soláthair, rinneadh na saoráidí stórála gáis a fholmhú agus tá an stóráil gáis san Eoraip ag leibhéil nach raibh riamh chomh híseal. Ba cheart don Choimisiún Eorpach bearta a dhéanamh chun leas a bhaint as a sheasamh láidir caibidlíochta mar mhórcheannaitheoir a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leis don Rúis. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Barúlacha ginearálta

| 3.1. | Tá an tAontas Eorpach ag iarraidh spriocanna aeráide 2030 a bhaint amach, rud a fhágfaidh go mbeimid in ann an geilleagar a bheidh aeráidneodrach a bhaint amach faoi 2050. Maille leis na hinfheistíochtaí ollmhóra a éilítear leis an aistriú, ní mór an t-éiceachóras fuinnimh ina iomláine a oiriúnú. I bhfianaise na hiarrachta atá á déanamh chun deireadh a chur leis an úsáid a bhaintear as fuinneamh iontaise agus, i roinnt Ballstát, fuinneamh núicléach, tá laghdú ag teacht ar infhaighteacht foinsí eile agus neartaítear spleáchas ar an líon beag díobh sin atá fós ann. Fágann sé sin go bhfuil an córas fuinnimh Eorpach níos leochailí, go príomha ó thaobh luaineacht praghsanna de, agus tá freagairt thapa ag teastáil chun timpeallacht praghsanna fuinnimh atá cobhsaí agus intuartha a áirithiú. I ndáil leis an méid sin, is díol sásaimh do CESE an fhreagairt thapa ón gCoimisiún Eorpach don mhéadú ar phraghas an fhuinnimh agus aontaíonn sé le hábhar na Teachtaireachta agus leis an gcuid is mó de na hionstraimí atá beartaithe inti. Iarrann CESE ar na Ballstáit úsáid thapa a bhaint as na hionstraimí sin chun na héifeachtaí diúltacha a bhíonn ag ardú praghsanna ar na grúpaí is leochailí a mhaolú. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Tuigeann CESE go bhfuil na bearta láithreacha atá molta dírithe níos mó ar dheireadh a chur leis na hiarmhairtí diúltacha a bhíonn ann mar thoradh ar an margadh fuinnimh a fhorbairt, agus go dtugann na bearta meántéarmacha aghaidh ar réitigh a chur ar fáil. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Tacaíonn CESE leis an tacar de bhearta láithreacha agus cineál na mbeart sin, atá dírithe ar na grúpaí is leochailí. Is iad teaghlaigh fhuinneamhbhochta agus teaghlaigh íseal-ioncaim agus íseal-mheánioncaim is mó atá buailte ós rud é go gcaitheann siad sciartha i bhfad níos airde dá n-ioncam ar fhuinneamh. Mar sin féin, bíonn tionchar mór ag an méid sin freisin ar ghnólachtaí, eadhon FBManna agus tionscail dianfhuinnimh. Tá tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh le brath go míchothrom ar fud na n-earnálacha agus cuireann sé go mór leis an méadú ar bhoilsciú. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Is ceart a shonrú freisin nach raibh praghsanna mórdhíola gáis i bhfad níos airde in 2021 ná mar a bhí siad in 2008 nó 2012; margadh an-luaineach atá ann. Mar sin féin, is as an margadh a eascraíonn na difríochtaí móra praghsanna sin, den chuid is mó. Léirítear san anailís a rinne an Coimisiún go n-eascraíonn an tionchar is mó ar an méadú ar phraghasanna fuinnimh as an méadú mór domhanda ar an éileamh ar ghás. Bhí tionchar ag na gnéithe seo a leanas freisin: téarnamh eacnamaíoch níos láidre, soláthairtí laghdaithe chuig an Aontas, easpa infheistíochtaí mar gheall ar bhearta déine a cuireadh i bhfeidhm i ndiaidh ghéarchéim an mhargaidh airgeadais agus na géarchéime eacnamaíche, agus dálaí aimsire séasúracha (báisteach agus gaoth laghdaithe le linn an tsamhraidh) a raibh táirgeadh foinsí in-athnuaite níos ísle san Eoraip mar thoradh orthu. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Measann CESE gur cheart an tsochaí a spreagadh trí dhreasachtaí, agus trí thacaíocht airgeadais a chur ar fáil, go háirithe do theaghlaigh ar ioncam íseal agus do ghrúpaí leochaileacha eile, agus trí chomhairle neamhspleách a chur ar fáil maidir le haistriú ó bhreoslaí iontaise go foinsí in-athnuaite fuinnimh. Ní hé an costas infheistíochta tionscanta atá measartha ard an t-aon saintréith a bhíonn i gceist le foinsí in-athnuaite fuinnimh. Bíonn costais táirgthe ísle agus costais oibriúcháin ísle ag baint leo chomh maith. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Spreagadh tábhachtach i ndáil leis sin is ea deireadh a chur de réir a chéile le fóirdheontais fuinnimh iontaise. Idir 2015 agus 2019, tháinig méadú 4 % ar fhóirdheontais do bhreoslaí iontaise san Aontas agus tháinig laghdú suntasach orthu in 2020. Tháinig laghdú 10 % ar na fóirdheontais sin in earnáil an fhuinnimh agus laghdú 4 % orthu in earnáil na tionsclaíochta. Mar sin féin, tháinig méadú 25 % orthu in earnáil an iompair agus méadú 13 % ar líon na dteaghlach a bhaineann tairbhe as fóirdheontais ar thomhaltas ola téimh agus gáis (1). Tá ról tábhachtach ag fóirdheontais sa réimse sóisialta, toisc go gcinntíonn siad go dtarlaíonn an t-aistriú chuig geilleagar atá aeráidneodrach ar bhealach cóir. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Bhí CESE i gcónaí i bhfabhar na smaointe gur gá do phraghsanna fuinnimh an fhírinne a chur in iúl, rud a chiallaíonn gur cheart na seachtrachtaí uile a chumhdach faoi na praghsanna. Dá bhrí sin, tá sé réasúnach a bheith ag súil le go mbeidh dreasachtaí atá faoi thionchar an mhargaidh ann chun fuinneamh a shábháil agus chun an t-aistriú chuig foinsí in-athnuaite a éascú mar thoradh ar phraghsanna arda ar bhreoslaí iontaise. Ina theannta sin, má chuirtear deireadh le fóirdheontais ar fhuinneamh iontaise atá díobhálach don chomhshaol, cuirfear leis an méadú ar na praghsanna. Mar sin féin, ní mór anailís chúramach a dhéanamh ar an tionchar sóisialta agus eacnamaíoch a bhíonn ag praghsanna fuinnimh atá ag ardú. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Mar gheall ar riachtanais mhéadaithe i ndáil le leictriú, a nglactar leis go ginearálta mar phríomh-mhodh chun cuspóirí dícharbónaithe na hEorpa a bhaint amach, tá infheistíocht shuntasach de dhíth ar an Eoraip i bhfoinsí inbhuanaithe fuinnimh íseal-charbóin agus saor ó charbón. Ní mór dlús a chur leis an tacaíocht a chuirtear ar fáil don taighde agus don fhorbairt, e.g. maidir le réitigh stórála fuinnimh. Leagann CESE béim freisin ar an ngá atá ann tacú le táirgeadh fuinnimh trí na “comhphobail fuinnimh”, mar a thugtar orthu, ionas go n-úsáidfear fuinneamh san áit a dtáirgtear é, agus go n-áiritheofar cobhsaíocht na soláthairtí chuig limistéir áirithe. Mar thoradh ar chomhroinnt fuinnimh trí “chomhphobail fuinnimh” is féidir le baill, lena n-áirítear tomhaltóirí fuinnimh leochaileacha nó FBManna nach féidir leo infheistiú i bhfoinsí inathnuaite fuinnimh iad féin, tairbhe a bhaint as na buntáistí a bhaineann le costais foinsí inathnuaite fuinnimh atá ag laghdú. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Lena chois sin, dá laghdófaí spleáchas ard na hEorpa ar allmhairí, chuirfí leis an laghdú ar phraghsanna fuinnimh. Baineann roinnt tíortha lasmuigh den Aontas leas as an spleáchas sin chun críocha geopholaitiúla. Bíonn gnólachtaí agus tomhaltóirí Eorpacha thíos leis an méid sin. Dá bhrí sin, b’iomchuí gur leag an Coimisiún síos allmhairí acmhainní fuinnimh a laghdú mar sprioc straitéiseach blianta ó shin e.g. laistigh de chreat straitéiseach an Aontais Fuinnimh. Mar sin féin, ní leor spriocanna a fhógairt. Is beag rath atá bainte amach go dtí seo (féach TEN 724). Tá gá le gníomhaíochtaí nithiúla, gníomhaíochtaí nach ann dóibh. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Maidir le hiompróirí fuinnimh a bheidh ann amach anseo, amhail hidrigin, tá baol ann go dtiocfaidh méadú ar an spleáchas ar allmhairí. Áitíonn roinnt mhaith daoine ar son allmhairí hidrigine “saora” agus déanann siad neamhaird den bhaol a bheadh ann go gcuirfeadh na hallmhairí sin le leochaileacht na hEorpa i leith tíortha lasmuigh den Eoraip a bhfuil leasanna geopholaitiúla acu agus i leith na mí-ionramhála a d’fhéadfaidís a dhéanamh ar na praghsanna, agus go dtitfeadh na costais ar na tomhaltóirí dá bharr sin. Is eol don saol mór go bhfuil an fhadhb sin ann, ar fadhb í a tháinig chun cinn le linn chéad ghéarchéim na hola in 1973. Ó shin i leith, is beag an t-athrú a rinneadh sa treo ceart, in ainneoin na ngealltanas ar fad a tugadh i gcreat straitéiseach an Aontais Fuinnimh, mar shampla. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Measann CESE gur cheart an tsochaí a spreagadh trí dhreasachtaí, agus trí thacaíocht airgeadais a chur ar fáil, go háirithe do theaghlaigh ar ioncam íseal agus do ghrúpaí leochaileacha eile, agus trí chomhairle neamhspleách a chur ar fáil maidir le haistriú ó bhreoslaí iontaise go foinsí in-athnuaite fuinnimh. Ní hé an costas infheistíochta tionscanta atá measartha ard an t-aon saintréith a bhíonn i gceist le foinsí in-athnuaite fuinnimh. Bíonn costais táirgthe ísle agus costais oibriúcháin ísle ag baint leo chomh maith. Ar an drochuair, ní foinse chobhsaí iad roinnt foinsí in-athnuaite fuinnimh, rud a léiríonn go bhfuil gá le teicneolaíocht stórála agus, le linn idirthréimhse, le foinsí amhail gás agus foinsí ísealcharbóin nó saor ó charbón atá sábháilte agus inbhuanaithe, chun an soláthar fuinnimh a dhaingniú. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún Eorpach tús a chur le feachtas chun míniú níos fearr a thabhairt ar na tairbhí a bhaineann le fuinneamh glan. Ba cheart do CESE rannchuidiú le feachtas den sórt sin agus a shaineolas a chur ar fáil. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Tá dhá bhealach ar féidir le tomhaltóirí deiridh a mbille fuinnimh a laghdú: a) trí fhuinnimh a shábháil agus b) trí úsáid a bhaint as fuinneamh in-athnuaite áitiúil. Is é an fhadhb atá ann go bhfuil gá le hinfheistíochtaí tosaigh don dá cheann acu sin (e.g. insliú teirmeach, feistí nua níos eacnamaíche, córais fhótavoltacha gréine etc.). De ghnáth, ní féidir leis na daoine is mó atá thíos le praghsanna arda fuinnimh íoc as na hinfheistíochtaí sin. D’fhéadfadh conarthaí arna rialú ag an stát réiteach a chur ar fáil: dhéanfadh an stát na hinfheistíochtaí sin a mhaoiniú roimh ré agus dhéanfadh tomhaltóirí úis agus aisíocaíochta a shocrú a bhuí le cuid dá gcoigiltí ar a mbillí leictreachais agus téimh. D’fhéadfadh na tomhaltóirí sin an chuid eile de na coigiltí a choinneáil. Tá éirithe go maith ag an tsamhail sin i dtíortha i mbéal forbartha. D’fhéadfaí í a aistriú go héasca chuig an Eoraip. Tá sé tábhachtach cloí le híoschaighdeáin dhlí na dtomhaltóirí, amhail cuntasaíocht thrédhearcach agus roghanna maidir le foirceannadh. Rogha eile is ea deontais infheistíochta dírí. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ní mór an tacaíocht a thugtar dóibh siúd atá i ngátar a bheith “spriocdhírithe” seachas “aonfhoirmeach”. Ní mór an ghné shóisialta a léiriú leis an tacaíocht sin agus níor cheart di bac a chur ar an aistriú glas a chur i gcrích. D’fhéadfaí breithniú a dhéanamh ar dheontas a bhfuil teorainn ama leis (e.g. don chéad 300 kWh leictreachais in aghaidh an duine agus an teaghlaigh) laistigh de theorainn ioncaim atá le sainiú. Bheadh sé ríthábhachtach fóirdheontas a chur ar fáil do ghrúpaí leochaileacha, ar choinníoll nach bhfuil réiteach malartach inacmhainne ar théamh ná ar iompar ar fáil. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Iarrann CESE ar na Ballstáit deireadh a chur le bacainní teicniúla ar úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, amhail próisis fhada maidir le cead pleanála chun tuirbíní gaoithe a shuiteáil. Iarrann CESE ar na Ballstáit freisin machnamh a dhéanamh, a mhéid is féidir, ar úsáid 5G san aistriú glas chun tomhaltas agus coigilteas fuinnimh a bharrfheabhsú. I ndáil leis an méid sin, is díol sásaimh do CESE go bhfuil sé ar intinn ag an gCoimisiún aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin in 2022. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Iarrann CESE go mbeadh níos mó neamhspleáchais ann ó thaobh foinsí fuinnimh de, mar go bhfuil tionchar ag an spleáchas ard ar allmhairí ar phraghsanna fuinnimh. Tá sé mar sprioc straitéiseach ag an gCoimisiún Eorpach allmhairí acmhainní fuinnimh a laghdú. Tá gá le gníomhaíochtaí nithiúla, agus ní mór spleáchas ar allmhairí a sheachaint d’iompróirí fuinnimh amach anseo, amhail hidrigin. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Ní hamháin go dtacaíonn CESE leis na bearta éigeandála chun iarmhairtí tromchúiseacha sóisialta a sheachaint, ach tá sé go mór i bhfabhar meastóireachtaí margaidh, ina ndéantar iompar na ngníomhaithe i margadh an fhuinnimh a thástáil. Ag an am céanna, tugann CESE aird ar chomhluachanna an Aontais maidir le seirbhísí lena ngabhann leas eacnamaíoch ginearálta de réir bhrí Airteagal 14 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), mar a leagtar amach i bPrótacal Uimh. 26 maidir le seirbhísí leasa ghinearálta atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach (CAE). D’fhéadfadh sé sin feabhas a chur ar an margadh agus ar a éifeachtúlacht a neartú, agus deireadh a chur le teipeanna margaidh. Is gá go ndéanfaidh na húdaráis an margadh a rialú ar bhealach níos éifeachtaí. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Iarrann CESE ar an gCoimisiún Eorpach faireachán buan a dhéanamh ar staid urghnách an mhargaidh fuinnimh, meastóireacht a dhéanamh ar na torthaí ar bhonn laethúil agus déine na mbeart arna glacadh a choigeartú de réir mar a thagann athrú ar an staid. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Cé go bhfuil sé curtha in iúl go minic ag CESE go bhfuil gá le ETS láidir chun seachtrachtaí diúltacha a phraghsáil, ní mór a mheas go mbíonn fiontair a dteastaíonn lamháltais uathu, in iomaíocht le hinstitiúidí airgeadais agus idirghabhálaithe, ós rud é go n-astaíonn siad CO2 sa phróiseas táirgthe. Is ionstraim í trádáil astaíochtaí a úsáidtear chun seachtrachtaí a phraghsáil, amhail dochar don aeráid, ach níor cheart é a bheith ina mhargadh le haghaidh amhantraíocht airgeadais. Ba cheart don Choimisiún Eorpach anailís a dhéanamh ar na roghanna atá ag an Aontas Eorpach chun struchtúir mhargaidh a cheapadh a chuirfidh cosc ar fhorbairtí den sórt sin atá thar a bheith díobhálach do thomhaltóirí, do chuideachtaí soláthair agus d’infheisteoirí. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Leagann CESE béim ar an ról tábhachtach atá ag soláthraithe fuinnimh mar phríomhghníomhaithe maidir le seirbhísí leasa ghinearálta a chur ar fáil agus cuireann sé in iúl go bhfuil níos lú ionstraimí polaitiúla ag na Ballstáit chun dul i ngleic le costais fuinnimh atá ag ardú i ngeall ar an athrú atá tagtha ar eagar an mhargaidh fuinnimh le 20 bliain anuas. Is cosúil go bhfuil easnaimh in eagar an mhargaidh fuinnimh faoi láthair maidir le freagairt do luaineacht praghsanna agus maidir le tairbhí a chur ar fáil do tháirgeoirí beaga fuinnimh inathnuaite agus do gach tomhaltóir. Dá bhrí sin, iarrann CESE ar an gCoimisiún Eorpach togra a chur i dtoll a chéile lena dtabharfar freagairt éifeachtach ar na heasnaimh sin agus a bheidh ar aon dul leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Cuireann CESE i bhfios go láidir go bhfuil sé tábhachtach na bearta meántéarmacha a chur chun feidhme lena dtacaítear le hathléimneacht agus inbhuanaitheacht mhargadh fuinnimh an Aontais agus lena tháirgí a chur ar fáil ar phraghsanna inacmhainne. Tá sé ríthábhachtach méid na n-infheistíochtaí i bhfoinsí in-athnuaite a mhéadú (toisc nach mbeidh roinnt mhaith de na hacmhainní traidisiúnta atá ann faoi láthair ar fáil a thuilleadh go luath), agus dá bhrí sin, tacú le taobh an tsoláthair den mhargadh. Mar sin féin, tá sé chomh tábhachtach céanna nascacht agus slándáil na seachadtaí fuinnimh a fhorbairt ar fud an Aontais, agus infheistíochtaí poiblí i mbonneagar na heangaí a chur chun cinn. Mura ndéantar an méid sin, ní éireoidh le smaoineamh an Choimisiúin gurb é foinsí nua in-athnuaite a shuiteáil an réiteach is fearr chun cobhsaíocht agus inbhuanaitheacht praghsanna a áirithiú. |
| --- | --- |

3.20.

4.   Barúlacha sonracha

| 4.1. | Tá CESE lánchinnte gur cheart rialacha rialála nua níos beaichte agus níos déine a ghlacadh le haghaidh cuideachtaí soláthair fuinnimh a thairgeann tráchtearraí do thomhaltóirí deiridh. Tá CESE den tuairim nach bhfuil cuid de na cuideachtaí soláthair sin ag gníomhú go hinniúil. Is é sin le rá, ba cheart do sholáthróirí a bheith in ann luaineachtaí praghsanna sa mhargadh a sheasamh agus nach mbeadh orthu conarthaí le tomhaltóirí a fhoirceannadh láithreach. Mar shampla, ní mór go mbeadh cúlchiste caipitil leordhóthanach acu nó go gcomhlíonann siad coinníollacha áirithe. Measann CESE gur cheart mionanailís rialta ar chuntasacht oibreoirí margaidh a bheith mar chuid de ról na rialálaithe náisiúnta. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ní mór do rialálaithe náisiúnta ról gníomhach a imirt chun aghaidh a thabhairt ar ábhair imní uile na dtomhaltóirí, agus tomhaltóirí a chur ar an eolas go réamhghníomhach maidir lena gcearta i ndáil leis an tréimhse praghsanna arda atá ann faoi láthair. Áirítear leis sin faisnéis a sholáthar maidir le hathruithe ar sholáthraithe agus roghanna maidir le cealú nó tairseacha comparáide neamhspleácha inar féidir taraifí éagsúla agus na coinníollacha a ghabhann leo a chur i gcomparáid, agus tacaíocht a chur ar fáil a mhéid a bhaineann le díospóidí agus nósanna imeachta eadrána a chur chun feidhme. Mar an gcéanna, agus taraifí á socrú, ní mór soláthróirí a spreagadh chun a áirithiú go mbeidh taraifí cobhsaí fós ar fáil do thomhaltóirí agus ní hamháin taraifí “comhlúthacha” mar a thugtar orthu, lena léirítear forbairtí ar na malartuithe. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Molann CESE beartas cosanta tomhaltóirí níos réamhghníomhaí lena ndírítear ar eolas a chur ar fáil do thomhaltóirí agus ar ullmhacht níos fearr na gcuideachtaí soláthair i gcomhair géarchéimeanna, lena n-áirítear oibleagáid fálú in aghaidh an ardaithe achrannaigh ar na praghsanna sa mhargaidh mórdhíola. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Teastaíonn cosaint níos fearr ó thomhaltóirí, chomh maith le coinníollacha conarthacha trédhearcacha, rialú éifeachtach praghsanna, comhairle neamhspleách agus féidearthachtaí simplí maidir le forfheidhmiú an dlí, go háirithe i réimse an tsoláthair téimh agus fuaraithe. Tá gá le teorannú soiléir idir conarthaí a bhaineann le coigilteas fuinnimh agus conarthaí a bhaineann le saoráidí. Ba cheart é a ráthú go dlíthiúil nár cheart do thionóntaí ach “fíorchostais” oibriúcháin amháin a íoc as an soláthar fuinnimh. Maidir le teas a ghiniúint i bhfoirgneamh, is éard atá i gceist le “fíorchostais” sa chás sin ná na costais a bhaineann leis an bhfoinse fuinnimh a úsáidtear, agus costais réasúnta do chothabháil agus do thacaíocht an chórais téimh. Ba cheart do na daoine a thugann na comhaontuithe bunúsacha sin i gcrích, e.g. forbróirí réadmhaoine agus tiarnaí talún, na rioscaí conarthacha agus airgeadais a eascraíonn as comhaontuithe conarthacha a iompar. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Is mór ag CESE an tacaíocht airgeadais dhíreach, chomh maith leis na hionstraimí bunaithe ar cháin, i.e. na bearta is éifeachtaí atá ar fáil láithreach chun cabhrú le heintitis leochaileacha. Ag an am céanna, tacaíonn sé le go gcuirfeadh na Ballstáit réitigh shonracha i bhfeidhm mar fhreagairt ar na dálaí iarbhír i dtíortha aonair e.g. dícheangal an tsoláthair fuinnimh a chosc le linn na séasúr fuar, pleananna tráthchoda fadtéarmacha agus ionstraimí éagsúla maidir leis an mbeartas cánach a úsáid. Ní mór do na Ballstáit ionstraimí agus cláir shonracha a chur chun feidhme freisin lena gcuidítear go háirithe le teaghlaigh ar ioncam íseal bearta éifeachtúlachta fuinnimh a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Maidir le cánachas, molann an Coimisiún ina bhosca uirlisí go laghdófaí cánacha a bhaineann le fuinneamh go dtí na rátaí íosta cánach a leagtar síos sna treoracha (an Treoir maidir le Cánachas Fuinnimh, an Treoir maidir le CBL). D’fhonn rochtain ar fhuinneamh glas, go háirithe leictreachas in-athnuaite, a chur chun cinn, tá gá le ráta cánach lena ndéantar idirdhealú idir na tionchair a bhíonn ag foinsí fuinnimh ar an gcomhshaol, mar a mhol an Coimisiún sa leasú ar an Treoir maidir le Cánachas Fuinnimh (COM 2021 (563)). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | D’fhonn tacú le teaghlaigh atá bocht ó thaobh fuinnimh de, léiríonn CESE ról tábhachtach na n-údarás nó na ngníomhaithe áitiúla agus réigiúnacha maidir le tacaíocht a chur ar fáil dóibh. Go minic, is iad na stáit chónaidhme (na réigiúin) agus na bardais atá freagrach as sraitheanna sonracha de bhearta, mar shampla san Ostair, chun inacmhainneacht airgeadais an téimh agus uisce te a áirithiú. Ba cheart na seirbhísí tacaíochta sin a liostú sna pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide d’fhonn inchomparáideacht a chumasú idir na Ballstáit agus, bunaithe ar an méid sin, foghlaim fhrithpháirteach. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Is réamhriachtanas lárnach í rochtain ar fhuinneamh inacmhainne le haghaidh rannpháirtíocht shóisialta agus le haghaidh dálaí maireachtála díniteacha, ós rud é go bhfuil sé indéanta, a bhuí leis an bhfuinneamh, solas agus teas a sholáthar agus soghluaiseacht agus cumarsáid a áirithiú. Níl sé éasca ar dhaoine a bhfuil tionchar ag an mbochtaineacht fuinnimh orthu leas a bhaint as an gcineál soláthair sin gan a bheith buartha faoi, agus is é sin an fáth a bhfuil siad srianta go mór ina saol laethúil. Ní mór dul i ngleic go daingean leis sin agus ní mór an bhochtaineacht fuinnimh a chomhrac go hinbhuanaithe. |
| --- | --- |

4.8.

An Bhruiséil, 24 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 950 final.

1

---

IARSCRÍBHINN

I rith na díospóireachta, diúltaíodh don leasú seo a leanas, a fuair aon cheathrú ar a laghad de na vótaí a caitheadh:

Pointe 3.12

Le leasú mar seo a leanas:

| Tuairim ó rannóg | Leasú |
| --- | --- |
| Tá dhá bhealach ar féidir le tomhaltóirí deiridh a mbille fuinnimh a laghdú: a) trí fhuinnimh a shábháil agus b) trí úsáid a bhaint as fuinneamh in-athnuaite áitiúil. Is é an fhadhb atá ann go bhfuil gá le hinfheistíochtaí tosaigh don dá cheann acu sin (e.g. insliú teirmeach, feistí nua níos eacnamaíche, córais fhótavoltacha gréine etc.). De ghnáth, ní féidir leis na daoine is mó atá thíos le praghsanna arda fuinnimh íoc as na hinfheistíochtaí sin.
  D’fhéadfadh conarthaí arna rialú ag an stát réiteach a chur ar fáil: dhéanfadh an stát na hinfheistíochtaí sin a mhaoiniú roimh ré agus dhéanfadh tomhaltóirí úis agus aisíocaíochta a shocrú a bhuí le cuid dá gcoigiltí ar a mbillí leictreachais agus téimh. D’fhéadfadh na tomhaltóirí sin an chuid eile de na coigiltí a choinneáil. Tá éirithe go maith ag an tsamhail sin i dtíortha i mbéal forbartha. D’fhéadfaí í a aistriú go héasca chuig an Eoraip. Tá sé tábhachtach cloí le híoschaighdeáin dhlí na dtomhaltóirí, amhail cuntasaíocht thrédhearcach agus roghanna maidir le foirceannadh. Rogha eile is ea deontais infheistíochta dírí. | Tá dhá bhealach ar féidir le tomhaltóirí deiridh a mbille fuinnimh a laghdú: a) trí fhuinnimh a shábháil agus b) trí úsáid a bhaint as fuinneamh in-athnuaite áitiúil. Is é an fhadhb atá ann go bhfuil gá le hinfheistíochtaí tosaigh don dá cheann acu sin (e.g. insliú teirmeach, feistí nua níos eacnamaíche, córais fhótavoltacha gréine etc.). De ghnáth, ní féidir leis na daoine is mó atá thíos le praghsanna arda fuinnimh íoc as na hinfheistíochtaí sin. |

Tuairim ó rannóg

Leasú

Tá dhá bhealach ar féidir le tomhaltóirí deiridh a mbille fuinnimh a laghdú: a) trí fhuinnimh a shábháil agus b) trí úsáid a bhaint as fuinneamh in-athnuaite áitiúil. Is é an fhadhb atá ann go bhfuil gá le hinfheistíochtaí tosaigh don dá cheann acu sin (e.g. insliú teirmeach, feistí nua níos eacnamaíche, córais fhótavoltacha gréine etc.). De ghnáth, ní féidir leis na daoine is mó atá thíos le praghsanna arda fuinnimh íoc as na hinfheistíochtaí sin.
  D’fhéadfadh conarthaí arna rialú ag an stát réiteach a chur ar fáil: dhéanfadh an stát na hinfheistíochtaí sin a mhaoiniú roimh ré agus dhéanfadh tomhaltóirí úis agus aisíocaíochta a shocrú a bhuí le cuid dá gcoigiltí ar a mbillí leictreachais agus téimh. D’fhéadfadh na tomhaltóirí sin an chuid eile de na coigiltí a choinneáil. Tá éirithe go maith ag an tsamhail sin i dtíortha i mbéal forbartha. D’fhéadfaí í a aistriú go héasca chuig an Eoraip. Tá sé tábhachtach cloí le híoschaighdeáin dhlí na dtomhaltóirí, amhail cuntasaíocht thrédhearcach agus roghanna maidir le foirceannadh. Rogha eile is ea deontais infheistíochta dírí.

Tá dhá bhealach ar féidir le tomhaltóirí deiridh a mbille fuinnimh a laghdú: a) trí fhuinnimh a shábháil agus b) trí úsáid a bhaint as fuinneamh in-athnuaite áitiúil. Is é an fhadhb atá ann go bhfuil gá le hinfheistíochtaí tosaigh don dá cheann acu sin (e.g. insliú teirmeach, feistí nua níos eacnamaíche, córais fhótavoltacha gréine etc.). De ghnáth, ní féidir leis na daoine is mó atá thíos le praghsanna arda fuinnimh íoc as na hinfheistíochtaí sin.

Cúis

Ba cheart an chuid seo den téacs a scriosadh ós rud é go bhfuil sé dothuigthe agus go bhfuil an réiteach atá beartaithe doiléir. Níl sé ceart a mholadh réitigh a aistriú ó thíortha i mbéal forbartha chuig an Eoraip gan fíorú críochnúil a dhéanamh.

Toradh na vótála ar an leasú:

| Ar son: | 44 |
| --- | --- |
| In aghaidh: | 120 |
| Staonadh: | 51 |

Ar son:

44

In aghaidh:

120

Staonadh:

51

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/88 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/88

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le tráchtearraí agus táirgí áirithe atá bainteach leis an dífhoraoisiú agus leis an díghrádú foraoise a chur ar fáil ar mhargadh an Aontais agus a onnmhairiú ón Aontas mar aon leis sin agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 995/2010

[COM(2021) 706 final – 2021/0366(COD)]

(2022/C 275/14)

| Rapóirtéir: | Arnold PUECH D’ALISSAC |
| --- | --- |
| Comhrapóirtéir: | Florian MARIN |

Rapóirtéir:

Arnold PUECH D’ALISSAC

Comhrapóirtéir:

Florian MARIN

| Comhairliúchán | Parlaimint na hEorpa, 17.1.2022
  An Chomhairle Eorpach, 17.1.2022 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 192(1) agus Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol |
| Dáta a glactha sa rannóg | 9.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 225/3/2 |

Comhairliúchán

Parlaimint na hEorpa, 17.1.2022

An Chomhairle Eorpach, 17.1.2022

Bunús dlí

Airteagal 192(1) agus Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol

Dáta a glactha sa rannóg

9.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

225/3/2

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Is díol sásaimh do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa an togra ón gCoimisiún le haghaidh rialacháin. Is tráthúil an tionscnamh reachtach an-ábhartha seo ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Cé go dtuigeann CESE go bhfuil an Coimisiún ag féachaint le cothromaíocht a bhaint amach idir éascaíocht an chur chun feidhme agus a éifeachtúla atá sé, measann sé gur cheart raon feidhme an rialacháin a leathnú:






  — | Níor cheart an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise, agus iad sin amháin, a chumhdach leis an rialachán. Ba cheart toirmeasc a chur freisin ar tháirgí agus tráchtearraí a bhfuil a dtáirgeadh ina gcúis le scriosadh éiceachóras caomhnaithe ardluach eile, amhail sabhánaí, bogaigh, tailte portaigh, mangróibh nó criosanna maolánacha bruachánacha, ionas nach féidir iad a chur ar an margadh Eorpach. |
| --- | --- | --- |

1.2.

—

Níor cheart an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise, agus iad sin amháin, a chumhdach leis an rialachán. Ba cheart toirmeasc a chur freisin ar tháirgí agus tráchtearraí a bhfuil a dtáirgeadh ina gcúis le scriosadh éiceachóras caomhnaithe ardluach eile, amhail sabhánaí, bogaigh, tailte portaigh, mangróibh nó criosanna maolánacha bruachánacha, ionas nach féidir iad a chur ar an margadh Eorpach.

| — | Ba cheart tráchtearraí tábhachtacha a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo amhail arbhar Indiach, siúcra agus rubar a áireamh i raon feidhme an rialacháin a luaithe a thiocfaidh sé i bhfeidhm. Thairis sin, ba cheart cur le liosta na dtáirgí díorthaithe agus ba cheart a chumhdach leis an rialachán táirgí ó ainmhithe a chothaítear le tráchtearraí a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo chun sceitheadh agus iomaíocht éagórach a sheachaint. |
| --- | --- |

—

Ba cheart tráchtearraí tábhachtacha a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo amhail arbhar Indiach, siúcra agus rubar a áireamh i raon feidhme an rialacháin a luaithe a thiocfaidh sé i bhfeidhm. Thairis sin, ba cheart cur le liosta na dtáirgí díorthaithe agus ba cheart a chumhdach leis an rialachán táirgí ó ainmhithe a chothaítear le tráchtearraí a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo chun sceitheadh agus iomaíocht éagórach a sheachaint.

| — | Trí bhíthin an rialacháin, ní mór aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna sóisialta agus comhshaoil an-tábhachtacha eile a bhaineann le táirgeadh na dtáirgí a chumhdaítear leis, de bhreis ar shaincheisteanna maidir leis an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise. Tá tábhacht níos mó fós leis sin i dtaca le saincheisteanna a bhaineann le cearta an duine, cóir chothrom d’oibrithe agus saincheisteanna a bhaineann le cearta oibrithe. Ní leor a éileamh, mar a dhéantar sa togra, go n-urramófaí an reachtaíocht sa tír táirgíochta amháin. Mar an gcéanna, ní leor an méid sin chun an dífhoraoisiú a sheachaint. |
| --- | --- |

—

Trí bhíthin an rialacháin, ní mór aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna sóisialta agus comhshaoil an-tábhachtacha eile a bhaineann le táirgeadh na dtáirgí a chumhdaítear leis, de bhreis ar shaincheisteanna maidir leis an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise. Tá tábhacht níos mó fós leis sin i dtaca le saincheisteanna a bhaineann le cearta an duine, cóir chothrom d’oibrithe agus saincheisteanna a bhaineann le cearta oibrithe. Ní leor a éileamh, mar a dhéantar sa togra, go n-urramófaí an reachtaíocht sa tír táirgíochta amháin. Mar an gcéanna, ní leor an méid sin chun an dífhoraoisiú a sheachaint.

| 1.3. | Braitheann éifeachtúlacht agus éifeachtacht na reachtaíochta atá beartaithe ar an tosaíocht a thugtar di sna Ballstáit agus ar chumas oibríochtúil na n-údarás inniúil i ngach Ballstát. Ní mór a áirithiú mar ardthosaíocht go ndéanfaidh na Ballstáit uile rialú éifeachtúil agus éifeachtach, go dtiomnófar na cistí is gá don tionscnamh agus go mbeidh córais i bhfeidhm sna Ballstáit uile sula dtiocfaidh an rialachán i bhfeidhm. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | I gcás cuid mhór tráchtearraí, ní hí an Eoraip an ceannaitheoir is mó, ná baol air. Dá nglacfadh sí bearta a bheadh dírithe ar thaobh an éilimh maidir leis na tráchtearraí sin, d’fhéadfaí an éifeacht ar an dífhoraoisiú a theorannú. Ba cheart tús áite a thabhairt don chomhar polaitiúil le mórthíortha allmhairithe eile agus don chomhordú leo maidir le tionscnaimh atá dírithe ar thaobh an éilimh. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ní haon dóithín é do na tíortha agus na réigiúin táirgíochta, go háirithe d’fheirmeoirí agus d’fheirmeoirí beaga, freastal ar éilimh Eorpacha maidir le doiciméid a chur ar fáil. Measann CESE nár cheart costas an rialacháin atá beartaithe a aistriú chuig feirmeoirí beaga nach bhfuil pá cuibhiúil maireachtála á thuilleadh acu.
  Ní mór don Eoraip dul i dteagmháil le tíortha táirgíochta agus cúnamh agus comhar a chur ar fáil maidir le cur chun feidhme na mbeart is gá chun ceanglais Eorpacha a chomhlíonadh. Ba cheart don Choimisiún aitheantas a thabhairt don ról a d’fhéadfadh a bheith ag feirmeoirí beaga, lena n-áirítear mná mar ghníomhairí don athrú, agus ba cheart dó rannpháirtíocht éifeachtach, shaor, fhóinteach agus eolasach na bhfeirmeoirí beaga a áirithiú. Ba cheart dóthain ama a thabhairt do tháirgeoirí i dtíortha bochta i dtreo gur féidir leo iad féin a chur in oiriúint don mhéid sin.
  Ní mór measúnú ex ante a dhéanamh ar ról an deimhnithe agus ar thionchar an rialacháin atá beartaithe ar fheirmeoirí, lena n-áirítear feirmeoirí beaga agus pobail áitiúla, agus conclúidí na measúnuithe sin a chomhtháthú sa rialachán sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm. |
| --- | --- |

1.5.

Ní mór don Eoraip dul i dteagmháil le tíortha táirgíochta agus cúnamh agus comhar a chur ar fáil maidir le cur chun feidhme na mbeart is gá chun ceanglais Eorpacha a chomhlíonadh. Ba cheart don Choimisiún aitheantas a thabhairt don ról a d’fhéadfadh a bheith ag feirmeoirí beaga, lena n-áirítear mná mar ghníomhairí don athrú, agus ba cheart dó rannpháirtíocht éifeachtach, shaor, fhóinteach agus eolasach na bhfeirmeoirí beaga a áirithiú. Ba cheart dóthain ama a thabhairt do tháirgeoirí i dtíortha bochta i dtreo gur féidir leo iad féin a chur in oiriúint don mhéid sin.

Ní mór measúnú ex ante a dhéanamh ar ról an deimhnithe agus ar thionchar an rialacháin atá beartaithe ar fheirmeoirí, lena n-áirítear feirmeoirí beaga agus pobail áitiúla, agus conclúidí na measúnuithe sin a chomhtháthú sa rialachán sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm.

| 1.6. | Ba cheart pionóis athchomhairleacha a bheith ann. San am céanna, níor cheart seachaint riosca a bheith mar thoradh ar phionóis ná ar neamhfhulaingt. Má sheachnaíonn ceannaitheoirí ar mhargadh na hEorpa limistéir ina bhfuil riosca dífhoraoisithe neamhdhiomaibhseach, is baolach go bhfágfaí feirmeoirí agus feirmeoirí beaga i limistéir iargúlta ar lár. Ina theannta sin, tá an baol ann go gcaillfidh an Eoraip a deis chun cabhrú leis an gclaochlú chuig patrúin táirgthe níos inbhuanaithe sna réimsí is mó ina bhfuil an claochlú sin de dhíth. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Tá ganntanas struchtúrach próitéine san Eoraip atá á chumhdach faoi láthair le beatha ar mhórán próitéine allmhairithe agus allmhairítear cuid de ó réigiúin atá i mbaol an dífhoraoisithe.
  Ní mór don Eoraip a áirithiú go mbeidh leordhóthain próitéin plandaí aici. Ba cheart don Aontas Eorpach straitéis thiomnaithe a cheapadh atá nasctha le Fís Eorpach agus le ciste nuálaíochta an Aontais d’fhonn foinsí nua próitéine indíolta a fhorbairt agus a dtáirgeadh a mhéadú. D’fhéadfaí a áireamh leis sin bithscagadh féar ilbhliantúil atá neamhdhíobhálach don chomhshaol agus táirgeadh próitéiní ar mórscála trí mhiocralgaí a chothaítear le meatáin. |
| --- | --- |

1.7.

Ní mór don Eoraip a áirithiú go mbeidh leordhóthain próitéin plandaí aici. Ba cheart don Aontas Eorpach straitéis thiomnaithe a cheapadh atá nasctha le Fís Eorpach agus le ciste nuálaíochta an Aontais d’fhonn foinsí nua próitéine indíolta a fhorbairt agus a dtáirgeadh a mhéadú. D’fhéadfaí a áireamh leis sin bithscagadh féar ilbhliantúil atá neamhdhíobhálach don chomhshaol agus táirgeadh próitéiní ar mórscála trí mhiocralgaí a chothaítear le meatáin.

| 1.8. | Níor cheart díolúintí FBManna agus dícheall cuí simplithe faoin gcóras tagarmharcála tíre a fhágáil go mbeadh lúba ar lár sa chóras a d’fhéadfadh an bonn a bhaint d’éifeachtacht an rialacháin. San am céanna, níor cheart ualaí riaracháin agus costais nach bhfuil gá leo a bheith ann de dheasca an rialacháin. Ba cheart don Choimisiún breithniú cáiréiseach a dhéanamh ar an bhfuil forálacha geologánaithe maidir le dáileachtaí aonair i dtíortha ísealriosca agus ceanglais áirithe maidir le doiciméadacht chomhréireach nó riachtanach. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Measann CESE gur cheart ról follasach a bheith ag na comhpháirtithe sóisialta agus ag an tsochaí shibhialta maidir le faireachán a dhéanamh ar an éifeachtacht a bhaineann leis an dífhoraoisiú a laghdú. Ba cheart Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus Coiste Eorpach na Réigiún a bheith ina gcomhaltaí d’ardán ilgheallsealbhóra an Choimisiúin Eorpaigh. Ba cheart ról lárnach a bheith ag an ardán maidir le maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme na reachtaíochta. Ba cheart tacaíocht a thabhairt do gheallsealbhóirí an ardáin agus úinéireacht na sonraí a chur san áireamh agus sonraí satailíte á n-úsáid. Ní mór do na Ballstáit cur chuige coiteann a ghlacadh chun sláinte agus staid na bhforaoisí a chinneadh. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ní mór an rialachán a bheith i gcomhréir leis na comhaontuithe atá ag an Aontas lena chuid comhpháirtithe trádála. Ós allmhaireoir mór é agus ós é an t-onnmhaireoir is mó ar domhan é, tá spéis mhór ag an Aontas i gcóras trádála idirnáisiúnta dea-fheidhmiúil, cothrom agus inbhuanaithe a choinneáil. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Cúlra

| 2.1. | D’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach an 17 Samhain 2021 Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le tráchtearraí agus táirgí áirithe atá bainteach leis an dífhoraoisiú agus leis an díghrádú foraoise a chur ar fáil ar mhargadh an Aontais agus a onnmhairiú ón Aontas mar aon leis sin agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 995/2010. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Luaitear an tionscnamh sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le dlús a chur le gníomhaíocht an Aontais chun foraoisí an domhain a chosaint agus a athbhunú, a foilsíodh i mí Iúil 2019. Tá an togra mar chuid den Chomhaontú Glas don Eoraip, de Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh agus den straitéis “ón bhFeirm go dtí an Forc”. Léirítear sa togra freisin roinnt gnéithe tábhachtacha den rún ó Pharlaimint na hEorpa an 22 Deireadh Fómhair 2020 le moltaí don Choimisiún i dtaobh creat dlíthiúil de chuid an Aontais maidir leis an dífhoraoisiú domhanda atá faoi thionchar AE a stopadh agus a fhreaschur. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Is é is cuspóir don rialachán srian a chur leis an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise a spreagtar le tomhaltas agus le táirgeacht an Aontais. Táthar ag súil leis, dá réir sin, go laghdófar astaíochtaí GCT agus cailliúint dhomhanda na bithéagsúlachta. Is é is aidhm don tionscnamh íoslaghdú a dhéanamh ar thomhaltas táirgí a thagann ó shlabhraí soláthair a bhfuil baint acu leis an dífhoraoisiú nó leis an díghrádú foraoise tar éis an 31 Nollaig 2020 – agus méadú a dhéanamh ar éileamh an Aontais ar thráchtearraí agus ar tháirgí atá dlíthiúil agus “gan dífhoraoisiú” agus trádáil iontu sin a mhéadú freisin. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Leagtar amach sa rialachán atá beartaithe sainmhínithe ar na nithe seo a leanas: “foraois”, “dífhoraoisiú”, “foraois phlandála” agus “plandálacha talmhaíochta”; tá na sainmhínithe sin bunaithe ar shainmhínithe FAO ar na téarmaí sin, ach le roinnt athruithe tábhachtacha orthu. Is mór an difríocht idir an sainmhíniú a thugtar sa togra ar “díghrádú foraoise” agus sainmhíniú FAO air. Ní fhéadfar tráchtearraí agus táirgí ábhartha a chur ar mhargadh an Aontais nó a chur ar fáil ar mhargadh an Aontais, nó a onnmhairiú ó mhargadh an Aontais ach amháin má chomhlíontar na coinníollacha seo a leanas:






  — | tá siad gan dífhoraoisiú; |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

tá siad gan dífhoraoisiú;

| — | táirgeadh iad i gcomhréir le reachtaíocht ábhartha na tíre táirgthe; agus |
| --- | --- |

—

táirgeadh iad i gcomhréir le reachtaíocht ábhartha na tíre táirgthe; agus

| — | cumhdaítear iad le ráiteas maidir le dícheall cuí. |
| --- | --- |

—

cumhdaítear iad le ráiteas maidir le dícheall cuí.

| 2.5. | Liostaítear na tráchtearraí agus na táirgí “ábhartha” (i.e. raon feidhme an rialacháin) in Airteagal 1: eallach, cócó, caife, ola pailme, soighe agus adhmad. Ina theannta sin, liostaítear in Iarscríbhinn 1 “táirgí ábhartha” áirithe ina bhfuil tráchtearraí ábhartha, a cothaíodh leo sin nó a rinneadh agus úsáid á baint astu, le tagairt do chód HS an táirge.
  Cinneadh raon feidhme an rialacháin trí mheasúnú a dhéanamh ar na paraiméadair trínar féidir an méid a chuireann an tAontas leis an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise faoi thionchar tráchtearraí agus táirgí a laghdú ar an mbealach is éifeachtaí is féidir agus ar chumas an Choimisiúin (nó a laghad cumais) imscrúdú a dhéanamh ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag cur i bhfeidhm an rialacháin maidir le gach táirge díorthaithe.
  Déanfar raon feidhme na dtáirgí díorthaithe a liostaítear in Iarscríbhinn I a athbhreithniú tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis theacht i bhfeidhm an rialacháin. Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh chun “táirgí ábhartha” breise a áireamh ar an liosta táirgí sin. |
| --- | --- |

2.5.

Cinneadh raon feidhme an rialacháin trí mheasúnú a dhéanamh ar na paraiméadair trínar féidir an méid a chuireann an tAontas leis an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise faoi thionchar tráchtearraí agus táirgí a laghdú ar an mbealach is éifeachtaí is féidir agus ar chumas an Choimisiúin (nó a laghad cumais) imscrúdú a dhéanamh ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag cur i bhfeidhm an rialacháin maidir le gach táirge díorthaithe.

Déanfar raon feidhme na dtáirgí díorthaithe a liostaítear in Iarscríbhinn I a athbhreithniú tráth nach déanaí ná dhá bhliain tar éis theacht i bhfeidhm an rialacháin. Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh chun “táirgí ábhartha” breise a áireamh ar an liosta táirgí sin.

| 2.6. | Ar na hoibleagáidí díchill chuí atá ar oibreoirí tá faisnéis, doiciméid agus sonraí a bhailiú, mar aon le bearta measúnaithe riosca agus bearta maolúcháin riosca. Áirítear ar an bhfaisnéis atá ag teastáil chun ceanglais an rialacháin a chomhlíonadh faisnéis faoi sholáthróirí, tír an táirgthe agus comhordanáidí geologánaithe na ndáileachtaí talún ina dtáirgtear na tráchtearraí agus na táirgí ábhartha, mar aon le dáta nó raon ama an táirgthe. Beidh trádálaithe FBManna faoi réir oibleagáidí díchill chuí níos éadroime. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Tá an córas díchill chuí bunaithe ar thorthaí agus cuireann sé d’oibleagáid ar oibreoirí a dhearbhú nach ann d’aon riosca nó nach ann ach do riosca diomaibhseach nach bhfuil tráchtearraí agus táirgí dleathach agus/nó gan dífhoraoisiú. Mura gcomhlíonann oibreoirí an oibleagáid sin, beidh toirmeasc orthu na tráchtearraí agus na táirgí ábhartha a chur ar mhargadh an Aontais nó iad a onnmhairiú uaidh. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Leis an rialachán atá beartaithe, tugtar isteach córas tagarmharcála tíre lena gcuirfear ar chumas an Choimisiúin tíortha nó réigiúin fhonáisiúnta a chatagóiriú de réir patrúin dífhoraoisithe a bhaineann leis na táirgí ábhartha faoi thrácht. Beidh trí chatagóir riosca ann – ísealriosca, riosca caighdeánach agus ardriosca. Beidh na hoibleagáidí ar oibreoirí agus ar údaráis na mBallstát éagsúil ag brath ar leibhéal riosca na tíre nó an réigiúin táirgthe, le “dualgais díchill chuí shimplithe” do thíortha nó réigiúin ísealriosca agus dualgais grinnscrúdaithe feabhsaithe do na húdaráis inniúla i dtaca le hallmhairí ó thíortha ardriosca. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Áirítear sa rialachán oibleagáidí ar na Ballstáit seiceálacha éifeachtacha ar thráchtearraí agus ar tháirgí a áirithiú trína n-údaráis inniúla, lena n-áirítear plean a bheidh bunaithe ar chur chuige riosca-bhunaithe. Ar an gcaoi chéanna, ní mór do na húdaráis inniúla seiceálacha a dhéanamh ar oibreoirí. Tá ar na Ballstáit a áirithiú go mbeidh cumhachtaí agus acmhainní leordhóthanacha ag na húdaráis inniúla chun a gcuid oibleagáidí a chur i gcrích. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Is é is aidhm don tuairim ó CESE maidir leis an togra le haghaidh rialacháin dearcadh na sochaí sibhialta maidir leis an rialachán a léiriú. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Barúlacha ginearálta

| 3.1. | Is díol sásaimh do CESE an togra ón gCoimisiún le haghaidh rialacháin. Cúis mhór atá leis an dífhoraoisiú domhanda is ea leathnú na talún talmhaíochta agus an t-éileamh ar thráchtearraí amhail mairteoil, adhmad, ola pailme agus soighe. Is tomhaltóir mór é an tAontas maidir na táirgí sin, agus tá cuid díobh á dtáirgeadh go neamh-inbhuanaithe, rud is siocair leis an dífhoraoisiú. Ar an ábhar sin, is tráthúil an tionscnamh reachtach an-ábhartha seo ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Tá CESE ag súil leis go gcuirfear teachtaireacht shoiléir in iúl don mhargadh le rialachán AE agus go mbeidh sé ina dhreasacht láidir do shlabhraí soláthair ina bhfuil an tAontas Eorpach ina mhórcheannaitheoir idirnáisiúnta chun aistriú chuig táirgeadh gan dífhoraoisiú agus an t-aistriú sin a dhoiciméadú. Ar a mhuin sin, beidh cothrom na Féinne i margadh inmheánach an Aontais ann mar thoradh ar rialacha comhchoiteanna AE. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | I gcás cuid mhór tráchtearraí, ní hí an Eoraip an ceannaitheoir is mó, ná baol air, agus is lú an tionchar atá aici dul i gcion ar eagrú agus lóistíocht slabhraí soláthair i dtíortha táirgíochta. Ba cheart idirdhealú soiléir a dhéanamh idir cuideachtaí beaga agus cuideachtaí móra ó thaobh an dífhoraoisithe de. Tá tionchar ollmhór ag cuideachtaí móra sa slabhra soláthair.
  Ba cheart tús áite a thabhairt don chomhar polaitiúil le mórthíortha allmhairithe eile agus don chomhordú leo maidir le tionscnaimh gan dífhoraoisiú atá dírithe ar thaobh an éilimh. D’fhéadfadh COP27 atá ar na bacáin a bheith ina dheis chun teacht ar chomhaontú polaitiúil. |
| --- | --- |

3.3.

Ba cheart tús áite a thabhairt don chomhar polaitiúil le mórthíortha allmhairithe eile agus don chomhordú leo maidir le tionscnaimh gan dífhoraoisiú atá dírithe ar thaobh an éilimh. D’fhéadfadh COP27 atá ar na bacáin a bheith ina dheis chun teacht ar chomhaontú polaitiúil.

| 3.4. | Tá comhar le tíortha táirgíochta níos tábhachtaí fós chun tacú leo aghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna an dífhoraoisithe. Ach an bhochtaineacht a laghdú agus deiseanna le haghaidh slí mhaireachtála chuibhiúil dhíniteach a chur ar fáil agus a fheabhsú, lena n-áirítear poist ardcháilíochta agus infheistíocht i bhforbairt na limistéar tuaithe, beidh tionchar díreach ar an dífhoraoisiú. Agus an dífhoraoisiú á laghdú, ní mór tábhacht chultúrtha na bhforaoisí a chur san áireamh, go háirithe i gcás pobail tuaithe agus foraoise. A mhéid a bhaineann le táirgeadh adhmaid, ba cheart don Aontas iarracht a dhéanamh cleachtais maidir le bainistiú inbhuanaithe ar fhoraoisí a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | I roinnt tíortha is iad feirmeoirí agus pobail tuaithe is cúis leis an dífhoraoisiú. Bíonn siad ag brath ar adhmad a úsáid le haghaidh breosla agus téimh agus glanann siad dáileachtaí beaga talún chun críoch feirmeoireachta agus féaraigh. Mar sin féin, is é is siocair le formhór mór an dífhoraoisithe tiontú foraoisí ina n-oibríochtaí talmhaíochta tráchtála. Ní bheadh feidhm ag an rialachán atá beartaithe maidir le cásanna ina nglanann pobail áitiúla foraoisí ar leo féin iad nó ina bhfuil cónaí orthu chun tacú lena slite maireachtála féin ar choinníoll nach gcuirfear táirgí a fhástar ar an talamh sin ar mhargadh an Aontais. Bíodh sin mar atá, beidh sásraí tacaíochta lena n-áirítear tacaíocht airgeadais agus comhar a bhaineann leis na grúpaí sin tábhachtach freisin chun an dífhoraoisiú a laghdú a thuilleadh. Measann CESE nár cheart costas an rialacháin seo a aistriú chuig feirmeoirí beaga – gan beann ar cé acu a allmhairítear a dtairgí nó nach n-allmhairítear – nach bhfuil pá cuibhiúil maireachtála á thuilleadh acu. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ba cheart tús áite a thabhairt go háirithe do chleachtais mhórscála nó cleachtais líon mór oibreoirí beaga agus meánmhéide a dhíspreagadh i gcás ina bhfuil foraois á gearradh chun críoch talmhaíochta tráchtála nó chun críoch tionsclaíoch eile (amhail mianadóireacht, saothrú acmhainní nádúrtha nó bonneagar lena mbaineann). Is den tábhacht feasacht a ardú san Aontas agus i dtíortha táirgíochta maidir le ról agus tábhacht na bhforaoisí chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus an ceapadh carbóin. Ba cheart tacaíocht airgeadais ón Aontas a chur ar fáil chuige sin. Tá gá le haistriú dea-chleachtas, naisc théamacha agus ionaid ilfhreastail ar ardáin ar líne ar fud an domhain. Tá oideachas, oiliúint agus lucht saothair oilte ríthábhachtach chun an dífhoraoisiú a laghdú san fhadtéarma. Ba cheart breithniú a dhéanamh ar chláir tacaíochta teicniúla chun táirgiúlacht a mhéadú mar rogha mhalartach ar níos mó talún a úsáid chun críoch talmhaíochta. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Tá CESE á iarraidh go dtabharfaí isteach sásra mearfhreagartha chun tacú le daoine agus leis an tsochaí shibhialta atá ag cosaint foraoisí laistigh den Aontas agus lasmuigh de. Is mór an baol do phobail áitiúla agus do phobail dhúchasacha cosaint foraoisí, cosaint an chomhshaoil, sciorrthaí talún agus gnáthóga. Maraítear daoine i ngeall ar a gcuid iarrachtaí chun na pobail sin a chosaint laistigh den Aontas agus lasmuigh de. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ní théann formhór mór na bhfeirmeoirí agus na sealbhóirí beaga i mbun cleachtais neamhdhleathacha ná dífhoraoisithe agus tá líon níos mó feirmeoirí agus feirmeoirí beaga i gcomhairle lena gcontrapháirteanna áitiúla, Eorpacha agus idirnáisiúnta maidir le cleachtais fhreagracha a dhoiciméadú faoi scéimeanna deimhniúcháin nó tionscnaimh tírdhreacha.
  Níor cheart na daoine sin a fhágáil ar lár. Ní mór don Eoraip dul i dteagmháil le tíortha táirgíochta agus a thairiscint oibriú i gcomhar leo maidir le cur chun feidhme na mbeart is gá chun na ceanglais maidir le hinrianaitheacht sa slabhra soláthair atá beartaithe a chomhlíonadh agus córais inrianaitheachta tráchtearraí náisiúnta a fhorbairt sna réimsí nach ann dóibh faoi láthair. Ba cheart an t-am is gá a thabhairt do thíortha táirgíochta iad féin a chur in oiriúint don mhéid sin. |
| --- | --- |

3.8.

Níor cheart na daoine sin a fhágáil ar lár. Ní mór don Eoraip dul i dteagmháil le tíortha táirgíochta agus a thairiscint oibriú i gcomhar leo maidir le cur chun feidhme na mbeart is gá chun na ceanglais maidir le hinrianaitheacht sa slabhra soláthair atá beartaithe a chomhlíonadh agus córais inrianaitheachta tráchtearraí náisiúnta a fhorbairt sna réimsí nach ann dóibh faoi láthair. Ba cheart an t-am is gá a thabhairt do thíortha táirgíochta iad féin a chur in oiriúint don mhéid sin.

| 3.9. | Níor cheart an rialachán atá beartaithe a úsáid chun slabhraí soláthair an Aontais “a ghlasú” gan aghaidh a thabhairt ar bhunchúiseanna an dífhoraoisithe. Mar thoradh ar an reachtaíocht atá beartaithe, d’fhéadfadh sé go roghnódh roinnt oibreoirí Eorpacha a dtáirgí/tráchtearraí a fháil ó thíortha “sábháilte” (i gcás inar féidir) chun rioscaí dífhoraoisithe nó neamhdhleathachta a sheachaint. Sa chás sin, d’fhéadfadh laghdú teacht ar mhéid na trádála a dhéanann an tAontas i dtráchtearraí a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo i dtíortha ardriosca, rud a d’fhéadfadh laghdú a dhéanamh ar na deiseanna atá ag an Aontas tionchar a imirt ar rialachas foraoisí sna tíortha sin. Ba cheart don Eoraip an deis atá aici a thapú chun cabhrú leis an gclaochlú chuig patrúin táirgthe níos inbhuanaithe sna réimsí is mó ina bhfuil an claochlú sin de dhíth má sheachnaíonn ceannaitheoirí ar mhargadh na hEorpa limistéir ina bhfuil riosca dífhoraoisithe neamhdhiomaibhseach. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ba cheart an earnáil airgeadais a bheith faoi réir na n-oibleagáidí faoin rialachán. Ar an dóigh sin, áiritheofar nach mbeidh nasc idir seirbhísí airgeadais agus infheistíochtaí a bhaineann le táirgeadh, próiseáil, trádáil nó cur ar an margadh na dtráchtearraí agus na dtáirgí ábhartha agus an dífhoraoisiú, an díghrádú foraoise, ná sárú ar dhlíthe náisiúnta agus ar chaighdeáin idirnáisiúnta maidir le cearta an duine. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | De bharr an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, an chomhbheartais talmhaíochta agus na straitéise “ón bhFeirm go an Forc”, d’fhéadfadh meath teacht ar tháirgeadh talmhaíochta san Aontas amach anseo (1). Níor cheart glasú na hEorpa a fhágáil go ndéanfar tionchar comhshaoil an táirgthe a sheachfhoinsiú. Ní mór don Eoraip infheistíocht a dhéanamh i dtáirgeadh talmhaíochta a bheidh in ann leanúint ar aghaidh ar an ráta céanna nó ar ráta níos mó agus, san am céanna, a bheith níos glaise agus níos inbhuanaithe. Méadóidh réimse neamhtháirgiúil CBT 2023 riachtanais táirgthe an domhain agus méadófar an baol dífhoraoisithe. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Tá ganntanas struchtúrach próitéine san Eoraip atá á chumhdach faoi láthair le beatha ar mhórán próitéine allmhairithe agus allmhairítear cuid de ó réigiúin atá i mbaol an dífhoraoisithe.
  Fágann daonra an domhain atá ag méadú agus an mheánaicme dhomhanda atá ag dul i méid go bhfuil éileamh domhanda níos mó fós ann. Ní hamháin nach mór don Eoraip a áirithiú go mbeidh leordhóthain próitéin plandaí agus próitéin le haghaidh beatha aici, ba cheart di infheistíocht a dhéanamh freisin i dteicneolaíochtaí a chuirfidh ar ár gcumas níos mó próitéine a tháirgeadh gan níos mó talún a úsáid chun críoch táirgthe.
  Ba cheart don Aontas Eorpach straitéis thiomnaithe a cheapadh a d’fhéadfadh a bheith nasctha le Fís Eorpach agus le ciste nuálaíochta an Aontais d’fhonn táirgeadh foinsí próitéine malartacha nua indíolta a mhéadú. D’fhéadfaí a áireamh leis sin bithscagadh féar ilbhliantúil agus táirgeadh próitéiní ar mórscála trí mhiocralgaí a chothaítear le meatáin. |
| --- | --- |

3.12.

Fágann daonra an domhain atá ag méadú agus an mheánaicme dhomhanda atá ag dul i méid go bhfuil éileamh domhanda níos mó fós ann. Ní hamháin nach mór don Eoraip a áirithiú go mbeidh leordhóthain próitéin plandaí agus próitéin le haghaidh beatha aici, ba cheart di infheistíocht a dhéanamh freisin i dteicneolaíochtaí a chuirfidh ar ár gcumas níos mó próitéine a tháirgeadh gan níos mó talún a úsáid chun críoch táirgthe.

Ba cheart don Aontas Eorpach straitéis thiomnaithe a cheapadh a d’fhéadfadh a bheith nasctha le Fís Eorpach agus le ciste nuálaíochta an Aontais d’fhonn táirgeadh foinsí próitéine malartacha nua indíolta a mhéadú. D’fhéadfaí a áireamh leis sin bithscagadh féar ilbhliantúil agus táirgeadh próitéiní ar mórscála trí mhiocralgaí a chothaítear le meatáin.

| 3.13. | Tá praghsanna acmhainní atá ag ardú go tapa le híoc ag earnáil na feirmeoireachta san Eoraip agus is é is dóichí go mbeidh praghsanna níos airde bia mar thoradh orthu siúd. Tá an méid sin sa bhreis ar na praghsanna arda fuinnimh atá ann faoi láthair a bhfuil tionchar acu ar bhuiséid shaoránaigh na hEorpa. Ba cheart a bheith cáiréiseach maidir le roghnú na mbeart agus maidir le tráthúlacht chur chun feidhme an rialacháin ionas go mbeidh dóthain ama ag na slabhraí soláthair dul in oiriúint dó sin agus méaduithe móra ar phraghsanna a sheachaint. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Meastar go dtiocfaidh méadú ar an éileamh ar tháirgí a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo de réir mar a mhéadaíonn daonra an domhain agus an mheánaicme dhomhanda. Ba cheart tomhaltóirí a chur ar an eolas faoin tábhacht a bhaineann le patrúin tomhaltais atá inbhuanaithe, sláintiúil agus cothrom, faoi mar a léirítear i dtuairim NAT/755 (2). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ní mór an rialachán a bheith i gcomhréir leis na comhaontuithe atá ag an Aontas lena chuid comhpháirtithe trádála. Ós allmhaireoir mór é agus ós é an t-onnmhaireoir is mó ar domhan é, tá spéis mhór ag an Aontas i gcóras trádála idirnáisiúnta dea-fheidhmiúil, cothrom agus inbhuanaithe a bheith ann. Ar chúiseanna eacnamaíochta riaracháin, ba cheart comhlíonadh na gceanglas maidir le táirgí a chumhdaítear leis an rialachán seo a sheiceáil nuair a thugtar isteach san Aontas iad. Ach táirgí a bheith údaraithe, ba cheart go mbeidís in ann gluaiseacht gan bhac san Aontas gan gá a bheith ann le rialuithe breise. |
| --- | --- |

3.15.

4.   Barúlacha sonracha

| 4.1. | Tá ardluach caomhnaithe ag éiceachórais eile amhail sabhánaí, bogaigh, tailte portaigh, mangróibh nó criosanna maolánacha bruachánacha, agus tá cuid mhór díobh i mbaol díghrádaithe. Ba cheart na limistéir caomhnaithe ardluacha sin a áireamh sa rialachán. Ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit féachaint ar fhoraoisí príomhúla a chosaint trí stádas cosanta Unesco a thabhairt dóibh. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Níl tráchtearraí tábhachtacha áirithe a bhfuil riosca d’fhoraoisí ag baint leo amhail arbhar Indiach, siúcra agus rubar faoi raon feidhme an rialacháin seo. Tá líon beag táirgí díorthaithe ar an liosta táirgí, rud a laghdaíonn tionchar an rialacháin. D’fhonn a éifeachtacht a áirithiú, ní mór gach táirge a bhfuil baint aige le dífhoraoisiú, díghrádú foraoise agus cailliúint limistéar caomhnaithe ardluach a bheith faoi raon feidhme an rialacháin. Ní mór díriú faoi leith a thabhairt ar rubar, arbhar Indiach, bananaí, cána siúcra, agus gach feoil ó ainmhithe a chothaítear le soighe (amhail muiceoil agus éanlaith chlóis). Tá CESE ag éileamh go mbeadh fardal maise adhmaid ar leibhéal an Aontais. Ba cheart an tsaincheist sin a réiteach roimh i bhfad. Ba cheart na príomhshainmhínithe a leagtar amach sa rialachán seo (e.g. “gan dífhoraoisiú” nó “díghrádú foraoise”) a bheith i gcomhréir le sainmhínithe FAO. D’fhágfadh sainmhínithe oiriúnaithe nó sainmhínithe atá bunaithe go páirteach ar shainmhínithe FAO go bhféadfaí léirmhínithe éagsúla a bhaint astu agus, dá bhrí sin, go bhféadfadh éiginnteacht dhlíthiúil a bheith ann d’oibreoirí eacnamaíocha. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Is faoi údaráis inniúla na mBallstát a bheidh sé an rialachán a fhorfheidhmiú. Dá bhrí sin, tá éifeachtúlacht na reachtaíochta atá beartaithe ag brath ar an tosaíocht a thugtar di agus ar chumas oibríochtúil na n-údarás poiblí i ngach Ballstát. Ní mór tús áite a thabhairt do leithdháileadh na gcistí is gá agus do chur i bhfeidhm na gcóras is gá sna Ballstáit go léir. Is den tábhacht infheistíochtaí tiomnaithe a dhéanamh i mbonneagar TF, in acmhainní daonna agus i gcumas oibríochtúil méadaithe na n-údarás poiblí i ngach Ballstát má táthar chun faireachán, tagarmharcanna agus measúnuithe riosca atá éifeachtach agus leordhóthanach a dhéanamh. Ba cheart an intleacht shaorga a úsáid chuige sin. Ba cheart do na heintitis a bhfuil feidhm ag an rialachán maidir leo córas faireacháin trédhearcach a chur chun feidhme lena n-áirítear foilsiú na dtuarascálacha díchill chuí i bhfoirm nach gcuireann isteach ar fhaisnéis rúnda gnó. Ní mór scoithdháta a shocrú san am atá caite chun tuilleadh dífhoraoisithe a dhíspreagadh. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Dírítear sa rialachán ar an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise a bhaineann le táirgeadh agus tomhaltas tráchtearraí agus táirgí áirithe san Eoraip. Ní thugtar aghaidh ann, áfach, ar shaincheisteanna sóisialta agus comhshaoil an-tábhachtacha eile a bhaineann le táirgeadh na dtáirgí a chumhdaítear leis. Go háirithe, is ar na dlíthe is infheidhme faoi chreataí dlíthiúla náisiúnta, agus ar na dlíthe sin amháin, atá an cur chuige atá roghnaithe chun cearta an duine a chosaint ag brath. Fágann sin go bhfuil bearnaí móra ann i ndáil le cearta talún na bpobal dúchasach agus na bpobal áitiúil agus caighdeáin idirnáisiúnta eile maidir le cearta an duine a chosaint. |
| --- | --- |

4.4.

Tá CESE ag moladh don Choimisiún a mhachnamh a dhéanamh ar a thogra a fhorlíonadh le treoirlínte maidir le dícheall cuí agus measúnuithe riosca a dhéanamh ar shlabhraí soláthair i ngach earnáil tráchtearraí. Ba cheart a áireamh sna treoirlínte sin foinsí faisnéise a bhféadfadh na hoibreoirí freagracha ábhartha dul i gcomhairle leo, amhail scéimeanna deimhniúcháin a chomhlíonann íoschaighdeáin faoi leith. Ba cheart gurbh é an aidhm a bheadh ann scéim chomhtháite a bhunú le haghaidh slabhraí soláthair freagracha gan dífhoraoisiú, ag tógáil ar roinnt den obair thábhachtach atá déanta le roinnt scéimeanna deimhniúcháin atá i bhfeidhm cheana.

| 4.5. | Tráth nach déanaí ná 5 bliana tar éis theacht i bhfeidhm an rialacháin, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar an rialacháin ar fheirmeoirí, go háirithe ar fheirmeoirí beaga, ar phobail dhúchasacha agus ar phobail áitiúla agus ar cé acu atá gá le tacaíocht bhreise nó nach bhfuil. Déantar foráil sa togra freisin maidir le meastóireacht a dhéanamh ar an ngá atá le tuilleadh uirlisí éascaíochta trádála a thabhairt isteach chun tacú le gnóthú chuspóirí an rialacháin trí scéimeanna deimhniúcháin a aithint.
  Measann CESE, áfach, go bhfuil ról an deimhnithe agus an tionchar aige ar fheirmeoirí, lena n-áirítear feirmeoirí beaga agus pobail áitiúla, bunriachtanach d’fheidhmiú agus do thionchar an rialacháin atá beartaithe, bíodh an tionchar sin beartaithe nó neamhbheartaithe. Ní mór iad siúd a chumhdach le measúnuithe ex ante agus ní mór na conclúidí a eascróidh as na measúnuithe sin a chomhtháthú sa rialachán sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm. |
| --- | --- |

4.5.

Measann CESE, áfach, go bhfuil ról an deimhnithe agus an tionchar aige ar fheirmeoirí, lena n-áirítear feirmeoirí beaga agus pobail áitiúla, bunriachtanach d’fheidhmiú agus do thionchar an rialacháin atá beartaithe, bíodh an tionchar sin beartaithe nó neamhbheartaithe. Ní mór iad siúd a chumhdach le measúnuithe ex ante agus ní mór na conclúidí a eascróidh as na measúnuithe sin a chomhtháthú sa rialachán sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm.

| 4.6. | Níor cheart díolúintí FBManna agus dícheall cuí simplithe faoin gcóras tagarmharcála tíre a fhágáil go mbeadh lúba ar lár sa chóras a d’fhéadfadh an bonn a bhaint d’éifeachtacht an rialacháin. San am céanna, níor cheart ualaí riaracháin agus costais nach bhfuil gá leo a bheith ann de dheasca an rialacháin. Is féidir le gníomhaireacht rátála phoiblí AE (3) um chearta an duine agus cearta comhshaoil i gcomhthéacs an ghnó cuidiú le FBManna a gcuid oibleagáidí a chur i gcrích. Ba cheart don Choimisiún breithniú cáiréiseach a dhéanamh ar an bhfuil forálacha geologánaithe atá beartaithe maidir le dáileachtaí aonair i dtíortha ísealriosca agus ceanglais maidir le doiciméadacht chomhréireach nó riachtanach. Ní hamháin go dtiocfadh coinbhleachtaí chun cinn san Aontas de dheasca ceanglais áirithe i dtaca le prionsabal na coimhdeachta i leith na mBallstát, thar aon ní eile, chuirfeadh na ceanglais ualach díréireach ar tháirgeoirí beaga arb iadsan a chuireann sciar suntasach den soláthar san Aontas ar fáil. De ghrá na trédhearcachta, ní mór critéir bheachta an aicmithe a chur ar fáil don phobal. Ní mór tacaíocht a thabhairt d’úinéirí foraoise beaga laistigh den Aontas agus lasmuigh de chun bainistiú inbhuanaithe foraoisí a fheabhsú, rochtain a fháil ar mhaoiniú inbhuanaithe agus táirgí foraoise inbhuanaithe a chur ar fáil. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Leagtar amach forálacha in Airteagal 22 agus in Airteagal 24 maidir le tráchtearraí nó táirgí nach gcomhlíonann an rialachán a aistarraingt ón margadh agus a d’fhéadfaí a scriosadh. I bhformhór na gcásanna, bheadh sé sin ag teacht salach ar phrionsabail bheartais agus spriocanna tábhachtacha eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear prionsabail agus spriocanna maidir le cur amú bia a chosc. Dá bhrí sin, molann CESE don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar na forálacha sin chun féachaint chuige nach scriosfar acmhainní luachmhara. De réir an dréachtrialacháin (Airteagal 3), níor cheart adhmad a fhaightear ó ghlanadh dleathach (údaraithe) foraoisí chun talamh talmhaíochta a chruthú a chur ar an margadh. B’iomchuí a shoiléiriú nach gcumhdaítear go huathoibríoch faoin toirmeasc ar mhargaíocht adhmad ó phróisis glanta foraoisí údaraithe áirithe inar cinneadh go bhfuil riachtanas sochaíoch le hathrú ar úsáid talún. Ba cheart forálacha den chineál sin a bheith bunaithe ar fhorálacha a bhaineann le reachtaíocht maidir le foraoisí i roinnt mhaith Ballstát, i gcás ina gceadaítear tiontú in imthosca eisceachtúla bunaithe ar chritéir amhail rátaí foraoise, bainistíocht foraoisí agus cúiteamh trí athphlandú. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Measann CESE go bhfuil gá le cur chuige coiteann ó na Ballstáit atá bunaithe ar threoir ón Aontas maidir le pionóis airgeadais nó neamh-airgeadais, i dteannta na bpionós coiriúil i leith an tsáraithe dlí is tromchúisí. Ní mór critéir thrédhearcacha a bhunú agus a chur chun cinn freisin chun na pionóis sin a chinneadh. Sa bhreis ar fhíneálacha riaracháin agus ar phionóis, ba cheart a fhoráil sa rialachán go bhféadfar oibreoirí a bheith faoi dhliteanas faoin dlí náisiúnta i leith neamhchomhlíonadh fhorálacha an rialacháin. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Tá coincheap na dlíthiúlachta a luaitear sa togra ón gCoimisiún rólag chun dul i ngleic le staid chearta an duine. Tá CESE den bharúil go bhfuil gá le hionstraimí níos cumhachtaí sa reachtaíocht seo, amhail dliteanas sibhialta agus dearbhú sibhialta. I gcás allmhairí isteach san Aontas, ba cheart critéir fíorúcháin a leagan síos ina leith maidir le dálaí oibre, saoirse comhlachais agus cóir chothrom d’oibrithe. Ní mór cearta oibrithe, sláinte agus sábháilteacht, inscne, intuarthacht ghairme, rochtain ar chóras pinsin cothrom agus ar phoist ardcháilíochta d’oibrithe i dtionscal an adhmaid, agus pobail foraoise agus pobail dhúchasacha a chur san áireamh, maille leis na critéir maidir le bainistiú inbhuanaithe foraoisí agus maidir leis an dífhoraoisiú. Ba cheart tosaíocht a thabhairt do thionacht chóir talún agus do rochtain ar thalamh. Ba cheart cearta an duine a aithnítear go hidirnáisiúnta a bheith mar chuid de nósanna imeachta díchill chuí, de cheanglais maidir le cur ar an margadh agus de chritéir thagarmharcála, agus ba cheart faireachán cúramach a dhéanamh ar shaothar éignithe agus saothar leanaí agus deireadh a chur leis. In Airteagal 3(b), ba cheart, mar aon le reachtaíocht náisiúnta, clásail shóisialta ábhartha idirnáisiúnta agus critéir chearta an duine atá bunaithe ar chroíchoinbhinsiúin na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair, go háirithe C169 – an Coinbhinsiún maidir le Pobail Dhúchasacha agus Threibheacha i dTíortha Neamhspleácha, 1989 (Uimh. 169) agus C184 – an Coinbhinsiún maidir le Sábháilteacht agus Sláinte sa Talmhaíocht, 2001 (Uimh. 184), a mheas, maille le hionstraimí idirnáisiúnta eile maidir le cearta an duine (4). Ba cheart an méid sin a léiriú freisin in Airteagal 10.2 den togra. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Measann CESE gur cheart ról follasach a bheith ag na comhpháirtithe sóisialta agus ag an tsochaí shibhialta maidir le faireachán a dhéanamh ar an éifeachtacht a bhaineann leis an dífhoraoisiú a laghdú. Ba cheart Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus Coiste Eorpach na Réigiún a bheith ina gcomhaltaí d’ardán ilgheallsealbhóra an Choimisiúin Eorpaigh agus ba cheart ról lárnach a bheith ag an ardán maidir le maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme na reachtaíochta. Ba cheart tacaíocht a thabhairt do gheallsealbhóirí an ardáin agus úinéireacht na sonraí a chur san áireamh agus sonraí satailíte á n-úsáid. Tá gá le cur chuige coiteann a ghlacadh chun sláinte agus staid na bhforaoisí a chinneadh. |
| --- | --- |

4.10.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121368

1

(2)  Tuairim ó CESE Aistí bia folláine agus inbhuanaithe a chur chun cinn san Aontas Eorpach (IO C 190, 5.6.2019, lch. 9).

2

Aistí bia folláine agus inbhuanaithe a chur chun cinn san Aontas Eorpach

(3)  Féach pointe 1.15 sa tuairim féintionscnaimh ó CESE Conradh ceangailteach na Náisiún Aontaithe maidir le gnó agus cearta an duine (IO C, C/97, 24.3.2020, lch. 9).

3

Conradh ceangailteach na Náisiún Aontaithe maidir le gnó agus cearta an duine

(4)  e.g. Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine, Cairt Shóisialta na hEorpa, an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus na Treoirlínte Deonacha maidir le Rialachas Freagrach ar Thionacht Talún, Iascaigh agus Foraoisí i gcomhthéacs Shlándáil Náisiúnta an tSoláthair Bia.

4

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/95 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/95

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le loingsithe dramhaíola agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1257/2013 agus (AE) Uimh. 2020/1056

[COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)]

(2022/C 275/15)

| Rapóirtéir: | Anastasis YIAPANIS |
| --- | --- |

Rapóirtéir:

Anastasis YIAPANIS

| Comhairliúchán | Parlaimint na hEorpa, 22/11/2021
  An Chomhairle, 01/12/2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 192 agus Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| An rannóg atá freagrach | Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol |
| Dáta a glactha sa rannóg | 9/2/2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23/2/2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 160/2/0 |

Comhairliúchán

Parlaimint na hEorpa, 22/11/2021

An Chomhairle, 01/12/2021

Bunús dlí

Airteagal 192 agus Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

An rannóg atá freagrach

Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol

Dáta a glactha sa rannóg

9/2/2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23/2/2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

160/2/0

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Is díol sásaimh do CESE an Togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialachán nua agus an Teachtaireacht a ghabhann leis. Measann sé gur príomhthosaíocht de chuid an Aontais é sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint. A mhéid is féidir go teicniúil, ba cheart dramhaíl a tháirgtear san Aontas a athchúrsáil laistigh den Aontas, ar bhealach atá fónta ó thaobh an chomhshaoil, an gheilleagair agus na sochaí de. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Iarrann CESE ar na Ballstáit an córas idirmhalartaithe leictreonaigh sonraí (EDI) a ghlacadh a luaithe is féidir, teacht ar chomhaontú maidir le critéir chomhchuibhithe le haghaidh nósanna imeachta réamhthoilithe a ghlacadh, agus cumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh maidir le haicmiú comhchoiteann dramhaíola. Ba cheart cistí agus cúnamh teicniúil chun acmhainn oibríochtúil a mhéadú a chur ar fáil láithreach. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Tá gá le haistriú i dtreo samhlacha nua gnó a thugann a chuid féin don phláinéid seachas a bheith ag tógáil uaidh. Ní mór dea-chosaint agus dea-fhaireachán a dhéanamh ar shláinte, ar shábháilteacht agus ar dhálaí oibre. Iarrann CESE go ndéanfaí infheistíochtaí in oiliúint d’oibrithe trí leithdháileadh sonrach faoi Chiste Sóisialta na hEorpa (CSE+). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Iarrann CESE go gcuirfí feabhas ar na deiseanna cistiúcháin chun saoráidí athchúrsála an Aontais a bhunú agus/nó a nuachóiriú agus chun teacht ar theicneolaíochtaí nuálacha chun dramhaíl a athúsáid agus a athchúrsáil. Trí bhorradh a chur faoin gcumas athchúrsála laistigh den Aontas, cuirfear leis an lorg carbóin agus comhshaoil a laghdú, agus tiocfaidh méadú ar an bhfostaíocht san earnáil sin. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Creideann CESE gur cheart go gcumhdófaí go soiléir le modh ríofa comhchuibhithe le haghaidh ráthaíochtaí airgeadais na rioscaí go léir a eascraíonn as loingsithe dramhaíola, ach nár cheart dó ró-ualach a chur ar chuideachtaí, go háirithe FBManna. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Is díol sásaimh do CESE an togra ón gCoimisiún le haghaidh iniúchtaí tríú páirtí faoi stiúir iniúchóir atá bunaithe san Aontas nó atá údaraithe ag comhlachtaí de chuid an Aontais faoina dtugtar fógra, agus a bhfuil cáilíocht ábhartha aige, ar leibhéal na saoráide agus na tíre. Measann sé gur cheart na comhpháirtithe sóisialta agus na heagraíochtaí neamhrialtasacha ábhartha feidhmiú mar bhreathnóirí na nósanna imeachta. Ba cheart sásra faireacháin, gearáin agus smachtbhannaí a threisiú. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Iarrann CESE go mbeadh idirthréimhse dhá bhliain ar a mhéad ann tar éis an Rialachán a ghlacadh. Ina theannta sin, ba cheart an teorainn ama atá ag na húdaráis inniúla idirthurais chun agóidí bailí a dhéanamh i dtaca le loingsiú atá beartaithe lena hathghabháil, a laghdú go 10 lá. Níor cheart a bheith in ann agóid a dhéanamh i gcoinne an loingsithe chéanna ach aon uair amháin. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Iarrann an Coiste go leathnófaí córas EDI chuig gach loingsiú dramhaíola atá ceaptha lena n-onnmhairiú, lena n-allmhairiú agus lena n-idirthuras. Ba cheart an córas a bheith ag feidhmiú a luaithe is féidir, fiú roimh an sprioc-am de dhá bhliain a mhol an Coimisiún Eorpach. Dá bhrí sin, tá gá le hacmhainní leordhóthanacha daonna agus teicniúla. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Measann CESE go ndéanann onnmhairí dramhaíola in-athchúrsáilte ar ardcháilíocht, agus go háirithe onnmhairí dramhaíola a bhfuil cion ard amhábhar criticiúil iontu, dochar d’inbhuanaitheacht an Aontais agus go mbaintear an bonn dá iomaíochas domhanda. Tá gá le hinfheistíocht a dhéanamh i mbonneagar bainistithe dramhaíola, go háirithe sna tíortha ina gcuirtear tús le nósanna imeachta um shárú. Ba cheart measúnú bonnlíne a dhéanamh ar an méid dramhaíola a onnmhairítear chun athruithe i loingsiú dramhaíola a bhrath. Ar an gcaoi sin, beifear in ann an tAontas a chosaint agus tacú lena spriocanna a bhaint amach, spriocanna a ndéantar cur síos orthu sa Chomhaontú Glas don Eoraip agus sa Phlean Gníomhaíochta um an nGeilleagar Ciorclach. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ba cheart do gach ball den Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE) agus na tíortha nach baill de ECFE iad na critéir dhiana chéanna a chomhlíonadh maidir le gealltanais chomhshaoil agus atá leagtha síos san Aontas. Ba cheart cruthúnas ar fhianaise a chur ar fáil go bhfuil a gcuid dramhaíola tí féin á bainistiú cheana féin ag na tíortha glactha uile ar bhealach atá fónta ó thaobh an chomhshaoil de, cosúil le caighdeáin an Aontais agus i gcomhréir le croíchoinbhinsiúin agus caighdeáin saothair na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Tacaíonn CESE le forfheidhmiú na nósanna imeachta cigireachta agus imscrúdaithe agus iarrann sé go mbeadh comhar iomlán ann idir na Ballstáit an tAontas, chomh maith le córas pionóis comhchuibhithe atá éifeachtach agus comhréireach leis an sárú. Ba cheart sonraí neamhrúnda a chur ar fáil go poiblí do na páirtithe leasmhara go léir, lena n-áirítear comhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí neamhrialtasacha, bardais agus saoránaigh. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Ní mór cuideachtaí monaraíochta a dhreasú chun a dtáirgí a dhearadh sa chaoi is go mbeidh siad oiriúnach lena n-athúsáid agus lena n-athchúrsáil. Tá gá le straitéisí náisiúnta agus Eorpacha a bhfuil na comhpháirtithe sóisialta, ionadaithe FBManna agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta rannpháirteach iontu, agus ní mór iad a chur chun cinn trí ardáin chomhoibríocha. Is sárshampla é Ardán Eorpach Gheallsealbhóirí an Gheilleagair Chiorclaigh (1) i ndáil leis sin. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Iarrann CESE ar an gCoimisiún Eorpach measúnú a dhéanamh ar Fhaireachlann Mhargaidh a bhunú d’amhábhair thánaisteacha, a mbeidh ról comhairleach ag an gCoimisiún Eorpach inti. D’fhéadfadh an Fhaireachlann sin beartais forbartha earnála a anailísiú agus a mholadh mar aon le bealaí chun deireadh a chur leis na scrogaill atá ann cheana, agus amhábhair thánaisteacha luachmhara a choinneáil laistigh den Aontas. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Ar deireadh, iarrann CESE go ndéanfaí measúnú tionchair críochnúil ar chur chun feidhme an Rialacháin cúig bliana tar éis dó teacht i bhfeidhm. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Réamhrá agus Barúlacha Ginearálta

| 2.1. | Táthar ag súil go dtiocfaidh méadú faoi dhó ar thomhaltas na n-ábhar seo a leanas faoi 2060 (2): miotail, mianraí, bithmhais agus breoslaí iontaise. Fágfaidh sé sin, ar ndóigh, go dtiocfaidh méadú 70 % ar ghiniúint bhliantúil dramhaíola faoi 2050 (3). Is iad tíortha ardioncaim na honnmhaireoirí dramhaíola is mó ar domhan, agus is iad tíortha i mbéal forbartha na hallmhaireoirí is mó (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Caitheann cuideachtaí monaraíochta thart ar 40 % den chostas iomlán táirgthe ar amhábhair. Sa lá atá inniu ann, ní thagann ach 12 % d’acmhainní ábhartha a úsáidtear i dtionscal an Aontais ó tháirgí athchúrsáilte agus ó ábhair aisghabháilte (5). Is é an bac is mó ar úsáid na n-amhábhar tánaisteach a bpraghas ard, i gcomparáid le hógh-amhábhair. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | An 17 Samhain 2021, d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach an Togra le haghaidh Rialachán maidir le Loingsiú Dramhaíola agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1257/2013 (6) agus (AE) 2020/1056 (7) (Rialachán). Gabhfaidh sé ionad an Rialacháin maidir le loingsiú dramhaíola (CE) Uimh. 1013/2006 (8) a glacadh 15 bliana ó shin, i bhfianaise gur iarr Parlaimint na hEorpa (9) agus Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (10) go ndéanfaí athbhreithniú air. Cuirfidh sé leis na huaillmhianta a fógraíodh sa Chomhaontú Glas don Eoraip (11) agus sa Phlean Gníomhaíochta um an nGeilleagar Ciorclach (12). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Mar gheall ar an méadú atá ag teacht ar chainníochtaí dramhaíola agus ar an bhforbairt eacnamaíoch, tá méadú tagtha ar onnmhairí dramhaíola ón Aontas chuig tríú tíortha, rud a fhágann go bhfuil roinnt éifeachtaí diúltacha ar chomhshaoil agus ar shláinte sna tíortha cinn scríbe. Tá sé i gceist leis an Rialachán nósanna imeachta a dhéanamh níos éasca agus níos tapúla do loingsithe laistigh den Aontas lena hathúsáid agus lena hathchúrsáil. Tugtar isteach leis roinnt rialacha soiléire maidir le honnmhairí, allmhairí agus idirthuras dramhaíola agus cuirtear i bhfeidhm leis creat reatha an Aontais chun gníomh a dhéanamh i gcoinne loingsithe neamhdhleathacha. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Is díol sásaimh do CESE an Togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialachán nua agus an Teachtaireacht a ghabhann leis. Measann sé gur príomhthosaíocht de chuid an Aontais é sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint. Mar cheannródaí an chomhraic i gcoinne an athraithe aeráide, ba cheart don Aontas a bheith in ann dul i ngleic leis an dramhaíl a tháirgtear ina chríoch, seachas í a onnmhairiú chuig tíortha eile. Tá gá le haistriú i dtreo samhlacha nua gnó a thugann a chuid féin don phláinéid seachas a bheith ag tógáil uaidh, agus é sin a chomhlánú le hiompar inbhuanaithe na ngeallsealbhóirí uile lena mbaineann. Ba cheart tús áite a thabhairt i gcónaí d’infheistíocht i mbonneagair bainistithe dramhaíola atá neamhdhíobhálach don chomhshaol, go háirithe sna tíortha ina gcuirtear tús le nósanna imeachta um shárú. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ó thaobh an gheilleagair de, is féidir luach tábhachtach a bheith ag dramhaíl i ndáil le haisghabháil amhábhar tánaisteach, rud a rannchuidíonn le geilleagar ciorclach an Aontais, an spleáchas ar amhábhair phríomha áirithe a laghdú, agus an tomhaltas fuinnimh is gá chun príomh-amhábhair a tháirgeadh san Eoraip agus astaíochtaí CO2 a laghdú ag an am céanna. Ina theannta sin, measann CESE go ndéanann onnmhairí dramhaíola in-athchúrsáilte ar ardcháilíocht, agus go háirithe onnmhairí dramhaíola a bhfuil cion ard amhábhar criticiúil iontu, dochar d’inbhuanaitheacht an Aontais agus go mbaintear an bonn dá iomaíochas domhanda trí acmhainní luachmhara a chur ar fáil d’iomaitheoirí seachtracha. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Loingsithe dramhaíola laistigh den Aontas

| 3.1. | Léirigh an comhairliúchán leis na geallsealbhóirí a rinne an Coimisiún go bhfuil gá leis na nithe seo a leanas:






  — | digitiú ar na nósanna imeachta um fhógra a thabhairt; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

digitiú ar na nósanna imeachta um fhógra a thabhairt;

| — | feidhmiú níos fearr na nósanna imeachta meara; |
| --- | --- |

—

feidhmiú níos fearr na nósanna imeachta meara;

| — | rialacha comhchoiteanna a leagan síos chun cinneadh a dhéanamh maidir le haicmiú dramhaíola agus ríomh na ráthaíochtaí airgeadais; |
| --- | --- |

—

rialacha comhchoiteanna a leagan síos chun cinneadh a dhéanamh maidir le haicmiú dramhaíola agus ríomh na ráthaíochtaí airgeadais;

| — | ailíniú níos fearr le prionsabal na gaireachta agus le hord na réiteach dramhaíola. |
| --- | --- |

—

ailíniú níos fearr le prionsabal na gaireachta agus le hord na réiteach dramhaíola.

| 3.2. | Mar thoradh ar chur chun feidhme ilroinnte Rialachán 2006 ar fud an Aontais, tá nósanna imeachta fada ann maidir le loingsithe dramhaíola laistigh den Aontas agus rómhaorlathas leanúnach. Is cúis é sin le moilleanna agus caillteanais airgeadais d’oibreoirí eacnamaíocha, a dhíspreagtar ó dhramhaíl a loingsiú le haghaidh aisghabháil ábhair laistigh den Aontas. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Measann CESE, nuair is féidir sin go teicniúil, gur cheart dramhaíl a tháirgtear san Aontas a athchúrsáil laistigh den Aontas, ar bhealach atá fónta ó thaobh an chomhshaoil, an gheilleagair agus na sochaí de, agus caighdeáin chomhshaoil, sláinte agus sábháilteachta á n-urramú i gcónaí. Mar thoradh ar líon níos mó nósanna imeachta dramhaíola a sheoltar go hinmheánach agus nósanna imeachta níos tapúla, cuirfear feabhas ar an ngeilleagar ciorclach san Aontas, cuirfear le hiomaíochas agus neamhspleáchas straitéiseach an Aontais agus cruthófar bonn do phoist nua. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Tá sé ríthábhachtach borradh a chur faoin gcumas athchúrsála laistigh den Aontas, rud a chuirfidh leis an lorg carbóin agus comhshaoil a laghdú. D’fhéadfadh méadú teacht ar an bhfostaíocht san earnáil sin freisin; léiríonn na figiúirí a thug an Coimisiún Eorpach go gcruthófar idir 9 000 agus 23 000 post nua in earnáil na hathúsáide agus na hathchúrsála, rud a bhfuil gealladh faoi, agus d’fhéadfadh níos mó post a chruthú más rud é go gcuirfear borradh faoin gcumas athchúrsála mar is gá. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Measann an Coiste go bhfuil sé go hiomlán doghlactha go bhfuil roinnt Ballstát fós ag brath ar nósanna imeachta páipéarbhunaithe agus go mbíonn léirmhínithe difriúla uaireanta ar na nósanna imeachta forfheidhmiúcháin ag réigiúin laistigh de Bhallstát amháin. Dá bhrí sin, iarrann CESE ar na Ballstáit na réitigh dhigiteacha a mhol an Coimisiún Eorpach a ghlacadh chomh luath agus is féidir agus aistriú rianúil chuig creat Eorpach atá comhchuibhithe agus trédhearcach a áirithiú, teacht ar chomhaontú maidir le critéir chomhchuibhithe do nósanna imeachta réamhthoilithe a ghlacadh agus cumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh d’aicmiú comhchoiteann dramhaíola. Ba cheart cistí agus cúnamh teicniúil chun acmhainn oibríochtúil a mhéadú a chur ar fáil láithreach. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún an modh ríofa a chomhchuibhiú le haghaidh ráthaíochtaí airgeadais na loingsithe dramhaíola. Is díol sásaimh do CESE go mbeidh breis intuarthachta ann do ghnólachtaí mar thoradh air sin, ach iarrann sé go ndéanfaí na méideanna sin a ríomh go comhréireach ar bhealach nach gcuirfeadh ualach breise ar oibreoirí eacnamaíocha. Creideann CESE gur cheart go gcumhdófaí go soiléir le modh ríofa comhchuibhithe le haghaidh ráthaíochtaí airgeadais na rioscaí go léir a eascraíonn as loingsithe dramhaíola, ach nár cheart dó ró-ualach a chur ar chuideachtaí, go háirithe ós rud é go nglacann roinnt mhaith FBManna páirt ann agus nach bhfuil ach leachtacht theoranta ar fáil dóibh. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ar deireadh, iarrann CESE ar an Aontas agus ar na Ballstáit feabhas a chur ar na deiseanna cistiúcháin chun saoráidí athchúrsála an Aontais a bhunú agus/nó a nuachóiriú agus chun teacht ar theicneolaíochtaí nuálacha chun dramhaíl a athúsáid agus a athchúrsáil. Ní mór margaí deiridh d’amhábhar athchúrsáilte a fhorbairt gan mhoill chun margadh amhábhar tánaisteach lánfheidhmiúil a chruthú, lena ndéantar amhábhar nua atá le táirgeadh as táirgí a bhfuil a ré caite. Ní mór don Aontas infhaighteacht agus cáilíocht ábhar athchúrsáilte a mhéadú, ag díriú ar an gcumas atá ag ábhar a airíonna bunúsacha a choinneáil i ndiaidh a athchúrsála, agus ar a chumas amhábhair phríomhúla a ionadú i bhfeidhmeanna amach anseo. Mar thoradh air sin, tiocfaidh méadú ar an gcumas próiseála laistigh den Aontas, ar phoist nua ardcháilíochta agus ghlasa, agus ar an deis an cineál amhábhar a ghineann dramhaíl gan luach, a dhíothú nó a ionadú san fhadtéarma. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Onnmhairí, allmhairí agus loingsithe dramhaíola idirthurais

| 4.1. | Le 17 mbliana anuas, tá méadú 75 % tagtha ar an méid dramhaíola a onnmhairítear chuig tríú tíortha go tuairim is 33 mhilliún tona in aghaidh na bliana (13), agus is minic nach ndéantar mórán machnaimh ar an gcaoi a bhfeidhmíonn na saoráidí ceann scríbe agus ar an gcaoi a gcaitear le dramhaíl. Allmhairítear 16 mhilliún tona de dhramhaíl in aghaidh na bliana san Aontas, agus déantar 70 milliún tona de dhramhaíl a thrádáil laistigh den Aontas. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Tá an tAontas ina bhall de bhreis agus 80 comhaontú saorthrádála (CSTanna), agus tá tuairim is 40 comhaontú ar feitheamh nó faoi chaibidil. Measann CESE go bhfuil sé thar a bheith míchuí nach luaitear go sainráite an geilleagar ciorclach (14) ach i ndá cheann acu. Iarrann sé go ndíreofaí níos mó ar na caibidlí maidir le forbairt inbhuanaithe a neartú sna comhaontuithe saorthrádála uile atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo agus go n-áiritheofaí go gcuirfear chun feidhme go héifeachtach iad. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Leis na srianta maidir le dramhaíl phlaisteach a thrádáil a d’fhorchuir an tSín, an India, an Téalainn, Vítneam agus an Mhalaeisia le déanaí, tugadh chun solais róspleáchas an Aontais ar chóireáil dramhaíola coigríche. Níl an spleáchas sin ar onnmhairí dramhaíola inghlactha agus fágann sé go bhfuil geilleagar an Aontais leochaileach i gcás ina gcuirtear isteach ar shlabhraí soláthair. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ba cheart d’onnmhairiú dramhaíola rialacha iomlána trédhearcachta a urramú agus faisnéis a chur ar fáil go poiblí maidir leis na caighdeáin bhainistíochta sa tír chinn scríbe atá slán ó thaobh an chomhshaoil de. Is díol sásaimh do CESE an togra ón gCoimisiún le haghaidh iniúchtaí tríú páirtí ar shaoráidí dramhaíola seachtracha agus measann sé gur cheart forálacha mionsonraithe maidir leis an lorg comhshaoil agus na dálaí oibre a áireamh iontu. Maidir le hearraí a sheoltar lena n-athúsáid, ba cheart an prionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as a choimeád agus ba cheart na táillí maidir le freagracht leathnaithe táirgeora a bheith de réir an táirge, toisc gur íoc tomhaltóirí iad chun céim na dramhaíola a chumhdach, go neamhspleách ar an áit ina dtarlaíonn sí. Ina theannta sin, ba cheart na comhpháirtithe sóisialta agus na heagraíochtaí neamhrialtasacha ábhartha a bheith mar chuid de na nósanna imeachta iniúchóireachta agus ní mór bonneagair sonraí oscailte a mhaoiniú agus a chur ar fáil. Ba cheart sásraí gearáin a threisiú d’eagraíochtaí neamhrialtasacha agus do gheallsealbhóirí ábhartha eile. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Molann CESE go ndéanfadh iniúchóir atá bunaithe san Aontas (údaraithe ag comhlachtaí de chuid an Aontais faoina dtugtar fógra agus a bhfuil cáilíocht ábhartha aige) nósanna imeachta iniúchóireachta a thabhairt chun críche ar leibhéal na saoráide agus na tíre chun a áirithiú go gcomhlíonfar caighdeáin maidir le sláinte an duine agus leis an gcomhshaol, agus caighdeáin shóisialta an Aontais laistigh den tír chinn scríbe. Ní mór cur síos a dhéanamh ar nósanna imeachta iniúchóireachta níos mionsonraithe, chomh maith le critéir maidir le faireachán, gearáin agus smachtbhannaí. Is gá freisin cur síos a dhéanamh ar ionchuir (bunaithe ar mhéid agus rioscaí) ar féidir leo iniúchtaí a spreagadh. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Molann CESE do FBManna nósanna imeachta iniúchóireachta a dhéanamh le haghaidh saoráidí i dtríú tíortha trí eagraíochtaí um fhreagracht táirgeoirí (PRO), mar gur cheart go laghdódh sé sin an t-ualach airgeadais ar oibríochtaí den sórt sin. Ní mór dea-chosaint agus dea-fhaireachán a dhéanamh ar shláinte, ar shábháilteacht agus ar dhálaí oibre. Ba cheart infheistíochtaí a dhéanamh in oiliúint agus i bhfios gnó na n-oibrithe a chumhdach le leithdháileadh sonrach faoi CSE+. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Aithníonn CESE go dteastaíonn roinnt ama ó na húdaráis agus ó na hoibreoirí eacnamaíocha chun dul i dtaithí ar na rialacha nua a chur i bhfeidhm agus chun iad a chomhlíonadh. Measann CESE, áfach, nach bhfuil an sprioc-am de thrí bliana atá beartaithe tar éis theacht i bhfeidhm an Rialacháin uaillmhianach go leor agus iarrann sé go mbeadh idirthréimhse dhá bhliain ar a mhéad ann. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Tá teorainn ama 30 lá molta ag an gCoimisiún Eorpach do na húdaráis inniúla idirthurais chun agóidí bailí a dhéanamh i dtaca le loingsiú atá beartaithe lena hathghabháil. Measann CESE gur cheart an sprioc-am a laghdú go 10 lá d’fhonn inoibritheacht a áirithiú agus moilleanna neamhriachtanacha a sheachaint. Ina theannta sin, iarrann CESE go gcuirfí srian soiléir ar na húdaráis sin chun cosc a chur orthu agóid a dhéanamh i gcoinne an loingsithe chéanna níos mó ná uair amháin. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Iarrann an Coiste go leathnófaí córas EDI chuig gach loingsiú dramhaíola atá ceaptha lena n-onnmhairiú, lena n-allmhairiú agus lena n-idirthuras. Is é sin an t-aon bhealach amháin chun inrianaitheacht agus trédhearcacht na bpróiseas sin a áirithiú, sa chaoi is go gcloífidh siad leis na rialacha céanna agus a leanann siad maidir le loingsithe inmheánacha. Ní mór don Choimisiún agus do na Ballstáit gach iarracht a dhéanamh chun an córas sin a chur i bhfeidhm a luaithe is féidir, fiú roimh an sprioc-am de dhá bhliain atá beartaithe. Chuige sin, iarrann CESE go mbeadh acmhainní leordhóthanacha daonna agus teicniúla ar fáil. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Tá an fhíric go bhféadfadh sé go mbeadh díolúine ag tíortha cinn scríbe áirithe ó léiriú a thabhairt ar an méid a chomhlíonann siad príomhchoinníollacha sláinte daonna agus comhshaoil, toisc gur baill de ECFE iad, in aghaidh mheon an athchóirithe agus d’fhéadfaí an bonn a bhaint den chóras ina iomláine. Ar mhaithe le honnmhairiú dramhaíola, iarrann CESE go gcomhlíonfadh tíortha ECFE agus tíortha nach cuid de ECFE iad na critéir dhiana chéanna maidir le gealltanais chomhshaoil atá leagtha síos san Aontas. Ina theannta sin, iarrann CESE go gcuirfí cruthúnas ar fhianaise ar fáil go bhfuil a gcuid dramhaíola tí féin á bainistiú cheana féin ag na tíortha glactha uile ar bhealach atá fónta ó thaobh an chomhshaoil de, cosúil le caighdeáin an Aontais agus i gcomhréir le croíchoinbhinsiúin agus caighdeáin saothair na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair. |
| --- | --- |

4.10.

5.   Gáinneáil neamhdhleathach ar dhramhaíl

| 5.1. | Tá méadú tagtha ar ghníomhaíochtaí neamhdhleathacha loingsithe dramhaíola ós rud é gur tugadh isteach nósanna imeachta forfheidhmithe éagsúla ar fud na mBallstát de bharr Rialachán 2006. Is deacair na figiúirí a chainníochtú ach creidtear go bhfuil 30 % de na loingsithe dramhaíola ar fad san Eoraip aindleathach agus gur fiú thart ar EUR 9,5 billiún iad in aghaidh na bliana (15). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Léirigh an comhairliúchán leis na geallsealbhóirí go bhfuil tacaíocht láidir ann do neartú na nósanna imeachta chun loingsiú neamhdhleathach dramhaíola a chomhrac. Tá gá le rialú neartaithe ar onnmhairí agus allmhairí dramhaíola agus ar dhramhaíl ar idirthuras chun an choireacht chomhshaoil a chomhrac agus chun an gháinneáil neamhdhleathach a chomhrac. Is díol sásaimh do CESE forfheidhmiú na nósanna imeachta cigireachta agus imscrúdaithe agus tacaíonn sé leo. Iarrann sé go mbeadh comhar iomlán idir na Ballstáit agus an tAontas, i gcomhréir le Straitéis an Aontais chun dul i ngleic leis an gCoireacht Eagraithe 2021-2025 (16). Is féidir easnamh acmhainní daonna i roinnt Ballstát agus creat comhoibrithe níos éifeachtaí a áirithiú le rannpháirtíocht OLAF. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Tá gáinneáil ar dhramhaíl fós ar cheann de na coireanna comhshaoil is tromchúisí agus meastar gur gníomhaíocht ardbhrabúsach í a mbaineann riosca íseal léi, agus tá iarmhairtí tromchúiseacha aici ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol. Tá sé tugtha dá haire ag Cúirt Iniúchóirí na hEorpa go bhfuil líon na gcásanna neamhdhleathacha gáinneála ar dhramhaíl a bhraitear fós íseal agus go bhfuil an ráta ionchúisimh faoi bhun cineálacha eile coireachta, agus nach bhfuil na smachtbhannaí a chuirtear i bhfeidhm comhréireach ná athchomhairleach (17). Is é is cúis leis sin, den chuid is mó, go bhfuil na slabhraí loingsithe dramhaíola an-chasta agus go bhfuil sé deacair a chruthú go raibh na daoine a bhí páirteach sa ghníomhaíocht neamhdhleathach ar an eolas faoi neamhdhleathacht na gníomhaíochta, go háirithe ós rud é gur féidir athrú teacht ar úinéir na dramhaíola agus ar an tír ina bhfuil sí sula ndéanfar í a dhiúscairt go neamhdhleathach. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Beidh sé de chumas ag geallsealbhóirí tionsclaíocha agus ag eagraíochtaí neamhrialtasacha loingsithe neamhdhleathacha dramhaíola a d’fhéadfadh a bheith ann a leanúint agus tuairisc a thabhairt orthu, nuair a bheidh rochtain acu ar shonraí. Dá bhrí sin, iarrann CESE go gcuirfí sonraí neamhrúnda ar fáil do na páirtithe leasmhara go léir, lena n-áirítear comhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí neamhrialtasacha, bardais agus saoránaigh. Creideann CESE go mbeidh rialú feabhsaithe agus laghdú ar loingsithe neamhdhleathacha dramhaíola mar thoradh ar bhailiú cuimsitheach sonraí agus ar thrédhearcacht fheabhsaithe. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Measann sé, áfach, gur cheart idirdhealú soiléir a dhéanamh idir na gáinneálaithe neamhdhleathacha sainaitheanta agus na hoibreoirí a fuarthas ciontach in earráid dhaonna i ndáil le doiciméadacht, go háirithe maidir le hIarscríbhinn VII (18), agus mar a tharla roimhe seo. Iarrann CESE go mbeadh córas pionóis comhchuibhithe ann atá éifeachtach agus comhréireach leis an sárú. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Focal scoir

| 6.1. | Ba cheart go mbeadh sé soiléir anois go bhfuil an iomarca dramhaíola á tháirgeadh againn agus nach bhfuil acmhainní nádúrtha nua leordhóthanacha againn. Iarrann CESE go mbeadh creat rialála ann lena ndreasaítear úsáid ábhar athchúrsáilte, rud a chuirfidh le hastaíochtaí carbóin a laghdú agus a chuirfidh cosc ar dhramhaíl luachmhar a dhiúscair i láithreáin líonta talún. Tá an úsáid is féidir a bhaint as dramhaíl mar acmhainn i gcroílár an Phlean Gníomhaíochta um an nGeilleagar Ciorclach agus tá sé curtha in iúl cheana féin ag CESE nach mór don Aontas spriocanna níos uaillmhianaí a leagan síos dó féin chun an fhorbairt eacnamaíoch a dhíchúpláil ó ídiú acmhainní nádúrtha agus tionchair ar an gcomhshaol (19). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | I gcomhréir le prionsabail an gheilleagair chiorclaigh, iarrann CESE go ndéanfaí tograí reachtacha chun cuideachtaí monaraíochta a dhreasú a dtáirgí a dhearadh sa chaoi is go mbeidh siad oiriúnach don athúsáid agus don athchúrsáil agus go nglacfaidh siad le samhlacha gnó ciorclacha a fhorbairt. Ní mór go mbeadh na páirtithe sóisialta, ionadaithe FBManna agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta rannpháirteach i ndearadh straitéisí agus creataí reachtacha Eorpacha agus náisiúnta a dhreasaíonn an t-aistriú sin, agus a théann i ngleic le dífheidhmeacht anabaí na dtáirgí. Ciallaíonn aistriú chuig geilleagar ciorclach, ar thaobh amháin, luach na dtáirgí sa gheilleagar a choinneáil ar feadh tréimhse níos faide agus, ar an taobh eile, úsáid amhábhar tánaisteach a mhéadú. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach rochtain ar réitigh nuálacha a éascú chun amhábhair thánaisteacha a dhéanamh de dhramhaíl agus ní mór é sin a chur chun cinn trí ardáin ar líne (amhail Ardán Eorpach Gheallsealbhóirí an Gheilleagair Chiorclaigh) agus trí dhea-chleachtais a roinnt. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Measann CESE gur gá EDI a thabhairt isteach agus go dtagann sé le Straitéis Dhigiteach an Aontais Eorpaigh (20). Iarrann sé go gcuirfí chun feidhme go pras é, toisc gur féidir leis caillteanais eacnamaíocha a laghdú do chuideachtaí agus nósanna imeachta níos gasta agus faireachán ar ardchaighdeán a áirithiú. Creideann CESE freisin go gcuirfear leis an gcóras leictreonach sin feabhas ar an trédhearcacht, go méadófar an éifeachtúlacht, go n-áiritheofar inrianaitheacht sonraí níos fearr, go gcuirfear creat ar fáil le haghaidh dlúthchomhar idir na Ballstáit agus go spreagfar forbairt margaí láidre dramhaíola. Ina theannta sin, molann sé úsáid a bhaint as teicneolaíochtaí nua-aimseartha chun faireachán a dhéanamh ar iompar (idirlíon na rudaí nithiúla agus satailítí) agus as teicneolaíocht bhlocshlabhra chun críocha slándála sonraí. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Ní mór idirdhealú soiléir a dhéanamh idir loingsithe dramhaíola lena hathúsáid agus lena hathchúrsáil agus loingsithe a mbeidh próisis eile i gceist leo nach mbaineann leis an aisghabháil, amhail loscadh. Tá sé fíor-riachtanach go mbeadh na huirlisí iomchuí agus critéir shoiléire ann ón tús chun cosc a chur ar loingsithe dramhaíola ar chúiseanna bréige. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Iarrann CESE ar an gCoimisiún Eorpach measúnú a dhéanamh ar Fhaireachlann Mhargaidh a bhunú d’amhábhair thánaisteacha. D’fhéadfadh an Fhaireachlann sin beartais forbartha earnála a anailísiú agus a mholadh mar aon le bealaí chun deireadh a chur leis na scrogaill atá ann cheana. Ba cheart do na geallsealbhóirí Eorpacha ábhartha uile a bheith rannpháirteach san Fhaireachlann agus ról comhairleach a bheith ag an gCoimisiún Eorpach inti. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Ar deireadh, molann CESE don Choimisiún measúnú tionchair críochnúil a dhéanamh ar chur chun feidhme an Rialacháin cúig bliana tar éis dó teacht i bhfeidhm. |
| --- | --- |

6.6.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán
  Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  https://circulareconomy.europa.eu/platform/en

1

(2)  OECD (2018), Global Material Resources Outlook to 2060 [Ionchas Acmhainní Ábhair Domhanda go dtí 2060].

2

OECD (2018), Global Material Resources Outlook to 2060

(3)  World Bank: A Global Snapshot of Solid Waste Management to 2050.

3

(4)  An Institiúid um Beartas Comhshaoil Eorpach EU circular economy and trade [Geilleagar ciorclach agus trádáil an Aontais].

4

EU circular economy and trade

(5)  Eurostat – Geilleagar Ciorclach san Aontas Eorpach.

5

(6)  IO L 330, 10.12.2013, lch. 1.

6

(7)  IO L 249, 31.7.2020, lch. 33.

7

(8)  IO L 190, 12.7.2006, lch. 1.

8

(9)  Parlaimint na hEorpa: an Rialachán maidir le Loingsiú Dramhaíola – Athbhreithniú ar Rialachán (CE) Uimh. 1013/2006 maidir le loingsithe dramhaíola.

9

(10)  Tuairim ó CESE Athléimneacht Amhábhar Criticiúil,IO C 220, 9.6.2021, lch. 118.

10

Athléimneacht Amhábhar Criticiúil

(11)  COM/2019/640 final.

11

(12)  COM/2020/98 final.

12

(13)  Teachtaireacht Our waste, our responsibility [Ár ndramhaíl, ár bhfreagracht].

13

(14)  Na comhaontuithe saorthrádála le Meicsiceo agus leis an Nua-Shéalainn.

14

(15)  Questions and Answers on new EU rules on waste shipments [Ceisteanna agus Freagraí faoi rialacha nua an Aontais maidir le loingsithe dramhaíola].

15

(16)  EU Strategy to tackle Organised Crime 2021-2025 [Straitéis an Aontais chun dul i ngleic leis an gCoireacht Eagraithe 2021-2025].

16

(17)  Athbhreithniú Uimh. 4/2020 EU action to tackle the issue of plastic waste [Gníomhaíocht an Aontais chun dul i ngleic leis an tsaincheist maidir le dramhaíl phlaisteach].

17

(18)  Iarscríbhinn VII – Faisnéis a ghabhann le loingsithe dramhaíola.

18

(19)  Tuairim CESE maidir le Cur chun Feidhme Reachtaíocht Chomhshaoil an Aontais i Réimsí na Cáilíochta Aeir, an Uisce agus na Dramhaíola, IO C 110, 22.3.2019 (níl leagan Gaeilge ann).

19

(20)  Straitéis Dhigiteach na hEorpa – Todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú.

20

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/101 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/101

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún: “Fit for 55”: delivering the EU’s 2030 Climate Target on the way to climate neutrality [An pacáiste “Oiriúnach do 55”: sprioc aeráide an Aontais do 2030 i dtreo aeráidneodracht a bhaint amach]

[COM(2021) 550 final] (níl leagan Gaeilge ann)

(2022/C 275/16)

| Rapóirtéirí: | Cillian LOHAN agus Stefano MALLIA |
| --- | --- |

Rapóirtéirí:

Cillian LOHAN agus Stefano MALLIA

| Comhairliúchán | An Coimisiún Eorpach, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol |
| Dáta a glactha sa rannóg | 9.2.2022 |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 24.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 198/2/6 |

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 13.9.2021

Bunús dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Talmhaíocht, Forbairt Tuaithe agus an Comhshaol

Dáta a glactha sa rannóg

9.2.2022

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

24.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

198/2/6

1.   Conclúidí agus moltaí

| 1.1. | Agus sinn ag aistriú chuig sochaí aeráidneodrach, ní mór dúinn samhail a ghlacadh a mbeidh geilleagar rathúil mar thoradh air. Más mian linn a áirithiú go mbeidh an tAontas ar thús cadhnaíochta agus go mbeidh sé ina eiseamláir don chuid eile den domhan, ba cheart dúinn díriú ar an tsamhail is rathúla is féidir a mhúnlú — samhail atá cóir agus inbhuanaithe ó thaobh an gheilleagair, na sochaí agus an chomhshaoil de. Dá nglacfaí samhail nach mbeadh an fás bunaithe ar an bhfhorbairt inbhuanaithe mar thoradh air, d’fhágfaí an tAontas scoite amach ón gcuid eile den domhan, rud a réiteodh an bealach d’iomaitheoirí domhanda eile ról ceannaireachta a ghlacadh orthu féin. Beidh ról tábhachtach ag taidhleoireacht aeráide an Aontais maidir leis an gcur chuige Eorpach a chur chun cinn agus maidir le hiomaíocht chóir a áirithiú idir an tAontas Eorpach agus ilchríocha iomaíocha. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Beidh tionchar míchothrom ag gnóthú na spriocanna athbhreithnithe do 2030, mar a moladh sa phacáiste “Oiriúnach do 55”, ar earnálacha, ar réigiúin, ar phobail agus ar dhaoine aonair ar fud na hEorpa. Chun aghaidh a thabhairt ar na hábhair imní sin, molann CESE don Choimisiún Eorpach mapáil agus anailís mhionsonraithe a dhéanamh ar an tionchar a bheidh ag an aistriú ar fhostaíocht agus ar scileanna sna tíortha, sna réigiúin agus sna hearnálacha éagsúla, lena n-áirítear ar fhochonraitheoirí agus ar shlabhraí luacha iartheachtacha. Ní oireann an toise céanna do chách. Dá bhrí sin, ní mór bearta a fhéachann leis an aistriú a bhrú chun cinn a bheith saincheaptha chun na dálaí iarbhír éagsúla ar fud na hEorpa a léiriú, agus an gá atá le cothrom na Féinne agus túsphointí éagsúla na mBallstát á gcur san áireamh san am céanna. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ba cheart d’institiúidí an Aontais tograí breise a cheapadh chun infheistíochtaí móra poiblí agus príobháideacha a shlógadh ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta d’fhonn tacú leis an aistriú sna hearnálacha agus sna réigiúin sin nach mór athrú ó bhonn a dhéanamh orthu má táthar chun a n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. I ndáil leis an méid sin, tá CESE den tuairim láidir gur cheart cur go mór le méid agus raon feidhme an Chiste um Aistriú Cóir chun go mbeidh sé i gcomhréir leis na dúshláin atá romhainn. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Tá CESE ag iarraidh ar Institiúidí an Aontais agus ar na Ballstáit creat nua rialachais a mholadh chun athruithe a bhaineann leis an aistriú glas i saol na hoibre a réamh-mheas agus a bhainistiú. Leis an gcreat sin, ba cheart na Ballstáit a spreagadh chun Coimisiúin thrípháirteacha um Aistriú Cóir a chur ar bun chun cur ar chumas na n-údarás réigiúnach, na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta páirt a ghlacadh i gcur chun feidhme na bpleananna náisiúnta agus réigiúnacha um aistriú cóir. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Tá CESE den bharúil gur cheart don Aontas oibriú ar mhaithe le cuspóir na haeráidneodrachta a bhaint amach (astaíochtaí gás ceaptha teasa glan-nialasacha), agus iomaíochas agus slándáil an tsoláthair fuinnimh ar chostas inacmhainne do ghnólachtaí agus do na saoránaigh á n-áirithiú san am céanna. Ba cheart iomaíochas na hEorpa a áirithiú i gcomhthráth lena chinntiú go gcloíonn iomaitheoirí AE leis na caighdeáin chomhshaoil agus shóisialta is airde. Is den ríthábhacht an chosaint ó sceitheadh carbóin ó earraí tríú tíortha a neartú chun sláine chomhshaoil a áirithiú agus chun go nglacfar le beartas aeráide an Aontais sa tsochaí. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ní mór a áirithiú le creat rialála an Aontais gurb iad na gnólachtaí is iomaíche sna blianta beaga amach romhainn na chéad ghnólachtaí a bhainfidh úsáid as samhlacha gnó inbhuanaithe ísealcharbóin. Ar an gcúis sin, tá CESE den tuairim dhaingean gur cheart rialacháin a úsáid chun an bealach a réiteach d’fhorbairt agus glacadh teicneolaíochtaí nua sa mhargadh, lena n-áirítear bearta atá dírithe ar thaobh an éilimh chun margaí tosaigh a chruthú agus tomhaltas táirgí ísealcharbóin a dhreasú. Ina cheann sin, ba cheart seiceáil a dhéanamh ar iomaíochas gach togra reachtach a chuirtear ar aghaidh faoi chuimsiú an phacáiste “Oiriúnach do 55”, i gcomhréir le prionsabail na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe, i dtreo go dtuigfear go maith na himpleachtaí uile a bheidh acu ar fhiontair. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Creideann CESE go láidir nach mór aird faoi leith a thabhairt ar na hearnálacha eacnamaíocha ina bhfuil MFBManna thar a bheith gníomhach. Tá sé de chumas ag MFBManna dlús a chur leis an nuálaíocht i dtáirgí agus i réitigh ar mhaithe le geilleagar na hEorpa a dhícharbónú. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Tá géarghá le comhleanúnachas beartais lena n-aithnítear a nasctha atá na géarchéimeanna aeráide agus bithéagsúlachta. Ach tomhaltas fuinnimh agus amhábhar a laghdú sa gheilleagar ciorclach, cuirfear le teicneolaíochtaí nua. Ba cheart straitéisí earnálacha agus samhlacha cistiúcháin a bheith i gcomhréir leis an bpacáiste “Oiriúnach do 55”, mar shampla trína áirithiú go gcúiteofar úinéirí talún/bainisteoirí talún/feirmeoirí as stóráil carbóin nádúrtha in ithreacha agus go gcuirfear deireadh le fóirdheontais a bhfuil tionchar díobhálach acu ar an gcomhshaol. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Is den tábhacht a chur in iúl go soiléir agus go hionraic cé na costais agus na tairbhí a bhaineann leis na gníomhaíochtaí ollmhóra is gá tabhairt fúthu d’fhonn aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. Beidh tionchar ag na hathruithe sin ar gach earnáil agus ar gach réigiún cé go bhféadfadh sé nach mbraithfí na tairbhí lena mbaineann láithreach. Chun tacaíocht leathan a áirithiú, beidh gá le leibhéal tuisceana agus rannpháirtíochta nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe ón tsochaí ina hiomláine. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Struchtúr na tuairime seo agus an chúis atá léi

| 2.1. | Is é cuspóir na tuairime seo dearcadh foriomlán CESE a chur i láthair maidir leis an bpacáiste “Oiriúnach do 55” a mhol an Coimisiún an 14 Nollaig. Leagann sé béim ar a riachtanaí atá an pacáiste chun aistriú a bheidh cothrom go sóisialta, iomaíoch agus glas a bhaint amach. Foilseoidh CESE tuairimí sonracha maidir le tograí reachtacha ábhartha uile an phacáiste. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Tá CESE teann air gur gá an pacáiste “Oiriúnach do 55” a nascadh le Clár Oibre 2030 na Náisiún Aontaithe agus leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe ar thacaigh CESE leo i dtuairimí a d’eisigh sé roimhe seo. Tá na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe thar a bheith úsáideach ós rud é gur saincheisteanna domhanda iad agus go gcumhdaítear leo, ní hamháin an tsaincheist phráinneach aeráide is bun leis an bpacáiste ón gCoimisiún, ach freisin spriocanna riachtanacha eile maidir le hinbhuanaitheacht eacnamaíoch agus shóisialta nach mór a bhaint amach chun go mbeidh rath ar an bpacáiste. Dá réir sin, tá na barúlacha seo a leanas i gcomhréir leis na trí phríomhaidhm atá ag SDGanna na Náisiún Aontaithe. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Croíphrionsabail — Barúlacha sonracha CESE maidir leis an doiciméad ón gCoimisiún

Aistriú atá cothrom ó thaobh na sochaí de

| 3.1. | Sa rún uaidh maidir leis an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa, mhol CESE insint nua don Eoraip. Leis an insint sin, nasctar seanstair agus nua-stair na hEorpa leis an lá inniu agus leagtar amach fís don todhchaí atá bunaithe ar chomhar thar theorainneacha agus ar na naisc idir muintir na hEorpa a neartú, agus atá fréamhaithe i luachanna na dlúthpháirtíochta, an cheartais shóisialta, an chomhair idir na glúnta, an chomhionannais inscne, an rathúnais inbhuanaithe agus an aistrithe chóir, an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh. Is den ríthábhacht tacaíocht phoiblí do na luachanna sin a threisiú d’fhonn athmhachnamh a dhéanamh ar na samhlacha fáis agus rialachais atá againn le hiad a dhíriú ar an inbhuanaitheacht, d’fhonn sochaí níos cothroime a chothú agus d’fhonn eagraíochtaí na sochaí sibhialta a chur i gcroílár na hatógála agus an téarnaimh sin (1). Tá CESE den tuairim láidir go gcuideoidh cur chun feidhme dea-cheaptha an phacáiste “Oiriúnach do 55” leis an insint nua sin a chur i gcrích. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Tá sé curtha in iúl ag CESE cheana freisin gur gá díriú ar théarnamh cothrom inbhuanaithe ó ghéarchéim COVID-19, téarnamh lena réiteofar an bealach do shochaí níos cuimsithí, lena bhforbraítear iomaíochas fadtéarmach agus lena gcruthófar timpeallacht chomhoibríoch, agus lena gcuirfear san áireamh go hiomlán na géarchéimeanna sóisialta, eacnamaíocha, daonlathacha, déimeagrafacha agus aeráide atá fite fuaite ina chéile i mBallstáit an Aontais, an gá atá leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach, chomh maith leis na hathruithe struchtúracha fadtéarmacha atá ag tarlú de thoradh na paindéime (2). Ní mór é a bheith mar sprioc ag an Aontas, thar aon ní eile, samhail an gheilleagair shóisialta margaidh atá againn a neartú, ar samhail í ina bhfuil geilleagar inbhuanaithe, iomaíoch agus beartais shóisialta dhea-fhorbartha fite fuaite ina chéile. Is é an chéad chéim eile ina dhiaidh sin an Comhaontú Glas don Eoraip a bhaint amach, rud ar thacaigh CESE leis ón gcéad lá riamh. Straitéis nua fáis na hEorpa atá sa Chomhaontú Glas a bhfuil rathúnas, inbhuanaitheacht agus ceartas sóisialta ina croílár. Má táthar chun Eoraip rathúil a bhaint amach, tá sé ríthábhachtach an t-aistriú cóir chuig dóigh bheatha aeráidneodrach a chur i gcrích lena gcothófar poist ardcháilíochta agus lena gcuirfear an fhiontraíocht inbhuanaithe agus an nuálaíocht chun cinn, lena n-áirítear an geilleagar ciorclach agus an geilleagar sóisialta (3). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Céim i dtreo geilleagar Eorpach aeráidneodrach a bhaint amach faoi 2050 is ea an pacáiste “Oiriúnach do 55”. Éilítear le haistriú den chineál sin measúnú críochnúil a dhéanamh ar an gcaoi ina mairimid, ina n-oibrímid agus ina ngníomhaímid. Is fiú cuimhneamh air nach n-oireann an toise céanna do chách. Ní mór bearta a fhéachann leis an aistriú a bhrú chun cinn a bheith saincheaptha chun na dálaí iarbhír éagsúla ar fud na hEorpa a léiriú, agus an gá atá le cothrom na Féinne agus túsphointí éagsúla na mBallstát á gcur san áireamh san am céanna. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fágfaidh gnóthú na spriocanna athbhreithnithe do 2030, mar a moladh sa phacáiste “Oiriúnach do 55”, go mbeidh tionchar míchothrom ar earnálacha, ar réigiúin, ar phobail agus ar dhaoine aonair ar fud na hEorpa. Go deimhin, is follas go bhfágfaidh an t-aistriú tapa chuig geilleagar dícharbónaithe go mbeidh dúshláin ollmhóra le sárú ag saoránaigh, oibrithe, cuideachtaí agus réigiúin, go háirithe iad siúd atá ag brath ar earnálacha agus tionscail ar mór a lorg carbóin. Is fiú suntas a thabhairt dó freisin go bhfuil dúshláin shuntasacha roimh Bhallstáit fhorimeallacha agus iad ag tabhairt droim láimhe don charbón. Mura dtugtar aghaidh go leordhóthanach ar na dúshláin sin, is baolach go mbeidh neamhionannais bhreise agus próisis ollmhóra athstruchtúraithe, dífhostaíocht agus dí-thionsclú críocha, tailte agus timpeallachtaí ann dá thoradh sin. D’fhéadfadh sé sin neamh-inghlacthacht shóisialta agus frithfhreagairt pholaitiúil ó shaoránaigh an Aontais i gcoinne Chlár Oibre an Aontais Eorpaigh maidir leis an gComhaontú Glas a spreagadh. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | D’fhonn aghaidh a thabhairt ar na hábhair imní sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach bearta breise beartais a mholadh chun gné shóisialta agus fostaíochta an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a neartú. I láthair na huaire, ceaptar na tograí reachtacha ón gCoimisiún ar dhóigh atá i gcomhréir le sprioc aeráide 2030 a bhaint amach — rud a bhfuil géarghá leis — ach ní leor na bearta iontu chun aistriú cóir a áirithiú d’oibrithe Eorpacha agus do theaghlaigh ar ioncam íseal. Chun go mbeidh sí inghlactha go sóisialta, ba cheart uaillmhian shóisialta choibhéiseach a bheith ag gabháil leis an uaillmhian aeráide atá beartaithe sa phacáiste, i gcomhréir le Dearbhú Porto ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh, le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta agus le Treoirlínte EIS maidir le haistriú cóir. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Go sonrach, chun gné shóisialta an phacáiste a threisiú, tá CESE ag iarraidh ar institiúidí an Aontais an méid seo a leanas a dhéanamh: |
| --- | --- |

3.6.

| 3.6.1. | Mapáil agus anailís mhionsonraithe a dhéanamh ar an tionchar a bheidh ag an aistriú ar fhostaíocht agus ar scileanna sna tíortha, sna réigiúin agus sna hearnálacha éagsúla, lena n-áirítear ar fhochonraitheoirí agus ar shlabhraí luacha iartheachtacha. Tá gá freisin le hanailís ar an tionchar ar an airgeadas poiblí, ar shreafaí trádála agus ar thomhaltóirí. Ach mapáil mhionsonraithe dá leithéid a dhéanamh, chomhlánófaí an dearcadh foriomlán sna measúnuithe tionchair a rinne an Coimisiún roimhe seo agus sholáthrófaí an t-eolas is gá chun beartais leordhóthanacha fostaíochta, shóisialta agus chríochacha a chur le chéile. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Tograí breise a cheapadh chun infheistíochtaí móra poiblí agus príobháideacha a shlógadh ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta d’fhonn tacú leis an aistriú sna hearnálacha agus sna réigiúin sin nach mór athrú ó bhonn a dhéanamh orthu má táthar chun a n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Agus tacaíocht á tabhairt d’infheistíochtaí den sórt sin, ba cheart na Ballstáit ag a bhfuil barainneachtaí scála neamhfhabhracha, dúshláin nascachta agus acmhainneacht íseal chun astaíochtaí a mhaolú a chur san áireamh freisin. I ndáil leis an méid sin, ba cheart cur go mór le méid agus raon feidhme an Chiste um Aistriú Cóir chun go mbeidh sé i gcomhréir leis na dúshláin atá romhainn. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Deimhin a dhéanamh de go n-áireofar straitéisí um aistriú cóir sna Pleananna Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide. Agus a bPleananna Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide á dtabhairt cothrom le dáta in 2023, ba cheart é a chur de cheangal ar na Ballstáit na dúshláin shóisialta a mheastar a bheidh ag baint leis an bpacáiste “Oiriúnach do 55” a shainaithint go córasach, maille leis na bearta mionsonraithe agus na hacmhainní a bheidh ag teastáil chun iad a bhainistiú. Beidh gá le straitéisí um aistriú cóir den chineál sin chun tacaíocht a thabhairt d’oibrithe agus iad i mbun an aistrithe, chun oiliúint leordhóthanach, athsciliú agus uas-sciliú a áirithiú agus chun poist mhalartacha ardcháilíochta a chruthú sna réigiúin sin. Tríd an idirphlé sóisialta agus trí ardáin na sochaí sibhialta, ba cheart ról cuí a thabhairt do na comhpháirtithe sóisialta agus d’eagraíochtaí na sochaí sibhialta maidir le straitéisí scileanna agus straitéisí gníomhacha don mhargadh saothair a fhorbairt. |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Creat nua rialachais a mholadh d’fhonn athruithe a bhaineann leis an aistriú glas i saol na hoibre a réamh-mheas agus a bhainistiú. Le creat den sórt sin, ba cheart go ráthófaí ceart na n-oibrithe chun faisnéise agus chun dul i gcomhairle a mhéid a bhaineann le pleananna um aistriú cóir a cheapadh ina n-áiteanna oibre agus ina réigiúin. Ó tharla go bhfuil sé bunaithe ar fhorfheidhmiú na gceart atá ann cheana, ba cheart freisin an t-idirphlé sóisialta agus idirphlé níos leithne leis an tsochaí shibhialta a neartú tríd an gcreat. |
| --- | --- |

3.6.4.

| 3.6.5. | Ní mór a ráthú go mbeidh na struchtúir Eorpacha atá ann cheana um an idirphlé sóisialta — amhail an Cruinniú Mullaigh Sóisialta Trípháirteach, Coistí um Idirphlé Sóisialta Earnála nó Comhairlí Oibreacha Eorpacha — rannpháirteach go cuí i bhforbairt na mbeartas faoi chuimsiú an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus san fhaireachán orthu, agus i bhforbairt cónairí aistrithe d’éiceachórais thionsclaíocha agus pleananna téarnaimh. |
| --- | --- |

3.6.5.

| 3.6.6. | Is gá na Ballstáit a spreagadh chun Coimisiúin thrípháirteacha um Aistriú Cóir a chur ar bun chun cur ar chumas na n-údarás réigiúnach, na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta moltaí a chur ar fáil agus pleananna náisiúnta agus réigiúnacha um aistriú cóir a chaibidliú. Tá ionchur na mBallstát, na réigiún, na gcomhpháirtithe sóisialta agus na sochaí sibhialta ríthábhachtach chun freagairt leordhóthanach a áirithiú agus chun iontaoibh a chothú as an ngealltanas nár cheart aon duine a fhágáil ar lár. |
| --- | --- |

3.6.6.

| 3.7. | Beidh tionchar an-mhór ag na beartais aeráide a bheidh ann amach anseo ar na saoránaigh uile, go háirithe a mhéid a bhaineann le sásraí praghsála carbóin. Is léir go mbeidh costais ag gabháil le spriocanna 2030 a bhaint amach, go háirithe i gcás na ndaoine sin a bhfuil an t-ioncam is ísle acu. Caithfear na costais sin a mhíniú mar is ceart. Ní mór bearta speisialta/sóisialta a chur i bhfeidhm chun na saoránaigh is leochailí a chosaint agus chun tacú leo, óir is iadsan is mó a bheidh i mbaol ó thaobh na gcostas breise de. Má táthar chun aistriú rianúil a dhéanamh, beidh na bearta sin ríthábhachtach lena áirithiú go dtabharfaidh saoránaigh an tacaíocht atá ag teastáil chuige sin. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Tá tuairim ar leith ullmhaithe ag CESE ina chuireann sé in iúl gur díol sásaimh dó gur bunaíodh an Ciste Aeráide Sóisialta a bhí beartaithe d’fhonn tionchar diúltach sóisialta agus eacnamaíoch na praghsála nua carbóin a mhaolú agus d’fhonn cistí a chur ar fáil do na Ballstáit chun tacú lena mbearta lena dtugtar aghaidh ar thionchar sóisialta na trádála astaíochtaí sin ar theaghlaigh, ar mhicrifhiontair agus ar úsáideoirí iompair atá níos laige ó thaobh airgeadais de. Faoi mar a rinne sé sa tuairim sin (TEN/759), tá CESE ag iarraidh ar na Ballstáit leas a bhaint as na sineirgí idir an Ciste Aeráide Sóisialta agus acmhainní airgeadais eile atá ar fáil agus leas a bhaint as ar an mbealach is éifeachtúla agus is féidir (4). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | San am céanna, tugann CESE dá aire gur féidir sásraí margadhbhunaithe a úsáid chun an tAontas a chur go daingean ar an mbealach chuig athrú inbhuanaithe fadtéarmach lena n-áiritheofar an fhorbairt eacnamaíoch agus cothromaíocht idir riachtanais shóisialta agus chomhshaoil tráth an aistrithe. Ní mór athruithe cultúrtha agus iompraíochta agus athruithe córasacha ar chleachtais earnálacha a bheith ag gabháil leo sin, agus is gá deireadh a chur le fóirdheontais a bhfuil tionchar díobhálach acu ar an gcomhshaol (5). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Tugann CESE le fios freisin nach bhféadfar dul i ngleic leis na mórdhúshláin atá romhainn agus na hathruithe móra inár ngeilleagar, athruithe sa chaoi a ndéileálaimid leis an dúlra agus leis an gcomhshaol, agus inár saol féin, nithe atá riachtanach chun domhan atá inbhuanaithe i ndáiríre a chruthú, mura bhfuil na saoránaigh, na hoibrithe agus a n-eagraíochtaí rannpháirteach sa mhéid sin (6). |
| --- | --- |

3.10.

Aistriú iomaíoch

| 3.11. | Glacann an pobal gnó go fonnmhar le dúshlán an athraithe aeráide agus tá sé ullamh na bearta is gá a dhéanamh chun an sprioc maidir le laghdú 55 % a dhéanamh ar astaíochtaí a bhaint amach. Tá an earnáil phríobháideach faoi réir chun a cuid féin a dhéanamh, chun infheistíocht ollmhór a dhéanamh sa bhonneagar agus sna teicneolaíochtaí is gá agus chun poist ardcháilíochta a chruthú. Mar sin féin, tá gá le creat infheistíochta rialála intuartha chuige sin. Ba cheart seiceáil a dhéanamh ar iomaíochas gach togra reachtach a chuirtear ar aghaidh faoi chuimsiú an phacáiste “Oiriúnach do 55”, i gcomhréir le prionsabail na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe, i dtreo go dtuigfear go maith na himpleachtaí uile a bheidh acu ar fhiontair. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Deis uathúil atá sa Chomhaontú Glas chun todhchaí níos láidre agus níos inbhuanaithe a thógáil agus ní mór d’fhiontair na hEorpa a bheith mar dhlúthchuid d’aon réiteach i dtaca leis sin amach anseo. Ba cheart don Aontas oibriú ar mhaithe le cuspóir na haeráidneodrachta a bhaint amach (astaíochtaí gás ceaptha teasa glan-nialasacha), agus iomaíochas agus slándáil an tsoláthair fuinnimh ar chostas inacmhainne do ghnólachtaí agus do na saoránaigh á n-áirithiú san am céanna. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ba cheart iomaíochas na hEorpa a áirithiú i gcomhthráth lena chinntiú go gcloíonn iomaitheoirí laistigh den Aontas agus lasmuigh de leis na caighdeáin chomhshaoil agus shóisialta is airde. Ba cheart an méid sin a léiriú freisin i gcomhaontuithe trádála idir an tAontas agus tríú tíortha. Ní mór a áirithiú leis an gcreat rialála gurb iad na gnólachtaí is iomaíche sna blianta beaga amach romhainn na chéad ghnólachtaí a bhainfidh úsáid as samhlacha gnó inbhuanaithe ísealcharbóin. Níor cheart do ghnólachtaí an t-iomaíochas a úsáid mar leithscéal chun na ceanglais is íosta maidir le caighdeáin ghlasa a chomhlíonadh ar an margadh domhanda. Go deimhin, tá sé tábhachtach straitéis chomhtháite a bheith ann le honnmhairiú earraí agus seirbhísí ísealcharbóin ón Aontas chuig tríú tíortha a mhéadú. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Mar sin féin, sa ghearrthéarma, is gá infheistíocht chaipitil ollmhór a dhéanamh i dteicneolaíochtaí ísealcharbóin agus, i bhformhór na gcásanna, bíonn costais oibriúcháin airgeadais níos airde agus rioscaí teicneolaíochta níos mó ag baint leosan ná teicneolaíochtaí traidisiúnta. Ba cheart tacú leo siúd a ghlacann samhlacha nua gnó go luath d’fhonn a áirithiú nach mbeidh siad faoi mhíbhuntáiste san iomaíocht i ngeall ar a nuálaíocht. Ní mór an tacaíocht arna cur ar fáil a bheith i gcomhréir le prionsabail na rochtana cothroime ar uirlisí airgeadais FBManna agus a bheith bunaithe ar chuspóirí aeráide amháin. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Chun an infheistíocht ollmhór atá de dhíth i leictreachas saor ó charbón a éascú, tá gá le hinfheictheacht i ndáil le comharthaí agus ionstraimí fadtéarmacha margaidh. Tá nósanna imeachta ceadaithe fada casta ar cheann de na baic is mó ar chur i bhfeidhm tionscadal fuinnimh inathnuaite. Tacaíonn CESE go láidir le hiarrachtaí an Choimisiúin i ndáil leis sin. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Beidh gá le cinntí infheistíochta a dhéanamh roimh i bhfad chun spriocanna 2030 a bhaint amach, tráth a bhfuil geilleagar na hEorpa fós ag teacht chuige féin tar éis na géarchéime eacnamaíche a d’eascair as paindéim COVID-19. Is den ríthábhacht, dá bhrí sin, go bhfaigheadh an tAontas an chothromaíocht cheart idir an Comhaontú Glas agus an Ciste Téarnaimh agus Athléimneachta chun infheistíochtaí a spreagadh i dteicneolaíocht agus i gcleachtais a bheidh dírithe ar an todhchaí. Ba cheart do lucht ceaptha beartais an Aontais a áirithiú freisin go mbainfear leas as an bpacáiste “Oiriúnach do 55” agus as an ionstraim théarnaimh NextGenerationEU chun poist nua ardcháilíochta a chruthú agus chun leas a bhaint as an acmhainneacht fostaíochta in earnálacha straitéiseacha an aistrithe ghlais. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Ní mór a áirithiú leis na tograí reachtacha go ndéanfar laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa trí infheistíochtaí claochlaitheacha a spreagadh san Eoraip. Neartódh sé sin ceannaireacht na hEorpa sa chaibidlíocht idirnáisiúnta ar an athrú aeráide. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Ba cheart aird a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann leis an iarracht chun astaíochtaí CO2 a laghdú i mbeartais thionsclaíocha an Aontais agus i mbeartais thionsclaíocha náisiúnta. Ní mór cabhrú le hearnáil na tionsclaíochta agus le hoibrithe san aistriú ísealcharbóin, go háirithe in earnálacha a bhfuil sé deacair srian a chur leo, mar a thugtar orthu, a bhíonn san iomaíocht ar an leibhéail idirnáisiúnta, amhail tionscail dianfhuinnimh nó an earnáil na talmhaíochta. Ba cheart, dá bhrí sin, bearta a chur i bhfeidhm chun cosc éifeachtach a chur ar an mbaol go n-athlonnófaí saoráidí táirgthe agus go n-iompórtálfaí earraí diancharbóin. In éagmais gealltanais choibhéiseacha ó thríú tíortha, éilítear le spriocanna aeráide níos airde an Aontais gur gá an chosaint ó sceitheadh carbóin a neartú, ní hamháin chun an t-iomaíochas tionsclaíoch a chaomhnú agus comhrac a chur ar an iomaíochas éagórach, ach freisin chun sláine chomhshaoil a áirithiú agus chun a ráthú go nglacfar le beartas aeráide an Aontais sa tsochaí. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Mar a luadh roimhe seo, ba cheart straitéisí um aistriú cóir a chur le chéile — tríd an idirphlé sóisialta — chun athsciliú leordhóthanach na n-oibrithe sna hearnálacha sin a ndéanfar an t-aistriú difear dóibh agus aistrithe ó phost go post a áirithiú. Le linn an phróisis sin, beidh sé ríthábhachtach cosaint shóisialta leordhóthanach agus seirbhísí poiblí dea-fheidhmiúla a ráthú chun tacú le hoibrithe atá i mbun aistrithe. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Ní mór aird faoi leith a thabhairt ar na hearnálacha eacnamaíocha ina bhfuil FBManna thar a bheith gníomhach. Tá sé de chumas ag FBManna dlús a chur leis an nuálaíocht i dtáirgí agus i réitigh chun geilleagar na hEorpa a dhícharbónú. San am céanna, tá tacaíocht de dhíth orthu chun rochtain a fháil ar theicneolaíochtaí chun a bpróisis táirgthe, próiseála, athmhonaraithe agus dáileacháin a dhícharbónú. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Is é an tAontas is cúis le 8 % de na hastaíochtaí ar fad. Ina ainneoin sin, tá sé ar thús cadhnaíochta maidir le dul i mbun gníomhaíochta chun geilleagar aeráidneodrach ó thaobh carbóin de a bhaint amach faoi 2050. Chun na críche sin, ní mór a áirithiú gur samhail rathúil a bheidh sa tsamhail a fhorbrófar trínar féidir fás a spreagadh agus poist ardcháilíochta a chruthú i ngnólachtaí, sochaí rathúil a chothú agus an comhshaol a athbhunú. Ach samhail rathúil a bheith ann, ráthófar go mbeidh ról ceannaireachta domhanda ag an Aontas. Dá mba rud é nach raibh rath iomlán ar an tsamhail, bheadh orainn sampla tíortha eile, amhail SAM nó an tSín, a leanúint. Creideann CESE go láidir go bhfuil saineolas teicniúil suntasach ag an Aontas a fhágann gur féidir leis an Eoraip a bheith ar thús cadhnaíochta ó thaobh tionscail de sa gheilleagar glas. Beidh ról tábhachtach ag gníomhaíocht sheachtrach nó taidhleoireacht aeráide an Aontais maidir le hardchaighdeáin chomhshaoil a chur chun cinn sa mhargadh domhanda. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Ní mór don Eoraip leas a bhaint as an seasamh reatha atá aige mar cheannródaí an athraithe aeráide trí ghníomhú mar thiománaithe don nuálaíocht. Ba cheart iarrachtaí níos mó a dhéanamh agus acmhainní níos fearr a chur ar fáil chun tacú le cláir taighde, forbartha agus imlonnaithe ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal náisiúnta gan buaiteoirí a roghnú ag céim róluath ó tharla go bhfuil raon leathan teicneolaíochtaí agus foinsí fuinnimh ann chun tacú leis an aistriú ísealcharbóin. Chuige sin, bheadh sé réasúnta anailís a dhéanamh ar an gcóras cistiúcháin oideachais agus taighde atá ann faoi láthair chun réitigh a mholadh lena gcuirfí ar chumas na hEorpa dul in iomaíocht ar bhealach níos éifeachtaí le SAM agus leis an Áise. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Tá rochtain ar fhoinsí fuinnimh ísealcharbóin amhail leictreachas agus hidrigin ar phraghsanna iomaíocha domhanda ríthábhachtach má táthar chun an tionscal déantúsaíochta a athrú ó bhonn go rathúil. Teastaíonn creat dlíthiúil tacúil agus forbairt thráthúil bonneagair leordhóthanaigh chuige sin. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Faoi mar atá curtha in iúl ag an nGníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh, is le teicneolaíochtaí atá ar fáil cheana sa lá atá inniu ann is féidir an chuid is mó de na laghduithe domhanda ar astaíochtaí CO2 a dhéanamh faoi 2030. Bíodh sin mar atá, faoi 2050, beidh gá le teicneolaíochtaí atá ag céim an taispeántais nó ag céim na fréamhshamhlacha faoi láthair a úsáid chun thart ar leath de na laghduithe a bhfuiltear ag súil leo a dhéanamh. Sa tionscal trom agus san iompar fad-achair, is airde fós sciar na laghduithe astaíochtaí ó theicneolaíochtaí atá fós á bhforbairt sa lá atá inniu ann. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach rialacháin a cheapadh chun an bealach a réiteach d’fhorbairt agus glacadh teicneolaíochtaí nua sa mhargadh. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Le linn na chéad chéime den aistriú, ar a laghad, beidh gá le bearta atá dírithe ar thaobh an éilimh chun margaí tosaigh a chruthú agus tomhaltas táirgí ísealcharbóin a dhreasú, ós rud é nach mbíonn siad chomh hiomaíoch céanna ó thaobh costais de ná táirgí traidisiúnta de ghnáth. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Cuireann CESE i bhfios go láidir nach n-éireoidh leis an aistriú glas mura bhfuil an lucht saothair oilte ag an Aontas atá ag teastáil má tá sé chun leanúint de bheith iomaíoch. San am céanna, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún na measúnuithe tionchair ar an bpacáiste “Oiriúnach do 55” a rinneadh cheana a thabhairt cothrom le dáta chun a áirithiú go bhfuil na sonraí is déanaí agus is ábhartha iontu agus chun an léargas is cruinne a thabhairt ar an tionchar lena ngabhann. |
| --- | --- |

3.26.

Aistriú glas

| 3.27. | Ní mór dul i ngleic leis an ngéarchéim aeráide agus le géarchéim na bithéagsúlachta i gcomhthráth le chéile. Ní féidir glacadh le réitigh aeráide a bhfuil tionchar diúltach acu ar an mbithéagsúlacht ná ar ghnáthóga mar chuid de phacáiste atá ceaptha chun laghdú a dhéanamh ar astaíochtaí. Ní mór an pacáiste “Oiriúnach do 55” a nascadh leis na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe agus a bheith i gcomhréir leis na gealltanais a comhaontaíodh cheana i gClár Oibre 2030 agus le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Ní mór na naoi dteorainn phláinéadacha (7) atá sainaitheanta ag eolaithe a bheith ina dtreoirphrionsabal maidir le faireachán a dhéanamh ar thionchar gníomhaíochtaí daonna, beartas eacnamaíoch agus gníomhaíochtaí ar son na haeráide. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Ní mór an t-athbhunú dúlra agus téarnamh práinneach na bithéagsúlachta a bheith mar chuid den acquis reachtach chun aistriú glas a áirithiú agus a bheith i gcroílár Dhlí an Aontais maidir leis an athchóiriú dúlra atá ar na bacáin. Níor cheart neamhaird a dhéanamh de ghnáthóga atá saibhir ó thaobh na bithéagsúlachta de atá ann cheana a chosaint ná a chothabháil. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Ba cheart úsáid éiceachóras nádúrtha chun carbón a ghabháil agus a stóráil a cheangal le hairgeadas poiblí iomchuí i bhfoirm fóirdheontas, mar aon le samhlacha gnó glasa nua agus tá sé tábhachtach go bhfaighfeadh an t-úinéir talún/bainisteoir talún/feirmeoir cuí na cistí sin. Is earraí poiblí iad stóráil carbóin, cosaint na bithéagsúlachta agus téarnamh na bithéagsúlachta. Ní mór an prionsabal sin a léiriú sa tionscnamh feirmeoireachta carbóin atá ar na bacáin. |
| --- | --- |

3.30.

Ba cheart togra le haghaidh Treoir maidir le hIthir a chur le chéile go práinneach nuair a fhoilseofar straitéis nua ithreach. Is gá díriú ar ithir ar mhaithe leis an mbithéagsúlacht agus le stóráil carbóin nádúrtha.

A áirithiú go mbainfear an t-aistriú amach le sásraí lena gcuirtear chun cinn glacadh leathan leis agus tacaíocht dó i measc an phobail i gcoitinne

| 3.31. | Tá sé ríthábhachtach tacú le saoránaigh agus le grúpaí geallsealbhóirí chun go mbeidh ról gníomhach acu san aistriú chuig sochaí ísealcharbóin. Is féidir an eagla agus an imní a bhaineann leis na dúshláin a ghabhann leis an aistriú a mhaolú trí dhul i dteagmháil le geallsealbhóirí den uile chineál. Ba cheart tionscnamh taidhleoireachta aeráide comhordaithe a sheoladh ina gcuimseofar líonra taidhleoireachta aeráide na sochaí sibhialta. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Ba cheart sásraí dáileacháin náisiúnta Ballstát-sonracha don chiste aeráide sóisialta a shainaithint go soiléir trí phróiseas comhairliúcháin lena áirithiú go ndáilfear na costais a bhaineann leis an aistriú go cothrom agus go dtabharfar tacaíocht airgeadais dóibh siúd is mó a bhfuil gá acu léi. D’fhéadfadh CESE, lena líonra de thart ar 100 milliún saoránach, ról a imirt maidir le dearadh na sásraí sin a éascú. |
| --- | --- |

3.32.

| 3.33. | Ba cheart a chur in iúl go soiléir agus go comhleanúnach cé na tairbhí a bhaineann leis an spleáchas ar bhreoslaí iontaise allmhairithe a laghdú, agus cé na buntáistí ilghnéitheacha a bhaineann le sochaí atá neodrach ó thaobh carbóin de d’fhonn cur i gcoinne tuairiscí bréagacha a chuireann le cláir oibre pobalacha. |
| --- | --- |

3.33.

| 3.34. | Chun an pacáiste “Oiriúnach do 55” a chur chun feidhme, ní mór na geallsealbhóirí go léir a áireamh i gceapadh na mbeart oiriúnaithe. Ní mór é a aithint mar dhúshlán idirghlúine agus é a mheas mar dheis chun aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí inscne san áit oibre, i dtuarastail agus i ndeiseanna. |
| --- | --- |

3.34.

| 3.35. | Is den tábhacht treoir shoiléir a thabhairt maidir le dáileadh na spriocanna. Ba cheart a shainaithint le gealltanais dhaingne amhail na cinn a leagtar síos sa Dlí Aeráide na freagrachtaí atá ar na hearnálacha éagsúla trí sprioc cheangailteach a leagan síos ar an leibhéal náisiúnta do gach uile earnáil. |
| --- | --- |

3.35.

| 3.36. | Ba cheart spás faoi leith a chruthú ina ndéanfar sruthanna maoinithe a chuíchóiriú agus a shainaithint do thionscail agus do FBManna chun slógadh cistí a éascú. |
| --- | --- |

3.36.

An Bhruiséil, 24 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

(1)  Insint Nua ar an Eoraip — Rún ó CESE maidir leis an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa, pointe 2.1 (IO C 286, 16.7.2021, lch. 1).

1

(2)  Insint Nua ar an Eoraip — Rún ó CESE maidir leis an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa, pointe 2.1 (IO C 286, 16.7.2021, lch. 1).

2

(3)  Insint Nua ar an Eoraip — Rún ó CESE maidir leis an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa, pointe 2.4 (IO C 286, 16.7.2021, lch. 1).

3

(4)  TEN/759 – Ciste Aeráide Sóisialta, tuairim ó CESE a glacadh ag an seisiún iomlánach an 8-9 Nollaig 2021, pointí 1.1 agus 1.2 (IO C 152, 6.4.2022, lch. 158)..

4

(5)  Rinne an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta ríomh ar fhóirdheontais breosla iontaise dhíreacha agus indíreacha ar fud an domhain (a foilsíodh i Meán Fómhair 2021), arb é a bhí iontu USD 6 trilliún in aghaidh na bliana, nach mór.

5

(6)  Rún ó CESE Ionchur Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa i gclár oibre 2022 an Choimisiúin Eorpaigh, bunaithe ar obair an ghrúpa ad hoc maidir le hIonchur CESE i gclár oibre 2022 an Choimisiúin Eorpaigh, pointe 1.5 (IO C 341, 24.8.2021, lch. 1).

6

ad hoc

(7)  https://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries/the-nine-planetary-boundaries.html

7

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/108 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/108

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2008/118/CE agus Treoir (AE) 2020/262 (athmhúnlú) a mhéid a bhaineann le siopaí saor ó cháin atá suite i gcríochfort na Fraince de Thollán Mhuir nIocht

[COM(2021) 817 final — 2021/0418 (CNS)]

(2022/C 275/17)

| Comhairliúchán | Comhairle an Aontais Eorpaigh, 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagal 113 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 214/0/8 |

Comhairliúchán

Comhairle an Aontais Eorpaigh, 20.1.2022

Bunús dlí

Airteagal 113 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta agus Comhtháthú Eacnamaíoch agus Sóisialta

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

214/0/8

Ós rud é go bhfuil ábhar an togra le haghaidh Treoir ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2008/118/CE agus Treoir (AE) 2020/262 (athmhúnlú) a mhéid a bhaineann le siopaí saor ó cháin atá suite i gcríochfort na Fraince de Thollán Mhuir nIocht formhuinithe ag an gCoiste agus gurb é a mheas nach gá dó aon bharúil a thabhairt uaidh, chinn sé, ag an 567ú seisiún iomlánach an 23 agus an 24 Feabhra 2022, (cruinniú an 23 Feabhra), le 214 vóta ar son agus 8 staonadh, tuairim a eisiúint lena bhformhuinítear an téacs atá beartaithe.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---

| 18.7.2022 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 275/109 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 275/109

---

Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos na toisí údaraithe uasta sa trácht náisiúnta agus idirnáisiúnta agus na meáchain údaraithe uasta sa trácht idirnáisiúnta le haghaidh feithiclí bóthair áirithe atá i gcúrsaíocht laistigh den Aontas (códú)

[COM(2021) 769 final — 2021/0400 (COD)]

(2022/C 275/18)

| Comhairliúchán | Parlaimint na hEorpa, 13.12.2021
  Comhairle an Aontais Eorpaigh, 17.12.2021 |
| --- | --- |
| Bunús dlí | Airteagail 91 agus 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh |
| Rannóg atá freagrach | Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise |
| Dáta a glactha sa seisiún iomlánach | 23.2.2022 |
| Seisiún iomlánach Uimh. | 567 |
| Toradh na vótála
  (ar son/in aghaidh/staonadh) | 214/1/6 |

Comhairliúchán

Parlaimint na hEorpa, 13.12.2021

Comhairle an Aontais Eorpaigh, 17.12.2021

Bunús dlí

Airteagail 91 agus 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

23.2.2022

Seisiún iomlánach Uimh.

567

Toradh na vótála

(ar son/in aghaidh/staonadh)

214/1/6

Ós rud é go n-aontaíonn an Coiste go huile agus go hiomlán le hábhar an togra agus gurb é a mheas nach gá dó aon bharúil a thabhairt uaidh, chinn sé, ag an 567ú seisiún iomlánach an 23 agus an 24 Feabhra 2022 (cruinniú an 23 Feabhra), le 214 vóta ar son, 1 vóta in aghaidh agus 6 staonadh, tuairim a eisiúint lena bhformhuinítear an téacs atá beartaithe.

An Bhruiséil, 23 Feabhra 2022.

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Christa SCHWENG

---