# Dziennik Urzędowy L 339/2017

| | ISSN 1977-0766 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | L 339 |
| | |
| Wydanie polskie | Legislacja | Rocznik 6019 grudnia 2017 |

ISSN 1977-0766

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

L 339

Wydanie polskie

Legislacja

Rocznik 6019 grudnia 2017

---

| Spis treści | | II   Akty o charakterze nieustawodawczym | Strona |
| --- | --- | --- | --- |
| | | DECYZJE |
| | * | Decyzja Komisji (UE) 2017/2336 z dnia 7 lutego 2017 r. SA.21877 (C 24/2007), SA.27585 (2012/C) i SA.31149 (2012/C) – Niemcy Domniemana pomoc państwa na rzecz spółki Flughafen Lübeck GmbH, spółki Infratil Limited, przedsiębiorstwa lotniczego Ryanair i linii lotniczych korzystających z tego portu lotniczego
  (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 602)

   (
  1
  ) | 1 |
| | * | Decyzja Komisji (UE) 2017/2337 z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie kwot przeznaczonych na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości zgodnie z ustawą w sprawie mleka i tłuszczu w ramach pomocy państwa SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN))
  (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 3487) | 50 |
| | | ZALECENIA |
| | * | Zalecenie Komisji (UE) 2017/2338 z dnia 16 listopada 2017 r. ustanawiające wspólny Podręcznik dotyczący powrotów przeznaczony do stosowania przez właściwe organy państw członkowskich wykonujące zadania związane z powrotami | 83 |

Spis treści

II   Akty o charakterze nieustawodawczym

Strona

DECYZJE

*

Decyzja Komisji (UE) 2017/2336 z dnia 7 lutego 2017 r. SA.21877 (C 24/2007), SA.27585 (2012/C) i SA.31149 (2012/C) – Niemcy Domniemana pomoc państwa na rzecz spółki Flughafen Lübeck GmbH, spółki Infratil Limited, przedsiębiorstwa lotniczego Ryanair i linii lotniczych korzystających z tego portu lotniczego
  (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 602)

   (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 602)

1

1

*

Decyzja Komisji (UE) 2017/2337 z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie kwot przeznaczonych na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości zgodnie z ustawą w sprawie mleka i tłuszczu w ramach pomocy państwa SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN))
  (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 3487)

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 3487)

50

ZALECENIA

*

Zalecenie Komisji (UE) 2017/2338 z dnia 16 listopada 2017 r. ustanawiające wspólny Podręcznik dotyczący powrotów przeznaczony do stosowania przez właściwe organy państw członkowskich wykonujące zadania związane z powrotami

83

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG. |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG.

1

| PL | Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.
  Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną. |
| --- | --- |

PL

Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.

Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną.

---

II Akty o charakterze nieustawodawczym

DECYZJE

| 19.12.2017 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 339/1 |
| --- | --- | --- | --- |

19.12.2017

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 339/1

---

DECYZJA KOMISJI (UE) 2017/2336

z dnia 7 lutego 2017 r.

SA.21877 (C 24/2007), SA.27585 (2012/C) i SA.31149 (2012/C) – Niemcy Domniemana pomoc państwa na rzecz spółki Flughafen Lübeck GmbH, spółki Infratil Limited, przedsiębiorstwa lotniczego Ryanair i linii lotniczych korzystających z tego portu lotniczego

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 602)

(Jedynie tekst w języku niemieckim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanym artykułem (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanym artykułem (2) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1.   PROCEDURA

PROCEDURA

1.1.   PROCEDURA SA.21877

PROCEDURA SA.21877

| (1) | W latach 2002, 2003, 2004, 2005 i 2006 Komisja otrzymała szereg skarg od linii lotniczych Air Berlin, NGO działającej na rzecz ochrony środowiska (Bund für Umwelt und Naturschutz) oraz osób prywatnych w sprawie domniemanej pomocy państwa na rzecz operatora portu lotniczego w Lubece – spółki Flughafen Lübeck GmbH („FLG”), spółki Infratil Limited („Infratil”) (3) i linii lotniczych Ryanair (4). |
| --- | --- |

(1)

W latach 2002, 2003, 2004, 2005 i 2006 Komisja otrzymała szereg skarg od linii lotniczych Air Berlin, NGO działającej na rzecz ochrony środowiska (Bund für Umwelt und Naturschutz) oraz osób prywatnych w sprawie domniemanej pomocy państwa na rzecz operatora portu lotniczego w Lubece – spółki Flughafen Lübeck GmbH („FLG”), spółki Infratil Limited („Infratil”) (3) i linii lotniczych Ryanair (4).

3

4

| (2) | W dniu 7 listopada 2005 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o udzielenie informacji, które Niemcy przekazały pismem z dnia 7 lutego 2006 r. O dodatkowe informacje zwrócono się pismem z dnia 22 marca 2006 r., na które Niemcy odpowiedziały w dniu 12 czerwca 2006 r. Spotkania z udziałem przedstawicieli służb Komisji, przedsiębiorstwa Infratil, głównego udziałowca operatora portu lotniczego oraz hanzeatyckiego miasta Lubeka odbyły się w dniach 14 października i 4 grudnia 2006 r. W następstwie tych spotkań przedsiębiorstwo Infratil przekazało w dniach 16 i 31 października, 6 listopada oraz 4, 6 i 21 grudnia 2006 r. dalsze informacje drogą e-mailową i faksem. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 7 listopada 2005 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o udzielenie informacji, które Niemcy przekazały pismem z dnia 7 lutego 2006 r. O dodatkowe informacje zwrócono się pismem z dnia 22 marca 2006 r., na które Niemcy odpowiedziały w dniu 12 czerwca 2006 r. Spotkania z udziałem przedstawicieli służb Komisji, przedsiębiorstwa Infratil, głównego udziałowca operatora portu lotniczego oraz hanzeatyckiego miasta Lubeka odbyły się w dniach 14 października i 4 grudnia 2006 r. W następstwie tych spotkań przedsiębiorstwo Infratil przekazało w dniach 16 i 31 października, 6 listopada oraz 4, 6 i 21 grudnia 2006 r. dalsze informacje drogą e-mailową i faksem.

| (3) | Pismem z dnia 18 stycznia 2007 r. władze niemieckie zwróciły się do Komisji o zawieszenie procedury badania wstępnego. Pismem z dnia 2 maja 2007 r. Komisja odrzuciła ten wniosek. |
| --- | --- |

(3)

Pismem z dnia 18 stycznia 2007 r. władze niemieckie zwróciły się do Komisji o zawieszenie procedury badania wstępnego. Pismem z dnia 2 maja 2007 r. Komisja odrzuciła ten wniosek.

| (4) | W dniu 24 kwietnia 2007 r. Niemcy przekazały Komisji dalsze uwagi. W dniu 21 czerwca 2007 r. odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli władz niemieckich i służb Komisji. |
| --- | --- |

(4)

W dniu 24 kwietnia 2007 r. Niemcy przekazały Komisji dalsze uwagi. W dniu 21 czerwca 2007 r. odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli władz niemieckich i służb Komisji.

| (5) | Pismem z dnia 10 lipca 2007 r. Komisja przekazała władzom niemieckim swoją decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE („decyzja o wszczęciu postępowania z 2007 r.”) w odniesieniu do finansowania portu lotniczego w Lubece, stosunków finansowych między hanzeatyckim miastem Lubeka a przedsiębiorstwem Infratil oraz stosunków finansowych między portem lotniczym a przedsiębiorstwem Ryanair. Formalne postępowanie wyjaśniające zostało zarejestrowane pod numerem SA.21877 (C 24/2007). |
| --- | --- |

(5)

Pismem z dnia 10 lipca 2007 r. Komisja przekazała władzom niemieckim swoją decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE („decyzja o wszczęciu postępowania z 2007 r.”) w odniesieniu do finansowania portu lotniczego w Lubece, stosunków finansowych między hanzeatyckim miastem Lubeka a przedsiębiorstwem Infratil oraz stosunków finansowych między portem lotniczym a przedsiębiorstwem Ryanair. Formalne postępowanie wyjaśniające zostało zarejestrowane pod numerem SA.21877 (C 24/2007).

| (6) | W dniu 24 października 2007 r. dokonano sprostowania decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 r. |
| --- | --- |

(6)

W dniu 24 października 2007 r. dokonano sprostowania decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 r.

| (7) | Decyzja o wszczęciu postępowania została opublikowana w dniu 29 listopada 2007 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (5). Sprostowanie zostało opublikowane w dniu 7 grudnia 2007 r. (6). Komisja zaprosiła zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag na temat omawianych środków w terminie jednego miesiąca od daty publikacji. |
| --- | --- |

(7)

Decyzja o wszczęciu postępowania została opublikowana w dniu 29 listopada 2007 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (5). Sprostowanie zostało opublikowane w dniu 7 grudnia 2007 r. (6). Komisja zaprosiła zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag na temat omawianych środków w terminie jednego miesiąca od daty publikacji.

Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

5

6

| (8) | Komisja otrzymała odnośne uwagi od Ryanaira, Air Berlin, Infratil, FLG, dwóch NGO (7), Izby Przemysłowo-Handlowej miasta Lubeka („IHK Lübeck”) (8), Federalnego Zrzeszenia Niemieckich Linii Lotniczych („BDF”) oraz od osób prywatnych (9). Władze niemieckie odpowiedziały na te uwagi w dniu 17 kwietnia 2008 r. |
| --- | --- |

(8)

Komisja otrzymała odnośne uwagi od Ryanaira, Air Berlin, Infratil, FLG, dwóch NGO (7), Izby Przemysłowo-Handlowej miasta Lubeka („IHK Lübeck”) (8), Federalnego Zrzeszenia Niemieckich Linii Lotniczych („BDF”) oraz od osób prywatnych (9). Władze niemieckie odpowiedziały na te uwagi w dniu 17 kwietnia 2008 r.

7

8

9

| (9) | W dniu 24 lipca 2008 r. niezależny konsultant Komisji – firma Ecorys – zwrócił się do władz niemieckich o udzielenie informacji celem sporządzenia raportu w przedmiotowej sprawie. W dniu 1 sierpnia 2008 r. władze niemieckie zwróciły się do Komisji o zakwestionowanie prawa Ecorys do żądania przekazania informacji i dokumentów. Komisja odpowiedziała na to pismo w dniu 8 sierpnia 2008 r. i potwierdziła, że przekazała swoje uprawnienia w tym zakresie firmie Ecorys. W rezultacie żądane informacje zostały przedłożone w dniu 18 września 2008 r. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 24 lipca 2008 r. niezależny konsultant Komisji – firma Ecorys – zwrócił się do władz niemieckich o udzielenie informacji celem sporządzenia raportu w przedmiotowej sprawie. W dniu 1 sierpnia 2008 r. władze niemieckie zwróciły się do Komisji o zakwestionowanie prawa Ecorys do żądania przekazania informacji i dokumentów. Komisja odpowiedziała na to pismo w dniu 8 sierpnia 2008 r. i potwierdziła, że przekazała swoje uprawnienia w tym zakresie firmie Ecorys. W rezultacie żądane informacje zostały przedłożone w dniu 18 września 2008 r.

| (10) | W dniu 16 kwietnia 2009 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przekazanie dodatkowych informacji. W dniu 21 kwietnia 2009 r. i następnie w dniu 7 lipca 2009 r. władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu. Żądane informacje zostały przekazane w dniu 30 października 2009 r. W dniu 29 października 2009 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje, które władze niemieckie przekazały w dniu 16 grudnia 2009 r. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 16 kwietnia 2009 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przekazanie dodatkowych informacji. W dniu 21 kwietnia 2009 r. i następnie w dniu 7 lipca 2009 r. władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu. Żądane informacje zostały przekazane w dniu 30 października 2009 r. W dniu 29 października 2009 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje, które władze niemieckie przekazały w dniu 16 grudnia 2009 r.

| (11) | W dniu 17 października 2010 r. Komisja otrzymała informacje od Air Berlin. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 17 października 2010 r. Komisja otrzymała informacje od Air Berlin.

| (12) | Pismem z dnia 28 marca 2011 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dodatkowych informacji. W dniu 15 kwietnia 2011 r. władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu. W dniu 20 kwietnia 2011 r. Komisja wyraziła zgodę na przedłużenie terminu. W dniu 21 kwietnia 2011 r. władze niemieckie zwróciły się z kolejnym wnioskiem o przedłużenie terminu, który Komisja zatwierdziła w dniu 27 kwietnia 2011 r. Niemcy przekazały pierwszą część żądanych informacji w dniu 16 maja 2011 r. Pismem z dnia 20 maja 2011 r. Komisja poinformowała, że przekazane informacje są jej zdaniem niekompletne, i zwróciła się o przekazanie brakujących informacji. Władze niemieckie sprzeciwiły się temu pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. Komisja odpowiedziała w dniu 15 czerwca 2011 r. i zwróciła się o przekazanie brakujących informacji. |
| --- | --- |

(12)

Pismem z dnia 28 marca 2011 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dodatkowych informacji. W dniu 15 kwietnia 2011 r. władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu. W dniu 20 kwietnia 2011 r. Komisja wyraziła zgodę na przedłużenie terminu. W dniu 21 kwietnia 2011 r. władze niemieckie zwróciły się z kolejnym wnioskiem o przedłużenie terminu, który Komisja zatwierdziła w dniu 27 kwietnia 2011 r. Niemcy przekazały pierwszą część żądanych informacji w dniu 16 maja 2011 r. Pismem z dnia 20 maja 2011 r. Komisja poinformowała, że przekazane informacje są jej zdaniem niekompletne, i zwróciła się o przekazanie brakujących informacji. Władze niemieckie sprzeciwiły się temu pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. Komisja odpowiedziała w dniu 15 czerwca 2011 r. i zwróciła się o przekazanie brakujących informacji.

| (13) | W dniu 8 kwietnia 2011 r. Komisja przekazała Ryanairowi ankietę do wypełnienia. Odpowiedzi zostały przekazane Komisji w dniu 4 lipca 2011 r. W dniu 18 lipca 2011 r. Komisja przekazała te odpowiedzi władzom niemieckim oraz zwróciła się o przedstawienie uwag do dnia 18 sierpnia 2011 r. W dniu 8 sierpnia 2011 r. Komisja dostarczyła władzom niemieckim przetłumaczoną wersję odpowiedzi udzielonych przez Ryanaira i przedłużyła termin udzielenia odpowiedzi, który wyznaczyła władzom niemieckim, do dnia 9 września 2011 r. Ostatecznie władze niemieckie przedstawiły swoje uwagi Komisji w dniu 8 września 2011 r. W dniu 7 lutego 2012 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przekazanie dodatkowych informacji w odniesieniu do analizy przeprowadzonej przez konsultanta Oxera, którą Ryanair przedstawił w dniu 4 lipca 2011 r. W dniu 13 lutego 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. W dniu 16 lutego 2012 r. Oxera zwrócił się do Komisji o przedstawienie wyjaśnień dotyczących jednego z zadanych pytań. Komisja przekazała odnośne wyjaśnienia w dniu 17 lutego 2012 r. Ryanair przesłał swoje uwagi Komisji w dniu 13 kwietnia 2012 r. Komisja przekazała te uwagi władzom niemieckim w dniu 27 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 10 września 2012 r. Niemcy ustosunkowały się do uwag przedstawionych przez Ryanaira. |
| --- | --- |

(13)

W dniu 8 kwietnia 2011 r. Komisja przekazała Ryanairowi ankietę do wypełnienia. Odpowiedzi zostały przekazane Komisji w dniu 4 lipca 2011 r. W dniu 18 lipca 2011 r. Komisja przekazała te odpowiedzi władzom niemieckim oraz zwróciła się o przedstawienie uwag do dnia 18 sierpnia 2011 r. W dniu 8 sierpnia 2011 r. Komisja dostarczyła władzom niemieckim przetłumaczoną wersję odpowiedzi udzielonych przez Ryanaira i przedłużyła termin udzielenia odpowiedzi, który wyznaczyła władzom niemieckim, do dnia 9 września 2011 r. Ostatecznie władze niemieckie przedstawiły swoje uwagi Komisji w dniu 8 września 2011 r. W dniu 7 lutego 2012 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przekazanie dodatkowych informacji w odniesieniu do analizy przeprowadzonej przez konsultanta Oxera, którą Ryanair przedstawił w dniu 4 lipca 2011 r. W dniu 13 lutego 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. W dniu 16 lutego 2012 r. Oxera zwrócił się do Komisji o przedstawienie wyjaśnień dotyczących jednego z zadanych pytań. Komisja przekazała odnośne wyjaśnienia w dniu 17 lutego 2012 r. Ryanair przesłał swoje uwagi Komisji w dniu 13 kwietnia 2012 r. Komisja przekazała te uwagi władzom niemieckim w dniu 27 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 10 września 2012 r. Niemcy ustosunkowały się do uwag przedstawionych przez Ryanaira.

| (14) | Raport końcowy Ecorys z dnia 29 marca 2011 r. został przekazany władzom niemieckim w dniu 29 czerwca 2011 r. z prośbą o zajęcie stanowiska. W dniu 24 sierpnia 2011 r. władze niemieckie otrzymały tłumaczenie raportu z prośbą o zajęcie stanowiska w terminie do dnia 26 września 2011 r. Niemcy przedstawiły swoje uwagi w dniu 10 października 2011 r. |
| --- | --- |

(14)

Raport końcowy Ecorys z dnia 29 marca 2011 r. został przekazany władzom niemieckim w dniu 29 czerwca 2011 r. z prośbą o zajęcie stanowiska. W dniu 24 sierpnia 2011 r. władze niemieckie otrzymały tłumaczenie raportu z prośbą o zajęcie stanowiska w terminie do dnia 26 września 2011 r. Niemcy przedstawiły swoje uwagi w dniu 10 października 2011 r.

| (15) | W dniu 30 czerwca 2011 r. władze niemieckie przesłały drugą cześć informacji żądanych przez Komisję. Niemcy odpowiedziały na pismo Komisji z dnia 15 czerwca 2011 r. w dniu 29 czerwca 2011 r. W dniu 5 lipca 2011 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o dostarczenie brakujących informacji. Władze niemieckie przekazały te brakujące informacje w dniu 15 lipca 2011 r. |
| --- | --- |

(15)

W dniu 30 czerwca 2011 r. władze niemieckie przesłały drugą cześć informacji żądanych przez Komisję. Niemcy odpowiedziały na pismo Komisji z dnia 15 czerwca 2011 r. w dniu 29 czerwca 2011 r. W dniu 5 lipca 2011 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o dostarczenie brakujących informacji. Władze niemieckie przekazały te brakujące informacje w dniu 15 lipca 2011 r.

| (16) | W dniu 4 lipca 2011 r. Ryanair przesłał Komisji uwagi, które w dniu 8 sierpnia 2011 r. zostały przekazane władzom niemieckim. Niemcy ustosunkowały się do tej odpowiedzi w dniu 8 października 2011 r. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 4 lipca 2011 r. Ryanair przesłał Komisji uwagi, które w dniu 8 sierpnia 2011 r. zostały przekazane władzom niemieckim. Niemcy ustosunkowały się do tej odpowiedzi w dniu 8 października 2011 r.

| (17) | W dniu 20 lutego 2012 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przekazanie dodatkowych informacji. W dniu 19 marca 2012 r. władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi do dnia 17 kwietnia 2012 r. Komisja zatwierdziła ten wniosek w dniu 21 marca 2012 r. Pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. władze niemieckie odpowiedziały na pytania Komisji z dnia 24 lutego 2012 r. W dniu 18 kwietnia 2012 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przedłożenie brakujących informacji w terminie do dnia 28 kwietnia 2012 r. bez możliwości przedłużenia tego terminu. Dodatkowo Komisja poinformowała, że w przypadku nieprzedłożenia brakujących informacji zostanie wydany nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (10). W dniu 2 maja 2012 r. odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli służb Komisji i władz niemieckich. W dniu 3 maja 2012 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 11 maja 2012 r. Pismem z dnia 7 maja 2012 r. władze niemieckie zwróciły uwagę na błędy proceduralne Komisji i odmówiły przekazania dalszych informacji. |
| --- | --- |

(17)

W dniu 20 lutego 2012 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przekazanie dodatkowych informacji. W dniu 19 marca 2012 r. władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi do dnia 17 kwietnia 2012 r. Komisja zatwierdziła ten wniosek w dniu 21 marca 2012 r. Pismem z dnia 17 kwietnia 2012 r. władze niemieckie odpowiedziały na pytania Komisji z dnia 24 lutego 2012 r. W dniu 18 kwietnia 2012 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przedłożenie brakujących informacji w terminie do dnia 28 kwietnia 2012 r. bez możliwości przedłużenia tego terminu. Dodatkowo Komisja poinformowała, że w przypadku nieprzedłożenia brakujących informacji zostanie wydany nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (10). W dniu 2 maja 2012 r. odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli służb Komisji i władz niemieckich. W dniu 3 maja 2012 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 11 maja 2012 r. Pismem z dnia 7 maja 2012 r. władze niemieckie zwróciły uwagę na błędy proceduralne Komisji i odmówiły przekazania dalszych informacji.

10

| (18) | Pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. Ryanair przekazał Komisji raport w sprawie opinii Oxera na temat zasady prywatnego inwestora. Raport ten został przekazany władzom niemieckim w dniu 3 maja 2013 r. Dalsze uwagi Ryanaira zostały dosłane Komisji w dniu 20 grudnia 2013 r. |
| --- | --- |

(18)

Pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. Ryanair przekazał Komisji raport w sprawie opinii Oxera na temat zasady prywatnego inwestora. Raport ten został przekazany władzom niemieckim w dniu 3 maja 2013 r. Dalsze uwagi Ryanaira zostały dosłane Komisji w dniu 20 grudnia 2013 r.

| (19) | Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przedstawienie uwag dotyczących stosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. (11). W dniu 21 marca 2014 r. Komisja zwróciła się do przedsiębiorstwa Infratil o przedstawienie uwag dotyczących stosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. Formalne wezwanie wszystkich zainteresowanych stron do przedstawienia uwag dotyczących stosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym w dniu 15 kwietnia 2014 r. (12). Niemcy przedstawiły swoje uwagi w dniu 12 maja 2014 r. Dalsze uwagi dostarczyły linie lotnicze Air Berlin, przedsiębiorstwo Infratil oraz zrzeszenie Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V. („SGF”) (13). |
| --- | --- |

(19)

Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przedstawienie uwag dotyczących stosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. (11). W dniu 21 marca 2014 r. Komisja zwróciła się do przedsiębiorstwa Infratil o przedstawienie uwag dotyczących stosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. Formalne wezwanie wszystkich zainteresowanych stron do przedstawienia uwag dotyczących stosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym w dniu 15 kwietnia 2014 r. (12). Niemcy przedstawiły swoje uwagi w dniu 12 maja 2014 r. Dalsze uwagi dostarczyły linie lotnicze Air Berlin, przedsiębiorstwo Infratil oraz zrzeszenie Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V. („SGF”) (13).

11

12

Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V.

13

1.2.   PROCEDURY SA.27585 I SA.31149

PROCEDURY SA.27585 I SA.31149

| (20) | W dniu 28 stycznia 2009 r. organizacja pozarządowa SGF złożyła skargę dotyczącą sprawy pomocy państwa SA.21877. Została ona zarejestrowana jako sprawa pomocy państwa pod numerem CP 31/2009 (SA.27585). |
| --- | --- |

(20)

W dniu 28 stycznia 2009 r. organizacja pozarządowa SGF złożyła skargę dotyczącą sprawy pomocy państwa SA.21877. Została ona zarejestrowana jako sprawa pomocy państwa pod numerem CP 31/2009 (SA.27585).

| (21) | Pismem z dnia 5 lutego 2009 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przekazanie informacji na temat komunikatów prasowych dotyczących portu lotniczego w Lubece. Władze niemieckie odpowiedziały pismami z dni 5 marca i 12 marca 2009 r. |
| --- | --- |

(21)

Pismem z dnia 5 lutego 2009 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przekazanie informacji na temat komunikatów prasowych dotyczących portu lotniczego w Lubece. Władze niemieckie odpowiedziały pismami z dni 5 marca i 12 marca 2009 r.

| (22) | Pismem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Władze niemieckie odpowiedziały na to pismo w dniu 9 lipca 2009 r. |
| --- | --- |

(22)

Pismem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Władze niemieckie odpowiedziały na to pismo w dniu 9 lipca 2009 r.

| (23) | W dniach 22 i 30 czerwca 2010 r. SGF złożyła kolejną skargę, w której twierdziła, że Niemcy udzieliły FLG i Infratil dalszej, niezgodnej z prawem pomocy państwa. Skarga została zarejestrowana pod numerem sprawy pomocy państwa CP 162/2010 (SA.31149). |
| --- | --- |

(23)

W dniach 22 i 30 czerwca 2010 r. SGF złożyła kolejną skargę, w której twierdziła, że Niemcy udzieliły FLG i Infratil dalszej, niezgodnej z prawem pomocy państwa. Skarga została zarejestrowana pod numerem sprawy pomocy państwa CP 162/2010 (SA.31149).

| (24) | Komisja przekazała tę skargę władzom niemieckim pismem z dnia 7 lipca 2010 r. i zwróciła się o dostarczenie informacji. Pismem z dnia 13 lipca 2010 r. Niemcy zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. Pismem z dnia 14 października 2010 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu. |
| --- | --- |

(24)

Komisja przekazała tę skargę władzom niemieckim pismem z dnia 7 lipca 2010 r. i zwróciła się o dostarczenie informacji. Pismem z dnia 13 lipca 2010 r. Niemcy zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. Pismem z dnia 14 października 2010 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu.

| (25) | Pismem z dnia 28 marca 2011 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Pismem z dnia 8 kwietnia 2011 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przekazanie informacji na temat umów zawartych przez Ryanaira z FLG. |
| --- | --- |

(25)

Pismem z dnia 28 marca 2011 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Pismem z dnia 8 kwietnia 2011 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przekazanie informacji na temat umów zawartych przez Ryanaira z FLG.

| (26) | Władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi do dnia 15 lipca 2011 r. Pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o ustosunkowanie się do przedmiotowych skarg w terminie do dnia 28 kwietnia 2011 r. Pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Niemcy zwróciły się z wnioskiem o dalsze przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. Pismem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 16 maja 2011 r. Niemcy przekazały informacje w dniu 16 maja 2011 r. |
| --- | --- |

(26)

Władze niemieckie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi do dnia 15 lipca 2011 r. Pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o ustosunkowanie się do przedmiotowych skarg w terminie do dnia 28 kwietnia 2011 r. Pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Niemcy zwróciły się z wnioskiem o dalsze przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. Pismem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 16 maja 2011 r. Niemcy przekazały informacje w dniu 16 maja 2011 r.

| (27) | W dniu 20 maja 2011 r. Komisja wysłała ponaglenie zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999, w którym stwierdziła, że przekazane informacje są niekompletne. Termin udzielenia odpowiedzi wyznaczono na dzień 7 czerwca 2011 r. Władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 7 czerwca 2011 r., w którym stwierdziły, że pismo z dnia 20 maja 2011 r. nie było ponagleniem w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 659/1999, ponieważ dwa z pytań były najwyraźniej przeredagowane, a jedno z pytań było zdaniem władz niemieckich nowe. |
| --- | --- |

(27)

W dniu 20 maja 2011 r. Komisja wysłała ponaglenie zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999, w którym stwierdziła, że przekazane informacje są niekompletne. Termin udzielenia odpowiedzi wyznaczono na dzień 7 czerwca 2011 r. Władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 7 czerwca 2011 r., w którym stwierdziły, że pismo z dnia 20 maja 2011 r. nie było ponagleniem w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 659/1999, ponieważ dwa z pytań były najwyraźniej przeredagowane, a jedno z pytań było zdaniem władz niemieckich nowe.

| (28) | Pismem z dnia 15 czerwca 2011 r. Komisja przesłała władzom niemieckim drugie ponaglenie zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 i dała możliwość przedłożenia informacji do dnia 29 czerwca 2011 r. W przypadku niezastosowania się do tego ponaglenia Komisja rozważała wydanie nakazu udzielenia informacji. Pismem z dnia 29 czerwca 2011 r. władze niemieckie odpowiedziały na niektóre pytania i poinformowały Komisję, że odpowiedzi na pozostałe pytania zostaną dostarczone w lipcu 2011 r. |
| --- | --- |

(28)

Pismem z dnia 15 czerwca 2011 r. Komisja przesłała władzom niemieckim drugie ponaglenie zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 i dała możliwość przedłożenia informacji do dnia 29 czerwca 2011 r. W przypadku niezastosowania się do tego ponaglenia Komisja rozważała wydanie nakazu udzielenia informacji. Pismem z dnia 29 czerwca 2011 r. władze niemieckie odpowiedziały na niektóre pytania i poinformowały Komisję, że odpowiedzi na pozostałe pytania zostaną dostarczone w lipcu 2011 r.

| (29) | Pismem z dnia 4 lipca 2011 r. Komisja otrzymała dalsze informacje od Ryanaira. |
| --- | --- |

(29)

Pismem z dnia 4 lipca 2011 r. Komisja otrzymała dalsze informacje od Ryanaira.

| (30) | Pismem z dnia 5 lipca 2011 r. Komisja przesłała władzom niemieckim trzecie ponaglenie zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 i dała możliwość udzielenia odpowiedzi na pozostające jeszcze pytania do dnia 15 lipca 2011 r. Władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 15 lipca 2011 r. |
| --- | --- |

(30)

Pismem z dnia 5 lipca 2011 r. Komisja przesłała władzom niemieckim trzecie ponaglenie zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 i dała możliwość udzielenia odpowiedzi na pozostające jeszcze pytania do dnia 15 lipca 2011 r. Władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 15 lipca 2011 r.

| (31) | Pismem z dnia 18 lipca 2011 r. Komisja przekazała odpowiedzi Ryanaira z dnia 4 lipca 2011 r. władzom niemieckim i zwróciła się do nich o ustosunkowanie się do tych odpowiedzi. Niemcy poprosiły o dostarczenie tłumaczenia odpowiedzi Ryanaira na język niemiecki. Komisja dostarczyła władzom niemieckim tłumaczenie na język niemiecki pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. |
| --- | --- |

(31)

Pismem z dnia 18 lipca 2011 r. Komisja przekazała odpowiedzi Ryanaira z dnia 4 lipca 2011 r. władzom niemieckim i zwróciła się do nich o ustosunkowanie się do tych odpowiedzi. Niemcy poprosiły o dostarczenie tłumaczenia odpowiedzi Ryanaira na język niemiecki. Komisja dostarczyła władzom niemieckim tłumaczenie na język niemiecki pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r.

| (32) | Pismem z dnia 8 września 2011 r. Niemcy ustosunkowały się do odpowiedzi przedstawionych przez Ryanaira. W dniu 7 lutego 2012 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przekazanie dodatkowych informacji w celu umożliwienia przeprowadzenia analizy przez konsultanta Oxera. W dniu 13 lutego 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. W dniu 16 lutego 2012 r. zażądano wyjaśnień dotyczących pytań zadanych przez Komisję. Komisja przekazała odnośne wyjaśnienia w dniu 17 lutego 2012 r. |
| --- | --- |

(32)

Pismem z dnia 8 września 2011 r. Niemcy ustosunkowały się do odpowiedzi przedstawionych przez Ryanaira. W dniu 7 lutego 2012 r. Komisja zwróciła się do Ryanaira o przekazanie dodatkowych informacji w celu umożliwienia przeprowadzenia analizy przez konsultanta Oxera. W dniu 13 lutego 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi. W dniu 16 lutego 2012 r. zażądano wyjaśnień dotyczących pytań zadanych przez Komisję. Komisja przekazała odnośne wyjaśnienia w dniu 17 lutego 2012 r.

| (33) | Pismem z dnia 22 lutego 2012 r. Komisja poinformowała Niemcy o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE ze względu na możliwą pomoc państwa na rzecz Infratil, FLG, Ryanaira i innych linii lotniczych korzystających z portu lotniczego w Lubece („decyzja o wszczęciu postępowania z 2012 r.”) (14). W swojej odpowiedzi, która została ujęta w piśmie z dnia 14 marca 2012 r., władze niemieckie poprosiły Komisję o ukrycie określonych informacji zawartych w decyzji o wszczęciu postępowania. Pismem z dnia 20 marca 2012 r. Komisja częściowo spełniła tę prośbę, jednak nie była w stanie ukryć określonych informacji. W piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r. Niemcy zgłosiły dalsze zastrzeżenia co do stanowiska Komisji w kwestii poufności. W dniu 25 kwietnia 2012 r. Komisja przekazała władzom niemieckim pismo w tej sprawie, do którego dołączyła kolejną wersję decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. i w którym przytoczyła dalsze argumenty. |
| --- | --- |

(33)

Pismem z dnia 22 lutego 2012 r. Komisja poinformowała Niemcy o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE ze względu na możliwą pomoc państwa na rzecz Infratil, FLG, Ryanaira i innych linii lotniczych korzystających z portu lotniczego w Lubece („decyzja o wszczęciu postępowania z 2012 r.”) (14). W swojej odpowiedzi, która została ujęta w piśmie z dnia 14 marca 2012 r., władze niemieckie poprosiły Komisję o ukrycie określonych informacji zawartych w decyzji o wszczęciu postępowania. Pismem z dnia 20 marca 2012 r. Komisja częściowo spełniła tę prośbę, jednak nie była w stanie ukryć określonych informacji. W piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r. Niemcy zgłosiły dalsze zastrzeżenia co do stanowiska Komisji w kwestii poufności. W dniu 25 kwietnia 2012 r. Komisja przekazała władzom niemieckim pismo w tej sprawie, do którego dołączyła kolejną wersję decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. i w którym przytoczyła dalsze argumenty.

14

| (34) | W dniu 2 marca 2012 r. Ryanair zwrócił się do Komisji z wnioskiem o wgląd w decyzję o wszczęciu postępowania z 2012 r. przed jej publikacją, aby zapobiec publikacji informacji poufnych. W dniu 6 marca 2012 r. Komisja odpowiedziała, że to państwo członkowskie odpowiada za przekazanie tych informacji Ryanairowi. Po dłuższej wymianie informacji między Ryanairem, Komisją i władzami niemieckimi Ryanair złożył w dniu 27 kwietnia 2012 r. kilka wniosków w sprawie usunięcia informacji poufnych oraz skrytykował postępowanie. Ponadto w dniu 30 kwietnia 2012 r. władze niemieckie złożyły w Komisji kolejne wnioski w sprawie ukrycia określonych informacji ze strony Ryanaira. W dniu 29 czerwca 2012 r. Ryanair otrzymał wersję decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. z ukrytymi informacjami. |
| --- | --- |

(34)

W dniu 2 marca 2012 r. Ryanair zwrócił się do Komisji z wnioskiem o wgląd w decyzję o wszczęciu postępowania z 2012 r. przed jej publikacją, aby zapobiec publikacji informacji poufnych. W dniu 6 marca 2012 r. Komisja odpowiedziała, że to państwo członkowskie odpowiada za przekazanie tych informacji Ryanairowi. Po dłuższej wymianie informacji między Ryanairem, Komisją i władzami niemieckimi Ryanair złożył w dniu 27 kwietnia 2012 r. kilka wniosków w sprawie usunięcia informacji poufnych oraz skrytykował postępowanie. Ponadto w dniu 30 kwietnia 2012 r. władze niemieckie złożyły w Komisji kolejne wnioski w sprawie ukrycia określonych informacji ze strony Ryanaira. W dniu 29 czerwca 2012 r. Ryanair otrzymał wersję decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. z ukrytymi informacjami.

| (35) | Zgodnie z wnioskiem Komisji z dnia 7 lutego 2012 r. Ryanair przedstawił pismem z dnia 13 kwietnia 2012 r. swoje uwagi. Komisja przekazała te uwagi władzom niemieckim w dniu 27 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 10 września 2012 r. Niemcy ustosunkowały się do uwag przedstawionych przez Ryanaira. |
| --- | --- |

(35)

Zgodnie z wnioskiem Komisji z dnia 7 lutego 2012 r. Ryanair przedstawił pismem z dnia 13 kwietnia 2012 r. swoje uwagi. Komisja przekazała te uwagi władzom niemieckim w dniu 27 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 10 września 2012 r. Niemcy ustosunkowały się do uwag przedstawionych przez Ryanaira.

| (36) | Pismem z dnia 24 lutego 2012 r. Komisja poprosiła władze niemieckie o przekazanie w ciągu 20 dni dalszych informacji w tych sprawach. W dniu 19 marca 2012 r. Niemcy zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 20 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 21 marca 2012 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 17 kwietnia 2012 r. Niemcy przedłożyły żądane informacje w dniu 17 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Komisja poinformowała, że informacje przekazane przez Niemcy są niekompletne, i zwróciła się o przekazanie brakujących informacji do dnia 28 kwietnia 2012 r. Dodatkowo Komisja poinformowała, że w przypadku nieprzedłożenia brakujących informacji zostanie wydany nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999. Kolejnym pismem z dnia 3 maja 2012 r. Komisja pilnie zwróciła się Niemiec o przekazanie brakujących informacji do dnia 11 maja 2012 r. |
| --- | --- |

(36)

Pismem z dnia 24 lutego 2012 r. Komisja poprosiła władze niemieckie o przekazanie w ciągu 20 dni dalszych informacji w tych sprawach. W dniu 19 marca 2012 r. Niemcy zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 20 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 21 marca 2012 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 17 kwietnia 2012 r. Niemcy przedłożyły żądane informacje w dniu 17 kwietnia 2012 r. Pismem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Komisja poinformowała, że informacje przekazane przez Niemcy są niekompletne, i zwróciła się o przekazanie brakujących informacji do dnia 28 kwietnia 2012 r. Dodatkowo Komisja poinformowała, że w przypadku nieprzedłożenia brakujących informacji zostanie wydany nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999. Kolejnym pismem z dnia 3 maja 2012 r. Komisja pilnie zwróciła się Niemiec o przekazanie brakujących informacji do dnia 11 maja 2012 r.

| (37) | W dniu 14 maja 2012 r. władze niemieckie przedstawiły Komisji uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. |
| --- | --- |

(37)

W dniu 14 maja 2012 r. władze niemieckie przedstawiły Komisji uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r.

| (38) | Decyzja o wszczęciu postępowania z 2012 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym w dniu 10 sierpnia 2012 r. (15). Wszystkie zainteresowany strony miały możliwość ustosunkowania się do tej decyzji w terminie jednego miesiąca. Dwoma pismami z dnia 16 oraz 22 sierpnia 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi do dnia 24 września 2012 r. W dniu 24 sierpnia 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 24 września 2012 r. W dniu 31 sierpnia 2012 r. Infratil zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 10 października 2012 r. W dniu 5 września 2012 r. hanzeatyckie miasto Lubeka i FLG zwróciły się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 10 października 2012 r. W dniu 7 września 2012 r. Federalne Zrzeszenie Niemieckich Portów Lotniczych („ADV”) (16) zwróciło się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 10 października 2012 r. Tego samego dnia Komisja zgodziła się na przedłużenie terminów dla Ryanaira, Wizz Air, ADV, hanzeatyckiego miasta Lubeka, FLG i Infratil. |
| --- | --- |

(38)

Decyzja o wszczęciu postępowania z 2012 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym w dniu 10 sierpnia 2012 r. (15). Wszystkie zainteresowany strony miały możliwość ustosunkowania się do tej decyzji w terminie jednego miesiąca. Dwoma pismami z dnia 16 oraz 22 sierpnia 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu udzielenia odpowiedzi do dnia 24 września 2012 r. W dniu 24 sierpnia 2012 r. Ryanair zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 24 września 2012 r. W dniu 31 sierpnia 2012 r. Infratil zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 10 października 2012 r. W dniu 5 września 2012 r. hanzeatyckie miasto Lubeka i FLG zwróciły się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 10 października 2012 r. W dniu 7 września 2012 r. Federalne Zrzeszenie Niemieckich Portów Lotniczych („ADV”) (16) zwróciło się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 10 października 2012 r. Tego samego dnia Komisja zgodziła się na przedłużenie terminów dla Ryanaira, Wizz Air, ADV, hanzeatyckiego miasta Lubeka, FLG i Infratil.

15

16

| (39) | W dniu 9 września 2012 r. Pro Airport Lübeck e.V. przedstawiło swoje uwagi. |
| --- | --- |

(39)

W dniu 9 września 2012 r. Pro Airport Lübeck e.V. przedstawiło swoje uwagi.

| (40) | W dniu 10 września 2012 r. spółka Flughafen Hamburg GmbH i rząd kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn zwrócili się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie terminu zgłaszania uwag do dnia 10 października 2012 r. Komisja zatwierdziła ten wniosek o przedłużenie terminu następnego dnia. W dniu 10 września 2012 r. SGF przedstawiła Komisji swoje uwagi. |
| --- | --- |

(40)

W dniu 10 września 2012 r. spółka Flughafen Hamburg GmbH i rząd kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn zwrócili się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie terminu zgłaszania uwag do dnia 10 października 2012 r. Komisja zatwierdziła ten wniosek o przedłużenie terminu następnego dnia. W dniu 10 września 2012 r. SGF przedstawiła Komisji swoje uwagi.

| (41) | Ryanair przedstawił Komisji swoje uwagi w dniu 24 września 2012 r., włącznie z raportem sporządzonym przez Oxera. Pismem z dnia 8 października 2012 r. hanzeatyckie miasto Lubeka przedstawiło Komisji swoje uwagi. W dniu 10 października 2012 r. Komisja otrzymała odpowiedzi od ADV, FLG, Infratil i Wizz Air, włącznie z raportem sporządzonym przez Oxera. Tego samego dnia Ryanair przedłożył dodatkowo dalsze raporty Oxera. |
| --- | --- |

(41)

Ryanair przedstawił Komisji swoje uwagi w dniu 24 września 2012 r., włącznie z raportem sporządzonym przez Oxera. Pismem z dnia 8 października 2012 r. hanzeatyckie miasto Lubeka przedstawiło Komisji swoje uwagi. W dniu 10 października 2012 r. Komisja otrzymała odpowiedzi od ADV, FLG, Infratil i Wizz Air, włącznie z raportem sporządzonym przez Oxera. Tego samego dnia Ryanair przedłożył dodatkowo dalsze raporty Oxera.

| (42) | W dniu 3 maja 2014 r. Komisja przekazała władzom niemieckim nieobjęte klauzulą poufności wersje raportów Oxera i zwróciła się do nich o ustosunkowanie się do tych raportów. |
| --- | --- |

(42)

W dniu 3 maja 2014 r. Komisja przekazała władzom niemieckim nieobjęte klauzulą poufności wersje raportów Oxera i zwróciła się do nich o ustosunkowanie się do tych raportów.

| (43) | W dniach 15 maja 2013 r., 17 stycznia 2014 r. i 31 stycznia 2014 r. Ryanair przekazał dalsze informacje. |
| --- | --- |

(43)

W dniach 15 maja 2013 r., 17 stycznia 2014 r. i 31 stycznia 2014 r. Ryanair przekazał dalsze informacje.

| (44) | Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o dostarczenie w ciągu 20 dni wszystkich umów mających związek z prywatyzacją portu lotniczego w Lubece. Pismem z dnia 28 lutego 2014 r. Komisja odrzuciła tę prośbę, ponieważ prywatyzacja portu lotniczego w Lubece nie była przedmiotem trwającego postępowania. Po konsultacjach z udziałem przedstawicieli służb Komisji i władz niemieckich władze niemieckie przekazały pismem z dnia 13 marca 2014 r. szczegóły prywatyzacji portu lotniczego w Lubece. |
| --- | --- |

(44)

Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o dostarczenie w ciągu 20 dni wszystkich umów mających związek z prywatyzacją portu lotniczego w Lubece. Pismem z dnia 28 lutego 2014 r. Komisja odrzuciła tę prośbę, ponieważ prywatyzacja portu lotniczego w Lubece nie była przedmiotem trwającego postępowania. Po konsultacjach z udziałem przedstawicieli służb Komisji i władz niemieckich władze niemieckie przekazały pismem z dnia 13 marca 2014 r. szczegóły prywatyzacji portu lotniczego w Lubece.

| (45) | W dniach 24 lutego 2013 r. i 17 marca 2014 r. Komisja poinformowała Niemcy o wprowadzeniu wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. oraz o ich znaczeniu dla trwającego postępowania, a także zwróciła się do Niemiec o przedstawienie uwag na ten temat. W dniu 27 marca 2014 r. Niemcy przedłożyły odnośne informacje. Dalsze odpowiedzi wpłynęły od Wizz Air pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. oraz od władz niemieckich pismem z dnia 12 maja 2014 r. |
| --- | --- |

(45)

W dniach 24 lutego 2013 r. i 17 marca 2014 r. Komisja poinformowała Niemcy o wprowadzeniu wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. oraz o ich znaczeniu dla trwającego postępowania, a także zwróciła się do Niemiec o przedstawienie uwag na ten temat. W dniu 27 marca 2014 r. Niemcy przedłożyły odnośne informacje. Dalsze odpowiedzi wpłynęły od Wizz Air pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. oraz od władz niemieckich pismem z dnia 12 maja 2014 r.

| (46) | Pismami z dni 2 września, 12 września i 26 września 2014 r. Ryanair przedstawił dalsze raporty Oxera w sprawie bieżącego podejścia Komisji do zasady prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(46)

Pismami z dni 2 września, 12 września i 26 września 2014 r. Ryanair przedstawił dalsze raporty Oxera w sprawie bieżącego podejścia Komisji do zasady prywatnego inwestora.

1.3.   PROCEDURA W SPRAWACH POŁĄCZONYCH SA.21877, SA.27585 I SA.31149

PROCEDURA W SPRAWACH POŁĄCZONYCH SA.21877, SA.27585 I SA.31149

| (47) | W 2014 r. Komisja połączyła procedury SA.21877, SA.27585 i SA.31149. |
| --- | --- |

(47)

W 2014 r. Komisja połączyła procedury SA.21877, SA.27585 i SA.31149.

| (48) | Pismem z dnia 30 września 2014 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. |
| --- | --- |

(48)

Pismem z dnia 30 września 2014 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji.

| (49) | W dniu 6 października 2014 r. władze niemieckie zwróciły się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie terminu dostarczenia żądanych informacji do dnia 30 listopada 2014 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 17 listopada 2014 r. W dniu 21 listopada 2014 r. Komisja wysłała do władz niemieckich ponaglenie, aby dostarczyły żądane informacje do dnia 3 grudnia 2014 r. Komisja poinformowała, że w przypadku niezastosowania się do tego ponaglenia zostanie wydany nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999. Niemcy przekazały żądane informacje w dniu 3 grudnia 2014 r. Po telekonferencji w dniu 18 grudnia 2014 r. władze niemieckie dostarczyły w dniach 12 i 14 stycznia 2015 r. dalsze informacje. |
| --- | --- |

(49)

W dniu 6 października 2014 r. władze niemieckie zwróciły się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie terminu dostarczenia żądanych informacji do dnia 30 listopada 2014 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 17 listopada 2014 r. W dniu 21 listopada 2014 r. Komisja wysłała do władz niemieckich ponaglenie, aby dostarczyły żądane informacje do dnia 3 grudnia 2014 r. Komisja poinformowała, że w przypadku niezastosowania się do tego ponaglenia zostanie wydany nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999. Niemcy przekazały żądane informacje w dniu 3 grudnia 2014 r. Po telekonferencji w dniu 18 grudnia 2014 r. władze niemieckie dostarczyły w dniach 12 i 14 stycznia 2015 r. dalsze informacje.

| (50) | Wiadomościami e-mail z dni 26 stycznia 2015 r., 9 lutego 2015 r. i 27 lutego 2015 r. Komisja otrzymała odpowiedzi od Ryanaira. |
| --- | --- |

(50)

Wiadomościami e-mail z dni 26 stycznia 2015 r., 9 lutego 2015 r. i 27 lutego 2015 r. Komisja otrzymała odpowiedzi od Ryanaira.

| (51) | W dniu 30 stycznia 2015 r. linie lotnicze Air Berlin wyraziły swoje zainteresowanie decyzją Komisji w sprawie domniemanej pomocy państwa na rzecz Ryanaira. |
| --- | --- |

(51)

W dniu 30 stycznia 2015 r. linie lotnicze Air Berlin wyraziły swoje zainteresowanie decyzją Komisji w sprawie domniemanej pomocy państwa na rzecz Ryanaira.

| (52) | Pismem z dnia 23 marca 2015 r. Komisja przekazała dalsze uwagi stron trzecich i zwróciła się do władz niemieckich o ustosunkowanie się do tych uwag. W dniu 9 kwietnia 2015 r. Niemcy ustosunkowały się do uwag stron trzecich. |
| --- | --- |

(52)

Pismem z dnia 23 marca 2015 r. Komisja przekazała dalsze uwagi stron trzecich i zwróciła się do władz niemieckich o ustosunkowanie się do tych uwag. W dniu 9 kwietnia 2015 r. Niemcy ustosunkowały się do uwag stron trzecich.

| (53) | W wiadomości e-mail z dnia 20 kwietnia 2015 r. Komisja zwróciła się o przekazanie dalszych informacji na temat spółki Yasmina Flughafenmanagement GmbH („Yasmina”) (17), która w latach 2013–2014 była operatorem portu lotniczego w Lubece. Dalsze pytania dotyczące ceny zapłaconej przez Infratil za opcję sprzedaży zostały przekazane władzom niemieckim w dniu 4 maja 2015 r. |
| --- | --- |

(53)

W wiadomości e-mail z dnia 20 kwietnia 2015 r. Komisja zwróciła się o przekazanie dalszych informacji na temat spółki Yasmina Flughafenmanagement GmbH („Yasmina”) (17), która w latach 2013–2014 była operatorem portu lotniczego w Lubece. Dalsze pytania dotyczące ceny zapłaconej przez Infratil za opcję sprzedaży zostały przekazane władzom niemieckim w dniu 4 maja 2015 r.

17

| (54) | W dniu 5 maja 2015 r. hanzeatyckie miasto Lubeka odpowiedziała na pytania dotyczące spółki Yasmina. Pismem z dnia 11 maja 2015 r. władze niemieckie zareagowały na prośbę Komisji o przekazanie dalszych informacji dotyczących ceny opcji sprzedaży. |
| --- | --- |

(54)

W dniu 5 maja 2015 r. hanzeatyckie miasto Lubeka odpowiedziała na pytania dotyczące spółki Yasmina. Pismem z dnia 11 maja 2015 r. władze niemieckie zareagowały na prośbę Komisji o przekazanie dalszych informacji dotyczących ceny opcji sprzedaży.

| (55) | W dniu 13 maja 2015 r. Komisja zasięgnęła u konsultanta Oxera opinii w sprawie domniemanej pomocy państwa na rzecz opłacania odladzania. W dniu 18 maja 2015 r. spółka Oxera przedłożyła raport w sprawie odladzania. |
| --- | --- |

(55)

W dniu 13 maja 2015 r. Komisja zasięgnęła u konsultanta Oxera opinii w sprawie domniemanej pomocy państwa na rzecz opłacania odladzania. W dniu 18 maja 2015 r. spółka Oxera przedłożyła raport w sprawie odladzania.

| (56) | W wiadomości e-mail z dnia 22 maja 2015 r. Komisja poprosiła spółkę Oxera o przedstawienie wyjaśnień w sprawie jej raportów z września 2014 r. lub z lutego 2015 r. w sprawie rentowności dodatkowych umów z 2010 r. zawartych pomiędzy Ryanairem i FLG. W dniu 28 maja 2015 r. Komisja otrzymała odpowiedź w tej sprawie. |
| --- | --- |

(56)

W wiadomości e-mail z dnia 22 maja 2015 r. Komisja poprosiła spółkę Oxera o przedstawienie wyjaśnień w sprawie jej raportów z września 2014 r. lub z lutego 2015 r. w sprawie rentowności dodatkowych umów z 2010 r. zawartych pomiędzy Ryanairem i FLG. W dniu 28 maja 2015 r. Komisja otrzymała odpowiedź w tej sprawie.

| (57) | W dniu 23 czerwca 2015 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Odpowiedzi wpłynęły w dniach 25 czerwca i 3 lipca 2015 r. W dniu 29 czerwca 2015 r. Komisja przekazała Niemcom dalsze pytania, na które władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 24 lipca 2015 r. |
| --- | --- |

(57)

W dniu 23 czerwca 2015 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Odpowiedzi wpłynęły w dniach 25 czerwca i 3 lipca 2015 r. W dniu 29 czerwca 2015 r. Komisja przekazała Niemcom dalsze pytania, na które władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 24 lipca 2015 r.

| (58) | W dniu 3 lipca 2015 r. Komisja otrzymała od Ryanaira komunikat wyjaśniający przygotowany przez spółkę Oxera. |
| --- | --- |

(58)

W dniu 3 lipca 2015 r. Komisja otrzymała od Ryanaira komunikat wyjaśniający przygotowany przez spółkę Oxera.

| (59) | W dniu 4 sierpnia 2015 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Odpowiedzi wpłynęły w dniu 10 września 2015 r. |
| --- | --- |

(59)

W dniu 4 sierpnia 2015 r. Komisja poprosiła Niemcy o udzielenie dalszych informacji. Odpowiedzi wpłynęły w dniu 10 września 2015 r.

| (60) | W dniu 30 listopada 2015 r. Ryanair przekazał Komisji kolejny komunikat Oxera dotyczący oceny umów zawartych pomiędzy portem lotniczym a liniami lotniczymi zgodnie z zasadą prywatnego inwestora; komunikat ten odnosił się do ogólnej rentowności portu lotniczego. Hanzeatyckie miasto Lubeka przedłożyło dodatkowe informacje w dniu 20 stycznia 2016 r., a władze niemieckie w dniu 19 lutego 2016 r. |
| --- | --- |

(60)

W dniu 30 listopada 2015 r. Ryanair przekazał Komisji kolejny komunikat Oxera dotyczący oceny umów zawartych pomiędzy portem lotniczym a liniami lotniczymi zgodnie z zasadą prywatnego inwestora; komunikat ten odnosił się do ogólnej rentowności portu lotniczego. Hanzeatyckie miasto Lubeka przedłożyło dodatkowe informacje w dniu 20 stycznia 2016 r., a władze niemieckie w dniu 19 lutego 2016 r.

1.4.   ZASKARŻENIE DECYZJI O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA Z 2012 R. W ODNIESIENIU DO TABELI OPŁAT LOTNISKOWYCH

ZASKARŻENIE DECYZJI O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA Z 2012 R. W ODNIESIENIU DO TABELI OPŁAT LOTNISKOWYCH

| (61) | Hanzeatyckie miasto Lubeka wniosło o częściowe stwierdzenie nieważności decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. Sąd unieważnił decyzję o wszczęciu postępowania z 2012 r. w odniesieniu do tabeli opłat lotniskowych portu lotniczego w Lubece z 2006 r. („tabela opłat z 2006 r.”) (18). Komisja wniosła odwołanie od tego wyroku. Wyrok Sądu został zatwierdzony przez Trybunał Sprawiedliwości (19). Decyzja o wszczęciu postępowania z 2012 r. została ostatecznie uznana za nieważną w odniesieniu do tabeli opłat z 2006 r. W rezultacie tabela opłat z 2006 r. nie jest przedmiotem niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(61)

Hanzeatyckie miasto Lubeka wniosło o częściowe stwierdzenie nieważności decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. Sąd unieważnił decyzję o wszczęciu postępowania z 2012 r. w odniesieniu do tabeli opłat lotniskowych portu lotniczego w Lubece z 2006 r. („tabela opłat z 2006 r.”) (18). Komisja wniosła odwołanie od tego wyroku. Wyrok Sądu został zatwierdzony przez Trybunał Sprawiedliwości (19). Decyzja o wszczęciu postępowania z 2012 r. została ostatecznie uznana za nieważną w odniesieniu do tabeli opłat z 2006 r. W rezultacie tabela opłat z 2006 r. nie jest przedmiotem niniejszej decyzji.

18

19

2.   SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKÓW

SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKÓW

2.1.   KONTEKST BADANIA I ŚRODKÓW

KONTEKST BADANIA I ŚRODKÓW

2.1.1.   
  Obszar oddziaływania, kształtowanie się liczby pasażerów i rozwój przedsiębiorstw lotniczych korzystających z portu lotniczego

Obszar oddziaływania, kształtowanie się liczby pasażerów i rozwój przedsiębiorstw lotniczych korzystających z portu lotniczego

| (62) | Port lotniczy w Lubece jest położony w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn w odległości około 73 km od Hamburga. |
| --- | --- |

(62)

Port lotniczy w Lubece jest położony w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn w odległości około 73 km od Hamburga.

| (63) | Sam port lotniczy określa aglomerację Hamburga i Öresund (aglomeracja Kopenhaga/Malmö) jako swój obszar oddziaływania. W tym regionie działają następujące porty lotnicze:






  — | port lotniczy w Hamburgu (położony ok. 78 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 65 min jazdy samochodem), |
| --- | --- | --- |

(63)

Sam port lotniczy określa aglomerację Hamburga i Öresund (aglomeracja Kopenhaga/Malmö) jako swój obszar oddziaływania. W tym regionie działają następujące porty lotnicze:

—

port lotniczy w Hamburgu (położony ok. 78 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 65 min jazdy samochodem),

| — | port lotniczy w Rostocku (położony ok. 134 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 1 godz. 19 min jazdy samochodem), |
| --- | --- |

—

port lotniczy w Rostocku (położony ok. 134 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 1 godz. 19 min jazdy samochodem),

| — | port lotniczy w Bremie (położony ok. 185 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 1 godz. 56 min jazdy samochodem), |
| --- | --- |

—

port lotniczy w Bremie (położony ok. 185 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 1 godz. 56 min jazdy samochodem),

| — | port lotniczy w Hanowerze (położony ok. 208 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 2 godz. 8 min jazdy samochodem), |
| --- | --- |

—

port lotniczy w Hanowerze (położony ok. 208 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 2 godz. 8 min jazdy samochodem),

| — | port lotniczy w Kopenhadze (położony ok. 280 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 3 godz. jazdy samochodem i promem). |
| --- | --- |

—

port lotniczy w Kopenhadze (położony ok. 280 km od portu lotniczego w Lubece, ok. 3 godz. jazdy samochodem i promem).

| (64) | Jak wynika z badania rynku przeprowadzonego w 2009 r., przeważająca część pasażerów wylatujących z portu lotniczego w Lubece pochodziła z Hamburga (tzn. 47,20 %). Port lotniczy liczył na wzrost liczby duńskich pasażerów (wylatujących) po zakończeniu budowy stałego połączenia między Niemcami i Danią przez Bełt Fehmarn. Diagram 1 przedstawia, skąd pochodzą pasażerowie wylatujący z portu lotniczego w Lubece.

  Diagram 1


  Pochodzenie pasażerów wylatujących z portu lotniczego w Lubece (badanie rynku, 2009 r.)




  Szlezwik-Holsztyn; 33%
  Brema; 14%
  Dania; 5%
  Hamburg; 47% |
| --- | --- |

(64)

Jak wynika z badania rynku przeprowadzonego w 2009 r., przeważająca część pasażerów wylatujących z portu lotniczego w Lubece pochodziła z Hamburga (tzn. 47,20 %). Port lotniczy liczył na wzrost liczby duńskich pasażerów (wylatujących) po zakończeniu budowy stałego połączenia między Niemcami i Danią przez Bełt Fehmarn. Diagram 1 przedstawia, skąd pochodzą pasażerowie wylatujący z portu lotniczego w Lubece.

Diagram 1

Diagram 1

Pochodzenie pasażerów wylatujących z portu lotniczego w Lubece (badanie rynku, 2009 r.)

Pochodzenie pasażerów wylatujących z portu lotniczego w Lubece (badanie rynku, 2009 r.)

Szlezwik-Holsztyn; 33%

Brema; 14%

Dania; 5%

Hamburg; 47%

| (65) | Ruch pasażerski w porcie lotniczym wzrósł z 48 652 w 1999 r. do 546 146 w 2010 r. (zob. Tabela 1). Port lotniczy liczył na wzrost liczby pasażerów do 2,2 mln do 2015 r. Taki wzrost jednak nie nastąpił.

  Tabela 1


  Ruch pasażerski w porcie lotniczym w Lubece w latach 1999–2013
   (20)







  Rok | Liczba pasażerów |
| --- | --- | --- |
| 1999 | 48 652 |
| 2000 | 142 586 |
| 2001 | 192 726 |
| 2002 | 244 768 |
| 2003 | 514 560 |
| 2004 | 578 475 |
| 2005 | 710 788 |
| 2006 | 677 638 |
| 2007 | 612 858 |
| 2008 | 544 339 |
| 2009 | 697 559 |
| 2010 | 546 146 |
| 2011 | 344 068 |
| 2012 | 359 974 |
| 2013 | 367 252 |

(65)

Ruch pasażerski w porcie lotniczym wzrósł z 48 652 w 1999 r. do 546 146 w 2010 r. (zob. Tabela 1). Port lotniczy liczył na wzrost liczby pasażerów do 2,2 mln do 2015 r. Taki wzrost jednak nie nastąpił.

Tabela 1

Tabela 1

Ruch pasażerski w porcie lotniczym w Lubece w latach 1999–2013
   (20)

Ruch pasażerski w porcie lotniczym w Lubece w latach 1999–2013

20

Rok

Liczba pasażerów

1999

48 652

2000

142 586

2001

192 726

2002

244 768

2003

514 560

2004

578 475

2005

710 788

2006

677 638

2007

612 858

2008

544 339

2009

697 559

2010

546 146

2011

344 068

2012

359 974

2013

367 252

| (66) | W momencie wydania niniejszej decyzji żadne linie lotnicze nie latają z portu lotniczego w Lubece. Port lotniczy w Lubece nie oferuje ani lotów rozkładowych ani czarterowych. |
| --- | --- |

(66)

W momencie wydania niniejszej decyzji żadne linie lotnicze nie latają z portu lotniczego w Lubece. Port lotniczy w Lubece nie oferuje ani lotów rozkładowych ani czarterowych.

2.1.2.   
  Stosunki własnościowe

Stosunki własnościowe

| (67) | Portem lotniczym w Lubece pierwotnie zarządzała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Flughafen Lübeck GmbH. Właścicielem części infrastruktury portu lotniczego oraz gruntu pozostało hanzeatyckie miasto Lubeka. Spółka FLG mogła korzystać z infrastruktury portu lotniczego na podstawie umowy dzierżawy. W ostatnich latach stosunki własnościowe FLG zmieniały się wielokrotnie. Do dnia 30 listopada 2005 r. wszystkie udziały (100 %) FLG znajdowały się w posiadaniu hanzeatyckiego miasta Lubeka. W ramach „umowy dotyczącej udziałów z 2005 r.” (niem. Beteiligungsvertrag) hanzeatyckie miasto Lubeka sprzedało w dniu 1 grudnia 2005 r. 90 % swoich udziałów w FLG na rzecz Infratilu. Pozostałe udziały mniejszościowe, tj. 10 %, zachowało hanzeatyckie miasto Lubeka. Umowa dotycząca udziałów z 2005 r. zawierała szereg warunków oraz opcje sprzedaży i zakupu dla obu stron (bardziej szczegółowe informacje na ten temat są podane w rozdziale 2.3.1). |
| --- | --- |

(67)

Portem lotniczym w Lubece pierwotnie zarządzała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – Flughafen Lübeck GmbH. Właścicielem części infrastruktury portu lotniczego oraz gruntu pozostało hanzeatyckie miasto Lubeka. Spółka FLG mogła korzystać z infrastruktury portu lotniczego na podstawie umowy dzierżawy. W ostatnich latach stosunki własnościowe FLG zmieniały się wielokrotnie. Do dnia 30 listopada 2005 r. wszystkie udziały (100 %) FLG znajdowały się w posiadaniu hanzeatyckiego miasta Lubeka. W ramach „umowy dotyczącej udziałów z 2005 r.” (niem. Beteiligungsvertrag) hanzeatyckie miasto Lubeka sprzedało w dniu 1 grudnia 2005 r. 90 % swoich udziałów w FLG na rzecz Infratilu. Pozostałe udziały mniejszościowe, tj. 10 %, zachowało hanzeatyckie miasto Lubeka. Umowa dotycząca udziałów z 2005 r. zawierała szereg warunków oraz opcje sprzedaży i zakupu dla obu stron (bardziej szczegółowe informacje na ten temat są podane w rozdziale 2.3.1).

| (68) | Aby uniemożliwić Infratilowi wykorzystanie jego opcji sprzedaży, w 2009 r. została podpisana umowa dodatkowa pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Infratilem. Umowa ta stanowiła, że Infratil jest zobowiązany do dalszego zarządzania portem lotniczym do października 2009 r. oraz że otrzyma wyrównanie za określone koszty (zob. tabela 3). |
| --- | --- |

(68)

Aby uniemożliwić Infratilowi wykorzystanie jego opcji sprzedaży, w 2009 r. została podpisana umowa dodatkowa pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Infratilem. Umowa ta stanowiła, że Infratil jest zobowiązany do dalszego zarządzania portem lotniczym do października 2009 r. oraz że otrzyma wyrównanie za określone koszty (zob. tabela 3).

| (69) | Pod koniec 2009 r. Infratil wykorzystał swoją opcję sprzedaży i przekazał swoje udziały z powrotem hanzeatyckiemu miastu Lubeka. |
| --- | --- |

(69)

Pod koniec 2009 r. Infratil wykorzystał swoją opcję sprzedaży i przekazał swoje udziały z powrotem hanzeatyckiemu miastu Lubeka.

| (70) | Od listopada 2009 r. hanzeatyckie miasto Lubeka znów było jedynym właścicielem (100 % udziałów) FLG. W listopadzie 2009 r. Bürgerschaft von Lübeck (21) postanowiła, że do końca lutego 2010 r. zostanie znaleziony nowy prywatny inwestor dla FLG oraz że port lotniczy nie powinien dalej otrzymywać żadnych środków finansowych. |
| --- | --- |

(70)

Od listopada 2009 r. hanzeatyckie miasto Lubeka znów było jedynym właścicielem (100 % udziałów) FLG. W listopadzie 2009 r. Bürgerschaft von Lübeck (21) postanowiła, że do końca lutego 2010 r. zostanie znaleziony nowy prywatny inwestor dla FLG oraz że port lotniczy nie powinien dalej otrzymywać żadnych środków finansowych.

Bürgerschaft von Lübeck

21

| (71) | W referendum, które odbyło się w dniu 25 kwietnia 2010 r., obywatele Lubeki opowiedzieli się za uratowaniem portu lotniczego w Lubece. Hanzeatyckie miasto Lubeka uznało, że potrzebne są dalsze inwestycje mające na celu poprawę infrastruktury portu lotniczego, aby sprywatyzować port lotniczy. |
| --- | --- |

(71)

W referendum, które odbyło się w dniu 25 kwietnia 2010 r., obywatele Lubeki opowiedzieli się za uratowaniem portu lotniczego w Lubece. Hanzeatyckie miasto Lubeka uznało, że potrzebne są dalsze inwestycje mające na celu poprawę infrastruktury portu lotniczego, aby sprywatyzować port lotniczy.

| (72) | W dniu 16 sierpnia 2012 r. hanzeatyckie miasto Lubeka opublikowało w suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (22) przetarg na sprzedaż portu lotniczego w Lubece. Do dnia 24 września 2012 r. wpłynęło siedem zgłoszeń. Do dnia 15 października 2012 r. pięć podmiotów złożyło orientacyjne, niewiążące oferty. Do dnia 20 listopada 2012 r. trzy podmioty złożyły wiążące i ostateczne oferty. Dokonano porównania trzech ofert.Użyto przy tym systemu przydziału punktów, który uwzględniał zarówno ofertę finansową, jak i konkretne plany biznesowe i budowlane. Oferta 3Y Logistic und Projektbetreuung GmbH, Frankfurt („3Y”), która przewidywała przeniesienie aktywów (Asset Deal), okazała się najkorzystniejsza. 3Y jest spółką holdingową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Yasmina, która została założona w celu nabycia portu lotniczego w Lubece i zarządzania nim. W dniu 29 listopada 2012 r.Bürgerschaft von Lübeck zatwierdziła warunki i zgodziła się na sprzedaż. W dniu 14 grudnia 2012 r. została podpisana umowa kupna-sprzedaży, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2013 r. Yasmina nabyła część aktywów FLG. Aktywa, które nie zostały sprzedane spółce Yasmina, został przekazane hanzeatyckiemu miastu Lubeka poprzez połączenie FLG z hanzeatyckim miastem Lubeka. W rezultacie spółka FLG przestała funkcjonować jako niezależna jednostka prawna. |
| --- | --- |

(72)

W dniu 16 sierpnia 2012 r. hanzeatyckie miasto Lubeka opublikowało w suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (22) przetarg na sprzedaż portu lotniczego w Lubece. Do dnia 24 września 2012 r. wpłynęło siedem zgłoszeń. Do dnia 15 października 2012 r. pięć podmiotów złożyło orientacyjne, niewiążące oferty. Do dnia 20 listopada 2012 r. trzy podmioty złożyły wiążące i ostateczne oferty. Dokonano porównania trzech ofert.Użyto przy tym systemu przydziału punktów, który uwzględniał zarówno ofertę finansową, jak i konkretne plany biznesowe i budowlane. Oferta 3Y Logistic und Projektbetreuung GmbH, Frankfurt („3Y”), która przewidywała przeniesienie aktywów (Asset Deal), okazała się najkorzystniejsza. 3Y jest spółką holdingową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Yasmina, która została założona w celu nabycia portu lotniczego w Lubece i zarządzania nim. W dniu 29 listopada 2012 r.Bürgerschaft von Lübeck zatwierdziła warunki i zgodziła się na sprzedaż. W dniu 14 grudnia 2012 r. została podpisana umowa kupna-sprzedaży, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2013 r. Yasmina nabyła część aktywów FLG. Aktywa, które nie zostały sprzedane spółce Yasmina, został przekazane hanzeatyckiemu miastu Lubeka poprzez połączenie FLG z hanzeatyckim miastem Lubeka. W rezultacie spółka FLG przestała funkcjonować jako niezależna jednostka prawna.

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

22

przeniesienie aktywów (Asset Deal)

Bürgerschaft von Lübeck

| (73) | Z powodu ciągłych strat ponoszonych przez port lotniczy w kwietniu 2014 r. Yasmina ogłosiła upadłość, co doprowadziło do wszczęcia postępowania upadłościowego w dniu 23 kwietnia 2014 r. W dniu 1 sierpnia 2014 r. port lotniczy w Lubece został przejęty przez chińskiego inwestora PuRen Germany GmbH („PuRen”). We wrześniu 2015 r. PuRen ogłosił upadłość, co doprowadziło do wszczęcia postępowania upadłościowego w dniu 30 września 2015 r. W dniu 1 lipca 2016 r. port lotniczy w Lubece przejęła spółka Stöcker Flughafen GmbH & Co. KG („Stöcker”). |
| --- | --- |

(73)

Z powodu ciągłych strat ponoszonych przez port lotniczy w kwietniu 2014 r. Yasmina ogłosiła upadłość, co doprowadziło do wszczęcia postępowania upadłościowego w dniu 23 kwietnia 2014 r. W dniu 1 sierpnia 2014 r. port lotniczy w Lubece został przejęty przez chińskiego inwestora PuRen Germany GmbH („PuRen”). We wrześniu 2015 r. PuRen ogłosił upadłość, co doprowadziło do wszczęcia postępowania upadłościowego w dniu 30 września 2015 r. W dniu 1 lipca 2016 r. port lotniczy w Lubece przejęła spółka Stöcker Flughafen GmbH & Co. KG („Stöcker”).

| (74) | Komisja zbadała poniżej wymienione środki, które mogły stanowić pomoc państwa na rzecz FLG, Infratilu, Ryanaira i innych linii lotniczych. |
| --- | --- |

(74)

Komisja zbadała poniżej wymienione środki, które mogły stanowić pomoc państwa na rzecz FLG, Infratilu, Ryanaira i innych linii lotniczych.

2.2.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

| (75) | Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do następujących środków na rzecz FLG:






  — | przejęcia wszystkich strat z lat 1978–2004, |
| --- | --- | --- |

(75)

Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do następujących środków na rzecz FLG:

—

przejęcia wszystkich strat z lat 1978–2004,

| — | umowa dzierżawy gruntu i infrastruktury portu lotniczego (przed dniem 1 stycznia 2006 r.) w cenie poniżej ceny rynkowej, |
| --- | --- |

—

umowa dzierżawy gruntu i infrastruktury portu lotniczego (przed dniem 1 stycznia 2006 r.) w cenie poniżej ceny rynkowej,

| — | przejęcie wszystkich pozostałych zobowiązań wynikających z licznych pożyczek zaciągniętych przez FLG w bankach handlowych, |
| --- | --- |

—

przejęcie wszystkich pozostałych zobowiązań wynikających z licznych pożyczek zaciągniętych przez FLG w bankach handlowych,

| — | pomoc inwestycyjna na rzecz FLG w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych (23) i jej rzekome naruszenie, |
| --- | --- |

—

pomoc inwestycyjna na rzecz FLG w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych (23) i jej rzekome naruszenie,

23

| — | wyrównanie strat FLG od listopada 2009 r., |
| --- | --- |

—

wyrównanie strat FLG od listopada 2009 r.,

| — | finansowanie inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn w latach 2010–2015, |
| --- | --- |

—

finansowanie inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn w latach 2010–2015,

| — | podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka. |
| --- | --- |

—

podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka.

2.3.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

2.3.1.   
  Zbycie udziałów w FLG

Zbycie udziałów w FLG

| (76) | Z powodu ponoszenia przez FLG ciągłych strat operacyjnych hanzeatyckie miasto Lubeka zdecydowało się na zbycie swoich udziałów w FLG. Aby znaleźć jak najlepszego kupca, w dniu 21 marca 2003 r. hanzeatyckie miasto Lubeka opublikowało przetarg w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

(76)

Z powodu ponoszenia przez FLG ciągłych strat operacyjnych hanzeatyckie miasto Lubeka zdecydowało się na zbycie swoich udziałów w FLG. Aby znaleźć jak najlepszego kupca, w dniu 21 marca 2003 r. hanzeatyckie miasto Lubeka opublikowało przetarg w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

| (77) | Hanzeatyckie miasto Lubeka otrzymało zgłoszenia od pięciu przedsiębiorstw. Pierwszym czterem przedsiębiorstwom przekazało pakiet ze szczegółowymi informacjami. Jedno przedsiębiorstwo złożyło swoją ofertę w dniu 17 czerwca 2003 r., czyli po terminie. |
| --- | --- |

(77)

Hanzeatyckie miasto Lubeka otrzymało zgłoszenia od pięciu przedsiębiorstw. Pierwszym czterem przedsiębiorstwom przekazało pakiet ze szczegółowymi informacjami. Jedno przedsiębiorstwo złożyło swoją ofertę w dniu 17 czerwca 2003 r., czyli po terminie.

| (78) | Tylko jedno przedsiębiorstwo, a mianowicie Infratil, złożyło formalną ofertę. W związku z tym hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło negocjacje z Infratilem. Pierwsza umowa kupna-sprzedaży została zawarta w marcu 2005 r. Ustalono jednak warunek, że w określonym terminie musi zostać uchwalona decyzja o ustaleniu planu zabudowy dla przedłużenia pasa startowego w porcie lotniczym. Jednak w następstwie wyroku Wyższego Sądu Administracyjnego w Szlezwiku („OVG Schleswig”) z dnia 18 lipca 2005 r. (24) nie można już było spełnić tego warunku. |
| --- | --- |

(78)

Tylko jedno przedsiębiorstwo, a mianowicie Infratil, złożyło formalną ofertę. W związku z tym hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło negocjacje z Infratilem. Pierwsza umowa kupna-sprzedaży została zawarta w marcu 2005 r. Ustalono jednak warunek, że w określonym terminie musi zostać uchwalona decyzja o ustaleniu planu zabudowy dla przedłużenia pasa startowego w porcie lotniczym. Jednak w następstwie wyroku Wyższego Sądu Administracyjnego w Szlezwiku („OVG Schleswig”) z dnia 18 lipca 2005 r. (24) nie można już było spełnić tego warunku.

OVG Schleswig

24

| (79) | Wyrok ten wywarł znaczący wpływ na pozycje negocjacyjne obu stron. Ponieważ wynik wcześniej przeprowadzonej procedury udzielania zamówień publicznych stanowił jedynie ofertę formalną, hanzeatyckie miasto Lubeka uważało za mało prawdopodobne, że po zawieszeniu rozbudowy portu lotniczego więcej podmiotów wyrazi zainteresowanie. W rezultacie hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło decyzję, że nie ogłosi drugiego przetargu. Hanzeatyckie miasto Lubeka i Infratil wznowiły negocjacje na podstawie nowych faktów i uzgodniły umowę prywatyzacyjną, do której dołączyły szczególne warunki. W dniu 24 października 2005 r. zawarto umowę dotyczącą udziałów („umowa dotycząca udziałów z 2005 r.”), która weszła w życie w dniu 1 grudnia 2005 r. |
| --- | --- |

(79)

Wyrok ten wywarł znaczący wpływ na pozycje negocjacyjne obu stron. Ponieważ wynik wcześniej przeprowadzonej procedury udzielania zamówień publicznych stanowił jedynie ofertę formalną, hanzeatyckie miasto Lubeka uważało za mało prawdopodobne, że po zawieszeniu rozbudowy portu lotniczego więcej podmiotów wyrazi zainteresowanie. W rezultacie hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło decyzję, że nie ogłosi drugiego przetargu. Hanzeatyckie miasto Lubeka i Infratil wznowiły negocjacje na podstawie nowych faktów i uzgodniły umowę prywatyzacyjną, do której dołączyły szczególne warunki. W dniu 24 października 2005 r. zawarto umowę dotyczącą udziałów („umowa dotycząca udziałów z 2005 r.”), która weszła w życie w dniu 1 grudnia 2005 r.

| (80) | Umowa dotycząca udziałów z 2005 r. przewidywała przeniesienie 90 % udziałów w FLG z hanzeatyckiego miasto Lubeka na Infratil z dniem 1 grudnia 2005 r. W zamian hanzeatyckie miasto Lubeka zapłaciło na rzecz Infratilu tak zwaną „cenę kupna I” w wysokości [...] (*1) EUR oraz dalszą kwotę w wysokości [...] EUR, odpowiadającą kredytowi gotówkowemu, jaki hanzeatyckie miasto Lubeka wcześniej udzieliło FLG na pokrycie kosztów operacyjnych i nowe inwestycje. Oprócz tego Infratil musiał przejąć straty operacyjne portu lotniczego z 2005 r. |
| --- | --- |

(80)

Umowa dotycząca udziałów z 2005 r. przewidywała przeniesienie 90 % udziałów w FLG z hanzeatyckiego miasto Lubeka na Infratil z dniem 1 grudnia 2005 r. W zamian hanzeatyckie miasto Lubeka zapłaciło na rzecz Infratilu tak zwaną „cenę kupna I” w wysokości [...] (*1) EUR oraz dalszą kwotę w wysokości [...] EUR, odpowiadającą kredytowi gotówkowemu, jaki hanzeatyckie miasto Lubeka wcześniej udzieliło FLG na pokrycie kosztów operacyjnych i nowe inwestycje. Oprócz tego Infratil musiał przejąć straty operacyjne portu lotniczego z 2005 r.

*1

| (81) | Ponadto umowa dotycząca udziałów z 2005 r. przewidywała, że Infratil zapłaci „cenę kupna II” w wysokości [...] EUR w późniejszym terminie, o ile zostaną spełnione oba następujące warunki:






  a) | Port lotniczy otrzyma bezwarunkową i ostateczną decyzję o ustaleniu planu zabudowy – o umownie określonej treści (zob. motyw 82), która to decyzja nie będzie narzucać FLG żadnych działań zarządzania hałasem, na przykład zakazu nocnych lotów lub kontyngentu hałasu, lub FLG zgodzi się umownie na roboty budowlane w odniesieniu do określonej wartości środków przewidzianych w umowie; |
| --- | --- | --- |

(81)

Ponadto umowa dotycząca udziałów z 2005 r. przewidywała, że Infratil zapłaci „cenę kupna II” w wysokości [...] EUR w późniejszym terminie, o ile zostaną spełnione oba następujące warunki:

a)

Port lotniczy otrzyma bezwarunkową i ostateczną decyzję o ustaleniu planu zabudowy – o umownie określonej treści (zob. motyw 82), która to decyzja nie będzie narzucać FLG żadnych działań zarządzania hałasem, na przykład zakazu nocnych lotów lub kontyngentu hałasu, lub FLG zgodzi się umownie na roboty budowlane w odniesieniu do określonej wartości środków przewidzianych w umowie;

| b) | w 2008 r. zostanie przewiezionych co najmniej [...] pasażerów lub – jeśli warunek 1 zostanie spełniony już w 2006 lub 2007 r. – w 2006 r. zostanie przewiezionych co najmniej [...] pasażerów albo w 2007 r. zostanie przewiezionych co najmniej [...] pasażerów. |
| --- | --- |

b)

w 2008 r. zostanie przewiezionych co najmniej [...] pasażerów lub – jeśli warunek 1 zostanie spełniony już w 2006 lub 2007 r. – w 2006 r. zostanie przewiezionych co najmniej [...] pasażerów albo w 2007 r. zostanie przewiezionych co najmniej [...] pasażerów.

| (82) | Określona umownie treść decyzji o ustaleniu planu zabudowy obejmowała punkty takie jak:






  — | rozbudowa pasów startowych, |
| --- | --- | --- |

(82)

Określona umownie treść decyzji o ustaleniu planu zabudowy obejmowała punkty takie jak:

—

rozbudowa pasów startowych,

| — | utworzenie systemu lądowania według wskazań przyrządów kategorii II lub III („ILS CAT II” lub „ILS CAT III”), |
| --- | --- |

—

utworzenie systemu lądowania według wskazań przyrządów kategorii II lub III („ILS CAT II” lub „ILS CAT III”),

| — | rozbudowa parkingów, |
| --- | --- |

—

rozbudowa parkingów,

| — | rozbudowa istniejącego lotniska, |
| --- | --- |

—

rozbudowa istniejącego lotniska,

| — | rozbudowa otoczenia. |
| --- | --- |

—

rozbudowa otoczenia.

| (83) | Od ceny kupna II należało odjąć następujące pozycje:






  — | cena kupna I ([...] EUR), |
| --- | --- | --- |

(83)

Od ceny kupna II należało odjąć następujące pozycje:

—

cena kupna I ([...] EUR),

| — | straty operacyjne portu lotniczego z lat 2005–2008 o maksymalnej kwocie wynoszącej łącznie [...] EUR, |
| --- | --- |

—

straty operacyjne portu lotniczego z lat 2005–2008 o maksymalnej kwocie wynoszącej łącznie [...] EUR,

| — | koszty powstałe w związku z postępowaniem sądowym w sprawie pomocy państwa, wytoczonym przez Air Berlin przed niemieckimi sądami cywilnymi, które to koszty władze niemieckie szacują na około [...] EUR, |
| --- | --- |

—

koszty powstałe w związku z postępowaniem sądowym w sprawie pomocy państwa, wytoczonym przez Air Berlin przed niemieckimi sądami cywilnymi, które to koszty władze niemieckie szacują na około [...] EUR,

| — | w przypadku wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy o umownie określonej treści (zob. motyw 82) – różnica pomiędzy kosztami decyzji o ustaleniu planu zabudowy (bez kosztów środków wyrównawczych) a ryczałtem w wysokości [...] EUR; władze niemieckie szacują tę różnicę na [...] EUR, |
| --- | --- |

—

w przypadku wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy o umownie określonej treści (zob. motyw 82) – różnica pomiędzy kosztami decyzji o ustaleniu planu zabudowy (bez kosztów środków wyrównawczych) a ryczałtem w wysokości [...] EUR; władze niemieckie szacują tę różnicę na [...] EUR,

| — | w przypadku wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy bez umownie określonej treści (zob. motyw 82) – koszty decyzji o ustaleniu planu zabudowy. |
| --- | --- |

—

w przypadku wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy bez umownie określonej treści (zob. motyw 82) – koszty decyzji o ustaleniu planu zabudowy.

| (84) | Zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. koszty decyzji o ustaleniu planu zabudowy obejmują wszystkie koszty wpływające na wypłacalność. Zalicza się do nich wydatki na środki wyrównawcze w ramach procedury ustalania planu zabudowy, poniesione w okresie od dnia 1 października 2005 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. |
| --- | --- |

(84)

Zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. koszty decyzji o ustaleniu planu zabudowy obejmują wszystkie koszty wpływające na wypłacalność. Zalicza się do nich wydatki na środki wyrównawcze w ramach procedury ustalania planu zabudowy, poniesione w okresie od dnia 1 października 2005 r. do dnia 31 grudnia 2008 r.

| (85) | Umowa dotycząca udziałów z 2005 r. zawierała ponadto opcję sprzedaży, która przewidywała anulowanie przez Infratil pierwotnego nabycia udziałów w FLG oraz zwrot niektórych uzgodnionych kosztów, o ile






  — | nie zostanie wydana decyzja o ustaleniu planu zabudowy albo roboty budowlane odnoszące się do środków wymienionych w motywie 82 nie zostaną określone umownie do dnia 31 grudnia 2008 r., lub |
| --- | --- | --- |

(85)

Umowa dotycząca udziałów z 2005 r. zawierała ponadto opcję sprzedaży, która przewidywała anulowanie przez Infratil pierwotnego nabycia udziałów w FLG oraz zwrot niektórych uzgodnionych kosztów, o ile

—

nie zostanie wydana decyzja o ustaleniu planu zabudowy albo roboty budowlane odnoszące się do środków wymienionych w motywie 82 nie zostaną określone umownie do dnia 31 grudnia 2008 r., lub

| — | nie zostanie osiągnięta określona liczba pasażerów. |
| --- | --- |

—

nie zostanie osiągnięta określona liczba pasażerów.

| (86) | W przypadku wykorzystania opcji sprzedaży hanzeatyckie miasto Lubeka musiało uiścić cenę sprzedaży I i wyrównać określone straty. Zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. hanzeatyckie miasto Lubeka musiało zapłacić Infratilowi [...] EUR, gdyby Infratil wykorzystał opcję sprzedaży. Kwota ta miała zostać obliczona w następujący sposób:

  Tabela 2


  Cena opcji sprzedaży w EUR na dzień 31 grudnia 2008 r.







  Pożyczki udziałowców z 2005 r. | [...] |
| --- | --- | --- |
| + saldo pożyczek udziałowców udzielonych na rzecz: | |
| faktycznie zatwierdzonych strat operacyjnych | [...] |
| faktycznie zatwierdzonych kosztów inwestycyjnych | [...] |
| – środki publiczne | [...] |
| + koszty procedury ustalania planu zabudowy | [...] |
| koszty postępowania sądowego wytoczonego przez Air Berlin | [...] |
| = saldo udzielonych pożyczek udziałowców | [...] |
| + 5 % oprocentowanie roczne pożyczek udziałowców | [...] |
| + cena kupna I | [...] |
| Łącznie | [...] |

(86)

W przypadku wykorzystania opcji sprzedaży hanzeatyckie miasto Lubeka musiało uiścić cenę sprzedaży I i wyrównać określone straty. Zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. hanzeatyckie miasto Lubeka musiało zapłacić Infratilowi [...] EUR, gdyby Infratil wykorzystał opcję sprzedaży. Kwota ta miała zostać obliczona w następujący sposób:

Tabela 2

Tabela 2

Cena opcji sprzedaży w EUR na dzień 31 grudnia 2008 r.

Cena opcji sprzedaży w EUR na dzień 31 grudnia 2008 r.

Pożyczki udziałowców z 2005 r.

[...]

- saldo pożyczek udziałowców udzielonych na rzecz:

faktycznie zatwierdzonych strat operacyjnych

[...]

faktycznie zatwierdzonych kosztów inwestycyjnych

[...]

– środki publiczne

[...]

- koszty procedury ustalania planu zabudowy

[...]

koszty postępowania sądowego wytoczonego przez Air Berlin

[...]

= saldo udzielonych pożyczek udziałowców

= saldo udzielonych pożyczek udziałowców

[...]

[...]

- 5 % oprocentowanie roczne pożyczek udziałowców

[...]

- cena kupna I

[...]

Łącznie

Łącznie

[...]

[...]

2.3.2.   
  Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie dalszych strat, inwestycji i innych kosztów

Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie dalszych strat, inwestycji i innych kosztów

| (87) | W 2008 r. Infratil zapowiedział, że wykorzysta swoją opcję zakupu, ponieważ decyzja o ustaleniu planu zabudowy nie została wydana, liczba pasażerów nie wzrosła do poziomu ustalonego w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r., a straty operacyjne FLG okazały się większe niż się spodziewano. Aby Infratil pozostał operatorem portu lotniczego, hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło decyzję o ponownych negocjacjach określonych klauzul umowy dotyczącej udziałów z 2005 r., które odnosiły się do opcji sprzedaży. W wyniku ponownych negocjacji, w dniu 12 listopada 2008 r. podpisano dodatkową umowę z 2009 r. Umowa ta przewidywała podniesienie ceny opcji sprzedaży, którą miało zapłacić hanzeatyckie miasto Lubeka na rzecz Infratilu zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r., o dalsze straty, inwestycje i inne koszty. |
| --- | --- |

(87)

W 2008 r. Infratil zapowiedział, że wykorzysta swoją opcję zakupu, ponieważ decyzja o ustaleniu planu zabudowy nie została wydana, liczba pasażerów nie wzrosła do poziomu ustalonego w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r., a straty operacyjne FLG okazały się większe niż się spodziewano. Aby Infratil pozostał operatorem portu lotniczego, hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło decyzję o ponownych negocjacjach określonych klauzul umowy dotyczącej udziałów z 2005 r., które odnosiły się do opcji sprzedaży. W wyniku ponownych negocjacji, w dniu 12 listopada 2008 r. podpisano dodatkową umowę z 2009 r. Umowa ta przewidywała podniesienie ceny opcji sprzedaży, którą miało zapłacić hanzeatyckie miasto Lubeka na rzecz Infratilu zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r., o dalsze straty, inwestycje i inne koszty.

| (88) | Zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. nowa cena opcji sprzedaży miała być obliczana w następujący sposób:

  Tabela 3


  Cena opcji sprzedaży w EUR w październiku 2009 r.







  Cena opcji sprzedaży (31 grudnia 2008 r.) | [...] |
| --- | --- | --- |
| + [...] % odsetek od ceny opcji sprzedaży w 2008 r. za 2009 r. | [...] |
| + saldo pożyczek udziałowców udzielonych na rzecz: | |
| faktycznie zatwierdzonych strat operacyjnych z 2009 r. | [...] |
| faktycznie zatwierdzonych kosztów inwestycyjnych z 2009 r. | [...] |
| koszty procedury ustalania planu zabudowy z 2009 r. | [...] |
| inne wydatki z 2009 r. | [...] |
| koszty postępowania sądowego wytoczonego przez Air Berlin w 2009 r. | [...] |
| = saldo udzielonych pożyczek udziałowców | [...] |
| + [...] % odsetek od pożyczek udziałowców za 2009 r. | [...] |
| – wydatki niepokryte z pożyczek w 2009 r. | [...] |
| + wyrównanie świadczeń w ramach ubezpieczenia zbiorowego (tzn. udział Infratilu w składkach z tytułu ubezpieczenia zbiorowego, który należy przydzielić FLG) | [...] |
| Łącznie | [...] |

(88)

Zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. nowa cena opcji sprzedaży miała być obliczana w następujący sposób:

Tabela 3

Tabela 3

Cena opcji sprzedaży w EUR w październiku 2009 r.

Cena opcji sprzedaży w EUR w październiku 2009 r.

Cena opcji sprzedaży (31 grudnia 2008 r.)

[...]

- [...] % odsetek od ceny opcji sprzedaży w 2008 r. za 2009 r.

[...]

- saldo pożyczek udziałowców udzielonych na rzecz:

faktycznie zatwierdzonych strat operacyjnych z 2009 r.

[...]

faktycznie zatwierdzonych kosztów inwestycyjnych z 2009 r.

[...]

koszty procedury ustalania planu zabudowy z 2009 r.

[...]

inne wydatki z 2009 r.

[...]

koszty postępowania sądowego wytoczonego przez Air Berlin w 2009 r.

[...]

= saldo udzielonych pożyczek udziałowców

= saldo udzielonych pożyczek udziałowców

[...]

[...]

- [...] % odsetek od pożyczek udziałowców za 2009 r.

[...]

– wydatki niepokryte z pożyczek w 2009 r.

[...]

- wyrównanie świadczeń w ramach ubezpieczenia zbiorowego (tzn. udział Infratilu w składkach z tytułu ubezpieczenia zbiorowego, który należy przydzielić FLG)

[...]

Łącznie

Łącznie

[...]

[...]

| (89) | W związku z pożyczką udziałowców udzieloną przez Infratil na rzecz FLG hanzeatyckie miasto Lubeka musiało opłacać składki z tytułu ubezpieczenia zbiorowego. Ubezpieczenie to obejmowało wszystkie porty lotnicze zarządzane przez Infratil. Kwota przydzielona FLG wynosiła [...] EUR. |
| --- | --- |

(89)

W związku z pożyczką udziałowców udzieloną przez Infratil na rzecz FLG hanzeatyckie miasto Lubeka musiało opłacać składki z tytułu ubezpieczenia zbiorowego. Ubezpieczenie to obejmowało wszystkie porty lotnicze zarządzane przez Infratil. Kwota przydzielona FLG wynosiła [...] EUR.

| (90) | Różnica pomiędzy ceną opcji sprzedaży zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. a ceną opcji sprzedaży, którą musiało zapłacić hanzeatyckie miasto Lubeka zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r., wynosi zatem [...] EUR. |
| --- | --- |

(90)

Różnica pomiędzy ceną opcji sprzedaży zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. a ceną opcji sprzedaży, którą musiało zapłacić hanzeatyckie miasto Lubeka zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r., wynosi zatem [...] EUR.

| (91) | W zamian Infratil zrezygnował ze swojego prawa wykorzystania opcji sprzedaży przed dniem 22 października 2009 r. i przyznał hanzeatyckiemu miastu Lubecka dalsze prawa udziału. Ponadto Infratil przedłożył hanzeatyckiemu miastu Lubeka pisemną deklarację intencji zawartą pomiędzy FLG a Ryanairem, w ramach której obie strony wyraziły zamiar zwiększenia liczby pasażerów oraz współpracy na rzecz stworzenia bazy Ryanaira w porcie lotniczym w Lubece. |
| --- | --- |

(91)

W zamian Infratil zrezygnował ze swojego prawa wykorzystania opcji sprzedaży przed dniem 22 października 2009 r. i przyznał hanzeatyckiemu miastu Lubecka dalsze prawa udziału. Ponadto Infratil przedłożył hanzeatyckiemu miastu Lubeka pisemną deklarację intencji zawartą pomiędzy FLG a Ryanairem, w ramach której obie strony wyraziły zamiar zwiększenia liczby pasażerów oraz współpracy na rzecz stworzenia bazy Ryanaira w porcie lotniczym w Lubece.

2.4.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

2.4.1.   
  Umowa z 2000 r.

Umowa z 2000 r.

| (92) | Do 2000 r. port lotniczy zarządzany przez FLG był portem lotniczym finansowanym z przychodów uzyskiwanych z działalności lotniczej, tj. lotów czarterowych i lotnictwa ogólnego. W 2000 r. port lotniczy zmienił swój model biznesowy i w rezultacie stał się portem lotniczym dla tanich linii lotniczych, finansowanym z przychodów uzyskiwanych z połączenia działalności lotniczej i pozalotniczej. |
| --- | --- |

(92)

Do 2000 r. port lotniczy zarządzany przez FLG był portem lotniczym finansowanym z przychodów uzyskiwanych z działalności lotniczej, tj. lotów czarterowych i lotnictwa ogólnego. W 2000 r. port lotniczy zmienił swój model biznesowy i w rezultacie stał się portem lotniczym dla tanich linii lotniczych, finansowanym z przychodów uzyskiwanych z połączenia działalności lotniczej i pozalotniczej.

| (93) | W dniu 29 maja 2000 r. FLG podpisał z Ryanairem umowę o świadczenie usług portu lotniczego („umowa z 2000 r.”). Umowa z 2000 r. określała opłaty lotniskowe, które miał uiszczać Ryanair, oraz płatności motywacyjne płatne ze strony portu lotniczego. Umowa z 2000 r. miała trwać od dnia 1 czerwca 2000 r. do dnia 31 maja 2010 r. |
| --- | --- |

(93)

W dniu 29 maja 2000 r. FLG podpisał z Ryanairem umowę o świadczenie usług portu lotniczego („umowa z 2000 r.”). Umowa z 2000 r. określała opłaty lotniskowe, które miał uiszczać Ryanair, oraz płatności motywacyjne płatne ze strony portu lotniczego. Umowa z 2000 r. miała trwać od dnia 1 czerwca 2000 r. do dnia 31 maja 2010 r.

| (94) | Dla połączenia do portu lotniczego Londyn-Stansted port lotniczy oszacował następujące koszty i przychody:

  Tabela 4


  Koszty i przychody na podstawie umowy z 2000 r., z perspektywy FLG








  Elementy umowy z Ryanairem | < 18 obsłużonych samolotów na tydzień | ≥ 18 obsłużonych samolotów na tydzień |
| --- | --- | --- | --- |
| Koszty FLG w EUR |
| Wsparcie marketingowe – koszty przypadające na każdego pasażera przylatującego | [...] | [...] |
| | Do 31 maja 2005 r. | Od 1 czerwca 2005 r. |
| Przychody FLG w EUR |
| Opłaty należne od Ryanaira za każdy samolot | [...] | [...] |
| Opłaty należne od Ryanaira za każdego pasażera przylatującego | [...] | [...] |
| Opłaty netto należne od Ryanaira za każdego pasażera przylatującego (po odliczeniu wsparcia marketingowego) | [...] | [...] |
| Inne: |
| Opłata z tytułu dochodów z każdego biletu sprzedanego przez FLG | [...] % | [...] % |
| Udział w dochodach za każdy samochód wypożyczony za pośrednictwem FLG | [...] % | [...] % |
| Opłata za ochronę (płatna przez Ryanaira na rzecz właściwego organu) w EUR | [...] | [...] |

(94)

Dla połączenia do portu lotniczego Londyn-Stansted port lotniczy oszacował następujące koszty i przychody:

Tabela 4

Tabela 4

Koszty i przychody na podstawie umowy z 2000 r., z perspektywy FLG

Koszty i przychody na podstawie umowy z 2000 r., z perspektywy FLG

Elementy umowy z Ryanairem

< 18 obsłużonych samolotów na tydzień

≥ 18 obsłużonych samolotów na tydzień

Koszty FLG w EUR

Koszty FLG w EUR

Wsparcie marketingowe – koszty przypadające na każdego pasażera przylatującego

[...]

[...]

Do 31 maja 2005 r.

Od 1 czerwca 2005 r.

Przychody FLG w EUR

Przychody FLG w EUR

Opłaty należne od Ryanaira za każdy samolot

[...]

[...]

Opłaty należne od Ryanaira za każdego pasażera przylatującego

[...]

[...]

Opłaty netto należne od Ryanaira za każdego pasażera przylatującego (po odliczeniu wsparcia marketingowego)

Opłaty netto należne od Ryanaira za każdego pasażera przylatującego (po odliczeniu wsparcia marketingowego)

[...]

[...]

[...]

[...]

Inne:

Inne:

Opłata z tytułu dochodów z każdego biletu sprzedanego przez FLG

[...] %

[...] %

Udział w dochodach za każdy samochód wypożyczony za pośrednictwem FLG

[...] %

[...] %

Opłata za ochronę (płatna przez Ryanaira na rzecz właściwego organu) w EUR

[...]

[...]

2.4.2.   
  Umowy z 2010 r.

Umowy z 2010 r.

| (95) | W dniu 29 marca 2010 r. Ryanair i port lotniczy w Lubece podpisali umowę dodatkową nr 1 do umowy z 2000 r. na okres od dnia 28 marca do dnia 30 października 2010 r. Ta umowa dodatkowa przedłużała umowę z 2000 r. do dnia 30 października 2010 r. oraz przewidywała płatność motywacyjną w wysokości [...] EUR, płatną przez Ryanaira za każdego pasażera – oprócz płatności za usługi marketingowe, która była określona w umowie o świadczenie usług portu lotniczego z 2000 r. oraz przewidywała kwotę w wysokości [...] EUR od każdego pasażera (w przypadku poniżej 18 lotów w tygodniu) lub [...] EUR od każdego pasażera (w przypadku powyżej 18 lotów w tygodniu). Ryanair obsługiwał ponad 18 lotów tygodniowo, dlatego FLG musiał zapłacić na rzecz Ryanaira łącznie [...] EUR od pasażera. Wszystkie pozostałe warunki umowy z 2000 r. zostały zachowane, w związku z czym opłata za obsługę pasażerską płatna na rzecz FLG wynosiła [...] EUR od każdego wylatującego pasażera, opłata za obsługę statku powietrznego wynosiła [...] EUR, opłata za odprawę każdego pasażera wynosiła [...] EUR, a opłata za ochronę wynosiła [...] EUR od pasażera. |
| --- | --- |

(95)

W dniu 29 marca 2010 r. Ryanair i port lotniczy w Lubece podpisali umowę dodatkową nr 1 do umowy z 2000 r. na okres od dnia 28 marca do dnia 30 października 2010 r. Ta umowa dodatkowa przedłużała umowę z 2000 r. do dnia 30 października 2010 r. oraz przewidywała płatność motywacyjną w wysokości [...] EUR, płatną przez Ryanaira za każdego pasażera – oprócz płatności za usługi marketingowe, która była określona w umowie o świadczenie usług portu lotniczego z 2000 r. oraz przewidywała kwotę w wysokości [...] EUR od każdego pasażera (w przypadku poniżej 18 lotów w tygodniu) lub [...] EUR od każdego pasażera (w przypadku powyżej 18 lotów w tygodniu). Ryanair obsługiwał ponad 18 lotów tygodniowo, dlatego FLG musiał zapłacić na rzecz Ryanaira łącznie [...] EUR od pasażera. Wszystkie pozostałe warunki umowy z 2000 r. zostały zachowane, w związku z czym opłata za obsługę pasażerską płatna na rzecz FLG wynosiła [...] EUR od każdego wylatującego pasażera, opłata za obsługę statku powietrznego wynosiła [...] EUR, opłata za odprawę każdego pasażera wynosiła [...] EUR, a opłata za ochronę wynosiła [...] EUR od pasażera.

| (96) | W październiku 2010 r. został podpisana umowa dodatkowa nr 2, która nie podtrzymywała warunków pierwszej umowy dodatkowej, lecz przewidywała powrót do płatności marketingowych określonych w pierwotnej umowie z 2000 r. Umowa dodatkowa z października 2010 r. przedłużała postanowienia umowy z 2000 r. o trzy lata, tj. do dnia 1 listopada 2013 r. |
| --- | --- |

(96)

W październiku 2010 r. został podpisana umowa dodatkowa nr 2, która nie podtrzymywała warunków pierwszej umowy dodatkowej, lecz przewidywała powrót do płatności marketingowych określonych w pierwotnej umowie z 2000 r. Umowa dodatkowa z października 2010 r. przedłużała postanowienia umowy z 2000 r. o trzy lata, tj. do dnia 1 listopada 2013 r.

| (97) | W dniu podpisania umowy dodatkowej nr 1, tj. w dniu 29 marca 2010 r., FLG podpisało ze spółką Airport Marketing Services Limited („AMS”), spółką zależną należącą w całości do Ryanaira, umowę o świadczenie usług marketingowych. Ta umowa o świadczenie usług marketingowych również obejmowała okres od dnia 29 marca do dnia 30 października 2010 r. oraz określała usługi reklamowe, które spółka AMS miała świadczyć na stronie internetowej www.ryanair.com i za które FLG miało zapłacić [...] EUR. |
| --- | --- |

(97)

W dniu podpisania umowy dodatkowej nr 1, tj. w dniu 29 marca 2010 r., FLG podpisało ze spółką Airport Marketing Services Limited („AMS”), spółką zależną należącą w całości do Ryanaira, umowę o świadczenie usług marketingowych. Ta umowa o świadczenie usług marketingowych również obejmowała okres od dnia 29 marca do dnia 30 października 2010 r. oraz określała usługi reklamowe, które spółka AMS miała świadczyć na stronie internetowej www.ryanair.com i za które FLG miało zapłacić [...] EUR.

2.5.   OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

| (98) | Opłaty za odladzanie reguluje regulamin opłat specjalnych pobieranych od wszystkich przewoźników lotniczych korzystających z portu lotniczego. Regulamin opłat specjalnych jest dokumentem niezwiązanym z ogólną tabelą opłat. Regulamin ten jest regularnie aktualizowany. Regulamin opłat specjalnych rozróżnia różne kategorie opłat, tzn. opłaty za odladzanie statków powietrznych o maksymalnej masie startowej wynoszącej do 10 t, opłaty za odladzanie statków powietrznych o maksymalnej masie startowej wynoszącej powyżej 10 t; opłaty te są uzależnione od ceny płynu do odladzania i ciepłej wody. |
| --- | --- |

(98)

Opłaty za odladzanie reguluje regulamin opłat specjalnych pobieranych od wszystkich przewoźników lotniczych korzystających z portu lotniczego. Regulamin opłat specjalnych jest dokumentem niezwiązanym z ogólną tabelą opłat. Regulamin ten jest regularnie aktualizowany. Regulamin opłat specjalnych rozróżnia różne kategorie opłat, tzn. opłaty za odladzanie statków powietrznych o maksymalnej masie startowej wynoszącej do 10 t, opłaty za odladzanie statków powietrznych o maksymalnej masie startowej wynoszącej powyżej 10 t; opłaty te są uzależnione od ceny płynu do odladzania i ciepłej wody.

3.   POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

| (99) | W ramach decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 i 2012 r. Komisja wszczęła na zlecenie Globalis Reisen kontrole dotyczące możliwej pomocy państwa na rzecz FLG, Infratilu, Ryanaira i innych linii lotniczych. |
| --- | --- |

(99)

W ramach decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 i 2012 r. Komisja wszczęła na zlecenie Globalis Reisen kontrole dotyczące możliwej pomocy państwa na rzecz FLG, Infratilu, Ryanaira i innych linii lotniczych.

3.1.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

| (100) | Komisja miała wątpliwości co do umowy w sprawie przekazywania zysków i strat z 19 października 1978 r. („umowa o pokryciu strat”), zgodnie z którą hanzeatyckie miasto Lubeka miało pokryć straty operacyjne FLG z lat 1978–2004, a także przejąć umowę dzierżawy gruntów i infrastruktury portu lotniczego oraz pozostałe zobowiązania. Komisja miała również wątpliwości co do możliwej pomocy inwestycyjnej w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych i jej rzekomego naruszenia, wyrównania strat od listopada 2009 r., finansowania inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn, a także podporządkowania pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka. W związku z tymi środkami Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy podmiot działający w normalnych warunkach gospodarki rynkowej również przyznałby FLG podobne korzyści. |
| --- | --- |

(100)

Komisja miała wątpliwości co do umowy w sprawie przekazywania zysków i strat z 19 października 1978 r. („umowa o pokryciu strat”), zgodnie z którą hanzeatyckie miasto Lubeka miało pokryć straty operacyjne FLG z lat 1978–2004, a także przejąć umowę dzierżawy gruntów i infrastruktury portu lotniczego oraz pozostałe zobowiązania. Komisja miała również wątpliwości co do możliwej pomocy inwestycyjnej w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych i jej rzekomego naruszenia, wyrównania strat od listopada 2009 r., finansowania inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn, a także podporządkowania pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka. W związku z tymi środkami Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy podmiot działający w normalnych warunkach gospodarki rynkowej również przyznałby FLG podobne korzyści.

3.2.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

| (101) | Biorąc pod uwagę fakt, że 90 % udziałów w FLG sprzedano Infratilowi, Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności procesu prywatyzacji z zasadami pomocy państwa. Oprócz tego Komisja podejrzewała, że mogła zostać udzielona pomoc państwa, biorąc pod uwagę ponowne negocjacje warunków opcji sprzedaży w latach 2008–2009. |
| --- | --- |

(101)

Biorąc pod uwagę fakt, że 90 % udziałów w FLG sprzedano Infratilowi, Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności procesu prywatyzacji z zasadami pomocy państwa. Oprócz tego Komisja podejrzewała, że mogła zostać udzielona pomoc państwa, biorąc pod uwagę ponowne negocjacje warunków opcji sprzedaży w latach 2008–2009.

3.3.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

| (102) | W odniesieniu do umowy z 2000 r. zawartej z Ryanairem oraz umów dodatkowych z marca i października 2010 r. Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy umowy te nie dały liniom lotniczym Ryanair określonej przewagi i czy tym samym nie stanowią pomocy państwa. |
| --- | --- |

(102)

W odniesieniu do umowy z 2000 r. zawartej z Ryanairem oraz umów dodatkowych z marca i października 2010 r. Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy umowy te nie dały liniom lotniczym Ryanair określonej przewagi i czy tym samym nie stanowią pomocy państwa.

3.4.   OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

| (103) | Komisja miała wątpliwości co do tego, czy opłaty za odladzanie pobierane od listopada 2009 r. zawierały pomoc państwa, ponieważ istniały przesłanki, że opłaty za odladzanie samolotów były niższe od kosztów ponoszonych przez port lotniczy. |
| --- | --- |

(103)

Komisja miała wątpliwości co do tego, czy opłaty za odladzanie pobierane od listopada 2009 r. zawierały pomoc państwa, ponieważ istniały przesłanki, że opłaty za odladzanie samolotów były niższe od kosztów ponoszonych przez port lotniczy.

4.   UWAGI NIEMIEC

UWAGI NIEMIEC

4.1.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

| (104) | Niemcy wskazały na fakt, że FLG już nie istnieje. W ramach prywatyzacji portu lotniczego w Lubece FLG połączyło się z hanzeatyckim miastem Lubeka. W rezultacie hanzeatyckie miasto Lubeka stało się sukcesorem uniwersalnym FLG, a roszczenia pomiędzy FLG a hanzeatyckim miastem Lubeka stały się nieważne. Niemcy poinformowały zatem, że wszelkie kwestie dotyczące pomocy państwa udzielonej przez hanzeatyckie miasto Lubeka na rzecz FLG są bezprzedmiotowe. Ponadto Niemcy odniosły się do poszczególnych środków i stwierdziły, że wszystkie środki są zgodne z zasadami pomocy państwa, ponieważ albo stanowią istniejącą pomoc albo są zgodne z zasadą prywatnego inwestora.






  — | Umowa o pokryciu strat: Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Niemcy umowa w sprawie przekazywania zysków i strat nie może być przedmiotem postępowania, ponieważ została zawarta w 1978 r. i wygasła w dniu 31 grudnia 2004 r. Gdyby została zaklasyfikowana jako pomoc państwa, stanowiłaby jedynie „istniejącą pomoc”. Ponadto Niemcy stwierdziły, że umowa o pokryciu strat stanowi ogólny środek polityki gospodarczej, którego nie można uznać za pomoc państwa. Zdaniem Niemiec umowa w sprawie przekazywania zysków i strat spełnia poza tym kryterium prywatnego inwestora, ponieważ przedmiotowe środki miały przekonać przewoźników lotniczych do osiedlenia się w porcie lotniczym oraz miały przyczynić się do zwiększenia liczby pasażerów. |
| --- | --- | --- |

(104)

Niemcy wskazały na fakt, że FLG już nie istnieje. W ramach prywatyzacji portu lotniczego w Lubece FLG połączyło się z hanzeatyckim miastem Lubeka. W rezultacie hanzeatyckie miasto Lubeka stało się sukcesorem uniwersalnym FLG, a roszczenia pomiędzy FLG a hanzeatyckim miastem Lubeka stały się nieważne. Niemcy poinformowały zatem, że wszelkie kwestie dotyczące pomocy państwa udzielonej przez hanzeatyckie miasto Lubeka na rzecz FLG są bezprzedmiotowe. Ponadto Niemcy odniosły się do poszczególnych środków i stwierdziły, że wszystkie środki są zgodne z zasadami pomocy państwa, ponieważ albo stanowią istniejącą pomoc albo są zgodne z zasadą prywatnego inwestora.

—

Umowa o pokryciu strat: Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Niemcy umowa w sprawie przekazywania zysków i strat nie może być przedmiotem postępowania, ponieważ została zawarta w 1978 r. i wygasła w dniu 31 grudnia 2004 r. Gdyby została zaklasyfikowana jako pomoc państwa, stanowiłaby jedynie „istniejącą pomoc”. Ponadto Niemcy stwierdziły, że umowa o pokryciu strat stanowi ogólny środek polityki gospodarczej, którego nie można uznać za pomoc państwa. Zdaniem Niemiec umowa w sprawie przekazywania zysków i strat spełnia poza tym kryterium prywatnego inwestora, ponieważ przedmiotowe środki miały przekonać przewoźników lotniczych do osiedlenia się w porcie lotniczym oraz miały przyczynić się do zwiększenia liczby pasażerów.

| — | Umowa dzierżawy i przejęcie pożyczek: Niemcy uważają, że każdą pomoc związaną z omawianymi środkami należy uznać za istniejącą pomoc. Ponadto Niemcy wskazały na fakt, że czynsz dzierżawny odpowiada normom rynkowym, co potwierdza niezależna analiza Ernst & Young, którą hanzeatyckie miasto Lubeka zleciło przed sprzedażą FLG Infratilowi. Niemcy przekazały tę analizę Komisji. W odniesieniu do przejęcia pożyczek Niemcy poinformowały, że wszystkie gwarancje na zobowiązania zostały zrealizowane wyłącznie w ramach wstępnego finansowania środków infrastrukturalnych, które w każdym razie zostały sfinansowane później poprzez płatności w ramach umowy o pokryciu strat. |
| --- | --- |

—

Umowa dzierżawy i przejęcie pożyczek: Niemcy uważają, że każdą pomoc związaną z omawianymi środkami należy uznać za istniejącą pomoc. Ponadto Niemcy wskazały na fakt, że czynsz dzierżawny odpowiada normom rynkowym, co potwierdza niezależna analiza Ernst & Young, którą hanzeatyckie miasto Lubeka zleciło przed sprzedażą FLG Infratilowi. Niemcy przekazały tę analizę Komisji. W odniesieniu do przejęcia pożyczek Niemcy poinformowały, że wszystkie gwarancje na zobowiązania zostały zrealizowane wyłącznie w ramach wstępnego finansowania środków infrastrukturalnych, które w każdym razie zostały sfinansowane później poprzez płatności w ramach umowy o pokryciu strat.

| — | Pomoc inwestycyjna na rzecz FLG w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych i jej rzekome naruszenie: Niemcy poinformowały, że żaden z omawianych środków nigdy nie został wdrożony ani nie stanowił zadania służby publicznej. |
| --- | --- |

—

Pomoc inwestycyjna na rzecz FLG w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych i jej rzekome naruszenie: Niemcy poinformowały, że żaden z omawianych środków nigdy nie został wdrożony ani nie stanowił zadania służby publicznej.

| — | Wyrównanie strat FLG od listopada 2009 r.: Niemcy poinformowały, że finansowanie FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka od 2009 r. jest zgodne z przepisami UE dotyczącymi pomocy państwa, ponieważ FLG nie prowadzi działalności gospodarczej, a finansowanie to dotyczy usług świadczonych w ramach służby publicznej lub usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. |
| --- | --- |

—

Wyrównanie strat FLG od listopada 2009 r.: Niemcy poinformowały, że finansowanie FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka od 2009 r. jest zgodne z przepisami UE dotyczącymi pomocy państwa, ponieważ FLG nie prowadzi działalności gospodarczej, a finansowanie to dotyczy usług świadczonych w ramach służby publicznej lub usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym.

| — | Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn: Niemcy uważają, że finansowanie inwestycji infrastrukturalnych dotyczy usług świadczonych w interesie ogólnym lub usług świadczonych w ramach służby publicznej i tym samym jest zgodne z zasadami pomocy państwa, jak przewidują wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 1994 r. (25) (dotyczy to również wyrównania strat od 2009 r.). |
| --- | --- |

—

Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn: Niemcy uważają, że finansowanie inwestycji infrastrukturalnych dotyczy usług świadczonych w interesie ogólnym lub usług świadczonych w ramach służby publicznej i tym samym jest zgodne z zasadami pomocy państwa, jak przewidują wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 1994 r. (25) (dotyczy to również wyrównania strat od 2009 r.).

25

| — | Podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka jako wspólnika: Niemcy poinformowały, że podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka stanowi powszechną praktykę rynkową i nie przyniosło FLG żadnych korzyści. |
| --- | --- |

—

Podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka jako wspólnika: Niemcy poinformowały, że podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka stanowi powszechną praktykę rynkową i nie przyniosło FLG żadnych korzyści.

4.2.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

4.2.1.   
  Zbycie udziałów w FLG

Zbycie udziałów w FLG

| (105) | Niemcy uważają, że ustalona cena kupna jest ceną rynkową. Ponadto Niemcy twierdzą, że procedura przetargowa dotycząca zbycia 90 % udziałów w FLG była otwarta, przejrzysta, bezwarunkowa i niedyskryminująca. Niemcy poinformowały, że nowe negocjacje umowy, które były wymagane na podstawie wyroku OVG Schleswig z dnia 18 lipca 2005 r. (26), w żaden sposób nie zmieniły wyniku procedury przetargowej; Infratil przedstawił jedyną i najwyższą ofertę. Zdaniem Niemiec ponowne zaproszenie do składania ofert na podstawie wyroku byłoby niepotrzebne i bezskuteczne, ponieważ sytuacja stałaby się dla potencjalnych oferentów jeszcze mniej atrakcyjna od poprzedniej. |
| --- | --- |

(105)

Niemcy uważają, że ustalona cena kupna jest ceną rynkową. Ponadto Niemcy twierdzą, że procedura przetargowa dotycząca zbycia 90 % udziałów w FLG była otwarta, przejrzysta, bezwarunkowa i niedyskryminująca. Niemcy poinformowały, że nowe negocjacje umowy, które były wymagane na podstawie wyroku OVG Schleswig z dnia 18 lipca 2005 r. (26), w żaden sposób nie zmieniły wyniku procedury przetargowej; Infratil przedstawił jedyną i najwyższą ofertę. Zdaniem Niemiec ponowne zaproszenie do składania ofert na podstawie wyroku byłoby niepotrzebne i bezskuteczne, ponieważ sytuacja stałaby się dla potencjalnych oferentów jeszcze mniej atrakcyjna od poprzedniej.

OVG Schleswig

26

| (106) | Niemcy wyjaśniły, że nie było powodu, aby publikować ponowne zaproszenie do składania ofert, ponieważ wyrok OVG Schleswig miał co prawda wpływ na wartość portu lotniczego, ale nie wpływał na faktyczny przedmiot procedury przetargowej. Poza tym Niemcy są zdania, że musi istnieć możliwość zmiany umowy w każdej chwili. W celu poparcia tych argumentów Niemcy odwołały się do niemieckich przepisów dotyczących zamówień publicznych. |
| --- | --- |

(106)

Niemcy wyjaśniły, że nie było powodu, aby publikować ponowne zaproszenie do składania ofert, ponieważ wyrok OVG Schleswig miał co prawda wpływ na wartość portu lotniczego, ale nie wpływał na faktyczny przedmiot procedury przetargowej. Poza tym Niemcy są zdania, że musi istnieć możliwość zmiany umowy w każdej chwili. W celu poparcia tych argumentów Niemcy odwołały się do niemieckich przepisów dotyczących zamówień publicznych.

OVG Schleswig

| (107) | Ponadto na podstawie raportu przygotowanego przez ekspertów Ernst & Young Niemcy stwierdziły, że warunki prywatyzacji odzwierciedlały wartość rynkową FLG w danym momencie oraz znacznie przekraczały wynik gospodarczy możliwej likwidacji. |
| --- | --- |

(107)

Ponadto na podstawie raportu przygotowanego przez ekspertów Ernst & Young Niemcy stwierdziły, że warunki prywatyzacji odzwierciedlały wartość rynkową FLG w danym momencie oraz znacznie przekraczały wynik gospodarczy możliwej likwidacji.

4.2.2.   
  Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie dalszych strat, inwestycji i innych kosztów

Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie dalszych strat, inwestycji i innych kosztów

| (108) | Niemcy poinformowały, że umowa zawarta pomiędzy Infratilem a hanzeatyckim miastem Lubeka musi zostać oceniona w kontekście sytuacji prawnej i gospodarczej, w której znajdował się port lotniczy w Lubece w 2009 r. Kontekst ten obejmował zatem jeszcze niewydaną decyzję o ustaleniu planu zabudowy, toczące się postępowanie sądowe, w którym uczestniczył port lotniczy, oraz kryzys gospodarczy i finansowy. |
| --- | --- |

(108)

Niemcy poinformowały, że umowa zawarta pomiędzy Infratilem a hanzeatyckim miastem Lubeka musi zostać oceniona w kontekście sytuacji prawnej i gospodarczej, w której znajdował się port lotniczy w Lubece w 2009 r. Kontekst ten obejmował zatem jeszcze niewydaną decyzję o ustaleniu planu zabudowy, toczące się postępowanie sądowe, w którym uczestniczył port lotniczy, oraz kryzys gospodarczy i finansowy.

| (109) | Niemcy nie zgadzają się ze stwierdzeniem, że Infratil odniósł korzyść, ponieważ cena opcji sprzedaży była negocjowana już w związku z pierwotną umową zawartą z Infratilem w 2005 r. w ramach otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury przetargowej. Niemcy poinformowały, że umiarkowany wzrost ceny w 2009 r. w porównaniu do świadczenia wzajemnego Infratilu w wysokości ustalonej w 2005 r. należy uznać za odpowiedni. |
| --- | --- |

(109)

Niemcy nie zgadzają się ze stwierdzeniem, że Infratil odniósł korzyść, ponieważ cena opcji sprzedaży była negocjowana już w związku z pierwotną umową zawartą z Infratilem w 2005 r. w ramach otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury przetargowej. Niemcy poinformowały, że umiarkowany wzrost ceny w 2009 r. w porównaniu do świadczenia wzajemnego Infratilu w wysokości ustalonej w 2005 r. należy uznać za odpowiedni.

| (110) | Niemcy stwierdziły, że przejęcie strat z perspektywy gospodarczej było korzystniejsze od skutków wykorzystania opcji sprzedaży przez Infratil. Niemcy podkreśliły, że po pierwsze nie brano pod uwagę zamknięcia lotniska, ponieważ zapewnienie obsługi portu lotniczego w pełnym wymiarze godzin jest obowiązkiem świadczenia usługi publicznej. Po drugie niemożliwe byłoby znalezienie nowego inwestora prywatnego w rozsądnym czasie, ponieważ konieczne byłoby przeprowadzenie ogólnounijnej procedury zamówienia publicznego. Taka procedura wymaga dużego nakładu czasu i środków (czas trwania: około 12 miesięcy). |
| --- | --- |

(110)

Niemcy stwierdziły, że przejęcie strat z perspektywy gospodarczej było korzystniejsze od skutków wykorzystania opcji sprzedaży przez Infratil. Niemcy podkreśliły, że po pierwsze nie brano pod uwagę zamknięcia lotniska, ponieważ zapewnienie obsługi portu lotniczego w pełnym wymiarze godzin jest obowiązkiem świadczenia usługi publicznej. Po drugie niemożliwe byłoby znalezienie nowego inwestora prywatnego w rozsądnym czasie, ponieważ konieczne byłoby przeprowadzenie ogólnounijnej procedury zamówienia publicznego. Taka procedura wymaga dużego nakładu czasu i środków (czas trwania: około 12 miesięcy).

4.3.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

4.3.1.   
  Umowa z 2000 r.

Umowa z 2000 r.

| (111) | Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Niemcy Ryanair nie odniósł żadnej korzyści gospodarczej. Niemcy poinformowały, że prywatny operator, zbliżony do FLG, również podpisałby umowę z Ryanairem na podobnych warunkach. Zawierając umowę w 2000 r., FLG chciało zapewnić długotrwałą rentowność portu lotniczego. Niemcy wysunęły w tym względzie argument, że strategia biznesowa portów lotniczych zazwyczaj opiera się na działalności lotniczej i pozalotniczej, na przykład prowadzeniu sklepów, restauracji i parkingów. Dlatego zdaniem Niemiec opłaca się zaoferować wszystkim liniom lotniczym niższe opłaty lotniskowe, aby zwiększyć liczbę pasażerów oraz osiągnąć znaczny wzrost dochodów z działalności pozalotniczej, które pozwoliłyby wyrównać niższe dochody z działalności lotniczej. |
| --- | --- |

(111)

Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Niemcy Ryanair nie odniósł żadnej korzyści gospodarczej. Niemcy poinformowały, że prywatny operator, zbliżony do FLG, również podpisałby umowę z Ryanairem na podobnych warunkach. Zawierając umowę w 2000 r., FLG chciało zapewnić długotrwałą rentowność portu lotniczego. Niemcy wysunęły w tym względzie argument, że strategia biznesowa portów lotniczych zazwyczaj opiera się na działalności lotniczej i pozalotniczej, na przykład prowadzeniu sklepów, restauracji i parkingów. Dlatego zdaniem Niemiec opłaca się zaoferować wszystkim liniom lotniczym niższe opłaty lotniskowe, aby zwiększyć liczbę pasażerów oraz osiągnąć znaczny wzrost dochodów z działalności pozalotniczej, które pozwoliłyby wyrównać niższe dochody z działalności lotniczej.

| (112) | Ponadto Niemcy zauważyły, że zachęcanie do współpracy linii lotniczych oferujących stałe połączenia wiąże się z licznymi korzyściami. W szczególności Niemcy stwierdziły, że port lotniczy może wyjść z założenia, że takie linie lotnicze w przyszłości nie zawrą żadnych umów z konkurencyjnymi portami lotniczymi. Również w ten sposób port lotniczy powinien przekonać do siebie innych przewoźników lotniczych. |
| --- | --- |

(112)

Ponadto Niemcy zauważyły, że zachęcanie do współpracy linii lotniczych oferujących stałe połączenia wiąże się z licznymi korzyściami. W szczególności Niemcy stwierdziły, że port lotniczy może wyjść z założenia, że takie linie lotnicze w przyszłości nie zawrą żadnych umów z konkurencyjnymi portami lotniczymi. Również w ten sposób port lotniczy powinien przekonać do siebie innych przewoźników lotniczych.

| (113) | W celu poparcia swojego argumentu dotyczącego zachowania warunków rynkowych Niemcy przedłożyły raport przygotowany przez ekspertów Ernst & Young. Niemcy poinformowały również, że Infratil (prywatny udziałowiec większościowy) po prywatyzacji portu lotniczego dalej realizował strategię, o której mowa w motywie 112. |
| --- | --- |

(113)

W celu poparcia swojego argumentu dotyczącego zachowania warunków rynkowych Niemcy przedłożyły raport przygotowany przez ekspertów Ernst & Young. Niemcy poinformowały również, że Infratil (prywatny udziałowiec większościowy) po prywatyzacji portu lotniczego dalej realizował strategię, o której mowa w motywie 112.

| (114) | Niemcy stwierdziły, że strategia biznesowa z 2000 r. była także uzasadniona z perspektywy ex post. Liczba pasażerów znacznie wzrosła, Ryanair uruchomił nowe połączenia, a port lotniczy w Lubece był w stanie zachęcić do współpracy nowe linie lotnicze takie jak Wizz Air. Niemcy poinformowały, że umowa z Ryanairem miała decydujące znaczenie dla pozyskania nowego inwestora prywatnego – przedsiębiorstwa Infratil. |
| --- | --- |

(114)

Niemcy stwierdziły, że strategia biznesowa z 2000 r. była także uzasadniona z perspektywy ex post. Liczba pasażerów znacznie wzrosła, Ryanair uruchomił nowe połączenia, a port lotniczy w Lubece był w stanie zachęcić do współpracy nowe linie lotnicze takie jak Wizz Air. Niemcy poinformowały, że umowa z Ryanairem miała decydujące znaczenie dla pozyskania nowego inwestora prywatnego – przedsiębiorstwa Infratil.

ex post

| (115) | Ponadto Niemcy stwierdziły, że Ryanair nie odniósł żadnej selektywnej korzyści, ponieważ FLG zaoferowałby takie same warunki każdemu innemu zainteresowanemu przewoźnikowi lotniczemu. |
| --- | --- |

(115)

Ponadto Niemcy stwierdziły, że Ryanair nie odniósł żadnej selektywnej korzyści, ponieważ FLG zaoferowałby takie same warunki każdemu innemu zainteresowanemu przewoźnikowi lotniczemu.

| (116) | W świetle wyroku w sprawie Stardust Marine (27) Niemcy uważają również, że domniemanych korzyści na rzecz Ryanaira nie można przypisać państwu. Zdaniem Niemiec FLG działało niezależnie i bez wpływu państwa przed zawarciem umowy z Ryanairem w 2000 r., a także w momencie zawarcia tej umowy i po jej zawarciu. Ponadto Niemcy poinformowały, że FLG nie było włączone w struktury administracji państwowej. Na koniec Niemcy zwróciły uwagę, że nadzór władz nad zarządem FLG ogranicza się do lotnictwa i spraw wchodzących w zakres kompetencji służby publicznej i nie obejmuje żadnych działań związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Oprócz tego Niemcy stwierdziły, że hanzeatyckie miasto Lubeka, a w szczególności rada nadzorcza FLG nie brały udziału w podejmowaniu decyzji w sprawie umowy z Ryanairem, co potwierdzają protokół z posiedzenia rady nadzorczej z dnia 11 lipca 2000 r. oraz pisemne potwierdzenie byłego prezesa zarządu FLG. |
| --- | --- |

(116)

W świetle wyroku w sprawie Stardust Marine (27) Niemcy uważają również, że domniemanych korzyści na rzecz Ryanaira nie można przypisać państwu. Zdaniem Niemiec FLG działało niezależnie i bez wpływu państwa przed zawarciem umowy z Ryanairem w 2000 r., a także w momencie zawarcia tej umowy i po jej zawarciu. Ponadto Niemcy poinformowały, że FLG nie było włączone w struktury administracji państwowej. Na koniec Niemcy zwróciły uwagę, że nadzór władz nad zarządem FLG ogranicza się do lotnictwa i spraw wchodzących w zakres kompetencji służby publicznej i nie obejmuje żadnych działań związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Oprócz tego Niemcy stwierdziły, że hanzeatyckie miasto Lubeka, a w szczególności rada nadzorcza FLG nie brały udziału w podejmowaniu decyzji w sprawie umowy z Ryanairem, co potwierdzają protokół z posiedzenia rady nadzorczej z dnia 11 lipca 2000 r. oraz pisemne potwierdzenie byłego prezesa zarządu FLG.

Stardust Marine

27

| (117) | Ponadto Niemcy poinformowały, że umowa z 2000 r. nie zakłóca ani nie grozi zakłóceniem konkurencji oraz nie wpływa na handel między państwami członkowskimi, ponieważ pomiędzy portem lotniczym w Lubece a innymi portami lotniczymi nie istnieje faktyczny stosunek konkurencji. |
| --- | --- |

(117)

Ponadto Niemcy poinformowały, że umowa z 2000 r. nie zakłóca ani nie grozi zakłóceniem konkurencji oraz nie wpływa na handel między państwami członkowskimi, ponieważ pomiędzy portem lotniczym w Lubece a innymi portami lotniczymi nie istnieje faktyczny stosunek konkurencji.

4.3.2.   
  Umowy z 2010 r.

Umowy z 2010 r.

| (118) | Niemcy twierdzą w tym względzie, że umowa dodatkowa nr 1 odpowiada normalnym warunkom rynkowym i nie daje liniom lotniczym Ryanair żadnej korzyści. Powołując się na sprawę Helaba I (28), Niemcy argumentują, że korzyść nie ma miejsca, jeżeli inni operatorzy regionalnych portów lotniczych oferują liniom lotniczym Ryanair podobne warunki. Niemcy dodały, że potwierdza to analiza porównawcza przeprowadzona przez Ryanaira. |
| --- | --- |

(118)

Niemcy twierdzą w tym względzie, że umowa dodatkowa nr 1 odpowiada normalnym warunkom rynkowym i nie daje liniom lotniczym Ryanair żadnej korzyści. Powołując się na sprawę Helaba I (28), Niemcy argumentują, że korzyść nie ma miejsca, jeżeli inni operatorzy regionalnych portów lotniczych oferują liniom lotniczym Ryanair podobne warunki. Niemcy dodały, że potwierdza to analiza porównawcza przeprowadzona przez Ryanaira.

Helaba I

28

| (119) | Niemcy stwierdziły, że tanie linie lotnicze takie jak Ryanair i Wizz Air mają mniejsze potrzeby, jeśli chodzi o obsługę naziemną i zapewnienie infrastruktury. Po pierwsze Ryanair potrzebuje mniej punktów odprawy, ponieważ oferuje odprawę online i można zabrać ze sobą mniej bagażu. Po drugie Ryanair nie posiada żadnych autobusów do przewozu pasażerów. Po trzecie samoloty Ryanaira spędzają mniej czasu na ziemi, ponieważ przejścia w porcie lotniczym w Lubece są krótkie. Po czwarte, ponieważ port lotniczy w Lubece nie obsługuje lotów łączonych, nie jest potrzebna odnośna infrastruktura. Po piąte i ostatnie jest mniejsze zapotrzebowanie na usługi sprzątania w ramach obsługi naziemnej, ponieważ personel pokładowy często sam sprząta samoloty. |
| --- | --- |

(119)

Niemcy stwierdziły, że tanie linie lotnicze takie jak Ryanair i Wizz Air mają mniejsze potrzeby, jeśli chodzi o obsługę naziemną i zapewnienie infrastruktury. Po pierwsze Ryanair potrzebuje mniej punktów odprawy, ponieważ oferuje odprawę online i można zabrać ze sobą mniej bagażu. Po drugie Ryanair nie posiada żadnych autobusów do przewozu pasażerów. Po trzecie samoloty Ryanaira spędzają mniej czasu na ziemi, ponieważ przejścia w porcie lotniczym w Lubece są krótkie. Po czwarte, ponieważ port lotniczy w Lubece nie obsługuje lotów łączonych, nie jest potrzebna odnośna infrastruktura. Po piąte i ostatnie jest mniejsze zapotrzebowanie na usługi sprzątania w ramach obsługi naziemnej, ponieważ personel pokładowy często sam sprząta samoloty.

| (120) | Przytaczając takie same argumenty, jak w przypadku umowy z 2000 r., Niemcy zwróciły uwagę na fakt, że dodatkowych umów nie można przypisać państwu. |
| --- | --- |

(120)

Przytaczając takie same argumenty, jak w przypadku umowy z 2000 r., Niemcy zwróciły uwagę na fakt, że dodatkowych umów nie można przypisać państwu.

| (121) | Niemcy wskazały, że umowa dodatkowa nr 2 stanowi przedłużenie umowy z 2000 r. i nie zmienia tej umowy w istotnym zakresie. Ponieważ umowa z 2000 r. spełnia wymagania rynkowe, tak samo jest w przypadku umowy dodatkowej nr 2. |
| --- | --- |

(121)

Niemcy wskazały, że umowa dodatkowa nr 2 stanowi przedłużenie umowy z 2000 r. i nie zmienia tej umowy w istotnym zakresie. Ponieważ umowa z 2000 r. spełnia wymagania rynkowe, tak samo jest w przypadku umowy dodatkowej nr 2.

| (122) | Na koniec Niemcy poinformowały, że powyższe nie ma negatywnego wpływu na konkurencję ani na wymianę handlową, ponieważ port lotniczy w Lubece jest małym lotniskiem regionalnym, które nie konkuruje z lotniskiem w Hamburgu. |
| --- | --- |

(122)

Na koniec Niemcy poinformowały, że powyższe nie ma negatywnego wpływu na konkurencję ani na wymianę handlową, ponieważ port lotniczy w Lubece jest małym lotniskiem regionalnym, które nie konkuruje z lotniskiem w Hamburgu.

4.4.   OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

| (123) | Niemcy stwierdziły, że opłaty za odladzanie nie były negocjowane indywidualnie, lecz opierały się na regulaminie usług specjalnych, który obowiązuje wszystkich przewoźników lotniczych. Ponadto Niemcy zwróciły uwagę, że nie istnieje pomoc państwa, ponieważ nie występują podstawowe elementy takiej pomocy. Po pierwsze opłaty nie miały selektywnego charakteru. Po drugie opłat nie można było przypisać państwu, co potwierdza fakt, że przedsiębiorstwa Infratil i Yasmina, czyli dwóch inwestorów prywatnych, odpowiadały za ustalenie tych opłat w okresie, w którym zarządzały portem lotniczym. Po trzecie nie powstała żadna korzyść. Inwestorzy prywatni, tj. Infratil i Yasmina, postanowili nie zmieniać regulaminu usług specjalnych, co świadczy o tym, że opłaty za odladzanie były zgodne z wymogami rynkowymi. |
| --- | --- |

(123)

Niemcy stwierdziły, że opłaty za odladzanie nie były negocjowane indywidualnie, lecz opierały się na regulaminie usług specjalnych, który obowiązuje wszystkich przewoźników lotniczych. Ponadto Niemcy zwróciły uwagę, że nie istnieje pomoc państwa, ponieważ nie występują podstawowe elementy takiej pomocy. Po pierwsze opłaty nie miały selektywnego charakteru. Po drugie opłat nie można było przypisać państwu, co potwierdza fakt, że przedsiębiorstwa Infratil i Yasmina, czyli dwóch inwestorów prywatnych, odpowiadały za ustalenie tych opłat w okresie, w którym zarządzały portem lotniczym. Po trzecie nie powstała żadna korzyść. Inwestorzy prywatni, tj. Infratil i Yasmina, postanowili nie zmieniać regulaminu usług specjalnych, co świadczy o tym, że opłaty za odladzanie były zgodne z wymogami rynkowymi.

5.   UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

5.1.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

| (124) | W kwestii możliwej pomocy państwa na rzecz FLG większość zainteresowanych stron, które wyraziły swoje stanowisko, podzielały zdanie Niemiec. Dotyczy to w szczególności Ryanaira, FLG, Izby Przemysłowo-Handlowej miasta Lubeka i ADV. |
| --- | --- |

(124)

W kwestii możliwej pomocy państwa na rzecz FLG większość zainteresowanych stron, które wyraziły swoje stanowisko, podzielały zdanie Niemiec. Dotyczy to w szczególności Ryanaira, FLG, Izby Przemysłowo-Handlowej miasta Lubeka i ADV.

| (125) | Inne zdanie wyraziły natomiast SGF i BDF oraz dwie osoby prywatne: Peter C. Klanowski i Horst Conrad. Te zainteresowane strony uważały, że FLG uzyskało pomoc państwa od hanzeatyckiego miasta Lubeka:






  — | Umowa o pokryciu strat: Organizacja SGF poinformowała, że zarządzanie portem lotniczym stanowi jedynie obowiązek świadczenia usługi publicznej dla lotnictwa ogólnego i nie obejmuje lotnictwa komercyjnego. W przeciwieństwie do Niemiec SGF stwierdziła, że niemieckie porty lotnicze można zamknąć z polecenia operatora portu lotniczego. Oprócz tego SGF zauważyła, że czynsz dzierżawny opłacany przez FLG zarówno przed 2006 r., jak i po 2006 r. był za niski. |
| --- | --- | --- |

(125)

Inne zdanie wyraziły natomiast SGF i BDF oraz dwie osoby prywatne: Peter C. Klanowski i Horst Conrad. Te zainteresowane strony uważały, że FLG uzyskało pomoc państwa od hanzeatyckiego miasta Lubeka:

—

Umowa o pokryciu strat: Organizacja SGF poinformowała, że zarządzanie portem lotniczym stanowi jedynie obowiązek świadczenia usługi publicznej dla lotnictwa ogólnego i nie obejmuje lotnictwa komercyjnego. W przeciwieństwie do Niemiec SGF stwierdziła, że niemieckie porty lotnicze można zamknąć z polecenia operatora portu lotniczego. Oprócz tego SGF zauważyła, że czynsz dzierżawny opłacany przez FLG zarówno przed 2006 r., jak i po 2006 r. był za niski.

| — | Umowa dzierżawy i przejęcie pożyczek: Zdaniem BDF fakt, że Niemcy nie dostarczyły Komisji dostatecznych informacji, wskazuje na istnienie pomocy. |
| --- | --- |

—

Umowa dzierżawy i przejęcie pożyczek: Zdaniem BDF fakt, że Niemcy nie dostarczyły Komisji dostatecznych informacji, wskazuje na istnienie pomocy.

| — | Możliwa pomoc inwestycyjna na rzecz FLG w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych i jej rzekome naruszenie: W przeciwieństwie do decyzji o wszczęciu postępowania SGF poinformowała, że port lotniczy za wcześnie otrzymał pomoc, ponieważ wówczas nie było jeszcze decyzji o ustaleniu planu zabudowy. Zdaniem SGF port lotniczy w Lubece otrzymał w ten sposób korzyść czasową w stosunku do innych portów lotniczych, co zagroziło konkurencji na rynku. W odniesieniu do możliwej pomocy na infrastrukturę SGF i Peter C. Klanowski są zdania, że niektóre środki (finansowanie ogrodzeń zabezpieczających, oświetlenie i system kontroli lądowania) należy uznać za pomoc operacyjną. Ponadto SGF poinformowała, że przedmiotowe środki nie spełniają kryteriów rachunkowości i sprawozdawczości finansowej, które Trybunał Sprawiedliwości określił w wyroku sprawie Altmark
   (29). Oprócz tego SGF uważa, że przedmiotowe środki nie służą osiągnięciu jasno zdefiniowanego celu leżącego w interesie ogólnym. Co więcej, nie da się określić zadowalającej, średniookresowej perspektywy wykorzystania infrastruktury. SGF poinformowała również, że nawet nowa tabela opłat nie zapewnia jednakowego i niedyskryminującego dostępu do nowej infrastruktury, ponieważ tylko Ryanair może spełnić określone kryteria, aby skorzystać na najniższych opłatach. |
| --- | --- |

—

Możliwa pomoc inwestycyjna na rzecz FLG w rozumieniu decyzji z 2005 r. w sprawie regionalnych portów lotniczych i jej rzekome naruszenie: W przeciwieństwie do decyzji o wszczęciu postępowania SGF poinformowała, że port lotniczy za wcześnie otrzymał pomoc, ponieważ wówczas nie było jeszcze decyzji o ustaleniu planu zabudowy. Zdaniem SGF port lotniczy w Lubece otrzymał w ten sposób korzyść czasową w stosunku do innych portów lotniczych, co zagroziło konkurencji na rynku. W odniesieniu do możliwej pomocy na infrastrukturę SGF i Peter C. Klanowski są zdania, że niektóre środki (finansowanie ogrodzeń zabezpieczających, oświetlenie i system kontroli lądowania) należy uznać za pomoc operacyjną. Ponadto SGF poinformowała, że przedmiotowe środki nie spełniają kryteriów rachunkowości i sprawozdawczości finansowej, które Trybunał Sprawiedliwości określił w wyroku sprawie Altmark
   (29). Oprócz tego SGF uważa, że przedmiotowe środki nie służą osiągnięciu jasno zdefiniowanego celu leżącego w interesie ogólnym. Co więcej, nie da się określić zadowalającej, średniookresowej perspektywy wykorzystania infrastruktury. SGF poinformowała również, że nawet nowa tabela opłat nie zapewnia jednakowego i niedyskryminującego dostępu do nowej infrastruktury, ponieważ tylko Ryanair może spełnić określone kryteria, aby skorzystać na najniższych opłatach.

Altmark

29

| — | Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn: SGF stwierdziła ponadto, że przyszłe inwestycje były kalkulowane na podstawie błędnych założeń i dlatego były zawyżone. Zdaniem SGF port lotniczy nie był w stanie nie tylko zwiększyć liczby pasażerów, lecz także zmniejszyć swoich strat. Poprzez odniesienie do koncepcji ruchu lotniczego w północnych Niemczech SGF stwierdziła, że wszystkie większe porty lotnicze w północnych Niemczech (łącznie z Hamburgiem) posiadają dostateczne zdolności. Co najmniej do 2030 r. nie przewiduje się żadnych ograniczeń przepustowości. Ponadto inwestycje, a w szczególności system kontroli lądowania, nie mogą być traktowane jako rekompensata za świadczenie usługi publicznej. Według SGF za inwestycją w ten system stał interes gospodarczy FLG, który polegał na osiągnięciu celów gospodarczych w perspektywie średnioterminowej. |
| --- | --- |

—

Finansowanie inwestycji infrastrukturalnych przez hanzeatyckie miasto Lubeka i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn: SGF stwierdziła ponadto, że przyszłe inwestycje były kalkulowane na podstawie błędnych założeń i dlatego były zawyżone. Zdaniem SGF port lotniczy nie był w stanie nie tylko zwiększyć liczby pasażerów, lecz także zmniejszyć swoich strat. Poprzez odniesienie do koncepcji ruchu lotniczego w północnych Niemczech SGF stwierdziła, że wszystkie większe porty lotnicze w północnych Niemczech (łącznie z Hamburgiem) posiadają dostateczne zdolności. Co najmniej do 2030 r. nie przewiduje się żadnych ograniczeń przepustowości. Ponadto inwestycje, a w szczególności system kontroli lądowania, nie mogą być traktowane jako rekompensata za świadczenie usługi publicznej. Według SGF za inwestycją w ten system stał interes gospodarczy FLG, który polegał na osiągnięciu celów gospodarczych w perspektywie średnioterminowej.

koncepcji ruchu lotniczego w północnych Niemczech

| — | Podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka: SGF uważa, że port lotniczy w Lubece jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji i że tak było już w latach 2008–2009. W związku z tym SGF uznaje podporządkowanie pożyczek za ważne narzędzie mające zapobiec niewypłacalności. Zdaniem SGF kwota podporządkowania udzielonych pożyczek wynosiła [...] EUR. |
| --- | --- |

—

Podporządkowanie pożyczek udzielonych FLG przez hanzeatyckie miasto Lubeka: SGF uważa, że port lotniczy w Lubece jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji i że tak było już w latach 2008–2009. W związku z tym SGF uznaje podporządkowanie pożyczek za ważne narzędzie mające zapobiec niewypłacalności. Zdaniem SGF kwota podporządkowania udzielonych pożyczek wynosiła [...] EUR.

5.2.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

5.2.1.   
  Zbycie udziałów w FLG

Zbycie udziałów w FLG

5.2.1.1.   Infratil

Infratil

| (126) | Infratil poinformował, że udziały w FLG zostały nabyte w ramach ogólnounijnej, otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury przetargowej. Poza tym cena kupna odpowiada w tych okolicznościach wartości rynkowej 90 % udziałów w FLG. Dlatego umowa dotycząca udziałów z 2005 r. nie zawiera żadnych elementów pomocy państwa. Infratil dodał, że złożył najlepszą ofertę; nie zmienił tego również fakt, że hanzeatyckie miasto Lubeka i Infratil podjęli drugą rundę negocjacji celem zmiany warunków pierwotnej umowy. |
| --- | --- |

(126)

Infratil poinformował, że udziały w FLG zostały nabyte w ramach ogólnounijnej, otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury przetargowej. Poza tym cena kupna odpowiada w tych okolicznościach wartości rynkowej 90 % udziałów w FLG. Dlatego umowa dotycząca udziałów z 2005 r. nie zawiera żadnych elementów pomocy państwa. Infratil dodał, że złożył najlepszą ofertę; nie zmienił tego również fakt, że hanzeatyckie miasto Lubeka i Infratil podjęli drugą rundę negocjacji celem zmiany warunków pierwotnej umowy.

5.2.1.2.   Ryanair

Ryanair

| (127) | Ryanair jest zdania, że prywatyzacja odbyła się w ramach otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury przetargowej, co potwierdza raport przygotowany przez ekspertów Ernst & Young. Ryanair podkreślił w tym kontekście renomę i niezależność firmy Ernst & Young. Ryanair uważa, że nie brano pod uwagę zamknięcia portu lotniczego z powodów ekonomicznych i politycznych. |
| --- | --- |

(127)

Ryanair jest zdania, że prywatyzacja odbyła się w ramach otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury przetargowej, co potwierdza raport przygotowany przez ekspertów Ernst & Young. Ryanair podkreślił w tym kontekście renomę i niezależność firmy Ernst & Young. Ryanair uważa, że nie brano pod uwagę zamknięcia portu lotniczego z powodów ekonomicznych i politycznych.

5.2.1.3.   Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V. (SGF)

Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V. (SGF)

| (128) | W odniesieniu do możliwej pomocy państwa w związku z prywatyzacją FLG SGF wyraża poważne wątpliwości co do zgodności ceny kupna ze standardem rynkowym. Ponadto SGF twierdzi, że umowa obejmowała gwarancje hanzeatyckiego miasta Lubeka, które również miały istotne znaczenie w kontekście pomocy państwa. |
| --- | --- |

(128)

W odniesieniu do możliwej pomocy państwa w związku z prywatyzacją FLG SGF wyraża poważne wątpliwości co do zgodności ceny kupna ze standardem rynkowym. Ponadto SGF twierdzi, że umowa obejmowała gwarancje hanzeatyckiego miasta Lubeka, które również miały istotne znaczenie w kontekście pomocy państwa.

5.2.2.   
  Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie dalszych strat, inwestycji i innych kosztów

Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie dalszych strat, inwestycji i innych kosztów

5.2.2.1.   Infratil

Infratil

| (129) | Infratil wyjaśnił, że dodatkową umowę z 2009 r. powinno się rozpatrywać w kontekście umowy dotyczącej udziałów z 2005 r. oraz warunku otrzymania decyzji o ustaleniu planu zabudowy. Ponieważ ostatecznie nie wydano decyzji o ustaleniu planu zabudowy ze względu na wyrok OVG Schleswig, w 2008 r. Infratil oświadczył, że chce wykorzystać swoją opcję sprzedaży. Jedyną możliwością, aby hanzeatyckie miasto Lubeka powstrzymało Infratil, była dodatkowa umowa z 2009 r. |
| --- | --- |

(129)

Infratil wyjaśnił, że dodatkową umowę z 2009 r. powinno się rozpatrywać w kontekście umowy dotyczącej udziałów z 2005 r. oraz warunku otrzymania decyzji o ustaleniu planu zabudowy. Ponieważ ostatecznie nie wydano decyzji o ustaleniu planu zabudowy ze względu na wyrok OVG Schleswig, w 2008 r. Infratil oświadczył, że chce wykorzystać swoją opcję sprzedaży. Jedyną możliwością, aby hanzeatyckie miasto Lubeka powstrzymało Infratil, była dodatkowa umowa z 2009 r.

OVG Schleswig

| (130) | Infratil wyjaśnił, że opcja wybrana przez hanzeatyckie miasto Lubeka była zgodna z zasadami rynkowymi. Gdyby Infratil wykorzystał opcję sprzedaży, hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby ponosić od dnia 31 grudnia 2008 r. wszystkie koszty i straty związane z obsługą portu lotniczego w Lubece. Dalsza sprzedaż portu lotniczego prywatnemu inwestorowi nie byłaby możliwa w najbliższym czasie, a hanzeatyckie miasto Lubeka nie mogłoby brać pod uwagę zamknięcia portu lotniczego ze względu na zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych i z przyczyn finansowych. Oprócz tego rezygnacja Infratilu z dużym prawdopodobieństwem doprowadziłaby do tego, że Ryanair ograniczyłby lub wstrzymał świadczenie usług w porcie lotniczym w Lubece. Dlatego Infratil jest zdania, że straty operacyjne FLG byłyby wyższe, gdyby Infratil wykorzystał swoją opcję sprzedaży. |
| --- | --- |

(130)

Infratil wyjaśnił, że opcja wybrana przez hanzeatyckie miasto Lubeka była zgodna z zasadami rynkowymi. Gdyby Infratil wykorzystał opcję sprzedaży, hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby ponosić od dnia 31 grudnia 2008 r. wszystkie koszty i straty związane z obsługą portu lotniczego w Lubece. Dalsza sprzedaż portu lotniczego prywatnemu inwestorowi nie byłaby możliwa w najbliższym czasie, a hanzeatyckie miasto Lubeka nie mogłoby brać pod uwagę zamknięcia portu lotniczego ze względu na zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych i z przyczyn finansowych. Oprócz tego rezygnacja Infratilu z dużym prawdopodobieństwem doprowadziłaby do tego, że Ryanair ograniczyłby lub wstrzymał świadczenie usług w porcie lotniczym w Lubece. Dlatego Infratil jest zdania, że straty operacyjne FLG byłyby wyższe, gdyby Infratil wykorzystał swoją opcję sprzedaży.

| (131) | Infratil poinformował, że różnica pomiędzy zapłaconą ceną opcji sprzedaży, która była określona w dodatkowej umowie z 2009 r., a ceną opcji sprzedaży, którą trzeba było zapłacić w styczniu 2009 r., wynika z usług uzgodnionych przez strony. Po deprywatyzacji hanzeatyckie miasto Lubeka musiało w każdym razie pokryć wszystkie dodatkowe wydatki, z wyjątkiem dwóch, co prowadzi do wniosku, że dodatkowa umowa z 2009 r. była korzystniejszym rozwiązaniem pod kątem gospodarczym. |
| --- | --- |

(131)

Infratil poinformował, że różnica pomiędzy zapłaconą ceną opcji sprzedaży, która była określona w dodatkowej umowie z 2009 r., a ceną opcji sprzedaży, którą trzeba było zapłacić w styczniu 2009 r., wynika z usług uzgodnionych przez strony. Po deprywatyzacji hanzeatyckie miasto Lubeka musiało w każdym razie pokryć wszystkie dodatkowe wydatki, z wyjątkiem dwóch, co prowadzi do wniosku, że dodatkowa umowa z 2009 r. była korzystniejszym rozwiązaniem pod kątem gospodarczym.

gospodarczym

| (132) | Ponadto Infratil stwierdził, że dodatkowe wydatki nie stanowiły korzyści dla Infratilu. Po pierwsze Infratil nie musiałby przejmować strat w 2009 r., gdyby wykorzystał swoją opcję sprzedaży. Po drugie nie można traktować zobowiązania hanzeatyckiego miasta Lubeka do zapłaty odsetek od udzielonych pożyczek za okres od 1 stycznia do 22 października 2009 r. jako korzyści gospodarczej, ponieważ poprzez wykorzystanie opcji sprzedaży w styczniu 2009 r. Infratil mógłby uzyskać takie same lub nawet wyższe dochody. W hipotetycznej sytuacji Infratil wykorzystałby uzyskane dochody do spłaty istniejącego zadłużenia, aby zaoszczędzić na odsetkach. Co więcej, Infratil nie odniósł żadnej korzyści, ponieważ nie można wyjść z założenia, że port lotniczy w Lubece osiągnąłby zyski w perspektywie krótkoterminowej, a raczej trzeba założyć, że generowałby dalsze straty. |
| --- | --- |

(132)

Ponadto Infratil stwierdził, że dodatkowe wydatki nie stanowiły korzyści dla Infratilu. Po pierwsze Infratil nie musiałby przejmować strat w 2009 r., gdyby wykorzystał swoją opcję sprzedaży. Po drugie nie można traktować zobowiązania hanzeatyckiego miasta Lubeka do zapłaty odsetek od udzielonych pożyczek za okres od 1 stycznia do 22 października 2009 r. jako korzyści gospodarczej, ponieważ poprzez wykorzystanie opcji sprzedaży w styczniu 2009 r. Infratil mógłby uzyskać takie same lub nawet wyższe dochody. W hipotetycznej sytuacji Infratil wykorzystałby uzyskane dochody do spłaty istniejącego zadłużenia, aby zaoszczędzić na odsetkach. Co więcej, Infratil nie odniósł żadnej korzyści, ponieważ nie można wyjść z założenia, że port lotniczy w Lubece osiągnąłby zyski w perspektywie krótkoterminowej, a raczej trzeba założyć, że generowałby dalsze straty.

| (133) | Infratil argumentował, że wykorzystanie opcji sprzedaży wcale nie umożliwiłoby Infratilowi przywrócenia sytuacji wyjściowej ex quo ante, ponieważ Infratil musiał ponieść określone straty (różnica pomiędzy zatwierdzonymi stratami operacyjnymi a faktycznymi stratami) bez żadnej rekompensaty. |
| --- | --- |

(133)

Infratil argumentował, że wykorzystanie opcji sprzedaży wcale nie umożliwiłoby Infratilowi przywrócenia sytuacji wyjściowej ex quo ante, ponieważ Infratil musiał ponieść określone straty (różnica pomiędzy zatwierdzonymi stratami operacyjnymi a faktycznymi stratami) bez żadnej rekompensaty.

ex quo ante

| (134) | Nawet gdyby Komisja uznała, że ponowne negocjowanie opcji sprzedaży stanowi pomoc państwa, zdaniem Infratilu byłoby to zgodne z rynkiem wewnętrznym. Gdyby Komisja stwierdziła, że poprzez przejęcie strat operacyjnych FLG w 2009 r. hanzeatyckie miasto Lubeka udzieliło Infratilowi pomocy, Infratil uważa, że stanowiłoby to jedynie rekompensatę strat, które idą w parze ze świadczeniem usług w ogólnym interesie gospodarczym. |
| --- | --- |

(134)

Nawet gdyby Komisja uznała, że ponowne negocjowanie opcji sprzedaży stanowi pomoc państwa, zdaniem Infratilu byłoby to zgodne z rynkiem wewnętrznym. Gdyby Komisja stwierdziła, że poprzez przejęcie strat operacyjnych FLG w 2009 r. hanzeatyckie miasto Lubeka udzieliło Infratilowi pomocy, Infratil uważa, że stanowiłoby to jedynie rekompensatę strat, które idą w parze ze świadczeniem usług w ogólnym interesie gospodarczym.

5.2.2.2.   Hanzeatyckie miasto Lubeka

Hanzeatyckie miasto Lubeka

| (135) | Hanzeatyckie miasto Lubeka stwierdziło, że umowa o przejęcie strat była najkorzystniejszą i najmniej ryzykowną alternatywą. Uzasadnia to w szczególności zobowiązanie prawne hanzeatyckiego miasta Lubeka do zarządzania portem lotniczym zgodnie z art. 45 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego udzielania zezwoleń w ruchu („LuftVZO”). Dlatego nie brano pod uwagę zamknięcia portu lotniczego. Ponadto zamknięcie portu lotniczego wymagałoby zbyt dużego nakładu czasu i środków. |
| --- | --- |

(135)

Hanzeatyckie miasto Lubeka stwierdziło, że umowa o przejęcie strat była najkorzystniejszą i najmniej ryzykowną alternatywą. Uzasadnia to w szczególności zobowiązanie prawne hanzeatyckiego miasta Lubeka do zarządzania portem lotniczym zgodnie z art. 45 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego udzielania zezwoleń w ruchu („LuftVZO”). Dlatego nie brano pod uwagę zamknięcia portu lotniczego. Ponadto zamknięcie portu lotniczego wymagałoby zbyt dużego nakładu czasu i środków.

| (136) | Hanzeatyckie miasto Lubeka przypomniało również Komisji o tym, że ani ono ani Infratil nie mieli wcześniej doświadczeń z prywatyzacją portu lotniczego. Mogłoby to uzasadniać błędne kalkulacje, ale nie prowadzi do wniosku, że strony postępowały niezgodnie z zasadami gospodarki rynkowej. Ponadto hanzeatyckie miasto Lubeka stwierdziło, że Infratil był jedynym oferentem w związku z procedurą prywatyzacji, co osłabiło siłę przetargową hanzeatyckiego miasta Lubeka. |
| --- | --- |

(136)

Hanzeatyckie miasto Lubeka przypomniało również Komisji o tym, że ani ono ani Infratil nie mieli wcześniej doświadczeń z prywatyzacją portu lotniczego. Mogłoby to uzasadniać błędne kalkulacje, ale nie prowadzi do wniosku, że strony postępowały niezgodnie z zasadami gospodarki rynkowej. Ponadto hanzeatyckie miasto Lubeka stwierdziło, że Infratil był jedynym oferentem w związku z procedurą prywatyzacji, co osłabiło siłę przetargową hanzeatyckiego miasta Lubeka.

5.2.2.3.   Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V. (SGF)

Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V. (SGF)

| (137) | Organizacja SGF poinformowała, że dodatkowa umowa z 2009 r. stanowi nową pomoc i doprowadziła do przyznania korzyści Infratilowi. Ponieważ pomoc ta przekraczała próg de minimis, powinna była zostać zgłoszona, czego Niemcy nie zrobiły. |
| --- | --- |

(137)

Organizacja SGF poinformowała, że dodatkowa umowa z 2009 r. stanowi nową pomoc i doprowadziła do przyznania korzyści Infratilowi. Ponieważ pomoc ta przekraczała próg de minimis, powinna była zostać zgłoszona, czego Niemcy nie zrobiły.

de minimis

| (138) | Dlatego zdaniem SGF Infratil otrzymał wyraźną korzyść wynikającą z dodatkowej umowy z 2009 r. W odniesieniu do zastosowania kryterium prywatnego inwestora SGF zwróciła uwagę na fakt, że pozytywny wpływ umowy na region nie powinien być uwzględniany. W związku z tym SGF zauważyła, że port lotniczy w Lubece nie miał perspektyw rentowności. SGF dodała, że FLG mogło uniknąć niewypłacalności na początku 2008 r. tylko ze względu na ustępstwa ze strony Infratilu. SGF nie stwierdziła, że kryterium prywatnego inwestora zostało spełnione, ponieważ żaden inwestor prywatny nie zdecydowałby się na dalszą działalność przy takich stratach, jakie wykazuje wykorzystanie opcji sprzedaży przez Infratil. |
| --- | --- |

(138)

Dlatego zdaniem SGF Infratil otrzymał wyraźną korzyść wynikającą z dodatkowej umowy z 2009 r. W odniesieniu do zastosowania kryterium prywatnego inwestora SGF zwróciła uwagę na fakt, że pozytywny wpływ umowy na region nie powinien być uwzględniany. W związku z tym SGF zauważyła, że port lotniczy w Lubece nie miał perspektyw rentowności. SGF dodała, że FLG mogło uniknąć niewypłacalności na początku 2008 r. tylko ze względu na ustępstwa ze strony Infratilu. SGF nie stwierdziła, że kryterium prywatnego inwestora zostało spełnione, ponieważ żaden inwestor prywatny nie zdecydowałby się na dalszą działalność przy takich stratach, jakie wykazuje wykorzystanie opcji sprzedaży przez Infratil.

| (139) | W odniesieniu do zamknięcia portu lotniczego SGF poinformowała, że Hamburg dysponuje dostatecznymi zdolnościami, aby zapewnić obsługę portu lotniczego bez Lubeki jako rezerwy zdolności przepustowej. Oprócz tego zdaniem SGF koszty zamknięcia FLG zostały oszacowane zbyt wysoko. Tabela 5 przedstawia bardziej realistyczne dane, nawet jeśli zdaniem SGF zawiera i tak za wysokie wartości:

  Tabela 5


  Koszty zamknięcia portu lotniczego w Lubece, przedstawione przez Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V.







  Koszty | W tysiącach euro |
| --- | --- | --- |
| Koszty syndyka | [...] |
| Nowe straty wynikające z tymczasowej kontynuacji działalności do 2010/2011 r. | [...] |
| Plan społeczny | [...] |
| Spłata subwencji | [...] |
| Koszty biegłego rewidenta | [...] |

(139)

W odniesieniu do zamknięcia portu lotniczego SGF poinformowała, że Hamburg dysponuje dostatecznymi zdolnościami, aby zapewnić obsługę portu lotniczego bez Lubeki jako rezerwy zdolności przepustowej. Oprócz tego zdaniem SGF koszty zamknięcia FLG zostały oszacowane zbyt wysoko. Tabela 5 przedstawia bardziej realistyczne dane, nawet jeśli zdaniem SGF zawiera i tak za wysokie wartości:

Tabela 5

Tabela 5

Koszty zamknięcia portu lotniczego w Lubece, przedstawione przez Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V.

Koszty zamknięcia portu lotniczego w Lubece, przedstawione przez Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung e.V.

Koszty

W tysiącach euro

Koszty syndyka

[...]

Nowe straty wynikające z tymczasowej kontynuacji działalności do 2010/2011 r.

[...]

Plan społeczny

[...]

Spłata subwencji

[...]

Koszty biegłego rewidenta

[...]

| (140) | Ponadto SGF wyraziła wątpliwości co do rzekomego zobowiązania do zarządzania portem lotniczym w rozumieniu świadczenia usługi publicznej, ponieważ zezwolenie na zarządzanie portem lotniczym nie stanowi automatycznie usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym. Takie zezwolenie można też cofnąć. |
| --- | --- |

(140)

Ponadto SGF wyraziła wątpliwości co do rzekomego zobowiązania do zarządzania portem lotniczym w rozumieniu świadczenia usługi publicznej, ponieważ zezwolenie na zarządzanie portem lotniczym nie stanowi automatycznie usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym. Takie zezwolenie można też cofnąć.

5.2.2.4.   Ryanair

Ryanair

| (141) | Ryanair stwierdził, że różnica pomiędzy cenami opcji sprzedaży ustalonymi w 2005 i 2009 r. a ceną opcji sprzedaży faktycznie zapłaconą przez hanzeatyckie miasto Lubeka może wynikać z różnych czynników, na przykład z wahania cen udziałów. Warunki gospodarcze panujące w 2005 r. były znacznie korzystniejsze od tych panujących w 2009 r., co może uzasadniać różnicę w cenach. |
| --- | --- |

(141)

Ryanair stwierdził, że różnica pomiędzy cenami opcji sprzedaży ustalonymi w 2005 i 2009 r. a ceną opcji sprzedaży faktycznie zapłaconą przez hanzeatyckie miasto Lubeka może wynikać z różnych czynników, na przykład z wahania cen udziałów. Warunki gospodarcze panujące w 2005 r. były znacznie korzystniejsze od tych panujących w 2009 r., co może uzasadniać różnicę w cenach.

5.3.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

5.3.1.   
  Umowa z 2000 r.

Umowa z 2000 r.

5.3.1.1.   Ryanair

Ryanair

| (142) | Ryanair poinformował, że umowa z hanzeatyckim miastem Lubeka została zawarta na podstawie przesłanek gospodarczych. Port lotniczy w Lubece – jako działający drugorzędny port lotniczy obok portu lotniczego w Hamburgu – i samą Lubekę należy bowiem postrzegać jako wartościowy cel kulturalny. Oprócz tego w porcie lotniczym wprowadzono usługi po to, aby stworzyć niższą podstawę kosztów oraz przeanalizować struktury demograficzne celem stwierdzenia, czy wokół nowego portu lotniczego istnieje dostatecznie duży obszar oddziaływania. Ryanair co prawda nie mógł przedłożyć planu biznesowego, aby uzasadnić podjęcie działalności w porcie lotniczym w Lubece, lecz podkreślił, że taki plan biznesowy zasadniczo nie jest wymagany od prywatnego inwestora rynkowego. Ryanair wyjaśnił, że zawiesił swoje usługi w porcie lotniczym w Lubece ze względów gospodarczych, w tym z powodu rosnących kosztów oraz niższych zysków (w wyniku kryzysu gospodarczego) niż oczekiwał. |
| --- | --- |

(142)

Ryanair poinformował, że umowa z hanzeatyckim miastem Lubeka została zawarta na podstawie przesłanek gospodarczych. Port lotniczy w Lubece – jako działający drugorzędny port lotniczy obok portu lotniczego w Hamburgu – i samą Lubekę należy bowiem postrzegać jako wartościowy cel kulturalny. Oprócz tego w porcie lotniczym wprowadzono usługi po to, aby stworzyć niższą podstawę kosztów oraz przeanalizować struktury demograficzne celem stwierdzenia, czy wokół nowego portu lotniczego istnieje dostatecznie duży obszar oddziaływania. Ryanair co prawda nie mógł przedłożyć planu biznesowego, aby uzasadnić podjęcie działalności w porcie lotniczym w Lubece, lecz podkreślił, że taki plan biznesowy zasadniczo nie jest wymagany od prywatnego inwestora rynkowego. Ryanair wyjaśnił, że zawiesił swoje usługi w porcie lotniczym w Lubece ze względów gospodarczych, w tym z powodu rosnących kosztów oraz niższych zysków (w wyniku kryzysu gospodarczego) niż oczekiwał.

| (143) | Ryanair stwierdził, że regionalne porty lotnicze w Unii znajdują się w trudnej sytuacji rynkowej. Dlatego konieczne było uwzględnienie dochodów portu lotniczego z działalności zarówno lotniczej, jak i pozalotniczej, co określa się mianem finansowania z jednego źródła („single till”). Ponieważ umowy z Ryanairem z reguły przewidują dużą liczbę pasażerów, takie stosunki biznesowe często prowadzą do zwiększenia rozpoznawalności portów lotniczych oraz do przyciągnięcia innych przewoźników lotniczych oraz sprzedawców i innych usługodawców. Ponadto Ryanair wyjaśnił, że istnieją wyraźne przesłanki wskazujące na to, że większa liczba pasażerów doprowadziłaby do zwiększenia przychodów z działalności pozalotniczej. Jako dowód Ryanair przedstawił następującą tabelę:

  Tabela 6


  Przychody z działalności pozalotniczej jako odsetek całkowitych przychodów wybranych portów lotniczych







  Mln GBP | 2010/11 (%) |
| --- | --- | --- |
| Bournemouth | [...] |
| Liverpool | [...] |
| Leeds Bradford | [...] |
| Humberside | [...] |
| Doncaster Sheffield | [...] |
| Exeter | [...] |
| Bristol | [...] |
| Luton | [...] |
| Manchester | [...] |
| Belfast International | [...] |
| East Midlands | [...] |
| Newcastle | [...] |
| Birmingham | [...] |
| Glasgow | [...] |
| Cardiff | [...] |
| Stansted | [...] |
| Edinburgh | [...] |
| Aberdeen | [...] |
| Southampton | [...] |
| Średnio | [...] |
| Źródło: UK Airports Performance Indicator |

(143)

Ryanair stwierdził, że regionalne porty lotnicze w Unii znajdują się w trudnej sytuacji rynkowej. Dlatego konieczne było uwzględnienie dochodów portu lotniczego z działalności zarówno lotniczej, jak i pozalotniczej, co określa się mianem finansowania z jednego źródła („single till”). Ponieważ umowy z Ryanairem z reguły przewidują dużą liczbę pasażerów, takie stosunki biznesowe często prowadzą do zwiększenia rozpoznawalności portów lotniczych oraz do przyciągnięcia innych przewoźników lotniczych oraz sprzedawców i innych usługodawców. Ponadto Ryanair wyjaśnił, że istnieją wyraźne przesłanki wskazujące na to, że większa liczba pasażerów doprowadziłaby do zwiększenia przychodów z działalności pozalotniczej. Jako dowód Ryanair przedstawił następującą tabelę:

Tabela 6

Tabela 6

Przychody z działalności pozalotniczej jako odsetek całkowitych przychodów wybranych portów lotniczych

Przychody z działalności pozalotniczej jako odsetek całkowitych przychodów wybranych portów lotniczych

Mln GBP

2010/11 (%)

Bournemouth

[...]

Liverpool

[...]

Leeds Bradford

[...]

Humberside

[...]

Doncaster Sheffield

[...]

Exeter

[...]

Bristol

[...]

Luton

[...]

Manchester

[...]

Belfast International

[...]

East Midlands

[...]

Newcastle

[...]

Birmingham

[...]

Glasgow

[...]

Cardiff

[...]

Stansted

[...]

Edinburgh

[...]

Aberdeen

[...]

Southampton

[...]

Średnio

[...]

Źródło: UK Airports Performance Indicator

Źródło:

| (144) | Ryanair stwierdził, że w świetle zasady prywatnego inwestora każda oferta handlowa zasadniczo stanowi poprawę obecnej sytuacji, o ile oczekiwane marginalne korzyści przekraczają marginalne koszty. Ryanair dodał, że należy uwzględnić fakt, że w porównaniu do innych przewoźników lotniczych Ryanair znacznie obniżył swoje zapotrzebowanie dzięki realizacji swojego modelu biznesowego i dzięki swojej wydajności operacyjnej. |
| --- | --- |

(144)

Ryanair stwierdził, że w świetle zasady prywatnego inwestora każda oferta handlowa zasadniczo stanowi poprawę obecnej sytuacji, o ile oczekiwane marginalne korzyści przekraczają marginalne koszty. Ryanair dodał, że należy uwzględnić fakt, że w porównaniu do innych przewoźników lotniczych Ryanair znacznie obniżył swoje zapotrzebowanie dzięki realizacji swojego modelu biznesowego i dzięki swojej wydajności operacyjnej.

| (145) | W celu lepszego udowodnienia zgodności realizacji swojej umowy z 2000 r. z wymogami rynkowymi, Ryanair porównał port lotniczy w Lubece z portami lotniczymi, które znajdują się w podobnej sytuacji i mają podobną wielkość. Porównywane porty lotnicze to Bournemouth, Grenoble, Knock, Maastricht, Nîmes i Prestwick. Z porównania opłat, które Ryanair płacił porównywanym portom lotniczym, wynika, że opłaty uiszczane przez Ryanaira na rzecz portu lotniczego w Lubece ogólnie były wyższe od średniej wartości opłat pobieranych przez wspomniane porty lotnicze – zarówno opłaty pobierane za pasażerów, jak i za obsługę statków powietrznych. Ryanair zasugerował Komisji, aby w swojej ocenie, czy umowa z 2000 r. spełnia kryterium prywatnego inwestora, w większym stopniu skupiła się na analizie porównawczej niż na analizie rentowności. |
| --- | --- |

(145)

W celu lepszego udowodnienia zgodności realizacji swojej umowy z 2000 r. z wymogami rynkowymi, Ryanair porównał port lotniczy w Lubece z portami lotniczymi, które znajdują się w podobnej sytuacji i mają podobną wielkość. Porównywane porty lotnicze to Bournemouth, Grenoble, Knock, Maastricht, Nîmes i Prestwick. Z porównania opłat, które Ryanair płacił porównywanym portom lotniczym, wynika, że opłaty uiszczane przez Ryanaira na rzecz portu lotniczego w Lubece ogólnie były wyższe od średniej wartości opłat pobieranych przez wspomniane porty lotnicze – zarówno opłaty pobierane za pasażerów, jak i za obsługę statków powietrznych. Ryanair zasugerował Komisji, aby w swojej ocenie, czy umowa z 2000 r. spełnia kryterium prywatnego inwestora, w większym stopniu skupiła się na analizie porównawczej niż na analizie rentowności.

| (146) | W swoim raporcie spółka Oxera obliczyła wartość bieżącą netto umowy z 2000 r. Jak wynika z tego raportu, dodatnia wartość bieżąca netto wynosi [...] EUR. W celu dokonania tych obliczeń Oxera przeprowadziła szereg testów wrażliwości. |
| --- | --- |

(146)

W swoim raporcie spółka Oxera obliczyła wartość bieżącą netto umowy z 2000 r. Jak wynika z tego raportu, dodatnia wartość bieżąca netto wynosi [...] EUR. W celu dokonania tych obliczeń Oxera przeprowadziła szereg testów wrażliwości.

5.3.1.2.   Air Berlin

Air Berlin

| (147) | Air Berlin stwierdził, że połączenia lotnicze oferowane przez linie lotnicze Ryanair z portu lotniczego w Lubece bezpośrednio konkurują z połączeniami lotniczymi, które Air Berlin oferuje z portu lotniczego w Hamburgu. Dotyczy to w szczególności destynacji takich jak Londyn, Mediolan i Barcelona, do których latają obie linie lotnicze. |
| --- | --- |

(147)

Air Berlin stwierdził, że połączenia lotnicze oferowane przez linie lotnicze Ryanair z portu lotniczego w Lubece bezpośrednio konkurują z połączeniami lotniczymi, które Air Berlin oferuje z portu lotniczego w Hamburgu. Dotyczy to w szczególności destynacji takich jak Londyn, Mediolan i Barcelona, do których latają obie linie lotnicze.

| (148) | Air Berlin wysunął argument, że strategia marketingowa linii lotniczych Ryanair ma na celu odebranie potencjalnych klientów, m.in. od Air Berlin. Z powodu niskich cen oferowanych przez Ryanaira klienci zaczęli latać z portu lotniczego w Lubece, rezygnując z usług oferowanych przez port lotniczy w Hamburgu. Air Berlin twierdzi, że z powodu pomocy państwa Air Berlin poniósł znaczące straty gospodarcze. Ze względu na równoległą ofertę linii lotniczych Ryanair w porcie lotniczym w Lubece Air Berlin musiał zawiesić niektóre połączenia lotnicze. Ponadto Air Berlin poinformował, że trudno jest zaoferować nowe połączenia lotnicze z portu lotniczego w Hamburgu, kiedy linie lotnicze Ryanair oferują podobne połączenia z portu lotniczego w Lubece w niezwykle niskich cenach. |
| --- | --- |

(148)

Air Berlin wysunął argument, że strategia marketingowa linii lotniczych Ryanair ma na celu odebranie potencjalnych klientów, m.in. od Air Berlin. Z powodu niskich cen oferowanych przez Ryanaira klienci zaczęli latać z portu lotniczego w Lubece, rezygnując z usług oferowanych przez port lotniczy w Hamburgu. Air Berlin twierdzi, że z powodu pomocy państwa Air Berlin poniósł znaczące straty gospodarcze. Ze względu na równoległą ofertę linii lotniczych Ryanair w porcie lotniczym w Lubece Air Berlin musiał zawiesić niektóre połączenia lotnicze. Ponadto Air Berlin poinformował, że trudno jest zaoferować nowe połączenia lotnicze z portu lotniczego w Hamburgu, kiedy linie lotnicze Ryanair oferują podobne połączenia z portu lotniczego w Lubece w niezwykle niskich cenach.

| (149) | Aby wesprzeć swoje argumenty dotyczące nieuczciwie niskich cen oferowanych przez linie lotnicze Ryanair oraz konkurencji pomiędzy portami lotniczymi w Lubece i Hamburgu, Air Berlin odniósł się także do zamknięcia portu lotniczego w Lubece na sześć dni od dnia 19 kwietnia 2004 r. W tym czasie linie lotnicze Ryanair musiały przenieść swój ruch z portu lotniczego w Lubece do portu lotniczego w Hamburgu. Z powodu wyższych opłat lotniskowych obowiązujących w porcie lotniczym w Hamburgu Ryanair wystawił FLG rachunek na dodatkowe koszty w wysokości [...] EUR. Zdaniem Air Berlin sytuacja ta potwierdza fakt, że tylko w ciągu sześciu dni linie lotnicze Ryanair uzyskały w stosunku do przedsiębiorstw lotniczych obsługujących port lotniczy w Hamburgu korzyść w wysokości [...] EUR. |
| --- | --- |

(149)

Aby wesprzeć swoje argumenty dotyczące nieuczciwie niskich cen oferowanych przez linie lotnicze Ryanair oraz konkurencji pomiędzy portami lotniczymi w Lubece i Hamburgu, Air Berlin odniósł się także do zamknięcia portu lotniczego w Lubece na sześć dni od dnia 19 kwietnia 2004 r. W tym czasie linie lotnicze Ryanair musiały przenieść swój ruch z portu lotniczego w Lubece do portu lotniczego w Hamburgu. Z powodu wyższych opłat lotniskowych obowiązujących w porcie lotniczym w Hamburgu Ryanair wystawił FLG rachunek na dodatkowe koszty w wysokości [...] EUR. Zdaniem Air Berlin sytuacja ta potwierdza fakt, że tylko w ciągu sześciu dni linie lotnicze Ryanair uzyskały w stosunku do przedsiębiorstw lotniczych obsługujących port lotniczy w Hamburgu korzyść w wysokości [...] EUR.

| (150) | Air Berlin poparł swój argument, przedstawiając także tabelę z danymi dotyczącymi liczby pasażerów i lotów przed (do 1999 r.) i po (od 2000 r.) podjęciu przez linie lotnicze Ryanair działalności w porcie lotniczym w Lubece:

  Tabela 7


  Pasażerowie i loty (tabela przedstawiona przez Air Berlin) | Liczba pasażerów (osób) | Ruchy statków powietrznych |
| --- | --- | --- | --- |
| 1997 | 34 132 | [...] |
| 1998 | 60 520 | [...] |
| 1999 | 48 522 | [...] |
| 2000 | 142 586 | [...] |
| 2001 | 192 726 | [...] |
| 2002 | 244 684 | [...] |
| 2003 | 514 472 | [...] |

(150)

Air Berlin poparł swój argument, przedstawiając także tabelę z danymi dotyczącymi liczby pasażerów i lotów przed (do 1999 r.) i po (od 2000 r.) podjęciu przez linie lotnicze Ryanair działalności w porcie lotniczym w Lubece:

Tabela 7

Tabela 7

Pasażerowie i loty (tabela przedstawiona przez Air Berlin)

Pasażerowie i loty (tabela przedstawiona przez Air Berlin)

Liczba pasażerów (osób)

Ruchy statków powietrznych

1997

34 132

[...]

1998

60 520

[...]

1999

48 522

[...]

2000

142 586

[...]

2001

192 726

[...]

2002

244 684

[...]

2003

514 472

[...]

| (151) | Tabela 7 pokazuje, że w 2000 r., kiedy to linie lotnicze Ryanair podjęły działalność w porcie lotniczym w Lubece, liczba pasażerów znacznie wzrosła. Air Berlin poinformował, że 97 % tych pasażerów to klienci Ryanaira. Dane te zostały zestawione ze stratami poniesionymi przez FLG przed (do 1999 r.) i po (od 2000 r.) podjęciu przez linie lotnicze Ryanair działalności w porcie lotniczym w Lubece:

  Tabela 8


  Straty FLG (tabela przedstawiona przez Air Berlin)







  FLG | Straty (w euro) |
| --- | --- | --- |
| 1999 | [...] |
| 2000 | [...] |
| 2001 | [...] |
| 2002 | [...] |
| 2003 | [...] |
| Łącznie | [...] |

(151)

Tabela 7 pokazuje, że w 2000 r., kiedy to linie lotnicze Ryanair podjęły działalność w porcie lotniczym w Lubece, liczba pasażerów znacznie wzrosła. Air Berlin poinformował, że 97 % tych pasażerów to klienci Ryanaira. Dane te zostały zestawione ze stratami poniesionymi przez FLG przed (do 1999 r.) i po (od 2000 r.) podjęciu przez linie lotnicze Ryanair działalności w porcie lotniczym w Lubece:

Tabela 8

Tabela 8

Straty FLG (tabela przedstawiona przez Air Berlin)

Straty FLG (tabela przedstawiona przez Air Berlin)

FLG

Straty (w euro)

1999

[...]

2000

[...]

2001

[...]

2002

[...]

2003

[...]

Łącznie

Łącznie

[...]

[...]

| (152) | Na podstawie tabeli 7 i tabeli 8 Air Berlin stwierdził natomiast, że co prawda w latach 2002–2003 liczba pasażerów prawie się podwoiła, ale straty poniesione w tym okresie wzrosły o ponad [...] EUR. Ponadto Air Berlin dodał, że przedsiębiorstwo FLG przyznało liniom lotniczym Ryanair specjalne warunki, obniżki, zwrot kosztów i inne płatności. Opłaty uiszczane przez linie lotnicze Ryanair na rzecz portu lotniczego w Lubece były niższe od opłat obowiązujących w ramach wówczas obowiązującej tabeli opłat. Oprócz tego zdaniem Air Berlin linie lotnicze Ryanair świadczyły usługi marketingowe niezależne od kosztów marketingowych. Air Berlin twierdzi, że korzyści, jakie linie lotnicze Ryanair odniosły w związku ze świadczeniem usług marketingowych, wydają się nie mieć związku z faktycznymi wydatkami marketingowymi ponoszonymi przez Ryanaira. |
| --- | --- |

(152)

Na podstawie tabeli 7 i tabeli 8 Air Berlin stwierdził natomiast, że co prawda w latach 2002–2003 liczba pasażerów prawie się podwoiła, ale straty poniesione w tym okresie wzrosły o ponad [...] EUR. Ponadto Air Berlin dodał, że przedsiębiorstwo FLG przyznało liniom lotniczym Ryanair specjalne warunki, obniżki, zwrot kosztów i inne płatności. Opłaty uiszczane przez linie lotnicze Ryanair na rzecz portu lotniczego w Lubece były niższe od opłat obowiązujących w ramach wówczas obowiązującej tabeli opłat. Oprócz tego zdaniem Air Berlin linie lotnicze Ryanair świadczyły usługi marketingowe niezależne od kosztów marketingowych. Air Berlin twierdzi, że korzyści, jakie linie lotnicze Ryanair odniosły w związku ze świadczeniem usług marketingowych, wydają się nie mieć związku z faktycznymi wydatkami marketingowymi ponoszonymi przez Ryanaira.

| (153) | Dlatego Air Berlin uważa, że umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Ryanairem nie spełniania wymogów gospodarki rynkowej. Zdaniem Air Berlin port lotniczy w Lubece funkcjonuje z przyczyn związanych z polityką regionalną, a nie z rentownością. |
| --- | --- |

(153)

Dlatego Air Berlin uważa, że umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Ryanairem nie spełniania wymogów gospodarki rynkowej. Zdaniem Air Berlin port lotniczy w Lubece funkcjonuje z przyczyn związanych z polityką regionalną, a nie z rentownością.

| (154) | Air Berlin twierdzi, że praktycznie nie można oddzielić z jednej strony istnienia preferencyjnych warunków dla linii lotniczych Ryanair w porcie lotniczym w Lubece, a z drugiej strony sposobu prywatyzacji portu lotniczego na określonych warunkach. Air Berlin uważa, że zawarta z Infratilem umowa dotycząca udziałów nie jest dowodem na przestrzeganie zasady prywatnego inwestora, ponieważ obejmuje opcję sprzedaży. Air Berlin twierdzi natomiast, że w 2005 r. prywatny inwestor optowałby za nowym przetargiem. |
| --- | --- |

(154)

Air Berlin twierdzi, że praktycznie nie można oddzielić z jednej strony istnienia preferencyjnych warunków dla linii lotniczych Ryanair w porcie lotniczym w Lubece, a z drugiej strony sposobu prywatyzacji portu lotniczego na określonych warunkach. Air Berlin uważa, że zawarta z Infratilem umowa dotycząca udziałów nie jest dowodem na przestrzeganie zasady prywatnego inwestora, ponieważ obejmuje opcję sprzedaży. Air Berlin twierdzi natomiast, że w 2005 r. prywatny inwestor optowałby za nowym przetargiem.

| (155) | Ponadto Air Berlin poinformował, że umowę z Ryanairem należy przypisać państwu niemieckiemu. Zgodnie ze statutem FLG rada nadzorcza musi zatwierdzić opłaty związane z korzystaniem z portu lotniczego (§ 12 statutu). Czterech z sześciu członków rady nadzorczej wybiera hanzeatyckie miasto Lubeka. Na tej podstawie Air Berlin uznał, że hanzeatyckie miasto Lubeka można uznać za odpowiedzialne. Air Berlin uważa, że niektóre wypowiedzi głównych pracowników FLG potwierdzają, że umowę, o której mowa, można przypisać hanzeatyckiemu miastu Lubeka. |
| --- | --- |

(155)

Ponadto Air Berlin poinformował, że umowę z Ryanairem należy przypisać państwu niemieckiemu. Zgodnie ze statutem FLG rada nadzorcza musi zatwierdzić opłaty związane z korzystaniem z portu lotniczego (§ 12 statutu). Czterech z sześciu członków rady nadzorczej wybiera hanzeatyckie miasto Lubeka. Na tej podstawie Air Berlin uznał, że hanzeatyckie miasto Lubeka można uznać za odpowiedzialne. Air Berlin uważa, że niektóre wypowiedzi głównych pracowników FLG potwierdzają, że umowę, o której mowa, można przypisać hanzeatyckiemu miastu Lubeka.

5.3.1.3.   Infratil

Infratil

| (156) | W odniesieniu do możliwej pomocy państwa na rzecz linii lotniczych Ryanair Infratil poinformował, że umowa z 2000 r. była uzasadniona pod względem gospodarczym, miała istotne znaczenie dla rozwoju portu lotniczego oraz była w pełni zgodna z zasadą prywatnego inwestora. Ponadto Infratil uważa, że umowy z 2000 r. i jej realizacji nie można przypisać hanzeatyckiemu miastu Lubeka ani innym organom państwowym. Hanzeatyckie miasto Lubeka lub rada nadzorcza nie wydały żadnych zarządzeń bądź wytycznych dotyczących przyjęcia umowy z 2000 r. oraz nie kontrolowały jej przyjęcia. |
| --- | --- |

(156)

W odniesieniu do możliwej pomocy państwa na rzecz linii lotniczych Ryanair Infratil poinformował, że umowa z 2000 r. była uzasadniona pod względem gospodarczym, miała istotne znaczenie dla rozwoju portu lotniczego oraz była w pełni zgodna z zasadą prywatnego inwestora. Ponadto Infratil uważa, że umowy z 2000 r. i jej realizacji nie można przypisać hanzeatyckiemu miastu Lubeka ani innym organom państwowym. Hanzeatyckie miasto Lubeka lub rada nadzorcza nie wydały żadnych zarządzeń bądź wytycznych dotyczących przyjęcia umowy z 2000 r. oraz nie kontrolowały jej przyjęcia.

5.3.1.4.   Federalne Zrzeszenie Niemieckich Linii Lotniczych („BDF”)

Federalne Zrzeszenie Niemieckich Linii Lotniczych („BDF”)

| (157) | BDF jest zdania, że warunki, jakie Ryanair uzyskał od FLG, nie były zgodne z rynkiem wewnętrznym, ponieważ wymagania dotyczące przejrzystości i niedyskryminacji nie zostały spełnione oraz nie były przewidziane żadne sankcje na wypadek, gdyby Ryanair nie wywiązał się ze swoich zobowiązań umownych określonych w umowie z 2000 r. |
| --- | --- |

(157)

BDF jest zdania, że warunki, jakie Ryanair uzyskał od FLG, nie były zgodne z rynkiem wewnętrznym, ponieważ wymagania dotyczące przejrzystości i niedyskryminacji nie zostały spełnione oraz nie były przewidziane żadne sankcje na wypadek, gdyby Ryanair nie wywiązał się ze swoich zobowiązań umownych określonych w umowie z 2000 r.

| (158) | BDF twierdzi, że dyskryminujące odstępstwa w obowiązujących tabelach opłat, przynoszące korzyść określonemu przedsiębiorstwu lotniczemu, prowadzą do istotnych zakłóceń konkurencji oraz do subwencjonowanej redystrybucji pasażerów w ramach aglomeracji, co nie leży w ogólnym interesie gospodarczym. Oprócz tego BDF stwierdziło, że środek należy zgłosić Komisji w przypadku, gdy nie można wykluczyć, że zawiera on pomoc państwa. BDF wyraziło opinię, że w określonych warunkach istnieje możliwość prawna, aby zamknąć niemiecki port lotniczy na wniosek operatora. |
| --- | --- |

(158)

BDF twierdzi, że dyskryminujące odstępstwa w obowiązujących tabelach opłat, przynoszące korzyść określonemu przedsiębiorstwu lotniczemu, prowadzą do istotnych zakłóceń konkurencji oraz do subwencjonowanej redystrybucji pasażerów w ramach aglomeracji, co nie leży w ogólnym interesie gospodarczym. Oprócz tego BDF stwierdziło, że środek należy zgłosić Komisji w przypadku, gdy nie można wykluczyć, że zawiera on pomoc państwa. BDF wyraziło opinię, że w określonych warunkach istnieje możliwość prawna, aby zamknąć niemiecki port lotniczy na wniosek operatora.

5.3.2.   
  Umowy z 2010 r.

Umowy z 2010 r.

5.3.2.1.   Flughafen Lübeck GmbH

Flughafen Lübeck GmbH

| (159) | Spółka FLG poinformowała, że przedmiotowego środka nie można przypisać Niemcom, ponieważ FLG sama negocjowała umowy z 2010 r. |
| --- | --- |

(159)

Spółka FLG poinformowała, że przedmiotowego środka nie można przypisać Niemcom, ponieważ FLG sama negocjowała umowy z 2010 r.

5.3.2.2.   Ryanair

Ryanair

| (160) | Ryanair stwierdził, że umowy z 2010 r. nie mogą zostać przypisane państwu. |
| --- | --- |

(160)

Ryanair stwierdził, że umowy z 2010 r. nie mogą zostać przypisane państwu.

| (161) | Umowy dodatkowe nr 1 i 2, które zostały zawarte z Ryanairem, są jedynie krótkoterminowymi umowami dodatkowymi, na których podstawie przedłużony został czas trwania ustaleń podjętych na podstawie umowy z Ryanairem z 2000 r. Jedynym nowym elementem jest zmiana wynegocjowana na warunkach rynkowych, która dotyczy wsparcia marketingowego, o którym mowa w umowie dodatkowej nr 1. Dlatego Ryanair wyjaśnił, że w skutki obu umów dodatkowych zostały opisane w uwagach Ryanaira dotyczących umowy z 2000 r. |
| --- | --- |

(161)

Umowy dodatkowe nr 1 i 2, które zostały zawarte z Ryanairem, są jedynie krótkoterminowymi umowami dodatkowymi, na których podstawie przedłużony został czas trwania ustaleń podjętych na podstawie umowy z Ryanairem z 2000 r. Jedynym nowym elementem jest zmiana wynegocjowana na warunkach rynkowych, która dotyczy wsparcia marketingowego, o którym mowa w umowie dodatkowej nr 1. Dlatego Ryanair wyjaśnił, że w skutki obu umów dodatkowych zostały opisane w uwagach Ryanaira dotyczących umowy z 2000 r.

| (162) | Ryanair przedłożył raport Oxera (30), w którym zbadano oczekiwaną rentowność umów dodatkowych nr 1 i 2 na podstawie planu biznesowego z 2009 r. (31), który został sporządzony przez port lotniczy w Lubece przed podpisaniem umów dodatkowych nr 1 i 2. Z raportu wynika, że przy zawieraniu obu umów dodatkowychprzyjęto realistyczne założenia, że umowy są dostatecznie rentowne. Port lotniczy, który działa jak prywatny inwestor, zaoferowałby podobne warunki. Zdaniem firmy Oxera miałoby to zastosowanie również w przypadku uwzględnienia umowy o świadczenie usług marketingowych z 2010 r. razem z umowami dodatkowymi z marca i października 2010 r. Dlatego w ocenie uwzględniono koszty marketingowe portu lotniczego w Lubece. |
| --- | --- |

(162)

Ryanair przedłożył raport Oxera (30), w którym zbadano oczekiwaną rentowność umów dodatkowych nr 1 i 2 na podstawie planu biznesowego z 2009 r. (31), który został sporządzony przez port lotniczy w Lubece przed podpisaniem umów dodatkowych nr 1 i 2. Z raportu wynika, że przy zawieraniu obu umów dodatkowychprzyjęto realistyczne założenia, że umowy są dostatecznie rentowne. Port lotniczy, który działa jak prywatny inwestor, zaoferowałby podobne warunki. Zdaniem firmy Oxera miałoby to zastosowanie również w przypadku uwzględnienia umowy o świadczenie usług marketingowych z 2010 r. razem z umowami dodatkowymi z marca i października 2010 r. Dlatego w ocenie uwzględniono koszty marketingowe portu lotniczego w Lubece.

30

31

5.3.2.3.   Air Berlin

Air Berlin

| (163) | Air Berlin zwrócił uwagę na fakt, że w 2010 r. podpisano trzy umowy: umowę dodatkową nr 1, umowę dodatkową nr 2 i umowę o świadczenie usług marketingowych z 2010 r. W swojej ocenie Komisja powinna uwzględnić wszystkie umowy z 2010 r. |
| --- | --- |

(163)

Air Berlin zwrócił uwagę na fakt, że w 2010 r. podpisano trzy umowy: umowę dodatkową nr 1, umowę dodatkową nr 2 i umowę o świadczenie usług marketingowych z 2010 r. W swojej ocenie Komisja powinna uwzględnić wszystkie umowy z 2010 r.

5.4.   OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW W PORCIE LOTNICZYM

RYANAIR I WIZZ AIR

| (164) | Linie lotnicze Ryanair i Wizz Air stwierdziły, że zgodnie z wyrokiem w sprawie Stardust Marine (32) żadnej pomocy państwa, którą rzekomo udzielił port lotniczy w Lubece Wizz Air i innym przewoźnikom lotniczym, nie można przypisać państwu niemieckiemu. Wizz Air przytoczył argument, że co prawda hanzeatyckie miasto Lubeka było w danym okresie jedynym właścicielem portu lotniczego, ale to nie wystarcza, aby potwierdzić możliwość przypisania środków państwu. Wizz Air argumentuje, że niemożliwość przypisania środków państwu niemieckiemu w okresie, w którym, Infratil posiadał 90 % udziałów w FLG, jest jeszcze bardziej oczywista. |
| --- | --- |

(164)

Linie lotnicze Ryanair i Wizz Air stwierdziły, że zgodnie z wyrokiem w sprawie Stardust Marine (32) żadnej pomocy państwa, którą rzekomo udzielił port lotniczy w Lubece Wizz Air i innym przewoźnikom lotniczym, nie można przypisać państwu niemieckiemu. Wizz Air przytoczył argument, że co prawda hanzeatyckie miasto Lubeka było w danym okresie jedynym właścicielem portu lotniczego, ale to nie wystarcza, aby potwierdzić możliwość przypisania środków państwu. Wizz Air argumentuje, że niemożliwość przypisania środków państwu niemieckiemu w okresie, w którym, Infratil posiadał 90 % udziałów w FLG, jest jeszcze bardziej oczywista.

Stardust Marine

32

| (165) | Linie lotnicze Ryanair i Wizz Air poinformowały, że przedmiotowe opłaty oraz wszelkie zniżki stanowiły nieznaczną część kosztów poniesionych przez przewoźnika lotniczego w związku z działalnością w porcie lotniczym. Zdaniem Ryanaira nie można oddzielnie oceniać tych opłat, ponieważ nie istnieje rynek detaliczny usług odladzania. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że obniżka na usługi odladzania zostałaby wyrównana korzyścią handlową, którą port lotniczy wynegocjowałby w inny sposób. Ryanair zacytował wyrok w sprawie Charleroi, w którym potwierdzono, że „w ramach zastosowania kryterium prywatnego inwestora transakcja handlowa [...] musi zostać uwzględniona jako całość” (33). |
| --- | --- |

(165)

Linie lotnicze Ryanair i Wizz Air poinformowały, że przedmiotowe opłaty oraz wszelkie zniżki stanowiły nieznaczną część kosztów poniesionych przez przewoźnika lotniczego w związku z działalnością w porcie lotniczym. Zdaniem Ryanaira nie można oddzielnie oceniać tych opłat, ponieważ nie istnieje rynek detaliczny usług odladzania. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że obniżka na usługi odladzania zostałaby wyrównana korzyścią handlową, którą port lotniczy wynegocjowałby w inny sposób. Ryanair zacytował wyrok w sprawie Charleroi, w którym potwierdzono, że „w ramach zastosowania kryterium prywatnego inwestora transakcja handlowa [...] musi zostać uwzględniona jako całość” (33).

Charleroi

33

| (166) | Na koniec linie lotnicze Ryanair i Wizz Air poinformowały, że cena środka do odladzania portu lotniczego w Lubece jest standardową ceną stosowaną przez publiczne i prywatne porty lotnicze. |
| --- | --- |

(166)

Na koniec linie lotnicze Ryanair i Wizz Air poinformowały, że cena środka do odladzania portu lotniczego w Lubece jest standardową ceną stosowaną przez publiczne i prywatne porty lotnicze.

6.   UWAGI NIEMIEC DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

UWAGI NIEMIEC DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

6.1.   UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ RYANAIRA

UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ RYANAIRA

| (167) | Zdaniem Niemiec odpowiedzi udzielone przez przedsiębiorstwo Ryanair pokazują, że spółka FLG działała zgodnie z zasadą prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(167)

Zdaniem Niemiec odpowiedzi udzielone przez przedsiębiorstwo Ryanair pokazują, że spółka FLG działała zgodnie z zasadą prywatnego inwestora.

| (168) | Niemcy wskazały w szczególności na korzyści płynące z podejścia zastosowanego przez Ryanaira, aby udowodnić zgodność umowy z rynkiem za pomocą analizy rentowności i analizy porównawczej. |
| --- | --- |

(168)

Niemcy wskazały w szczególności na korzyści płynące z podejścia zastosowanego przez Ryanaira, aby udowodnić zgodność umowy z rynkiem za pomocą analizy rentowności i analizy porównawczej.

| (169) | Zdaniem Niemiec umowy dodatkowe nr 1 i 2 nie są istotne dla przedmiotowego badania. Po pierwsze umów dodatkowych z marca i października 2010 r. nie można przypisać państwu, ponieważ zostały one wynegocjowane i zawarte przez FLG w sposób niezależny, bez udziału hanzeatyckiego miasta Lubeka. Po drugie w odniesieniu do umowy dodatkowej nr 2 Niemcy zwracają uwagę na fakt, że umowa ta jest jedynie rozszerzeniem pierwotnej umowy i w związku z tym nie stanowi istotnej zmiany. Dlatego wszelkie ustalenia dotyczące umowy z 2000 r. mają zastosowanie również do przedmiotowych umów dodatkowych. |
| --- | --- |

(169)

Zdaniem Niemiec umowy dodatkowe nr 1 i 2 nie są istotne dla przedmiotowego badania. Po pierwsze umów dodatkowych z marca i października 2010 r. nie można przypisać państwu, ponieważ zostały one wynegocjowane i zawarte przez FLG w sposób niezależny, bez udziału hanzeatyckiego miasta Lubeka. Po drugie w odniesieniu do umowy dodatkowej nr 2 Niemcy zwracają uwagę na fakt, że umowa ta jest jedynie rozszerzeniem pierwotnej umowy i w związku z tym nie stanowi istotnej zmiany. Dlatego wszelkie ustalenia dotyczące umowy z 2000 r. mają zastosowanie również do przedmiotowych umów dodatkowych.

| (170) | Niemcy zaznaczyły, że nie rozumieją, dlaczego umowa o świadczenie usług marketingowych z 2010 r. miałaby stanowić przedmiot niniejszego badania, biorąc pod uwagę to, że nie obejmuje ona żadnych środków publicznych. Koszty określone w umowie o świadczenie usług marketingowych pokryła Izba Przemysłowo-Handlowa miasta Lubeka. Oprócz tego Niemcy zauważyły, że umowę o świadczenie usług marketingowych można uznać za zgodną z rynkiem. Wynika to z obserwacji, że FLG miało do pokrycia niższe koszty niż inne porty lotnicze, które zawarły podobne umowy. Ponadto umowa o świadczenie usług marketingowych, zawarta z portem lotniczym w Lubece, opierała się na obietnicy Ryanaira, że oferta połączeń lotniczych zostanie rozszerzona o dwa cele. |
| --- | --- |

(170)

Niemcy zaznaczyły, że nie rozumieją, dlaczego umowa o świadczenie usług marketingowych z 2010 r. miałaby stanowić przedmiot niniejszego badania, biorąc pod uwagę to, że nie obejmuje ona żadnych środków publicznych. Koszty określone w umowie o świadczenie usług marketingowych pokryła Izba Przemysłowo-Handlowa miasta Lubeka. Oprócz tego Niemcy zauważyły, że umowę o świadczenie usług marketingowych można uznać za zgodną z rynkiem. Wynika to z obserwacji, że FLG miało do pokrycia niższe koszty niż inne porty lotnicze, które zawarły podobne umowy. Ponadto umowa o świadczenie usług marketingowych, zawarta z portem lotniczym w Lubece, opierała się na obietnicy Ryanaira, że oferta połączeń lotniczych zostanie rozszerzona o dwa cele.

| (171) | Inną kwestią, którą zdaniem Niemiec należy uwzględnić, jest funkcja portu lotniczego w Lubece jako rezerwy zdolności przepustowej dla portu lotniczego w Hamburgu oraz jako niezbędnej infrastruktury dla mieszkańców północnych Niemiec. |
| --- | --- |

(171)

Inną kwestią, którą zdaniem Niemiec należy uwzględnić, jest funkcja portu lotniczego w Lubece jako rezerwy zdolności przepustowej dla portu lotniczego w Hamburgu oraz jako niezbędnej infrastruktury dla mieszkańców północnych Niemiec.

6.2.   UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ SGF

UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ SGF

| (172) | Niemcy zauważyły, że SGF nie jest zainteresowaną stroną w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE i art. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 659/1999 oraz tym samym nie jest uprawniona do przedstawiania uwag. Członkowie SGF jedynie posiadają działki w bezpośrednim sąsiedztwie portu lotniczego i dlatego chcieli pozbyć się uciążliwości związanych z działalnością portu lotniczego. W takim przypadku wymagane jest jednak postępowanie krajowe. |
| --- | --- |

(172)

Niemcy zauważyły, że SGF nie jest zainteresowaną stroną w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE i art. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 659/1999 oraz tym samym nie jest uprawniona do przedstawiania uwag. Członkowie SGF jedynie posiadają działki w bezpośrednim sąsiedztwie portu lotniczego i dlatego chcieli pozbyć się uciążliwości związanych z działalnością portu lotniczego. W takim przypadku wymagane jest jednak postępowanie krajowe.

| (173) | Poza tym Niemcy podkreśliły, że odpowiedzi SGF były błędne pod kątem merytorycznym. Po pierwsze Niemcy nie zgadzają się z opinią SGF, że port lotniczy w Lubece nie świadczy żadnych usług publicznych. Organizacja SGF wysunęła argument, że działalność portu lotniczego służy dobru ogólnemu tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy interesu w zakresie ogólnego transportu lotniczego. Niemcy twierdzą jednak, że poprzez świadczenie usług publicznych związanych z wykorzystaniem infrastruktury oraz pełnienie funkcji rezerwy zdolności przepustowej dla portu lotniczego w Hamburgu port lotniczy w Lubece ma obowiązek zapewnienia ciągłości działalności. Wspomniana funkcja jest zapisana w oficjalnej koncepcji funkcjonowania ruchu lotniczego w północnych Niemczech. |
| --- | --- |

(173)

Poza tym Niemcy podkreśliły, że odpowiedzi SGF były błędne pod kątem merytorycznym. Po pierwsze Niemcy nie zgadzają się z opinią SGF, że port lotniczy w Lubece nie świadczy żadnych usług publicznych. Organizacja SGF wysunęła argument, że działalność portu lotniczego służy dobru ogólnemu tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy interesu w zakresie ogólnego transportu lotniczego. Niemcy twierdzą jednak, że poprzez świadczenie usług publicznych związanych z wykorzystaniem infrastruktury oraz pełnienie funkcji rezerwy zdolności przepustowej dla portu lotniczego w Hamburgu port lotniczy w Lubece ma obowiązek zapewnienia ciągłości działalności. Wspomniana funkcja jest zapisana w oficjalnej koncepcji funkcjonowania ruchu lotniczego w północnych Niemczech.

| (174) | W odniesieniu do umowy dzierżawy Niemcy powtórzyły swoją opinię, że FLG nie odniosło korzyści ani z poprzedniej umowy dzierżawy, która obowiązywała do końca 2005 r., ani z nowej umowy dzierżawy, która obowiązuje do 2006 r. |
| --- | --- |

(174)

W odniesieniu do umowy dzierżawy Niemcy powtórzyły swoją opinię, że FLG nie odniosło korzyści ani z poprzedniej umowy dzierżawy, która obowiązywała do końca 2005 r., ani z nowej umowy dzierżawy, która obowiązuje do 2006 r.

| (175) | Następnie Niemcy odniosły się do udzielonych przez SGF odpowiedzi dotyczących inwestycji w infrastrukturę. Niemcy poinformowały, że decyzja o ustaleniu planu zabudowy jest jedynie narzędziem administracyjnym, któremu można nadać moc wsteczną, oraz że ani nie stanowi warunku zatwierdzenia finansowania, ani nie wpływa na konkurencję. Poza tym Niemcy sprzeciwiają się zaklasyfikowaniu przez SGF inwestycji jako środków konserwacyjnych zamiast środków służących ulepszeniu funkcji komunikacyjnej portu lotniczego. Zdaniem Niemiec przedmiotowe środki były konieczne, aby zapewnić zgodność z przepisami krajowymi i międzynarodowymi. Niemcy uważają, że fakt, iż Ryanair wykorzystuje port lotniczy w największym zakresie, nie prowadzi do wniosku, że Ryanair zajmuje uprzywilejowane stanowisko. |
| --- | --- |

(175)

Następnie Niemcy odniosły się do udzielonych przez SGF odpowiedzi dotyczących inwestycji w infrastrukturę. Niemcy poinformowały, że decyzja o ustaleniu planu zabudowy jest jedynie narzędziem administracyjnym, któremu można nadać moc wsteczną, oraz że ani nie stanowi warunku zatwierdzenia finansowania, ani nie wpływa na konkurencję. Poza tym Niemcy sprzeciwiają się zaklasyfikowaniu przez SGF inwestycji jako środków konserwacyjnych zamiast środków służących ulepszeniu funkcji komunikacyjnej portu lotniczego. Zdaniem Niemiec przedmiotowe środki były konieczne, aby zapewnić zgodność z przepisami krajowymi i międzynarodowymi. Niemcy uważają, że fakt, iż Ryanair wykorzystuje port lotniczy w największym zakresie, nie prowadzi do wniosku, że Ryanair zajmuje uprzywilejowane stanowisko.

| (176) | W odniesieniu do obliczania przez SGF średnioterminowych perspektyw dla portu lotniczego w Lubece Niemcy twierdzą, że przedstawione odpowiedzi są błędne. Niemcy argumentują, że w momencie uruchomienia inwestycji istniały optymistyczne perspektywy średnioterminowe, które można było udowodnić, jak określiła Komisja w swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 r. |
| --- | --- |

(176)

W odniesieniu do obliczania przez SGF średnioterminowych perspektyw dla portu lotniczego w Lubece Niemcy twierdzą, że przedstawione odpowiedzi są błędne. Niemcy argumentują, że w momencie uruchomienia inwestycji istniały optymistyczne perspektywy średnioterminowe, które można było udowodnić, jak określiła Komisja w swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 r.

| (177) | Ponadto Niemcy odniosły się do opinii SGF, że przedsiębiorstwo FLG znajdowało się w trudnej sytuacji. Niemcy twierdzą, że każda argumentacja SGF na podstawie wytycznych dotyczących pomocy w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji jest nieistotna. Zdaniem Niemiec wytyczne te nie mają zastosowania, ponieważ przyznane świadczenia przede wszystkim nie stanowiły pomocy państwa. Świadczenia te nigdy nie zostały zaklasyfikowane jako pomoc w celu ratowania i restrukturyzacji albo musiały zostać tak zaklasyfikowane na podstawie innych wytycznych. |
| --- | --- |

(177)

Ponadto Niemcy odniosły się do opinii SGF, że przedsiębiorstwo FLG znajdowało się w trudnej sytuacji. Niemcy twierdzą, że każda argumentacja SGF na podstawie wytycznych dotyczących pomocy w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji jest nieistotna. Zdaniem Niemiec wytyczne te nie mają zastosowania, ponieważ przyznane świadczenia przede wszystkim nie stanowiły pomocy państwa. Świadczenia te nigdy nie zostały zaklasyfikowane jako pomoc w celu ratowania i restrukturyzacji albo musiały zostać tak zaklasyfikowane na podstawie innych wytycznych.

| (178) | Niemcy nie zgadzają się z twierdzeniem SGF, że hanzeatyckie miasto Lubeka poinformowało, że zamknięcie portu lotniczego jest niemożliwe i że nie rozważa takiej możliwości. Zdaniem Niemiec hanzeatyckie miasto Lubeka rozważało taką możliwość, ale ostatecznie nie podjęło takiej decyzji, ponieważ z obliczeń wynikało, że takie rozwiązanie byłoby najmniej uzasadnione pod względem gospodarczym. Ponadto Niemcy wyjaśniły, że zgodnie z art. 45 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego udzielania zezwoleń w ruchu („LuftVZO”) doraźne zamknięcie portu lotniczego jest niemożliwe. Porty lotnicze służą bowiem dobru ogólnemu i mają obowiązek zapewnienia ciągłości działalności. Aby zamknąć port lotniczy, należałoby cofnąć pozwolenie na działalność, co wymaga długotrwałego postępowania sądowego. Niemcy zauważają, że cofnięcie pozwolenia jest wykluczone w sytuacji, gdy właściwy organ uważa, że przeważa interes publiczny, aby kontynuować działalność portu lotniczego. Próba zamknięcia portu lotniczego nie byłaby niemożliwa, ale z pewnością byłaby trudna, żmudna i tym samym kosztowna. Tak było na przykład w przypadku zamknięcia portu lotniczego Berlin-Tempelhof. W związku z tym Niemcy uważają, że decyzja o niezamknięciu portu lotniczego oraz – zamiast tego – rozbudowie portu lotniczego i zainwestowaniu w infrastrukturę celem znalezienia prywatnego inwestora była najrozsądniejszym rozwiązaniem z perspektywy gospodarczej. Spoglądając wstecz, decyzja ta okazała się słuszna, ponieważ znaleziono prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(178)

Niemcy nie zgadzają się z twierdzeniem SGF, że hanzeatyckie miasto Lubeka poinformowało, że zamknięcie portu lotniczego jest niemożliwe i że nie rozważa takiej możliwości. Zdaniem Niemiec hanzeatyckie miasto Lubeka rozważało taką możliwość, ale ostatecznie nie podjęło takiej decyzji, ponieważ z obliczeń wynikało, że takie rozwiązanie byłoby najmniej uzasadnione pod względem gospodarczym. Ponadto Niemcy wyjaśniły, że zgodnie z art. 45 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego udzielania zezwoleń w ruchu („LuftVZO”) doraźne zamknięcie portu lotniczego jest niemożliwe. Porty lotnicze służą bowiem dobru ogólnemu i mają obowiązek zapewnienia ciągłości działalności. Aby zamknąć port lotniczy, należałoby cofnąć pozwolenie na działalność, co wymaga długotrwałego postępowania sądowego. Niemcy zauważają, że cofnięcie pozwolenia jest wykluczone w sytuacji, gdy właściwy organ uważa, że przeważa interes publiczny, aby kontynuować działalność portu lotniczego. Próba zamknięcia portu lotniczego nie byłaby niemożliwa, ale z pewnością byłaby trudna, żmudna i tym samym kosztowna. Tak było na przykład w przypadku zamknięcia portu lotniczego Berlin-Tempelhof. W związku z tym Niemcy uważają, że decyzja o niezamknięciu portu lotniczego oraz – zamiast tego – rozbudowie portu lotniczego i zainwestowaniu w infrastrukturę celem znalezienia prywatnego inwestora była najrozsądniejszym rozwiązaniem z perspektywy gospodarczej. Spoglądając wstecz, decyzja ta okazała się słuszna, ponieważ znaleziono prywatnego inwestora.

6.3.   UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ AIR BERLIN

UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ AIR BERLIN

| (179) | Zdaniem Niemiec Air Berlin uzyskałby takie same korzyści co Ryanair, gdyby spełnione zostały takie same kryteria dotyczące liczby pasażerów i częstotliwości przewozów. Zamiast tego Air Berlin odrzucał każdą propozycję negocjacji z FLG, ponieważ nigdy nie zamierzał zarządzać portem lotniczym w Lubece. Z drugiej strony Air Berlin nigdy nie wypowiedział się w sprawie warunków, na jakich Ryanair obsługuje port lotniczyw Hamburgu. Oprócz tego wiele przedsiębiorstw lotniczych skarżyło się (między innymi Komisji), że Air Berlin korzysta z dużej pomocy państwa udzielanej przez Zjednoczone Emiraty Arabskie. Air Berlin nie może zatem sugerować, że jest ofiarą swojego największego konkurenta, tj. Ryanaira. |
| --- | --- |

(179)

Zdaniem Niemiec Air Berlin uzyskałby takie same korzyści co Ryanair, gdyby spełnione zostały takie same kryteria dotyczące liczby pasażerów i częstotliwości przewozów. Zamiast tego Air Berlin odrzucał każdą propozycję negocjacji z FLG, ponieważ nigdy nie zamierzał zarządzać portem lotniczym w Lubece. Z drugiej strony Air Berlin nigdy nie wypowiedział się w sprawie warunków, na jakich Ryanair obsługuje port lotniczyw Hamburgu. Oprócz tego wiele przedsiębiorstw lotniczych skarżyło się (między innymi Komisji), że Air Berlin korzysta z dużej pomocy państwa udzielanej przez Zjednoczone Emiraty Arabskie. Air Berlin nie może zatem sugerować, że jest ofiarą swojego największego konkurenta, tj. Ryanaira.

| (180) | Ponadto Niemcy nie zgodziły się z opinią Air Berlin na temat konkurencji pomiędzy portem lotniczym w Lubece a portem lotniczym w Hamburgu. Niemcy zwracają uwagę w szczególności na fakt, że w 2000 r., czyli w momencie podpisania umowy z Ryanairem, port lotniczy w Hamburgu obsługiwał 70 razy więcej pasażerów niż port lotniczy w Lubece. Brak skarg ze strony innych portów lotniczych pokazuje, że te dwa porty lotnicze nie konkurowały ze sobą. Oprócz tego Niemcy zwracają uwagę na fakt, że w 2008 r. port lotniczy w Hamburgu i port lotniczy w Rostocku odnotowały wzrost, podczas gdy liczba pasażerów portu lotniczego w Lubece spadła o 10 %. |
| --- | --- |

(180)

Ponadto Niemcy nie zgodziły się z opinią Air Berlin na temat konkurencji pomiędzy portem lotniczym w Lubece a portem lotniczym w Hamburgu. Niemcy zwracają uwagę w szczególności na fakt, że w 2000 r., czyli w momencie podpisania umowy z Ryanairem, port lotniczy w Hamburgu obsługiwał 70 razy więcej pasażerów niż port lotniczy w Lubece. Brak skarg ze strony innych portów lotniczych pokazuje, że te dwa porty lotnicze nie konkurowały ze sobą. Oprócz tego Niemcy zwracają uwagę na fakt, że w 2008 r. port lotniczy w Hamburgu i port lotniczy w Rostocku odnotowały wzrost, podczas gdy liczba pasażerów portu lotniczego w Lubece spadła o 10 %.

| (181) | Ponadto Niemcy odrzucają argument Air Berlin, że Ryanair odniósł korzyść gospodarczą. Niemcy poinformowały, że Air Berlin korzystał z niedokładnych obliczeń oraz że jedyną właściwą metodą kontroli zgodności z rynkiem powinien być test prywatnego inwestora. Niemcy uważają, że umowy z Ryanairem były zgodne z wymogami rynkowymi, ponieważ w 2000 r. długoterminowe perspektywy portu lotniczego były pozytywne. |
| --- | --- |

(181)

Ponadto Niemcy odrzucają argument Air Berlin, że Ryanair odniósł korzyść gospodarczą. Niemcy poinformowały, że Air Berlin korzystał z niedokładnych obliczeń oraz że jedyną właściwą metodą kontroli zgodności z rynkiem powinien być test prywatnego inwestora. Niemcy uważają, że umowy z Ryanairem były zgodne z wymogami rynkowymi, ponieważ w 2000 r. długoterminowe perspektywy portu lotniczego były pozytywne.

6.4.   UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ BDF

UWAGI DOTYCZĄCE ODPOWIEDZI UDZIELONYCH PRZEZ BDF

| (182) | Niemcy zwróciły uwagę na fakt, że Air Berlin jest członkiem BDF, co wpływa na bliskie powiązania i zbliżone merytorycznie odpowiedzi. Niemcy nie podzielają zdania, że poprzez bardzo niskie ceny FLG sztucznie zwiększyła popyt i w sposób dyskryminujący nie zastosowała się do tabeli opłat, tym samym przynosząc korzyść jednym liniom lotniczym. Według Niemiec FLG nie miała żadnego powodu, aby dyskryminować poszczególne linie lotnicze celem zwiększenia popytu. Więcej linii lotniczych w porcie lotniczym w Lubece oznaczałoby raczej wzrost działalności biznesowej. W związku z tym Niemcy uważają, że każdy przewoźnik lotniczy mógł zawrzeć umowę z portem lotniczym w Lubece na podobnych warunkach, gdyby złożył ofertę porównywalną z ofertą Ryanaira. |
| --- | --- |

(182)

Niemcy zwróciły uwagę na fakt, że Air Berlin jest członkiem BDF, co wpływa na bliskie powiązania i zbliżone merytorycznie odpowiedzi. Niemcy nie podzielają zdania, że poprzez bardzo niskie ceny FLG sztucznie zwiększyła popyt i w sposób dyskryminujący nie zastosowała się do tabeli opłat, tym samym przynosząc korzyść jednym liniom lotniczym. Według Niemiec FLG nie miała żadnego powodu, aby dyskryminować poszczególne linie lotnicze celem zwiększenia popytu. Więcej linii lotniczych w porcie lotniczym w Lubece oznaczałoby raczej wzrost działalności biznesowej. W związku z tym Niemcy uważają, że każdy przewoźnik lotniczy mógł zawrzeć umowę z portem lotniczym w Lubece na podobnych warunkach, gdyby złożył ofertę porównywalną z ofertą Ryanaira.

7.   OCENA

OCENA

7.1.   WPROWADZENIE

WPROWADZENIE

| (183) | Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”. Wszystkie kryteria wymienione w art. 107 ust. 1 TFUE muszą być spełnione łącznie. Zatem środek stanowi pomoc państwa tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie następujące warunki:






  — | beneficjent jest przedsiębiorstwem, |
| --- | --- | --- |

(183)

Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”. Wszystkie kryteria wymienione w art. 107 ust. 1 TFUE muszą być spełnione łącznie. Zatem środek stanowi pomoc państwa tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie następujące warunki:

—

beneficjent jest przedsiębiorstwem,

| — | przedmiotowy środek przynosi mu korzyść, |
| --- | --- |

—

przedmiotowy środek przynosi mu korzyść,

| — | korzyść zostaje przyznana z zasobów państwowych, |
| --- | --- |

—

korzyść zostaje przyznana z zasobów państwowych,

| — | korzyść jest selektywna, |
| --- | --- |

—

korzyść jest selektywna,

| — | przedmiotowy środek zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem i może wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

—

przedmiotowy środek zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem i może wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

| (184) | Należy zatem zbadać, czy wspomniane warunki są spełnione w przypadku poszczególnych środków, o których mowa. Przedmiotowe środki obejmują:






  — | możliwą pomoc państwa na rzecz FLG, |
| --- | --- | --- |

(184)

Należy zatem zbadać, czy wspomniane warunki są spełnione w przypadku poszczególnych środków, o których mowa. Przedmiotowe środki obejmują:

—

możliwą pomoc państwa na rzecz FLG,

| — | możliwą pomoc państwa na rzecz Infratilu, |
| --- | --- |

—

możliwą pomoc państwa na rzecz Infratilu,

| — | możliwą pomoc państwa na rzecz Ryanaira oraz |
| --- | --- |

—

możliwą pomoc państwa na rzecz Ryanaira oraz

| — | opłaty za odladzanie samolotów w porcie lotniczym. |
| --- | --- |

—

opłaty za odladzanie samolotów w porcie lotniczym.

| (185) | W odniesieniu do możliwej pomocy państwa na rzecz FLG Komisja najpierw zbada, czy FLG jako beneficjent możliwej pomocy państwa w dalszym ciągu istnieje, a jeśli nie, to czy działalność gospodarcza FLG jest kontynuowana. Ponadto Komisja musi zbadać, czy ewentualna korzyść mająca związek z pomocą państwa na rzecz FLG mogła zostać przekazana następcy prawnemu, tzn. czy istniała ciągłość gospodarcza. |
| --- | --- |

(185)

W odniesieniu do możliwej pomocy państwa na rzecz FLG Komisja najpierw zbada, czy FLG jako beneficjent możliwej pomocy państwa w dalszym ciągu istnieje, a jeśli nie, to czy działalność gospodarcza FLG jest kontynuowana. Ponadto Komisja musi zbadać, czy ewentualna korzyść mająca związek z pomocą państwa na rzecz FLG mogła zostać przekazana następcy prawnemu, tzn. czy istniała ciągłość gospodarcza.

| (186) | Jeśli chodzi możliwą pomoc państwa na rzecz Ryanaira, Komisja zbada wyłącznie umowę z 2000 r. W chwili wydawania niniejszej decyzji Komisja nie dysponuje dostatecznymi informacjami, aby móc zbadać, czy później zawarte umowy, a w szczególności umowy z 2010 r., stanowią pomoc państwa na rzecz Ryanaira. W związku z tym Komisja zajmie się tymi umowami w oddzielnej decyzji. |
| --- | --- |

(186)

Jeśli chodzi możliwą pomoc państwa na rzecz Ryanaira, Komisja zbada wyłącznie umowę z 2000 r. W chwili wydawania niniejszej decyzji Komisja nie dysponuje dostatecznymi informacjami, aby móc zbadać, czy później zawarte umowy, a w szczególności umowy z 2010 r., stanowią pomoc państwa na rzecz Ryanaira. W związku z tym Komisja zajmie się tymi umowami w oddzielnej decyzji.

7.2.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ FLG

7.2.1.   
  Beneficjent możliwej pomocy państwa

Beneficjent możliwej pomocy państwa

| (187) | Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do możliwej pomocy państwa na rzecz FLG. W styczniu 2013 r. część aktywów FLG została jednak sprzedana spółce Yasmina. FLG została połączona z hanzeatyckim miastem Lubeka, w związku z czym przestała istnieć jako osoba prawna. W 2014 r. Yasmina ogłosiła upadłość; w kwietniu 2014 r. zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. W sierpniu 2014 r. aktywa spółki Yasmina przejął PuRen. |
| --- | --- |

(187)

Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do możliwej pomocy państwa na rzecz FLG. W styczniu 2013 r. część aktywów FLG została jednak sprzedana spółce Yasmina. FLG została połączona z hanzeatyckim miastem Lubeka, w związku z czym przestała istnieć jako osoba prawna. W 2014 r. Yasmina ogłosiła upadłość; w kwietniu 2014 r. zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. W sierpniu 2014 r. aktywa spółki Yasmina przejął PuRen.

| (188) | Jeśli Komisja wyda negatywną decyzję, zgodnie z którą – w związku z art. 107 i 108 TFUE – zarządzi zwrot pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym, która została udzielona przedsiębiorstwu, zobowiązaniem do zwrotu pomocy może zostać objęte inne przedsiębiorstwo, na które beneficjent danej pomocy przeniósł lub któremu sprzedał część lub całość swoich aktywów, o ile ze struktury przeniesienia lub sprzedaży wynika, że pomiędzy tymi dwoma przedsiębiorstwami występuje ciągłość gospodarcza. |
| --- | --- |

(188)

Jeśli Komisja wyda negatywną decyzję, zgodnie z którą – w związku z art. 107 i 108 TFUE – zarządzi zwrot pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym, która została udzielona przedsiębiorstwu, zobowiązaniem do zwrotu pomocy może zostać objęte inne przedsiębiorstwo, na które beneficjent danej pomocy przeniósł lub któremu sprzedał część lub całość swoich aktywów, o ile ze struktury przeniesienia lub sprzedaży wynika, że pomiędzy tymi dwoma przedsiębiorstwami występuje ciągłość gospodarcza.

| (189) | Gdyby Komisja doszła do wniosku, że FLG otrzymała pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym, która wymaga zwrotu, musiałaby zbadać, kto skorzystał z tej pomocy i od którego przedsiębiorstwa należy wymagać wypełnienia obowiązku zwrotu. Jeśli nie istnieje żadne inne przedsiębiorstwo, które można by było objąć obowiązkiem zwrotu, Komisja nie musi badać tego, czy istnieje pomoc na rzecz FLG. Dlatego Komisja uważa, że najpierw trzeba zbadać, czy pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Yasmina istniała ciągłość gospodarcza oraz czy Yasmina może zostać objęta obowiązkiem zwrotu (zob. sekcja 7.2.2), jak również, czy przedsiębiorstwo PuRen mogło skorzystać na tej pomocy jako nabywca aktywów Yasmina (zob. sekcja 7.2.3). Następnie Komisja zbada, czy nadal jest prowadzona działalność gospodarcza, która mogła być wspomagana pomocą (zob. sekcja 7.2.4). Kwestię tego, czy przedmiotowe środki obejmują pomoc państwa na rzecz FLG, a jeśli tak, to czy ta pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, należy zbadać tylko wtedy, gdy można określić beneficjenta pomocy, tzn. gdy pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Yasmina lub PuRen istniała ciągłość gospodarcza albo gdy pomoc sprzyjała samej działalności gospodarczej, czyli funkcjonowaniu portu lotniczego w Lubece. |
| --- | --- |

(189)

Gdyby Komisja doszła do wniosku, że FLG otrzymała pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym, która wymaga zwrotu, musiałaby zbadać, kto skorzystał z tej pomocy i od którego przedsiębiorstwa należy wymagać wypełnienia obowiązku zwrotu. Jeśli nie istnieje żadne inne przedsiębiorstwo, które można by było objąć obowiązkiem zwrotu, Komisja nie musi badać tego, czy istnieje pomoc na rzecz FLG. Dlatego Komisja uważa, że najpierw trzeba zbadać, czy pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Yasmina istniała ciągłość gospodarcza oraz czy Yasmina może zostać objęta obowiązkiem zwrotu (zob. sekcja 7.2.2), jak również, czy przedsiębiorstwo PuRen mogło skorzystać na tej pomocy jako nabywca aktywów Yasmina (zob. sekcja 7.2.3). Następnie Komisja zbada, czy nadal jest prowadzona działalność gospodarcza, która mogła być wspomagana pomocą (zob. sekcja 7.2.4). Kwestię tego, czy przedmiotowe środki obejmują pomoc państwa na rzecz FLG, a jeśli tak, to czy ta pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, należy zbadać tylko wtedy, gdy można określić beneficjenta pomocy, tzn. gdy pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Yasmina lub PuRen istniała ciągłość gospodarcza albo gdy pomoc sprzyjała samej działalności gospodarczej, czyli funkcjonowaniu portu lotniczego w Lubece.

7.2.2.   
  Ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina

Ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina

| (190) | W swojej decyzji dotyczącej sprzedaży aktywów linii lotniczych Alitalia (34) Komisja stwierdziła, że jeśli aktywa są nabywane po cenie rynkowej i pomiędzy pierwotnym a nowym przedsiębiorstwem nie istnieje ciągłość gospodarcza, nie można przyjąć, że nowe przedsiębiorstwo skorzystało na przewadze konkurencyjnej, którą uzyskało pierwotne przedsiębiorstwo w ramach pomocy państwa. |
| --- | --- |

(190)

W swojej decyzji dotyczącej sprzedaży aktywów linii lotniczych Alitalia (34) Komisja stwierdziła, że jeśli aktywa są nabywane po cenie rynkowej i pomiędzy pierwotnym a nowym przedsiębiorstwem nie istnieje ciągłość gospodarcza, nie można przyjąć, że nowe przedsiębiorstwo skorzystało na przewadze konkurencyjnej, którą uzyskało pierwotne przedsiębiorstwo w ramach pomocy państwa.

34

| (191) | Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (35) istnienie ciągłości gospodarczej pomiędzy pierwotnym a nowym przedsiębiorstwem bada się na podstawie szeregu czynników. Czynniki te potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Ryanair przeciwko Komisji (36). W tym przypadku nie chodzi o warunki, które muszą zostać spełnione łącznie (37). W celu zbadania istnienia ciągłości gospodarczej pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami można uwzględnić następujące czynniki:






  — | zakres sprzedanych aktywów (aktywa i pasywa, dalsze zatrudnienie pracowników, aktywa połączone), |
| --- | --- | --- |

(191)

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (35) istnienie ciągłości gospodarczej pomiędzy pierwotnym a nowym przedsiębiorstwem bada się na podstawie szeregu czynników. Czynniki te potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Ryanair przeciwko Komisji (36). W tym przypadku nie chodzi o warunki, które muszą zostać spełnione łącznie (37). W celu zbadania istnienia ciągłości gospodarczej pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami można uwzględnić następujące czynniki:

35

36

37

—

zakres sprzedanych aktywów (aktywa i pasywa, dalsze zatrudnienie pracowników, aktywa połączone),

| — | cena sprzedaży, |
| --- | --- |

—

cena sprzedaży,

| — | tożsamość nabywcy lub nabywców, |
| --- | --- |

—

tożsamość nabywcy lub nabywców,

| — | moment sprzedaży (po rozpoczęciu wstępnej oceny, po wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego lub po wydaniu decyzji końcowej) oraz |
| --- | --- |

—

moment sprzedaży (po rozpoczęciu wstępnej oceny, po wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego lub po wydaniu decyzji końcowej) oraz

| — | skutki ekonomiczne zdarzenia. |
| --- | --- |

—

skutki ekonomiczne zdarzenia.

7.2.2.1.   Zakres sprzedanych aktywów

Zakres sprzedanych aktywów

| (192) | Komisja zauważa na wstępie, że przejęcie wszystkich aktywów sprzedającego zasadniczo wskazuje na ciągłość gospodarczą pomiędzy sprzedającym a nabywcą. Taka ciągłość może jednak nie występować w przypadku, gdy z ogólnej oceny wynika, że o zakresie sprzedaży decydują mechanizmy rynkowe. Jeśli zakres sprzedaży zostaje określony na przykład w ramach otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej i bezwarunkowej procedury przetargowej, może to świadczyć o braku ciągłości gospodarczej. Dlatego oferenci powinni mieć możliwość swobodnego decydowania o tym, czy chcą złożyć ofertę na pojedyncze aktywa, na grupę aktywów czy na wszystkie aktywa, jak również nie powinni być zobowiązani do przejęcia umów zawartych przez sprzedającego oraz powinni móc swobodnie decydować o tym, czy przejąć wszystkich, niektórych czy też nie przejmować żadnych pracowników sprzedającego. |
| --- | --- |

(192)

Komisja zauważa na wstępie, że przejęcie wszystkich aktywów sprzedającego zasadniczo wskazuje na ciągłość gospodarczą pomiędzy sprzedającym a nabywcą. Taka ciągłość może jednak nie występować w przypadku, gdy z ogólnej oceny wynika, że o zakresie sprzedaży decydują mechanizmy rynkowe. Jeśli zakres sprzedaży zostaje określony na przykład w ramach otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej i bezwarunkowej procedury przetargowej, może to świadczyć o braku ciągłości gospodarczej. Dlatego oferenci powinni mieć możliwość swobodnego decydowania o tym, czy chcą złożyć ofertę na pojedyncze aktywa, na grupę aktywów czy na wszystkie aktywa, jak również nie powinni być zobowiązani do przejęcia umów zawartych przez sprzedającego oraz powinni móc swobodnie decydować o tym, czy przejąć wszystkich, niektórych czy też nie przejmować żadnych pracowników sprzedającego.

| (193) | Komisja stwierdza, że w opublikowanym ogłoszeniu o przetargu na sprzedaż aktywów FLG określono, że oferenci mogą albo kupić 90 % udziałów FLG, albo wybrać takie rozwiązanie gospodarcze, które zapewnia porównywalne warunki przejęcia działalności portu lotniczego. W związku z tym oferenci mogli złożyć ofertę na udziały FLG, aktywa lub grupy aktywów albo zaproponować inne rozwiązanie gospodarcze, na przykład dzierżawę aktywów. Zostało to potwierdzono w broszurze informacyjnej, którą dostarczono wszystkim zainteresowanym oferentom przed złożeniem przez nich deklaracji zainteresowania. Dlatego zainteresowani oferenci wiedzieli, że mogą złożyć ofertę na zakup udziałów, aktywów lub grup aktywów. Spośród pięciu oferentów, którzy złożyli oferty deklaracyjne, dwóch oferentów złożyło oferty na zakup aktywów, a pozostali złożyli oferty na zakup udziałów. Spośród trzech oferentów, którzy złożyli oferty wiążące, dwóch oferentów złożyło oferty na zakup aktywów, a jeden złożył ofertę na zakup udziałów. 3Y, spółka holdingowa przedsiębiorstwa Yasmina, zaoferowała najwyższą ceną za przejęcie grupy aktywów. Jak wynika z danych przedstawionych przez Niemcy, Yasmina przejęła około [...] % aktywów FLG na podstawie łącznej wartości księgowej wszystkich aktywów w porównaniu do wartości przejętych aktywów. Do aktywów, które nie zostały przejęte, zaliczają się, między innymi, [...]. |
| --- | --- |

(193)

Komisja stwierdza, że w opublikowanym ogłoszeniu o przetargu na sprzedaż aktywów FLG określono, że oferenci mogą albo kupić 90 % udziałów FLG, albo wybrać takie rozwiązanie gospodarcze, które zapewnia porównywalne warunki przejęcia działalności portu lotniczego. W związku z tym oferenci mogli złożyć ofertę na udziały FLG, aktywa lub grupy aktywów albo zaproponować inne rozwiązanie gospodarcze, na przykład dzierżawę aktywów. Zostało to potwierdzono w broszurze informacyjnej, którą dostarczono wszystkim zainteresowanym oferentom przed złożeniem przez nich deklaracji zainteresowania. Dlatego zainteresowani oferenci wiedzieli, że mogą złożyć ofertę na zakup udziałów, aktywów lub grup aktywów. Spośród pięciu oferentów, którzy złożyli oferty deklaracyjne, dwóch oferentów złożyło oferty na zakup aktywów, a pozostali złożyli oferty na zakup udziałów. Spośród trzech oferentów, którzy złożyli oferty wiążące, dwóch oferentów złożyło oferty na zakup aktywów, a jeden złożył ofertę na zakup udziałów. 3Y, spółka holdingowa przedsiębiorstwa Yasmina, zaoferowała najwyższą ceną za przejęcie grupy aktywów. Jak wynika z danych przedstawionych przez Niemcy, Yasmina przejęła około [...] % aktywów FLG na podstawie łącznej wartości księgowej wszystkich aktywów w porównaniu do wartości przejętych aktywów. Do aktywów, które nie zostały przejęte, zaliczają się, między innymi, [...].

| (194) | Komisja stwierdza, że w odniesieniu do nieprzejętych aktywów zawarte zostały dwie umowy dzierżawy pomiędzy spółką Yasmina a hanzeatyckim miastem Lubeka. Jedna umowa dzierżawy obejmowała infrastrukturę portu lotniczego oraz grunty, które przed sprzedażą były przedmiotem umowy dzierżawy zawartej pomiędzy FLG a hanzeatyckim miastem Lubeka. Tę umowę przejęła Yasmina. Natomiast druga umowa dzierżawy dotyczyła pozostałych aktywów portu lotniczego, które w ramach przejęcia FLG przejęło hanzeatyckie miasto Lubeka. |
| --- | --- |

(194)

Komisja stwierdza, że w odniesieniu do nieprzejętych aktywów zawarte zostały dwie umowy dzierżawy pomiędzy spółką Yasmina a hanzeatyckim miastem Lubeka. Jedna umowa dzierżawy obejmowała infrastrukturę portu lotniczego oraz grunty, które przed sprzedażą były przedmiotem umowy dzierżawy zawartej pomiędzy FLG a hanzeatyckim miastem Lubeka. Tę umowę przejęła Yasmina. Natomiast druga umowa dzierżawy dotyczyła pozostałych aktywów portu lotniczego, które w ramach przejęcia FLG przejęło hanzeatyckie miasto Lubeka.

| (195) | Z jednej strony fakt, że FLG zbyto w drodze sprzedaży aktywów i że nabywca nie kupił większości aktywów, przemawia przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej. Jednak z drugiej strony przez to, że spółka Yasmina dzierżawiła aktywa, których przedsiębiorstwo nie kupiło od hanzeatyckiego miasta Lubeka, mogło ono w wyniku postępowania przetargowego korzystać ze wszystkich aktywów. Ten fakt przemawia za istnieniem ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(195)

Z jednej strony fakt, że FLG zbyto w drodze sprzedaży aktywów i że nabywca nie kupił większości aktywów, przemawia przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej. Jednak z drugiej strony przez to, że spółka Yasmina dzierżawiła aktywa, których przedsiębiorstwo nie kupiło od hanzeatyckiego miasta Lubeka, mogło ono w wyniku postępowania przetargowego korzystać ze wszystkich aktywów. Ten fakt przemawia za istnieniem ciągłości gospodarczej.

| (196) | Jeśli chodzi o pracowników, umowa kupna-sprzedaży przewidywała, że spółka Yasmina przejmie ich zgodnie z art. 613a niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB). Artykuł 613a BGB opiera się na dyrektywie 2001/23/WE Rady (38) oraz traktuje o prawach i obowiązkach w przypadku przejęcia zakładu. Art. 613a BGB stanowi, co następuje: „Jeżeli zakład lub część zakładu przechodzi w drodze transakcji na innego właściciela, wówczas ten przejmuje prawa i obowiązki wynikające ze stosunków pracy istniejących w momencie przejęcia. Jeżeli te prawa i obowiązki są uregulowane w normach prawnych układu zbiorowego pracy lub porozumieniu zakładowe, wówczas stają się one częścią stosunku pracy pomiędzy nowym właścicielem a pracownikiem i nie wolno ich zmienić na niekorzyść pracownika przed upływem roku od momentu przejęcia.” (39) Ponadto dotychczasowy pracodawca lub nowy właściciel musi przed przejęciem poinformować o tym w formie pisemnej pracowników, których dotyczy przejęcie, i każdy pracownik może sprzeciwić się na piśmie przejściu stosunku pracy. |
| --- | --- |

(196)

Jeśli chodzi o pracowników, umowa kupna-sprzedaży przewidywała, że spółka Yasmina przejmie ich zgodnie z art. 613a niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB). Artykuł 613a BGB opiera się na dyrektywie 2001/23/WE Rady (38) oraz traktuje o prawach i obowiązkach w przypadku przejęcia zakładu. Art. 613a BGB stanowi, co następuje: „Jeżeli zakład lub część zakładu przechodzi w drodze transakcji na innego właściciela, wówczas ten przejmuje prawa i obowiązki wynikające ze stosunków pracy istniejących w momencie przejęcia. Jeżeli te prawa i obowiązki są uregulowane w normach prawnych układu zbiorowego pracy lub porozumieniu zakładowe, wówczas stają się one częścią stosunku pracy pomiędzy nowym właścicielem a pracownikiem i nie wolno ich zmienić na niekorzyść pracownika przed upływem roku od momentu przejęcia.” (39) Ponadto dotychczasowy pracodawca lub nowy właściciel musi przed przejęciem poinformować o tym w formie pisemnej pracowników, których dotyczy przejęcie, i każdy pracownik może sprzeciwić się na piśmie przejściu stosunku pracy.

38

39

| (197) | Na podstawie tego przepisu prawnego pracownicy zostali poinformowani o przejęciu oraz przejęci, o ile nie wyrazili sprzeciwu. Przedsiębiorstwo FLG miało [...] pracowników, z czego [...] sprzeciwiło się przejściu swojego stosunku pracy. Tych [...] pracowników w struktury stosunku pracy przejęło hanzeatyckie miasto Lubeka. |
| --- | --- |

(197)

Na podstawie tego przepisu prawnego pracownicy zostali poinformowani o przejęciu oraz przejęci, o ile nie wyrazili sprzeciwu. Przedsiębiorstwo FLG miało [...] pracowników, z czego [...] sprzeciwiło się przejściu swojego stosunku pracy. Tych [...] pracowników w struktury stosunku pracy przejęło hanzeatyckie miasto Lubeka.

| (198) | Przy przenoszeniu aktywów nie przewidziano żadnych wymogów, które wykraczałyby poza zobowiązania prawne, na przykład w odniesieniu do liczby pracowników, którzy muszą zostać przejęci, albo w formie zobowiązania do zatrudnienia pracowników poza zakresem zwykłych zobowiązań umownych zapisanych w prawie pracy. |
| --- | --- |

(198)

Przy przenoszeniu aktywów nie przewidziano żadnych wymogów, które wykraczałyby poza zobowiązania prawne, na przykład w odniesieniu do liczby pracowników, którzy muszą zostać przejęci, albo w formie zobowiązania do zatrudnienia pracowników poza zakresem zwykłych zobowiązań umownych zapisanych w prawie pracy.

| (199) | Jedynym postanowieniem umownym, które dotyczy pracowników, jest odniesienie do obowiązującego prawa pracy; sam fakt przejęcia większości pracowników nie musi potwierdzać istnienia ciągłości gospodarczej (40). |
| --- | --- |

(199)

Jedynym postanowieniem umownym, które dotyczy pracowników, jest odniesienie do obowiązującego prawa pracy; sam fakt przejęcia większości pracowników nie musi potwierdzać istnienia ciągłości gospodarczej (40).

40

| (200) | Ponieważ – biorąc pod uwagę zarówno nabycie części aktywów oraz dwie umowy dzierżawy obejmujące pozostałe aktywa – spółka Yasmina mogła ostatecznie korzystać ze wszystkich aktywów, które wcześniej znajdowały się w posiadaniu FLG i z których wcześniej korzystało przedsiębiorstwo FLG, ogólnie rzecz biorąc, zakres sprzedanych aktywów wskazuje raczej na istnienie ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(200)

Ponieważ – biorąc pod uwagę zarówno nabycie części aktywów oraz dwie umowy dzierżawy obejmujące pozostałe aktywa – spółka Yasmina mogła ostatecznie korzystać ze wszystkich aktywów, które wcześniej znajdowały się w posiadaniu FLG i z których wcześniej korzystało przedsiębiorstwo FLG, ogólnie rzecz biorąc, zakres sprzedanych aktywów wskazuje raczej na istnienie ciągłości gospodarczej.

7.2.2.2.   Cena sprzedaży

Cena sprzedaży

| (201) | Aby uniknąć ciągłości gospodarczej, aktywa muszą zostać sprzedane po cenie rynkowej, na przykład w drodze otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej i bezwarunkowej procedury przetargowej. |
| --- | --- |

(201)

Aby uniknąć ciągłości gospodarczej, aktywa muszą zostać sprzedane po cenie rynkowej, na przykład w drodze otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej i bezwarunkowej procedury przetargowej.

| (202) | W związku z tym Komisja musi zbadać, czy aktywa FLG zostały sprzedane oferentowi, który złożył najwyższą ofertę z uwzględnieniem bezpieczeństwa transakcji, w ramach otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej i bezwarunkowej procedury przetargowej. |
| --- | --- |

(202)

W związku z tym Komisja musi zbadać, czy aktywa FLG zostały sprzedane oferentowi, który złożył najwyższą ofertę z uwzględnieniem bezpieczeństwa transakcji, w ramach otwartej, przejrzystej, niedyskryminującej i bezwarunkowej procedury przetargowej.

| (203) | Po pierwsze Komisja stwierdza, że zaproszenie do wyrażenia zainteresowania aktywami FLG nie zawierało żadnych ograniczeń w odniesieniu do oferentów uprawnionych do udziału w procedurze oraz że na potencjalnych oferentów nie nałożono żadnych wymogów. Każda zainteresowana strona mogła złożyć ofertę w ramach procedury przetargowej. Oprócz tego zaproszenie zostało opublikowane w elektronicznym suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

(203)

Po pierwsze Komisja stwierdza, że zaproszenie do wyrażenia zainteresowania aktywami FLG nie zawierało żadnych ograniczeń w odniesieniu do oferentów uprawnionych do udziału w procedurze oraz że na potencjalnych oferentów nie nałożono żadnych wymogów. Każda zainteresowana strona mogła złożyć ofertę w ramach procedury przetargowej. Oprócz tego zaproszenie zostało opublikowane w elektronicznym suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej.

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

| (204) | Po drugie w odniesieniu do zasady przejrzystości Komisja stwierdza, że oferenci mieli ponad miesiąc na decyzję o złożeniu oferty na podstawie broszury informacyjnej, o którą można były poprosić sprzedającego. Ostatecznie oferenci, którzy wyrazili zainteresowanie, mieli około trzech tygodni na ocenę przekazanych informacji w ramach badania due diligence (41) i następnie na decyzję o ewentualnym złożeniu oferty deklaracyjnej do dnia 15 października 2012 r. Wszyscy oferenci, którzy złożyli ofertę deklaracyjną, mogli wziąć udział w spotkaniu informacyjnym ze sprzedającym. Termin składania ofert wiążących był ustalony na dzień 20 listopada 2012 r. |
| --- | --- |

(204)

Po drugie w odniesieniu do zasady przejrzystości Komisja stwierdza, że oferenci mieli ponad miesiąc na decyzję o złożeniu oferty na podstawie broszury informacyjnej, o którą można były poprosić sprzedającego. Ostatecznie oferenci, którzy wyrazili zainteresowanie, mieli około trzech tygodni na ocenę przekazanych informacji w ramach badania due diligence (41) i następnie na decyzję o ewentualnym złożeniu oferty deklaracyjnej do dnia 15 października 2012 r. Wszyscy oferenci, którzy złożyli ofertę deklaracyjną, mogli wziąć udział w spotkaniu informacyjnym ze sprzedającym. Termin składania ofert wiążących był ustalony na dzień 20 listopada 2012 r.

41

| (205) | Ponadto Komisja stwierdza, że nabywca określił kryteria wyboru oferty najkorzystniejszej pod względem gospodarczym jeszcze przed publikacją ogłoszenia o przetargu i że oferenci znali te kryteria już na początku procedury przetargowej. |
| --- | --- |

(205)

Ponadto Komisja stwierdza, że nabywca określił kryteria wyboru oferty najkorzystniejszej pod względem gospodarczym jeszcze przed publikacją ogłoszenia o przetargu i że oferenci znali te kryteria już na początku procedury przetargowej.

| (206) | Po trzecie na żadnym etapie procedury przetargowej nie doszło do dyskryminacji między oferentami. Wszyscy oferenci otrzymali takie same informacje i wyjaśnienia na temat przepisów i procedur przetargowych, terminów składania ofert oraz FLG. Żadnemu oferentowi nie zaoferowano podczas negocjacji wyłączności. Na ostatnim etapie trzech oferentów złożyło oferty wiążące. |
| --- | --- |

(206)

Po trzecie na żadnym etapie procedury przetargowej nie doszło do dyskryminacji między oferentami. Wszyscy oferenci otrzymali takie same informacje i wyjaśnienia na temat przepisów i procedur przetargowych, terminów składania ofert oraz FLG. Żadnemu oferentowi nie zaoferowano podczas negocjacji wyłączności. Na ostatnim etapie trzech oferentów złożyło oferty wiążące.

| (207) | Po ocenie ofert wiążących na podstawie kryteriów określonych na początku procedury hanzeatyckie miasto Lubeka doszło do wniosku, że spółka 3Y złożyła najlepszą ofertę pod względem gospodarczym. W związku z tym hanzeatyckie miasto Lubeka zaproponowało radzie miejskiej zawarcie umowy kupna-sprzedaży. W dniu 29 listopada 2012 r. rada miejska przyjęła ofertę spółki Yasmina. Następnie aktywa FLG zostały sprzedane spółce 3Y ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2013 r.; Yasmina założyła 3Y specjalnie w tym celu. |
| --- | --- |

(207)

Po ocenie ofert wiążących na podstawie kryteriów określonych na początku procedury hanzeatyckie miasto Lubeka doszło do wniosku, że spółka 3Y złożyła najlepszą ofertę pod względem gospodarczym. W związku z tym hanzeatyckie miasto Lubeka zaproponowało radzie miejskiej zawarcie umowy kupna-sprzedaży. W dniu 29 listopada 2012 r. rada miejska przyjęła ofertę spółki Yasmina. Następnie aktywa FLG zostały sprzedane spółce 3Y ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2013 r.; Yasmina założyła 3Y specjalnie w tym celu.

| (208) | Po czwarte przetarg na sprzedaż aktywów należy uważać za bezwarunkowy w przypadku, gdy potencjalni nabywcy – niezależnie od tego, czy prowadzą określone przedsiębiorstwa – zasadniczo mogą sami decydować o nabyciu aktywów oraz o ich wykorzystaniu do własnych celów (42). W związku z tym Komisja stwierdza, że opublikowane ogłoszenie o przetargu na sprzedaż aktywów FLG stanowi, że nabywca powinien kontynuować działalność portu lotniczego. Następnie zwycięzca przetargu, tj. spółka Yasmina, ostatecznie nabył aktywa FLG w cenie [...] EUR. Oprócz tego spółka Yasmina zawarła dwie umowy dzierżawy obejmujące infrastrukturę portu lotniczego, grunty i inne aktywa, które znajdowały się w posiadaniu hanzeatyckiego miasta Lubeka. Czynsz dzierżawny wynosił [...] EUR rocznie w ramach jednej umowy dzierżawy oraz [...] EUR rocznie w ramach drugiej umowy dzierżawy. Jednocześnie hanzeatyckie miasto Lubeka zobowiązało się do udzielenia spółce Yasmina dotacji inwestycyjnej, o ile zostaną spełnione określone warunki. Zakup aktywów FLG miał bezpośredni związek z przyszłą dotacją inwestycyjną dla spółki Yasmina. Ponieważ udzielona później dotacja była większa od ceny kupna, cena kupna była ujemna. |
| --- | --- |

(208)

Po czwarte przetarg na sprzedaż aktywów należy uważać za bezwarunkowy w przypadku, gdy potencjalni nabywcy – niezależnie od tego, czy prowadzą określone przedsiębiorstwa – zasadniczo mogą sami decydować o nabyciu aktywów oraz o ich wykorzystaniu do własnych celów (42). W związku z tym Komisja stwierdza, że opublikowane ogłoszenie o przetargu na sprzedaż aktywów FLG stanowi, że nabywca powinien kontynuować działalność portu lotniczego. Następnie zwycięzca przetargu, tj. spółka Yasmina, ostatecznie nabył aktywa FLG w cenie [...] EUR. Oprócz tego spółka Yasmina zawarła dwie umowy dzierżawy obejmujące infrastrukturę portu lotniczego, grunty i inne aktywa, które znajdowały się w posiadaniu hanzeatyckiego miasta Lubeka. Czynsz dzierżawny wynosił [...] EUR rocznie w ramach jednej umowy dzierżawy oraz [...] EUR rocznie w ramach drugiej umowy dzierżawy. Jednocześnie hanzeatyckie miasto Lubeka zobowiązało się do udzielenia spółce Yasmina dotacji inwestycyjnej, o ile zostaną spełnione określone warunki. Zakup aktywów FLG miał bezpośredni związek z przyszłą dotacją inwestycyjną dla spółki Yasmina. Ponieważ udzielona później dotacja była większa od ceny kupna, cena kupna była ujemna.

42

| (209) | Biorąc pod uwagę opisane okoliczności, Komisja ma wątpliwości co do bezwarunkowego charakteru procedury przetargowej. W przypadku gdy sprzedaż aktywów następuje w drodze procedury opatrzonej warunkami, nie można przyjąć, że transakcja zawarta na podstawie takiej procedury przetargowej jest zgodna z zasadami rynkowymi. W związku z tym Komisja nie może ostatecznie stwierdzić, czy spółka Yasmina zapłaciła za aktywa FLG cenę rynkową. Gdyby Yasmina faktycznie zapłaciła cenę niższą od ceny rynkowej, przemawiałoby to za istnieniem ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(209)

Biorąc pod uwagę opisane okoliczności, Komisja ma wątpliwości co do bezwarunkowego charakteru procedury przetargowej. W przypadku gdy sprzedaż aktywów następuje w drodze procedury opatrzonej warunkami, nie można przyjąć, że transakcja zawarta na podstawie takiej procedury przetargowej jest zgodna z zasadami rynkowymi. W związku z tym Komisja nie może ostatecznie stwierdzić, czy spółka Yasmina zapłaciła za aktywa FLG cenę rynkową. Gdyby Yasmina faktycznie zapłaciła cenę niższą od ceny rynkowej, przemawiałoby to za istnieniem ciągłości gospodarczej.

7.2.2.3.   Tożsamość nabywcy

Tożsamość nabywcy

| (210) | Nabywcą była Yasmina, spółka zależna należąca do 3Y. Jedynym udziałowcem 3Y był obywatel Arabii Saudyjskiej Adel Mohammed Saleh M. Alghanmi. Yasmina była przedsiębiorstwem prywatnym, które wcześniej nie było powiązane ani z hanzeatyckim miastem Lubeka, ani z FLG. Fakt, że Yasmina była niezależna zarówno od FLG, jak i od władz, świadczy o braku ciągłości gospodarczej. Komisja stwierdza zatem, że tożsamość nabywcy przemawia przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(210)

Nabywcą była Yasmina, spółka zależna należąca do 3Y. Jedynym udziałowcem 3Y był obywatel Arabii Saudyjskiej Adel Mohammed Saleh M. Alghanmi. Yasmina była przedsiębiorstwem prywatnym, które wcześniej nie było powiązane ani z hanzeatyckim miastem Lubeka, ani z FLG. Fakt, że Yasmina była niezależna zarówno od FLG, jak i od władz, świadczy o braku ciągłości gospodarczej. Komisja stwierdza zatem, że tożsamość nabywcy przemawia przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej.

7.2.2.4.   Moment sprzedaży

Moment sprzedaży

| (211) | Hanzeatyckie miasto Lubeka zamierzało sprywatyzować port lotniczy, zanim Komisja rozpocznie swoje postępowania. Po nieudanej pierwszej próbie prywatyzacji portu lotniczego i jego sprzedaży spółce Infratil w 2009 r. hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło w 2012 r. drugą próbę i sprzedało port lotniczy spółce Yasmina. Sprzedaż portu lotniczego spółce Yasmina nastąpiła po wydaniu decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 i 2012 r., lecz przed wydaniem ostatecznej decyzji Komisji. Fakt, że sprzedaż portu lotniczego była częścią ciągłych starań podejmowanych przez hanzeatyckie miasto Lubeka w celu prywatyzacji portu lotniczego, dowodzi, że nie stanowiła próby uniknięcia zwrotu pomocy. Zatem moment sprzedaży przemawia przeciwko ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(211)

Hanzeatyckie miasto Lubeka zamierzało sprywatyzować port lotniczy, zanim Komisja rozpocznie swoje postępowania. Po nieudanej pierwszej próbie prywatyzacji portu lotniczego i jego sprzedaży spółce Infratil w 2009 r. hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło w 2012 r. drugą próbę i sprzedało port lotniczy spółce Yasmina. Sprzedaż portu lotniczego spółce Yasmina nastąpiła po wydaniu decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 i 2012 r., lecz przed wydaniem ostatecznej decyzji Komisji. Fakt, że sprzedaż portu lotniczego była częścią ciągłych starań podejmowanych przez hanzeatyckie miasto Lubeka w celu prywatyzacji portu lotniczego, dowodzi, że nie stanowiła próby uniknięcia zwrotu pomocy. Zatem moment sprzedaży przemawia przeciwko ciągłości gospodarczej.

| (212) | W opinii Trybunału Sprawiedliwości ciągłość gospodarcza istnieje wtedy, gdy występuje obiektywna przesłanka, „że przejęcie skutkuje uniknięciem obowiązku zwrotu spornej pomocy” (43). Jednak ponieważ od 2007 r., czyli kiedy wszczęto postępowanie, Komisja nie wydała w tej sprawie żadnej decyzji dotyczącej istnienia pomocy państwa na rzecz portu lotniczego w Lubece, nie można przyjąć, że taki był cel prywatyzacji. Hanzeatyckie miasto Lubeka postępowało w tej sprawie w sposób spójny pod względem gospodarczym, ponieważ prywatyzację portu lotniczego rozważano, jeszcze zanim Komisja zaczęła badać to, czy port lotniczy w Lubece mógł otrzymać pomoc państwa (44). |
| --- | --- |

(212)

W opinii Trybunału Sprawiedliwości ciągłość gospodarcza istnieje wtedy, gdy występuje obiektywna przesłanka, „że przejęcie skutkuje uniknięciem obowiązku zwrotu spornej pomocy” (43). Jednak ponieważ od 2007 r., czyli kiedy wszczęto postępowanie, Komisja nie wydała w tej sprawie żadnej decyzji dotyczącej istnienia pomocy państwa na rzecz portu lotniczego w Lubece, nie można przyjąć, że taki był cel prywatyzacji. Hanzeatyckie miasto Lubeka postępowało w tej sprawie w sposób spójny pod względem gospodarczym, ponieważ prywatyzację portu lotniczego rozważano, jeszcze zanim Komisja zaczęła badać to, czy port lotniczy w Lubece mógł otrzymać pomoc państwa (44).

43

44

| (213) | Ponadto Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że ciągłość gospodarcza może występować wtedy, gdy spółka została założona po to, aby kontynuować część działalności upadającego przedsiębiorstwa (45). Nie dotyczy to jednak omawianej sprawy, ponieważ hanzeatyckie miasto Lubeka rozpoczęło i sfinalizowało sprzedaż FLG spółce Yasmina, przy czym FLG nie znajdowała się w stanie upadłości. Komisja stwierdza zatem, że moment sprzedaży przemawia przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(213)

Ponadto Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że ciągłość gospodarcza może występować wtedy, gdy spółka została założona po to, aby kontynuować część działalności upadającego przedsiębiorstwa (45). Nie dotyczy to jednak omawianej sprawy, ponieważ hanzeatyckie miasto Lubeka rozpoczęło i sfinalizowało sprzedaż FLG spółce Yasmina, przy czym FLG nie znajdowała się w stanie upadłości. Komisja stwierdza zatem, że moment sprzedaży przemawia przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej.

45

7.2.2.5.   Skutki ekonomiczne transakcji

Skutki ekonomiczne transakcji

| (214) | W ramach wyrażania zainteresowania spółka Yasmina przedstawiła ambitny plan biznesowy, który przewidywał przekształcenie portu lotniczego w Lubece w nowoczesny port lotniczy, atrakcyjny dla wielu przedsiębiorstw. Plan ten zakładał zachęcanie przedsiębiorstw nowoczesnym, zaawansowanym technologicznie parkiem biznesowym, w którego skład wchodziłyby kina, banki, kawiarnie, restauracje i parkingi ze specjalnymi odcinkami testowymi, tor kartingowy, lodowisko, butiki odzieżowe, hotel butikowy, centrum kongresowe orazsklep typu outlet. Oprócz tego plan ten przewidywał stworzenie centrum dystrybucji, aby zintegrować i tym samym polepszyć transport lądowy, wodny i powietrzny. W związku z tym zakładano również stworzenie możliwości magazynowania, rozbudowę pasów startowych oraz zapewnienie infrastruktury serwisowej. Ponadto rozważano określone zmiany istniejącego planu biznesowego, np. tańsze paliwo dla małych samolotów, usługa „samoodprawy”, usługa FBO dla pasażerów VIP oraz reklamowanie portu lotniczego jako miejsca, gdzie można organizować pokazy i wystawy lotnicze. Udostępnienie lotów czarterowych i rejsowych miało jednocześnie zapewnić kontynuację normalnej działalności lotniczej w porcie lotniczym w Lubece. Patrząc z perspektywy ex ante, port lotniczy w Lubece miał pozostać portem lotniczym, lecz z nowym planem biznesowym. |
| --- | --- |

(214)

W ramach wyrażania zainteresowania spółka Yasmina przedstawiła ambitny plan biznesowy, który przewidywał przekształcenie portu lotniczego w Lubece w nowoczesny port lotniczy, atrakcyjny dla wielu przedsiębiorstw. Plan ten zakładał zachęcanie przedsiębiorstw nowoczesnym, zaawansowanym technologicznie parkiem biznesowym, w którego skład wchodziłyby kina, banki, kawiarnie, restauracje i parkingi ze specjalnymi odcinkami testowymi, tor kartingowy, lodowisko, butiki odzieżowe, hotel butikowy, centrum kongresowe orazsklep typu outlet. Oprócz tego plan ten przewidywał stworzenie centrum dystrybucji, aby zintegrować i tym samym polepszyć transport lądowy, wodny i powietrzny. W związku z tym zakładano również stworzenie możliwości magazynowania, rozbudowę pasów startowych oraz zapewnienie infrastruktury serwisowej. Ponadto rozważano określone zmiany istniejącego planu biznesowego, np. tańsze paliwo dla małych samolotów, usługa „samoodprawy”, usługa FBO dla pasażerów VIP oraz reklamowanie portu lotniczego jako miejsca, gdzie można organizować pokazy i wystawy lotnicze. Udostępnienie lotów czarterowych i rejsowych miało jednocześnie zapewnić kontynuację normalnej działalności lotniczej w porcie lotniczym w Lubece. Patrząc z perspektywy ex ante, port lotniczy w Lubece miał pozostać portem lotniczym, lecz z nowym planem biznesowym.

ex ante

| (215) | Komisja stwierdza, że co prawda plan biznesowy spółki Yasmina różni się od działalności FLG, lecz spółka Yasmina chciała jednak zaoferować podobne usługi transportu lotniczego co FLG. Ten fakt przemawia za istnieniem ciągłości gospodarczej. Fakt, że ostatecznie spółka Yasmina mogła zaoferować mniej usług transportu lotniczego, ponieważ Ryanair odwrócił się plecami od portu lotniczego w Lubece i zdecydował się na latanie z niedaleko położonego lotniska w Hamburgu, w żaden sposób nie zmienia przedmiotowego wniosku. |
| --- | --- |

(215)

Komisja stwierdza, że co prawda plan biznesowy spółki Yasmina różni się od działalności FLG, lecz spółka Yasmina chciała jednak zaoferować podobne usługi transportu lotniczego co FLG. Ten fakt przemawia za istnieniem ciągłości gospodarczej. Fakt, że ostatecznie spółka Yasmina mogła zaoferować mniej usług transportu lotniczego, ponieważ Ryanair odwrócił się plecami od portu lotniczego w Lubece i zdecydował się na latanie z niedaleko położonego lotniska w Hamburgu, w żaden sposób nie zmienia przedmiotowego wniosku.

7.2.2.6.   Wniosek dotyczący ciągłości gospodarczej pomiędzy FLG i Yasmina

Wniosek dotyczący ciągłości gospodarczej pomiędzy FLG i Yasmina

| (216) | Komisja stwierdza, że jedne przesłanki przemawiają przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej pomiędzy FLG i Yasmina, a inne za. Komisja nie może przede wszystkim wykluczyć tego, że Yasmina zapłaciła za aktywa FLG cenę niższą od ceny rynkowej. Dlatego mimo tego, że niektóre przesłanki przemawiają przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej, Komisja nie może wykluczyć, że jednak istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina. W tym kontekście należy jednak odnotować, że spółki 3Y i Yasmina w międzyczasie zostały rozwiązane. Dlatego nawet gdyby pomiędzy FLG i Yasmina istniała ciągłość gospodarcza, i tak nie można by było przenieść obowiązku spłaty na spółkę Yasmina. |
| --- | --- |

(216)

Komisja stwierdza, że jedne przesłanki przemawiają przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej pomiędzy FLG i Yasmina, a inne za. Komisja nie może przede wszystkim wykluczyć tego, że Yasmina zapłaciła za aktywa FLG cenę niższą od ceny rynkowej. Dlatego mimo tego, że niektóre przesłanki przemawiają przeciwko istnieniu ciągłości gospodarczej, Komisja nie może wykluczyć, że jednak istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina. W tym kontekście należy jednak odnotować, że spółki 3Y i Yasmina w międzyczasie zostały rozwiązane. Dlatego nawet gdyby pomiędzy FLG i Yasmina istniała ciągłość gospodarcza, i tak nie można by było przenieść obowiązku spłaty na spółkę Yasmina.

7.2.3.   
  Ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i PuRen

Ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i PuRen

| (217) | Gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, wówczas Komisja musiałaby zbadać (ponieważ w międzyczasie spółka Yasmina została rozwiązana), czy nabywca aktywów Yasmina skorzystał na ewentualnej pomocy państwa na rzecz FLG oraz czy obowiązek zwrotu powinien zostać przeniesiony na tego nabywcę. |
| --- | --- |

(217)

Gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, wówczas Komisja musiałaby zbadać (ponieważ w międzyczasie spółka Yasmina została rozwiązana), czy nabywca aktywów Yasmina skorzystał na ewentualnej pomocy państwa na rzecz FLG oraz czy obowiązek zwrotu powinien zostać przeniesiony na tego nabywcę.

| (218) | Przed rozwiązaniem spółki Yasmina aktywa przedsiębiorstwa zostały sprzedane innemu inwestorowi prywatnemu, tj. PuRen. Komisja stwierdza, że aktywa Yasmina zostały sprzedane w ramach nadzorowanego sądowo postępowania upadłościowego zgodnie z niemieckim prawem upadłościowym (46). Sugeruje to, że w gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, wówczas łańcuch ciągłości gospodarczej zostałby w tym momencie przerwany. Z tego wynika, że przedsiębiorstwo PuRen nie skorzystało na ewentualnej pomocy państwa na rzecz FLG. |
| --- | --- |

(218)

Przed rozwiązaniem spółki Yasmina aktywa przedsiębiorstwa zostały sprzedane innemu inwestorowi prywatnemu, tj. PuRen. Komisja stwierdza, że aktywa Yasmina zostały sprzedane w ramach nadzorowanego sądowo postępowania upadłościowego zgodnie z niemieckim prawem upadłościowym (46). Sugeruje to, że w gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, wówczas łańcuch ciągłości gospodarczej zostałby w tym momencie przerwany. Z tego wynika, że przedsiębiorstwo PuRen nie skorzystało na ewentualnej pomocy państwa na rzecz FLG.

46

7.2.4.   
  Korzyść na rzecz sprzedanej działalności gospodarczej

Korzyść na rzecz sprzedanej działalności gospodarczej

| (219) | Najważniejsza działalność gospodarcza FLG, czyli zarządzanie portem lotniczym w Lubece, nie jest już wykonywana, ponieważ port lotniczy w Lubece nie oferuje już ani lotów rozkładowych ani czarterowych. W momencie wydania niniejszej decyzji żadne linie lotnicze nie latają z portu lotniczego w Lubece. Dlatego sprzedana działalność gospodarcza nie mogła korzystać z ewentualnej pomocy państwa na rzecz FLG. |
| --- | --- |

(219)

Najważniejsza działalność gospodarcza FLG, czyli zarządzanie portem lotniczym w Lubece, nie jest już wykonywana, ponieważ port lotniczy w Lubece nie oferuje już ani lotów rozkładowych ani czarterowych. W momencie wydania niniejszej decyzji żadne linie lotnicze nie latają z portu lotniczego w Lubece. Dlatego sprzedana działalność gospodarcza nie mogła korzystać z ewentualnej pomocy państwa na rzecz FLG.

| (220) | Ponadto Komisja musi sprawdzić, czy sprzedana działalność gospodarcza – w tym przypadku port lotniczy – mogła odnieść korzyść z ujemnej ceny kupna, którą zapłaciła spółka Yasmina za aktywa FLH (47). W tym celu Komisja musi zbadać, czy hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się jak prywatny inwestor. W tym celu należy porównać koszty sprzedaży portu lotniczego z kosztami, które powstałyby w alternatywnym scenariuszu, czyli w tym przypadku na przykład w razie zamknięcia portu lotniczego albo kontynuacji działalności portu lotniczego przez FLG. |
| --- | --- |

(220)

Ponadto Komisja musi sprawdzić, czy sprzedana działalność gospodarcza – w tym przypadku port lotniczy – mogła odnieść korzyść z ujemnej ceny kupna, którą zapłaciła spółka Yasmina za aktywa FLH (47). W tym celu Komisja musi zbadać, czy hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się jak prywatny inwestor. W tym celu należy porównać koszty sprzedaży portu lotniczego z kosztami, które powstałyby w alternatywnym scenariuszu, czyli w tym przypadku na przykład w razie zamknięcia portu lotniczego albo kontynuacji działalności portu lotniczego przez FLG.

47

| (221) | Ponieważ w chwili wydawania niniejszej decyzji żadne przedsiębiorstwo lotnicze nie zarządza portem lotniczym i tym samym port lotniczy w Lubece nie oferuje żadnych lotów rozkładowych lub czarterowych, zdaniem Komisji nie trzeba badać, czy ujemna cena kupna przyniosła korzyść sprzedanej działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza, o której mowa, zniknęła z rynku. |
| --- | --- |

(221)

Ponieważ w chwili wydawania niniejszej decyzji żadne przedsiębiorstwo lotnicze nie zarządza portem lotniczym i tym samym port lotniczy w Lubece nie oferuje żadnych lotów rozkładowych lub czarterowych, zdaniem Komisji nie trzeba badać, czy ujemna cena kupna przyniosła korzyść sprzedanej działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza, o której mowa, zniknęła z rynku.

| (222) | Takie stwierdzenie nie wpływa na zbadanie tego, czy ostatnia sprzedaż portu lotniczego w Lubece firmie Stöcker zawierała pomoc państwa na rzecz nabywcy. Oprócz tego Komisja zwraca uwagę na fakt, że wszelkie środki służące przygotowaniu wznowienia lotów rozkładowych lub czarterowych w porcie lotniczym w Lubece podlegają kontroli pomocy państwa i muszą zostać zgłoszone Komisji. |
| --- | --- |

(222)

Takie stwierdzenie nie wpływa na zbadanie tego, czy ostatnia sprzedaż portu lotniczego w Lubece firmie Stöcker zawierała pomoc państwa na rzecz nabywcy. Oprócz tego Komisja zwraca uwagę na fakt, że wszelkie środki służące przygotowaniu wznowienia lotów rozkładowych lub czarterowych w porcie lotniczym w Lubece podlegają kontroli pomocy państwa i muszą zostać zgłoszone Komisji.

7.2.5.   
  Wniosek

Wniosek

| (223) | Nie ma potrzeby wydawania decyzji stwierdzającej, czy ewentualna pomoc państwa na rzecz FLG stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i czy w takim przypadku można ją uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Zarówno osoba prawna FLG, jak i jej działalność gospodarcza już nie istnieją. Nawet gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, nie można by było żądać od spółki Yasmina zwrotu pomocy, ponieważ Yasmina została rozwiązana i jej aktywa zostały zbyte pod nadzorem sądowym w ramach postępowania upadłościowego prowadzonego zgodnie z prawem niemieckim. |
| --- | --- |

(223)

Nie ma potrzeby wydawania decyzji stwierdzającej, czy ewentualna pomoc państwa na rzecz FLG stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i czy w takim przypadku można ją uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Zarówno osoba prawna FLG, jak i jej działalność gospodarcza już nie istnieją. Nawet gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, nie można by było żądać od spółki Yasmina zwrotu pomocy, ponieważ Yasmina została rozwiązana i jej aktywa zostały zbyte pod nadzorem sądowym w ramach postępowania upadłościowego prowadzonego zgodnie z prawem niemieckim.

7.3.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ INFRATILU

7.3.1.   
  Sprzedaż udziałów w FLG

Sprzedaż udziałów w FLG

7.3.1.1.   Korzyść

Korzyść

| (224) | Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE korzyść oznacza wszelką korzyść gospodarczą, jakiej przedsiębiorstwo nie uzyskałoby w normalnych warunkach, tj. bez interwencji państwa (48). |
| --- | --- |

(224)

Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE korzyść oznacza wszelką korzyść gospodarczą, jakiej przedsiębiorstwo nie uzyskałoby w normalnych warunkach, tj. bez interwencji państwa (48).

48

| (225) | Art. 345 TFUE stanowi, co następuje: „Traktaty nie przesądzają w niczym zasad prawa własności w państwach członkowskich.” Prywatyzacja przedsiębiorstwa – przejście z sektora publicznego do sektora prywatnego – jest decyzją gospodarczą, która podlega kompetencjom wyłącznie państw członkowskich. |
| --- | --- |

(225)

Art. 345 TFUE stanowi, co następuje: „Traktaty nie przesądzają w niczym zasad prawa własności w państwach członkowskich.” Prywatyzacja przedsiębiorstwa – przejście z sektora publicznego do sektora prywatnego – jest decyzją gospodarczą, która podlega kompetencjom wyłącznie państw członkowskich.

| (226) | Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (49) oraz z praktyką decyzyjną Komisji (50) nabywca w przypadku sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwie nie otrzymuje od państwa żadnej korzyści, jeżeli postępowanie państwa jest zgodne z zachowaniem prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej. Tak by było w sytuacji, gdyby hipotetyczny udziałowiec prywatny zawarł odnośną transakcję ze względu na perspektywy zysku. Rozważania niemające charakteru gospodarczego, na przykład względy związane z polityką przemysłową lub polityką zatrudnienia albo cele w zakresie rozwoju regionalnego, nie odgrywają zatem w ramach tej oceny żadnej roli. Komisja i Sąd wielokrotnie potwierdzali tę zasadę (51). |
| --- | --- |

(226)

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (49) oraz z praktyką decyzyjną Komisji (50) nabywca w przypadku sprzedaży udziałów w przedsiębiorstwie nie otrzymuje od państwa żadnej korzyści, jeżeli postępowanie państwa jest zgodne z zachowaniem prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej. Tak by było w sytuacji, gdyby hipotetyczny udziałowiec prywatny zawarł odnośną transakcję ze względu na perspektywy zysku. Rozważania niemające charakteru gospodarczego, na przykład względy związane z polityką przemysłową lub polityką zatrudnienia albo cele w zakresie rozwoju regionalnego, nie odgrywają zatem w ramach tej oceny żadnej roli. Komisja i Sąd wielokrotnie potwierdzali tę zasadę (51).

49

50

51

| (227) | Wyrokiem w sprawie Stardust Marine Trybunał stwierdził, że „aby zbadać, czy państwo zachowało się jak domniemany inwestor prywatny, należy jego działania osadzić w kontekście czasowym, w którym stosowano środki wsparcia finansowego, tak aby móc ocenić, czy decyzje państwa były uzasadnione pod względem gospodarczym.” (52). |
| --- | --- |

(227)

Wyrokiem w sprawie Stardust Marine Trybunał stwierdził, że „aby zbadać, czy państwo zachowało się jak domniemany inwestor prywatny, należy jego działania osadzić w kontekście czasowym, w którym stosowano środki wsparcia finansowego, tak aby móc ocenić, czy decyzje państwa były uzasadnione pod względem gospodarczym.” (52).

Stardust Marine

52

| (228) | Aby zbadać, czy podczas prywatyzacji portu lotniczego w Lubece hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się jak prywatny inwestor, należy ocenić różne warianty działania, które wówczas były do dyspozycji hanzeatyckiego miasta Lubeka; pozwoli to ustalić, czy hanzeatyckie miasto Lubeka wybrało wariant najkorzystniejszy pod względem finansowym. Zasadniczo jako dowód wartości rynkowej danej transakcji można przedstawić ocenę dokonaną przez niezależną firmę doradczą. |
| --- | --- |

(228)

Aby zbadać, czy podczas prywatyzacji portu lotniczego w Lubece hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się jak prywatny inwestor, należy ocenić różne warianty działania, które wówczas były do dyspozycji hanzeatyckiego miasta Lubeka; pozwoli to ustalić, czy hanzeatyckie miasto Lubeka wybrało wariant najkorzystniejszy pod względem finansowym. Zasadniczo jako dowód wartości rynkowej danej transakcji można przedstawić ocenę dokonaną przez niezależną firmę doradczą.

| (229) | W 2004 r. hanzeatyckie miasto Lubeka zleciło niezależnemu bankowi prywatnemu przygotowanie oceny zakończenia oraz kontynuacji działalności portu lotniczego („badanie Berenberg”) (53). W ramach tego badania oceniono najbardziej oraz najmniej korzystny wynik następujących wariantów działania:

  Tabela 9


  Warianty działania HL i ich ocena przez Berenberg Consult









  Warianty działania | Najgorszy scenariusz (w EUR) | Najlepszy scenariusz (w EUR) | Średnia wartość (w EUR) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Prywatyzacja (najlepszy scenariusz włącznie z subwencjami, sprzedaż terenu portu lotniczego w 2009 r., skrypt dłużny) | [...] | [...] | [...] |
| Zwykłe zamknięcie (najlepszy scenariusz bez odpowiedzialności przebijającej) | [...] | [...] | [...] |
| Upadłość (najlepszy scenariusz bez odpowiedzialności przebijającej) | [...] | [...] | [...] |
| Niezmieniona kontynuacja działalności (brak różnicy pomiędzy najlepszym a najgorszym scenariuszem) | [...] | [...] | [...] |

(229)

W 2004 r. hanzeatyckie miasto Lubeka zleciło niezależnemu bankowi prywatnemu przygotowanie oceny zakończenia oraz kontynuacji działalności portu lotniczego („badanie Berenberg”) (53). W ramach tego badania oceniono najbardziej oraz najmniej korzystny wynik następujących wariantów działania:

53

Tabela 9

Tabela 9

Warianty działania HL i ich ocena przez Berenberg Consult

Warianty działania HL i ich ocena przez Berenberg Consult

Warianty działania

Najgorszy scenariusz (w EUR)

Najlepszy scenariusz (w EUR)

Średnia wartość (w EUR)

Prywatyzacja (najlepszy scenariusz włącznie z subwencjami, sprzedaż terenu portu lotniczego w 2009 r., skrypt dłużny)

[...]

[...]

[...]

Zwykłe zamknięcie (najlepszy scenariusz bez odpowiedzialności przebijającej)

[...]

[...]

[...]

Upadłość (najlepszy scenariusz bez odpowiedzialności przebijającej)

[...]

[...]

[...]

Niezmieniona kontynuacja działalności (brak różnicy pomiędzy najlepszym a najgorszym scenariuszem)

[...]

[...]

[...]

| (230) | Datą odniesienia był dzień 31 grudnia 2003 r. Zgodnie z badaniem Berenberg kontynuacja działalności portu lotniczego spowodowałaby koszty w wysokości [...] EUR. Założono przy tym, że w kolejnych latach port lotniczy będzie ponosił dalsze straty. Koszty prywatyzacji oszacowano na [...] EUR do [...] EUR. Ocena ta opierała się na założeniu dodatniej ceny sprzedaży w wysokości [...] EUR. Ponieważ potencjalny nabywca uwzględniłby w swojej ofercie ceny nabycia wszelkie oczekiwane straty portu lotniczego, wspomniany szacunek ceny sprzedaży wskazuje, że podczas oceny założono, że działalność portu lotniczego po prywatyzacji będzie rentowna. Założenie to opiera się na oczekiwaniu, że po prywatyzacji przepustowość i liczba pasażerów wzrosną. W związku z tym założenie to jest uzasadnione. W szczególności Ryanair zapowiedział, że w przypadku rozbudowy pasów startowych zostanie utworzona filia przedsiębiorstwa w porcie lotniczym w Lubece. |
| --- | --- |

(230)

Datą odniesienia był dzień 31 grudnia 2003 r. Zgodnie z badaniem Berenberg kontynuacja działalności portu lotniczego spowodowałaby koszty w wysokości [...] EUR. Założono przy tym, że w kolejnych latach port lotniczy będzie ponosił dalsze straty. Koszty prywatyzacji oszacowano na [...] EUR do [...] EUR. Ocena ta opierała się na założeniu dodatniej ceny sprzedaży w wysokości [...] EUR. Ponieważ potencjalny nabywca uwzględniłby w swojej ofercie ceny nabycia wszelkie oczekiwane straty portu lotniczego, wspomniany szacunek ceny sprzedaży wskazuje, że podczas oceny założono, że działalność portu lotniczego po prywatyzacji będzie rentowna. Założenie to opiera się na oczekiwaniu, że po prywatyzacji przepustowość i liczba pasażerów wzrosną. W związku z tym założenie to jest uzasadnione. W szczególności Ryanair zapowiedział, że w przypadku rozbudowy pasów startowych zostanie utworzona filia przedsiębiorstwa w porcie lotniczym w Lubece.

| (231) | Na tej podstawie hanzeatyckie miasto Lubeka postanowiło wszcząć postępowanie mające na celu prywatyzację portu lotniczego, ponieważ ten wariant działania był najkorzystniejszy finansowo spośród dostępnych możliwości. Komisja stwierdza, że w badaniu Berenberg przyjęto, że działalność portu lotniczego mogła zostać sprzedana po cenie dodatniej, podczas gdy w razie pozostania portu lotniczego w rękach publicznych należałoby się liczyć z dalszymi stratami. |
| --- | --- |

(231)

Na tej podstawie hanzeatyckie miasto Lubeka postanowiło wszcząć postępowanie mające na celu prywatyzację portu lotniczego, ponieważ ten wariant działania był najkorzystniejszy finansowo spośród dostępnych możliwości. Komisja stwierdza, że w badaniu Berenberg przyjęto, że działalność portu lotniczego mogła zostać sprzedana po cenie dodatniej, podczas gdy w razie pozostania portu lotniczego w rękach publicznych należałoby się liczyć z dalszymi stratami.

| (232) | Umowa zawarta pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Infratilem składa się z wielu elementów i przewiduje różne scenariusze, które uwzględniają sytuację z października 2005 r. |
| --- | --- |

(232)

Umowa zawarta pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Infratilem składa się z wielu elementów i przewiduje różne scenariusze, które uwzględniają sytuację z października 2005 r.

| (233) | Wyrok OVG Schleswig z lipca 2005 r. (zob. motyw 78), na którego podstawie nie wydano decyzji o ustaleniu planu zabudowy, uniemożliwił Infratilowi rozbudowę portu lotniczego. To z kolei obniżyło wartość FLG. Oprócz tego planowana rozbudowa portu lotniczego przez Ryanaira, która miała zwiększyć rentowność portu lotniczego, zależała przede wszystkim od wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy. |
| --- | --- |

(233)

Wyrok OVG Schleswig z lipca 2005 r. (zob. motyw 78), na którego podstawie nie wydano decyzji o ustaleniu planu zabudowy, uniemożliwił Infratilowi rozbudowę portu lotniczego. To z kolei obniżyło wartość FLG. Oprócz tego planowana rozbudowa portu lotniczego przez Ryanaira, która miała zwiększyć rentowność portu lotniczego, zależała przede wszystkim od wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy.

OVG Schleswig

| (234) | Nowozelandzki inwestor Infratil był jednym z pierwszych inwestorów prywatnych, który zainwestował w Europie kontynentalnej w regionalny port lotniczy, i dlatego dysponował tylko ograniczoną bazą informacji służących ocenie ryzyka. Na podstawie wcześniejszych doświadczeń i wiedzy na temat niemieckich procedur administracyjnych hanzeatyckie miasto Lubeka mogło rozsądnie przyjąć, że decyzja o ustaleniu planu zabudowy zostanie wydana. Jednocześnie hanzeatyckie miasto Lubeka musiało jednak zaakceptować fakt, że Infratil przypisze postępowaniu w celu ustalenia planu zabudowy większe ryzyko i tym samym nie będzie gotowy, aby od razu zapłacić pełną cenę kupna. Dlatego wynegocjowano opcję sprzedaży oraz podział ceny kupna na natychmiast należną cenę kupna I i cenę kupna II, która miałaby być należna tylko w przypadku wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy oraz w momencie wydania tej decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Komisja stwierdza, że prywatny udziałowiec wynegocjowałby porównywalne warunki. |
| --- | --- |

(234)

Nowozelandzki inwestor Infratil był jednym z pierwszych inwestorów prywatnych, który zainwestował w Europie kontynentalnej w regionalny port lotniczy, i dlatego dysponował tylko ograniczoną bazą informacji służących ocenie ryzyka. Na podstawie wcześniejszych doświadczeń i wiedzy na temat niemieckich procedur administracyjnych hanzeatyckie miasto Lubeka mogło rozsądnie przyjąć, że decyzja o ustaleniu planu zabudowy zostanie wydana. Jednocześnie hanzeatyckie miasto Lubeka musiało jednak zaakceptować fakt, że Infratil przypisze postępowaniu w celu ustalenia planu zabudowy większe ryzyko i tym samym nie będzie gotowy, aby od razu zapłacić pełną cenę kupna. Dlatego wynegocjowano opcję sprzedaży oraz podział ceny kupna na natychmiast należną cenę kupna I i cenę kupna II, która miałaby być należna tylko w przypadku wydania decyzji o ustaleniu planu zabudowy oraz w momencie wydania tej decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Komisja stwierdza, że prywatny udziałowiec wynegocjowałby porównywalne warunki.

| (235) | Ponadto Komisja musi zbadać, czy poszczególne ceny przewidziane w umowie dla określonych scenariuszów spełniają wymagania gospodarki rynkowej. |
| --- | --- |

(235)

Ponadto Komisja musi zbadać, czy poszczególne ceny przewidziane w umowie dla określonych scenariuszów spełniają wymagania gospodarki rynkowej.

Cena kupna I ([...]) i opcja sprzedaży

Cena kupna I ([...]) i opcja sprzedaży

| (236) | Ten scenariusz zakłada, że warunki określone w decyzji dotyczącej udziałów z 2005 r. nie zostały spełnione oraz że decyzja o ustaleniu planu zabudowy nie została wydana. Dlatego Infratil nie musi płacić ceny kupna II. Z analizy, którą Komisja zleciła niezależnej firmie doradczej Ecorys, wynika, że przyjęto założenie, że w przypadku niepodjęcia prac budowlanych port lotniczy w Lubece ponosiłby straty.

  Rysunek 2


  Najgorszy scenariusz – wartość bieżąca netto (90 % wartości kapitału własnego) i cena kupna

  [...] |
| --- | --- |

(236)

Ten scenariusz zakłada, że warunki określone w decyzji dotyczącej udziałów z 2005 r. nie zostały spełnione oraz że decyzja o ustaleniu planu zabudowy nie została wydana. Dlatego Infratil nie musi płacić ceny kupna II. Z analizy, którą Komisja zleciła niezależnej firmie doradczej Ecorys, wynika, że przyjęto założenie, że w przypadku niepodjęcia prac budowlanych port lotniczy w Lubece ponosiłby straty.

Rysunek 2

Rysunek 2

Najgorszy scenariusz – wartość bieżąca netto (90 % wartości kapitału własnego) i cena kupna

Najgorszy scenariusz – wartość bieżąca netto (90 % wartości kapitału własnego) i cena kupna

[...]

| (237) | W takich okolicznościach należało się spodziewać, że Infratil wykorzysta opcję sprzedaży. Cena kupna I jest czysto symboliczną ceną, która jest powiązana z zabezpieczeniem w formie strategii wyjścia, umożliwiającej Infratilowi odwołanie transakcji, Ponieważ w tym scenariuszu działalność portu lotniczego jest nierentowna, Komisja stwierdza, że cena w wysokości [...]EUR jest zgodna z warunkami rynkowymi oraz że Infratil nie odniósł żadnej korzyści gospodarczej. |
| --- | --- |

(237)

W takich okolicznościach należało się spodziewać, że Infratil wykorzysta opcję sprzedaży. Cena kupna I jest czysto symboliczną ceną, która jest powiązana z zabezpieczeniem w formie strategii wyjścia, umożliwiającej Infratilowi odwołanie transakcji, Ponieważ w tym scenariuszu działalność portu lotniczego jest nierentowna, Komisja stwierdza, że cena w wysokości [...]EUR jest zgodna z warunkami rynkowymi oraz że Infratil nie odniósł żadnej korzyści gospodarczej.

| (238) | Cena opcji sprzedaży w wysokości [...] EUR (należna ze strony hanzeatyckiego miasta Lubeka) przede wszystkim składa się z płatności z tytułu udzielonych pożyczek, inwestycji, strat operacyjnych oraz kosztów decyzji o ustaleniu planu zabudowy – czyli kosztów, które hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby ponieść, gdyby port lotniczy nie został sprywatyzowany. Biorąc pod uwagę różne elementy ceny, wykorzystanie opcji sprzedaży byłoby równoznaczne z rozwiązaniem umowy oraz tym samym z odwołaniem pierwotnej transakcji. |
| --- | --- |

(238)

Cena opcji sprzedaży w wysokości [...] EUR (należna ze strony hanzeatyckiego miasta Lubeka) przede wszystkim składa się z płatności z tytułu udzielonych pożyczek, inwestycji, strat operacyjnych oraz kosztów decyzji o ustaleniu planu zabudowy – czyli kosztów, które hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby ponieść, gdyby port lotniczy nie został sprywatyzowany. Biorąc pod uwagę różne elementy ceny, wykorzystanie opcji sprzedaży byłoby równoznaczne z rozwiązaniem umowy oraz tym samym z odwołaniem pierwotnej transakcji.

| (239) | Ponadto Komisja zwraca uwagę, że przejęcie strat operacyjnych jest ograniczone do [...] EUR. Straty, jakie port lotniczy poniósł w latach poprzedzających prywatyzację, sugerują jednak, że Infratil musiał wiedzieć, że faktyczne straty będą znacznie wyższe od górnej granicy, jeśli port lotniczy w Lubece nie będzie rozwijał się zgodnie z oczekiwaniami.

  Tabela 10


  Straty poniesione przez FLG w latach 1995–2010







  Rok | Straty FLG (w tysiącach euro) |
| --- | --- | --- |
| 1995 | [...] |
| 1996 | [...] |
| 1997 | [...] |
| 1998 | [...] |
| 1999 | [...] |
| 2000 | [...] |
| 2001 | [...] |
| 2002 | [...] |
| 2003 | [...] |
| 2004 | [...] |
| 2005 | [...] |
| 2006 (1 stycznia – 31 marca) | [...] |
| 2007 | [...] |
| 2008 | [...] |
| 2009 | [...] |
| 2010 | [...] |

(239)

Ponadto Komisja zwraca uwagę, że przejęcie strat operacyjnych jest ograniczone do [...] EUR. Straty, jakie port lotniczy poniósł w latach poprzedzających prywatyzację, sugerują jednak, że Infratil musiał wiedzieć, że faktyczne straty będą znacznie wyższe od górnej granicy, jeśli port lotniczy w Lubece nie będzie rozwijał się zgodnie z oczekiwaniami.

Tabela 10

Tabela 10

Straty poniesione przez FLG w latach 1995–2010

Straty poniesione przez FLG w latach 1995–2010

Rok

Straty FLG (w tysiącach euro)

1995

[...]

1996

[...]

1997

[...]

1998

[...]

1999

[...]

2000

[...]

2001

[...]

2002

[...]

2003

[...]

2004

[...]

2005

[...]

2006 (1 stycznia – 31 marca)

[...]

2007

[...]

2008

[...]

2009

[...]

2010

[...]

| (240) | Na podstawie ekstrapolacji strat poniesionych w ciągu trzech lat poprzedzających prywatyzację (2002–2004) można było wywnioskować, że straty za okres od dnia 1 października 2005 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. wyniosą ponad [...] EUR. Nawet przy założeniu, że straty poniesione w roku poprzedzającym prywatyzacjęutrzymają się na stałym poziomie, należałoby spodziewać się strat w wysokości [...] EUR. Zatem przy rozsądnej ocenie Infratil powinien był wiedzieć, że w przypadku odsprzedaży udziałów oraz z uwzględnieniem przejęcia strat w wysokości [...] EUR przez hanzeatyckie miasto Lubeka musiałby pokryć dodatkowe straty w wysokości od [...] do [...] EUR. Ten wstępny szacunek potwierdzają dane ex post, zgodnie z którymi port lotniczy poniósł w danym okresie straty w wysokości [...] EUR. |
| --- | --- |

(240)

Na podstawie ekstrapolacji strat poniesionych w ciągu trzech lat poprzedzających prywatyzację (2002–2004) można było wywnioskować, że straty za okres od dnia 1 października 2005 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. wyniosą ponad [...] EUR. Nawet przy założeniu, że straty poniesione w roku poprzedzającym prywatyzacjęutrzymają się na stałym poziomie, należałoby spodziewać się strat w wysokości [...] EUR. Zatem przy rozsądnej ocenie Infratil powinien był wiedzieć, że w przypadku odsprzedaży udziałów oraz z uwzględnieniem przejęcia strat w wysokości [...] EUR przez hanzeatyckie miasto Lubeka musiałby pokryć dodatkowe straty w wysokości od [...] do [...] EUR. Ten wstępny szacunek potwierdzają dane ex post, zgodnie z którymi port lotniczy poniósł w danym okresie straty w wysokości [...] EUR.

ex post

| (241) | Dlatego oczywiste jest, że prywatny sprzedający nie byłby w stanie wynegocjować korzystniejszej ceny za opcję sprzedaży. Komisja stwierdza zatem, że hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się podczas negocjacji opcji sprzedaży jak prywatny inwestor oraz że Infratil nie uzyskał żadnej korzyści gospodarczej. |
| --- | --- |

(241)

Dlatego oczywiste jest, że prywatny sprzedający nie byłby w stanie wynegocjować korzystniejszej ceny za opcję sprzedaży. Komisja stwierdza zatem, że hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się podczas negocjacji opcji sprzedaży jak prywatny inwestor oraz że Infratil nie uzyskał żadnej korzyści gospodarczej.

Cena kupna II ([...] EUR)

Cena kupna II ([...] EUR)

| (242) | Infratil miał zapłacić cenę kupna II w wysokości [...] EUR, o ile zostaną spełnione określone wymagania gwarantujące rentowność portu lotniczego. |
| --- | --- |

(242)

Infratil miał zapłacić cenę kupna II w wysokości [...] EUR, o ile zostaną spełnione określone wymagania gwarantujące rentowność portu lotniczego.

| (243) | Cena ta odpowiada cenie sprzedaży wynegocjowanej przez strony w ramach procedury przetargowej w marcu 2005 r. |
| --- | --- |

(243)

Cena ta odpowiada cenie sprzedaży wynegocjowanej przez strony w ramach procedury przetargowej w marcu 2005 r.

| (244) | Istnienie korzyści gospodarczej można wykluczyć w przypadku, gdy sprzedaż odbywa się na warunkach rynkowych. Można założyć, że sprzedaż odbyła się na warunkach rynkowych, jeśli została przeprowadzona w drodze procedury przetargowej i jeśli zostały spełnione wszystkie następujące wymagania (54):






  — | udziały są sprzedawane w ramach przetargu, otwartego dla wszystkich chętnych, przejrzystego i niedyskryminacyjnego, |
| --- | --- | --- |

(244)

Istnienie korzyści gospodarczej można wykluczyć w przypadku, gdy sprzedaż odbywa się na warunkach rynkowych. Można założyć, że sprzedaż odbyła się na warunkach rynkowych, jeśli została przeprowadzona w drodze procedury przetargowej i jeśli zostały spełnione wszystkie następujące wymagania (54):

54

—

udziały są sprzedawane w ramach przetargu, otwartego dla wszystkich chętnych, przejrzystego i niedyskryminacyjnego,

| — | nie załącza się żadnych warunków, które nie są zwyczajowymi wymogami stosowanymi w przypadku porównywalnych umów zawieranych między podmiotami prywatnymi i które potencjalnie mogą obniżać cenę sprzedaży, |
| --- | --- |

—

nie załącza się żadnych warunków, które nie są zwyczajowymi wymogami stosowanymi w przypadku porównywalnych umów zawieranych między podmiotami prywatnymi i które potencjalnie mogą obniżać cenę sprzedaży,

| — | udziały są sprzedawane oferentowi oferującemu najwyższą cenę, |
| --- | --- |

—

udziały są sprzedawane oferentowi oferującemu najwyższą cenę,

| — | oferenci muszą posiadać wystarczająco dużo czasu i informacji, aby dokonać właściwej wyceny aktywów będącej podstawą dla ich oferty. |
| --- | --- |

—

oferenci muszą posiadać wystarczająco dużo czasu i informacji, aby dokonać właściwej wyceny aktywów będącej podstawą dla ich oferty.

| (245) | Procedura przetargowa, która została przeprowadzona w marcu 2005 r., spełniała te wymagania. Ponieważ pięć różnych przedsiębiorstw wyraziło zainteresowanie nabyciem portu lotniczego, nie można założyć, że tylko Infratil był w stanie złożyć prawdziwą ofertę. Oprócz tego procedura przetargowa została zorganizowana zgodnie z prawem niemieckim w taki sposób, który zapewniał skuteczną i niedyskryminującą konkurencję. |
| --- | --- |

(245)

Procedura przetargowa, która została przeprowadzona w marcu 2005 r., spełniała te wymagania. Ponieważ pięć różnych przedsiębiorstw wyraziło zainteresowanie nabyciem portu lotniczego, nie można założyć, że tylko Infratil był w stanie złożyć prawdziwą ofertę. Oprócz tego procedura przetargowa została zorganizowana zgodnie z prawem niemieckim w taki sposób, który zapewniał skuteczną i niedyskryminującą konkurencję.

| (246) | Komisja stwierdza, że cena sprzedaży określona w pierwszej umowie kupna-sprzedaży z marca 2005 r. wynosiła [...] EUR. Jednak warunki umowne były ponownie negocjowane w październiku 2005 r. Wynikające z tego warunki dotyczące ceny kupna II oraz uzgodnionych odliczeń (zob. motyw 83) nie wynikały z pierwotnej procedury przetargowej. Aby móc ocenić, czy ustalona cena jest zgodna z rynkiem, należy zastosować test prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(246)

Komisja stwierdza, że cena sprzedaży określona w pierwszej umowie kupna-sprzedaży z marca 2005 r. wynosiła [...] EUR. Jednak warunki umowne były ponownie negocjowane w październiku 2005 r. Wynikające z tego warunki dotyczące ceny kupna II oraz uzgodnionych odliczeń (zob. motyw 83) nie wynikały z pierwotnej procedury przetargowej. Aby móc ocenić, czy ustalona cena jest zgodna z rynkiem, należy zastosować test prywatnego inwestora.

| (247) | Aby ustalić, czy hanzeatyckie miasto Lubeka mogło wynegocjować wyższą cenę kupna, należy uwzględnić panujące okoliczności, a w szczególności wielkość ryzyka związanego z wykorzystaniem opcji sprzedaży przez Infratil oraz wynikające z tego ewentualne straty. |
| --- | --- |

(247)

Aby ustalić, czy hanzeatyckie miasto Lubeka mogło wynegocjować wyższą cenę kupna, należy uwzględnić panujące okoliczności, a w szczególności wielkość ryzyka związanego z wykorzystaniem opcji sprzedaży przez Infratil oraz wynikające z tego ewentualne straty.

| (248) | Jak określono w motywie 240, nawet przy uwzględnieniu pokrycia przez hanzeatyckie miasto Lubeka strat w wysokości [...] EUR. Infratil musiał liczyć się – w przypadku wykorzystania opcji sprzedaży – z dodatkowymi stratami finansowymi w wysokości od [...] EUR do [...] EUR. Z perspektywy ex ante widać, że Infratil miał przed sobą następujące możliwości: albo będą osiągane zyski (drugi scenariusz), ale powstaną duże straty, jeśli zostanie wykorzystana opcja sprzedaży. |
| --- | --- |

(248)

Jak określono w motywie 240, nawet przy uwzględnieniu pokrycia przez hanzeatyckie miasto Lubeka strat w wysokości [...] EUR. Infratil musiał liczyć się – w przypadku wykorzystania opcji sprzedaży – z dodatkowymi stratami finansowymi w wysokości od [...] EUR do [...] EUR. Z perspektywy ex ante widać, że Infratil miał przed sobą następujące możliwości: albo będą osiągane zyski (drugi scenariusz), ale powstaną duże straty, jeśli zostanie wykorzystana opcja sprzedaży.

ex ante

| (249) | Niemcy wyjaśniły, że w 2005 r. hanzeatyckie miasto Lubeka uważało, że mało prawdopodobne jest zaistnienie przesłanek przemawiających za wykorzystaniem opcji sprzedaży, tzn. że decyzja o ustaleniu planu zabudowy nie zostanie wydana i że liczba pasażerów utrzyma się poniżej poziomu wynoszącego [...]. |
| --- | --- |

(249)

Niemcy wyjaśniły, że w 2005 r. hanzeatyckie miasto Lubeka uważało, że mało prawdopodobne jest zaistnienie przesłanek przemawiających za wykorzystaniem opcji sprzedaży, tzn. że decyzja o ustaleniu planu zabudowy nie zostanie wydana i że liczba pasażerów utrzyma się poniżej poziomu wynoszącego [...].

| (250) | Jak jednak określono w motywie 234, hanzeatyckie miasto Lubeka musiało przyjąć, że według Infratilu procedura ustalania planu zabudowy będzie wiązać się z większym ryzykiem. |
| --- | --- |

(250)

Jak jednak określono w motywie 234, hanzeatyckie miasto Lubeka musiało przyjąć, że według Infratilu procedura ustalania planu zabudowy będzie wiązać się z większym ryzykiem.

| (251) | W odniesieniu do liczby pasażerów Niemcy poinformowały, że Ryanair ogłosił, że stworzy w porcie lotniczym w Lubece filę, jeśli dojdzie do rozbudowy istniejących pasów startowych, oraz że w takim przypadku należy oczekiwać do [...] pasażerów rocznie. |
| --- | --- |

(251)

W odniesieniu do liczby pasażerów Niemcy poinformowały, że Ryanair ogłosił, że stworzy w porcie lotniczym w Lubece filę, jeśli dojdzie do rozbudowy istniejących pasów startowych, oraz że w takim przypadku należy oczekiwać do [...] pasażerów rocznie.

| (252) | Komisja stwierdza, że faktyczna liczba pasażerów w porcie lotniczym w Lubece nie osiągnęła takiego poziomu, a raczej spadła do 544 339 w latach 2005–2008 (zob. tabela 1). W tym kontekście Komisja podkreśla, że w 2005 r. nie można było jeszcze przewidzieć okoliczności takich jak skutki kryzysu finansowego oraz że takie okoliczności mogą wyjaśniać znaczącą różnicę pomiędzy oczekiwaną a faktyczną liczbą pasażerów. |
| --- | --- |

(252)

Komisja stwierdza, że faktyczna liczba pasażerów w porcie lotniczym w Lubece nie osiągnęła takiego poziomu, a raczej spadła do 544 339 w latach 2005–2008 (zob. tabela 1). W tym kontekście Komisja podkreśla, że w 2005 r. nie można było jeszcze przewidzieć okoliczności takich jak skutki kryzysu finansowego oraz że takie okoliczności mogą wyjaśniać znaczącą różnicę pomiędzy oczekiwaną a faktyczną liczbą pasażerów.

| (253) | Zarówno analiza zlecona przez Komisję firmie Ecorys, jak i ekspertyza zlecona w 2005 r. przez hanzeatyckie miasto Lubeka firmie Ernst & Young przewidywały, że w 2008 r. liczba pasażerów wyniesie [...]. Liczba ta opierała się na założeniu, że w pierwszym półroczu 2008 r. zostanie wydana decyzja o ustaleniu planu zabudowy oraz że prace budowlane w porcie lotniczym w Lubece zostaną przesunięte na koniec 2008 r. |
| --- | --- |

(253)

Zarówno analiza zlecona przez Komisję firmie Ecorys, jak i ekspertyza zlecona w 2005 r. przez hanzeatyckie miasto Lubeka firmie Ernst & Young przewidywały, że w 2008 r. liczba pasażerów wyniesie [...]. Liczba ta opierała się na założeniu, że w pierwszym półroczu 2008 r. zostanie wydana decyzja o ustaleniu planu zabudowy oraz że prace budowlane w porcie lotniczym w Lubece zostaną przesunięte na koniec 2008 r.

| (254) | Na podstawie tych danych liczbowych hanzeatyckie miasto Lubeka – przy rozsądnej ocenie – mogło wziąć pod uwagę taką możliwość, że liczba pasażerów nie osiągnie wartości progowej wynoszącej [...]. Ponieważ osiągnięcie takiej wartości progowej było warunkiem wygaśnięcia opcji sprzedaży i wynik procedury ustalania planu zabudowy był niepewny, należało przyjąć, że opcja sprzedaży może zostać wykorzystana. |
| --- | --- |

(254)

Na podstawie tych danych liczbowych hanzeatyckie miasto Lubeka – przy rozsądnej ocenie – mogło wziąć pod uwagę taką możliwość, że liczba pasażerów nie osiągnie wartości progowej wynoszącej [...]. Ponieważ osiągnięcie takiej wartości progowej było warunkiem wygaśnięcia opcji sprzedaży i wynik procedury ustalania planu zabudowy był niepewny, należało przyjąć, że opcja sprzedaży może zostać wykorzystana.

| (255) | Zważywszy na to, że należało się liczyć z tym, że Infratil wykorzysta opcję sprzedaży, i że istniało wysokie ryzyko strat, Komisja wychodzi z założenia, że prywatny inwestor nie byłby w stanie wynegocjować wyższej ceny sprzedaży, ponieważ transakcja ta przestałaby być już opłacalna dla potencjalnego inwestora. |
| --- | --- |

(255)

Zważywszy na to, że należało się liczyć z tym, że Infratil wykorzysta opcję sprzedaży, i że istniało wysokie ryzyko strat, Komisja wychodzi z założenia, że prywatny inwestor nie byłby w stanie wynegocjować wyższej ceny sprzedaży, ponieważ transakcja ta przestałaby być już opłacalna dla potencjalnego inwestora.

| (256) | Dlatego Komisja uważa, że decyzja hanzeatyckiego miasta Lubeka o zaakceptowaniu ceny kupna w wysokości [...] EUR z ustalonymi odliczeniami zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. była decyzją uzasadnioną względami gospodarczymi. |
| --- | --- |

(256)

Dlatego Komisja uważa, że decyzja hanzeatyckiego miasta Lubeka o zaakceptowaniu ceny kupna w wysokości [...] EUR z ustalonymi odliczeniami zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. była decyzją uzasadnioną względami gospodarczymi.

| (257) | Taki wniosek jest zbieżny ze stwierdzeniami przedstawionymi w ekspertyzie Ernst & Young, w której przychody ze sprzedaży udziałów FLG oszacowano na około [...] EUR, i dlatego przyjmuje się, że prywatny inwestor w porównywalnej sytuacji również zaakceptowałby ustaloną cenę. |
| --- | --- |

(257)

Taki wniosek jest zbieżny ze stwierdzeniami przedstawionymi w ekspertyzie Ernst & Young, w której przychody ze sprzedaży udziałów FLG oszacowano na około [...] EUR, i dlatego przyjmuje się, że prywatny inwestor w porównywalnej sytuacji również zaakceptowałby ustaloną cenę.

| (258) | W analizie przeprowadzonej przez firmę Ecorys wartość rynkowa udziałów jest szacowana znacznie wyżej, tj. na około [...] EUR. Jednak analiza ta nie uwzględnia wysokiego ryzyka finansowego, z jakim Infratil musiałby się liczyć w przypadku wykorzystania opcji sprzedaży (zob. motywy 247 i 248). W analizie firmy Ecorys ryzyko to oszacowano na zero i dlatego nie zostało ono uwzględnione przy szacowaniu ceny kupna II. Różne dane wykorzystane w obliczeniach związanych z inwestycjami/CAPEX również przyczyniają się to tego, że oceny ryzyka w obu ekspertyzach różnią się między sobą. |
| --- | --- |

(258)

W analizie przeprowadzonej przez firmę Ecorys wartość rynkowa udziałów jest szacowana znacznie wyżej, tj. na około [...] EUR. Jednak analiza ta nie uwzględnia wysokiego ryzyka finansowego, z jakim Infratil musiałby się liczyć w przypadku wykorzystania opcji sprzedaży (zob. motywy 247 i 248). W analizie firmy Ecorys ryzyko to oszacowano na zero i dlatego nie zostało ono uwzględnione przy szacowaniu ceny kupna II. Różne dane wykorzystane w obliczeniach związanych z inwestycjami/CAPEX również przyczyniają się to tego, że oceny ryzyka w obu ekspertyzach różnią się między sobą.

| (259) | Także przyjęcie różnych tendencji kształtowania się liczby pasażerów wpływa na bardzo różne wyniki ekspertyz. |
| --- | --- |

(259)

Także przyjęcie różnych tendencji kształtowania się liczby pasażerów wpływa na bardzo różne wyniki ekspertyz.

| (260) | W związku z powyższym Komisja stwierdza, że cena kupna II określona w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r. jest zgodna z rynkiem oraz że Infratil nie uzyskał żadnej korzyści gospodarczej. |
| --- | --- |

(260)

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że cena kupna II określona w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r. jest zgodna z rynkiem oraz że Infratil nie uzyskał żadnej korzyści gospodarczej.

7.3.1.2.   Ogólny wniosek dotyczący rentowności transakcji

Ogólny wniosek dotyczący rentowności transakcji

| (261) | Z powyższej oceny środka wynika, że hanzeatyckie miasto Lubeka miało trzy możliwości, a mianowicie: zamknąć port lotniczy, kontynuować jego działalność przynoszącą straty lub sprzedać port lotniczy. Decydując się na sprzedaż portu lotniczego w Lubece, hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło decyzję najkorzystniejszą pod względem gospodarczym. W ocenie konkretnych warunków umowy dotyczącej udziałów z 2005 r. należy uwzględnić wzajemne oddziaływanie między dwoma scenariuszami (tzn. cena kupna I i opcja sprzedaży oraz cena kupna II). Ponieważ stwierdzono, że perspektywa ex ante pokazuje, że możliwa była zarówno zapłata ceny kupna II, jak i wykorzystanie opcji sprzedaży, należy uwzględnić ryzyko wynikające z tego w stosunku do obu stron. W szczególności w odniesieniu do potencjalnych strat finansowych, jakie mógł ponieść Infratil w związku z wykorzystaniem opcji sprzedaży, Komisja uważa, że nieprawdopodobne jest, aby prywatny sprzedający – na miejscu hanzeatyckiego miasta Lubeka – był w stanie wynegocjować korzystniejszą umowę. |
| --- | --- |

(261)

Z powyższej oceny środka wynika, że hanzeatyckie miasto Lubeka miało trzy możliwości, a mianowicie: zamknąć port lotniczy, kontynuować jego działalność przynoszącą straty lub sprzedać port lotniczy. Decydując się na sprzedaż portu lotniczego w Lubece, hanzeatyckie miasto Lubeka podjęło decyzję najkorzystniejszą pod względem gospodarczym. W ocenie konkretnych warunków umowy dotyczącej udziałów z 2005 r. należy uwzględnić wzajemne oddziaływanie między dwoma scenariuszami (tzn. cena kupna I i opcja sprzedaży oraz cena kupna II). Ponieważ stwierdzono, że perspektywa ex ante pokazuje, że możliwa była zarówno zapłata ceny kupna II, jak i wykorzystanie opcji sprzedaży, należy uwzględnić ryzyko wynikające z tego w stosunku do obu stron. W szczególności w odniesieniu do potencjalnych strat finansowych, jakie mógł ponieść Infratil w związku z wykorzystaniem opcji sprzedaży, Komisja uważa, że nieprawdopodobne jest, aby prywatny sprzedający – na miejscu hanzeatyckiego miasta Lubeka – był w stanie wynegocjować korzystniejszą umowę.

ex ante

| (262) | Komisja stwierdza zatem, że hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się podczas negocjowania umowy dotyczącej udziałów z 2005 r. jak prywatny inwestor. W rezultacie przedmiotowy środek nie dał Infratilowi żadnej korzyści gospodarczej, w związku z czym nie stanowi pomocy państwa. |
| --- | --- |

(262)

Komisja stwierdza zatem, że hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się podczas negocjowania umowy dotyczącej udziałów z 2005 r. jak prywatny inwestor. W rezultacie przedmiotowy środek nie dał Infratilowi żadnej korzyści gospodarczej, w związku z czym nie stanowi pomocy państwa.

7.3.2.   
  Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie strat, inwestycji i innych kosztów FLG w 2009 r.

Dodatkowa umowa z 2009 r. i ponowne negocjacje w sprawie opcji sprzedaży – przejęcie strat, inwestycji i innych kosztów FLG w 2009 r.

| (263) | Jak już wspomniano, dodatkowa umowa z 2009 r. nie zmieniła kwot należnych za opcję sprzedaży zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r., lecz przewidywała przejęcie strat, uzgodnionych inwestycji i innych kosztów związanych z działalnością portu lotniczego w Lubece w 2009 r.; na tej podstawie została ustalona całkowita cena opcji sprzedaży w wysokości [...] EUR (zob. motyw 90). |
| --- | --- |

(263)

Jak już wspomniano, dodatkowa umowa z 2009 r. nie zmieniła kwot należnych za opcję sprzedaży zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r., lecz przewidywała przejęcie strat, uzgodnionych inwestycji i innych kosztów związanych z działalnością portu lotniczego w Lubece w 2009 r.; na tej podstawie została ustalona całkowita cena opcji sprzedaży w wysokości [...] EUR (zob. motyw 90).

| (264) | W ramach swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. Komisja wszczęła postępowanie w odniesieniu do dwóch oddzielnych środków takich jak:






  a) | przejęcie strat, inwestycji i innych kosztów FLG w 2009 r.; |
| --- | --- | --- |

(264)

W ramach swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. Komisja wszczęła postępowanie w odniesieniu do dwóch oddzielnych środków takich jak:

a)

przejęcie strat, inwestycji i innych kosztów FLG w 2009 r.;

| b) | różnica pomiędzy ceną opcji sprzedaży uzgodnioną w 2005 r. a faktycznie zapłaconą ceną opcji sprzedaży. |
| --- | --- |

b)

różnica pomiędzy ceną opcji sprzedaży uzgodnioną w 2005 r. a faktycznie zapłaconą ceną opcji sprzedaży.

Na podstawie otrzymanych informacji Komisja jest jednak zdania, że chodzi tylko o jeden środek, a mianowicie o dodatkową umowę z 2009 r. zawartą pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Infratilem.

7.3.2.1.   Korzyść

Korzyść

| (265) | To, czy cena opcji sprzedaży zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. obejmuje korzyść gospodarczą na rzecz Infratilu, zależy od tego, czy zostało spełnione kryterium prywatnego inwestora. Aby ustalić, czy hanzeatyckie miasto Lubeka wybrało opcję najkorzystniejszą pod względem finansowym, Komisja musi postawić się w sytuacji prywatnego inwestora w momencie zawarcia umowy (55). |
| --- | --- |

(265)

To, czy cena opcji sprzedaży zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. obejmuje korzyść gospodarczą na rzecz Infratilu, zależy od tego, czy zostało spełnione kryterium prywatnego inwestora. Aby ustalić, czy hanzeatyckie miasto Lubeka wybrało opcję najkorzystniejszą pod względem finansowym, Komisja musi postawić się w sytuacji prywatnego inwestora w momencie zawarcia umowy (55).

55

| (266) | Komisja stwierdza, że po tym, jak Infratil zapowiedział, że chce wykorzystać w 2009 r. opcję sprzedaży, hanzeatyckie miasto Lubeka miało do wyboru:






  a) | zamknąć port lotniczy albo |
| --- | --- | --- |

(266)

Komisja stwierdza, że po tym, jak Infratil zapowiedział, że chce wykorzystać w 2009 r. opcję sprzedaży, hanzeatyckie miasto Lubeka miało do wyboru:

a)

zamknąć port lotniczy albo

| b) | zacząć szukać nowego operatora prywatnego i w międzyczasie






  — | wznowić działalność portu lotniczego albo |
| --- | --- | --- |

b)

zacząć szukać nowego operatora prywatnego i w międzyczasie

—

wznowić działalność portu lotniczego albo

| — | podpisać dodatkową umowę z 2009 r., aby Infratil dalej obsługiwał port lotniczy do czasu znalezienia nowego operatora. |
| --- | --- |

—

podpisać dodatkową umowę z 2009 r., aby Infratil dalej obsługiwał port lotniczy do czasu znalezienia nowego operatora.

| (267) | W przypadku zamknięcia portu lotniczego (opcja a) hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby natychmiast zapłacić cenę opcji sprzedaży w wysokości [...] EUR (zob. motyw 238) oraz wszcząć procedurę zamknięcia portu lotniczego, co wiązałoby się z dalszymi kosztami (zob. analiza Berenberg przedstawiona w tabeli 9). |
| --- | --- |

(267)

W przypadku zamknięcia portu lotniczego (opcja a) hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby natychmiast zapłacić cenę opcji sprzedaży w wysokości [...] EUR (zob. motyw 238) oraz wszcząć procedurę zamknięcia portu lotniczego, co wiązałoby się z dalszymi kosztami (zob. analiza Berenberg przedstawiona w tabeli 9).

| (268) | W przypadku pierwszego podscenariusza, o którym mowa w opcji b (hanzeatyckie miasto Lubeka przejmuje obsługę portu lotniczego do czasu znalezienia nowego inwestora prywatnego), hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby zapłacić Infratilowi cenę opcji sprzedaży ustaloną w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r. oraz musiałoby ponosić wszystkie koszty związane z obsługą portu lotniczego do czasu znalezienia nowego inwestora. Bazując na cenie opcji sprzedaży zapłaconej w 2009 r. (zob. tabela 3), same koszty strat operacyjnych, inwestycji, ustalania planu zabudowy i postępowania sądowego wyniosłyby [...] EUR. Już do października 2009 r. powstałyby koszty w wysokości około [...] EUR, które hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby pokryć (cena opcji sprzedaży zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. plus koszty operacyjne za okres od listopada 2008 r. do października 2009 r.). |
| --- | --- |

(268)

W przypadku pierwszego podscenariusza, o którym mowa w opcji b (hanzeatyckie miasto Lubeka przejmuje obsługę portu lotniczego do czasu znalezienia nowego inwestora prywatnego), hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby zapłacić Infratilowi cenę opcji sprzedaży ustaloną w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r. oraz musiałoby ponosić wszystkie koszty związane z obsługą portu lotniczego do czasu znalezienia nowego inwestora. Bazując na cenie opcji sprzedaży zapłaconej w 2009 r. (zob. tabela 3), same koszty strat operacyjnych, inwestycji, ustalania planu zabudowy i postępowania sądowego wyniosłyby [...] EUR. Już do października 2009 r. powstałyby koszty w wysokości około [...] EUR, które hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby pokryć (cena opcji sprzedaży zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. plus koszty operacyjne za okres od listopada 2008 r. do października 2009 r.).

| (269) | Niemcy poinformowały, że sprzedaż FLG nowemu inwestorowi prywatnemu wymagałaby uruchomienia kolejnej ogólnounijnej procedury przetargowej, a taka procedura trwa 12 miesięcy lub dłużej. Komisja stwierdza, że prywatny przedsiębiorca uwzględniłby szacowany czas trwania procedury przetargowej. |
| --- | --- |

(269)

Niemcy poinformowały, że sprzedaż FLG nowemu inwestorowi prywatnemu wymagałaby uruchomienia kolejnej ogólnounijnej procedury przetargowej, a taka procedura trwa 12 miesięcy lub dłużej. Komisja stwierdza, że prywatny przedsiębiorca uwzględniłby szacowany czas trwania procedury przetargowej.

| (270) | Drugi podscenariusz, o którym mowa w opcji b, przewidywał podpisanie dodatkowej umowy z 2009 r., aby powstrzymać Infratil przed wykorzystaniem opcji sprzedaży przed dniem 22 października 2009 r. Gdyby Infratil wykorzystał opcję sprzedaży w październiku 2009 r., wówczas hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby zapłacić za opcję sprzedaży cenę ustaloną w dodatkowej umowie z 2009 r. Ponieważ cena ta obejmuje cenę opcji sprzedaży zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. oraz dodatkowe koszty wynikające z działalności portu lotniczego w 2009 r., potencjalne koszty, które musiałoby pokryć hanzeatyckie miasto Lubeka, są porównywalne z kosztami, o których mowa w pierwszym podscenariuszu opcji b. |
| --- | --- |

(270)

Drugi podscenariusz, o którym mowa w opcji b, przewidywał podpisanie dodatkowej umowy z 2009 r., aby powstrzymać Infratil przed wykorzystaniem opcji sprzedaży przed dniem 22 października 2009 r. Gdyby Infratil wykorzystał opcję sprzedaży w październiku 2009 r., wówczas hanzeatyckie miasto Lubeka musiałoby zapłacić za opcję sprzedaży cenę ustaloną w dodatkowej umowie z 2009 r. Ponieważ cena ta obejmuje cenę opcji sprzedaży zgodnie z umową dotyczącą udziałów z 2005 r. oraz dodatkowe koszty wynikające z działalności portu lotniczego w 2009 r., potencjalne koszty, które musiałoby pokryć hanzeatyckie miasto Lubeka, są porównywalne z kosztami, o których mowa w pierwszym podscenariuszu opcji b.

| (271) | Dodatkowa umowa z 2009 r. przyznawała jednak korzyść hanzeatyckiemu miastu Lubeka: dawała mu czas na przygotowanie nowej procedury przetargowej mającej na celu znalezienie nowego inwestora. Również natychmiastowa rezygnacja Infratilu wiązałaby się z ryzykiem, że Ryanair ograniczy swoje usługi w porcie lotniczym w Lubece i powstaną przez to większe straty operacyjne. Z kolei ograniczenie usług oferowanych przez Ryanaira miałoby negatywny wpływ na ustalanie planu zabudowy, ponieważ przedsiębiorstwo FLG uzasadniało wnioskowaną rozbudowę portu lotniczego przede wszystkim rozwojem segmentu tanich lotów. |
| --- | --- |

(271)

Dodatkowa umowa z 2009 r. przyznawała jednak korzyść hanzeatyckiemu miastu Lubeka: dawała mu czas na przygotowanie nowej procedury przetargowej mającej na celu znalezienie nowego inwestora. Również natychmiastowa rezygnacja Infratilu wiązałaby się z ryzykiem, że Ryanair ograniczy swoje usługi w porcie lotniczym w Lubece i powstaną przez to większe straty operacyjne. Z kolei ograniczenie usług oferowanych przez Ryanaira miałoby negatywny wpływ na ustalanie planu zabudowy, ponieważ przedsiębiorstwo FLG uzasadniało wnioskowaną rozbudowę portu lotniczego przede wszystkim rozwojem segmentu tanich lotów.

| (272) | W związku z powyższym Komisja stwierdza, że podpisując dodatkową umowę z 2009 r., hanzeatyckie miasto Lubeka dokonało najkorzystniejszego wyboru i w rezultacie zachowało się jak inwestor prywatny. |
| --- | --- |

(272)

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że podpisując dodatkową umowę z 2009 r., hanzeatyckie miasto Lubeka dokonało najkorzystniejszego wyboru i w rezultacie zachowało się jak inwestor prywatny.

7.3.2.2.   Wniosek

Wniosek

| (273) | Porównanie różnych możliwości i powiązanych z nimi kosztów pokazuje, że dodatkowa umowa z 2009 r. jest zgodna z zasadą prywatnego inwestora, ponieważ w danym momencie podpisanie umowy było opcją najbardziej opłacalną i realną pod względem gospodarczym. |
| --- | --- |

(273)

Porównanie różnych możliwości i powiązanych z nimi kosztów pokazuje, że dodatkowa umowa z 2009 r. jest zgodna z zasadą prywatnego inwestora, ponieważ w danym momencie podpisanie umowy było opcją najbardziej opłacalną i realną pod względem gospodarczym.

| (274) | Wniosek ten potwierdza uzasadnione założenie, że hanzeatyckie miasto Lubeka nie było w stanie znaleźć nowego inwestora w 2009 r. Później okazało się, że nowego inwestora znaleziono dopiero w 2012 r. |
| --- | --- |

(274)

Wniosek ten potwierdza uzasadnione założenie, że hanzeatyckie miasto Lubeka nie było w stanie znaleźć nowego inwestora w 2009 r. Później okazało się, że nowego inwestora znaleziono dopiero w 2012 r.

| (275) | Oprócz tego elementy ceny opcji sprzedaży odpowiadają elementom ceny ustalonej w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r. i rozszerzają tylko elementy ceny na koszty poniesione w 2009 r. Górna granica strat operacyjnych i kosztów inwestycyjnych, które może ponieść hanzeatyckie miasto Lubeka, jest ustalona zarówno w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r., jak i w dodatkowej umowie z 2009 r. |
| --- | --- |

(275)

Oprócz tego elementy ceny opcji sprzedaży odpowiadają elementom ceny ustalonej w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r. i rozszerzają tylko elementy ceny na koszty poniesione w 2009 r. Górna granica strat operacyjnych i kosztów inwestycyjnych, które może ponieść hanzeatyckie miasto Lubeka, jest ustalona zarówno w umowie dotyczącej udziałów z 2005 r., jak i w dodatkowej umowie z 2009 r.

| (276) | Na podstawie powyższych rozważań Komisja stwierdza, że Infratil nie uzyskał żadnej korzyści gospodarczej oraz że w rezultacie przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa. |
| --- | --- |

(276)

Na podstawie powyższych rozważań Komisja stwierdza, że Infratil nie uzyskał żadnej korzyści gospodarczej oraz że w rezultacie przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa.

7.4.   MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

MOŻLIWA POMOC PAŃSTWA NA RZECZ RYANAIRA

7.4.1.   
  Korzyść gospodarcza

Korzyść gospodarcza

| (277) | W przypadku gdy port lotniczy dysponuje zasobami publicznymi, zasadniczo można wykluczyć udzielenie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa lotniczego, jeżeli stosunki pomiędzy portem lotniczym a danym przedsiębiorstwem lotniczym spełniają test prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(277)

W przypadku gdy port lotniczy dysponuje zasobami publicznymi, zasadniczo można wykluczyć udzielenie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa lotniczego, jeżeli stosunki pomiędzy portem lotniczym a danym przedsiębiorstwem lotniczym spełniają test prywatnego inwestora.

| (278) | Zgodnie z wytycznymi w sprawie lotnictwa z 2014 r. (56) istnienie pomocy na rzecz przedsiębiorstwa lotniczego korzystającego z danego portu lotniczego można zasadniczo wykluczyć, jeżeli cena usług portu lotniczego odpowiada cenie rynkowej („pierwsza metoda”) lub jeżeli za pomocą analizy ex ante – tzn. analizy, która opiera się na informacjach dostępnych w momencie przyznania pomocy oraz rozwoju przewidywalnym w momencie przyznania pomocy – można wykazać, że porozumienie między portem lotniczym a przedsiębiorstwem lotniczym wywrze stopniowo pozytywny wpływ na zyski portu lotniczego oraz że jest częścią ogólnej strategii, która zapewni rentowność przynajmniej w dłuższej perspektywie („druga metoda”). |
| --- | --- |

(278)

Zgodnie z wytycznymi w sprawie lotnictwa z 2014 r. (56) istnienie pomocy na rzecz przedsiębiorstwa lotniczego korzystającego z danego portu lotniczego można zasadniczo wykluczyć, jeżeli cena usług portu lotniczego odpowiada cenie rynkowej („pierwsza metoda”) lub jeżeli za pomocą analizy ex ante – tzn. analizy, która opiera się na informacjach dostępnych w momencie przyznania pomocy oraz rozwoju przewidywalnym w momencie przyznania pomocy – można wykazać, że porozumienie między portem lotniczym a przedsiębiorstwem lotniczym wywrze stopniowo pozytywny wpływ na zyski portu lotniczego oraz że jest częścią ogólnej strategii, która zapewni rentowność przynajmniej w dłuższej perspektywie („druga metoda”).

56

ex ante

| (279) | W przypadku drugiej metody należy zbadać, czy racjonalnie działający inwestor prywatny w momencie zawarcia porozumienia założyłby, że doprowadzi ono do stopniowego wzrostu rentowności. Można to zbadać na podstawie różnicy pomiędzy oczekiwanymi przychodami przyrostowymi z porozumienia (przychody przyrostowe oznaczają przychody, które zostałyby uzyskane po zawarciu porozumienia, po odliczeniu przychodów, które zostałyby uzyskane bez porozumienia) a oczekiwanymi kosztami przyrostowymi wynikającymi z zawarcia porozumienia (koszty przyrostowe oznaczają koszty, które powstałyby po zawarciu porozumienia, po odliczeniu kosztów, które powstałyby bez porozumienia), przy czym w odniesieniu do wynikających z tego przepływów pieniężnych należy zastosować odpowiednią stopę dyskontową. |
| --- | --- |

(279)

W przypadku drugiej metody należy zbadać, czy racjonalnie działający inwestor prywatny w momencie zawarcia porozumienia założyłby, że doprowadzi ono do stopniowego wzrostu rentowności. Można to zbadać na podstawie różnicy pomiędzy oczekiwanymi przychodami przyrostowymi z porozumienia (przychody przyrostowe oznaczają przychody, które zostałyby uzyskane po zawarciu porozumienia, po odliczeniu przychodów, które zostałyby uzyskane bez porozumienia) a oczekiwanymi kosztami przyrostowymi wynikającymi z zawarcia porozumienia (koszty przyrostowe oznaczają koszty, które powstałyby po zawarciu porozumienia, po odliczeniu kosztów, które powstałyby bez porozumienia), przy czym w odniesieniu do wynikających z tego przepływów pieniężnych należy zastosować odpowiednią stopę dyskontową.

| (280) | Jeśli chodzi o pierwszą metodę (porównanie z „ceną rynkową”), zdaniem Komisji nie można obecnie wyznaczyć odpowiedniego punktu odniesienia w celu ustalenia prawdziwej ceny rynkowej za usługi świadczone przez porty lotnicze (57). W związku z tym Komisja uważa, że analiza ex ante przyrostowej rentowności stanowi odpowiednią metodę oceny porozumień zawartych pomiędzy portami lotniczymi a poszczególnymi przedsiębiorstwami lotniczymi. |
| --- | --- |

(280)

Jeśli chodzi o pierwszą metodę (porównanie z „ceną rynkową”), zdaniem Komisji nie można obecnie wyznaczyć odpowiedniego punktu odniesienia w celu ustalenia prawdziwej ceny rynkowej za usługi świadczone przez porty lotnicze (57). W związku z tym Komisja uważa, że analiza ex ante przyrostowej rentowności stanowi odpowiednią metodę oceny porozumień zawartych pomiędzy portami lotniczymi a poszczególnymi przedsiębiorstwami lotniczymi.

57

ex ante

| (281) | Należy zauważyć, że zastosowanie testu prywatnego inwestora na podstawie średniej ceny na innych podobnych rynkach zasadniczo może okazać się pomocne, o ile taką cenę można rozsądnie ustalić albo określić na podstawie innych wskaźników rynkowych. W przypadku usług portu lotniczego taka metoda jest mniej przydatna, ponieważ często struktura kosztów i przychodów bardzo się różni między poszczególnymi portami lotniczymi. Zależy ona w szczególności od etapu rozwoju portu lotniczego, liczby przedsiębiorstw lotniczych obsługujących port lotniczy, liczby pasażerów, stanu infrastruktury lub przynależnych inwestycji, ram regulacyjnych, które mogą różnić się między państwami członkowskimi, a także od historycznego zadłużenia i zobowiązań portu lotniczego (58). |
| --- | --- |

(281)

Należy zauważyć, że zastosowanie testu prywatnego inwestora na podstawie średniej ceny na innych podobnych rynkach zasadniczo może okazać się pomocne, o ile taką cenę można rozsądnie ustalić albo określić na podstawie innych wskaźników rynkowych. W przypadku usług portu lotniczego taka metoda jest mniej przydatna, ponieważ często struktura kosztów i przychodów bardzo się różni między poszczególnymi portami lotniczymi. Zależy ona w szczególności od etapu rozwoju portu lotniczego, liczby przedsiębiorstw lotniczych obsługujących port lotniczy, liczby pasażerów, stanu infrastruktury lub przynależnych inwestycji, ram regulacyjnych, które mogą różnić się między państwami członkowskimi, a także od historycznego zadłużenia i zobowiązań portu lotniczego (58).

58

| (282) | Ponadto liberalizacja rynku transportu lotniczego utrudnia przeprowadzenie czysto porównawczej analizy. W omawianym przypadku okazuje się, że stosunki biznesowe pomiędzy portami lotniczymi i przedsiębiorstwami lotniczymi nie zawsze opierają się wyłącznie na opublikowanej tabeli opłat. Stosunki biznesowe mogą być bardzo różne. Obejmują one podział ryzyka związanego z lotniczymi przewozami pasażerskimi oraz powiązanych z nim zobowiązań gospodarczych i finansowych, powszechne systemy zachęt oraz zmianę rozłożenia ryzyka w czasie trwania umowy. Dlatego nie można porównywać przedmiotowych transakcji na podstawie opłaty za obsługę naziemną lub opłaty za pasażera. |
| --- | --- |

(282)

Ponadto liberalizacja rynku transportu lotniczego utrudnia przeprowadzenie czysto porównawczej analizy. W omawianym przypadku okazuje się, że stosunki biznesowe pomiędzy portami lotniczymi i przedsiębiorstwami lotniczymi nie zawsze opierają się wyłącznie na opublikowanej tabeli opłat. Stosunki biznesowe mogą być bardzo różne. Obejmują one podział ryzyka związanego z lotniczymi przewozami pasażerskimi oraz powiązanych z nim zobowiązań gospodarczych i finansowych, powszechne systemy zachęt oraz zmianę rozłożenia ryzyka w czasie trwania umowy. Dlatego nie można porównywać przedmiotowych transakcji na podstawie opłaty za obsługę naziemną lub opłaty za pasażera.

| (283) | Oprócz tego zastosowanie wartości referencyjnej nie jest odpowiednią metodą ustalania cen rynkowych, jeśli dostępne wartości referencyjne nie zostały określone na podstawie rozważań dotyczących gospodarki rynkowej albo jeśli działania państwa znacznie zakłóciły istniejące ceny. W sektorze lotnictwa takie zakłócenia występują, jak wyjaśniono w pkt 57–59 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.:

  „Tradycyjnie organy publiczne uznają publiczne porty lotnicze za infrastrukturę ułatwiającą lokalny rozwój, a nie za przedsiębiorstwa działające na zasadach rynkowych. W rezultacie ustalanie cen stosowanych przez takie porty lotnicze przeważnie nie odbywa się na warunkach rynkowych, a w szczególności nie na podstawie solidnych perspektyw rentowności ex ante, ale zasadniczo w oparciu o względy społeczne lub regionalne.
  Nawet jeżeli właścicielami niektórych portów lotniczych są podmioty prywatne lub jeżeli portami lotniczymi zarządza się z pominięciem względów społecznych lub regionalnych, silny wpływ na ceny stosowane przez takie porty lotnicze mogą mieć ceny stosowane przez większość portów lotniczych subsydiowanych ze środków publicznych, ponieważ w trakcie negocjacji z prywatnymi portami lotniczymi lub portami lotniczymi zarządzanymi przez podmioty prywatne przedsiębiorstwa lotnicze biorą pod uwagę ceny ustalane przez porty lotnicze subsydiowane ze środków publicznych.
  W takich okolicznościach Komisja ma poważne wątpliwości co do istnienia obecnie możliwości wyznaczenia odpowiedniego punktu odniesienia w celu ustalenia prawdziwej ceny rynkowej za usługi świadczone przez porty lotnicze. Sytuacja ta może w przyszłości ulec zmianie...”
   (59). |
| --- | --- |

(283)

Oprócz tego zastosowanie wartości referencyjnej nie jest odpowiednią metodą ustalania cen rynkowych, jeśli dostępne wartości referencyjne nie zostały określone na podstawie rozważań dotyczących gospodarki rynkowej albo jeśli działania państwa znacznie zakłóciły istniejące ceny. W sektorze lotnictwa takie zakłócenia występują, jak wyjaśniono w pkt 57–59 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.:

„Tradycyjnie organy publiczne uznają publiczne porty lotnicze za infrastrukturę ułatwiającą lokalny rozwój, a nie za przedsiębiorstwa działające na zasadach rynkowych. W rezultacie ustalanie cen stosowanych przez takie porty lotnicze przeważnie nie odbywa się na warunkach rynkowych, a w szczególności nie na podstawie solidnych perspektyw rentowności ex ante, ale zasadniczo w oparciu o względy społeczne lub regionalne.

Nawet jeżeli właścicielami niektórych portów lotniczych są podmioty prywatne lub jeżeli portami lotniczymi zarządza się z pominięciem względów społecznych lub regionalnych, silny wpływ na ceny stosowane przez takie porty lotnicze mogą mieć ceny stosowane przez większość portów lotniczych subsydiowanych ze środków publicznych, ponieważ w trakcie negocjacji z prywatnymi portami lotniczymi lub portami lotniczymi zarządzanymi przez podmioty prywatne przedsiębiorstwa lotnicze biorą pod uwagę ceny ustalane przez porty lotnicze subsydiowane ze środków publicznych.

W takich okolicznościach Komisja ma poważne wątpliwości co do istnienia obecnie możliwości wyznaczenia odpowiedniego punktu odniesienia w celu ustalenia prawdziwej ceny rynkowej za usługi świadczone przez porty lotnicze. Sytuacja ta może w przyszłości ulec zmianie...”
   (59).

59

| (284) | Ponadto sądy Unii stwierdziły, że zastosowanie wartości referencyjnych w odniesieniu do danej branży jest tylko jedną z wielu metod pozwalających ustalić, czy beneficjent odniósł korzyść gospodarczą, której w normalnych warunkach rynkowych nie odniósłby (60). Komisja co prawda może zastosować taką metodę, ale nie ma takiego obowiązku, jeśli uzna, że dana metoda – tak jak w omawianym przypadku – jest niewłaściwa. |
| --- | --- |

(284)

Ponadto sądy Unii stwierdziły, że zastosowanie wartości referencyjnych w odniesieniu do danej branży jest tylko jedną z wielu metod pozwalających ustalić, czy beneficjent odniósł korzyść gospodarczą, której w normalnych warunkach rynkowych nie odniósłby (60). Komisja co prawda może zastosować taką metodę, ale nie ma takiego obowiązku, jeśli uzna, że dana metoda – tak jak w omawianym przypadku – jest niewłaściwa.

60

| (285) | Ryanair zasadniczo reprezentował pogląd, że test prywatnego inwestora można zastosować poprzez dokonanie porównania z umowami handlowymi zawartymi przez inne europejskie porty lotnicze. W związku z tym Ryanair zestawił w szczególności opłaty, które musi uiszczać na rzecz portów lotniczych w Bournemouth, Grenoble, Knock, Maastricht, Nîmes i Prestwick, z opłatami należnymi w porcie lotniczym w Lubece na podstawie umów. W ramach tej analizy nie sprawdzono, czy te porównywane porty lotnicze spełniają wszystkie wymagania określone w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., ponieważ przedmiotem rozważań były tylko wielkość ruchu, rodzaj ruchu w porcie lotniczym oraz sytuacja gospodarcza pobliskich obszarów (61). |
| --- | --- |

(285)

Ryanair zasadniczo reprezentował pogląd, że test prywatnego inwestora można zastosować poprzez dokonanie porównania z umowami handlowymi zawartymi przez inne europejskie porty lotnicze. W związku z tym Ryanair zestawił w szczególności opłaty, które musi uiszczać na rzecz portów lotniczych w Bournemouth, Grenoble, Knock, Maastricht, Nîmes i Prestwick, z opłatami należnymi w porcie lotniczym w Lubece na podstawie umów. W ramach tej analizy nie sprawdzono, czy te porównywane porty lotnicze spełniają wszystkie wymagania określone w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., ponieważ przedmiotem rozważań były tylko wielkość ruchu, rodzaj ruchu w porcie lotniczym oraz sytuacja gospodarcza pobliskich obszarów (61).

61

| (286) | Po tym, jak Komisja porównała w swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. opłaty określone w umowach dodatkowych z marca i października 2010 r. z opłatami należnymi w porcie lotniczym w Hamburgu, wyraziła wątpliwości co do zgodności opłat określonych w umowach dodatkowych z rynkiem. Komisja stwierdza, że wielkość ruchu w Lubece jest znacznie niższa niż w porcie lotniczym w Hamburgu. Port lotniczy w Hamburgu jest portem lotniczym o największej wielkości ruchu w północnych Niemczech. Port lotniczy w Hamburgu jest wykorzystywany do wszystkich rodzajów działalności w zakresie transportulotniczego, podczas gdy port lotniczy w Lubece obsługuje tanie loty, w których przypadku potrzeba mniej punktów odprawy i infrastruktury przesiadkowej, mniej personelu i punktów odprawy bagażu, mniej personelu sprzątającego oraz nie potrzeba żadnych autobusów do przewozu pasażerów, a także w których przypadku czas postoju w porcie lotniczym jest krótszy. Dlatego portu lotniczego w Hamburgu nie da się porównać w dostatecznym zakresie z portem lotniczym w Lubece. |
| --- | --- |

(286)

Po tym, jak Komisja porównała w swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2012 r. opłaty określone w umowach dodatkowych z marca i października 2010 r. z opłatami należnymi w porcie lotniczym w Hamburgu, wyraziła wątpliwości co do zgodności opłat określonych w umowach dodatkowych z rynkiem. Komisja stwierdza, że wielkość ruchu w Lubece jest znacznie niższa niż w porcie lotniczym w Hamburgu. Port lotniczy w Hamburgu jest portem lotniczym o największej wielkości ruchu w północnych Niemczech. Port lotniczy w Hamburgu jest wykorzystywany do wszystkich rodzajów działalności w zakresie transportulotniczego, podczas gdy port lotniczy w Lubece obsługuje tanie loty, w których przypadku potrzeba mniej punktów odprawy i infrastruktury przesiadkowej, mniej personelu i punktów odprawy bagażu, mniej personelu sprzątającego oraz nie potrzeba żadnych autobusów do przewozu pasażerów, a także w których przypadku czas postoju w porcie lotniczym jest krótszy. Dlatego portu lotniczego w Hamburgu nie da się porównać w dostatecznym zakresie z portem lotniczym w Lubece.

| (287) | W świetle powyższych rozważań Komisja uważa, że w omawianym przypadku należy zastosować metodę ogólnie zalecaną w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. dla zastosowania testu prywatnego inwestora w odniesieniu do stosunków biznesowych pomiędzy portami lotniczymi i przedsiębiorstwami lotniczymi, tzn. analizę ex ante przyrostowego wzrostu rentowności (62). |
| --- | --- |

(287)

W świetle powyższych rozważań Komisja uważa, że w omawianym przypadku należy zastosować metodę ogólnie zalecaną w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. dla zastosowania testu prywatnego inwestora w odniesieniu do stosunków biznesowych pomiędzy portami lotniczymi i przedsiębiorstwami lotniczymi, tzn. analizę ex ante przyrostowego wzrostu rentowności (62).

ex ante

62

| (288) | Metoda ta jest uzasadniona dlatego, że operator portu lotniczego może być obiektywnie zainteresowany zawarciem transakcji z przedsiębiorstwem lotniczym, jeśli można racjonalnie oczekiwać, że zawarcie transakcji przyczyni się do generowania większych zysków (lub obniżenia strat) w porównaniu do alternatywnego scenariusza, który nie zakłada zawarcia transakcji, niezależnie od jakiegokolwiek porównania z warunkami handlowymi, jakie inni operatorzy portów lotniczych oferują przedsiębiorstwom lotniczym, oraz warunkami, jakie operator portu lotniczego oferuje innym przedsiębiorstwom lotniczym. |
| --- | --- |

(288)

Metoda ta jest uzasadniona dlatego, że operator portu lotniczego może być obiektywnie zainteresowany zawarciem transakcji z przedsiębiorstwem lotniczym, jeśli można racjonalnie oczekiwać, że zawarcie transakcji przyczyni się do generowania większych zysków (lub obniżenia strat) w porównaniu do alternatywnego scenariusza, który nie zakłada zawarcia transakcji, niezależnie od jakiegokolwiek porównania z warunkami handlowymi, jakie inni operatorzy portów lotniczych oferują przedsiębiorstwom lotniczym, oraz warunkami, jakie operator portu lotniczego oferuje innym przedsiębiorstwom lotniczym.

| (289) | Aby wykluczyć, że korzyść wynikająca z uznanej za zgodną pomocy na rzecz operatora portu lotniczego zostanie dalej przekazana określonemu przedsiębiorstwu lotniczemu, infrastruktura portu lotniczego musi być dostępna dla wszystkich przedsiębiorstw lotniczych i nie może być zastrzeżona dla określonego przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

(289)

Aby wykluczyć, że korzyść wynikająca z uznanej za zgodną pomocy na rzecz operatora portu lotniczego zostanie dalej przekazana określonemu przedsiębiorstwu lotniczemu, infrastruktura portu lotniczego musi być dostępna dla wszystkich przedsiębiorstw lotniczych i nie może być zastrzeżona dla określonego przedsiębiorstwa.

| (290) | W tym względzie Komisja jest zdania, że zróżnicowanie cen stanowi standardową praktykę handlową. Takie zróżnicowane strategie ustalania cen powinny być jednak uzasadnione z handlowego punktu widzenia. |
| --- | --- |

(290)

W tym względzie Komisja jest zdania, że zróżnicowanie cen stanowi standardową praktykę handlową. Takie zróżnicowane strategie ustalania cen powinny być jednak uzasadnione z handlowego punktu widzenia.

| (291) | Komisja jest zdania, że porozumienia zawarte między przedsiębiorstwami lotniczymi a portem lotniczym można uznać za zgodne z testem prywatnego inwestora, jeżeli powodują stopniowe zwiększanie – z perspektywy ex ante – rentowności portu lotniczego. Port lotniczy powinien wykazać, że w momencie zawierania porozumienia z przedsiębiorstwem lotniczym (na przykład pojedynczej umowy lub ogólnego systemu opłat lotniskowych) jest w stanie pokryć wszystkie koszty wynikające z tego porozumienia w okresie jego obowiązywania, uzyskując przy tym rozsądną marżę zysku, na podstawie solidnych perspektyw średnioterminowych (63). |
| --- | --- |

(291)

Komisja jest zdania, że porozumienia zawarte między przedsiębiorstwami lotniczymi a portem lotniczym można uznać za zgodne z testem prywatnego inwestora, jeżeli powodują stopniowe zwiększanie – z perspektywy ex ante – rentowności portu lotniczego. Port lotniczy powinien wykazać, że w momencie zawierania porozumienia z przedsiębiorstwem lotniczym (na przykład pojedynczej umowy lub ogólnego systemu opłat lotniskowych) jest w stanie pokryć wszystkie koszty wynikające z tego porozumienia w okresie jego obowiązywania, uzyskując przy tym rozsądną marżę zysku, na podstawie solidnych perspektyw średnioterminowych (63).

ex ante

63

| (292) | Aby stwierdzić, czy dane porozumienie zawarte między portem lotniczym a przedsiębiorstwem lotniczym jest zgodne z testem prywatnego inwestora, oprócz opłat lotniskowych należy uwzględnić oczekiwane przychody z działalności pozalotniczej wynikające z działalności danego przedsiębiorstwa lotniczego, po odliczeniu wszystkich rabatów, wsparcia marketingowego lub programów zachęt. Podobnie należy uwzględnić wszystkie oczekiwane koszty stopniowo ponoszone przez port lotniczy w związku z działalnością danego przedsiębiorstwa lotniczego w danym porcie lotniczym. Takie koszty przyrostowe mogą obejmować wszystkie kategorie wydatków lub inwestycji, takie jak koszty przyrostowe związane z personelem, sprzętem i inwestycjami poniesione w związku z obecnością danego przedsiębiorstwa lotniczego w danym porcie lotniczym (64). |
| --- | --- |

(292)

Aby stwierdzić, czy dane porozumienie zawarte między portem lotniczym a przedsiębiorstwem lotniczym jest zgodne z testem prywatnego inwestora, oprócz opłat lotniskowych należy uwzględnić oczekiwane przychody z działalności pozalotniczej wynikające z działalności danego przedsiębiorstwa lotniczego, po odliczeniu wszystkich rabatów, wsparcia marketingowego lub programów zachęt. Podobnie należy uwzględnić wszystkie oczekiwane koszty stopniowo ponoszone przez port lotniczy w związku z działalnością danego przedsiębiorstwa lotniczego w danym porcie lotniczym. Takie koszty przyrostowe mogą obejmować wszystkie kategorie wydatków lub inwestycji, takie jak koszty przyrostowe związane z personelem, sprzętem i inwestycjami poniesione w związku z obecnością danego przedsiębiorstwa lotniczego w danym porcie lotniczym (64).

64

| (293) | Zgodnie z utrwaloną praktyką decyzją Komisji w teście prywatnego inwestora nie należy uwzględniać kosztów, które port lotniczy poniósłby tak czy inaczej, niezależnie od porozumienia zawartego z przedsiębiorstwem lotniczym (65). |
| --- | --- |

(293)

Zgodnie z utrwaloną praktyką decyzją Komisji w teście prywatnego inwestora nie należy uwzględniać kosztów, które port lotniczy poniósłby tak czy inaczej, niezależnie od porozumienia zawartego z przedsiębiorstwem lotniczym (65).

65

| (294) | Zgodnie z wyrokiem Charleroi (66) Komisja musi uwzględnić w ocenie spornych środków wszystkie właściwe aspekty tych środków oraz ich kontekst, tzn. w omawianym przypadku Komisja musi zbadać oczekiwany wpływ umowy zawartej z Ryanairem na FLG oraz uwzględnić przy tym wszystkie właściwe aspekty przedmiotowych środków. |
| --- | --- |

(294)

Zgodnie z wyrokiem Charleroi (66) Komisja musi uwzględnić w ocenie spornych środków wszystkie właściwe aspekty tych środków oraz ich kontekst, tzn. w omawianym przypadku Komisja musi zbadać oczekiwany wpływ umowy zawartej z Ryanairem na FLG oraz uwzględnić przy tym wszystkie właściwe aspekty przedmiotowych środków.

Charleroi

66

| (295) | Wyrokiem w sprawie Stardust Marine Trybunał stwierdził, że „aby zbadać, czy państwo zachowało się jak domniemany inwestor prywatny, należy jego działania osadzić w kontekście czasowym, w którym stosowano środki wsparcia finansowego, tak aby móc ocenić, czy decyzje państwa były uzasadnione pod względem gospodarczym” (67). |
| --- | --- |

(295)

Wyrokiem w sprawie Stardust Marine Trybunał stwierdził, że „aby zbadać, czy państwo zachowało się jak domniemany inwestor prywatny, należy jego działania osadzić w kontekście czasowym, w którym stosowano środki wsparcia finansowego, tak aby móc ocenić, czy decyzje państwa były uzasadnione pod względem gospodarczym” (67).

Stardust Marine

67

| (296) | W celu zastosowania testu prywatnego inwestora Komisja musi się odnieść do momentu zawarcia porozumienia. W swojej ocenie Komisja musi ponadto wziąć pod uwagę informacje i założenia, którymi dysponowało przedsiębiorstwo FLG przy zawieraniu porozumienia. |
| --- | --- |

(296)

W celu zastosowania testu prywatnego inwestora Komisja musi się odnieść do momentu zawarcia porozumienia. W swojej ocenie Komisja musi ponadto wziąć pod uwagę informacje i założenia, którymi dysponowało przedsiębiorstwo FLG przy zawieraniu porozumienia.

7.4.2.   
  Zastosowanie zasady prywatnego inwestora w odniesieniu do umowy z 2000 r.

Zastosowanie zasady prywatnego inwestora w odniesieniu do umowy z 2000 r.

7.4.2.1.   Uwagi wstępne

Uwagi wstępne

| (297) | Air Berlin uznał umowy zawarte pomiędzy Ryanairem i portem lotniczym w Lubece za nierentowne i zwrócił uwagę na fakt, że straty FLG po dołączeniu linii lotniczych Ryanair w dalszym ciągu rosły (Tabela 8). Ponieważ tylko linie lotnicze Ryanair i Wizz Air obsługiwały regularne loty z tego lotniska, Air Berlin uznał, że obie linie lotnicze odpowiadały za straty FLG. |
| --- | --- |

(297)

Air Berlin uznał umowy zawarte pomiędzy Ryanairem i portem lotniczym w Lubece za nierentowne i zwrócił uwagę na fakt, że straty FLG po dołączeniu linii lotniczych Ryanair w dalszym ciągu rosły (Tabela 8). Ponieważ tylko linie lotnicze Ryanair i Wizz Air obsługiwały regularne loty z tego lotniska, Air Berlin uznał, że obie linie lotnicze odpowiadały za straty FLG.

| (298) | Komisja uważa natomiast, że nawet gdyby można było udowodnić istotny związek pomiędzy liczbą pasażerów linii lotniczych Ryanair w porcie lotniczym w Lubece a stratami FLG, jakakolwiek korelacja pomiędzy liczbą pasażerów a stratami gospodarczymi niekoniecznie musi oznaczać, że za straty odpowiada Ryanair. Jak wynika z danych przedstawionych przez Niemcy, ponad [...] % strat poniesionych w latach 2000–2005 wynika z koniecznych inwestycji mających na celu dostosowanie portu lotniczego do większej liczby pasażerów. Takie inwestycje były niezbędne, aby utrzymać wartość portu lotniczego na wypadek ewentualnej prywatyzacji oraz zachować jego atrakcyjność dla nowych przedsiębiorstw lotniczych. |
| --- | --- |

(298)

Komisja uważa natomiast, że nawet gdyby można było udowodnić istotny związek pomiędzy liczbą pasażerów linii lotniczych Ryanair w porcie lotniczym w Lubece a stratami FLG, jakakolwiek korelacja pomiędzy liczbą pasażerów a stratami gospodarczymi niekoniecznie musi oznaczać, że za straty odpowiada Ryanair. Jak wynika z danych przedstawionych przez Niemcy, ponad [...] % strat poniesionych w latach 2000–2005 wynika z koniecznych inwestycji mających na celu dostosowanie portu lotniczego do większej liczby pasażerów. Takie inwestycje były niezbędne, aby utrzymać wartość portu lotniczego na wypadek ewentualnej prywatyzacji oraz zachować jego atrakcyjność dla nowych przedsiębiorstw lotniczych.

| (299) | Poza tym należy pamiętać o tym, że przy przeprowadzaniu testu prywatnego inwestora zasadnicze znaczenie ma sytuacja, która panowała przed wystąpieniem danych zdarzeń lub środków. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, mimo że zachowanie inwestora prywatnego, z którym należy porównać interwencję inwestora publicznego realizującego cele polityki gospodarczej, nie musi być zachowaniem zwykłego inwestora, który wykłada kapitał w celu osiągnięcia zysku w relatywnie krótkim czasie; raczej może się on kierować przewidywaniami zyskowności w dłuższej perspektywie (68). Nawet jeśli port lotniczy w okresie obecności linii lotniczych Ryanair generuje straty, możliwe jest, że umowa zawarta pomiędzy portem lotniczym a przedsiębiorstwem lotniczym obiecuje przyrostowe zyski w dalszej perspektywie czasowej. |
| --- | --- |

(299)

Poza tym należy pamiętać o tym, że przy przeprowadzaniu testu prywatnego inwestora zasadnicze znaczenie ma sytuacja, która panowała przed wystąpieniem danych zdarzeń lub środków. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, mimo że zachowanie inwestora prywatnego, z którym należy porównać interwencję inwestora publicznego realizującego cele polityki gospodarczej, nie musi być zachowaniem zwykłego inwestora, który wykłada kapitał w celu osiągnięcia zysku w relatywnie krótkim czasie; raczej może się on kierować przewidywaniami zyskowności w dłuższej perspektywie (68). Nawet jeśli port lotniczy w okresie obecności linii lotniczych Ryanair generuje straty, możliwe jest, że umowa zawarta pomiędzy portem lotniczym a przedsiębiorstwem lotniczym obiecuje przyrostowe zyski w dalszej perspektywie czasowej.

68

| (300) | Na koniec Komisja stwierdza, że w ramach badania niniejszej sprawy firmie Ecorys zlecono sporządzenie raportu w sprawie rentowności umowy zawartej pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Ryanairem w 2000 r. (69). Raport ten opierał się jednak na metodzie bazującej na kosztach łącznych zamiast na metodzie bazującej na kosztach przyrostowych i dlatego nie jest uwzględniony w niniejszej ocenie. |
| --- | --- |

(300)

Na koniec Komisja stwierdza, że w ramach badania niniejszej sprawy firmie Ecorys zlecono sporządzenie raportu w sprawie rentowności umowy zawartej pomiędzy hanzeatyckim miastem Lubeka a Ryanairem w 2000 r. (69). Raport ten opierał się jednak na metodzie bazującej na kosztach łącznych zamiast na metodzie bazującej na kosztach przyrostowych i dlatego nie jest uwzględniony w niniejszej ocenie.

69

7.4.2.2.   Ocena kosztów przyrostowych i przychodów

Ocena kosztów przyrostowych i przychodów

| (301) | Do celów oceny umowy prywatny inwestor uwzględniłby okres od daty podpisania umowy, tzn. od 29 maja 2000 r. Z kolei jako końcową datę tego okresu wybrałby termin wygaśnięcia umowy z 2000 r., tzn. 31 maja 2010 r. |
| --- | --- |

(301)

Do celów oceny umowy prywatny inwestor uwzględniłby okres od daty podpisania umowy, tzn. od 29 maja 2000 r. Z kolei jako końcową datę tego okresu wybrałby termin wygaśnięcia umowy z 2000 r., tzn. 31 maja 2010 r.

| (302) | W ramach oceny przedmiotowej umowy, mając na uwadze wnioski wyciągnięte w motywach 282–301, należy zbadać zarówno kwestię tego, czy umowa ta zawiera element pomocy, jak i wysokość ewentualnej pomocy na podstawie sytuacji panującej w momencie podpisania umowy oraz dostępnych wówczas informacji i przewidywanego rozwoju sytuacji. |
| --- | --- |

(302)

W ramach oceny przedmiotowej umowy, mając na uwadze wnioski wyciągnięte w motywach 282–301, należy zbadać zarówno kwestię tego, czy umowa ta zawiera element pomocy, jak i wysokość ewentualnej pomocy na podstawie sytuacji panującej w momencie podpisania umowy oraz dostępnych wówczas informacji i przewidywanego rozwoju sytuacji.

| (303) | Podczas negocjowania umowy przedsiębiorstwo FLG wyszło z założenia, że działalność Ryanaira w porcie lotniczym w Lubece przyczyni się do zwiększenia liczby pasażerów i tym samym przychodów z działalności pozalotniczej, a także do rozszerzenia działalności pozalotniczej i podniesienia atrakcyjności portu lotniczego jako bazy dla floty kolejnych linii lotniczych. Chociaż w latach poprzedzających zawarcie umowy przedsiębiorstwo FLG ponosiło straty, liczyło na to, że działalność Ryanaira w porcie lotniczym w Lubece przyniesie umiarkowane zyski w perspektywie średnio- do długoterminowej. |
| --- | --- |

(303)

Podczas negocjowania umowy przedsiębiorstwo FLG wyszło z założenia, że działalność Ryanaira w porcie lotniczym w Lubece przyczyni się do zwiększenia liczby pasażerów i tym samym przychodów z działalności pozalotniczej, a także do rozszerzenia działalności pozalotniczej i podniesienia atrakcyjności portu lotniczego jako bazy dla floty kolejnych linii lotniczych. Chociaż w latach poprzedzających zawarcie umowy przedsiębiorstwo FLG ponosiło straty, liczyło na to, że działalność Ryanaira w porcie lotniczym w Lubece przyniesie umiarkowane zyski w perspektywie średnio- do długoterminowej.

| (304) | Niemcy przedstawiły dane dotyczące wcześniej oczekiwanego wzrostu liczby pasażerów oraz spodziewanych kosztów i przychodów przyrostowych (z prognozami dla najlepszego i najgorszego scenariusza). |
| --- | --- |

(304)

Niemcy przedstawiły dane dotyczące wcześniej oczekiwanego wzrostu liczby pasażerów oraz spodziewanych kosztów i przychodów przyrostowych (z prognozami dla najlepszego i najgorszego scenariusza).

| (305) | Prywatny inwestor racjonalnie oczekiwałby przychodów przyrostowych z realizacji umowy, takich jak:






  a) | dodatkowe przychody z działalności lotniczej, tj. z opłat za obsługę pasażerów i lądowanie opłacanych przez Ryanaira; oraz |
| --- | --- | --- |

(305)

Prywatny inwestor racjonalnie oczekiwałby przychodów przyrostowych z realizacji umowy, takich jak:

a)

dodatkowe przychody z działalności lotniczej, tj. z opłat za obsługę pasażerów i lądowanie opłacanych przez Ryanaira; oraz

| b) | dodatkowe przychody z działalności pozalotniczej, na przykład z opłat parkingowych, sklepów franczyzowych lub transakcji bezpośrednich. |
| --- | --- |

b)

dodatkowe przychody z działalności pozalotniczej, na przykład z opłat parkingowych, sklepów franczyzowych lub transakcji bezpośrednich.

| (306) | Komisja uważa, że w przypadku zastosowania metody „single till” należy uwzględnić przychody portu lotniczego z działalności zarówno lotniczej, jak i pozalotniczej (70). |
| --- | --- |

(306)

Komisja uważa, że w przypadku zastosowania metody „single till” należy uwzględnić przychody portu lotniczego z działalności zarówno lotniczej, jak i pozalotniczej (70).

70

| (307) | Niemcy twierdzą, że na podstawie opłat określonych w umowie z 2000 r. port lotniczy oczekiwał, że średnie dochody z działalności lotniczej wyniosą [...] EUR na pasażera. Przedsiębiorstwo FLG szacowało, że przychody z działalności pozalotniczej wyniosą [...] % przychodów z działalności portu lotniczego. |
| --- | --- |

(307)

Niemcy twierdzą, że na podstawie opłat określonych w umowie z 2000 r. port lotniczy oczekiwał, że średnie dochody z działalności lotniczej wyniosą [...] EUR na pasażera. Przedsiębiorstwo FLG szacowało, że przychody z działalności pozalotniczej wyniosą [...] % przychodów z działalności portu lotniczego.

| (308) | Prywatny inwestor racjonalnie oczekiwałby kosztów przyrostowych związanych z realizacją umowy, takich jak:






  a) | przyrostowe koszty operacyjne, wynikające bezpośrednio z realizacji umowy zawartej z przedsiębiorstwem Ryanair; |
| --- | --- | --- |

(308)

Prywatny inwestor racjonalnie oczekiwałby kosztów przyrostowych związanych z realizacją umowy, takich jak:

a)

przyrostowe koszty operacyjne, wynikające bezpośrednio z realizacji umowy zawartej z przedsiębiorstwem Ryanair;

| b) | koszty usług marketingowych; |
| --- | --- |

b)

koszty usług marketingowych;

| c) | koszty inwestycyjne bezpośrednio powiązane z umową z Ryanairem. |
| --- | --- |

c)

koszty inwestycyjne bezpośrednio powiązane z umową z Ryanairem.

| (309) | Jak wynika z danych przedstawionych przez Niemcy, spółka FLG musiała zatrudnić dodatkowy personel, aby obsłużyć oczekiwaną liczbę pasażerów. FLG spodziewała się, że przyrostowe koszty operacyjne i osobowe wyniosą [...] EUR na pasażera. |
| --- | --- |

(309)

Jak wynika z danych przedstawionych przez Niemcy, spółka FLG musiała zatrudnić dodatkowy personel, aby obsłużyć oczekiwaną liczbę pasażerów. FLG spodziewała się, że przyrostowe koszty operacyjne i osobowe wyniosą [...] EUR na pasażera.

| (310) | Na podstawie umowy z 2000 r. FLG oczekiwała, że w latach 2000–2012 przyrostowe koszty marketingowe wyniosą [...] EUR w najlepszym przypadku i [...] EUR w najgorszym przypadku. |
| --- | --- |

(310)

Na podstawie umowy z 2000 r. FLG oczekiwała, że w latach 2000–2012 przyrostowe koszty marketingowe wyniosą [...] EUR w najlepszym przypadku i [...] EUR w najgorszym przypadku.

| (311) | W odniesieniu do kosztów inwestycyjnych Niemcy poinformowały, że infrastruktura portu lotniczego istniała już przed zawarciem umowy z Ryanairem i pierwotnie planowana działalność Ryanaira nie wymagała żadnych dodatkowych inwestycji w infrastrukturę. |
| --- | --- |

(311)

W odniesieniu do kosztów inwestycyjnych Niemcy poinformowały, że infrastruktura portu lotniczego istniała już przed zawarciem umowy z Ryanairem i pierwotnie planowana działalność Ryanaira nie wymagała żadnych dodatkowych inwestycji w infrastrukturę.

| (312) | Niemcy przedstawiły następujące zestawienia przychodów i kosztów operacyjnych w najlepszym (tabela 11) i w najgorszym przypadku (abela 12):

  Tabela 11


  Koszty i przychody – najlepszy scenariusz










  Rok | Liczba pasażerów | Przychody z działalności lotniczej | Przychody z działalności pozalotniczej | Koszty operacyjne |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2001 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2002 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2003 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2004 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2005 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2006 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2007 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2008 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2009 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2010 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2011 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2012 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Ogółem | [...] | [...] | [...] | [...] |

(312)

Niemcy przedstawiły następujące zestawienia przychodów i kosztów operacyjnych w najlepszym (tabela 11) i w najgorszym przypadku (abela 12):

Tabela 11

Tabela 11

Koszty i przychody – najlepszy scenariusz

Koszty i przychody – najlepszy scenariusz

Rok

Liczba pasażerów

Przychody z działalności lotniczej

Przychody z działalności pozalotniczej

Koszty operacyjne

2000

[...]

[...]

[...]

[...]

2001

[...]

[...]

[...]

[...]

2002

[...]

[...]

[...]

[...]

2003

[...]

[...]

[...]

[...]

2004

[...]

[...]

[...]

[...]

2005

[...]

[...]

[...]

[...]

2006

[...]

[...]

[...]

[...]

2007

[...]

[...]

[...]

[...]

2008

[...]

[...]

[...]

[...]

2009

[...]

[...]

[...]

[...]

2010

[...]

[...]

[...]

[...]

2011

[...]

[...]

[...]

[...]

2012

[...]

[...]

[...]

[...]

Ogółem

Ogółem

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Tabela 12

Tabela 12

Koszty i przychody – najgorszy scenariusz

Koszty i przychody – najgorszy scenariusz

| Rok | Liczba pasażerów | Przychody z działalności lotniczej | Przychody z działalności pozalotniczej | Koszty operacyjne |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2001 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2002 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2003 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2004 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2005 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2006 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2007 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2008 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2009 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2010 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2011 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2012 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Ogółem | [...] | [...] | [...] | [...] |

Rok

Liczba pasażerów

Przychody z działalności lotniczej

Przychody z działalności pozalotniczej

Koszty operacyjne

2000

[...]

[...]

[...]

[...]

2001

[...]

[...]

[...]

[...]

2002

[...]

[...]

[...]

[...]

2003

[...]

[...]

[...]

[...]

2004

[...]

[...]

[...]

[...]

2005

[...]

[...]

[...]

[...]

2006

[...]

[...]

[...]

[...]

2007

[...]

[...]

[...]

[...]

2008

[...]

[...]

[...]

[...]

2009

[...]

[...]

[...]

[...]

2010

[...]

[...]

[...]

[...]

2011

[...]

[...]

[...]

[...]

2012

[...]

[...]

[...]

[...]

Ogółem

Ogółem

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| (313) | Spółka FLG oczekiwała pozytywnych skutków finansowych umowy zawartej z Ryanairem w 2000 r. W tym kontekście w tabeli 13 zestawiono przychody z działalności lotniczej i pozalotniczej oraz koszty, które można przypisać bezpośrednio działalności Ryanaira w porcie lotniczym, a także koszty marketingowe.

  Tabela 13


  Ocena rentowności ex ante









  Ocena rentowności | Najlepszy scenariusz (w EUR) | Najgorszy scenariusz (w EUR) |
| --- | --- | --- | --- |
| Przychody z działalności lotniczej | [...] | [...] |
| Przychody z działalności pozalotniczej | [...] | [...] |
| Koszty operacyjne | [...] | [...] |
| Koszty marketingowe | [...] | [...] |
| Ogółem | [...] | [...] |

(313)

Spółka FLG oczekiwała pozytywnych skutków finansowych umowy zawartej z Ryanairem w 2000 r. W tym kontekście w tabeli 13 zestawiono przychody z działalności lotniczej i pozalotniczej oraz koszty, które można przypisać bezpośrednio działalności Ryanaira w porcie lotniczym, a także koszty marketingowe.

Tabela 13

Tabela 13

Ocena rentowności ex ante

Ocena rentowności ex ante

Ocena rentowności

Najlepszy scenariusz (w EUR)

Najgorszy scenariusz (w EUR)

Przychody z działalności lotniczej

[...]

[...]

Przychody z działalności pozalotniczej

[...]

[...]

Koszty operacyjne

[...]

[...]

Koszty marketingowe

[...]

[...]

Ogółem

Ogółem

[...]

[...]

[...]

[...]

| (314) | W scenariuszu dla najlepszego przypadku Niemcy zaokrągliły liczbę pasażerów do [...]; na tej podstawie oszacowano przychody z działalności lotniczej na [...] EUR. W scenariuszu dla najgorszego przypadku przyjęto łączną liczbę pasażerów [...], co przełożyło się na przychody z działalności lotniczej w wysokości [...] EUR. Ponieważ zgodnie z założeniami przychody z działalności pozalotniczej powinny stanowić [...] % przychodów z działalności lotniczej, obliczono, że przychody z działalności pozalotniczej wyniosą [...] EUR w najlepszym przypadku oraz [...] EUR w najgorszym przypadku. Oprócz tego obliczono, że koszty operacyjne wyniosą łącznie [...] EUR w najlepszym przypadku oraz [...] EUR w najgorszym przypadku. Kosztów marketingowych nie obliczono w przeliczeniu na pasażera, lecz oszacowano, że wyniosą one łącznie [...] EUR w najlepszym przypadku lub [...] EUR w najgorszym przypadku. |
| --- | --- |

(314)

W scenariuszu dla najlepszego przypadku Niemcy zaokrągliły liczbę pasażerów do [...]; na tej podstawie oszacowano przychody z działalności lotniczej na [...] EUR. W scenariuszu dla najgorszego przypadku przyjęto łączną liczbę pasażerów [...], co przełożyło się na przychody z działalności lotniczej w wysokości [...] EUR. Ponieważ zgodnie z założeniami przychody z działalności pozalotniczej powinny stanowić [...] % przychodów z działalności lotniczej, obliczono, że przychody z działalności pozalotniczej wyniosą [...] EUR w najlepszym przypadku oraz [...] EUR w najgorszym przypadku. Oprócz tego obliczono, że koszty operacyjne wyniosą łącznie [...] EUR w najlepszym przypadku oraz [...] EUR w najgorszym przypadku. Kosztów marketingowych nie obliczono w przeliczeniu na pasażera, lecz oszacowano, że wyniosą one łącznie [...] EUR w najlepszym przypadku lub [...] EUR w najgorszym przypadku.

| (315) | Tabela 13 pokazuje, że zgodnie z szacunkami przychody z umowy z 2000 r. powinny przekroczyć koszty, co przyniosłoby roczny zysk w wysokości [...] EUR w najlepszym przypadku i [...] EUR w najgorszym przypadku. |
| --- | --- |

(315)

Tabela 13 pokazuje, że zgodnie z szacunkami przychody z umowy z 2000 r. powinny przekroczyć koszty, co przyniosłoby roczny zysk w wysokości [...] EUR w najlepszym przypadku i [...] EUR w najgorszym przypadku.

| (316) | Komisja uważa, że podejście zastosowane przez Niemcy jest odpowiednie. Oszacowane przychody z działalności lotniczej opierają się na warunkach umowy zawartej z Ryanairem w 2000 r. Prognoza przychodów z działalności pozalotniczej, wynosząca [...] % przychodów z działalności lotniczej, powinna odpowiadać odnośnym obliczeniom ogólnym przeprowadzonym w innych portach lotniczych (zob. Tabela 6). Również założenie większego zapotrzebowania na personel w przypadku wzrostu liczby pasażerów wydaje się rozsądne. |
| --- | --- |

(316)

Komisja uważa, że podejście zastosowane przez Niemcy jest odpowiednie. Oszacowane przychody z działalności lotniczej opierają się na warunkach umowy zawartej z Ryanairem w 2000 r. Prognoza przychodów z działalności pozalotniczej, wynosząca [...] % przychodów z działalności lotniczej, powinna odpowiadać odnośnym obliczeniom ogólnym przeprowadzonym w innych portach lotniczych (zob. Tabela 6). Również założenie większego zapotrzebowania na personel w przypadku wzrostu liczby pasażerów wydaje się rozsądne.

| (317) | Inwestycje służące rozbudowie portu lotniczego w Lubece nie były specjalnie dostosowane do potrzeb Ryanaira, lecz mogły przynieść korzyści także innym przewoźnikom lotniczym. Dlatego nie było konieczności, aby doliczać koszty inwestycyjne do kosztów przyrostowych związanych z realizacją umowy zawartej z przedsiębiorstwem Ryanair. Jak podkreśliły Niemcy, przedsiębiorstwo FLG nieustannie zabiegało o to, aby także inne linie lotnicze ulokowały w porcie lotniczym w Lubece bazę dla swojej floty; wysiłki te okazały się skuteczne (np. Wizz Air). Zdaniem Niemiec port lotniczy przez wiele lat próbował rozpocząć negocjacje z przewoźnikiem Air Berlin. |
| --- | --- |

(317)

Inwestycje służące rozbudowie portu lotniczego w Lubece nie były specjalnie dostosowane do potrzeb Ryanaira, lecz mogły przynieść korzyści także innym przewoźnikom lotniczym. Dlatego nie było konieczności, aby doliczać koszty inwestycyjne do kosztów przyrostowych związanych z realizacją umowy zawartej z przedsiębiorstwem Ryanair. Jak podkreśliły Niemcy, przedsiębiorstwo FLG nieustannie zabiegało o to, aby także inne linie lotnicze ulokowały w porcie lotniczym w Lubece bazę dla swojej floty; wysiłki te okazały się skuteczne (np. Wizz Air). Zdaniem Niemiec port lotniczy przez wiele lat próbował rozpocząć negocjacje z przewoźnikiem Air Berlin.

| (318) | Niemcy stwierdziły, że znaczny wzrost liczby pasażerów był nieodzowny dla skutecznej prywatyzacji portu lotniczego w Lubece. Komisja uznaje fakt, że celem inwestycji było przygotowanie portu lotniczego w Lubece do obsługi większej liczby pasażerów (71). |
| --- | --- |

(318)

Niemcy stwierdziły, że znaczny wzrost liczby pasażerów był nieodzowny dla skutecznej prywatyzacji portu lotniczego w Lubece. Komisja uznaje fakt, że celem inwestycji było przygotowanie portu lotniczego w Lubece do obsługi większej liczby pasażerów (71).

71

| (319) | Jednak umowa z 2000 r. nie zobowiązywała FLG do dokonania inwestycji (72). Przedsiębiorstwo mogło spełnić swoje zobowiązania wynikające z tej umowy bez inwestowania w rozbudowę portu lotniczego. |
| --- | --- |

(319)

Jednak umowa z 2000 r. nie zobowiązywała FLG do dokonania inwestycji (72). Przedsiębiorstwo mogło spełnić swoje zobowiązania wynikające z tej umowy bez inwestowania w rozbudowę portu lotniczego.

72

| (320) | Na podstawie powyższych argumentów Komisja stwierdza, że uzasadnione było nieprzypisywanie inwestycji w port lotniczy w Lubece umowom z Ryanairem z 2010 r. |
| --- | --- |

(320)

Na podstawie powyższych argumentów Komisja stwierdza, że uzasadnione było nieprzypisywanie inwestycji w port lotniczy w Lubece umowom z Ryanairem z 2010 r.

| (321) | Po przeanalizowaniu danych przedstawionych przez Niemcy Komisja nie może się jednak zgodzić co do jednej kwestii i dokonuje stosownej zmiany. W umowie z 2000 r. uzgodniono, że kończy się ona z dniem 30 maja 2010 r. Przy obliczaniu przyrostowej rentowności tej umowy Niemcy uwzględniły także koszty i przychody przyrostowe z lat 2011–2012. Komisja uważa, że zasadne jest uwzględnienie wyłącznie tych kosztów i przychodów przyrostowych, które powstały w czasie obowiązywania umowy. W celu dokonania koniecznej zmiany Komisja przeprowadziła własną analizę. Oparła ją na ocenie przyrostowej rentowności, którą przeprowadziły Niemcy, i odpowiednio ją dostosowała; na tej podstawie Komisja przedstawiła odpowiednie zestawienia w tabelach 14, 15 i 16:

  Tabela 14


  Koszty i przychody – najlepszy scenariusz










  Rok | Liczba pasażerów | Przychody z działalności lotniczej | Przychody z działalności pozalotniczej | Koszty operacyjne |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2001 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2002 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2003 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2004 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2005 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2006 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2007 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2008 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2009 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2010 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Ogółem | [...] | [...] | [...] | [...] |

(321)

Po przeanalizowaniu danych przedstawionych przez Niemcy Komisja nie może się jednak zgodzić co do jednej kwestii i dokonuje stosownej zmiany. W umowie z 2000 r. uzgodniono, że kończy się ona z dniem 30 maja 2010 r. Przy obliczaniu przyrostowej rentowności tej umowy Niemcy uwzględniły także koszty i przychody przyrostowe z lat 2011–2012. Komisja uważa, że zasadne jest uwzględnienie wyłącznie tych kosztów i przychodów przyrostowych, które powstały w czasie obowiązywania umowy. W celu dokonania koniecznej zmiany Komisja przeprowadziła własną analizę. Oparła ją na ocenie przyrostowej rentowności, którą przeprowadziły Niemcy, i odpowiednio ją dostosowała; na tej podstawie Komisja przedstawiła odpowiednie zestawienia w tabelach 14, 15 i 16:

Tabela 14

Tabela 14

Koszty i przychody – najlepszy scenariusz

Koszty i przychody – najlepszy scenariusz

Rok

Liczba pasażerów

Przychody z działalności lotniczej

Przychody z działalności pozalotniczej

Koszty operacyjne

2000

[...]

[...]

[...]

[...]

2001

[...]

[...]

[...]

[...]

2002

[...]

[...]

[...]

[...]

2003

[...]

[...]

[...]

[...]

2004

[...]

[...]

[...]

[...]

2005

[...]

[...]

[...]

[...]

2006

[...]

[...]

[...]

[...]

2007

[...]

[...]

[...]

[...]

2008

[...]

[...]

[...]

[...]

2009

[...]

[...]

[...]

[...]

2010

[...]

[...]

[...]

[...]

Ogółem

Ogółem

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Tabela 15

Tabela 15

Koszty i przychody – najgorszy scenariusz

Koszty i przychody – najgorszy scenariusz

| Rok | Liczba pasażerów | Przychody z działalności lotniczej | Przychody z działalności pozalotniczej | Koszty operacyjne |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2001 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2002 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2003 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2004 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2005 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2006 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2007 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2008 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2009 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| 2010 | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Ogółem | [...] | [...] | [...] | [...] |

Rok

Liczba pasażerów

Przychody z działalności lotniczej

Przychody z działalności pozalotniczej

Koszty operacyjne

2000

[...]

[...]

[...]

[...]

2001

[...]

[...]

[...]

[...]

2002

[...]

[...]

[...]

[...]

2003

[...]

[...]

[...]

[...]

2004

[...]

[...]

[...]

[...]

2005

[...]

[...]

[...]

[...]

2006

[...]

[...]

[...]

[...]

2007

[...]

[...]

[...]

[...]

2008

[...]

[...]

[...]

[...]

2009

[...]

[...]

[...]

[...]

2010

[...]

[...]

[...]

[...]

Ogółem

Ogółem

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Tabela 16

Tabela 16

Ocena rentowności ex ante

Ocena rentowności ex ante

| Ocena rentowności | Najlepszy scenariusz (w EUR) | Najgorszy scenariusz (w EUR) |
| --- | --- | --- |
| Przychody z działalności lotniczej | [...] | [...] |
| Przychody z działalności pozalotniczej | [...] | [...] |
| Koszty operacyjne | [...] | [...] |
| Koszty marketingowe | [...] | [...] |
| Ogółem | [...] | [...] |

Ocena rentowności

Najlepszy scenariusz (w EUR)

Najgorszy scenariusz (w EUR)

Przychody z działalności lotniczej

[...]

[...]

Przychody z działalności pozalotniczej

[...]

[...]

Koszty operacyjne

[...]

[...]

Koszty marketingowe

[...]

[...]

Ogółem

Ogółem

[...]

[...]

[...]

[...]

| (322) | Komisja nie uwzględniła przychodów i kosztów operacyjnych oczekiwanych w latach 2011–2012, ponieważ umowa z 2000 r. już by wówczas wygasła (zob. tabele 14 i 15). Zamiast tego Komisja oparła się na przychodach i kosztach operacyjnych oczekiwanych w latach 2000–2010, które zostały przedstawione w tabeli 16. W odniesieniu do kosztów marketingowych Komisja obliczyła średnie koszty na pasażera w najlepszym i najgorszym scenariuszu; obliczenia te oparła na danych przedstawionych przez władze niemieckie. Następnie Komisja pomnożyła średnią wartość jednostkową przez liczbę pasażerów oczekiwaną w latach 2000–2010, co dało wartość szacunkową kosztów marketingowych w wysokości [...] EUR w najlepszym przypadku i [...] EUR w najgorszym przypadku (tabela 16). |
| --- | --- |

(322)

Komisja nie uwzględniła przychodów i kosztów operacyjnych oczekiwanych w latach 2011–2012, ponieważ umowa z 2000 r. już by wówczas wygasła (zob. tabele 14 i 15). Zamiast tego Komisja oparła się na przychodach i kosztach operacyjnych oczekiwanych w latach 2000–2010, które zostały przedstawione w tabeli 16. W odniesieniu do kosztów marketingowych Komisja obliczyła średnie koszty na pasażera w najlepszym i najgorszym scenariuszu; obliczenia te oparła na danych przedstawionych przez władze niemieckie. Następnie Komisja pomnożyła średnią wartość jednostkową przez liczbę pasażerów oczekiwaną w latach 2000–2010, co dało wartość szacunkową kosztów marketingowych w wysokości [...] EUR w najlepszym przypadku i [...] EUR w najgorszym przypadku (tabela 16).

| (323) | Nawet gdyby wcześniejsza analiza FLG przedłożona przez Niemcy nie uwzględniała zaliczenia przyszłych płatności na poczet cen należnych w momencie zawarcia umowy, dane liczbowe i tak wyraźnie wskazują, że umowa powinna być rentowna. |
| --- | --- |

(323)

Nawet gdyby wcześniejsza analiza FLG przedłożona przez Niemcy nie uwzględniała zaliczenia przyszłych płatności na poczet cen należnych w momencie zawarcia umowy, dane liczbowe i tak wyraźnie wskazują, że umowa powinna być rentowna.

| (324) | Oprócz danych przekazanych przez Niemcy dostępna była także przygotowana przez firmę Oxera analiza rentowności umowy z 2000 r. (73). W swojej analizie Oxera wykorzystała w miarę możliwości faktyczne dane, tzn. koszty i przychody z okresu poprzedzającego zawarcie umowy, i na ich podstawie określiła założenia dotyczące oczekiwań FLG w momencie zawarcia umowy. Oxera wykorzystała w swojej analizie faktyczną liczbę pasażerów do dnia zawarcia umowy. Przychody z działalności lotniczej i koszty marketingowe zostały określone na podstawie opłat i innych płatności ustalonych w umowie z 2000 r. Do celów obliczenia przychodów z działalności pozalotniczej i kosztów operacyjnych Oxera wykorzystała faktyczne dane liczbowe z okresu po zawarciu umowy. |
| --- | --- |

(324)

Oprócz danych przekazanych przez Niemcy dostępna była także przygotowana przez firmę Oxera analiza rentowności umowy z 2000 r. (73). W swojej analizie Oxera wykorzystała w miarę możliwości faktyczne dane, tzn. koszty i przychody z okresu poprzedzającego zawarcie umowy, i na ich podstawie określiła założenia dotyczące oczekiwań FLG w momencie zawarcia umowy. Oxera wykorzystała w swojej analizie faktyczną liczbę pasażerów do dnia zawarcia umowy. Przychody z działalności lotniczej i koszty marketingowe zostały określone na podstawie opłat i innych płatności ustalonych w umowie z 2000 r. Do celów obliczenia przychodów z działalności pozalotniczej i kosztów operacyjnych Oxera wykorzystała faktyczne dane liczbowe z okresu po zawarciu umowy.

73

| (325) | Wartość bieżąca netto („WBN”) umowy z 2000 r. zawartej z przedsiębiorstwem Ryanair została oszacowana na [...] EUR. Dlatego założono, że umowa będzie rentowna. |
| --- | --- |

(325)

Wartość bieżąca netto („WBN”) umowy z 2000 r. zawartej z przedsiębiorstwem Ryanair została oszacowana na [...] EUR. Dlatego założono, że umowa będzie rentowna.

| (326) | Oxera obliczyła WBN bez przypisywania kosztów inwestycyjnych umowie z 2000 r. Jest to zgodne z twierdzeniem Komisji (zob. motywy 316–320), według którego inwestycji uruchomionych w porcie lotniczym w Lubece nie można przypisać umowie z 2000 r. |
| --- | --- |

(326)

Oxera obliczyła WBN bez przypisywania kosztów inwestycyjnych umowie z 2000 r. Jest to zgodne z twierdzeniem Komisji (zob. motywy 316–320), według którego inwestycji uruchomionych w porcie lotniczym w Lubece nie można przypisać umowie z 2000 r.

| (327) | Komisja zauważa, że Oxera oparła obliczenia liczby pasażerów, przychodów z działalności lotniczej i kosztów marketingowych na dostępnych danych ex ante, natomiast obliczenia przychodów z działalności pozalotniczej i kosztów operacyjnych na danych ex post. Oxera poinformowała, że nie miała dostępu do prognoz ex ante dotyczących przychodów z działalności pozalotniczej i kosztów operacyjnych. Komisja stwierdza, że w celu oceny, czy umowa była zgodna z zasadą prywatnego inwestora, powinno uwzględnić się tylko przychody i koszty, jakie port lotniczy prognozował przed zawarciem umowy z przedsiębiorstwem lotniczym. Ocenę, która częściowo opiera się na danych ex post, można jednak pomocniczo wykorzystać do potwierdzenia założeń, na których opierają się prognozowane przychody i koszty. Zrekonstruowane przez firmę Oxera dane ex ante dotyczące przychodów z działalności lotniczej ([...] EUR) leżą pomiędzy prognozami FLG przedłożonymi przez Niemcy dla najlepszego ([...] EUR) i dla najgorszego scenariusza ([...] EUR). Zrekonstruowane przez firmę Oxera dane ex ante dotyczące kosztów marketingowych ([...] EUR) są nawet niższe od danych przedstawionych przez Niemcy: przedsiębiorstwo FLG oszacowało koszty marketingowe na łącznie [...] EUR w najlepszym i [...] EUR w najgorszym przypadku. Potwierdza się zatem, że prognozy FLG zostały zastosowane w sposób dostatecznie konserwatywny. |
| --- | --- |

(327)

Komisja zauważa, że Oxera oparła obliczenia liczby pasażerów, przychodów z działalności lotniczej i kosztów marketingowych na dostępnych danych ex ante, natomiast obliczenia przychodów z działalności pozalotniczej i kosztów operacyjnych na danych ex post. Oxera poinformowała, że nie miała dostępu do prognoz ex ante dotyczących przychodów z działalności pozalotniczej i kosztów operacyjnych. Komisja stwierdza, że w celu oceny, czy umowa była zgodna z zasadą prywatnego inwestora, powinno uwzględnić się tylko przychody i koszty, jakie port lotniczy prognozował przed zawarciem umowy z przedsiębiorstwem lotniczym. Ocenę, która częściowo opiera się na danych ex post, można jednak pomocniczo wykorzystać do potwierdzenia założeń, na których opierają się prognozowane przychody i koszty. Zrekonstruowane przez firmę Oxera dane ex ante dotyczące przychodów z działalności lotniczej ([...] EUR) leżą pomiędzy prognozami FLG przedłożonymi przez Niemcy dla najlepszego ([...] EUR) i dla najgorszego scenariusza ([...] EUR). Zrekonstruowane przez firmę Oxera dane ex ante dotyczące kosztów marketingowych ([...] EUR) są nawet niższe od danych przedstawionych przez Niemcy: przedsiębiorstwo FLG oszacowało koszty marketingowe na łącznie [...] EUR w najlepszym i [...] EUR w najgorszym przypadku. Potwierdza się zatem, że prognozy FLG zostały zastosowane w sposób dostatecznie konserwatywny.

ex ante

ex post

ex ante

ex post

ex ante

ex ante

7.4.3.   
  Wniosek

Wniosek

| (328) | Z informacji przedłożonych przez Niemcy wynika, że spółka FLG mogła oczekiwać, że umowa z 2000 r. przyniesie dodatni wynik przyrostowy. Założenia, na których oparto takie oczekiwanie, wydają się rozsądne. Potwierdza to fakt, że faktyczny wzrost liczby pasażerów w latach 2000–2005 przekroczył oczekiwany wzrost. To, że wzrost liczby pasażerów osiągnął swoje granice, w dużej mierze wynika z tego, że nie wydano decyzji o ustaleniu planu zabudowy, w związku z czym rozbudowa portu lotniczego była niemożliwa. Jednak nie można było przewidzieć tego w momencie zawierania umowy z 2000 r. Oczekiwania FLG potwierdza badanie Oxera. |
| --- | --- |

(328)

Z informacji przedłożonych przez Niemcy wynika, że spółka FLG mogła oczekiwać, że umowa z 2000 r. przyniesie dodatni wynik przyrostowy. Założenia, na których oparto takie oczekiwanie, wydają się rozsądne. Potwierdza to fakt, że faktyczny wzrost liczby pasażerów w latach 2000–2005 przekroczył oczekiwany wzrost. To, że wzrost liczby pasażerów osiągnął swoje granice, w dużej mierze wynika z tego, że nie wydano decyzji o ustaleniu planu zabudowy, w związku z czym rozbudowa portu lotniczego była niemożliwa. Jednak nie można było przewidzieć tego w momencie zawierania umowy z 2000 r. Oczekiwania FLG potwierdza badanie Oxera.

| (329) | Dlatego rozsądniej było oczekiwać, że umowa zawarta z przedsiębiorstwem Ryanair w 2000 r. będzie dla FLG rentowna w sposób przyrostowy. W rezultacie racjonalnie działający inwestor prywatny również zawarłby taką umowę, ponieważ patrząc z perspektywy ex ante, taka umowa w sposób przyrostowy przyczyniłaby się do rentowności portu lotniczego. Biorąc pod uwagę jednoznacznie pozytywny wkład umowy z 2000 r., można ją również uważać za element ogólnej strategii portu lotniczego, która dąży do rentowności przynajmniej w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

(329)

Dlatego rozsądniej było oczekiwać, że umowa zawarta z przedsiębiorstwem Ryanair w 2000 r. będzie dla FLG rentowna w sposób przyrostowy. W rezultacie racjonalnie działający inwestor prywatny również zawarłby taką umowę, ponieważ patrząc z perspektywy ex ante, taka umowa w sposób przyrostowy przyczyniłaby się do rentowności portu lotniczego. Biorąc pod uwagę jednoznacznie pozytywny wkład umowy z 2000 r., można ją również uważać za element ogólnej strategii portu lotniczego, która dąży do rentowności przynajmniej w perspektywie długoterminowej.

ex ante

| (330) | W związku z tym umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Ryanair nie przyznaje żadnej korzyści gospodarczej, jakiej Ryainair nie odniósłby w normalnych warunkach rynkowych. Dlatego przedmiotowej umowy nie należy uważać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Wniosek ten nie wpływa na badanie tego, czy umowy z 2010 r. przyznają pomoc państwa przedsiębiorstwu Ryanair. |
| --- | --- |

(330)

W związku z tym umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Ryanair nie przyznaje żadnej korzyści gospodarczej, jakiej Ryainair nie odniósłby w normalnych warunkach rynkowych. Dlatego przedmiotowej umowy nie należy uważać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Wniosek ten nie wpływa na badanie tego, czy umowy z 2010 r. przyznają pomoc państwa przedsiębiorstwu Ryanair.

7.5.   OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW

OPŁATY ZA ODLADZANIE SAMOLOTÓW

7.5.1.   
  Selektywność

Selektywność

| (331) | Środek państwowy podlega przepisom art. 107 ust. 1 TFUE tylko wtedy, gdy sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Dlatego pojęciu pomocy państwa podlegają tylko te środki, za których pomocą przedsiębiorstwa są faworyzowane w sposób selektywny. |
| --- | --- |

(331)

Środek państwowy podlega przepisom art. 107 ust. 1 TFUE tylko wtedy, gdy sprzyja „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Dlatego pojęciu pomocy państwa podlegają tylko te środki, za których pomocą przedsiębiorstwa są faworyzowane w sposób selektywny.

| (332) | Zgodnie z orzecznictwem sądów UE należy zbadać, czy w kontekście danego systemu prawnego („ram odniesienia”) środek państwowy faworyzuje niektóre „przedsiębiorstwa lub sektory produkcji” w stosunku do innych przedsiębiorstw, które w świetle celu realizowanego za pomocą danego środka znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej. Środek, który wprowadza zróżnicowanie przedsiębiorstw znajdujących się w porównywalnej sytuacji, jest jednoznacznie selektywny. Jeśli na pierwszy rzut selektywny środek jest uzasadniony przez charakter bądź wewnętrzną strukturę systemu, wówczas takiego środka nie uznaje się za selektywny i w rezultacie taki środek nie podlega przepisom art. 107 ust. 1 TFUE (74). |
| --- | --- |

(332)

Zgodnie z orzecznictwem sądów UE należy zbadać, czy w kontekście danego systemu prawnego („ram odniesienia”) środek państwowy faworyzuje niektóre „przedsiębiorstwa lub sektory produkcji” w stosunku do innych przedsiębiorstw, które w świetle celu realizowanego za pomocą danego środka znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej. Środek, który wprowadza zróżnicowanie przedsiębiorstw znajdujących się w porównywalnej sytuacji, jest jednoznacznie selektywny. Jeśli na pierwszy rzut selektywny środek jest uzasadniony przez charakter bądź wewnętrzną strukturę systemu, wówczas takiego środka nie uznaje się za selektywny i w rezultacie taki środek nie podlega przepisom art. 107 ust. 1 TFUE (74).

74

| (333) | Komisja musi zatem przeprowadzić analizę składającą się z trzech etapów: Na pierwszym etapie należy określić system odniesienia. Na drugim etapie należy ustalić, czy dany środek stanowi odstępstwo od danego systemu, ponieważ wprowadza zróżnicowanie podmiotów gospodarczych, które – uwzględniając nieodłączne cele systemu – znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej. W przypadku gdy takie odstępstwo występuje (i tym samym dany środek jest na pierwszy rzut oka selektywny), na trzecim etapie należy zbadać, czy odstępstwo jest uzasadnione przez charakter bądź wewnętrzną strukturę ram odniesienia. |
| --- | --- |

(333)

Komisja musi zatem przeprowadzić analizę składającą się z trzech etapów: Na pierwszym etapie należy określić system odniesienia. Na drugim etapie należy ustalić, czy dany środek stanowi odstępstwo od danego systemu, ponieważ wprowadza zróżnicowanie podmiotów gospodarczych, które – uwzględniając nieodłączne cele systemu – znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej. W przypadku gdy takie odstępstwo występuje (i tym samym dany środek jest na pierwszy rzut oka selektywny), na trzecim etapie należy zbadać, czy odstępstwo jest uzasadnione przez charakter bądź wewnętrzną strukturę ram odniesienia.

| (334) | W omawianym przypadku Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do opłat za odladzanie samolotów. |
| --- | --- |

(334)

W omawianym przypadku Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do opłat za odladzanie samolotów.

| (335) | Na początku musi więc określić, na jakich przepisach opierają się te opłaty. Jak ustaliła Komisja, opłaty te są określone w regulaminie opłat specjalnych. Regulamin opłat specjalnych nie jest częścią ogólnej tabeli opłat za korzystanie z infrastruktury, ale ma kilka wspólnych cech z tą tabelą: Określa ceny określonych usług, jakie port lotniczy świadczy na rzecz przedsiębiorstw lotniczych, oraz ceny niezbędnych do tego materiałów. Obowiązuje dla wszystkich przedsiębiorstw lotniczych korzystających z portu lotniczego. Jest regularnie aktualizowany co kilka lat, aby uwzględniał zmiany kosztów związanych z danymi usługami specjalnymi. Tylko port lotniczy jest uprawniony do sporządzania regulaminu opłat specjalnych. |
| --- | --- |

(335)

Na początku musi więc określić, na jakich przepisach opierają się te opłaty. Jak ustaliła Komisja, opłaty te są określone w regulaminie opłat specjalnych. Regulamin opłat specjalnych nie jest częścią ogólnej tabeli opłat za korzystanie z infrastruktury, ale ma kilka wspólnych cech z tą tabelą: Określa ceny określonych usług, jakie port lotniczy świadczy na rzecz przedsiębiorstw lotniczych, oraz ceny niezbędnych do tego materiałów. Obowiązuje dla wszystkich przedsiębiorstw lotniczych korzystających z portu lotniczego. Jest regularnie aktualizowany co kilka lat, aby uwzględniał zmiany kosztów związanych z danymi usługami specjalnymi. Tylko port lotniczy jest uprawniony do sporządzania regulaminu opłat specjalnych.

| (336) | W wyroku w sprawie portu lotniczego w Lubece Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że tabelę opłat z 2006 r. należy traktować jako właściwe ramy odniesienia (75). W odniesieniu do podobieństw pomiędzy ogólną tabelą opłat a regulaminem opłat specjalnych Komisja doszła do wniosku, że regulamin opłat specjalnych obowiązujących w porcie lotniczym w Lubece należy traktować jako ramy odniesienia, które stanowią podstawę analizy opłat za obladzanie samolotów. |
| --- | --- |

(336)

W wyroku w sprawie portu lotniczego w Lubece Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że tabelę opłat z 2006 r. należy traktować jako właściwe ramy odniesienia (75). W odniesieniu do podobieństw pomiędzy ogólną tabelą opłat a regulaminem opłat specjalnych Komisja doszła do wniosku, że regulamin opłat specjalnych obowiązujących w porcie lotniczym w Lubece należy traktować jako ramy odniesienia, które stanowią podstawę analizy opłat za obladzanie samolotów.

75

| (337) | Po drugie Komisja musi zbadać, czy ten regulamin opłat specjalnych wprowadza zróżnicowanie podmiotów gospodarczych, które znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej. Regulamin opłat specjalnych obowiązuje dla wszystkich przewoźników lotniczych korzystających z portu lotniczego. W przypadku usług odladzania regulamin ten nie wprowadza żadnego zróżnicowania przewoźników lotniczych. Dla każdego samolotu odladzanego w porcie lotniczym w Lubece obowiązują takie same opłaty; są one uzależnione od masy startowej samolotu oraz od zużytej ilości płynu do odladzania i ciepłej wody. W związku z tym opłaty pobierane za odladzanie samolotów w porcie lotniczym w Lubece nie wykazują żadnego odstępstwa od systemu odniesienia, ponieważ nie istnieje zróżnicowanie przewoźników lotniczych korzystających z portu lotniczego. Dlatego zdaniem Komisji opłaty za odladzanie nie są selektywne. |
| --- | --- |

(337)

Po drugie Komisja musi zbadać, czy ten regulamin opłat specjalnych wprowadza zróżnicowanie podmiotów gospodarczych, które znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej. Regulamin opłat specjalnych obowiązuje dla wszystkich przewoźników lotniczych korzystających z portu lotniczego. W przypadku usług odladzania regulamin ten nie wprowadza żadnego zróżnicowania przewoźników lotniczych. Dla każdego samolotu odladzanego w porcie lotniczym w Lubece obowiązują takie same opłaty; są one uzależnione od masy startowej samolotu oraz od zużytej ilości płynu do odladzania i ciepłej wody. W związku z tym opłaty pobierane za odladzanie samolotów w porcie lotniczym w Lubece nie wykazują żadnego odstępstwa od systemu odniesienia, ponieważ nie istnieje zróżnicowanie przewoźników lotniczych korzystających z portu lotniczego. Dlatego zdaniem Komisji opłaty za odladzanie nie są selektywne.

| (338) | Zatem nie trzeba sprawdzać, czy opłaty te są uzasadnione przez charakter bądź wewnętrzną strukturę ram odniesienia. |
| --- | --- |

(338)

Zatem nie trzeba sprawdzać, czy opłaty te są uzasadnione przez charakter bądź wewnętrzną strukturę ram odniesienia.

7.5.2.   
  Wniosek

Wniosek

| (339) | W związku z powyższym opłat za odladzanie samolotów nie należy uważać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

(339)

W związku z powyższym opłat za odladzanie samolotów nie należy uważać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

8.   WNIOSEK

WNIOSEK

| (340) | Nie ma potrzeby wydawania decyzji stwierdzającej, czy ewentualna pomoc państwa na rzecz FLG stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i czy w takim przypadku można ją uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Osoba prawna FLG już nie istnieje i zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Nawet gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, nie można by było żądać od spółki Yasmina zwrotu pomocy, ponieważ Yasmina została rozwiązana, a jej aktywa zostały zbyte pod nadzorem sądowym w ramach postępowania upadłościowego prowadzonego zgodnie z prawem niemieckim. |
| --- | --- |

(340)

Nie ma potrzeby wydawania decyzji stwierdzającej, czy ewentualna pomoc państwa na rzecz FLG stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i czy w takim przypadku można ją uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Osoba prawna FLG już nie istnieje i zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Nawet gdyby istniała ciągłość gospodarcza pomiędzy FLG i Yasmina, nie można by było żądać od spółki Yasmina zwrotu pomocy, ponieważ Yasmina została rozwiązana, a jej aktywa zostały zbyte pod nadzorem sądowym w ramach postępowania upadłościowego prowadzonego zgodnie z prawem niemieckim.

| (341) | Sprzedaż udziałów FLG Infratilowi w 2005 r. nie przyniosła Infratilowi żadnej korzyści, ponieważ podczas sprzedaży udziałów hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się jak prywatny inwestor. Ponowne negocjowanie opcji sprzedaży w 2009 r. oraz przejęcie dalszych strat, a także kosztów inwestycyjnych i innych kosztów zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. również nie przyniosły Infratilowi żadnej korzyści. Również w tym kontekście hanzeatyckie miasto Lubeka działało jak prywatny inwestor. |
| --- | --- |

(341)

Sprzedaż udziałów FLG Infratilowi w 2005 r. nie przyniosła Infratilowi żadnej korzyści, ponieważ podczas sprzedaży udziałów hanzeatyckie miasto Lubeka zachowywało się jak prywatny inwestor. Ponowne negocjowanie opcji sprzedaży w 2009 r. oraz przejęcie dalszych strat, a także kosztów inwestycyjnych i innych kosztów zgodnie z dodatkową umową z 2009 r. również nie przyniosły Infratilowi żadnej korzyści. Również w tym kontekście hanzeatyckie miasto Lubeka działało jak prywatny inwestor.

| (342) | Patrząc z perspektywy ex ante, umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Ryanair przyczyniłaby się do rentowności portu lotniczego. W związku z tym prywatny inwestor też zawarłby taką umowę, a więc Ryanair nie odniósł z tej umowy żadnej korzyści. |
| --- | --- |

(342)

Patrząc z perspektywy ex ante, umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy przedsiębiorstwami FLG i Ryanair przyczyniłaby się do rentowności portu lotniczego. W związku z tym prywatny inwestor też zawarłby taką umowę, a więc Ryanair nie odniósł z tej umowy żadnej korzyści.

ex ante

| (343) | Opłaty za usługi odladzania świadczone w porcie lotniczym w Lubece wydają się nie mieć selektywnego charakteru, |
| --- | --- |

(343)

Opłaty za usługi odladzania świadczone w porcie lotniczym w Lubece wydają się nie mieć selektywnego charakteru,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Nie ma potrzeby wydawania decyzji stwierdzającej, czy ewentualna pomoc państwa na rzecz FLG stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i czy w takim przypadku można ją uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym, ponieważ przedsiębiorstwo FLG zaprzestało prowadzenia działalności gospodarczej i zwrot pomocy nie jest już możliwy.

Artykuł 2

Sprzedaż 90 % udziałów FLG na rzecz Infratilu oraz warunki opcji sprzedaży, które zostały na nowo wynegocjowane w 2009 r., nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Artykuł 3

Umowa z 2000 r. zawarta pomiędzy Ryanairem a portem lotniczym w Lubece nie ustanawia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Artykuł 4

Opłaty za odladzanie samolotów nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Artykuł 5

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Federalnej Niemiec.

Sporządzono w Brukseli dnia 7 lutego 2017 r.

W imieniu Komisji

Margrethe VESTAGER

Członek Komisji

---

(1)  
  Dz.U. C 287 z 29.11.2007, s. 27.

1

(2)  
  Dz.U. C 295 z 7.12.2007, s. 29 i Dz.U. C 241 z 10.8.2012, s. 56.

2

(3)  
  Infratil jest spółką inwestującą w infrastrukturę, mającą siedzibę w Nowej Zelandii. Infratil dokonuje inwestycji w sektorze energii, portów lotniczych i transportu publicznego. Infratil posiadała i obsługiwała w szczególności następujące porty lotnicze: międzynarodowy port lotniczy w Wellington, Nowa Zelandia; port lotniczy Glasgow Prestwick oraz międzynarodowy port lotniczy w Kent, Zjednoczone Królestwo. W międzyczasie spółka zbyła udziały w europejskich portach lotniczych.

3

Infratil

(4)  
  Ryanair jest irlandzkim przedsiębiorstwem lotniczym oraz członkiem Zrzeszenia Europejskich Przewoźników Niskokosztowych (European Low Fares Airlines Association – ELFAA). Ryanair prowadził działalność w regionalnych portach lotniczych o drugorzędnym znaczeniu. Obecnie Ryanair obsługuje około 160 połączeń do europejskich docelowych portów lotniczych. Ryanair obsługiwał jednolitą flotę składającą się z 272 samolotów typu Boeing 737-800 posiadających 189 miejsc pasażerskich. W momencie wydania decyzji o wszczęciu postępowania z 2007 r. Ryanair obsługiwał z portu lotniczego w Lubece 23 loty tygodniowo do pięciu docelowych portów lotniczych w Europie: Londyn-Stansted (Zjednoczone Królestwo), Mediolan-Bergamo i Piza (Włochy), Palma de Mallorca (Hiszpania) i Sztokholm-Skavsta (Szwecja).

4

Ryanair

(5)  
  Dz.U. C 287 z 29.11.2007, s. 27.

5

(6)  
  Dz.U. C 295 z 7.12.2007, s. 29.

6

(7)  Schutzgemeinschaft gegen Fluglärm Lübeck und Umgebung Groß Grönau e.V. oraz Check-in Lübeck e.V.

7

(8)  Izba Przemysłowo-Handlowa miasta Lubeka (IHK).

8

(9)  Peter C. Klanowski i Horst Conrad.

9

(10)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE [obecnie art. 108 TFUE] (Dz.U. L 83 z 27.3.1999, s. 1.)

10

(11)  Komunikat Komisji – Wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i linii lotniczych (Dz.U. C 99 z 4.4.2014, s. 3.)

11

(12)  
  Dz.U. C 113 z 15.4.2014, s. 30.

12

(13)  SGF jest organizacją pozarządową zarejestrowaną zgodnie z przepisami dyrektywy 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidującej udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającej w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz.U. L 156 z 25.6.2003, s. 17).

13

(14)  Przed wszczęciem postępowania zbadano środki przewidziane w sprawach CP 31/2009 (SA.27585) i CP 162/2010 (SA.31149).

14

(15)  
  Dz.U. C 241 z 10.8.2012, s. 56.

15

(16)  Federalne Zrzeszenie Niemieckich Portów Lotniczych (Bundesverband der deutschen Verkehrsflughäfen).

16

(17)  Yasmina była spółką zależną należącą w 100 % do 3 Y Logistic und Projektbetreuung GmbH („3Y”), spółki inwestycyjnej będącej własnością osoby fizycznej, a mianowicie Saudisa Adela Mohammeda Saleha M. Alghanmiego. Yasmina została założona w celu nabycia portu lotniczego w Lubece i zarządzania nim.

17

(18)  Wyrok Sądu z dnia 9 września 2014 r., Hansestadt Lübeck przeciwko Komisji Europejskiej, T-461/12 ECLI:EU:T:2014:758.

18

(19)  Wyrok Sądu z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja Europejska przeciwko Hansestadt Lübeck, C-524/14 P, ECLI:EU:C:2016:971.

19

(20)  Zob. strona internetowa portu lotniczego w Lubece: http://www.flughafen-luebeck.de/images/02-unternehmen/06-zahlen_fakten_daten/02-monatsstatistik/ab2000.pdf (stan na dzień: 22 maja 2015 r.)

20

(21)  Rada miejska Lubeki składa się z przedstawicieli obywateli miasta.

21

(22)  Dz.U. 2012/S 156-261107 z 16 sierpnia 2012 r. (http://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:261107-2012:TEXT:EN:HTML&tabId=1).

22

(23)  Decyzja Komisji z dnia 19 stycznia 2005 r. w sprawie N 644i/2002 – Niemcy – Rozbudowa lokalnej infrastruktury gospodarczej zgodnie z pkt 7 części II wspólnego planu ramowego rządu federalnego i krajów związkowych „Poprawa regionalnej struktury gospodarczej” i) Tworzenie lub rozbudowa regionalnych portów lotniczych (Dz.U. C 126 z 12.5.2005, s. 10).

23

(24)  Decyzja o ustaleniu planu zabudowy dla rozwoju portu lotniczego w Lubece z 20 stycznia 2005 r., która obejmowała szereg działań infrastrukturalnych, została zaskarżona przed sądem przez różne podmioty. W ramach procedury przejściowej Wyższy Sąd Administracyjny uchwalił dwie prawomocne decyzje, a mianowicie: decyzję OVG Schleswig nr 4MR1/05 z dnia 18 lipca 2005 r. oraz decyzję OVG Schleswig nr 101/05 z dnia 21 października 2005 r. Na podstawie tych wyroków odmówiono ustalenia planu zabudowy.

24

OVG Schleswig

OVG Schleswig

(*1)  Informacje poufne.

*1

(25)  Stosowanie art. 92 i 93 Traktatu WE oraz art. 61 Porozumienia EOG do pomocy państwa w sektorze lotnictwa (Dz.U. C 350 z 10.12.1994, s. 5).

25

(26)  Wyższy Sąd Administracyjny w Szlezwiku; 4MR1/05

26

(27)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2002 r., Francja przeciwko Komisji („Stardust Marine”), C-482/99, ECLI:EU:C:2002:294.

27

(28)  Wyrok Sądu z dnia 3 marca 2010 r. Bundesverband deutscher Banken przeciwko Komisji (Helaba I), T-163/05, ECLI:EU:T:2010:59.

28

(29)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie C-280/00, Altmark Trans GmbH i Regierungspräsidium Magdeburg przeciwko Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH, C-280/00, ECLI:EU:C:2003:415.

29

(30)  Raport Oxera „Economic MEOP assessment: Lübeck airport” z dnia 6 lutego 2015 r.

30

(31)  Plan biznesowy „Takeoff Konzept” z dnia 21 grudnia 2009 r. zob. http://www.luebeck.de/stadt_politik/rathaus/wahlen/files/M21_Take_off_Konzept_HL-Umdruck_17-156_WA_Ltsh.pdf

31

(32)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2002 r., Francja przeciwko Komisji („Stardust Marine”) C-482/99, ECLI:EU:C:2002:294.

32

(33)  Wyrok Sądu z dnia 17 grudnia 2008 r., Ryanair przeciwko Komisji (Charleroi T-196/04 ECLI:EU:T:2008:585.

33

(34)  Decyzja Komisji z dnia 12 listopada 2008 r. w sprawie pomocy państwa nr 510/2008 – Włochy – Sprzedaż aktywów Alitalia (Dz.U. C 46 z 25.2.2009, s. 6).

34

(35)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 maja 2003 r., Włochy i SIM 2 Multimedia przeciwko Komisji, C-328/99 i C-399/00, ECLI:EU:C:2003:252; decyzja Komisji z dnia 17 września 2008 r. w sprawie pomocy państwa N 321/2008, N 322/2008 i N 323/2008 – Grecja – Sprzedaż niektórych aktywów Olympic Airlines/Olympic Airways Services (Dz.U. C 18 z 23.1.2010, s. 9).; decyzja Komisji z dnia 12 listopada 2008 r. w sprawie pomocy państwa N 510/2008 – Włochy – Sprzedaż aktywów Alitalia (Dz.U. C 46 z 25.2.2009, s. 6).; decyzja Komisji z dnia 4 kwietnia 2012 r., SA.34547 – Francja – Przejęcie aktywów Grupy SERNAM w ramach jej sądowego postępowania naprawczego (Dz.U. C 305 z 10.10.2012, s. 5).

35

(36)  Wyrok Sądu z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair Ltd. przeciwko Komisji, T-123/09, ECLI:EU:T:2012:164.

36

(37)  Wyrok Sądu z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair Ltd. przeciwko Komisji, T-123/09, ECLI:EU:T:2012:164, pkt 156.

37

(38)  Dyrektywa Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (Dz.U. L 82 z 22.3.2001, s. 16).

38

(39)  BGB z 18.8.1896 r., art. 613a 242.

39

(40)  Decyzja Komisji z dnia 4 kwietnia 2012 r., SA.34547 – Francja – Przejęcie aktywów grupy SERNAM w ramach postępowania naprawczego (Dz.U. C 305 z 10.10.2012, s. 10).

40

(41)  Termin „badanie due diligence” z reguły określa szczegółową analizę przedsiębiorstwa, które może być przedmiotem fuzji, przejęcia, prywatyzacji lub podobnej transakcji; takie badanie przeprowadza nabywca.

41

(42)  Komunikat Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. C 262 z 19.7.2016, s. 1, pkt 94).

42

(43)  Wyrok Sądu z dnia 13 września 2010 r., Grecja przeciwko Komisji, T-415/05, ECLI:EU:T:2010:386, pkt 146.

43

(44)  Ibidem. Według Trybunału Sprawiedliwości niespójność gospodarcza może wskazywać na ciągłość finansową.

44

(45)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2012 r., Komisja przeciwko Hiszpanii, C-610/10, ECLI:EU:C:2012:781, pkt 106.

45

(46)  Ustawa o postępowaniu upadłościowym z dnia 5 października 1994 r. (Federalny Dziennik Ustaw (BGBl.) I, s. 2866), ostatnio zmieniona na mocy art. 16 ustawy z dnia 20 listopada 2015 r. (BGBl. I, s. 2010).

46

(47)  Zob. decyzja Komisji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie pomocy państwa nr C 46/07 (ex NN 59/07) przyznanej przez Rumunię na rzecz Automobile Craiova (wcześniej Daewoo România) (Dz.U. L 239 z 6.9.2008, s. 12).

47

(48)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 1999 r., Królestwo Hiszpanii przeciwko Komisji, C-342/96, ECLI:EU:C:1999:210, pkt 41; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 lipca 1996 r., Syndicat français de l'Express international (SFEI) i inni przeciwko La Poste i innym, C-39/94, ECLI:EU:C:1996:285.

48

(49)  Zob. na przykład: wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 12 grudnia 2000 r., Alitalia przeciwko Komisji, T-296/97, ECLI:EU:T:2000:289; wyrok Sądu Pierwszej Instancji, WestLB przeciwko Komisji, T-228/99 i T-233/99, ECLI:EU:T:2003:57; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 29 marca 2007 r., Scott SA przeciwko Komisji, T-366/00, ECLI:EU:T:2007:99; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 maja 2003 r., Włochy i SIM 2 Multimedia przeciwko Komisji, C-328/99 i C-399/00, ECLI:EU:C:2003:252; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 12 grudnia 1996 r., Air France przeciwko Komisji, T-358/94, ECLI:EU:T:1996:194.

49

(50)  XXIII. sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 1993, s. 255.

50

(51)  Decyzja Komisji z dnia 19 czerwca 2013 r., SA.36197 (13/N) – Portugalia – Prywatyzacja ANA – Portugalskie porty lotnicze, C(2013) 3546 final (Dz.U. C 256 z 5.9.2013, s. 3). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 lipca 1986 r., Belgia przeciwko Komisji, 40/85, ECLI:EU:C:1986:305.

51

(52)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2002 r., Francja przeciwko Komisji („Stardust Marine”), C-482/99, ECLI:EU:C:2002:294, pkt 71.

52

(53)  Badanie przeprowadziła spółka Berenberg Consult GmbH (spółka zależna należąca do Hamburger Privatbank Berenberg).

53

(54)  Zob. pkt 403 XXIII sprawozdania Komisji w sprawie polityki konkurencji z 1993 r.; rozdział 4.2.3.1. komunikatu Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. C 262 z 19.7.2016, s. 1).

54

(55)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2002 r., Francja przeciwko Komisji („Stardust Marine”), C-482/99, ECLI:EU:C:2002:294, pkt 71.

55

(56)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 53.

56

(57)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 59.

57

(58)  Zob. decyzja Komisji 2011/60/UE z dnia 27 stycznia 2010 r. w sprawie pomocy państwa (ex NN 74/07) C 12/2008 – Słowacja – Umowa między bratysławskim portem lotniczym a Ryanair, pkt 88 i 89 (Dz.U. L 27 z 1.2.2011, s. 24.).

58

(59)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 57–59.

59

(60)  W celu zastosowania stóp referencyjnych w odniesieniu do rentowności (w przeciwieństwie do ustalania cen) w branży zob. wyrok Sądu z dnia 3 lipca 2014 r., Hiszpania i Ciudad de la Luz przeciwko Komisji, sprawy połączone T-319/12 i T-321/12, ECLI:EU:T:2014:604, pkt 44.

60

(61)  Inne wskaźniki: zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 60.

61

(62)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 59 i 63.

62

(63)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 63.

63

(64)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 64.

64

(65)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 64; decyzja Komisji (UE) 2015/1226 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie pomocy państwa SA.33963 (2012/C) (ex 2012/NN) wdrożonej przez Francję na rzecz izby handlowo-przemysłowej w Angoulême oraz przedsiębiorstw SNC-Lavalin, Ryanair i Airport Marketing Services (Dz.U. L 201 z 30.7.2015, s. 48); decyzja Komisji (UE) 2015/1584 z dnia 1 października 2014 r. w sprawie pomocy państwa SA.23098 (C 37/07) (ex NN 36/07) wdrożonej przez Włochy na rzecz Società di Gestione dell'Aeroporto di Alghero So.Ge.A.AL S.p.A i różnych przewoźników lotniczych prowadzących działalność w porcie lotniczym Alghero (Dz.U. L 250 z 25.9.2015, s. 38); decyzja Komisji (UE) 2016/2069 z dnia 1 października 2014 r. w sprawie pomocy państwa SA.14093 (C76/2002) wdrożonej przez Belgię na rzecz Brussels South Charleroi Airport i Ryanair (Dz.U. L 325 z 30.11.2016, s. 63).

65

(66)  Wyrok Sądu z dnia 17 grudnia 2008 r., Ryanair przeciwko Komisji, T-196/04, ECLI:EU:T:2008:585, pkt 59.

66

(67)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2002 r., Francja przeciwko Komisji („Stardust Marine”), C-482/99, ECLI:EU:C:2002:294, pkt 71.

67

(68)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie C-305/89, Republika Włoska przeciwko Komisji (Alfa Romeo), C-305/89, ECLI:EU:C:1991:142.

68

(69)  O tym raporcie wspomniano już wcześniej w sekcji 7.3.1.1 w związku z rentownością umowy zawartej pomiędzy portem lotniczym w Lubece a Infratilem.

69

(70)  Zob. wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., pkt 64.

70

(71)  Zob. decyzja (UE) 2015/1226.

71

(72)  Zob. decyzja (UE) 2015/1584.

72

(73)  Raport Oxera „Lübeck airport – Economic MEOP Assessment” (Port lotniczy w Lubece – Ekspertyza ekonomiczna dotycząca testu prywatnego inwestora) z dnia 1 września 2014 r.

73

(74)  Wyrok z dnia 7 marca 2012 r., British Aggregates Association przeciwko Komisji, T-210/02 RENV ECLI:EU:T:2012:110, pkt 82 i 83; wyrok z dnia 15 listopada 2011 r., Komisja i Hiszpania przeciwko Government of Gibraltar i Zjednoczonemu Królestwu, sprawy połączone C-106/09 P i C-107/09 P ECLI:EU:C:2011:732, pkt 74 i 75; wyrok z dnia 14 stycznia 2015 r., Eventech przeciwko The Parking Adjudicator, C-518/13, ECLI:EU:C:2015:9, pkt 54 i 55.

74

(75)  Wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Komisja przeciwko Hansestadt Lübeck, C-524/14 P ECLI:EU:C:2016:971, pkt 62.

75

---

| 19.12.2017 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 339/50 |
| --- | --- | --- | --- |

19.12.2017

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 339/50

---

DECYZJA KOMISJI (UE) 2017/2337

z dnia 29 maja 2017 r.

w sprawie kwot przeznaczonych na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości zgodnie z ustawą w sprawie mleka i tłuszczu w ramach pomocy państwa SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN))

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 3487)

(Jedynie tekst w języku niemieckim jest autentyczny)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanym artykułem i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1.   PROCEDURA

PROCEDURA

| (1) | Pismami z dnia 28 listopada 2011 r. i z dnia 27 lutego 2012 r. Komisja Europejska (zwana dalej „Komisją”) zwróciła się do Niemiec o udzielenie dodatkowych informacji dotyczących sprawozdania rocznego za 2010 r. w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym, które Niemcy złożyły zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (2), obecnie art. 26 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 (3). Niemcy odpowiedziały na pytania Komisji w pismach z dnia 16 stycznia 2012 r. i z dnia 27 kwietnia 2012 r. Z odpowiedzi Niemiec wynika, że Niemcy przyznały wsparcie finansowe na rzecz niemieckiego sektora mleczarskiego na podstawie ustawy w sprawie mleka i tłuszczu z 1952 r. (Gesetz über den Verkehr mit Milch, Milcherzeugnissen und Fetten, zwanej dalej „MFG”). |
| --- | --- |

(1)

Pismami z dnia 28 listopada 2011 r. i z dnia 27 lutego 2012 r. Komisja Europejska (zwana dalej „Komisją”) zwróciła się do Niemiec o udzielenie dodatkowych informacji dotyczących sprawozdania rocznego za 2010 r. w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym, które Niemcy złożyły zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (2), obecnie art. 26 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 (3). Niemcy odpowiedziały na pytania Komisji w pismach z dnia 16 stycznia 2012 r. i z dnia 27 kwietnia 2012 r. Z odpowiedzi Niemiec wynika, że Niemcy przyznały wsparcie finansowe na rzecz niemieckiego sektora mleczarskiego na podstawie ustawy w sprawie mleka i tłuszczu z 1952 r. (Gesetz über den Verkehr mit Milch, Milcherzeugnissen und Fetten, zwanej dalej „MFG”).

2

3

Gesetz über den Verkehr mit Milch, Milcherzeugnissen und Fetten

| (2) | Pismem z dnia 2 października 2012 r. Komisja poinformowała Niemcy, że przedmiotową pomoc zarejestrowano jako pomoc niezgłoszoną pod numerem SA.35484 (2012/NN). W pismach z dnia 16 listopada 2012 r., z dni 7, 8, 11, 13, 14, 15 i 19 lutego, z dnia 21 marca, z dnia 8 kwietnia, z dnia 28 maja, z dni 10 i 25 czerwca oraz z dnia 2 lipca 2013 r. Niemcy przekazały dalsze informacje. |
| --- | --- |

(2)

Pismem z dnia 2 października 2012 r. Komisja poinformowała Niemcy, że przedmiotową pomoc zarejestrowano jako pomoc niezgłoszoną pod numerem SA.35484 (2012/NN). W pismach z dnia 16 listopada 2012 r., z dni 7, 8, 11, 13, 14, 15 i 19 lutego, z dnia 21 marca, z dnia 8 kwietnia, z dnia 28 maja, z dni 10 i 25 czerwca oraz z dnia 2 lipca 2013 r. Niemcy przekazały dalsze informacje.

| (3) | Pismem z dnia 17 lipca 2013 r. (C(2013) 4457 final) Komisja poinformowała Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do tej pomocy. Aby zbadać przedmiotowe podśrodki pod kątem ich zgodności z rynkiem wewnętrznym, Komisja wprowadziła rozróżnienie dwóch oddzielnych okresów:






  1) | okres od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r.; |
| --- | --- | --- |

(3)

Pismem z dnia 17 lipca 2013 r. (C(2013) 4457 final) Komisja poinformowała Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do tej pomocy. Aby zbadać przedmiotowe podśrodki pod kątem ich zgodności z rynkiem wewnętrznym, Komisja wprowadziła rozróżnienie dwóch oddzielnych okresów:

1)

okres od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r.;

| 2) | okres od dnia 1 stycznia 2007 r. |
| --- | --- |

2)

okres od dnia 1 stycznia 2007 r.

| (4) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja stwierdziła w odniesieniu do niektórych podśrodków wdrożonych na podstawie MFG, że albo nie stanowią one pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, albo stanowią taką pomoc, ale nie podlegają zasadom pomocy państwa. |
| --- | --- |

(4)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja stwierdziła w odniesieniu do niektórych podśrodków wdrożonych na podstawie MFG, że albo nie stanowią one pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, albo stanowią taką pomoc, ale nie podlegają zasadom pomocy państwa.

| (5) | W odniesieniu do innych podśrodków Komisja stwierdziła, że były one zgodne z rynkiem wewnętrznym w okresie od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., albo w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r., albo w obu okresach. |
| --- | --- |

(5)

W odniesieniu do innych podśrodków Komisja stwierdziła, że były one zgodne z rynkiem wewnętrznym w okresie od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., albo w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r., albo w obu okresach.

| (6) | W odniesieniu do wszystkich pozostałych podśrodków, w tym do podśrodków, które są przedmiotem niniejszej decyzji dotyczącej zapewniania wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz pomocy państwa przyznanej na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości, Komisja w decyzji o wszczęciu postępowania wyraziła wątpliwości co do ich zgodności z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(6)

W odniesieniu do wszystkich pozostałych podśrodków, w tym do podśrodków, które są przedmiotem niniejszej decyzji dotyczącej zapewniania wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz pomocy państwa przyznanej na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości, Komisja w decyzji o wszczęciu postępowania wyraziła wątpliwości co do ich zgodności z rynkiem wewnętrznym.

| (7) | Po wykryciu szeregu błędów w decyzji o wszczęciu postępowania pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. przesłano korektę do władz niemieckich. |
| --- | --- |

(7)

Po wykryciu szeregu błędów w decyzji o wszczęciu postępowania pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. przesłano korektę do władz niemieckich.

| (8) | Poprawiona decyzja o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (4). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag w terminie jednego miesiąca. |
| --- | --- |

(8)

Poprawiona decyzja o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (4). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag w terminie jednego miesiąca.

Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

4

| (9) | W piśmie z dnia 20 września 2013 r. Niemcy ustosunkowały się do decyzji o wszczęciu postępowania. |
| --- | --- |

(9)

W piśmie z dnia 20 września 2013 r. Niemcy ustosunkowały się do decyzji o wszczęciu postępowania.

| (10) | Komisja otrzymała łącznie 19 uwag od zainteresowanych stron. Jedna z tych zainteresowanych stron zwróciła się do Komisji o nieujawnianie jej tożsamości z ważnych powodów. Łącznie dziesięć uwag – jednak nie znajdowały się wśród nich uwagi, o których mowa w poprzednim zdaniu – dotyczyło przedmiotowych podśrodków, które służą zapewnianiu wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz pomocy państwa przyznanej na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości. |
| --- | --- |

(10)

Komisja otrzymała łącznie 19 uwag od zainteresowanych stron. Jedna z tych zainteresowanych stron zwróciła się do Komisji o nieujawnianie jej tożsamości z ważnych powodów. Łącznie dziesięć uwag – jednak nie znajdowały się wśród nich uwagi, o których mowa w poprzednim zdaniu – dotyczyło przedmiotowych podśrodków, które służą zapewnianiu wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz pomocy państwa przyznanej na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości.

| (11) | Otrzymane uwagi przekazano Niemcom pismami z dni 27 lutego, 3 marca i 3 października 2014 r. |
| --- | --- |

(11)

Otrzymane uwagi przekazano Niemcom pismami z dni 27 lutego, 3 marca i 3 października 2014 r.

| (12) | Pismem z dnia 21 marca 2014 r. Niemcy poinformowały Komisję, że nie udzielą odpowiedzi na wspomniane wyżej uwagi złożone przez zainteresowane strony. |
| --- | --- |

(12)

Pismem z dnia 21 marca 2014 r. Niemcy poinformowały Komisję, że nie udzielą odpowiedzi na wspomniane wyżej uwagi złożone przez zainteresowane strony.

| (13) | Pismem z dnia 31 marca 2014 r. Niemcy przekazały Komisji uwagę Bawarii dotyczącą uwagi złożonej przez stronę, której tożsamości nie ujawniono (zob. motyw 10). |
| --- | --- |

(13)

Pismem z dnia 31 marca 2014 r. Niemcy przekazały Komisji uwagę Bawarii dotyczącą uwagi złożonej przez stronę, której tożsamości nie ujawniono (zob. motyw 10).

| (14) | Niemcy ustosunkowały się najpierw do uwag przekazanych przez zainteresowane strony w lutym 2014 r. Do uwagi dodatkowej z dnia 8 lipca 2014 r. Niemcy ustosunkowały się w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. |
| --- | --- |

(14)

Niemcy ustosunkowały się najpierw do uwag przekazanych przez zainteresowane strony w lutym 2014 r. Do uwagi dodatkowej z dnia 8 lipca 2014 r. Niemcy ustosunkowały się w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r.

| (15) | Pismem z dnia 13 listopada 2014 r. Komisja wezwała Niemcy do przekazania dodatkowych informacji. Niemcy odpowiedziały na pytania Komisji pismem z dnia 27 lutego 2015 r. |
| --- | --- |

(15)

Pismem z dnia 13 listopada 2014 r. Komisja wezwała Niemcy do przekazania dodatkowych informacji. Niemcy odpowiedziały na pytania Komisji pismem z dnia 27 lutego 2015 r.

| (16) | W dniu 30 czerwca 2016 r. Federalne Ministerstwo Żywności i Rolnictwa przekazało dodatkowe informacje na temat podśrodka RP 2. |
| --- | --- |

(16)

W dniu 30 czerwca 2016 r. Federalne Ministerstwo Żywności i Rolnictwa przekazało dodatkowe informacje na temat podśrodka RP 2.

| (17) | Pismem z dnia 15 listopada 2016 r. Komisja ponownie wezwała Niemcy do przekazania dodatkowych informacji. Po wystąpieniu o przedłużenie wyznaczonego przez Komisję terminu na udzielenie odpowiedzi na wspomniane pismo Niemcy odpowiedziały na pytania Komisji w piśmie z dnia 13 stycznia 2017 r. |
| --- | --- |

(17)

Pismem z dnia 15 listopada 2016 r. Komisja ponownie wezwała Niemcy do przekazania dodatkowych informacji. Po wystąpieniu o przedłużenie wyznaczonego przez Komisję terminu na udzielenie odpowiedzi na wspomniane pismo Niemcy odpowiedziały na pytania Komisji w piśmie z dnia 13 stycznia 2017 r.

2.   OPIS ŚRODKÓW I UWAGI WŁADZ NIEMIECKICH

OPIS ŚRODKÓW I UWAGI WŁADZ NIEMIECKICH

| (18) | W poniższym opisie omówione zostaną podśrodki w ramach pomocy przyznanej na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz pomocy państwa przeznaczonej na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości zgodnie z MFG, w odniesieniu do których Komisja wyraziła wątpliwości w zakresie ich zgodności z rynkiem wewnętrznymi. W szczególności omówiono następujące podśrodki (odniesienia do poszczególnych podśrodków w poniższym tekście są zgodne z klasyfikacją w załączniku do decyzji o wszczęciu postępowania): BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9, TH 10 (wsparcie techniczne w okresie 2001–2006); RP 2 (wsparcie techniczne od 2007 r.); BW 10, BW 11, NI 1 i TH5 (środki dotyczące produktów wysokiej jakości w okresie 2001–2006). |
| --- | --- |

(18)

W poniższym opisie omówione zostaną podśrodki w ramach pomocy przyznanej na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa oraz pomocy państwa przeznaczonej na produkcję i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych wysokiej jakości zgodnie z MFG, w odniesieniu do których Komisja wyraziła wątpliwości w zakresie ich zgodności z rynkiem wewnętrznymi. W szczególności omówiono następujące podśrodki (odniesienia do poszczególnych podśrodków w poniższym tekście są zgodne z klasyfikacją w załączniku do decyzji o wszczęciu postępowania): BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9, TH 10 (wsparcie techniczne w okresie 2001–2006); RP 2 (wsparcie techniczne od 2007 r.); BW 10, BW 11, NI 1 i TH5 (środki dotyczące produktów wysokiej jakości w okresie 2001–2006).

Podstawa prawna

Podstawa prawna

| (19) | MFG jest ustawą federalną, która weszła w życie w 1952 r. i została od tego czasu kilkukrotnie zmieniona (5). Jest to ustawa, na podstawie której wdrożono przedmiotowe środki pomocy, a jej obowiązywanie jest bezterminowe. |
| --- | --- |

(19)

MFG jest ustawą federalną, która weszła w życie w 1952 r. i została od tego czasu kilkukrotnie zmieniona (5). Jest to ustawa, na podstawie której wdrożono przedmiotowe środki pomocy, a jej obowiązywanie jest bezterminowe.

5

| (20) | W sekcji 22 ust. 1 MFG niemieckim krajom związkowym (zwanym dalej „krajami związkowymi”) nadaje się uprawnienie do nakładania na mleczarnie opłaty za mleko w oparciu o ilości dostarczanego do nich mleka. Zgodnie z informacjami udostępnionymi przez Niemcy dziewięć (z szesnastu) krajów związkowych korzysta z tego upoważnienia, a mianowicie Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Brandenburgia, Dolna Saksonia, Hesja, Nadrenia-Palatynat, Nadrenia Północna-Westfalia, Saara i Turyngia. Opłaty pobierane przez kraje związkowe sięgają do 0,0015 EUR za kg mleka. |
| --- | --- |

(20)

W sekcji 22 ust. 1 MFG niemieckim krajom związkowym (zwanym dalej „krajami związkowymi”) nadaje się uprawnienie do nakładania na mleczarnie opłaty za mleko w oparciu o ilości dostarczanego do nich mleka. Zgodnie z informacjami udostępnionymi przez Niemcy dziewięć (z szesnastu) krajów związkowych korzysta z tego upoważnienia, a mianowicie Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Brandenburgia, Dolna Saksonia, Hesja, Nadrenia-Palatynat, Nadrenia Północna-Westfalia, Saara i Turyngia. Opłaty pobierane przez kraje związkowe sięgają do 0,0015 EUR za kg mleka.

| (21) | Niemcy wykazały, że opłata za mleko nie ma zastosowania do produktów przywożonych. Natomiast produkty wywożone mogą podlegać opłacie za mleko. |
| --- | --- |

(21)

Niemcy wykazały, że opłata za mleko nie ma zastosowania do produktów przywożonych. Natomiast produkty wywożone mogą podlegać opłacie za mleko.

| (22) | Sekcja 22 ust. 2 MFG stanowi, że dochody uzyskane z opłaty za mleko można wykorzystywać wyłącznie w celu:






  1. | poprawy i utrzymania jakości produktów na podstawie określonych przepisów wykonawczych; |
| --- | --- | --- |

(22)

Sekcja 22 ust. 2 MFG stanowi, że dochody uzyskane z opłaty za mleko można wykorzystywać wyłącznie w celu:

1.

poprawy i utrzymania jakości produktów na podstawie określonych przepisów wykonawczych;

| 2. | poprawy higieny podczas udoju i dostarczania, przetwarzania i dystrybucji mleka i przetworów mlecznych; |
| --- | --- |

2.

poprawy higieny podczas udoju i dostarczania, przetwarzania i dystrybucji mleka i przetworów mlecznych;

| 3. | rejestrowania wydajności mlecznej; |
| --- | --- |

3.

rejestrowania wydajności mlecznej;

| 4. | doradzania przedsiębiorcom w sprawach dotyczących przemysłu mleczarskiego i doskonalenia zawodowego młodych pracowników; |
| --- | --- |

4.

doradzania przedsiębiorcom w sprawach dotyczących przemysłu mleczarskiego i doskonalenia zawodowego młodych pracowników;

| 5. | reklamy mającej na celu zwiększenie spożycia mleka i przetworów mlecznych; |
| --- | --- |

5.

reklamy mającej na celu zwiększenie spożycia mleka i przetworów mlecznych;

| 6. | realizacji zadań nałożonych przez MFG. |
| --- | --- |

6.

realizacji zadań nałożonych przez MFG.

| (23) | § 22 ust. 2a ustawy w sprawie mleka i tłuszczu przewiduje, że bez względu na ust. 2 środki podlegające ust. 1 mogą być również wykorzystywane w celu:






  1. | zmniejszenia uwarunkowanych strukturalnie, coraz wyższych kosztów ewidencji ponoszonych podczas transportu mleka i śmietany od producenta do mleczarni; |
| --- | --- | --- |

(23)

§ 22 ust. 2a ustawy w sprawie mleka i tłuszczu przewiduje, że bez względu na ust. 2 środki podlegające ust. 1 mogą być również wykorzystywane w celu:

1.

zmniejszenia uwarunkowanych strukturalnie, coraz wyższych kosztów ewidencji ponoszonych podczas transportu mleka i śmietany od producenta do mleczarni;

| 2. | zmniejszenia coraz wyższych kosztów transportu ponoszonych podczas przewożenia mleka między mleczarniami, o ile taki przewóz jest konieczny w celu zapewnienia zaopatrzenia obszaru zbytu danych mleczarni w mleko pitne; oraz |
| --- | --- |

2.

zmniejszenia coraz wyższych kosztów transportu ponoszonych podczas przewożenia mleka między mleczarniami, o ile taki przewóz jest konieczny w celu zapewnienia zaopatrzenia obszaru zbytu danych mleczarni w mleko pitne; oraz

| 3. | promowania jakości w ramach centralnego zbytu produktów mlecznych. |
| --- | --- |

3.

promowania jakości w ramach centralnego zbytu produktów mlecznych.

| (24) | § 22 ust. 4 MFG przewiduje, że składki i opłaty przekazywane przez mleczarnie lub ich związki w celach wymienionych w ust. 2 na rzecz zakładów w sektorze mleczarskim mogą być kompensowane w całości lub częściowo z dochodów z tytułu opłaty za mleko. |
| --- | --- |

(24)

§ 22 ust. 4 MFG przewiduje, że składki i opłaty przekazywane przez mleczarnie lub ich związki w celach wymienionych w ust. 2 na rzecz zakładów w sektorze mleczarskim mogą być kompensowane w całości lub częściowo z dochodów z tytułu opłaty za mleko.

| (25) | Chociaż MFG stanowi ramy, rzeczywistą podstawą prawną przedmiotowych środków są przepisy wykonawcze, które przyjmują poszczególne kraje związkowe na podstawie MFG. |
| --- | --- |

(25)

Chociaż MFG stanowi ramy, rzeczywistą podstawą prawną przedmiotowych środków są przepisy wykonawcze, które przyjmują poszczególne kraje związkowe na podstawie MFG.

Finansowanie

Finansowanie

| (26) | Pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. władze niemieckie potwierdziły, że środki, o których mowa w niniejszej decyzji, były finansowane wyłącznie z opłaty za mleko i że nie wykorzystano żadnych dodatkowych środków z budżetów krajów związkowych. |
| --- | --- |

(26)

Pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. władze niemieckie potwierdziły, że środki, o których mowa w niniejszej decyzji, były finansowane wyłącznie z opłaty za mleko i że nie wykorzystano żadnych dodatkowych środków z budżetów krajów związkowych.

2.1.   Zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa

Zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa

| (27) | W latach 2001–2006 Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Brandenburgia, Dolna Saksonia, Nadrenia Północna-Westfalia, Nadrenia-Palatynat, Saara i Turyngia przyznały wsparcie finansowe na rzecz środków, które były ukierunkowane na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa (podśrodki BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9 i TH 10). |
| --- | --- |

(27)

W latach 2001–2006 Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Brandenburgia, Dolna Saksonia, Nadrenia Północna-Westfalia, Nadrenia-Palatynat, Saara i Turyngia przyznały wsparcie finansowe na rzecz środków, które były ukierunkowane na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa (podśrodki BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9 i TH 10).

| (28) | Od 2007 r. Nadrenia-Palatynat przyznawała wsparcie finansowe na rzecz jednego środka, który był ukierunkowany na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa (RP 2). |
| --- | --- |

(28)

Od 2007 r. Nadrenia-Palatynat przyznawała wsparcie finansowe na rzecz jednego środka, który był ukierunkowany na zapewnianie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa (RP 2).

| (29) | W latach 2001–2011 wszystkie kraje związkowe przeznaczyły na ten cel łącznie 23,7 mln EUR. |
| --- | --- |

(29)

W latach 2001–2011 wszystkie kraje związkowe przeznaczyły na ten cel łącznie 23,7 mln EUR.

| (30) | Wsparcie finansowe jest udzielane na rzecz środków związanych z rozpowszechnianiem informacji ogólnych, z których korzystają wszystkie podmioty w sektorze mleczarskim. Środki te dotyczą ogólnego wykorzystania mleka i produktów mlecznych, są ograniczone do przekazywania informacji na temat obiektywnych cech mleka, nie dotyczą subiektywnych opinii na temat korzyści płynących z korzystania z niektórych produktów jednego lub kilku przedsiębiorstw i nie stanowią środków reklamowych. Finansowano jedynie ogólne środki, które przynosiły takie same korzyści wszystkim producentom z sektora mleczarskiego. Nie podano nazw poszczególnych producentów lub miejsc pochodzenia mleka. Nie wykonano żadnych płatności bezpośrednich na rzecz przedsiębiorstw działających w sektorze przetwórstwa i wprowadzania do obrotu (z wyjątkiem środka RP 2). |
| --- | --- |

(30)

Wsparcie finansowe jest udzielane na rzecz środków związanych z rozpowszechnianiem informacji ogólnych, z których korzystają wszystkie podmioty w sektorze mleczarskim. Środki te dotyczą ogólnego wykorzystania mleka i produktów mlecznych, są ograniczone do przekazywania informacji na temat obiektywnych cech mleka, nie dotyczą subiektywnych opinii na temat korzyści płynących z korzystania z niektórych produktów jednego lub kilku przedsiębiorstw i nie stanowią środków reklamowych. Finansowano jedynie ogólne środki, które przynosiły takie same korzyści wszystkim producentom z sektora mleczarskiego. Nie podano nazw poszczególnych producentów lub miejsc pochodzenia mleka. Nie wykonano żadnych płatności bezpośrednich na rzecz przedsiębiorstw działających w sektorze przetwórstwa i wprowadzania do obrotu (z wyjątkiem środka RP 2).

| (31) | Intensywność pomocy w ramach środków wynosi do 100 % kosztów kwalifikowalnych, chyba że wskazano inaczej. |
| --- | --- |

(31)

Intensywność pomocy w ramach środków wynosi do 100 % kosztów kwalifikowalnych, chyba że wskazano inaczej.

Wsparcie techniczne w okresie 2001–2006

Wsparcie techniczne w okresie 2001–2006

BY 3

BY 3

| (32) | Bawaria przyznała wsparcie finansowe na gromadzenie ogólnych informacji merytorycznych i technicznych na temat produkcji mleka oraz na publikację i przekazywanie informacji ogólnych związanych z tematyką mleczarską (np. produkcją mleka w gospodarstwach rolnych). Subsydiowano również koszty związane z rozpowszechnianiem wiedzy naukowej w powszechnie zrozumiały sposób (poprzez publikacje i prezentacje) oraz z przygotowaniem informacji merytorycznych na temat systemów jakości, które udostępniono producentom mleka w Bawarii i zainteresowanej opinii publicznej. Środki wdrożyło Stowarzyszenie Producentów Mleka (Verband der Milcherzeuger e.V. — VMB). |
| --- | --- |

(32)

Bawaria przyznała wsparcie finansowe na gromadzenie ogólnych informacji merytorycznych i technicznych na temat produkcji mleka oraz na publikację i przekazywanie informacji ogólnych związanych z tematyką mleczarską (np. produkcją mleka w gospodarstwach rolnych). Subsydiowano również koszty związane z rozpowszechnianiem wiedzy naukowej w powszechnie zrozumiały sposób (poprzez publikacje i prezentacje) oraz z przygotowaniem informacji merytorycznych na temat systemów jakości, które udostępniono producentom mleka w Bawarii i zainteresowanej opinii publicznej. Środki wdrożyło Stowarzyszenie Producentów Mleka (Verband der Milcherzeuger e.V. — VMB).

| (33) | W komunikacie z dnia 20 września 2013 r. (6) Niemcy stwierdziły, po dokonaniu kolejnej weryfikacji, że środek BY 3 nie stanowi pomocy państwa, ponieważ nie zapewnia szczególnych korzyści na rzecz konkretnych przedsiębiorstw. Nawet gdyby uznać go za formę pomocy, istniejącą pomoc chroniłaby zasada praw nabytych. Stwierdzono, że taka ewentualna pomoc byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(33)

W komunikacie z dnia 20 września 2013 r. (6) Niemcy stwierdziły, po dokonaniu kolejnej weryfikacji, że środek BY 3 nie stanowi pomocy państwa, ponieważ nie zapewnia szczególnych korzyści na rzecz konkretnych przedsiębiorstw. Nawet gdyby uznać go za formę pomocy, istniejącą pomoc chroniłaby zasada praw nabytych. Stwierdzono, że taka ewentualna pomoc byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym.

6

| (34) | Ponadto przedmiotowe środki były zgodne z rynkiem wewnętrznym bez względu na dowody, które wskazywały, że środki przeznaczono na rozpowszechnianie nowych metod. Wymóg ten uchylono w art. 15 ust. 2 lit. e) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 (7) oraz w wytycznych na lata 2007–2013 (8) (rozpowszechnianie nowych metod). Zamiast tego czynnikiem decydującym jest rozpowszechnianie ustaleń naukowych. Dotyczy to również lat 2000–2006, ponieważ w tym czasie nie istniały żadne okoliczności, które mogłyby uzasadnić zastosowanie bardziej rygorystycznych kryteriów. |
| --- | --- |

(34)

Ponadto przedmiotowe środki były zgodne z rynkiem wewnętrznym bez względu na dowody, które wskazywały, że środki przeznaczono na rozpowszechnianie nowych metod. Wymóg ten uchylono w art. 15 ust. 2 lit. e) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 (7) oraz w wytycznych na lata 2007–2013 (8) (rozpowszechnianie nowych metod). Zamiast tego czynnikiem decydującym jest rozpowszechnianie ustaleń naukowych. Dotyczy to również lat 2000–2006, ponieważ w tym czasie nie istniały żadne okoliczności, które mogłyby uzasadnić zastosowanie bardziej rygorystycznych kryteriów.

7

8

| (35) | Niemcy twierdziły, że środek nie ograniczał się do konkretnej grupy, ale wspierano w sposób ogólny cały sektor mleczarski, a w ciągu trzech lat nie przeznaczono więcej niż 100 000 EUR na beneficjenta. |
| --- | --- |

(35)

Niemcy twierdziły, że środek nie ograniczał się do konkretnej grupy, ale wspierano w sposób ogólny cały sektor mleczarski, a w ciągu trzech lat nie przeznaczono więcej niż 100 000 EUR na beneficjenta.

| (36) | Zdaniem władz niemieckich beneficjentami tego środka byli „rolnicy, grupy producentów, ogół społeczeństwa i MŚP”. |
| --- | --- |

(36)

Zdaniem władz niemieckich beneficjentami tego środka byli „rolnicy, grupy producentów, ogół społeczeństwa i MŚP”.

| (37) | Zgodnie z komunikatem wydanym przez władze niemieckie w dniu 27 lutego 2015 r. roczne wydatki na działania na rzecz środków BY 3 i BY 10 w okresie 2001–2006 mieściły się w zakresie 471 986–518 057 EUR. Biorąc pod uwagę liczbę producentów mleka i zakładów mleczarskich w tym okresie (47 287–56 755), corocznie wydawano kwotę 9,13–10,46 EUR na beneficjenta (dostawców mleka i mleczarnie). |
| --- | --- |

(37)

Zgodnie z komunikatem wydanym przez władze niemieckie w dniu 27 lutego 2015 r. roczne wydatki na działania na rzecz środków BY 3 i BY 10 w okresie 2001–2006 mieściły się w zakresie 471 986–518 057 EUR. Biorąc pod uwagę liczbę producentów mleka i zakładów mleczarskich w tym okresie (47 287–56 755), corocznie wydawano kwotę 9,13–10,46 EUR na beneficjenta (dostawców mleka i mleczarnie).

BY 10

BY 10

| (38) | Bawaria przyznała stowarzyszeniu Milchwirtschaftliche Untersuchungs- und Versuchsanstalt (MUVA) Kempten wsparcie finansowe na rzecz wymiany informacji na temat mleka jako surowca między różnymi podmiotami (instytutami badawczymi i władzami). |
| --- | --- |

(38)

Bawaria przyznała stowarzyszeniu Milchwirtschaftliche Untersuchungs- und Versuchsanstalt (MUVA) Kempten wsparcie finansowe na rzecz wymiany informacji na temat mleka jako surowca między różnymi podmiotami (instytutami badawczymi i władzami).

| (39) | W komunikacie z dnia 20 września 2013 r. Niemcy stwierdziły (9), że środek BY 10 nie stanowił pomocy państwa, ponieważ jego celem nie było przekazanie informacji z MUVA do producentów mleka lub zakładów mleczarskich. Nawet gdyby uznać go jednak za formę pomocy, istniejącą pomoc chroniłaby zasada praw nabytych. Stwierdzono, że taka ewentualna pomoc byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(39)

W komunikacie z dnia 20 września 2013 r. Niemcy stwierdziły (9), że środek BY 10 nie stanowił pomocy państwa, ponieważ jego celem nie było przekazanie informacji z MUVA do producentów mleka lub zakładów mleczarskich. Nawet gdyby uznać go jednak za formę pomocy, istniejącą pomoc chroniłaby zasada praw nabytych. Stwierdzono, że taka ewentualna pomoc byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym.

9

| (40) | W tym samym komunikacie (10) Niemcy stwierdziły, że „beneficjentami” środka były przede wszystkim władze. |
| --- | --- |

(40)

W tym samym komunikacie (10) Niemcy stwierdziły, że „beneficjentami” środka były przede wszystkim władze.

10

| (41) | W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy oszacowały, że łączne roczne wydatki związane ze środkami BY 3 i BY 10 wynosiły 471 986–518 057 EUR (zob. motyw 37). |
| --- | --- |

(41)

W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy oszacowały, że łączne roczne wydatki związane ze środkami BY 3 i BY 10 wynosiły 471 986–518 057 EUR (zob. motyw 37).

BW 4

BW 4

| (42) | Badenia-Wirtembergia przyznała wsparcie finansowe na rzecz działań ogólnych w zakresie public relations i informacji dla konsumentów na temat mleka i przetworów mlecznych. Środek ten dotyczył m.in.:






  a) | informacji dla konsumentów na temat wartości odżywczej i ogólnych właściwości produktów mlecznych; |
| --- | --- | --- |

(42)

Badenia-Wirtembergia przyznała wsparcie finansowe na rzecz działań ogólnych w zakresie public relations i informacji dla konsumentów na temat mleka i przetworów mlecznych. Środek ten dotyczył m.in.:

a)

informacji dla konsumentów na temat wartości odżywczej i ogólnych właściwości produktów mlecznych;

| b) | ogólnych informacji na temat zasad etykietowania lub kryteriów jakości mleka i przetworów mlecznych; |
| --- | --- |

b)

ogólnych informacji na temat zasad etykietowania lub kryteriów jakości mleka i przetworów mlecznych;

| c) | zapewnienia prelegentów lub stoisk informacyjnych podczas wydarzeń (np. podczas Światowego Dnia Mleka) dla konsumentów w odniesieniu do tematów wspomnianych powyżej); |
| --- | --- |

c)

zapewnienia prelegentów lub stoisk informacyjnych podczas wydarzeń (np. podczas Światowego Dnia Mleka) dla konsumentów w odniesieniu do tematów wspomnianych powyżej);

| d) | organizacji konferencji szkoleniowych i naukowych na temat dietetycznego mleka i produktów mlecznych lub uczestnictwa w takich konferencjach; |
| --- | --- |

d)

organizacji konferencji szkoleniowych i naukowych na temat dietetycznego mleka i produktów mlecznych lub uczestnictwa w takich konferencjach;

| e) | organizacji wydarzeń i kompleksowej prezentacji sektora mleczarskiego na targach (Landwirtschaftliches Hauptfest). |
| --- | --- |

e)

organizacji wydarzeń i kompleksowej prezentacji sektora mleczarskiego na targach (Landwirtschaftliches Hauptfest).

Landwirtschaftliches Hauptfest

| (43) | Środek koordynowało stowarzyszenie Milchwirtschaftlicher Verein Baden-Württemberg (MVBW). Techniczne wdrożenie środka przeprowadziło samo stowarzyszenie MVBW lub osoby trzecie na zlecenie stowarzyszenia. |
| --- | --- |

(43)

Środek koordynowało stowarzyszenie Milchwirtschaftlicher Verein Baden-Württemberg (MVBW). Techniczne wdrożenie środka przeprowadziło samo stowarzyszenie MVBW lub osoby trzecie na zlecenie stowarzyszenia.

| (44) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (11) Niemcy podtrzymały swoje stanowisko, że środek nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjał żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji. |
| --- | --- |

(44)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (11) Niemcy podtrzymały swoje stanowisko, że środek nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjał żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji.

11

| (45) | Niemcy utrzymywały natomiast (12), że środki były zasadniczo zgodne z wymogami wytycznych wspólnotowych mających wówczas zastosowanie i że w gruncie rzeczy można by je uznać za formę zapewnienia wsparcia technicznego zgodnie z pkt 14.1 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym (13) (zwanych dalej „wytycznymi na lata 2000–2006”). Przedmiotowe środki służą ogólnemu i szerokiemu rozpowszechnianiu aktualnej wiedzy naukowej na temat właściwości mleka i produktów mlecznych. |
| --- | --- |

(45)

Niemcy utrzymywały natomiast (12), że środki były zasadniczo zgodne z wymogami wytycznych wspólnotowych mających wówczas zastosowanie i że w gruncie rzeczy można by je uznać za formę zapewnienia wsparcia technicznego zgodnie z pkt 14.1 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym (13) (zwanych dalej „wytycznymi na lata 2000–2006”). Przedmiotowe środki służą ogólnemu i szerokiemu rozpowszechnianiu aktualnej wiedzy naukowej na temat właściwości mleka i produktów mlecznych.

12

13

| (46) | Zdaniem Niemiec środki działania ogólne w zakresie public relations (Allgemeine Öffentlichkeitsarbeit) nie były ograniczone do konkretnej grupy, lecz wspierały cały sektor mleczarski w sposób ogólny. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych zostały zatem spełnione. W pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 stwierdzono, że pomoc państwa może pokrywać do 100 % kosztów. Poziom pomocy był niższy niż określony w pkt 14.3 limit wynoszący 100 000 EUR na beneficjenta na okres trzech lat. |
| --- | --- |

(46)

Zdaniem Niemiec środki działania ogólne w zakresie public relations (Allgemeine Öffentlichkeitsarbeit) nie były ograniczone do konkretnej grupy, lecz wspierały cały sektor mleczarski w sposób ogólny. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych zostały zatem spełnione. W pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 stwierdzono, że pomoc państwa może pokrywać do 100 % kosztów. Poziom pomocy był niższy niż określony w pkt 14.3 limit wynoszący 100 000 EUR na beneficjenta na okres trzech lat.

Allgemeine Öffentlichkeitsarbeit

BB 1

BB 1

| (47) | Brandenburgia pokryła koszty szkolenia i kształcenia w ramach środka „poprawa higieny”. Zakres, na którym się skupiono, obejmował zdrowie zwierząt, poprawę higieny procesów pozyskiwania, przetwarzania i dystrybucji, poprawę jakości mleka surowego oraz analizę kwestii związanych z osiąganymi wynikami. Przedmiotowy środek wdrożyło stowarzyszenie Landeskontrollverband Brandenburg (LKVB). Maksymalny poziom dofinansowania nie przekroczył 60 % kosztów kwalifikowalnych. |
| --- | --- |

(47)

Brandenburgia pokryła koszty szkolenia i kształcenia w ramach środka „poprawa higieny”. Zakres, na którym się skupiono, obejmował zdrowie zwierząt, poprawę higieny procesów pozyskiwania, przetwarzania i dystrybucji, poprawę jakości mleka surowego oraz analizę kwestii związanych z osiąganymi wynikami. Przedmiotowy środek wdrożyło stowarzyszenie Landeskontrollverband Brandenburg (LKVB). Maksymalny poziom dofinansowania nie przekroczył 60 % kosztów kwalifikowalnych.

| (48) | W komunikacie z dnia 20 września 2013 r. Niemcy stwierdziły (14), że środek „poprawa higieny” (Verbesserung der Hygiene) w okresie 2001–2006 był zgodny z rynkiem wewnętrznym. Oferowane usługi doradcze nie ograniczały się do konkretnej grupy, lecz zostały udostępnione wszystkim producentom mleka w Brandenburgii. Nie sprzyjano poszczególnym przedsiębiorstwom. Stwierdzono, że środek był zgodny z postanowieniami pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006, tj. postanowieniami dotyczącymi kosztów przeszkolenia personelu w zakresie stosowania systemów zapewniania jakości. |
| --- | --- |

(48)

W komunikacie z dnia 20 września 2013 r. Niemcy stwierdziły (14), że środek „poprawa higieny” (Verbesserung der Hygiene) w okresie 2001–2006 był zgodny z rynkiem wewnętrznym. Oferowane usługi doradcze nie ograniczały się do konkretnej grupy, lecz zostały udostępnione wszystkim producentom mleka w Brandenburgii. Nie sprzyjano poszczególnym przedsiębiorstwom. Stwierdzono, że środek był zgodny z postanowieniami pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006, tj. postanowieniami dotyczącymi kosztów przeszkolenia personelu w zakresie stosowania systemów zapewniania jakości.

14

Verbesserung der Hygiene

| (49) | W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie potwierdziły, że – co do zasady – wszyscy producenci mleka w kraju związkowym mieli dostęp do przedmiotowych usług w zakresie (kompleksowego i szczególnego doradztwa). Niemcy stwierdziły, że kwoty dotacji przeznaczonych na finansowane częściowe były stałe i wynosiły 161,19 EUR na gospodarstwo w przypadku kompleksowego doradztwa lub 144,62 EUR na gospodarstwo w przypadku specjalnego doradztwa. Górny pułap wynoszący 100 000 EUR na przedsiębiorstwo w okresie trzech lat nie mógł zatem zostać przekroczony. Zdaniem władz niemieckich powyższe kwoty obliczono dla 2006 r., ale kwoty w innych latach były podobnego rzędu. Niemcy stwierdziły również, że końcowymi beneficjentami były MŚP (zakłady mleczarskie i producenci mleka). |
| --- | --- |

(49)

W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie potwierdziły, że – co do zasady – wszyscy producenci mleka w kraju związkowym mieli dostęp do przedmiotowych usług w zakresie (kompleksowego i szczególnego doradztwa). Niemcy stwierdziły, że kwoty dotacji przeznaczonych na finansowane częściowe były stałe i wynosiły 161,19 EUR na gospodarstwo w przypadku kompleksowego doradztwa lub 144,62 EUR na gospodarstwo w przypadku specjalnego doradztwa. Górny pułap wynoszący 100 000 EUR na przedsiębiorstwo w okresie trzech lat nie mógł zatem zostać przekroczony. Zdaniem władz niemieckich powyższe kwoty obliczono dla 2006 r., ale kwoty w innych latach były podobnego rzędu. Niemcy stwierdziły również, że końcowymi beneficjentami były MŚP (zakłady mleczarskie i producenci mleka).

BB 3

BB 3

| (50) | Do końca 2007 r. Brandenburgia sfinansowała działania w zakresie przekazywania informacji na tematy gospodarcze oraz rozpowszechnienia niedawno uzyskanych informacji i wiedzy w kwestiach sektorowych związanych z ustawą w sprawie mleka, polityką mleczarską, produkcją mleka i jakością mleka, żywieniem i utrzymywaniem zwierząt, promocją, ochroną przed chorobami zwierząt itd. Nie zapewniano żadnych porad ani szkoleń osobom fizycznym. Środek przekazano stowarzyszeniom Landesvereinigung der Milchwirtschaft Brandenburg-Berlin e. V. (LVMB) i Landesbauernverband Brandenburg e.V. (LBV). |
| --- | --- |

(50)

Do końca 2007 r. Brandenburgia sfinansowała działania w zakresie przekazywania informacji na tematy gospodarcze oraz rozpowszechnienia niedawno uzyskanych informacji i wiedzy w kwestiach sektorowych związanych z ustawą w sprawie mleka, polityką mleczarską, produkcją mleka i jakością mleka, żywieniem i utrzymywaniem zwierząt, promocją, ochroną przed chorobami zwierząt itd. Nie zapewniano żadnych porad ani szkoleń osobom fizycznym. Środek przekazano stowarzyszeniom Landesvereinigung der Milchwirtschaft Brandenburg-Berlin e. V. (LVMB) i Landesbauernverband Brandenburg e.V. (LBV).

| (51) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (15) Niemcy stwierdziły, że wspomniany wyżej środek był zgodny z rynkiem wewnętrznym. Środek zrealizowano zgodnie z wytycznymi na lata 2000–2006 jako formę pomocy technicznej zgodnie z pkt 14.1. Celem środka było zwiększenie efektywności i profesjonalizmu rolnictwa we Wspólnocie, aby przyczynić się w ten sposób do długofalowej rentowności tego sektora. |
| --- | --- |

(51)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (15) Niemcy stwierdziły, że wspomniany wyżej środek był zgodny z rynkiem wewnętrznym. Środek zrealizowano zgodnie z wytycznymi na lata 2000–2006 jako formę pomocy technicznej zgodnie z pkt 14.1. Celem środka było zwiększenie efektywności i profesjonalizmu rolnictwa we Wspólnocie, aby przyczynić się w ten sposób do długofalowej rentowności tego sektora.

15

| (52) | LVMB zorganizowało ogólnopaństwowe zawody w dojeniu i konkursy jakości zgodnie z pkt 14.1 akapit czwarty w ramach środka o nazwie „organizowanie konkursów” (Veranstaltung von Wettbewerben). |
| --- | --- |

(52)

LVMB zorganizowało ogólnopaństwowe zawody w dojeniu i konkursy jakości zgodnie z pkt 14.1 akapit czwarty w ramach środka o nazwie „organizowanie konkursów” (Veranstaltung von Wettbewerben).

Veranstaltung von Wettbewerben

| (53) | W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy stwierdziły, że przedsiębiorstwa z Brandenburgii, które wygrały zawody podczas Międzynarodowego Zielonego Tygodnia, zostały wyróżnione, dzięki czemu poznała je szersza opinia publiczna. W tym celu w 2006 r. wydano około 463 EUR, które LVMB uzyskało z opłat za mleko (16). |
| --- | --- |

(53)

W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy stwierdziły, że przedsiębiorstwa z Brandenburgii, które wygrały zawody podczas Międzynarodowego Zielonego Tygodnia, zostały wyróżnione, dzięki czemu poznała je szersza opinia publiczna. W tym celu w 2006 r. wydano około 463 EUR, które LVMB uzyskało z opłat za mleko (16).

16

| (54) | W ramach projektu „Milcherzeugerberatung” (doradztwo dla producentów mleka) LBV organizowało usługi doradcze za pośrednictwem swoich konsultantów w zakresie mleka, a z ich pomocy mogły korzystać wszystkie zainteresowane strony z sektora mlecznego. Środki finansowe zapewniano w formie współfinansowania z opłat mlecznych w ramach puli środków finansowych na rzecz projektu. Zgodnie z przekazanymi dokumentami w 2006 r. LBV otrzymało w tym celu dotację samorządową w wysokości 20 000 EUR. Zdaniem władz niemieckich procedury stosowane w poprzednich latach były podobne. |
| --- | --- |

(54)

W ramach projektu „Milcherzeugerberatung” (doradztwo dla producentów mleka) LBV organizowało usługi doradcze za pośrednictwem swoich konsultantów w zakresie mleka, a z ich pomocy mogły korzystać wszystkie zainteresowane strony z sektora mlecznego. Środki finansowe zapewniano w formie współfinansowania z opłat mlecznych w ramach puli środków finansowych na rzecz projektu. Zgodnie z przekazanymi dokumentami w 2006 r. LBV otrzymało w tym celu dotację samorządową w wysokości 20 000 EUR. Zdaniem władz niemieckich procedury stosowane w poprzednich latach były podobne.

| (55) | Pomoc państwa nie była ograniczona do wybranych grup. Wszystkie osoby z danej gałęzi sektora mleczarskiego, których dotyczył środek, miały równe szanse na uczestnictwo w konkursach branżowych. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(55)

Pomoc państwa nie była ograniczona do wybranych grup. Wszystkie osoby z danej gałęzi sektora mleczarskiego, których dotyczył środek, miały równe szanse na uczestnictwo w konkursach branżowych. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

HE 2

HE 2

| (56) | Hesja przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung für Milch und Milcherzeugnisse Hessen e.V. (LVMH) wsparcie finansowe na realizację środka „Fortbildung für Erzeuger durch das Innovationsteam” (Szkolenie producentów przez zespół ds. innowacyjności). W ramach tego środka zespół ds. innowacji LVMH przygotował informacje naukowe w kontekście specjalistycznych artykułów i szkoleń. Obejmowały one gromadzenie i łączenie informacji oraz dzielenie się wiedzą poprzez artykuły naukowe, a także szkolenia dla rolników i pracowników gospodarstw. |
| --- | --- |

(56)

Hesja przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung für Milch und Milcherzeugnisse Hessen e.V. (LVMH) wsparcie finansowe na realizację środka „Fortbildung für Erzeuger durch das Innovationsteam” (Szkolenie producentów przez zespół ds. innowacyjności). W ramach tego środka zespół ds. innowacji LVMH przygotował informacje naukowe w kontekście specjalistycznych artykułów i szkoleń. Obejmowały one gromadzenie i łączenie informacji oraz dzielenie się wiedzą poprzez artykuły naukowe, a także szkolenia dla rolników i pracowników gospodarstw.

| (57) | Zdaniem Niemiec wpływ na konkurencję był niewielki (17). W związku z tym pomoc mogła zostać przyznana w maksymalnej wysokości 100 % na pokrycie kosztów dokładnie opisanych działań, w szczególności szkolenia i kształcenia. Koszty kwalifikowalne mogły obejmować faktyczne koszty organizacji programu szkoleniowego, koszty podróży i utrzymania oraz koszty świadczenia usług zastępowania rolników podczas nieobecności rolnika lub pracownika gospodarstwa. Przypadek ten dotyczy szkolenia rolników w zakresie wyżej wymienionych tematów, a zatem wymogi określone w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006 były spełnione. |
| --- | --- |

(57)

Zdaniem Niemiec wpływ na konkurencję był niewielki (17). W związku z tym pomoc mogła zostać przyznana w maksymalnej wysokości 100 % na pokrycie kosztów dokładnie opisanych działań, w szczególności szkolenia i kształcenia. Koszty kwalifikowalne mogły obejmować faktyczne koszty organizacji programu szkoleniowego, koszty podróży i utrzymania oraz koszty świadczenia usług zastępowania rolników podczas nieobecności rolnika lub pracownika gospodarstwa. Przypadek ten dotyczy szkolenia rolników w zakresie wyżej wymienionych tematów, a zatem wymogi określone w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006 były spełnione.

17

| (58) | Wymogi określone w pkt 14.2 również były spełnione, ponieważ wszystkie osoby fizyczne i prawne na danym obszarze miały zasadniczo możliwość uczestniczenia w szkoleniu na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. Maksymalna dopuszczalna kwota 100 000 EUR nie została przekroczona, ponieważ w okresie trzech lat wypłacono pomoc w wysokości około 125 EUR na beneficjenta zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 14.3. |
| --- | --- |

(58)

Wymogi określone w pkt 14.2 również były spełnione, ponieważ wszystkie osoby fizyczne i prawne na danym obszarze miały zasadniczo możliwość uczestniczenia w szkoleniu na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. Maksymalna dopuszczalna kwota 100 000 EUR nie została przekroczona, ponieważ w okresie trzech lat wypłacono pomoc w wysokości około 125 EUR na beneficjenta zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 14.3.

HE 3

HE 3

| (59) | Hesja przyznała wsparcie finansowe na działania w zakresie public relations mające na celu edukowanie konsumentów na temat mleka i przetworów mlecznych, w tym ich wartości odżywczej i zastosowań. Zespół ds. żywienia LVMH rozpowszechniał wiedzę naukową w ogólnie zrozumiałej formie, organizował wydarzenia i kampanie informacyjne (nieukierunkowane na konkretne przedsiębiorstwa) oraz prowadził działania w zakresie public relations w postaci ulotek, broszur, materiałów informacyjnych, przepisów kulinarnych lub plakatów związanych z produkcją, obróbką i przetwórstwem mleka i produktów mlecznych. |
| --- | --- |

(59)

Hesja przyznała wsparcie finansowe na działania w zakresie public relations mające na celu edukowanie konsumentów na temat mleka i przetworów mlecznych, w tym ich wartości odżywczej i zastosowań. Zespół ds. żywienia LVMH rozpowszechniał wiedzę naukową w ogólnie zrozumiałej formie, organizował wydarzenia i kampanie informacyjne (nieukierunkowane na konkretne przedsiębiorstwa) oraz prowadził działania w zakresie public relations w postaci ulotek, broszur, materiałów informacyjnych, przepisów kulinarnych lub plakatów związanych z produkcją, obróbką i przetwórstwem mleka i produktów mlecznych.

| (60) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (18) Niemcy stwierdziły, że środek HE 3 nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjał żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji. Środek ten stanowił „czystą edukację konsumentów”. Niemcy twierdziły, że alternatywnie pomoc ta byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(60)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (18) Niemcy stwierdziły, że środek HE 3 nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjał żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji. Środek ten stanowił „czystą edukację konsumentów”. Niemcy twierdziły, że alternatywnie pomoc ta byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym.

18

| (61) | Gdyby przedmiotowy środek został uznany za pomoc państwa, wbrew opinii Niemiec, byłby on w każdym razie zgodny z obowiązującą wówczas praktyką decyzyjną i w związku z tym zostałby uznany za uzasadniony pod względem materialnym. Środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. W pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 stwierdzono, że pomoc państwa może pokrywać do 100 % kosztów. Faktyczna kwota dotacji była znacznie niższa od mającego zastosowanie progu wynoszącego 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006). W latach 2001–2006 w Hesji działalność prowadziło około 6 000 producentów mleka, co dało średnią dotację w wysokości około 170 EUR na beneficjenta w przedmiotowym okresie. |
| --- | --- |

(61)

Gdyby przedmiotowy środek został uznany za pomoc państwa, wbrew opinii Niemiec, byłby on w każdym razie zgodny z obowiązującą wówczas praktyką decyzyjną i w związku z tym zostałby uznany za uzasadniony pod względem materialnym. Środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. W pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 stwierdzono, że pomoc państwa może pokrywać do 100 % kosztów. Faktyczna kwota dotacji była znacznie niższa od mającego zastosowanie progu wynoszącego 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006). W latach 2001–2006 w Hesji działalność prowadziło około 6 000 producentów mleka, co dało średnią dotację w wysokości około 170 EUR na beneficjenta w przedmiotowym okresie.

HE 9

HE 9

| (62) | Hesja przyznała LVMH pomoc finansową na środek „Szkolenie młodych producentów mleka”. Celem tego środka było podniesienie poziomu umiejętności młodych producentów mleka. Koszty kwalifikowalne obejmowały faktyczne koszty organizacji programu szkoleniowego, koszty podróży i utrzymania oraz koszty świadczenia usług zastępowania rolników podczas nieobecności rolnika lub pracownika gospodarstwa. |
| --- | --- |

(62)

Hesja przyznała LVMH pomoc finansową na środek „Szkolenie młodych producentów mleka”. Celem tego środka było podniesienie poziomu umiejętności młodych producentów mleka. Koszty kwalifikowalne obejmowały faktyczne koszty organizacji programu szkoleniowego, koszty podróży i utrzymania oraz koszty świadczenia usług zastępowania rolników podczas nieobecności rolnika lub pracownika gospodarstwa.

| (63) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (19) Niemcy stwierdziły, że wpływ na konkurencję był niewielki. W związku z tym taka pomoc mogła zostać przyznana w maksymalnej wysokości 100 % na pokrycie kosztów dokładnie opisanych działań, w szczególności szkolenia i kształcenia. Opisany środek można było sklasyfikować w ramach pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006, ponieważ ostatecznie stanowił on opisaną w tym punkcie pomoc na kształcenie i szkolenie. |
| --- | --- |

(63)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (19) Niemcy stwierdziły, że wpływ na konkurencję był niewielki. W związku z tym taka pomoc mogła zostać przyznana w maksymalnej wysokości 100 % na pokrycie kosztów dokładnie opisanych działań, w szczególności szkolenia i kształcenia. Opisany środek można było sklasyfikować w ramach pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006, ponieważ ostatecznie stanowił on opisaną w tym punkcie pomoc na kształcenie i szkolenie.

19

| (64) | Przedmiotowy środek obejmował klasyczne szkolenie w sektorze mleczarskim, które zasadniczo było dostępne dla wszystkich producentów, spełniając tym samym wymogi określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006. W tych przypadkach dozwolona jest zatem pomoc pokrywająca do 100 % kosztów. Całkowita kwota pomocy przyznanej w okresie 2001–2006 wynosiła około 35 000 EUR, nie przekraczając górnego progu 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (zob. pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006). |
| --- | --- |

(64)

Przedmiotowy środek obejmował klasyczne szkolenie w sektorze mleczarskim, które zasadniczo było dostępne dla wszystkich producentów, spełniając tym samym wymogi określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006. W tych przypadkach dozwolona jest zatem pomoc pokrywająca do 100 % kosztów. Całkowita kwota pomocy przyznanej w okresie 2001–2006 wynosiła około 35 000 EUR, nie przekraczając górnego progu 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (zob. pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006).

NI 5

NI 5

| (65) | Dolna Saksonia przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen e.V. (LVMN) wsparcie finansowe na udział w targach i wystawach oraz na opracowanie informacji naukowych w łatwo zrozumiałej formie. W tym kontekście koszty subsydiowane obejmowały wynajem i wyposażenie pomieszczeń wystawowych, jak również koszty publikacji informacji merytorycznych (broszur, przepisów kulinarnych itp.) na temat mleka i produktów mlecznych, w tym ich wartości odżywczej i zastosowań, oraz na temat produkcji mleka w Dolnej Saksonii. Przedmiotowy środek był koordynowany przez LVMN. Techniczne wdrożenie środka przeprowadziło samo stowarzyszenie lub osoby trzecie na zlecenie stowarzyszenia. |
| --- | --- |

(65)

Dolna Saksonia przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen e.V. (LVMN) wsparcie finansowe na udział w targach i wystawach oraz na opracowanie informacji naukowych w łatwo zrozumiałej formie. W tym kontekście koszty subsydiowane obejmowały wynajem i wyposażenie pomieszczeń wystawowych, jak również koszty publikacji informacji merytorycznych (broszur, przepisów kulinarnych itp.) na temat mleka i produktów mlecznych, w tym ich wartości odżywczej i zastosowań, oraz na temat produkcji mleka w Dolnej Saksonii. Przedmiotowy środek był koordynowany przez LVMN. Techniczne wdrożenie środka przeprowadziło samo stowarzyszenie lub osoby trzecie na zlecenie stowarzyszenia.

| (66) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (20) Niemcy stwierdziły, że przedmiotowy środek był regulowany przepisami pkt 14.1 tiret czwarte (organizowanie konkursów, wystaw i targów) wytycznych na lata 2000–2006. Głównym elementem środka było subsydiowanie stoiska wystawowego LVMN. Pod tym względem zdaniem Niemiec środek pomocy był uznany za dopuszczalny i zgodny z prawem UE, jeżeli dodatkowo spełniał wymogi zawarte w pkt 14.2 i 14.3. |
| --- | --- |

(66)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (20) Niemcy stwierdziły, że przedmiotowy środek był regulowany przepisami pkt 14.1 tiret czwarte (organizowanie konkursów, wystaw i targów) wytycznych na lata 2000–2006. Głównym elementem środka było subsydiowanie stoiska wystawowego LVMN. Pod tym względem zdaniem Niemiec środek pomocy był uznany za dopuszczalny i zgodny z prawem UE, jeżeli dodatkowo spełniał wymogi zawarte w pkt 14.2 i 14.3.

20

| (67) | Dolna Saksonia wyraziła pogląd, że odpowiednie wymogi były spełnione, ponieważ wszystkie gospodarstwa mleczarskie skorzystały z przedmiotowego środka (średnia w latach 2001–2006: około 17 500 gospodarstw). Osiągnięto to z jednej strony poprzez zapewnienie wszystkim gospodarstwom mleczarskim dostępu do tego środka (pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006) oraz poprzez zapewnienie, aby pomoc nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie 3 lat (pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006). |
| --- | --- |

(67)

Dolna Saksonia wyraziła pogląd, że odpowiednie wymogi były spełnione, ponieważ wszystkie gospodarstwa mleczarskie skorzystały z przedmiotowego środka (średnia w latach 2001–2006: około 17 500 gospodarstw). Osiągnięto to z jednej strony poprzez zapewnienie wszystkim gospodarstwom mleczarskim dostępu do tego środka (pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006) oraz poprzez zapewnienie, aby pomoc nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie 3 lat (pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006).

NI 6 (2001–2003)

NI 6 (2001–2003)

| (68) | Dolna Saksonia przyznała również wsparcie finansowe na udział przedsiębiorstw przetwórczych w targach. Niemcy twierdziły, że pomoc przyznana w latach 2001–2006 była zgodna z wymogami określonymi w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. Od dnia 26 listopada 2003 r. przedmiotowy środek był oparty na zatwierdzonej pomocy państwa nr 200/2003, która obowiązywała do dnia 31 grudnia 2008 r., przy maksymalnej intensywności pomocy wynoszącej 50 % lub maksymalnej kwocie pomocy wynoszącej 70 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. |
| --- | --- |

(68)

Dolna Saksonia przyznała również wsparcie finansowe na udział przedsiębiorstw przetwórczych w targach. Niemcy twierdziły, że pomoc przyznana w latach 2001–2006 była zgodna z wymogami określonymi w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. Od dnia 26 listopada 2003 r. przedmiotowy środek był oparty na zatwierdzonej pomocy państwa nr 200/2003, która obowiązywała do dnia 31 grudnia 2008 r., przy maksymalnej intensywności pomocy wynoszącej 50 % lub maksymalnej kwocie pomocy wynoszącej 70 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat.

| (69) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (21) Niemcy stwierdziły, że przedmiotowy środek zapewniał pomoc wyłącznie dla przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z przetwórstwem i wprowadzaniem do obrotu (zakładów mleczarskich) na potrzeby udziału w targach i wystawach. W związku z tym ocena tego środka nie podlegała przepisom pkt 14.1 tiret piąte (jak założono w decyzji Komisji o wszczęciu postępowania), lecz przepisom pkt 14.1 tiret czwarte. Na tej podstawie pomoc przyznana w latach 2001–2003 była uznawana za zgodną z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(69)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (21) Niemcy stwierdziły, że przedmiotowy środek zapewniał pomoc wyłącznie dla przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z przetwórstwem i wprowadzaniem do obrotu (zakładów mleczarskich) na potrzeby udziału w targach i wystawach. W związku z tym ocena tego środka nie podlegała przepisom pkt 14.1 tiret piąte (jak założono w decyzji Komisji o wszczęciu postępowania), lecz przepisom pkt 14.1 tiret czwarte. Na tej podstawie pomoc przyznana w latach 2001–2003 była uznawana za zgodną z rynkiem wewnętrznym.

21

| (70) | W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie zapewniają, że środek NI 6 był dostępny dla wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów mlecznych w odnośnym okresie (od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 26 listopada 2003 r. (22)), a pomoc przyznawano zgodnie z obiektywnymi kryteriami. Ponadto środek ten nie był zależny od członkostwa w organizacjach producentów lub innych organizacjach rolniczych. |
| --- | --- |

(70)

W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie zapewniają, że środek NI 6 był dostępny dla wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów mlecznych w odnośnym okresie (od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 26 listopada 2003 r. (22)), a pomoc przyznawano zgodnie z obiektywnymi kryteriami. Ponadto środek ten nie był zależny od członkostwa w organizacjach producentów lub innych organizacjach rolniczych.

22

| (71) | Zgodnie z tymi samymi uwagami maksymalna intensywność pomocy w odniesieniu do przedmiotowego środka wynosiła 48 %. Tylko jedno przedsiębiorstwo (Nordmilch eG) otrzymało w ramach tego środka całkowitą kwotę pomocy przekraczającą 100 000 EUR w przedmiotowym okresie. Według władz niemieckich Nordmilch eG nie mieściło się w definicji MŚP. W związku z tym badały one kwestię odzyskania tej pomocy indywidualnej. |
| --- | --- |

(71)

Zgodnie z tymi samymi uwagami maksymalna intensywność pomocy w odniesieniu do przedmiotowego środka wynosiła 48 %. Tylko jedno przedsiębiorstwo (Nordmilch eG) otrzymało w ramach tego środka całkowitą kwotę pomocy przekraczającą 100 000 EUR w przedmiotowym okresie. Według władz niemieckich Nordmilch eG nie mieściło się w definicji MŚP. W związku z tym badały one kwestię odzyskania tej pomocy indywidualnej.

NI 7

NI 7

| (72) | Dolna Saksonia przyznała wsparcie finansowe na ogólne kampanie informacyjne dla konsumentów na temat wykorzystywania mleka jako produktu spożywczego. Beneficjentem było stowarzyszenie LVMN, w którego imieniu opracowano materiał informacyjny. |
| --- | --- |

(72)

Dolna Saksonia przyznała wsparcie finansowe na ogólne kampanie informacyjne dla konsumentów na temat wykorzystywania mleka jako produktu spożywczego. Beneficjentem było stowarzyszenie LVMN, w którego imieniu opracowano materiał informacyjny.

| (73) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (23) Niemcy stwierdziły, że środek „działania ogólne w zakresie public relations” nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjał żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji. |
| --- | --- |

(73)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (23) Niemcy stwierdziły, że środek „działania ogólne w zakresie public relations” nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjał żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji.

23

| (74) | Niemcy utrzymywały (24), że przedmiotowy środek był zasadniczo zgodny z wymogami wytycznych mających wówczas zastosowanie i że w gruncie rzeczy można byłoby uznać go za zapewnienie pomocy technicznej zgodnie z pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006, ponieważ jego celem było ogólne rozpowszechnianie wiedzy naukowej i informacji na temat właściwości mleka i produktów mlecznych. |
| --- | --- |

(74)

Niemcy utrzymywały (24), że przedmiotowy środek był zasadniczo zgodny z wymogami wytycznych mających wówczas zastosowanie i że w gruncie rzeczy można byłoby uznać go za zapewnienie pomocy technicznej zgodnie z pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006, ponieważ jego celem było ogólne rozpowszechnianie wiedzy naukowej i informacji na temat właściwości mleka i produktów mlecznych.

24

| (75) | Zdaniem Niemiec środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny. W związku z tym warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały spełnione. |
| --- | --- |

(75)

Zdaniem Niemiec środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny. W związku z tym warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały spełnione.

| (76) | Według Niemiec kwota przyznanej pomocy była znacznie niższa od górnego progu wynoszącego 100 000 EUR na beneficjenta w ciągu trzech lat, określonego w pkt 14.3. Biorąc pod uwagę średnią wynoszącą około 17 500 producentów mleka w Dolnej Saksonii w wyżej określonym okresie oraz łączną kwotę około 6,9 mln EUR przeznaczoną na środek NI 7 w całym okresie, wysokość pomocy wypłaconej na jednego beneficjenta wynosiła około 395 EUR. |
| --- | --- |

(76)

Według Niemiec kwota przyznanej pomocy była znacznie niższa od górnego progu wynoszącego 100 000 EUR na beneficjenta w ciągu trzech lat, określonego w pkt 14.3. Biorąc pod uwagę średnią wynoszącą około 17 500 producentów mleka w Dolnej Saksonii w wyżej określonym okresie oraz łączną kwotę około 6,9 mln EUR przeznaczoną na środek NI 7 w całym okresie, wysokość pomocy wypłaconej na jednego beneficjenta wynosiła około 395 EUR.

NW 4 i NW 5

NW 4 i NW 5

| (77) | Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na wydarzenia i środki informacyjne mające na celu zwiększenie ogólnej świadomości konsumentów, jak również na środki dotyczące wykorzystywania mleka i produktów mlecznych oraz ich ogólnych cech (podśrodek NW 4). Beneficjentami dotacji były Landesvereinigung der Milchwirtschaft Nordrhein-Westfalen e.V. (LVMNRW) i Landwirtschaftsverbände Rheinland und Westfalen-Lippe. |
| --- | --- |

(77)

Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na wydarzenia i środki informacyjne mające na celu zwiększenie ogólnej świadomości konsumentów, jak również na środki dotyczące wykorzystywania mleka i produktów mlecznych oraz ich ogólnych cech (podśrodek NW 4). Beneficjentami dotacji były Landesvereinigung der Milchwirtschaft Nordrhein-Westfalen e.V. (LVMNRW) i Landwirtschaftsverbände Rheinland und Westfalen-Lippe.

| (78) | Nadrenia Północna-Westfalia przyznała dalsze wsparcie finansowe na wydarzenia związane z wymianą wiedzy między producentami mleka na temat problematyki przemysłu mleczarskiego (podśrodek NW 5). |
| --- | --- |

(78)

Nadrenia Północna-Westfalia przyznała dalsze wsparcie finansowe na wydarzenia związane z wymianą wiedzy między producentami mleka na temat problematyki przemysłu mleczarskiego (podśrodek NW 5).

| (79) | Koszty organizacji wydarzeń i zarządzania nimi, konsultacji, kształcenia i szkolenia w zakresie problematyki przemysłu mleczarskiego były subsydiowane. Intensywność pomocy wyniosła do 30 %. |
| --- | --- |

(79)

Koszty organizacji wydarzeń i zarządzania nimi, konsultacji, kształcenia i szkolenia w zakresie problematyki przemysłu mleczarskiego były subsydiowane. Intensywność pomocy wyniosła do 30 %.

| (80) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (25) Niemcy utrzymywały, że w ramach środków NW 4 i NW 5 nie sprzyjano żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani sektorom, ponieważ środki te były skierowane do ogółu społeczeństwa. W związku z tym środków tych nie można uznać za formę pomocy technicznej. Ponadto potencjalne korzyści wynikające z obu tych środków były pozbawione selektywności przedmiotowej i geograficznej. |
| --- | --- |

(80)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (25) Niemcy utrzymywały, że w ramach środków NW 4 i NW 5 nie sprzyjano żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani sektorom, ponieważ środki te były skierowane do ogółu społeczeństwa. W związku z tym środków tych nie można uznać za formę pomocy technicznej. Ponadto potencjalne korzyści wynikające z obu tych środków były pozbawione selektywności przedmiotowej i geograficznej.

25

| (81) | W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie szacują, że całkowite roczne wydatki w ramach środka NW 4 w okresie 2001–2006 wyniosły 335 200–497 800 EUR. Biorąc pod uwagę fakt, że liczba przedsiębiorstw hodujących bydło mleczne w tym samym okresie wynosiła około 10 000, na jednego beneficjenta przypadała rocznie kwota 33,52–49,78 EUR. Roczne wydatki w ramach środka NW 5 wynosiły 14 000 EUR, co daje około 1,4 EUR na beneficjenta rocznie. |
| --- | --- |

(81)

W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie szacują, że całkowite roczne wydatki w ramach środka NW 4 w okresie 2001–2006 wyniosły 335 200–497 800 EUR. Biorąc pod uwagę fakt, że liczba przedsiębiorstw hodujących bydło mleczne w tym samym okresie wynosiła około 10 000, na jednego beneficjenta przypadała rocznie kwota 33,52–49,78 EUR. Roczne wydatki w ramach środka NW 5 wynosiły 14 000 EUR, co daje około 1,4 EUR na beneficjenta rocznie.

NW 6

NW 6

| (82) | Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na gromadzenie istotnych danych, które przyczyniły się do zwiększenia przejrzystości rynku. Koszty poniesione przez Vereinigung der Milchindustrie LVMNRW podczas gromadzenia, analizowania i publikowania istotnych danych związanych z rynkiem mleczarskim kwalifikowały się do finansowania. Wyniki upubliczniono w formie ogłoszeń i raportów rynkowych i były one bezpłatnie dostępne dla wszystkich. Przyczyniły się one do zwiększenia przejrzystości rynku i sprzyjały wymianie informacji merytorycznych i wiedzy naukowej między różnymi przedsiębiorstwami w sektorze mleczarskim. |
| --- | --- |

(82)

Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na gromadzenie istotnych danych, które przyczyniły się do zwiększenia przejrzystości rynku. Koszty poniesione przez Vereinigung der Milchindustrie LVMNRW podczas gromadzenia, analizowania i publikowania istotnych danych związanych z rynkiem mleczarskim kwalifikowały się do finansowania. Wyniki upubliczniono w formie ogłoszeń i raportów rynkowych i były one bezpłatnie dostępne dla wszystkich. Przyczyniły się one do zwiększenia przejrzystości rynku i sprzyjały wymianie informacji merytorycznych i wiedzy naukowej między różnymi przedsiębiorstwami w sektorze mleczarskim.

| (83) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (26) Niemcy stwierdziły, że środek ten nie jest selektywny pod względem przedmiotowym ani geograficznym. Ponadto Niemcy utrzymywały, że wymogi wytycznych dotyczące zgodności były spełnione. |
| --- | --- |

(83)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (26) Niemcy stwierdziły, że środek ten nie jest selektywny pod względem przedmiotowym ani geograficznym. Ponadto Niemcy utrzymywały, że wymogi wytycznych dotyczące zgodności były spełnione.

26

| (84) | Beneficjentami byli rolnicy, grupy producentów i wszystkie zainteresowane strony w sektorze mleczarskim (27). |
| --- | --- |

(84)

Beneficjentami byli rolnicy, grupy producentów i wszystkie zainteresowane strony w sektorze mleczarskim (27).

27

| (85) | W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy szacują, że całkowite roczne wydatki w ramach środka NW 6 w okresie 2001–2006 wyniosły 139 400–155 900 EUR. Biorąc pod uwagę fakt, że liczba przedsiębiorstw hodujących bydło mleczne w tym samym okresie wynosiła około 10 000, na jednego beneficjenta przypadała rocznie kwota 13,94–15,59 EUR. |
| --- | --- |

(85)

W uwagach z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy szacują, że całkowite roczne wydatki w ramach środka NW 6 w okresie 2001–2006 wyniosły 139 400–155 900 EUR. Biorąc pod uwagę fakt, że liczba przedsiębiorstw hodujących bydło mleczne w tym samym okresie wynosiła około 10 000, na jednego beneficjenta przypadała rocznie kwota 13,94–15,59 EUR.

RP 1 i SL 2

RP 1 i SL 2

| (86) | Nadrenia-Palatynat i Saara przyznały wsparcie finansowe na rozpowszechnianie informacji dla konsumentów, w tym wiedzy naukowej w ogólnie zrozumiałej formie, ogólnych informacji merytorycznych na temat produktów, ich wartości odżywczej i sugerowanych zastosowań. Do finansowania kwalifikowały się koszty uczestnictwa w targach i wystawach, koszty podróży, koszty publikacji, wynajem powierzchni wystawienniczych, symboliczne nagrody o wartości do 250 EUR na nagrodę i na zwycięzcę. |
| --- | --- |

(86)

Nadrenia-Palatynat i Saara przyznały wsparcie finansowe na rozpowszechnianie informacji dla konsumentów, w tym wiedzy naukowej w ogólnie zrozumiałej formie, ogólnych informacji merytorycznych na temat produktów, ich wartości odżywczej i sugerowanych zastosowań. Do finansowania kwalifikowały się koszty uczestnictwa w targach i wystawach, koszty podróży, koszty publikacji, wynajem powierzchni wystawienniczych, symboliczne nagrody o wartości do 250 EUR na nagrodę i na zwycięzcę.

| (87) | Z finansowania wyłączone były działania promocyjne (28) lub środki dotyczące produktów konkretnych przedsiębiorstw. Koordynacją i technicznym wdrożeniem przedmiotowego środka zajęły się Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. (MILAG) oraz Landesvereinigung der Milchwirtschaft des Saarlandes e.V. (LVMS). |
| --- | --- |

(87)

Z finansowania wyłączone były działania promocyjne (28) lub środki dotyczące produktów konkretnych przedsiębiorstw. Koordynacją i technicznym wdrożeniem przedmiotowego środka zajęły się Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. (MILAG) oraz Landesvereinigung der Milchwirtschaft des Saarlandes e.V. (LVMS).

28

| (88) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (29) Niemcy stwierdziły, że środki te nie stanowiły pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjały żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji. Zgodnie ze stanowiskiem Niemiec środki te stanowią „czystą edukację konsumentów”. Niemcy twierdziły, że alternatywnie pomoc ta byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym. W pkt 8 wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na reklamę produktów rolniczych określono środki, które uznano za formę pomocy technicznej w sektorze rolnym w rozumieniu pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(88)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (29) Niemcy stwierdziły, że środki te nie stanowiły pomocy państwa, ponieważ nie sprzyjały żadnym konkretnym przedsiębiorstwom ani gałęziom produkcji. Zgodnie ze stanowiskiem Niemiec środki te stanowią „czystą edukację konsumentów”. Niemcy twierdziły, że alternatywnie pomoc ta byłaby zgodna z rynkiem wewnętrznym. W pkt 8 wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na reklamę produktów rolniczych określono środki, które uznano za formę pomocy technicznej w sektorze rolnym w rozumieniu pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

29

| (89) | Praktyka decyzyjna Komisji w latach 2000–2006 w odniesieniu do szeregu obszarów produktów i państw członkowskich świadczyła o tym, że wprowadzenie środków porównywalnych ze środkami, o których mowa w niniejszej decyzji, było uznawane przez Komisję w wyżej wspomnianym okresie za zasadniczo legalne i możliwe do zaakceptowania. |
| --- | --- |

(89)

Praktyka decyzyjna Komisji w latach 2000–2006 w odniesieniu do szeregu obszarów produktów i państw członkowskich świadczyła o tym, że wprowadzenie środków porównywalnych ze środkami, o których mowa w niniejszej decyzji, było uznawane przez Komisję w wyżej wspomnianym okresie za zasadniczo legalne i możliwe do zaakceptowania.

| (90) | Niemcy dodały, że nawet gdyby wbrew opinii Niemiec uznać środki RP 1 i SL 2 za pomoc państwa, to były one przynajmniej zgodne z wcześniejszą praktyką decyzyjną, a zatem można byłoby je uznać za zasadniczo zgodne z prawem. Zdaniem Niemiec środki „działania ogólne w zakresie public relations” nie były ograniczone do konkretnej grupy, lecz wspierały cały sektor mleczarski w sposób ogólny. W związku z tym warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 były spełnione. Zgodnie z pkt 14.3 pomoc państwa mogła subsydiować do 100 % kosztów. |
| --- | --- |

(90)

Niemcy dodały, że nawet gdyby wbrew opinii Niemiec uznać środki RP 1 i SL 2 za pomoc państwa, to były one przynajmniej zgodne z wcześniejszą praktyką decyzyjną, a zatem można byłoby je uznać za zasadniczo zgodne z prawem. Zdaniem Niemiec środki „działania ogólne w zakresie public relations” nie były ograniczone do konkretnej grupy, lecz wspierały cały sektor mleczarski w sposób ogólny. W związku z tym warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 były spełnione. Zgodnie z pkt 14.3 pomoc państwa mogła subsydiować do 100 % kosztów.

| (91) | W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy utrzymywały, że pomoc państwa przyznana w okresie trzech lat w ramach pułapu 100 000 EUR na beneficjenta wynosiła 46–73 EUR rocznie na beneficjenta (30). |
| --- | --- |

(91)

W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy utrzymywały, że pomoc państwa przyznana w okresie trzech lat w ramach pułapu 100 000 EUR na beneficjenta wynosiła 46–73 EUR rocznie na beneficjenta (30).

30

RP 5 i SL 5

RP 5 i SL 5

| (92) | Nadrenia-Palatynat i Saara przyznały wsparcie finansowe na programy doradztwa i szkolenia dla producentów mleka mające na celu poprawę stanu higieny urządzeń do udoju i jakości dostarczanego mleka (podśrodki RP 5 i SL 5). Udokumentowane koszty doradztwa były objęte subsydiowaniem w wysokości do 75 000 EUR rocznie w Nadrenii-Palatynacie i do 15 000 EUR rocznie w Saarze. Stałe usługi doradcze były wyłączone z subsydiowania. Koordynacją i technicznym wdrożeniem tych środków zajęły się Landeskontrollverband Rheinland-Pfalz e.V. (LKVRP) i LVMS. |
| --- | --- |

(92)

Nadrenia-Palatynat i Saara przyznały wsparcie finansowe na programy doradztwa i szkolenia dla producentów mleka mające na celu poprawę stanu higieny urządzeń do udoju i jakości dostarczanego mleka (podśrodki RP 5 i SL 5). Udokumentowane koszty doradztwa były objęte subsydiowaniem w wysokości do 75 000 EUR rocznie w Nadrenii-Palatynacie i do 15 000 EUR rocznie w Saarze. Stałe usługi doradcze były wyłączone z subsydiowania. Koordynacją i technicznym wdrożeniem tych środków zajęły się Landeskontrollverband Rheinland-Pfalz e.V. (LKVRP) i LVMS.

| (93) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (31) Niemcy stwierdziły, że specjalne doradztwo w zakresie technologii dojenia i środki na rzecz poprawy jakości mleka surowego w Nadrenii-Palatynacie i Saarze były zgodne z rynkiem wewnętrznym w latach 2001–2006. |
| --- | --- |

(93)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (31) Niemcy stwierdziły, że specjalne doradztwo w zakresie technologii dojenia i środki na rzecz poprawy jakości mleka surowego w Nadrenii-Palatynacie i Saarze były zgodne z rynkiem wewnętrznym w latach 2001–2006.

31

| (94) | Celem przedmiotowych środków było zaoferowanie specjalistycznego doradztwa w dziedzinie technologii produkcji mleka oraz zapewnienie związanych z tym porad i szkoleń doraźnie wybranym producentom mleka – w następstwie zidentyfikowania problemów (takich jak wzrost liczby komórek somatycznych) w kontekście kontroli jakości dostarczanego mleka – przy udziale lekarzy weterynarii, aby poprawić stan zdrowia wymion, a tym samym poprawić jakość mleka surowego. Każdy producent mleka w Nadrenii-Palatynacie lub Saarze mógł skorzystać z tej oferty. Członkostwo w LKVRP lub LVMS nie było wymagane. Usługi doradcze świadczone w sposób stały lub regularny (takie jak doradztwo podatkowe i prawne lub w zakresie reklamy) nie kwalifikowały się do finansowania. |
| --- | --- |

(94)

Celem przedmiotowych środków było zaoferowanie specjalistycznego doradztwa w dziedzinie technologii produkcji mleka oraz zapewnienie związanych z tym porad i szkoleń doraźnie wybranym producentom mleka – w następstwie zidentyfikowania problemów (takich jak wzrost liczby komórek somatycznych) w kontekście kontroli jakości dostarczanego mleka – przy udziale lekarzy weterynarii, aby poprawić stan zdrowia wymion, a tym samym poprawić jakość mleka surowego. Każdy producent mleka w Nadrenii-Palatynacie lub Saarze mógł skorzystać z tej oferty. Członkostwo w LKVRP lub LVMS nie było wymagane. Usługi doradcze świadczone w sposób stały lub regularny (takie jak doradztwo podatkowe i prawne lub w zakresie reklamy) nie kwalifikowały się do finansowania.

| (95) | Niemcy utrzymują, że stanowi to zatem usługę subsydiowaną. Rolnicy nie otrzymali żadnych płatności bezpośrednich. |
| --- | --- |

(95)

Niemcy utrzymują, że stanowi to zatem usługę subsydiowaną. Rolnicy nie otrzymali żadnych płatności bezpośrednich.

| (96) | Zgodnie z poglądami wyrażonymi przez Nadrenię-Palatynat pomoc na doradztwo zgodnie z pkt 14.1 tiret trzecie wytycznych na lata 2000–2006 nie jest zależna od upowszechniania nowych metod. Obowiązek taki bezsprzecznie ma zastosowanie do promowania „innych działań na rzecz upowszechniania nowych metod” zgodnie z pkt 14.1 tiret piąte wytycznych na lata 2000–2006. Ponadto usługi doradcze świadczone w sposób stały lub regularny były wyraźnie wyłączone z finansowania w ramach tego środka. |
| --- | --- |

(96)

Zgodnie z poglądami wyrażonymi przez Nadrenię-Palatynat pomoc na doradztwo zgodnie z pkt 14.1 tiret trzecie wytycznych na lata 2000–2006 nie jest zależna od upowszechniania nowych metod. Obowiązek taki bezsprzecznie ma zastosowanie do promowania „innych działań na rzecz upowszechniania nowych metod” zgodnie z pkt 14.1 tiret piąte wytycznych na lata 2000–2006. Ponadto usługi doradcze świadczone w sposób stały lub regularny były wyraźnie wyłączone z finansowania w ramach tego środka.

| (97) | Zgodnie z opinią Niemiec warunki określone w pkt 14.2 i 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 były spełnione, ponieważ członkostwo w LKVRP lub w przedsiębiorstwie usługodawcy nie było konieczne. |
| --- | --- |

(97)

Zgodnie z opinią Niemiec warunki określone w pkt 14.2 i 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 były spełnione, ponieważ członkostwo w LKVRP lub w przedsiębiorstwie usługodawcy nie było konieczne.

| (98) | Niemcy zapewniły, że całkowita kwota pomocy wynosząca 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat nie została przekroczona. W Nadrenii-Palatynacie z usług doradczych korzystało rocznie około 300 producentów mleka, a w Saarze około 100. Biorąc pod uwagę roczny przydział wynoszący w Nadrenii-Palatynacie około 59 000 EUR, a w Saarze około 13 000 EUR, średnia kwota finansowania na beneficjenta wynosi około 197 EUR w Nadrenii-Palatynacie i 130 EUR w Saarze. |
| --- | --- |

(98)

Niemcy zapewniły, że całkowita kwota pomocy wynosząca 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat nie została przekroczona. W Nadrenii-Palatynacie z usług doradczych korzystało rocznie około 300 producentów mleka, a w Saarze około 100. Biorąc pod uwagę roczny przydział wynoszący w Nadrenii-Palatynacie około 59 000 EUR, a w Saarze około 13 000 EUR, średnia kwota finansowania na beneficjenta wynosi około 197 EUR w Nadrenii-Palatynacie i 130 EUR w Saarze.

| (99) | Beneficjentami byli rolnicy (MŚP) i stowarzyszenia producentów. |
| --- | --- |

(99)

Beneficjentami byli rolnicy (MŚP) i stowarzyszenia producentów.

TH 3 i TH 4

TH 3 i TH 4

| (100) | Turyngia przyznała Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. (LVTM) wsparcie finansowe na udział w wystawach handlowych i konsumenckich (Grüne Tage Thüringen) oraz na organizowanie konferencji w celu rozpowszechniania informacji naukowych (Thüringer Milchtag) (podśrodek TH 3). |
| --- | --- |

(100)

Turyngia przyznała Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. (LVTM) wsparcie finansowe na udział w wystawach handlowych i konsumenckich (Grüne Tage Thüringen) oraz na organizowanie konferencji w celu rozpowszechniania informacji naukowych (Thüringer Milchtag) (podśrodek TH 3).

Grüne Tage Thüringen

Thüringer Milchtag

| (101) | Ponadto subsydiowano również publikację informacji merytorycznych na temat producentów z tego regionu (działania ogólne w zakresie public relations, Międzynarodowy Dzień Mleka i Thüringer Milchkönigin) (podśrodek TH 4). |
| --- | --- |

(101)

Ponadto subsydiowano również publikację informacji merytorycznych na temat producentów z tego regionu (działania ogólne w zakresie public relations, Międzynarodowy Dzień Mleka i Thüringer Milchkönigin) (podśrodek TH 4).

Thüringer Milchkönigin

| (102) | Do pomocy kwalifikowały się zarówno koszty rzeczowe, jak i osobowe. Beneficjentem było stowarzyszenie LVTM. |
| --- | --- |

(102)

Do pomocy kwalifikowały się zarówno koszty rzeczowe, jak i osobowe. Beneficjentem było stowarzyszenie LVTM.

| (103) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (32) Niemcy stwierdziły, że środek TH 3 należy uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym (pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006). Jego celem było zwiększenie efektywności i profesjonalizmu rolnictwa we Wspólnocie, aby przyczynić się w ten sposób do długofalowej rentowności tego sektora. |
| --- | --- |

(103)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (32) Niemcy stwierdziły, że środek TH 3 należy uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym (pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006). Jego celem było zwiększenie efektywności i profesjonalizmu rolnictwa we Wspólnocie, aby przyczynić się w ten sposób do długofalowej rentowności tego sektora.

32

| (104) | Organizowanie konferencji w celu rozpowszechniania informacji naukowych (np. Thüringer Milchtag) jest regulowane przepisami pkt 14.1 tiret trzecie – „Opłaty za usługi doradcze” – wytycznych na lata 2000–2006. Udział w targach handlowych i wystawach konsumenckich dla przemysłu mleczarskiego w Turyngii (np. Grüne Tage Thüringen) jest regulowany przepisami pkt 14.1 tiret czwarte – „Organizowanie konkursów, wystaw i targów”. |
| --- | --- |

(104)

Organizowanie konferencji w celu rozpowszechniania informacji naukowych (np. Thüringer Milchtag) jest regulowane przepisami pkt 14.1 tiret trzecie – „Opłaty za usługi doradcze” – wytycznych na lata 2000–2006. Udział w targach handlowych i wystawach konsumenckich dla przemysłu mleczarskiego w Turyngii (np. Grüne Tage Thüringen) jest regulowany przepisami pkt 14.1 tiret czwarte – „Organizowanie konkursów, wystaw i targów”.

Thüringer Milchtag

Grüne Tage Thüringen

| (105) | Niemcy argumentowały, że przedmiotowy środek nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz służył wsparciu całego sektora mleczarskiego w sposób ogólny (zob. pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006). Wysokość pomocy przeznaczonej na ten cel nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. |
| --- | --- |

(105)

Niemcy argumentowały, że przedmiotowy środek nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz służył wsparciu całego sektora mleczarskiego w sposób ogólny (zob. pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006). Wysokość pomocy przeznaczonej na ten cel nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat.

| (106) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (33) Niemcy stwierdziły również, że środek TH 4 koncentrował się na „działaniach ogólnych w zakresie public relations”. Jego celem było rozpowszechnienie na szeroką skalę aktualnych ustaleń naukowych dotyczących właściwości mleka i produktów mlecznych, a zatem stanowił on formę pomocy technicznej w rozumieniu pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. Działalność Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. można zaklasyfikować do opłat z tytułu usług doradczych zgodnie z pkt 14.1 tiret trzecie wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(106)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (33) Niemcy stwierdziły również, że środek TH 4 koncentrował się na „działaniach ogólnych w zakresie public relations”. Jego celem było rozpowszechnienie na szeroką skalę aktualnych ustaleń naukowych dotyczących właściwości mleka i produktów mlecznych, a zatem stanowił on formę pomocy technicznej w rozumieniu pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. Działalność Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. można zaklasyfikować do opłat z tytułu usług doradczych zgodnie z pkt 14.1 tiret trzecie wytycznych na lata 2000–2006.

33

| (107) | Wydatki na stoiska wystawowe i kampanie dla konsumentów na targach handlowych można byłoby przyporządkować do pkt 14.1 tiret czwarte (organizowanie konkursów, wystaw i targów) wytycznych na lata 2000–2006. Wydarzenia o efekcie mnożnikowym służące upowszechnianiu nowych metod i ustaleń można byłoby przyporządkować do tiret piątego (inne działania w zakresie upowszechniania nowych metod). |
| --- | --- |

(107)

Wydatki na stoiska wystawowe i kampanie dla konsumentów na targach handlowych można byłoby przyporządkować do pkt 14.1 tiret czwarte (organizowanie konkursów, wystaw i targów) wytycznych na lata 2000–2006. Wydarzenia o efekcie mnożnikowym służące upowszechnianiu nowych metod i ustaleń można byłoby przyporządkować do tiret piątego (inne działania w zakresie upowszechniania nowych metod).

| (108) | Środek jako całość nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz przynosił korzyści całemu sektorowi mleczarskiemu w sposób ogólny (pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006). |
| --- | --- |

(108)

Środek jako całość nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz przynosił korzyści całemu sektorowi mleczarskiemu w sposób ogólny (pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006).

| (109) | Kwota przyznanej pomocy nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. |
| --- | --- |

(109)

Kwota przyznanej pomocy nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat.

TH 9 i TH 10

TH 9 i TH 10

| (110) | Turyngia przyznała wsparcie finansowe na szkolenia pracowników gospodarstw mleczarskich (podśrodek TH 9) oraz na promocję konkursów zawodowych (podśrodek TH 10). |
| --- | --- |

(110)

Turyngia przyznała wsparcie finansowe na szkolenia pracowników gospodarstw mleczarskich (podśrodek TH 9) oraz na promocję konkursów zawodowych (podśrodek TH 10).

| (111) | Kursy szkoleniowe były skierowane do pracowników gospodarstw mleczarskich i miały na celu doskonalenie umiejętności pracowników rolnych (świadectwo kompetencji w zakresie dojenia). Przedmiotowy środek był koordynowany przez Verein Landvolksbildung Thüringen (VLT). |
| --- | --- |

(111)

Kursy szkoleniowe były skierowane do pracowników gospodarstw mleczarskich i miały na celu doskonalenie umiejętności pracowników rolnych (świadectwo kompetencji w zakresie dojenia). Przedmiotowy środek był koordynowany przez Verein Landvolksbildung Thüringen (VLT).

| (112) | W ramach drugiego środka sfinansowano organizowanie konkursów zawodowych w dziedzinie hodowli i dojenia. Konkursy te zorganizowały stowarzyszenia Thüringer Landjugendverband e.V. (TLJV) i Thüringer Melkergemeinschaft e.V. (TMG). W ramach przedmiotowego środka subsydiowano przygotowanie i prowadzenie konkursów oraz uczestnictwo w konkursach transregionalnych. |
| --- | --- |

(112)

W ramach drugiego środka sfinansowano organizowanie konkursów zawodowych w dziedzinie hodowli i dojenia. Konkursy te zorganizowały stowarzyszenia Thüringer Landjugendverband e.V. (TLJV) i Thüringer Melkergemeinschaft e.V. (TMG). W ramach przedmiotowego środka subsydiowano przygotowanie i prowadzenie konkursów oraz uczestnictwo w konkursach transregionalnych.

| (113) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (34) Niemcy stwierdziły, że szkolenie w ramach podśrodka TH 9 było skierowane do pracowników zatrudnionych w gospodarstwach zajmujących się hodowlą krów mlecznych. Szkolenia przeprowadziło stowarzyszenie Verein Landvolkbildung Thüringen. Płatności miały być sklasyfikowane jako opłaty za usługi uiszczane na rzecz stowarzyszenia w zamian za faktycznie świadczone usługi, przy czym płatności te miały być obliczone i zwrócone po stawkach rynkowych. |
| --- | --- |

(113)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (34) Niemcy stwierdziły, że szkolenie w ramach podśrodka TH 9 było skierowane do pracowników zatrudnionych w gospodarstwach zajmujących się hodowlą krów mlecznych. Szkolenia przeprowadziło stowarzyszenie Verein Landvolkbildung Thüringen. Płatności miały być sklasyfikowane jako opłaty za usługi uiszczane na rzecz stowarzyszenia w zamian za faktycznie świadczone usługi, przy czym płatności te miały być obliczone i zwrócone po stawkach rynkowych.

34

| (114) | W związku z tym Niemcy podtrzymały swoją opinię, że warunki dotyczące pomocy państwa na podstawie art. 107 TFUE nie zostały spełnione. Podobnie warunki dotyczące pomocy państwa na podstawie art. 107 TFUE nie zostały spełnione również w przypadku oferty szkolenia dla pracowników, ponieważ płatności nie dotyczyły konkretnego przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

(114)

W związku z tym Niemcy podtrzymały swoją opinię, że warunki dotyczące pomocy państwa na podstawie art. 107 TFUE nie zostały spełnione. Podobnie warunki dotyczące pomocy państwa na podstawie art. 107 TFUE nie zostały spełnione również w przypadku oferty szkolenia dla pracowników, ponieważ płatności nie dotyczyły konkretnego przedsiębiorstwa.

| (115) | Ponadto utrzymywano, że w odniesieniu do tego środka spełnione zostały wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. Przypadek ten dotyczy szkolenia rolników w zakresie wyżej wymienionych tematów, a zatem wymogi określone w pkt 14.1 tiret pierwsze były spełnione. Wszystkie osoby, które prowadziły działalność na danym obszarze, miały możliwość uczestniczenia w dalszym szkoleniu w rodzaju opisanego powyżej na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. Maksymalna dopuszczalna kwota 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat nie została przekroczona (pkt 14.3). Skumulowana kwota pomocy w ramach tego podśrodka nie przekroczyła 100 000 EUR w ciągu trzech lat. |
| --- | --- |

(115)

Ponadto utrzymywano, że w odniesieniu do tego środka spełnione zostały wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. Przypadek ten dotyczy szkolenia rolników w zakresie wyżej wymienionych tematów, a zatem wymogi określone w pkt 14.1 tiret pierwsze były spełnione. Wszystkie osoby, które prowadziły działalność na danym obszarze, miały możliwość uczestniczenia w dalszym szkoleniu w rodzaju opisanego powyżej na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. Maksymalna dopuszczalna kwota 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat nie została przekroczona (pkt 14.3). Skumulowana kwota pomocy w ramach tego podśrodka nie przekroczyła 100 000 EUR w ciągu trzech lat.

| (116) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (35) Niemcy również utrzymywały w odniesieniu do podśrodka TH 10, że w ramach tego środka sfinansowano organizację i przeprowadzenie konkursów zawodowych w dziedzinie hodowli zwierząt i produkcji mleka. Konkursy te zostały zorganizowane przez stowarzyszenia TLJV i TMG. Organizatorzy otrzymali standardowe opłaty rynkowe za zorganizowanie i przeprowadzenie wydarzeń transregionalnych lub udział w nich. |
| --- | --- |

(116)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (35) Niemcy również utrzymywały w odniesieniu do podśrodka TH 10, że w ramach tego środka sfinansowano organizację i przeprowadzenie konkursów zawodowych w dziedzinie hodowli zwierząt i produkcji mleka. Konkursy te zostały zorganizowane przez stowarzyszenia TLJV i TMG. Organizatorzy otrzymali standardowe opłaty rynkowe za zorganizowanie i przeprowadzenie wydarzeń transregionalnych lub udział w nich.

35

| (117) | Ponieważ płatności uznaje się za opłaty za usługi, które należy kompensować równoważnymi wydatkami, nie doszło do korzystnego traktowania, a zatem nie istniało znaczenie prawne w odniesieniu do pomocy państwa. |
| --- | --- |

(117)

Ponieważ płatności uznaje się za opłaty za usługi, które należy kompensować równoważnymi wydatkami, nie doszło do korzystnego traktowania, a zatem nie istniało znaczenie prawne w odniesieniu do pomocy państwa.

| (118) | Ponadto utrzymywano, że w odniesieniu do tego środka spełnione zostały wymogi określone w pkt 14 tiret czwarte wytycznych na lata 2000–2006. Pomoc państwa nie była ograniczona do wybranych grup. Wszystkie osoby, które prowadziły działalność na danym obszarze, miały możliwość uczestniczenia w konkursach zawodowych w rodzaju opisanych powyżej na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. Maksymalna dopuszczalna kwota 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat określona w pkt 14.3 wytycznych nie została przekroczona. Skumulowana kwota pomocy w ramach tego podśrodka nie przekroczyła 100 000 EUR w ciągu trzech lat. |
| --- | --- |

(118)

Ponadto utrzymywano, że w odniesieniu do tego środka spełnione zostały wymogi określone w pkt 14 tiret czwarte wytycznych na lata 2000–2006. Pomoc państwa nie była ograniczona do wybranych grup. Wszystkie osoby, które prowadziły działalność na danym obszarze, miały możliwość uczestniczenia w konkursach zawodowych w rodzaju opisanych powyżej na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. Maksymalna dopuszczalna kwota 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat określona w pkt 14.3 wytycznych nie została przekroczona. Skumulowana kwota pomocy w ramach tego podśrodka nie przekroczyła 100 000 EUR w ciągu trzech lat.

Pomoc techniczna począwszy od 2007 r.

Pomoc techniczna począwszy od 2007 r.

RP 2

RP 2

| (119) | Nadrenia-Palatynat przyznała przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu wsparcie finansowe na uczestnictwo w wydarzeniach mających na celu dzielenie się wiedzą między przedsiębiorstwami, a także w konkursach, wystawach i targach (podśrodek RP 2). Wsparcie to nie ograniczało się do pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Intensywność pomocy była ograniczona do 10 % udokumentowanych kosztów, ale nie przekraczała kwoty 5 200 EUR na jedno przedsiębiorstwo i wydarzenie. |
| --- | --- |

(119)

Nadrenia-Palatynat przyznała przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu wsparcie finansowe na uczestnictwo w wydarzeniach mających na celu dzielenie się wiedzą między przedsiębiorstwami, a także w konkursach, wystawach i targach (podśrodek RP 2). Wsparcie to nie ograniczało się do pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Intensywność pomocy była ograniczona do 10 % udokumentowanych kosztów, ale nie przekraczała kwoty 5 200 EUR na jedno przedsiębiorstwo i wydarzenie.

| (120) | Zgodnie z pkt 105 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym i leśnym na lata 2007–2013 (36) (zwanych dalej „wytycznymi na lata 2007–2013”) pomoc państwa na zapewnienie wsparcia technicznego przyznana przedsiębiorstwom zajmującym się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych musi spełniać wszystkie warunki określone w art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 (37), zastąpionym później art. 27 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 (38). Zgodnie z tymi przepisami intensywność pomocy nie może przekraczać 50 % kosztów kwalifikowalnych. Kosztami kwalifikowalnymi są koszty wynajmu, budowy i obsługi stoiska wystawowego podczas pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Punkt 106 wytycznych na lata 2007–2013 stanowi, że pomocy państwa na pokrycie kosztów objętych zakresem pkt 104 i 105 nie można przyznawać dużym przedsiębiorstwom. |
| --- | --- |

(120)

Zgodnie z pkt 105 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym i leśnym na lata 2007–2013 (36) (zwanych dalej „wytycznymi na lata 2007–2013”) pomoc państwa na zapewnienie wsparcia technicznego przyznana przedsiębiorstwom zajmującym się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych musi spełniać wszystkie warunki określone w art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 (37), zastąpionym później art. 27 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 (38). Zgodnie z tymi przepisami intensywność pomocy nie może przekraczać 50 % kosztów kwalifikowalnych. Kosztami kwalifikowalnymi są koszty wynajmu, budowy i obsługi stoiska wystawowego podczas pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Punkt 106 wytycznych na lata 2007–2013 stanowi, że pomocy państwa na pokrycie kosztów objętych zakresem pkt 104 i 105 nie można przyznawać dużym przedsiębiorstwom.

36

37

38

pierwszego

| (121) | Ponieważ Niemcy nie udowodniły, że którykolwiek z powyższych warunków określonych dla pomocy technicznej został spełniony w odniesieniu do przedmiotowego środka, w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności tego środka z rynkiem wewnętrznym. W decyzji o wszczęciu postępowania zwrócono się do Niemiec o przedstawienie pełnej oceny odpowiednich środków w świetle powyższych kryteriów oraz o dostarczenie odpowiedniej dokumentacji uzasadniającej udzielone odpowiedzi (39). |
| --- | --- |

(121)

Ponieważ Niemcy nie udowodniły, że którykolwiek z powyższych warunków określonych dla pomocy technicznej został spełniony w odniesieniu do przedmiotowego środka, w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności tego środka z rynkiem wewnętrznym. W decyzji o wszczęciu postępowania zwrócono się do Niemiec o przedstawienie pełnej oceny odpowiednich środków w świetle powyższych kryteriów oraz o dostarczenie odpowiedniej dokumentacji uzasadniającej udzielone odpowiedzi (39).

39

| (122) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (40) Niemcy wyjaśniły, że Nadrenia-Palatynat uwzględni obawy Komisji i zmieni zasady kwalifikowalności w odniesieniu do przyszłych subsydiów w taki sposób, że subsydiować będzie można tylko pierwsze uczestnictwo przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Niemcy utrzymywały, że wymogi określone w sekcji IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z art. 15 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1857/2006 (41) zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(122)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (40) Niemcy wyjaśniły, że Nadrenia-Palatynat uwzględni obawy Komisji i zmieni zasady kwalifikowalności w odniesieniu do przyszłych subsydiów w taki sposób, że subsydiować będzie można tylko pierwsze uczestnictwo przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Niemcy utrzymywały, że wymogi określone w sekcji IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z art. 15 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1857/2006 (41) zostały zatem spełnione.

40

41

| (123) | Władze niemieckie dokonały ponownej oceny finansowanych projektów z uwzględnieniem tego dodatkowego wymogu. W poszczególnych latach dokonano następujących płatności w związku z powtarzanym uczestnictwem przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie.















  Rok | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Numer | 2 | 2 | 1 | 1 | 2 | 1 | 2 | 3 | 3 | 6 |
| Kwota w EUR | 5 113 | 5 113 | 10 226 | 5 113 | 10 226 | 5 113 | 10 226 | 5 113 | 2 500 | 1 764 |

(123)

Władze niemieckie dokonały ponownej oceny finansowanych projektów z uwzględnieniem tego dodatkowego wymogu. W poszczególnych latach dokonano następujących płatności w związku z powtarzanym uczestnictwem przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie.

Rok

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Numer

2

2

1

1

2

1

2

3

3

6

Kwota w EUR

5 113

5 113

10 226

5 113

10 226

5 113

10 226

5 113

2 500

1 764

| (124) | W dniu 30 czerwca 2016 r. Federalne Ministerstwo Żywności i Rolnictwa poinformowało Komisję (zob. motyw 16), że w okresie od 2007 r. środek RP 2 nie był ograniczony do MŚP. Dwa przedsiębiorstwa – Hochwald Foods GmbH i MUH Arla eG – również otrzymały pomoc w ramach tego środka. |
| --- | --- |

(124)

W dniu 30 czerwca 2016 r. Federalne Ministerstwo Żywności i Rolnictwa poinformowało Komisję (zob. motyw 16), że w okresie od 2007 r. środek RP 2 nie był ograniczony do MŚP. Dwa przedsiębiorstwa – Hochwald Foods GmbH i MUH Arla eG – również otrzymały pomoc w ramach tego środka.

| (125) | W uwagach z dnia 13 stycznia 2017 r. Niemcy stwierdziły, że koszty kwalifikowalne przedmiotowego podśrodka w okresie od 2007 r. dotyczyły wyłącznie budowy stoiska wystawowego. W okresie tym żadne dodatkowe koszty nie były subsydiowane. |
| --- | --- |

(125)

W uwagach z dnia 13 stycznia 2017 r. Niemcy stwierdziły, że koszty kwalifikowalne przedmiotowego podśrodka w okresie od 2007 r. dotyczyły wyłącznie budowy stoiska wystawowego. W okresie tym żadne dodatkowe koszty nie były subsydiowane.

2.2.   Pomoc państwa na rzecz poprawy jakości dostarczanego mleka (2001–2006)

Pomoc państwa na rzecz poprawy jakości dostarczanego mleka (2001–2006)

| (126) | Badenia-Wirtembergia, Dolna Saksonia i Turyngia (w ramach podśrodków BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) przyznały wsparcie finansowe na poprawę jakości dostarczanego mleka poprzez doradztwo i szkolenia producentów mleka, gromadzenie i aktualizowanie baz danych oraz kontrole producentów mleka, równolegle z wprowadzeniem systemów zapewniania jakości „Zarządzanie jakością mleka” (QM-Milch) (42). Celem tych środków była poprawa jakości dostarczanego mleka. Ani szkolenie inspektorów w celu uzyskania przez nich wiedzy specjalistycznej, ani akredytacja zatwierdzonych laboratoriów nie były subsydiowane. |
| --- | --- |

(126)

Badenia-Wirtembergia, Dolna Saksonia i Turyngia (w ramach podśrodków BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) przyznały wsparcie finansowe na poprawę jakości dostarczanego mleka poprzez doradztwo i szkolenia producentów mleka, gromadzenie i aktualizowanie baz danych oraz kontrole producentów mleka, równolegle z wprowadzeniem systemów zapewniania jakości „Zarządzanie jakością mleka” (QM-Milch) (42). Celem tych środków była poprawa jakości dostarczanego mleka. Ani szkolenie inspektorów w celu uzyskania przez nich wiedzy specjalistycznej, ani akredytacja zatwierdzonych laboratoriów nie były subsydiowane.

42

| (127) | Końcowymi beneficjentami tych podśrodków były MŚP rolne produkujące mleko w sektorze pierwotnym. Według Niemiec pomoc była dostępna dla wszystkich rolników na danym obszarze, którzy kwalifikowali się do pomocy na podstawie obiektywnie określonych warunków (43). |
| --- | --- |

(127)

Końcowymi beneficjentami tych podśrodków były MŚP rolne produkujące mleko w sektorze pierwotnym. Według Niemiec pomoc była dostępna dla wszystkich rolników na danym obszarze, którzy kwalifikowali się do pomocy na podstawie obiektywnie określonych warunków (43).

43

| (128) | W latach 2001–2011 wydatkowany budżet (wszystkie kraje związkowe łącznie) wyniósł 3,3 mln EUR. |
| --- | --- |

(128)

W latach 2001–2011 wydatkowany budżet (wszystkie kraje związkowe łącznie) wyniósł 3,3 mln EUR.

| (129) | Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze niemieckie intensywność pomocy w latach 2001–2011 wynosiła maksymalnie 100 % kosztów kwalifikowalnych. Władze niemieckie stwierdziły, że finansowanie środka wygasło w dniu 31 grudnia 2012 r. w Badenii-Wirtembergii i było ograniczone do dnia 31 grudnia 2014 r. w Dolnej Saksonii i Turyngii. |
| --- | --- |

(129)

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze niemieckie intensywność pomocy w latach 2001–2011 wynosiła maksymalnie 100 % kosztów kwalifikowalnych. Władze niemieckie stwierdziły, że finansowanie środka wygasło w dniu 31 grudnia 2012 r. w Badenii-Wirtembergii i było ograniczone do dnia 31 grudnia 2014 r. w Dolnej Saksonii i Turyngii.

| (130) | W decyzji o wszczęciu postępowania zwrócono się do Niemiec o przedstawienie szczegółowej oceny zgodnie z wytycznymi na lata 2000–2006 (w szczególności pkt 13.2: maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych lub 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat, w zależności od tego, która kwota jest większa) (44). |
| --- | --- |

(130)

W decyzji o wszczęciu postępowania zwrócono się do Niemiec o przedstawienie szczegółowej oceny zgodnie z wytycznymi na lata 2000–2006 (w szczególności pkt 13.2: maksymalnie 50 % kosztów kwalifikowalnych lub 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat, w zależności od tego, która kwota jest większa) (44).

44

BW 10 i BW 11

BW 10 i BW 11

| (131) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (45) Niemcy stwierdziły, że środki te zostały wdrożone przez Milchprüfring Baden-Württemberg (BW 10) i Milchwirtschaftlichen Verein Baden-Württemberg (BW 11). |
| --- | --- |

(131)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (45) Niemcy stwierdziły, że środki te zostały wdrożone przez Milchprüfring Baden-Württemberg (BW 10) i Milchwirtschaftlichen Verein Baden-Württemberg (BW 11).

45

| (132) | Według Niemiec beneficjentami przedmiotowego działania były gospodarstwa produkujące mleko (producenci mleka), które uczestniczyły w systemie zapewniania jakości QM-Milch. |
| --- | --- |

(132)

Według Niemiec beneficjentami przedmiotowego działania były gospodarstwa produkujące mleko (producenci mleka), które uczestniczyły w systemie zapewniania jakości QM-Milch.

| (133) | W przypadku środka BW 10 subsydiowano przeprowadzenie audytów w gospodarstwach mleczarskich (46) oraz koszty początkowej certyfikacji (audyt wstępny w gospodarstwach i ewentualnie audyt sprawdzający) przez uznaną jednostkę certyfikującą. |
| --- | --- |

(133)

W przypadku środka BW 10 subsydiowano przeprowadzenie audytów w gospodarstwach mleczarskich (46) oraz koszty początkowej certyfikacji (audyt wstępny w gospodarstwach i ewentualnie audyt sprawdzający) przez uznaną jednostkę certyfikującą.

46

| (134) | W przypadku środka BW 11 sfinansowano funkcje informacyjną i doradczą w związku z wprowadzeniem systemów zapewniania jakości (47). Zdaniem Niemiec płatności te są proporcjonalnie zależne od liczby producentów mleka przystępujących do systemu zarządzania jakością (QM-Milch). |
| --- | --- |

(134)

W przypadku środka BW 11 sfinansowano funkcje informacyjną i doradczą w związku z wprowadzeniem systemów zapewniania jakości (47). Zdaniem Niemiec płatności te są proporcjonalnie zależne od liczby producentów mleka przystępujących do systemu zarządzania jakością (QM-Milch).

47

| (135) | Według Niemiec całkowite wydatki wyniosły 478 575 EUR. Finansowaniem objęto 4 500 producentów mleka w związku z początkową certyfikacją na potrzeby przystąpienia do systemu zapewniania jakości. Wydatki wynosiły zatem 106 EUR na beneficjenta. |
| --- | --- |

(135)

Według Niemiec całkowite wydatki wyniosły 478 575 EUR. Finansowaniem objęto 4 500 producentów mleka w związku z początkową certyfikacją na potrzeby przystąpienia do systemu zapewniania jakości. Wydatki wynosiły zatem 106 EUR na beneficjenta.

NI 1

NI 1

| (136) | Dolna Saksonia przyznała wsparcie finansowe na wdrożenie systemu zapewniania jakości dla producentów mleka (nie dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu). Przedmiotowy środek został powierzony LVMN. |
| --- | --- |

(136)

Dolna Saksonia przyznała wsparcie finansowe na wdrożenie systemu zapewniania jakości dla producentów mleka (nie dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu). Przedmiotowy środek został powierzony LVMN.

| (137) | Zgodnie z uwagami Niemiec z dnia 20 września 2013 r. (48) działania przygotowawcze na potrzeby wdrożenia systemu zapewniania jakości QM-Milch (głównie usługi doradcze dla rolników, którzy chcieli wprowadzić system QM-Milch) były finansowane w latach 2001–2005, a następnie od 2003 r. finansowane były audyty gospodarstw rolnych prowadzone w ramach tego systemu zapewniania jakości. Od 2003 r. finansowane były również koszty koordynacji systemu zapewniania jakości i tworzenia bazy danych. |
| --- | --- |

(137)

Zgodnie z uwagami Niemiec z dnia 20 września 2013 r. (48) działania przygotowawcze na potrzeby wdrożenia systemu zapewniania jakości QM-Milch (głównie usługi doradcze dla rolników, którzy chcieli wprowadzić system QM-Milch) były finansowane w latach 2001–2005, a następnie od 2003 r. finansowane były audyty gospodarstw rolnych prowadzone w ramach tego systemu zapewniania jakości. Od 2003 r. finansowane były również koszty koordynacji systemu zapewniania jakości i tworzenia bazy danych.

48

| (138) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (49) Niemcy utrzymywały, że pomoc przyznana na usługi doradcze wynosiła 50 % kosztów i była równa 12,78 EUR w każdym przypadku na każdego rolnika, nie przekraczając górnego progu określonego w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006. W przypadku audytów gospodarstw rolnych przeprowadzanych od 2003 r. intensywność pomocy wynosiła 50 % kosztów i była równa 35 EUR na rolnika w okresie trzech lat. |
| --- | --- |

(138)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. (49) Niemcy utrzymywały, że pomoc przyznana na usługi doradcze wynosiła 50 % kosztów i była równa 12,78 EUR w każdym przypadku na każdego rolnika, nie przekraczając górnego progu określonego w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006. W przypadku audytów gospodarstw rolnych przeprowadzanych od 2003 r. intensywność pomocy wynosiła 50 % kosztów i była równa 35 EUR na rolnika w okresie trzech lat.

49

| (139) | Niemcy potwierdziły, że kontrole w zakresie audytów gospodarstw rolnych zostały przeprowadzone przez osoby trzecie lub w ich imieniu. Funkcję niezależnej instytucji audytowej powierzono Landeskontrollverband Niedersachsen. |
| --- | --- |

(139)

Niemcy potwierdziły, że kontrole w zakresie audytów gospodarstw rolnych zostały przeprowadzone przez osoby trzecie lub w ich imieniu. Funkcję niezależnej instytucji audytowej powierzono Landeskontrollverband Niedersachsen.

TH 5

TH 5

| (140) | Przedmiotowy środek został wprowadzony w 2004 r. (50). Środek ten został zrealizowany przez Thüringer Verband für Leistungs- und Qualitätsprüfungen in der Tierzucht (TVLEV). |
| --- | --- |

(140)

Przedmiotowy środek został wprowadzony w 2004 r. (50). Środek ten został zrealizowany przez Thüringer Verband für Leistungs- und Qualitätsprüfungen in der Tierzucht (TVLEV).

50

| (141) | Według Niemiec koszty początkowej certyfikacji, koniecznego audytu przeglądowego po trzech latach oraz utworzenia i utrzymania baz danych zostały sfinansowane z opłaty. W latach 2004–2006 producenci otrzymywali subsydia jedynie w odniesieniu do początkowej certyfikacji. Średnia pomoc przyznana producentom indywidualnym wynosiła około 83 EUR. |
| --- | --- |

(141)

Według Niemiec koszty początkowej certyfikacji, koniecznego audytu przeglądowego po trzech latach oraz utworzenia i utrzymania baz danych zostały sfinansowane z opłaty. W latach 2004–2006 producenci otrzymywali subsydia jedynie w odniesieniu do początkowej certyfikacji. Średnia pomoc przyznana producentom indywidualnym wynosiła około 83 EUR.

| (142) | Beneficjentami tego środka byli producenci mleka. |
| --- | --- |

(142)

Beneficjentami tego środka byli producenci mleka.

3.   POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

| (143) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja stwierdziła, że spełnione zostały wszystkie warunki istnienia pomocy państwa (51). |
| --- | --- |

(143)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja stwierdziła, że spełnione zostały wszystkie warunki istnienia pomocy państwa (51).

51

| (144) | Komisja wszczęła postępowanie na mocy art. 108 ust. 2 TFUE, ponieważ na podstawie dostępnych wówczas informacji Komisja miała wątpliwości co do zgodności niektórych podśrodków z rynkiem wewnętrznym (zob. motyw 18). |
| --- | --- |

(144)

Komisja wszczęła postępowanie na mocy art. 108 ust. 2 TFUE, ponieważ na podstawie dostępnych wówczas informacji Komisja miała wątpliwości co do zgodności niektórych podśrodków z rynkiem wewnętrznym (zob. motyw 18).

4.   UWAGI NIEMIEC DOTYCZĄCE WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

UWAGI NIEMIEC DOTYCZĄCE WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

| (145) | Władze niemieckie przekazały Komisji swoje uwagi w dniach 20 września 2013 r., 27 lutego 2015 r. i 13 stycznia 2017 r. Streszczenie uwag władz niemieckich na temat poszczególnych środków znajduje się w powyższych opisach środków (zob. pkt 2: Opis środków i uwagi władz niemieckich). |
| --- | --- |

(145)

Władze niemieckie przekazały Komisji swoje uwagi w dniach 20 września 2013 r., 27 lutego 2015 r. i 13 stycznia 2017 r. Streszczenie uwag władz niemieckich na temat poszczególnych środków znajduje się w powyższych opisach środków (zob. pkt 2: Opis środków i uwagi władz niemieckich).

5.   UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCE WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCE WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

| (146) | W dniach 6–18 lutego 2014 r. Komisja otrzymała od zainteresowanych stron dziesięć zestawów uwag dotyczących środków będących przedmiotem niniejszej decyzji (52). |
| --- | --- |

(146)

W dniach 6–18 lutego 2014 r. Komisja otrzymała od zainteresowanych stron dziesięć zestawów uwag dotyczących środków będących przedmiotem niniejszej decyzji (52).

52

| (147) | W uwagach z dnia 6 lutego 2014 r., które Komisja otrzymała w dniu 13 lutego 2014 r., stowarzyszenie Verband der Milcherzeuger Bayern e.V. (VMB) wyraziło zaskoczenie w odniesieniu do środka BY 3 w związku z faktem, że w decyzji o wszczęciu postępowania zakwestionowano środki wdrożone przez VMB do 2006 r. z punktu widzenia pomocy państwa, podczas gdy odnośnie do środków wdrożonych od 2007 r. nie wniesiono żadnej skargi. W tym względzie VMB przypomniało, że priorytety w zakresie jego zadań i sposób prowadzenia jego działalności nie zmieniły się od 1954 r., a VMB od 1957 r. otrzymywało środki finansowe z tytułu „opłat za mleko”. W swoich uwagach VMB zauważyło ponadto, że oferowane przez nie usługi nie stanowią konkretnej „pomocy technicznej” dla indywidualnych przedsiębiorstw, lecz raczej polegają na ogólnym dostarczaniu informacji technicznych i merytorycznych, dostępnych w jednakowym stopniu dla wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

(147)

W uwagach z dnia 6 lutego 2014 r., które Komisja otrzymała w dniu 13 lutego 2014 r., stowarzyszenie Verband der Milcherzeuger Bayern e.V. (VMB) wyraziło zaskoczenie w odniesieniu do środka BY 3 w związku z faktem, że w decyzji o wszczęciu postępowania zakwestionowano środki wdrożone przez VMB do 2006 r. z punktu widzenia pomocy państwa, podczas gdy odnośnie do środków wdrożonych od 2007 r. nie wniesiono żadnej skargi. W tym względzie VMB przypomniało, że priorytety w zakresie jego zadań i sposób prowadzenia jego działalności nie zmieniły się od 1954 r., a VMB od 1957 r. otrzymywało środki finansowe z tytułu „opłat za mleko”. W swoich uwagach VMB zauważyło ponadto, że oferowane przez nie usługi nie stanowią konkretnej „pomocy technicznej” dla indywidualnych przedsiębiorstw, lecz raczej polegają na ogólnym dostarczaniu informacji technicznych i merytorycznych, dostępnych w jednakowym stopniu dla wszystkich zainteresowanych stron.

| (148) | W uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., które wpłynęły do Komisji w dniu 6 lutego, stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Verein Allgäu-Schwaben e.V. (MV) stwierdziło w odniesieniu do środka BY 10, że celem tego środka jest rozpowszechnianie know-how i wiedzy na temat kwestii związanych z mleczarstwem (np. prawa żywnościowego) wśród władz i innych instytucji. W tym celu pracownicy MUVA otrzymują dostęp do informacji istotnych dla sektora, a następnie przetwarzają je i przekazują (w formie opinii, wykładów i publikacji, w szczególności zainteresowanym władzom). Oprócz biuletynów MUVA dołączanych do niemieckiej gazety Deutsche Molkereizeitung (gazeta niemieckiego sektora mleczarskiego) rozpowszechniane są również istotne informacje na temat zapewniania jakości (higieny, bezpieczeństwa produkcji). Według MV stanowi to nadrzędną działalność stowarzyszenia, której rezultaty nie przynoszą korzyści poszczególnym gospodarstwom rolnym, lecz raczej są przedstawiane konkretnym władzom na potrzeby dalszego szkolenia. |
| --- | --- |

(148)

W uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., które wpłynęły do Komisji w dniu 6 lutego, stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Verein Allgäu-Schwaben e.V. (MV) stwierdziło w odniesieniu do środka BY 10, że celem tego środka jest rozpowszechnianie know-how i wiedzy na temat kwestii związanych z mleczarstwem (np. prawa żywnościowego) wśród władz i innych instytucji. W tym celu pracownicy MUVA otrzymują dostęp do informacji istotnych dla sektora, a następnie przetwarzają je i przekazują (w formie opinii, wykładów i publikacji, w szczególności zainteresowanym władzom). Oprócz biuletynów MUVA dołączanych do niemieckiej gazety Deutsche Molkereizeitung (gazeta niemieckiego sektora mleczarskiego) rozpowszechniane są również istotne informacje na temat zapewniania jakości (higieny, bezpieczeństwa produkcji). Według MV stanowi to nadrzędną działalność stowarzyszenia, której rezultaty nie przynoszą korzyści poszczególnym gospodarstwom rolnym, lecz raczej są przedstawiane konkretnym władzom na potrzeby dalszego szkolenia.

Deutsche Molkereizeitung

| (149) | W piśmie z dnia 4 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 11 lutego 2014 r., stowarzyszenie Landesvereinigung für Milch und Milcherzeugnisse Hessen e.V. (LVMH) wypowiedziało się na temat wdrażanych przez nie środków HE 2, HE 3 i HE 9. Po pierwsze, zwróciło ono uwagę, że wbrew oświadczeniu załączonemu do decyzji Komisji o wszczęciu postępowania przedmiotowe środki nie przyniosły korzyści wyłącznie zakładom mleczarskim, lecz całemu przemysłowi mleczarskiemu. Jeżeli chodzi o treść środków, LVMH zapewniło, że w ramach środka HE 3 głównym przedmiotem działań w zakresie public relations było informowanie i edukowanie konsumentów, przy czym edukację konsumentów przeprowadzono na poziomie neutralnym, niezależnie od zakładów mleczarskich.
  W odniesieniu do środka HE 2, „Fortbildung für Erzeuger durch das Innovationsteam” (Szkolenie producentów przez zespół ds. innowacji), LVMH zauważyło, że nacisk położono na transfer wiedzy. Aktualne informacje i wyniki badań zostały zebrane, przetworzone na potrzeby wykorzystywania przez rolników i udostępnione m.in. w formie wykładów, konferencji i szkoleń.
  Środki HE 2 i HE 9 dotyczyły promowania specjalnych wydarzeń w dziedzinie kształcenia i szkolenia dla młodych profesjonalistów, rolników i pracowników rolnych, podczas których wszyscy rolnicy i pracownicy rolni mieli możliwość uczestniczenia w szkoleniu na jednakowych warunkach. |
| --- | --- |

(149)

W piśmie z dnia 4 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 11 lutego 2014 r., stowarzyszenie Landesvereinigung für Milch und Milcherzeugnisse Hessen e.V. (LVMH) wypowiedziało się na temat wdrażanych przez nie środków HE 2, HE 3 i HE 9. Po pierwsze, zwróciło ono uwagę, że wbrew oświadczeniu załączonemu do decyzji Komisji o wszczęciu postępowania przedmiotowe środki nie przyniosły korzyści wyłącznie zakładom mleczarskim, lecz całemu przemysłowi mleczarskiemu. Jeżeli chodzi o treść środków, LVMH zapewniło, że w ramach środka HE 3 głównym przedmiotem działań w zakresie public relations było informowanie i edukowanie konsumentów, przy czym edukację konsumentów przeprowadzono na poziomie neutralnym, niezależnie od zakładów mleczarskich.

W odniesieniu do środka HE 2, „Fortbildung für Erzeuger durch das Innovationsteam” (Szkolenie producentów przez zespół ds. innowacji), LVMH zauważyło, że nacisk położono na transfer wiedzy. Aktualne informacje i wyniki badań zostały zebrane, przetworzone na potrzeby wykorzystywania przez rolników i udostępnione m.in. w formie wykładów, konferencji i szkoleń.

Środki HE 2 i HE 9 dotyczyły promowania specjalnych wydarzeń w dziedzinie kształcenia i szkolenia dla młodych profesjonalistów, rolników i pracowników rolnych, podczas których wszyscy rolnicy i pracownicy rolni mieli możliwość uczestniczenia w szkoleniu na jednakowych warunkach.

| (150) | W pismach z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęły do Komisji w dniach 10 i 11 lutego 2014 r., odpowiednio stowarzyszenia Landeskontrollverband Nordrhein-Westfalen e.V. i Landesvereinigung der Milchwirtschaft Nordrhein-Westfalen e.V. w pełni poparły uwagi Niemiec z dnia 20 września 2013 r. dotyczące środków podjętych w Nadrenii Północnej-Westfalii. |
| --- | --- |

(150)

W pismach z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęły do Komisji w dniach 10 i 11 lutego 2014 r., odpowiednio stowarzyszenia Landeskontrollverband Nordrhein-Westfalen e.V. i Landesvereinigung der Milchwirtschaft Nordrhein-Westfalen e.V. w pełni poparły uwagi Niemiec z dnia 20 września 2013 r. dotyczące środków podjętych w Nadrenii Północnej-Westfalii.

| (151) | We wspólnym piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 11 lutego 2014 r., stowarzyszenia Rheinische Landwirtschafts-Verband e.V. i Westfälisch-Lippische Landwirtschaftsverband e.V. podobnie poparły uwagi Niemiec z dnia 20 września 2013 r. dotyczące środka NW 5. |
| --- | --- |

(151)

We wspólnym piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 11 lutego 2014 r., stowarzyszenia Rheinische Landwirtschafts-Verband e.V. i Westfälisch-Lippische Landwirtschaftsverband e.V. podobnie poparły uwagi Niemiec z dnia 20 września 2013 r. dotyczące środka NW 5.

| (152) | W piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 11 lutego 2014 r., stowarzyszenie Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. w pełni poparło uwagi Niemiec z dnia 20 września 2013 r. dotyczące środków podjętych w Turyngii. |
| --- | --- |

(152)

W piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 11 lutego 2014 r., stowarzyszenie Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. w pełni poparło uwagi Niemiec z dnia 20 września 2013 r. dotyczące środków podjętych w Turyngii.

| (153) | W uwagach z dnia 10 lutego 2014 r., które wpłynęły do Komisji w dniu 14 lutego 2014 r., stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. (MILAG) wskazało w odniesieniu do środka RP 1, że miał on charakter ogólny. Środek ten dotyczył ogólnych informacji na temat mleka jako produktu spożywczego; nie miał on na celu zniechęcania konsumentów do zakupu przetworów mlecznych z innych państw członkowskich. Ponadto nie prowadzono promocji poszczególnych marek ani produktów wybranych przedsiębiorstw/indywidualnych producentów. Stowarzyszenie MILAG nie uważało zatem, aby środek tenstanowił formę pomocy państwa. Ponadto w swoich uwagach stowarzyszenie MILAG stwierdziło w odniesieniu do tego samego środka, że w każdym razie zasadniczo spełniał on wymogi wytycznych mających wówczas zastosowanie i można uznać go za udzielenie pomocy technicznej zgodnie z pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. W szczególności środek ten był dostępny w zasadzie dla wszystkich konsumentów, a zatem również dla uczestników rynku w sektorze mleczarskim. Środek ten obejmował wyłącznie edukację konsumentów i nie stanowił żadnego wsparcia dla przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem mleka, lecz raczej miał na celu dostarczanie ogólnych informacji dla konsumentów.
  W odniesieniu do środka RP 2 stowarzyszenie MILAG uważa, że dodatkowy wymóg dotyczący finansowania, zgodnie z którym tylko pierwsze uczestnictwo przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie może być subsydiowane, spełnia odpowiednie warunki określone w przepisach dotyczących pomocy państwa.
  W odniesieniu do środka RP 5 stowarzyszenie MILAG stwierdziło, że środek ten polegał na doraźnym oferowaniu zainteresowanym producentom mleka specjalnego doradztwa w zakresie technologii dojenia. Oferta ta była dostępna dla wszystkich producentów mleka w Nadrenii-Palatynacie, ponieważ członkostwo w Landeskontrollverband, tj. organie oferującym doradztwo, nie było wymagane. Usługi doradcze świadczone w sposób stały lub regularny nie kwalifikowały się do finansowania i rolnicy nie otrzymali żadnych płatności bezpośrednich związanych z takimi usługami. W związku z tym przedmiotowy środek był również zgodny z wymogami dotyczącymi pomocy państwa w okresie od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Ponadto stowarzyszenie MILAG uznało, że pomoc na doradztwo zgodnie z pkt 14.1 tiret trzecie wytycznych na lata 2000–2006 nie była uzależniona od upowszechniania nowych metod. Stowarzyszenie MILAG zapewniło również, że całkowita kwota przyznanej pomocy nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. Średnia kwota finansowania wynosiła 197 EUR na beneficjenta rocznie. |
| --- | --- |

(153)

W uwagach z dnia 10 lutego 2014 r., które wpłynęły do Komisji w dniu 14 lutego 2014 r., stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. (MILAG) wskazało w odniesieniu do środka RP 1, że miał on charakter ogólny. Środek ten dotyczył ogólnych informacji na temat mleka jako produktu spożywczego; nie miał on na celu zniechęcania konsumentów do zakupu przetworów mlecznych z innych państw członkowskich. Ponadto nie prowadzono promocji poszczególnych marek ani produktów wybranych przedsiębiorstw/indywidualnych producentów. Stowarzyszenie MILAG nie uważało zatem, aby środek tenstanowił formę pomocy państwa. Ponadto w swoich uwagach stowarzyszenie MILAG stwierdziło w odniesieniu do tego samego środka, że w każdym razie zasadniczo spełniał on wymogi wytycznych mających wówczas zastosowanie i można uznać go za udzielenie pomocy technicznej zgodnie z pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. W szczególności środek ten był dostępny w zasadzie dla wszystkich konsumentów, a zatem również dla uczestników rynku w sektorze mleczarskim. Środek ten obejmował wyłącznie edukację konsumentów i nie stanowił żadnego wsparcia dla przedsiębiorstw zajmujących się przetwarzaniem mleka, lecz raczej miał na celu dostarczanie ogólnych informacji dla konsumentów.

W odniesieniu do środka RP 2 stowarzyszenie MILAG uważa, że dodatkowy wymóg dotyczący finansowania, zgodnie z którym tylko pierwsze uczestnictwo przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie może być subsydiowane, spełnia odpowiednie warunki określone w przepisach dotyczących pomocy państwa.

W odniesieniu do środka RP 5 stowarzyszenie MILAG stwierdziło, że środek ten polegał na doraźnym oferowaniu zainteresowanym producentom mleka specjalnego doradztwa w zakresie technologii dojenia. Oferta ta była dostępna dla wszystkich producentów mleka w Nadrenii-Palatynacie, ponieważ członkostwo w Landeskontrollverband, tj. organie oferującym doradztwo, nie było wymagane. Usługi doradcze świadczone w sposób stały lub regularny nie kwalifikowały się do finansowania i rolnicy nie otrzymali żadnych płatności bezpośrednich związanych z takimi usługami. W związku z tym przedmiotowy środek był również zgodny z wymogami dotyczącymi pomocy państwa w okresie od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Ponadto stowarzyszenie MILAG uznało, że pomoc na doradztwo zgodnie z pkt 14.1 tiret trzecie wytycznych na lata 2000–2006 nie była uzależniona od upowszechniania nowych metod. Stowarzyszenie MILAG zapewniło również, że całkowita kwota przyznanej pomocy nie przekroczyła 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. Średnia kwota finansowania wynosiła 197 EUR na beneficjenta rocznie.

| (154) | W uwagach z dnia 6 lutego 2014 r., zarejestrowanych przez Komisję jako otrzymane w dniu 18 lutego 2014 r., stowarzyszenie Milchprüfring Baden-Württemberg e.V. (MPBW) uznało, że środek BW 10 nie stanowi pomocy państwa lub przynajmniej nie stanowi korzyści. |
| --- | --- |

(154)

W uwagach z dnia 6 lutego 2014 r., zarejestrowanych przez Komisję jako otrzymane w dniu 18 lutego 2014 r., stowarzyszenie Milchprüfring Baden-Württemberg e.V. (MPBW) uznało, że środek BW 10 nie stanowi pomocy państwa lub przynajmniej nie stanowi korzyści.

| (155) | Stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Verein Baden Württemberg e.V. (MVBW) potwierdziło w piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 7 lutego 2014 r., uwagi Milchprüfring Baden-Württemberg e.V. w odniesieniu do środków BW 4 i BW 11, uznając, że te dwa środki nie stanowiły pomocy państwa lub przynajmniej nie stanowiły korzyści. |
| --- | --- |

(155)

Stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Verein Baden Württemberg e.V. (MVBW) potwierdziło w piśmie z dnia 6 lutego 2014 r., które wpłynęło do Komisji w dniu 7 lutego 2014 r., uwagi Milchprüfring Baden-Württemberg e.V. w odniesieniu do środków BW 4 i BW 11, uznając, że te dwa środki nie stanowiły pomocy państwa lub przynajmniej nie stanowiły korzyści.

6.   OCENA ŚRODKÓW POMOCY

OCENA ŚRODKÓW POMOCY

6.1.   Istnienie pomocy państwa – stosowanie art. 107 ust. 1 TFUE

Istnienie pomocy państwa – stosowanie art. 107 ust. 1 TFUE

| (156) | Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

(156)

Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

6.1.1.   Pomoc przyznawana przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych

Pomoc przyznawana przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych

| (157) | Władze niemieckie potwierdziły, że środki, o których mowa w niniejszej decyzji, były finansowane wyłącznie z opłaty za mleko (zob. motyw 26). |
| --- | --- |

(157)

Władze niemieckie potwierdziły, że środki, o których mowa w niniejszej decyzji, były finansowane wyłącznie z opłaty za mleko (zob. motyw 26).

| (158) | Środki finansowe pochodzące z opłaty za mleko są uznawane za zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

(158)

Środki finansowe pochodzące z opłaty za mleko są uznawane za zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

| (159) | Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem niedopuszczalne jest rozróżnianie, czy pomocy udziela bezpośrednio państwo, czy organ publiczny lub prywatny, który został w tym celu wyznaczony lub ustanowiony przez państwo (53). Aby przyznane korzyści można było uznać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, po pierwsze muszą one być przyznawane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych, a po drugie musi istnieć możliwość ich przypisania państwu (54). |
| --- | --- |

(159)

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem niedopuszczalne jest rozróżnianie, czy pomocy udziela bezpośrednio państwo, czy organ publiczny lub prywatny, który został w tym celu wyznaczony lub ustanowiony przez państwo (53). Aby przyznane korzyści można było uznać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, po pierwsze muszą one być przyznawane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych, a po drugie musi istnieć możliwość ich przypisania państwu (54).

53

54

| (160) | W odniesieniu do wyżej opisanych środków oczywiste jest, że wsparcie przyznaje się na podstawie ustawy federalnej, MFG, w związku z zastosowaniem przepisów prawnych krajów związkowych. |
| --- | --- |

(160)

W odniesieniu do wyżej opisanych środków oczywiste jest, że wsparcie przyznaje się na podstawie ustawy federalnej, MFG, w związku z zastosowaniem przepisów prawnych krajów związkowych.

| (161) | W szczególności sekcja 22 ust. 1 MFG stanowi, że rządy krajów związkowych, które działają w porozumieniu ze stowarzyszeniami lokalnymi lub organizacjami zawodowymi, mogą wspólnie pobierać opłaty od mleczarni, punktów skupu mleka i punktów wyrobu śmietany w celu promowania przemysłu mleczarskiego. |
| --- | --- |

(161)

W szczególności sekcja 22 ust. 1 MFG stanowi, że rządy krajów związkowych, które działają w porozumieniu ze stowarzyszeniami lokalnymi lub organizacjami zawodowymi, mogą wspólnie pobierać opłaty od mleczarni, punktów skupu mleka i punktów wyrobu śmietany w celu promowania przemysłu mleczarskiego.

| (162) | Zgodnie z sekcją 22 ust. 1 zdanie drugie MFG rządy krajów związkowych mogą, na wniosek stowarzyszenia lub organizacji zawodowej, pobierać wspólne opłaty w wysokości do 0,2 centa za kilogram dostarczonego mleka. Pobieranie opłat jest zatem bez wątpienia obowiązkiem rządów krajów związkowych. |
| --- | --- |

(162)

Zgodnie z sekcją 22 ust. 1 zdanie drugie MFG rządy krajów związkowych mogą, na wniosek stowarzyszenia lub organizacji zawodowej, pobierać wspólne opłaty w wysokości do 0,2 centa za kilogram dostarczonego mleka. Pobieranie opłat jest zatem bez wątpienia obowiązkiem rządów krajów związkowych.

| (163) | Podstawę prawną pobierania opłaty za mleko w poszczególnych krajach związkowych stanowią odpowiednie rozporządzenia tych krajów, które szczegółowo regulują pobieranie opłaty, m.in. jej wysokość. W rezultacie pobieranie opłaty za mleko jest regulowane przez rządy krajów związkowych, tj. przez państwo. Na wniosek ten nie wpływa fakt, że wspomniane rozporządzenia wydawane są w porozumieniu z odpowiednimi stowarzyszeniami lokalnymi poszczególnych krajów związkowych, które reprezentują przemysł mleczarski (55). |
| --- | --- |

(163)

Podstawę prawną pobierania opłaty za mleko w poszczególnych krajach związkowych stanowią odpowiednie rozporządzenia tych krajów, które szczegółowo regulują pobieranie opłaty, m.in. jej wysokość. W rezultacie pobieranie opłaty za mleko jest regulowane przez rządy krajów związkowych, tj. przez państwo. Na wniosek ten nie wpływa fakt, że wspomniane rozporządzenia wydawane są w porozumieniu z odpowiednimi stowarzyszeniami lokalnymi poszczególnych krajów związkowych, które reprezentują przemysł mleczarski (55).

55

| (164) | W niniejszym przypadku opłatę pobiera się od przedsiębiorstw prywatnych (mleczarni, punktów skupu mleka, punktów wyrobu śmietany). Dochód z tej opłaty wpływa do budżetów odpowiednich krajów związkowych, zanim zostanie wykorzystany do finansowania różnych środków wsparcia. W związku z tym uznaje się, że jest on objęty kontrolą publiczną (56). |
| --- | --- |

(164)

W niniejszym przypadku opłatę pobiera się od przedsiębiorstw prywatnych (mleczarni, punktów skupu mleka, punktów wyrobu śmietany). Dochód z tej opłaty wpływa do budżetów odpowiednich krajów związkowych, zanim zostanie wykorzystany do finansowania różnych środków wsparcia. W związku z tym uznaje się, że jest on objęty kontrolą publiczną (56).

56

| (165) | Wynika z tego, że środki finansowane z funduszy pochodzących z opłaty za mleko są przyznawane z zasobów państwowych oraz że można je przypisać państwu. |
| --- | --- |

(165)

Wynika z tego, że środki finansowane z funduszy pochodzących z opłaty za mleko są przyznawane z zasobów państwowych oraz że można je przypisać państwu.

6.1.2.   Selektywna korzyść/przedsiębiorstwa

Selektywna korzyść/przedsiębiorstwa

| (166) | Koszty, takie jak koszty szkoleń, doradztwa, materiałów informacyjnych do celów public relations lub opłaty za uczestnictwo w targach handlowych i konkursach, są kosztami, które przedsiębiorstwo musi ponosić w ramach swojej zwykłej działalności gospodarczej. To samo dotyczy wydatków związanych z produkcją i wprowadzaniem do obrotu produktów wysokiej jakości. Jeżeli niektóre przedsiębiorstwa są całkowicie lub częściowo zwolnione z ponoszenia tych kosztów, to zostają one postawione w korzystnej sytuacji. |
| --- | --- |

(166)

Koszty, takie jak koszty szkoleń, doradztwa, materiałów informacyjnych do celów public relations lub opłaty za uczestnictwo w targach handlowych i konkursach, są kosztami, które przedsiębiorstwo musi ponosić w ramach swojej zwykłej działalności gospodarczej. To samo dotyczy wydatków związanych z produkcją i wprowadzaniem do obrotu produktów wysokiej jakości. Jeżeli niektóre przedsiębiorstwa są całkowicie lub częściowo zwolnione z ponoszenia tych kosztów, to zostają one postawione w korzystnej sytuacji.

| (167) | Komisja jest zdania, że omawiane podśrodki przynoszą korzyść producentom mleka i mleczarniom. |
| --- | --- |

(167)

Komisja jest zdania, że omawiane podśrodki przynoszą korzyść producentom mleka i mleczarniom.

| (168) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. Niemcy początkowo utrzymywały, że niektóre ze środków będących przedmiotem decyzji o wszczęciu postępowania nie stanowiły pomocy, ponieważ nie przynosiły one żadnej konkretnej korzyści jednemu przedsiębiorstwu (zob. motyw 33 w odniesieniu do środka BY 3) lub nie miały na celu transferu wiedzy na rzecz producentów mleka lub zakładów mleczarskich (zob. motyw 39 w odniesieniu do środka BY 10), lub też nie sprzyjały niektórym przedsiębiorstwom lub sektorom (zob. motywy 44, 60, 73, 80 i 88 w odniesieniu do środków BW 4, HE 3, NI 7, NW 4, NW 5, RP 1 i SL 2), lub potencjalne korzyści wynikające z obu tych środków były pozbawione selektywności przedmiotowej lub geograficznej (zob. motywy 80 i 83 w odniesieniu do odpowiednio do środków NW 4, NW 5 i NW 6). |
| --- | --- |

(168)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. Niemcy początkowo utrzymywały, że niektóre ze środków będących przedmiotem decyzji o wszczęciu postępowania nie stanowiły pomocy, ponieważ nie przynosiły one żadnej konkretnej korzyści jednemu przedsiębiorstwu (zob. motyw 33 w odniesieniu do środka BY 3) lub nie miały na celu transferu wiedzy na rzecz producentów mleka lub zakładów mleczarskich (zob. motyw 39 w odniesieniu do środka BY 10), lub też nie sprzyjały niektórym przedsiębiorstwom lub sektorom (zob. motywy 44, 60, 73, 80 i 88 w odniesieniu do środków BW 4, HE 3, NI 7, NW 4, NW 5, RP 1 i SL 2), lub potencjalne korzyści wynikające z obu tych środków były pozbawione selektywności przedmiotowej lub geograficznej (zob. motywy 80 i 83 w odniesieniu do odpowiednio do środków NW 4, NW 5 i NW 6).

| (169) | Ponadto MPBW i MVBW w uwagach z dnia 6 lutego 2014 r. utrzymywały, że środki BW 10, BW 4 i BW 11 nie przyniosły selektywnej korzyści (zob. odpowiednio motyw 154 i 155). |
| --- | --- |

(169)

Ponadto MPBW i MVBW w uwagach z dnia 6 lutego 2014 r. utrzymywały, że środki BW 10, BW 4 i BW 11 nie przyniosły selektywnej korzyści (zob. odpowiednio motyw 154 i 155).

| (170) | Komisja jest jednak zdania, że wyżej wymienione środki ostatecznie przynoszą korzyści również sektorowi mleczarskiemu i jako takie przynoszą korzyść producentom mleka i zakładom mleczarskim, które należy uznać za przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

(170)

Komisja jest jednak zdania, że wyżej wymienione środki ostatecznie przynoszą korzyści również sektorowi mleczarskiemu i jako takie przynoszą korzyść producentom mleka i zakładom mleczarskim, które należy uznać za przedsiębiorstwa.

| (171) | W przypadku środka BY 3 Komisja zakłada, że nawet jeżeli środek ten był skierowany do ogółu społeczeństwa, ostatecznie przyniósł on korzyść sektorowi mlecznemu, ponieważ można założyć, że miałby on pozytywny wpływ na spożycie mleka. |
| --- | --- |

(171)

W przypadku środka BY 3 Komisja zakłada, że nawet jeżeli środek ten był skierowany do ogółu społeczeństwa, ostatecznie przyniósł on korzyść sektorowi mlecznemu, ponieważ można założyć, że miałby on pozytywny wpływ na spożycie mleka.

| (172) | W odniesieniu do środka BY 10 stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Verein Allgäu-Schwaben wspomniało w uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., że biuletyn MUVA jest załączany do „Deutsche Molkerei Zeitung”, a ponadto że rozpowszechniane będą odpowiednie artykuły zawierające informacje na temat zapewniania jakości (zob. motyw 148). Komisja uważa zatem, że za beneficjenta środka BY 10 należy również uznać cały sektor mleczarski (producentów mleka i zakłady mleczarskie). |
| --- | --- |

(172)

W odniesieniu do środka BY 10 stowarzyszenie Milchwirtschaftliche Verein Allgäu-Schwaben wspomniało w uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., że biuletyn MUVA jest załączany do „Deutsche Molkerei Zeitung”, a ponadto że rozpowszechniane będą odpowiednie artykuły zawierające informacje na temat zapewniania jakości (zob. motyw 148). Komisja uważa zatem, że za beneficjenta środka BY 10 należy również uznać cały sektor mleczarski (producentów mleka i zakłady mleczarskie).

| (173) | W odniesieniu do środków BW 4, HE 3, NI 7, NW 4, NW 5, RP 1 i SL 2 Komisja jest zdania, że za pomoc techniczną, która przyniosła korzyści całemu sektorowi mleczarskiemu, należy również uznać rozpowszechnianie aktualnej wiedzy naukowej na temat właściwości mleka i produktów mlecznych, organizowanie kampanii, wydarzeń informacyjnych i środków mających na celu zwiększenie ogólnej świadomości konsumentów, wydarzeń służących wymianie wiedzy między producentami oraz ogólnych kampanii informacyjnych dla konsumentów na temat mleka. |
| --- | --- |

(173)

W odniesieniu do środków BW 4, HE 3, NI 7, NW 4, NW 5, RP 1 i SL 2 Komisja jest zdania, że za pomoc techniczną, która przyniosła korzyści całemu sektorowi mleczarskiemu, należy również uznać rozpowszechnianie aktualnej wiedzy naukowej na temat właściwości mleka i produktów mlecznych, organizowanie kampanii, wydarzeń informacyjnych i środków mających na celu zwiększenie ogólnej świadomości konsumentów, wydarzeń służących wymianie wiedzy między producentami oraz ogólnych kampanii informacyjnych dla konsumentów na temat mleka.

| (174) | W odniesieniu do środków BW 10 i BW 11 Komisja jest również zdania, że przyniosły one korzyści gospodarstwom mleczarskim, które uczestniczyły w systemie zapewniania jakości QM-Milch. |
| --- | --- |

(174)

W odniesieniu do środków BW 10 i BW 11 Komisja jest również zdania, że przyniosły one korzyści gospodarstwom mleczarskim, które uczestniczyły w systemie zapewniania jakości QM-Milch.

| (175) | Ponadto przedmiotowe środki były selektywne, ponieważ przyniosły korzyści tylko jednemu sektorowi gospodarki (tj. przemysłowi mleczarskiemu). |
| --- | --- |

(175)

Ponadto przedmiotowe środki były selektywne, ponieważ przyniosły korzyści tylko jednemu sektorowi gospodarki (tj. przemysłowi mleczarskiemu).

6.1.3.   Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową

Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową

| (176) | Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości wzmocnienie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa w następstwie przyznania pomocy państwa stanowi zasadniczo zakłócenie konkurencji w stosunku do przedsiębiorstw konkurencyjnych, które nie skorzystały z tej pomocy (57). Pomoc na rzecz przedsiębiorstwa, które prowadzi działalność na rynku otwartym na handel wewnątrzunijny, może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi (58). W latach 2001–2012 odnotowano znaczną wewnątrzunijną wymianę handlową w zakresie produktów rolnych. Na przykład wewnątrzwspólnotowy przywóz do Niemiec i wywóz z Niemiec produktów, które podlegają pozycji 0401 Nomenklatury scalonej (mleko i śmietana, niezagęszczone ani niezawierające dodatku cukru lub innego środka słodzącego) (59), w 2011 r. wyniosły, odpowiednio, 1,2 mld EUR i 957 mln EUR (60). |
| --- | --- |

(176)

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości wzmocnienie pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa w następstwie przyznania pomocy państwa stanowi zasadniczo zakłócenie konkurencji w stosunku do przedsiębiorstw konkurencyjnych, które nie skorzystały z tej pomocy (57). Pomoc na rzecz przedsiębiorstwa, które prowadzi działalność na rynku otwartym na handel wewnątrzunijny, może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi (58). W latach 2001–2012 odnotowano znaczną wewnątrzunijną wymianę handlową w zakresie produktów rolnych. Na przykład wewnątrzwspólnotowy przywóz do Niemiec i wywóz z Niemiec produktów, które podlegają pozycji 0401 Nomenklatury scalonej (mleko i śmietana, niezagęszczone ani niezawierające dodatku cukru lub innego środka słodzącego) (59), w 2011 r. wyniosły, odpowiednio, 1,2 mld EUR i 957 mln EUR (60).

57

58

59

60

| (177) | Środki oceniane w niniejszej decyzji przynoszą korzyści producentom mleka i gospodarstwom mleczarskim, a tym samym wzmacniają ich pozycję konkurencyjną. Jak opisano w motywie 176 powyżej, handel produktami pochodzącymi od mleczarni i producentów mleka odbywa się na terytorium Unii. W związku z tym Komisja uważa, że przedmiotowe środki mogły zakłócać konkurencję lub grozić zakłóceniem konkurencji lub wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

(177)

Środki oceniane w niniejszej decyzji przynoszą korzyści producentom mleka i gospodarstwom mleczarskim, a tym samym wzmacniają ich pozycję konkurencyjną. Jak opisano w motywie 176 powyżej, handel produktami pochodzącymi od mleczarni i producentów mleka odbywa się na terytorium Unii. W związku z tym Komisja uważa, że przedmiotowe środki mogły zakłócać konkurencję lub grozić zakłóceniem konkurencji lub wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

| (178) | W świetle powyższego warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE zostały spełnione. Można zatem stwierdzić, że rozpatrywane programy stanowią pomoc państwa w rozumieniu tego artykułu. |
| --- | --- |

(178)

W świetle powyższego warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE zostały spełnione. Można zatem stwierdzić, że rozpatrywane programy stanowią pomoc państwa w rozumieniu tego artykułu.

6.2.   Zgodność pomocy z prawem

Zgodność pomocy z prawem

| (179) | Zgodnie z art. 108 ust. 1 TFUE Komisja musi na bieżąco badać istniejącą pomoc we współpracy z państwami członkowskimi. W tym celu Komisja może zażądać od państw członkowskich wszelkich informacji wymaganych do weryfikacji istniejących systemów pomocy i, w razie potrzeby, może zalecić odpowiednie środki. |
| --- | --- |

(179)

Zgodnie z art. 108 ust. 1 TFUE Komisja musi na bieżąco badać istniejącą pomoc we współpracy z państwami członkowskimi. W tym celu Komisja może zażądać od państw członkowskich wszelkich informacji wymaganych do weryfikacji istniejących systemów pomocy i, w razie potrzeby, może zalecić odpowiednie środki.

| (180) | W art. 1 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia (UE) 2015/1589 definiuje się termin „istniejąca pomoc” jako wszelką pomoc istniejącą przed wejściem w życie TFUE w poszczególnych państwach członkowskich, która będzie nadal stosowana po wejściu tego Traktatu w życie. |
| --- | --- |

(180)

W art. 1 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia (UE) 2015/1589 definiuje się termin „istniejąca pomoc” jako wszelką pomoc istniejącą przed wejściem w życie TFUE w poszczególnych państwach członkowskich, która będzie nadal stosowana po wejściu tego Traktatu w życie.

| (181) | Jednak zgodnie z art. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2015/1589 każda zmiana istniejącej pomocy sprawia, że pomoc ta staje się „nową pomocą”. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (61) zmiana istniejącej pomocy oznacza „jakąkolwiek zmianę inną niż modyfikacje o czysto administracyjnym lub formalnym charakterze, która nie może wpłynąć na ocenę zgodności danego środka pomocowego ze wspólnym rynkiem”. |
| --- | --- |

(181)

Jednak zgodnie z art. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2015/1589 każda zmiana istniejącej pomocy sprawia, że pomoc ta staje się „nową pomocą”. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (61) zmiana istniejącej pomocy oznacza „jakąkolwiek zmianę inną niż modyfikacje o czysto administracyjnym lub formalnym charakterze, która nie może wpłynąć na ocenę zgodności danego środka pomocowego ze wspólnym rynkiem”.

61

| (182) | Zgodnie z orzecznictwem (62) pierwotny system zostaje przekształcony w nowy system pomocy wtedy, gdy zmiana dotyczy istoty pierwotnego systemu; tego rodzaju istotna zmiana nie występuje jednak w sytuacji, gdy nowy element można jednoznacznie wyodrębnić od pierwotnego systemu. |
| --- | --- |

(182)

Zgodnie z orzecznictwem (62) pierwotny system zostaje przekształcony w nowy system pomocy wtedy, gdy zmiana dotyczy istoty pierwotnego systemu; tego rodzaju istotna zmiana nie występuje jednak w sytuacji, gdy nowy element można jednoznacznie wyodrębnić od pierwotnego systemu.

62

| (183) | Zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE każdą nową pomoc należy zgłosić Komisji i nie wolno jej wdrożyć, dopóki Komisja jej nie zatwierdzi (zakaz wprowadzenia w życie). |
| --- | --- |

(183)

Zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE każdą nową pomoc należy zgłosić Komisji i nie wolno jej wdrożyć, dopóki Komisja jej nie zatwierdzi (zakaz wprowadzenia w życie).

| (184) | Zgodnie z art. 1 lit. f) rozporządzenia (UE) 2015/1589 nowa pomoc, która została wprowadzona w życie z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE, jest bezprawna. |
| --- | --- |

(184)

Zgodnie z art. 1 lit. f) rozporządzenia (UE) 2015/1589 nowa pomoc, która została wprowadzona w życie z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE, jest bezprawna.

| (185) | Na podstawie MFG i w kontekście przyznanych im uprawnień niemieckie kraje związkowe przyjęły środki wykonawcze, które stanowią podstawę prawną środków ocenianych w niniejszej decyzji. Chociaż ustawa w sprawie mleka i tłuszczu, która stanowi ramy przedmiotowych programów pomocy, weszła w życie w 1952 r. (63), poszczególne programy zostały wprowadzone na mocy odpowiednich przepisów wykonawczych krajów związkowych dopiero po 1958 r. (64). |
| --- | --- |

(185)

Na podstawie MFG i w kontekście przyznanych im uprawnień niemieckie kraje związkowe przyjęły środki wykonawcze, które stanowią podstawę prawną środków ocenianych w niniejszej decyzji. Chociaż ustawa w sprawie mleka i tłuszczu, która stanowi ramy przedmiotowych programów pomocy, weszła w życie w 1952 r. (63), poszczególne programy zostały wprowadzone na mocy odpowiednich przepisów wykonawczych krajów związkowych dopiero po 1958 r. (64).

63

64

| (186) | Środki, których dotyczy niniejsza decyzja, stanowią zatem nową pomoc w rozumieniu art. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2015/1589. |
| --- | --- |

(186)

Środki, których dotyczy niniejsza decyzja, stanowią zatem nową pomoc w rozumieniu art. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2015/1589.

| (187) | Niemcy nigdy nie zgłosiły przedmiotowych programów pomocy zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE. Programy te są zatem niezgodne z prawem. |
| --- | --- |

(187)

Niemcy nigdy nie zgłosiły przedmiotowych programów pomocy zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE. Programy te są zatem niezgodne z prawem.

6.3.   Zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym

Zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym

| (188) | Na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE pomoc przeznaczoną na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. |
| --- | --- |

(188)

Na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE pomoc przeznaczoną na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.

| (189) | Zgodnie z zawiadomieniem Komisji w sprawie ustalania zasad stosowanych do oceny pomocy państwa niezgodnej z prawem (65) środki należy oceniać zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w momencie przyznania pomocy. |
| --- | --- |

(189)

Zgodnie z zawiadomieniem Komisji w sprawie ustalania zasad stosowanych do oceny pomocy państwa niezgodnej z prawem (65) środki należy oceniać zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w momencie przyznania pomocy.

65

| (190) | Od dnia 1 stycznia 2000 r. obowiązują specjalne wytyczne dla sektora rolnego. Pomoc przyznaną w okresie od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. (zwanym dalej „okresem 2001–2006”) ocenia się w świetle wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(190)

Od dnia 1 stycznia 2000 r. obowiązują specjalne wytyczne dla sektora rolnego. Pomoc przyznaną w okresie od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. (zwanym dalej „okresem 2001–2006”) ocenia się w świetle wytycznych na lata 2000–2006.

| (191) | Pomoc przyznaną po dniu 1 stycznia 2007 r. (zwanym dalej „okresem od 2007 r.”) ocenia się w świetle wytycznych na lata 2007–2013. |
| --- | --- |

(191)

Pomoc przyznaną po dniu 1 stycznia 2007 r. (zwanym dalej „okresem od 2007 r.”) ocenia się w świetle wytycznych na lata 2007–2013.

| (192) | Okres od dnia 28 listopada 2001 r. zwany jest dalej „okresem objętym postępowaniem wyjaśniającym”. |
| --- | --- |

(192)

Okres od dnia 28 listopada 2001 r. zwany jest dalej „okresem objętym postępowaniem wyjaśniającym”.

| (193) | Na podstawie skutku zawieszającego formalnej procedury na mocy art. 108 ust. 3 TFUE Komisja bada środki będące przedmiotem niniejszej decyzji do dnia 17 lipca 2013 r., tj. do dnia, w którym Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania na mocy art. 108 ust. 2 TFUE (zob. motyw 3). |
| --- | --- |

(193)

Na podstawie skutku zawieszającego formalnej procedury na mocy art. 108 ust. 3 TFUE Komisja bada środki będące przedmiotem niniejszej decyzji do dnia 17 lipca 2013 r., tj. do dnia, w którym Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania na mocy art. 108 ust. 2 TFUE (zob. motyw 3).

6.3.1.   Zapewnienie wsparcia technicznego w sektorze rolnym w okresie 2001–2006

Zapewnienie wsparcia technicznego w sektorze rolnym w okresie 2001–2006

| (194) | Środki podejmowane w latach 2001–2006 w celu zapewnienia wsparcia technicznego w sektorze rolnym muszą być zgodne z warunkami określonymi w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(194)

Środki podejmowane w latach 2001–2006 w celu zapewnienia wsparcia technicznego w sektorze rolnym muszą być zgodne z warunkami określonymi w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

| (195) | Zgodnie z pkt 14.1 koszty kwalifikowalne obejmowały koszty poniesione w ramach programów kształcenia i szkolenia, świadczenia usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, opłat za usługi doradcze, organizowania konkursów, wystaw i targów handlowych (lub uczestnictwa w nich), a także innych działań na rzecz rozpowszechniania wiedzy na temat nowych technik (66). Zgodnie z pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006 pomoc taka może zostać przyznana w wysokości do 100 % kosztów. |
| --- | --- |

(195)

Zgodnie z pkt 14.1 koszty kwalifikowalne obejmowały koszty poniesione w ramach programów kształcenia i szkolenia, świadczenia usług związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, opłat za usługi doradcze, organizowania konkursów, wystaw i targów handlowych (lub uczestnictwa w nich), a także innych działań na rzecz rozpowszechniania wiedzy na temat nowych technik (66). Zgodnie z pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006 pomoc taka może zostać przyznana w wysokości do 100 % kosztów.

66

| (196) | Zgodnie z pkt 14.2 pomoc ma być dostępna dla wszystkich kwalifikujących się osób fizycznych i prawnych na danym obszarze na podstawie obiektywnie określonych kryteriów. |
| --- | --- |

(196)

Zgodnie z pkt 14.2 pomoc ma być dostępna dla wszystkich kwalifikujących się osób fizycznych i prawnych na danym obszarze na podstawie obiektywnie określonych kryteriów.

| (197) | Zgodnie z pkt 14.3 całkowita kwota przyznanego wsparcia nie powinna przekraczać 100 000 EUR na beneficjenta w dowolnym trzyletnim okresie lub, w przypadku pomocy przyznanej MŚP, 50 % kosztów kwalifikowalnych, w zależności od tego, która z tych kwot jest większa. Do celów obliczania kwoty pomocy za beneficjenta uważa się osobę otrzymującą usługi. |
| --- | --- |

(197)

Zgodnie z pkt 14.3 całkowita kwota przyznanego wsparcia nie powinna przekraczać 100 000 EUR na beneficjenta w dowolnym trzyletnim okresie lub, w przypadku pomocy przyznanej MŚP, 50 % kosztów kwalifikowalnych, w zależności od tego, która z tych kwot jest większa. Do celów obliczania kwoty pomocy za beneficjenta uważa się osobę otrzymującą usługi.

| (198) | Komisja jest zdania, że w odniesieniu do środków wspomnianych poniżej przepisy pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 mają w równym stopniu zastosowanie do pomocy przyznawanej na rzecz działalności związanej z produkcją [pierwotną] oraz z przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych. Wynika to z brzmienia pkt 2.1 wytycznych na lata 2000–2006 oraz z faktu, że w samym pkt 14 nie przewidziano żadnych ograniczeń w tym zakresie. |
| --- | --- |

(198)

Komisja jest zdania, że w odniesieniu do środków wspomnianych poniżej przepisy pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 mają w równym stopniu zastosowanie do pomocy przyznawanej na rzecz działalności związanej z produkcją [pierwotną] oraz z przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych. Wynika to z brzmienia pkt 2.1 wytycznych na lata 2000–2006 oraz z faktu, że w samym pkt 14 nie przewidziano żadnych ograniczeń w tym zakresie.

| (199) | Komisja zakłada, że takie środki przyczyniają się do długoterminowej rentowności danego sektora, natomiast na konkurencję wpływają tylko w bardzo małym stopniu (pkt 14.1 zdanie drugie wytycznych na lata 2000–2006). |
| --- | --- |

(199)

Komisja zakłada, że takie środki przyczyniają się do długoterminowej rentowności danego sektora, natomiast na konkurencję wpływają tylko w bardzo małym stopniu (pkt 14.1 zdanie drugie wytycznych na lata 2000–2006).

| (200) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności niektórych środków z rynkiem wewnętrznym w odnośnym okresie (67). |
| --- | --- |

(200)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności niektórych środków z rynkiem wewnętrznym w odnośnym okresie (67).

67

BY 3

BY 3

| (201) | Stowarzyszenie Verband der Milcherzeuger e.V. (VMB) otrzymało finansowanie na gromadzenie ogólnych informacji merytorycznych i technicznych, jak również na publikację i przekazywanie ogólnych informacji o tematyce związanej z przemysłem mleczarskim. Do przyznanej pomocy zastosowanie mają przepisy dotyczące zapewniania pomocy technicznej. |
| --- | --- |

(201)

Stowarzyszenie Verband der Milcherzeuger e.V. (VMB) otrzymało finansowanie na gromadzenie ogólnych informacji merytorycznych i technicznych, jak również na publikację i przekazywanie ogólnych informacji o tematyce związanej z przemysłem mleczarskim. Do przyznanej pomocy zastosowanie mają przepisy dotyczące zapewniania pomocy technicznej.

| (202) | Koszty subsydiowane (rozpowszechnianie wiedzy naukowej i dostarczanie informacji merytorycznych na temat systemów jakości – motyw 32 niniejszej decyzji) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1. |
| --- | --- |

(202)

Koszty subsydiowane (rozpowszechnianie wiedzy naukowej i dostarczanie informacji merytorycznych na temat systemów jakości – motyw 32 niniejszej decyzji) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1.

| (203) | Przedmiotowy środek był dostępny dla wszystkich kwalifikujących się osób fizycznych i prawnych na danym obszarze, a dotacje nie przekraczały 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (motyw 35 w związku z motywem 37 niniejszej decyzji). Wymogi określone w pkt 14.2 i 14.3 zostały spełnione. |
| --- | --- |

(203)

Przedmiotowy środek był dostępny dla wszystkich kwalifikujących się osób fizycznych i prawnych na danym obszarze, a dotacje nie przekraczały 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (motyw 35 w związku z motywem 37 niniejszej decyzji). Wymogi określone w pkt 14.2 i 14.3 zostały spełnione.

| (204) | Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(204)

Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

BY 10

BY 10

| (205) | Przepisy dotyczące zapewniania pomocy technicznej mają zastosowanie do pomocy przyznanej na wymianę wiedzy fachowej na tematy związane z mlekiem. |
| --- | --- |

(205)

Przepisy dotyczące zapewniania pomocy technicznej mają zastosowanie do pomocy przyznanej na wymianę wiedzy fachowej na tematy związane z mlekiem.

| (206) | Koszty subsydiowane poniesione w związku z przekazywaniem informacji w formie uwag, wykładów i publikacji (zob. motyw 148) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(206)

Koszty subsydiowane poniesione w związku z przekazywaniem informacji w formie uwag, wykładów i publikacji (zob. motyw 148) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006.

| (207) | Przedmiotowy środek stanowi ogólny środek informacyjny, który był skierowany do przemysłu mleczarskiego i dostępny dla wszystkich kwalifikujących się osób fizycznych i prawnych na danym obszarze. Całkowite roczne wydatki przewidziane przez władze niemieckie w odniesieniu do środków BY 3 i BY 10 (zob. motyw 41) wskazują na to, że subsydia w żadnym wypadku nie przekroczyły 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. Warunki określone w pkt 14.2 i 14.3 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(207)

Przedmiotowy środek stanowi ogólny środek informacyjny, który był skierowany do przemysłu mleczarskiego i dostępny dla wszystkich kwalifikujących się osób fizycznych i prawnych na danym obszarze. Całkowite roczne wydatki przewidziane przez władze niemieckie w odniesieniu do środków BY 3 i BY 10 (zob. motyw 41) wskazują na to, że subsydia w żadnym wypadku nie przekroczyły 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat. Warunki określone w pkt 14.2 i 14.3 zostały zatem spełnione.

| (208) | Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(208)

Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

BW 4

BW 4

| (209) | Przedmiotowe środki służą ogólnemu i szerokiemu rozpowszechnianiu aktualnej wiedzy naukowej na temat właściwości mleka i produktów mlecznych. Należy je uznać za pomoc techniczną, która przyniosła korzyść całemu sektorowi mleczarskiemu. Koszty subsydiowane (zob. motyw 42) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(209)

Przedmiotowe środki służą ogólnemu i szerokiemu rozpowszechnianiu aktualnej wiedzy naukowej na temat właściwości mleka i produktów mlecznych. Należy je uznać za pomoc techniczną, która przyniosła korzyść całemu sektorowi mleczarskiemu. Koszty subsydiowane (zob. motyw 42) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (210) | Środki nie były ograniczone do konkretnej grupy; zostały udostępnione wszystkim kwalifikującym się osobom fizycznym i prawnym na danym obszarze na podstawie obiektywnie określonych kryteriów (motyw 46). Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. Poziom pomocy był niższy niż określony w pkt 14.3 limit wynoszący 100 000 EUR na beneficjenta na okres trzech lat (motyw 46). Warunki określone w pkt 14.3 zostały spełnione. |
| --- | --- |

(210)

Środki nie były ograniczone do konkretnej grupy; zostały udostępnione wszystkim kwalifikującym się osobom fizycznym i prawnym na danym obszarze na podstawie obiektywnie określonych kryteriów (motyw 46). Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. Poziom pomocy był niższy niż określony w pkt 14.3 limit wynoszący 100 000 EUR na beneficjenta na okres trzech lat (motyw 46). Warunki określone w pkt 14.3 zostały spełnione.

| (211) | Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(211)

Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

BB 1

BB 1

| (212) | W okresie 2001–2006 Brandenburgia finansowała opłaty za konsultacje w ramach środka pod nazwą „poprawa higieny”. Zakres, na którym się skupiono, obejmował zdrowie zwierząt, poprawę higieny procesów pozyskiwania, przetwarzania i dystrybucji, poprawę jakości mleka surowego oraz analizę kwestii związanych z osiąganymi wynikami. |
| --- | --- |

(212)

W okresie 2001–2006 Brandenburgia finansowała opłaty za konsultacje w ramach środka pod nazwą „poprawa higieny”. Zakres, na którym się skupiono, obejmował zdrowie zwierząt, poprawę higieny procesów pozyskiwania, przetwarzania i dystrybucji, poprawę jakości mleka surowego oraz analizę kwestii związanych z osiąganymi wynikami.

| (213) | Środek ten mieści się zatem w zakresie pkt 14 (Udzielanie pomocy technicznej) wytycznych na lata 2000–2006. Koszty subsydiowane (opłaty za konsultacje) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(213)

Środek ten mieści się zatem w zakresie pkt 14 (Udzielanie pomocy technicznej) wytycznych na lata 2000–2006. Koszty subsydiowane (opłaty za konsultacje) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (214) | W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie potwierdziły, że – co do zasady – wszyscy producenci mleka w kraju związkowym mieli dostęp do tych usług w zakresie doradztwa (kompleksowych i szczególnych konsultacji – zob. motyw 49). Co więcej, w ramach tych tym samym komunikacie Niemcy wyjaśniły, że w ramach środka BB 1 nie przekroczono progu 100 000 EUR na przedsiębiorstwo na okres trzech lat (zob. motyw 49). W związku z tym środek jest zgodny z warunkami określonymi w pkt 14.2 i 14.3. |
| --- | --- |

(214)

W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. władze niemieckie potwierdziły, że – co do zasady – wszyscy producenci mleka w kraju związkowym mieli dostęp do tych usług w zakresie doradztwa (kompleksowych i szczególnych konsultacji – zob. motyw 49). Co więcej, w ramach tych tym samym komunikacie Niemcy wyjaśniły, że w ramach środka BB 1 nie przekroczono progu 100 000 EUR na przedsiębiorstwo na okres trzech lat (zob. motyw 49). W związku z tym środek jest zgodny z warunkami określonymi w pkt 14.2 i 14.3.

| (215) | Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(215)

Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

BB 3

BB 3

| (216) | Stowarzyszenia Landesvereinigung der Milchwirtschaft Brandenburg-Berlin e. V. (LVMB) i Landesbauernverband Brandenburg e.V. (LBV) przeprowadziły działania związane z przekazaniem informacji na temat kwestii gospodarczych oraz rozpowszechnieniem nowo uzyskanych informacji i wiedzy dotyczących kwestii w zakresie produkcji mleczarskiej. Oprócz tego zorganizowano konkursy. Działania te stanowią pomoc techniczną. |
| --- | --- |

(216)

Stowarzyszenia Landesvereinigung der Milchwirtschaft Brandenburg-Berlin e. V. (LVMB) i Landesbauernverband Brandenburg e.V. (LBV) przeprowadziły działania związane z przekazaniem informacji na temat kwestii gospodarczych oraz rozpowszechnieniem nowo uzyskanych informacji i wiedzy dotyczących kwestii w zakresie produkcji mleczarskiej. Oprócz tego zorganizowano konkursy. Działania te stanowią pomoc techniczną.

| (217) | Koszty subsydiowane (przekazywanie informacji i organizowanie konkursów – motyw 50) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(217)

Koszty subsydiowane (przekazywanie informacji i organizowanie konkursów – motyw 50) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 wytycznych na lata 2000–2006.

| (218) | Pomocy nie ograniczono do wybranych grup. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(218)

Pomocy nie ograniczono do wybranych grup. Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

| (219) | W 2006 r. LVMB przyznało pochodzącą z opłat za mleko kwotę 463 EUR na rzecz wyróżniających się przedsiębiorstw z Brandenburgii (zob. motyw 53). Co więcej, w 2006 r. LBV otrzymało dotację w wysokości 20 000 EUR z funduszy państwowych na rzecz zapewnienia producentom mleka usług w zakresie doradztwa (zob. motyw 54). Według Niemiec procedury w innych, poprzednich latach były podobne (zob. motyw 54). Z powyższych faktów Komisja wnioskuje, że w okresie 2001–2006 nie mógł zostać przekroczony górny próg 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat w ramach tych dwóch środków. Warunki określone w pkt 14.3 wytycznych zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(219)

W 2006 r. LVMB przyznało pochodzącą z opłat za mleko kwotę 463 EUR na rzecz wyróżniających się przedsiębiorstw z Brandenburgii (zob. motyw 53). Co więcej, w 2006 r. LBV otrzymało dotację w wysokości 20 000 EUR z funduszy państwowych na rzecz zapewnienia producentom mleka usług w zakresie doradztwa (zob. motyw 54). Według Niemiec procedury w innych, poprzednich latach były podobne (zob. motyw 54). Z powyższych faktów Komisja wnioskuje, że w okresie 2001–2006 nie mógł zostać przekroczony górny próg 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat w ramach tych dwóch środków. Warunki określone w pkt 14.3 wytycznych zostały zatem spełnione.

| (220) | Środek BB 3 spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(220)

Środek BB 3 spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

HE 2

HE 2

| (221) | Hesja przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung für Milch und Milcherzeugnisse Hessen e.V. (LVMH) wsparcie finansowe na realizację środka „Fortbildung für Erzeuger durch das Innovationsteam” (Szkolenie producentów przez zespół ds. innowacyjności). W ramach tego środka LVMH przekazało informacje w formie artykułów oraz zorganizowało szkolenia dla rolników i pracowników gospodarstw rolnych. Działania te uznaje się za pomoc techniczną. |
| --- | --- |

(221)

Hesja przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung für Milch und Milcherzeugnisse Hessen e.V. (LVMH) wsparcie finansowe na realizację środka „Fortbildung für Erzeuger durch das Innovationsteam” (Szkolenie producentów przez zespół ds. innowacyjności). W ramach tego środka LVMH przekazało informacje w formie artykułów oraz zorganizowało szkolenia dla rolników i pracowników gospodarstw rolnych. Działania te uznaje się za pomoc techniczną.

| (222) | Koszty kwalifikowalne (motyw 57) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 tiret pierwsze wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(222)

Koszty kwalifikowalne (motyw 57) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 tiret pierwsze wytycznych na lata 2000–2006.

| (223) | Pomocy nie ograniczono do wybranych grup (motyw 57). Potwierdziło to również stowarzyszenie LVMH w uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., zgodnie z którymi każdy rolnik lub pracownik rolny miał możliwość wzięcia udziału w szkoleniu na takich samych warunkach (zob. motyw 149). W związku z tym spełniono wymogi określone w pkt 14.2 wytycznych. |
| --- | --- |

(223)

Pomocy nie ograniczono do wybranych grup (motyw 57). Potwierdziło to również stowarzyszenie LVMH w uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., zgodnie z którymi każdy rolnik lub pracownik rolny miał możliwość wzięcia udziału w szkoleniu na takich samych warunkach (zob. motyw 149). W związku z tym spełniono wymogi określone w pkt 14.2 wytycznych.

| (224) | Kwota przyznanej pomocy wynosiła mniej niż 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (zob. motyw 57). Warunki określone w pkt 14.3 wytycznych również zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(224)

Kwota przyznanej pomocy wynosiła mniej niż 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat (zob. motyw 57). Warunki określone w pkt 14.3 wytycznych również zostały zatem spełnione.

| (225) | Środek HE 2 spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(225)

Środek HE 2 spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

HE 3

HE 3

| (226) | Zespół ds. żywienia LVMH rozpowszechniał wiedzę naukową w ogólnie zrozumiałej formie, organizował wydarzenia i kampanie informacyjne oraz prowadził działania w zakresie public relations (które nie były ukierunkowane na konkretne przedsiębiorstwa) związane z produkcją, obróbką i przetwórstwem mleka i produktów mlecznych. |
| --- | --- |

(226)

Zespół ds. żywienia LVMH rozpowszechniał wiedzę naukową w ogólnie zrozumiałej formie, organizował wydarzenia i kampanie informacyjne oraz prowadził działania w zakresie public relations (które nie były ukierunkowane na konkretne przedsiębiorstwa) związane z produkcją, obróbką i przetwórstwem mleka i produktów mlecznych.

| (227) | W uwagach z dnia 4 lutego 2014 r. LVMH wskazało, że głównym celem tych środków było zapewnienie konsumentom informacji i kształcenia, przy czym kształcenie konsumentów zapewniono na poziomie neutralnym i niezależnym od zakładów mleczarskich. Komisja przyjmuje jednak stanowisko, że środki promujące rozpowszechnianie wiedzy naukowej i organizowanie kampanii informacyjnych należy uznać za pomoc techniczną, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). |
| --- | --- |

(227)

W uwagach z dnia 4 lutego 2014 r. LVMH wskazało, że głównym celem tych środków było zapewnienie konsumentom informacji i kształcenia, przy czym kształcenie konsumentów zapewniono na poziomie neutralnym i niezależnym od zakładów mleczarskich. Komisja przyjmuje jednak stanowisko, że środki promujące rozpowszechnianie wiedzy naukowej i organizowanie kampanii informacyjnych należy uznać za pomoc techniczną, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173).

| (228) | Koszty subsydiowane (motyw 59) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(228)

Koszty subsydiowane (motyw 59) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (229) | Środki nie były ograniczone do wybranej grupy (motyw 61). Warunki określone w pkt 14.2 zostały spełnione. |
| --- | --- |

(229)

Środki nie były ograniczone do wybranej grupy (motyw 61). Warunki określone w pkt 14.2 zostały spełnione.

| (230) | Kwoty dotacji były mniejsze niż górny próg określony w pkt 14.3 (zob. motyw 61). |
| --- | --- |

(230)

Kwoty dotacji były mniejsze niż górny próg określony w pkt 14.3 (zob. motyw 61).

| (231) | W przypadku środka HE 3 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(231)

W przypadku środka HE 3 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

HE 9

HE 9

| (232) | Hesja przyznała LVMH pomoc finansową na środek „Szkolenie młodych producentów mleka” (zob. motyw 62). Szkolenie młodych producentów mleka należy uznać za pomoc techniczną. |
| --- | --- |

(232)

Hesja przyznała LVMH pomoc finansową na środek „Szkolenie młodych producentów mleka” (zob. motyw 62). Szkolenie młodych producentów mleka należy uznać za pomoc techniczną.

| (233) | Koszty kwalifikowalne (motyw 62) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 tiret pierwsze wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(233)

Koszty kwalifikowalne (motyw 62) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 tiret pierwsze wytycznych na lata 2000–2006.

| (234) | Kursy szkoleniowe są dostępne dla wszystkich producentów (motyw 64). Potwierdziło to również stowarzyszenie LVMH w uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., zgodnie z którymi każdy rolnik lub pracownik rolny miał możliwość wzięcia udziału w szkoleniu na takich samych warunkach (zob. motyw 149). W związku z tym środek jest również zgodny z wymogami określonymi w pkt 14.2. |
| --- | --- |

(234)

Kursy szkoleniowe są dostępne dla wszystkich producentów (motyw 64). Potwierdziło to również stowarzyszenie LVMH w uwagach z dnia 4 lutego 2014 r., zgodnie z którymi każdy rolnik lub pracownik rolny miał możliwość wzięcia udziału w szkoleniu na takich samych warunkach (zob. motyw 149). W związku z tym środek jest również zgodny z wymogami określonymi w pkt 14.2.

| (235) | Całkowite wydatki w odniesieniu do środka HE 9 w okresie 2001–2006 wynosiły około 35 000 EUR (zob. motyw 64). Górny pułap wynoszący 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat nie mógł zatem zostać przekroczony (pkt 14.3). |
| --- | --- |

(235)

Całkowite wydatki w odniesieniu do środka HE 9 w okresie 2001–2006 wynosiły około 35 000 EUR (zob. motyw 64). Górny pułap wynoszący 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat nie mógł zatem zostać przekroczony (pkt 14.3).

| (236) | W przypadku środka HE 9 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(236)

W przypadku środka HE 9 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

NI 5

NI 5

| (237) | Dolna Saksonia przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen e.V. (LVMN) wsparcie finansowe na udział w targach i wystawach oraz na opracowanie informacji naukowych w łatwo zrozumiałej formie (zob. motyw 65). Udział w targach i wystawach oraz opracowanie informacji naukowych należy uznać za pomoc techniczną. |
| --- | --- |

(237)

Dolna Saksonia przyznała stowarzyszeniu Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen e.V. (LVMN) wsparcie finansowe na udział w targach i wystawach oraz na opracowanie informacji naukowych w łatwo zrozumiałej formie (zob. motyw 65). Udział w targach i wystawach oraz opracowanie informacji naukowych należy uznać za pomoc techniczną.

| (238) | Koszty wynajmu i wyposażenia sal wystawowych oraz koszty opublikowania informacji merytorycznych zgodnie z pkt 14.1 (tiret pierwsze) stanowią koszty kwalifikowalne. |
| --- | --- |

(238)

Koszty wynajmu i wyposażenia sal wystawowych oraz koszty opublikowania informacji merytorycznych zgodnie z pkt 14.1 (tiret pierwsze) stanowią koszty kwalifikowalne.

| (239) | Zdaniem władz niemieckich środek skupiał się na opłaceniu stoiska wystawowego LVMN (zob. motyw 66), przynosząc korzyść na rzecz wszystkich zakładów mleczarskich w Dolnej Saksonii (średnio około 17 500 przedsiębiorstw w okresie 2001–2006) (zob. motyw 67). W związku z tym środek był otwarty dla wszystkich zakładów mleczarskich, a warunki określone w pkt 14.2 zostały spełnione. |
| --- | --- |

(239)

Zdaniem władz niemieckich środek skupiał się na opłaceniu stoiska wystawowego LVMN (zob. motyw 66), przynosząc korzyść na rzecz wszystkich zakładów mleczarskich w Dolnej Saksonii (średnio około 17 500 przedsiębiorstw w okresie 2001–2006) (zob. motyw 67). W związku z tym środek był otwarty dla wszystkich zakładów mleczarskich, a warunki określone w pkt 14.2 zostały spełnione.

| (240) | Chociaż Niemcy w swoich uwagach nie potwierdziły, że środek ograniczono do maksymalnej wartości 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat, Komisja uważa, że ten górny pułap nie mógł zostać przekroczony w przypadku promowania stoiska wystawowego na rzecz wszystkich zakładów mleczarskich w Dolnej Saksonii. Warunki określone w pkt 14.3 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(240)

Chociaż Niemcy w swoich uwagach nie potwierdziły, że środek ograniczono do maksymalnej wartości 100 000 EUR na beneficjenta w okresie trzech lat, Komisja uważa, że ten górny pułap nie mógł zostać przekroczony w przypadku promowania stoiska wystawowego na rzecz wszystkich zakładów mleczarskich w Dolnej Saksonii. Warunki określone w pkt 14.3 zostały zatem spełnione.

| (241) | Środek NI 5 spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(241)

Środek NI 5 spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

NI 6 (2002–2003)

NI 6 (2002–2003)

| (242) | Dolna Saksonia przyznała wsparcie finansowe na udział przedsiębiorstw przetwórczych (mleczarni) w targach. Finansowanie udziału przedsiębiorstw w targach należy uznać za formę pomocy technicznej. |
| --- | --- |

(242)

Dolna Saksonia przyznała wsparcie finansowe na udział przedsiębiorstw przetwórczych (mleczarni) w targach. Finansowanie udziału przedsiębiorstw w targach należy uznać za formę pomocy technicznej.

| (243) | Władze niemieckie zapewniły, że w 2001 r., tj. w głównym okresie podlegającym badaniu, nie podjęto wobec beneficjentów żadnych prawnie wiążących zobowiązań (68). Wskazały one również, że od dnia 26 listopada 2003 r. przedmiotowy środek był oparty na zatwierdzonej pomocy państwa nr 200/2003 (zob. motyw 68). W związku z tym ocena przedmiotowego środka obejmuje jedynie okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 26 listopada 2003 r. |
| --- | --- |

(243)

Władze niemieckie zapewniły, że w 2001 r., tj. w głównym okresie podlegającym badaniu, nie podjęto wobec beneficjentów żadnych prawnie wiążących zobowiązań (68). Wskazały one również, że od dnia 26 listopada 2003 r. przedmiotowy środek był oparty na zatwierdzonej pomocy państwa nr 200/2003 (zob. motyw 68). W związku z tym ocena przedmiotowego środka obejmuje jedynie okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 26 listopada 2003 r.

68

| (244) | Koszty kwalifikowalne (motyw 68) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 tiret pierwsze wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(244)

Koszty kwalifikowalne (motyw 68) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1 tiret pierwsze wytycznych na lata 2000–2006.

| (245) | Władze niemieckie zapewniły, że środek NI 6 był dostępny dla wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów mlecznych, a pomoc przyznawano zgodnie z obiektywnymi kryteriami. Ponadto środek ten nie był zależny od członkostwa w organizacjach producentów lub innych organizacjach rolniczych (zob. motyw 70). Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 są zatem spełnione. |
| --- | --- |

(245)

Władze niemieckie zapewniły, że środek NI 6 był dostępny dla wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów mlecznych, a pomoc przyznawano zgodnie z obiektywnymi kryteriami. Ponadto środek ten nie był zależny od członkostwa w organizacjach producentów lub innych organizacjach rolniczych (zob. motyw 70). Warunki określone w pkt 14.2 wytycznych na lata 2000–2006 są zatem spełnione.

| (246) | Maksymalna intensywność pomocy dla przedmiotowego środka w odnośnym okresie wynosiła 48 % (zob. motyw 71). Według władz niemieckich jedno przedsiębiorstwo (Nordmilch eG) otrzymało całkowitą kwotę pomocy przekraczającą 100 000 EUR. Według tych władz Nordmilch eG nie wchodzi w zakres definicji MŚP. W związku z tym z wyjątkiem pomocy przyznanej Nordmilch eG wymogi określone w pkt 14.3 zostały spełnione. |
| --- | --- |

(246)

Maksymalna intensywność pomocy dla przedmiotowego środka w odnośnym okresie wynosiła 48 % (zob. motyw 71). Według władz niemieckich jedno przedsiębiorstwo (Nordmilch eG) otrzymało całkowitą kwotę pomocy przekraczającą 100 000 EUR. Według tych władz Nordmilch eG nie wchodzi w zakres definicji MŚP. W związku z tym z wyjątkiem pomocy przyznanej Nordmilch eG wymogi określone w pkt 14.3 zostały spełnione.

| (247) | Nordmilch eG, który zatrudniał około 2 500 pracowników i którego obrót wynosił około 1,9 mld EUR, był jednym z największych przedsiębiorstw mleczarskich w Niemczech (69). Biorąc pod uwagę te liczby, Komisja uznała, że przedsiębiorstwo to nie wchodzi w zakres jej definicji małego i średniego przedsiębiorstwa przedstawionej w pkt 14.3 (70). Zgodnie z pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 powinno ono zatem otrzymać pomoc, której całkowita kwota nie przekracza 100 000 EUR w okresie trzech lat. Pomoc przyznana Nordmilch eG nie spełnia zatem wymogów określonych w pkt 14.3 (71). |
| --- | --- |

(247)

Nordmilch eG, który zatrudniał około 2 500 pracowników i którego obrót wynosił około 1,9 mld EUR, był jednym z największych przedsiębiorstw mleczarskich w Niemczech (69). Biorąc pod uwagę te liczby, Komisja uznała, że przedsiębiorstwo to nie wchodzi w zakres jej definicji małego i średniego przedsiębiorstwa przedstawionej w pkt 14.3 (70). Zgodnie z pkt 14.3 wytycznych na lata 2000–2006 powinno ono zatem otrzymać pomoc, której całkowita kwota nie przekracza 100 000 EUR w okresie trzech lat. Pomoc przyznana Nordmilch eG nie spełnia zatem wymogów określonych w pkt 14.3 (71).

69

70

71

| (248) | Środek NI 6 zasadniczo spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(248)

Środek NI 6 zasadniczo spełnia zatem wymogi określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

| (249) | W przypadku pomocy przyznanej Nordmilch eG w latach 2002–2003 środek NI 6 nie spełnia wymogów określonych w pkt 14 wytycznych. |
| --- | --- |

(249)

W przypadku pomocy przyznanej Nordmilch eG w latach 2002–2003 środek NI 6 nie spełnia wymogów określonych w pkt 14 wytycznych.

NI 7

NI 7

| (250) | Dolna Saksonia przyznała pomoc finansową na działalność podjętą przez LVMN w ramach ogólnych kampanii informacyjnych dla konsumentów na temat wykorzystywania mleka jako produktu spożywczego. Ogólne kampanie informacyjne na temat mleka stanowią pomoc, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). Zastosowanie mają postanowienia dotyczące zapewnienia pomocy technicznej zgodnie z pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(250)

Dolna Saksonia przyznała pomoc finansową na działalność podjętą przez LVMN w ramach ogólnych kampanii informacyjnych dla konsumentów na temat wykorzystywania mleka jako produktu spożywczego. Ogólne kampanie informacyjne na temat mleka stanowią pomoc, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). Zastosowanie mają postanowienia dotyczące zapewnienia pomocy technicznej zgodnie z pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

| (251) | Koszty subsydiowane (motyw 72) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(251)

Koszty subsydiowane (motyw 72) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (252) | Środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny (motyw 75). W związku z tym środek był również zgodny z wymogami określonymi w pkt 14.2. |
| --- | --- |

(252)

Środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny (motyw 75). W związku z tym środek był również zgodny z wymogami określonymi w pkt 14.2.

| (253) | Według władz niemieckich każdemu beneficjentowi środka NI 7 przyznano w tym okresie pomoc o średniej wartości 395 EUR (zob. motyw 76). Poziom pomocy był zatem znacząco niższy niż limit określony w pkt 14.3. |
| --- | --- |

(253)

Według władz niemieckich każdemu beneficjentowi środka NI 7 przyznano w tym okresie pomoc o średniej wartości 395 EUR (zob. motyw 76). Poziom pomocy był zatem znacząco niższy niż limit określony w pkt 14.3.

| (254) | W przypadku środka NI 7 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(254)

W przypadku środka NI 7 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

NW 4 i NW 5

NW 4 i NW 5

| (255) | Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na rzecz Landesvereinigung der Milchwirtschaft Nordrhein-Westfalen e.V. (LVMNRW) i Landwirtschaftsverbände Rheinland und Westfalen-Lippe na potrzeby wydarzeń informacyjnych i działań związanych ze wspieraniem konsumenta, a także działań dotyczących wykorzystania mleka i produktów mlecznych oraz ich ogólnych cech charakterystycznych (podśrodek NW 4). Nadrenia Północna-Westfalia przyznała dalsze wsparcie finansowe na wydarzenia związane z wymianą wiedzy między producentami mleka na temat problematyki przemysłu mleczarskiego (podśrodek NW 5). |
| --- | --- |

(255)

Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na rzecz Landesvereinigung der Milchwirtschaft Nordrhein-Westfalen e.V. (LVMNRW) i Landwirtschaftsverbände Rheinland und Westfalen-Lippe na potrzeby wydarzeń informacyjnych i działań związanych ze wspieraniem konsumenta, a także działań dotyczących wykorzystania mleka i produktów mlecznych oraz ich ogólnych cech charakterystycznych (podśrodek NW 4). Nadrenia Północna-Westfalia przyznała dalsze wsparcie finansowe na wydarzenia związane z wymianą wiedzy między producentami mleka na temat problematyki przemysłu mleczarskiego (podśrodek NW 5).

| (256) | Wydarzenia informacyjne i informacje dla konsumentów (NW 4) oraz wydarzenia organizowane w celu wymiany wiedzy między producentami (NW 5) stanowią formę pomocy państwa, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). Co więcej, taką pomoc należy uznać za selektywną, ponieważ przynosi ona korzyści wyłącznie jednemu sektorowi (tj. sektorowi mleczarskiemu) (zob. motyw 175). Przedmiotowe środki te uznaje się za pomoc techniczną. |
| --- | --- |

(256)

Wydarzenia informacyjne i informacje dla konsumentów (NW 4) oraz wydarzenia organizowane w celu wymiany wiedzy między producentami (NW 5) stanowią formę pomocy państwa, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). Co więcej, taką pomoc należy uznać za selektywną, ponieważ przynosi ona korzyści wyłącznie jednemu sektorowi (tj. sektorowi mleczarskiemu) (zob. motyw 175). Przedmiotowe środki te uznaje się za pomoc techniczną.

| (257) | Koszty subsydiowane organizacji wydarzeń i zarządzania nimi, konsultacji, kształcenia i szkolenia w zakresie problematyki przemysłu mleczarskiego (zob. motyw 79) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1. |
| --- | --- |

(257)

Koszty subsydiowane organizacji wydarzeń i zarządzania nimi, konsultacji, kształcenia i szkolenia w zakresie problematyki przemysłu mleczarskiego (zob. motyw 79) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 14.1.

| (258) | Środki były ukierunkowane na wszystkie gospodarstwa mleczarskie hodujące bydło (zob. motyw 81), tym samym spełniając warunki określone w pkt 14.2. |
| --- | --- |

(258)

Środki były ukierunkowane na wszystkie gospodarstwa mleczarskie hodujące bydło (zob. motyw 81), tym samym spełniając warunki określone w pkt 14.2.

| (259) | Mając na uwadze całkowite wydatki przeznaczone na te dwa środki w okresie objętym dochodzeniem oraz przeciętną liczbę gospodarstw mleczarskich w Nadrenii Północnej-Westfalii, kwoty pomocy przyznanej na beneficjenta były znacznie niższe niż limity określone w pkt 14.3 (zob. motyw 81). |
| --- | --- |

(259)

Mając na uwadze całkowite wydatki przeznaczone na te dwa środki w okresie objętym dochodzeniem oraz przeciętną liczbę gospodarstw mleczarskich w Nadrenii Północnej-Westfalii, kwoty pomocy przyznanej na beneficjenta były znacznie niższe niż limity określone w pkt 14.3 (zob. motyw 81).

| (260) | W przypadku środków NW 4 i NW 5 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(260)

W przypadku środków NW 4 i NW 5 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

NW 6

NW 6

| (261) | Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na rzecz Vereinigung der Milchindustrie LVMNRW na potrzeby gromadzenia, analizowania i publikowania (w postaci komunikatów i raportów rynkowych) istotnych danych związanych z rynkiem mleczarskim. |
| --- | --- |

(261)

Nadrenia Północna-Westfalia przyznała wsparcie finansowe na rzecz Vereinigung der Milchindustrie LVMNRW na potrzeby gromadzenia, analizowania i publikowania (w postaci komunikatów i raportów rynkowych) istotnych danych związanych z rynkiem mleczarskim.

| (262) | Publikowanie informacji merytorycznych i naukowych w formie komunikatów i raportów rynkowych stanowi pomoc techniczną, w związku z czym ma zastosowanie pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(262)

Publikowanie informacji merytorycznych i naukowych w formie komunikatów i raportów rynkowych stanowi pomoc techniczną, w związku z czym ma zastosowanie pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

| (263) | Koszty subsydiowane (motyw 82) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(263)

Koszty subsydiowane (motyw 82) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (264) | Publikacje oferowano wszystkim bezpłatnie, tym samym spełniając warunki określone w pkt 14.2. |
| --- | --- |

(264)

Publikacje oferowano wszystkim bezpłatnie, tym samym spełniając warunki określone w pkt 14.2.

| (265) | Mając na uwadze całkowite wydatki przeznaczone na środek NW 6 w okresie objętym dochodzeniem oraz przeciętną liczbę gospodarstw mleczarskich w Nadrenii Północnej-Westfalii, kwoty pomocy przyznanej na beneficjenta były znacznie niższe niż limity określone w pkt 14.3 (zob. motyw 85). |
| --- | --- |

(265)

Mając na uwadze całkowite wydatki przeznaczone na środek NW 6 w okresie objętym dochodzeniem oraz przeciętną liczbę gospodarstw mleczarskich w Nadrenii Północnej-Westfalii, kwoty pomocy przyznanej na beneficjenta były znacznie niższe niż limity określone w pkt 14.3 (zob. motyw 85).

| (266) | W przypadku środka NW 6 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(266)

W przypadku środka NW 6 warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

RP 1 i SL 2

RP 1 i SL 2

| (267) | Nadrenii-Palatynatu i Saary przyznały wsparcie finansowe odpowiednio na rzecz Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. (MILAG) i Landesvereinigung der Milchwirtschaft des Saarlandes e.V. (LVMS) na rozpowszechnianie informacji dla konsumentów, w tym wiedzy naukowej, ogólnych informacji merytorycznych na temat produktów, ich wartości odżywczej i sugerowanych zastosowań. |
| --- | --- |

(267)

Nadrenii-Palatynatu i Saary przyznały wsparcie finansowe odpowiednio na rzecz Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. (MILAG) i Landesvereinigung der Milchwirtschaft des Saarlandes e.V. (LVMS) na rozpowszechnianie informacji dla konsumentów, w tym wiedzy naukowej, ogólnych informacji merytorycznych na temat produktów, ich wartości odżywczej i sugerowanych zastosowań.

| (268) | Ogólne kampanie informacyjne na temat mleka stanowią pomoc, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). Zastosowanie mają postanowienia dotyczące zapewnienia pomocy technicznej zgodnie z pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(268)

Ogólne kampanie informacyjne na temat mleka stanowią pomoc, z której korzyść czerpie cały sektor mleczarski (zob. motyw 173). Zastosowanie mają postanowienia dotyczące zapewnienia pomocy technicznej zgodnie z pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

| (269) | Koszty subsydiowane w ramach podśrodka (zob. motyw 86) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(269)

Koszty subsydiowane w ramach podśrodka (zob. motyw 86) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (270) | Według władz niemieckich środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny (zob. motyw 90). Potwierdził to również MILAG w uwagach z dnia 10 lutego 2014 r. (zob. motyw 153). Warunki określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(270)

Według władz niemieckich środek ten nie był ograniczony do konkretnej grupy, lecz wspierał cały sektor mleczarski w sposób ogólny (zob. motyw 90). Potwierdził to również MILAG w uwagach z dnia 10 lutego 2014 r. (zob. motyw 153). Warunki określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione.

| (271) | Niemcy utrzymywały również, że całkowita kwota pomocy przyznanej w okresie trzech lat była znacznie niższa od górnego progu wynoszącego 100 000 EUR na beneficjenta (zob. motyw 91), co spełnia warunki określone w pkt 14.3. |
| --- | --- |

(271)

Niemcy utrzymywały również, że całkowita kwota pomocy przyznanej w okresie trzech lat była znacznie niższa od górnego progu wynoszącego 100 000 EUR na beneficjenta (zob. motyw 91), co spełnia warunki określone w pkt 14.3.

| (272) | Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(272)

Warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

RP 5 i SL 5

RP 5 i SL 5

| (273) | Nadrenia-Palatynat i Saara przyznały wsparcie finansowe odpowiednio na rzecz Landeskontrollverband Rheinland-Pfalz e.V. (LKVRP) i LVMS na programy doradztwa i szkolenia dla producentów mleka mające na celu poprawę stanu higieny urządzeń do udoju i jakości dostarczanego mleka. Finansowaniem nie objęto bieżących usług w zakresie doradztwa (zob. motyw 92). Doradztwo i szkolenia skierowane do producentów mleka mieszczą się w zakresie pkt 14 (Udzielanie pomocy technicznej) wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(273)

Nadrenia-Palatynat i Saara przyznały wsparcie finansowe odpowiednio na rzecz Landeskontrollverband Rheinland-Pfalz e.V. (LKVRP) i LVMS na programy doradztwa i szkolenia dla producentów mleka mające na celu poprawę stanu higieny urządzeń do udoju i jakości dostarczanego mleka. Finansowaniem nie objęto bieżących usług w zakresie doradztwa (zob. motyw 92). Doradztwo i szkolenia skierowane do producentów mleka mieszczą się w zakresie pkt 14 (Udzielanie pomocy technicznej) wytycznych na lata 2000–2006.

| (274) | Koszty subsydiowane (zob. motywy 92 i 94) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(274)

Koszty subsydiowane (zob. motywy 92 i 94) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (275) | Według władz niemieckich oferta usług w zakresie doradztwa/szkolenia była dostępna dla wszystkich producentów mleka w Nadrenii-Palatynacie/Saarze, ponieważ nie wymagano członkostwa w odpowiednio LKVRP/LVMS (zob. motyw 94) (72). Wymogi określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(275)

Według władz niemieckich oferta usług w zakresie doradztwa/szkolenia była dostępna dla wszystkich producentów mleka w Nadrenii-Palatynacie/Saarze, ponieważ nie wymagano członkostwa w odpowiednio LKVRP/LVMS (zob. motyw 94) (72). Wymogi określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione.

72

| (276) | Średnia kwota finansowania na rok wynosiła około 197 EUR (73) w Nadrenii-Palatynacie i około 130 EUR w Saarze (zob. motyw 98). Górny próg określony w pkt 14.3 nie mógł zatem zostać przekroczony. |
| --- | --- |

(276)

Średnia kwota finansowania na rok wynosiła około 197 EUR (73) w Nadrenii-Palatynacie i około 130 EUR w Saarze (zob. motyw 98). Górny próg określony w pkt 14.3 nie mógł zatem zostać przekroczony.

73

| (277) | W przypadku przedmiotowego środka warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(277)

W przypadku przedmiotowego środka warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

TH 3 i TH 4

TH 3 i TH 4

| (278) | Turyngia przyznała Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. (LVTM) wsparcie finansowe na udział w wystawach handlowych i konsumenckich oraz na organizowanie konferencji w celu rozpowszechniania informacji naukowych (podśrodek TH 3, zob. motyw 100). Ponadto dotowano publikację informacji merytorycznych na temat producentów z tego regionu (podśrodek TH 4, zob. motyw 101). Udział w wystawach, organizowanie konferencji i publikowanie informacji merytorycznych stanowi pomoc techniczną w rozumieniu pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(278)

Turyngia przyznała Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. (LVTM) wsparcie finansowe na udział w wystawach handlowych i konsumenckich oraz na organizowanie konferencji w celu rozpowszechniania informacji naukowych (podśrodek TH 3, zob. motyw 100). Ponadto dotowano publikację informacji merytorycznych na temat producentów z tego regionu (podśrodek TH 4, zob. motyw 101). Udział w wystawach, organizowanie konferencji i publikowanie informacji merytorycznych stanowi pomoc techniczną w rozumieniu pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006.

| (279) | Koszty subsydiowane (zob. motywy 100 i 101) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1. |
| --- | --- |

(279)

Koszty subsydiowane (zob. motywy 100 i 101) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z pkt 14.1.

| (280) | Zdaniem Niemiec te dwa podśrodki nie były ograniczone do konkretnej grupy, lecz wspierały cały sektor mleczarski w sposób ogólny (zob. motywy 105 i 108). Wymogi określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(280)

Zdaniem Niemiec te dwa podśrodki nie były ograniczone do konkretnej grupy, lecz wspierały cały sektor mleczarski w sposób ogólny (zob. motywy 105 i 108). Wymogi określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione.

| (281) | Co więcej, władze niemieckie potwierdziły również, że kwoty przyznane jako pomoc nie przekroczyły górnego progu określonego w pkt 14.3 (zob. motywy 105 i 109). |
| --- | --- |

(281)

Co więcej, władze niemieckie potwierdziły również, że kwoty przyznane jako pomoc nie przekroczyły górnego progu określonego w pkt 14.3 (zob. motywy 105 i 109).

| (282) | W przypadku przedmiotowego środka warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(282)

W przypadku przedmiotowego środka warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

TH 9 i TH 10

TH 9 i TH 10

| (283) | Verein Landvolksbildung Thüringen (VLT) otrzymał od Turyngii wsparcie finansowe na szkolenia pracowników gospodarstw mleczarskich (podśrodek TH 9). Co więcej, Thüringer Landjugendverband e.V. (TLJV) i Thüringer Melkergemeinschaft e.V. (TMG) otrzymali od Turyngii wsparcie finansowe na promocję konkursów zawodowych (podśrodek TH 10) (zob. motyw 110). |
| --- | --- |

(283)

Verein Landvolksbildung Thüringen (VLT) otrzymał od Turyngii wsparcie finansowe na szkolenia pracowników gospodarstw mleczarskich (podśrodek TH 9). Co więcej, Thüringer Landjugendverband e.V. (TLJV) i Thüringer Melkergemeinschaft e.V. (TMG) otrzymali od Turyngii wsparcie finansowe na promocję konkursów zawodowych (podśrodek TH 10) (zob. motyw 110).

| (284) | Początkowo Niemcy utrzymywały, że te dwa podśrodki nie stanowiły pomocy państwa, ponieważ płatności na rzecz VLT (TH 9), TLJV i TMG (TH 10) należy uznać za opłaty za usługi, które należy kompensować równoważnymi wydatkami, w związku z czym nie powstaje jakakolwiek korzyść (zob. motywy 114 i 117). Komisja jest jednak zdania, że nawet jeżeli na rzecz usługodawcy nie powstała korzyść, środki z zakresu szkoleń w gospodarstwach mleczarskich i organizowania konkursów zawodowych przynoszą korzyści gospodarstwom mleczarskim i zgodnie z pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 stanowią formę pomocy technicznej. |
| --- | --- |

(284)

Początkowo Niemcy utrzymywały, że te dwa podśrodki nie stanowiły pomocy państwa, ponieważ płatności na rzecz VLT (TH 9), TLJV i TMG (TH 10) należy uznać za opłaty za usługi, które należy kompensować równoważnymi wydatkami, w związku z czym nie powstaje jakakolwiek korzyść (zob. motywy 114 i 117). Komisja jest jednak zdania, że nawet jeżeli na rzecz usługodawcy nie powstała korzyść, środki z zakresu szkoleń w gospodarstwach mleczarskich i organizowania konkursów zawodowych przynoszą korzyści gospodarstwom mleczarskim i zgodnie z pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 stanowią formę pomocy technicznej.

| (285) | Koszty subsydiowane (zob. motywy 111 i 112) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z postanowieniami określonymi w pkt 14.1. |
| --- | --- |

(285)

Koszty subsydiowane (zob. motywy 111 i 112) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z postanowieniami określonymi w pkt 14.1.

| (286) | Według Niemiec wszystkie zainteresowane strony działające na danym obszarze miały taką samą możliwość uczestniczenia w szkoleniach i konkursach zawodowych na podstawie obiektywnie określonych kryteriów (zob. motywy 115 i 118). Warunki określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(286)

Według Niemiec wszystkie zainteresowane strony działające na danym obszarze miały taką samą możliwość uczestniczenia w szkoleniach i konkursach zawodowych na podstawie obiektywnie określonych kryteriów (zob. motywy 115 i 118). Warunki określone w pkt 14.2 zostały zatem spełnione.

| (287) | Niemcy stwierdziły, że skumulowana kwota pomocy w ramach tych dwóch podśrodków nie przekroczyła 100 000 EUR w ciągu trzech lat (zob. motyw 118). Górny próg określony w pkt 14.3 nie mógł zatem zostać przekroczony. |
| --- | --- |

(287)

Niemcy stwierdziły, że skumulowana kwota pomocy w ramach tych dwóch podśrodków nie przekroczyła 100 000 EUR w ciągu trzech lat (zob. motyw 118). Górny próg określony w pkt 14.3 nie mógł zatem zostać przekroczony.

| (288) | W przypadku przedmiotowego środka warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(288)

W przypadku przedmiotowego środka warunki określone w pkt 14 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

| (289) | Komisja stwierdza, że środki BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9 i TH 10 – z wyjątkiem pomocy na rzecz Nordmilch eG przyznanej w ramach środka NI 6 (zob. motyw 290) – spełniły odnośne wymogi określone w wytycznych na lata 2000–2006, w związku z czym były zgodne z rynkiem wewnętrznym w okresie 2001–2006. |
| --- | --- |

(289)

Komisja stwierdza, że środki BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9 i TH 10 – z wyjątkiem pomocy na rzecz Nordmilch eG przyznanej w ramach środka NI 6 (zob. motyw 290) – spełniły odnośne wymogi określone w wytycznych na lata 2000–2006, w związku z czym były zgodne z rynkiem wewnętrznym w okresie 2001–2006.

| (290) | Komisja stwierdza również, że pomoc na rzecz Nordmilch eG przyznana w ramach środka NI 6 w latach 2002–2003 nie spełniła odpowiednich warunków określonych w wytycznych na lata 2000–2006, w związku z czym była niezgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie 2001–2006. |
| --- | --- |

(290)

Komisja stwierdza również, że pomoc na rzecz Nordmilch eG przyznana w ramach środka NI 6 w latach 2002–2003 nie spełniła odpowiednich warunków określonych w wytycznych na lata 2000–2006, w związku z czym była niezgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie 2001–2006.

6.3.2.   Udzielanie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa w okresie po 2007 r.

Udzielanie wsparcia technicznego w sektorze rolnictwa w okresie po 2007 r.

| (291) | W okresie po 2007 r. zmieniły się przepisy dotyczące zgodności z rynkiem wewnętrznym pomocy na rzecz zapewnienia wsparcia technicznego. |
| --- | --- |

(291)

W okresie po 2007 r. zmieniły się przepisy dotyczące zgodności z rynkiem wewnętrznym pomocy na rzecz zapewnienia wsparcia technicznego.

| (292) | Zapewnienie wsparcia technicznego reguluje rozdział IV.K wytycznych na lata 2007–2013. |
| --- | --- |

(292)

Zapewnienie wsparcia technicznego reguluje rozdział IV.K wytycznych na lata 2007–2013.

| (293) | Zgodnie z pkt 105 wytycznych na lata 2007–2013 Komisja może uznać pomoc państwa na rzecz wsparcia technicznego przedsiębiorstw w zakresie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych za zgodną z art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu (74), jeżeli spełnia ona wszystkie warunki określone w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 70/2001. Zgodnie z pkt 106 tych wytycznych nie zatwierdza się żadnej pomocy państwa na rzecz dużych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(293)

Zgodnie z pkt 105 wytycznych na lata 2007–2013 Komisja może uznać pomoc państwa na rzecz wsparcia technicznego przedsiębiorstw w zakresie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych za zgodną z art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu (74), jeżeli spełnia ona wszystkie warunki określone w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 70/2001. Zgodnie z pkt 106 tych wytycznych nie zatwierdza się żadnej pomocy państwa na rzecz dużych przedsiębiorstw.

74

| (294) | Art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 stanowi, że w przypadku udziału w targach i wystawach wielkość pomocy brutto nie może przekroczyć 50 % wartości dodatkowych kosztów poniesionych na wynajem, ustawienie i prowadzenie stoiska. Wyłączenie pomocy na te cele stosuje się tylko w przypadku pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w określonych targach czy wystawie. |
| --- | --- |

(294)

Art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 stanowi, że w przypadku udziału w targach i wystawach wielkość pomocy brutto nie może przekroczyć 50 % wartości dodatkowych kosztów poniesionych na wynajem, ustawienie i prowadzenie stoiska. Wyłączenie pomocy na te cele stosuje się tylko w przypadku pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w określonych targach czy wystawie.

| (295) | W dniu 29 sierpnia 2008 r. rozporządzenie (WE) nr 70/2001 zostało zastąpione rozporządzeniem (WE) nr 800/2008 (75). Art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 stanowi, że pomoc na udział MŚP w targach jest zgodna ze wspólnym rynkiem, jeżeli intensywność pomocy nie przekracza 50 % kosztów kwalifikowalnych oraz jeżeli koszty kwalifikowalne obejmują jedynie koszty wynajmu, budowy i obsługi stoiska wystawowego podczas pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. |
| --- | --- |

(295)

W dniu 29 sierpnia 2008 r. rozporządzenie (WE) nr 70/2001 zostało zastąpione rozporządzeniem (WE) nr 800/2008 (75). Art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 stanowi, że pomoc na udział MŚP w targach jest zgodna ze wspólnym rynkiem, jeżeli intensywność pomocy nie przekracza 50 % kosztów kwalifikowalnych oraz jeżeli koszty kwalifikowalne obejmują jedynie koszty wynajmu, budowy i obsługi stoiska wystawowego podczas pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie.

75

| (296) | Zgodnie z pkt 106 wytycznych na lata 2007–2013 w ramach pomocy technicznej nie zatwierdzono jakiejkolwiek pomocy państwa na rzecz dużych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(296)

Zgodnie z pkt 106 wytycznych na lata 2007–2013 w ramach pomocy technicznej nie zatwierdzono jakiejkolwiek pomocy państwa na rzecz dużych przedsiębiorstw.

| (297) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności środka (RP 2) z rynkiem wewnętrznym w odnośnym terminie (76). |
| --- | --- |

(297)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności środka (RP 2) z rynkiem wewnętrznym w odnośnym terminie (76).

76

Środek RP 2

Środek RP 2

| (298) | W ramach środka RP 2 Nadrenia-Palatynat przyznała przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu wsparcie finansowe na uczestnictwo na forach mających na celu dzielenie się wiedzą między przedsiębiorstwami, konkursach, wystawach i targach. Kosztami kwalifikowalnymi są koszty poniesione w związku z budową stoiska wystawowego (zob. motyw 125). Wsparcie to nie ograniczało się do pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Intensywność pomocy była ograniczona do 10 % udokumentowanych kosztów, ale nie przekraczała kwoty 5 200 EUR na jedno przedsiębiorstwo i wydarzenie (zob. motyw 119). |
| --- | --- |

(298)

W ramach środka RP 2 Nadrenia-Palatynat przyznała przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu wsparcie finansowe na uczestnictwo na forach mających na celu dzielenie się wiedzą między przedsiębiorstwami, konkursach, wystawach i targach. Kosztami kwalifikowalnymi są koszty poniesione w związku z budową stoiska wystawowego (zob. motyw 125). Wsparcie to nie ograniczało się do pierwszego uczestnictwa przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. Intensywność pomocy była ograniczona do 10 % udokumentowanych kosztów, ale nie przekraczała kwoty 5 200 EUR na jedno przedsiębiorstwo i wydarzenie (zob. motyw 119).

| (299) | Intensywność pomocy wynosząca 10 % w ramach środka RP 2 nie przekracza maksymalnej wartości intensywności pomocy równej 50 %, jak określono w art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008. |
| --- | --- |

(299)

Intensywność pomocy wynosząca 10 % w ramach środka RP 2 nie przekracza maksymalnej wartości intensywności pomocy równej 50 %, jak określono w art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008.

| (300) | Koszty subsydiowane (koszty związane z budową stoiska wystawowego) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008, które stanowią, że wynajem, budowa i obsługa stoiska kwalifikują się do objęcia pomocą (zob. motyw 294 i 295). Przepisy te określają jednak, że pomocą można objąć jedynie pierwsze uczestnictwo przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. |
| --- | --- |

(300)

Koszty subsydiowane (koszty związane z budową stoiska wystawowego) odpowiadają kosztom kwalifikowalnym zgodnie z art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008, które stanowią, że wynajem, budowa i obsługa stoiska kwalifikują się do objęcia pomocą (zob. motyw 294 i 295). Przepisy te określają jednak, że pomocą można objąć jedynie pierwsze uczestnictwo przedsiębiorstwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie.

| (301) | W uwagach z dnia 20 września 2013 r. Niemcy przedstawiły tabelę zawierającą liczbę przedsiębiorstw, którym w latach 2003–2012 przyznano dotacje na wielokrotne uczestnictwo w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie wraz z odpowiednimi kwotami przyznanej pomocy (zob. motyw 123). Z tabeli tej wynika, że średnie kwoty przyznane w ciągu roku na wielokrotne uczestnictwo w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie na subsydiowane przedsiębiorstwo w latach 2007–2012 wynosiły od 294 EUR do 5 113 EUR. |
| --- | --- |

(301)

W uwagach z dnia 20 września 2013 r. Niemcy przedstawiły tabelę zawierającą liczbę przedsiębiorstw, którym w latach 2003–2012 przyznano dotacje na wielokrotne uczestnictwo w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie wraz z odpowiednimi kwotami przyznanej pomocy (zob. motyw 123). Z tabeli tej wynika, że średnie kwoty przyznane w ciągu roku na wielokrotne uczestnictwo w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie na subsydiowane przedsiębiorstwo w latach 2007–2012 wynosiły od 294 EUR do 5 113 EUR.

| (302) | W uwagach z dnia 13 stycznia 2017 r. Niemcy stwierdziły również, że dwa przedsiębiorstwa – Hochwald Foods GmbH i MUH Arla eG – otrzymały pomoc w ramach tego podśrodka (zob. motyw 124). |
| --- | --- |

(302)

W uwagach z dnia 13 stycznia 2017 r. Niemcy stwierdziły również, że dwa przedsiębiorstwa – Hochwald Foods GmbH i MUH Arla eG – otrzymały pomoc w ramach tego podśrodka (zob. motyw 124).

| (303) | MUH Arla powstała w 2012 r. w wyniku połączenia Milch-Union Hocheifel (MUH) i skandynawskiego konglomeratu mleczarskiego Arla Foods. W 2011 r. MUH zatrudniał około 800 pracowników, a jego obrót wynosił około 693 mln EUR (77). |
| --- | --- |

(303)

MUH Arla powstała w 2012 r. w wyniku połączenia Milch-Union Hocheifel (MUH) i skandynawskiego konglomeratu mleczarskiego Arla Foods. W 2011 r. MUH zatrudniał około 800 pracowników, a jego obrót wynosił około 693 mln EUR (77).

77

| (304) | Grupa Hochwald zatrudnia ponad 1 900 pracowników i w 2015 r. osiągnęła obrót wynoszący około 1,44 mld EUR (78). |
| --- | --- |

(304)

Grupa Hochwald zatrudnia ponad 1 900 pracowników i w 2015 r. osiągnęła obrót wynoszący około 1,44 mld EUR (78).

78

| (305) | Biorąc pod uwagę te liczby, ani MUH Arla eG, ani Hochwald Foods GmbH nie mieściły się w zakresie definicji małego i średniego przedsiębiorstwa (MŚP) określonej w rozdziale II pkt 9 wytycznych na lata 2007–2013 (79). Zgodnie z pkt 106 wytycznych na lata 2007–2013 nie powinny one zatem otrzymać żadnej pomocy (zob. motyw 296). |
| --- | --- |

(305)

Biorąc pod uwagę te liczby, ani MUH Arla eG, ani Hochwald Foods GmbH nie mieściły się w zakresie definicji małego i średniego przedsiębiorstwa (MŚP) określonej w rozdziale II pkt 9 wytycznych na lata 2007–2013 (79). Zgodnie z pkt 106 wytycznych na lata 2007–2013 nie powinny one zatem otrzymać żadnej pomocy (zob. motyw 296).

79

| (306) | Wymogi określone w rozdziale IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z odpowiednio art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 są zatem spełnione jedynie w przypadkach, w których przedsiębiorstwa prowadzące działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu objęte definicją MŚP w ramach środka RP 2 otrzymały pomoc na pierwsze uczestnictwo w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie. |
| --- | --- |

(306)

Wymogi określone w rozdziale IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z odpowiednio art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 są zatem spełnione jedynie w przypadkach, w których przedsiębiorstwa prowadzące działalność w zakresie przetwórstwa i wprowadzania do obrotu objęte definicją MŚP w ramach środka RP 2 otrzymały pomoc na pierwsze uczestnictwo w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie.

| (307) | Wymogi określone w rozdziale IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z odpowiednio art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 nie są zatem spełnione w przypadku pomocy przyznanej w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom nieobjętym definicją MŚP, w szczególności pomocy przyznanej przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH (zob. motyw 305). |
| --- | --- |

(307)

Wymogi określone w rozdziale IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z odpowiednio art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 nie są zatem spełnione w przypadku pomocy przyznanej w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom nieobjętym definicją MŚP, w szczególności pomocy przyznanej przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH (zob. motyw 305).

| (308) | Wymogi określone w rozdziale IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z odpowiednio art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 nie są zatem spełnione także w przypadku pomocy przyznanej w ramach środka RP 2 w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie (zob. motyw 301). |
| --- | --- |

(308)

Wymogi określone w rozdziale IV.K wytycznych na lata 2007–2013 w związku z odpowiednio art. 5 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 70/2001 i art. 27 rozporządzenia (WE) nr 800/2008 nie są zatem spełnione także w przypadku pomocy przyznanej w ramach środka RP 2 w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie (zob. motyw 301).

| (309) | Komisja stwierdza, że pomoc w ramach środka RP 2 spełniała odpowiednie warunki określone w wytycznych na lata 2007–2013 i w związku z tym była zgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie po 2007 r. wyłącznie w przypadkach, o których mowa w motywie 306. |
| --- | --- |

(309)

Komisja stwierdza, że pomoc w ramach środka RP 2 spełniała odpowiednie warunki określone w wytycznych na lata 2007–2013 i w związku z tym była zgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie po 2007 r. wyłącznie w przypadkach, o których mowa w motywie 306.

| (310) | W przypadkach, o których mowa w motywach 307 i 308, środek pomocy RP 2 nie spełniał odpowiednich warunków określonych w wytycznych na lata 2007–2013, w związku z czym nie był zgodny z rynkiem wewnętrznym w okresie po 2007 r. |
| --- | --- |

(310)

W przypadkach, o których mowa w motywach 307 i 308, środek pomocy RP 2 nie spełniał odpowiednich warunków określonych w wytycznych na lata 2007–2013, w związku z czym nie był zgodny z rynkiem wewnętrznym w okresie po 2007 r.

6.3.3.   Pomoc państwa w zakresie produktów wysokiej jakości w okresie 2001–2006

Pomoc państwa w zakresie produktów wysokiej jakości w okresie 2001–2006

| (311) | Wdrożone w latach 2001–2006 środki wspierające produkcję i wprowadzanie do obrotu wysokiej jakości produktów rolnych muszą spełniać warunki określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(311)

Wdrożone w latach 2001–2006 środki wspierające produkcję i wprowadzanie do obrotu wysokiej jakości produktów rolnych muszą spełniać warunki określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006.

| (312) | W pkt 13.2 przedstawiono niewyczerpujący wykaz kwalifikowalnych działań w tym zakresie. Pomoc można przyznać na usługi doradcze i podobne usługi, w tym badania techniczne, studia wykonalności i studia projektowe oraz badania rynku, które należy świadczyć w odniesieniu do działań związanych z podnoszeniem jakości produktów rolnych, w tym na:






  — | wprowadzenie systemów zapewnienia jakości, takich jak normy serii ISO 9000 lub ISO 14000, programów opartych na analizie zagrożeń i krytycznych punktów kontroli lub audytów środowiskowych; |
| --- | --- | --- |

(312)

W pkt 13.2 przedstawiono niewyczerpujący wykaz kwalifikowalnych działań w tym zakresie. Pomoc można przyznać na usługi doradcze i podobne usługi, w tym badania techniczne, studia wykonalności i studia projektowe oraz badania rynku, które należy świadczyć w odniesieniu do działań związanych z podnoszeniem jakości produktów rolnych, w tym na:

—

wprowadzenie systemów zapewnienia jakości, takich jak normy serii ISO 9000 lub ISO 14000, programów opartych na analizie zagrożeń i krytycznych punktów kontroli lub audytów środowiskowych;

| — | koszty szkolenia personelu w celu zastosowania programów zapewnienia jakości i analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli. |
| --- | --- |

—

koszty szkolenia personelu w celu zastosowania programów zapewnienia jakości i analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli.

Pomoc można również przyznać na pokrycie kosztów opłat pobieranych przez uznane organy certyfikujące za początkową certyfikację zapewnienia jakości i podobne systemy.

| (313) | Punkty 3, 4 i 5 pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 przewidują szczególne warunki i ograniczenia. Komisja przyjmuje stanowisko, że pomocy nie należy przyznawać w odniesieniu do rutynowych procesów kontroli jakości i rutynowych kontroli produktów przeprowadzanych przez producenta, niezależnie od tego, czy prowadzone są dobrowolnie czy obowiązkowo w ramach analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli lub podobnych systemów. Pomoc należy przyznawać jedynie w odniesieniu do kontroli przeprowadzonych przez osoby trzecie lub w imieniu osób trzecich takich jak właściwe organy regulacyjne lub przez jednostki działające w ich imieniu lub niezależne jednostki odpowiedzialne za kontrolę i nadzór wykorzystania nazw pochodzenia, oznakowania ekologicznego lub znaków jakości. |
| --- | --- |

(313)

Punkty 3, 4 i 5 pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 przewidują szczególne warunki i ograniczenia. Komisja przyjmuje stanowisko, że pomocy nie należy przyznawać w odniesieniu do rutynowych procesów kontroli jakości i rutynowych kontroli produktów przeprowadzanych przez producenta, niezależnie od tego, czy prowadzone są dobrowolnie czy obowiązkowo w ramach analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli lub podobnych systemów. Pomoc należy przyznawać jedynie w odniesieniu do kontroli przeprowadzonych przez osoby trzecie lub w imieniu osób trzecich takich jak właściwe organy regulacyjne lub przez jednostki działające w ich imieniu lub niezależne jednostki odpowiedzialne za kontrolę i nadzór wykorzystania nazw pochodzenia, oznakowania ekologicznego lub znaków jakości.

| (314) | Całkowita kwota pomocy, którą można przyznać MŚP w ramach tej sekcji nie może przekraczać 50 % kosztów kwalifikowalnych ani kwoty 100 000 EUR na beneficjenta przez okres trzech lat, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa (zob. pkt 13.2). |
| --- | --- |

(314)

Całkowita kwota pomocy, którą można przyznać MŚP w ramach tej sekcji nie może przekraczać 50 % kosztów kwalifikowalnych ani kwoty 100 000 EUR na beneficjenta przez okres trzech lat, w zależności od tego, która z tych kwot jest wyższa (zob. pkt 13.2).

| (315) | Badenia-Wirtembergia, Dolna Saksonia i Turyngia (w ramach podśrodków BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) przyznały wsparcie finansowe na poprawę jakości dostarczanego mleka poprzez doradztwo i szkolenia producentów mleka, gromadzenie i aktualizowanie baz danych oraz kontrole producentów mleka, równolegle z wprowadzeniem systemów zapewniania jakości „Zarządzanie jakością mleka” (QM-Milch) (zob. motyw 126). |
| --- | --- |

(315)

Badenia-Wirtembergia, Dolna Saksonia i Turyngia (w ramach podśrodków BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) przyznały wsparcie finansowe na poprawę jakości dostarczanego mleka poprzez doradztwo i szkolenia producentów mleka, gromadzenie i aktualizowanie baz danych oraz kontrole producentów mleka, równolegle z wprowadzeniem systemów zapewniania jakości „Zarządzanie jakością mleka” (QM-Milch) (zob. motyw 126).

| (316) | Według władz niemieckich intensywność pomocy wynosiła maksymalnie 100 % kosztów kwalifikowalnych (zob. motyw 129). |
| --- | --- |

(316)

Według władz niemieckich intensywność pomocy wynosiła maksymalnie 100 % kosztów kwalifikowalnych (zob. motyw 129).

| (317) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności wyżej wspomnianych podśrodków z rynkiem wewnętrznym w odnośnym terminie (80). |
| --- | --- |

(317)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności wyżej wspomnianych podśrodków z rynkiem wewnętrznym w odnośnym terminie (80).

80

BW 10 i BW 11

BW 10 i BW 11

| (318) | Te dwa podśrodki zostały zrealizowane przez Milchprüfring Baden-Württemberg (BW 10) i Milchwirtschaftlicher Verein Baden-Württemberg (BW 11) na rzecz przedsiębiorstw rolniczych produkujących mleko, które uczestniczyły w systemie zapewniania jakości „QM-Milch” (zob. motywy 131 i 132). |
| --- | --- |

(318)

Te dwa podśrodki zostały zrealizowane przez Milchprüfring Baden-Württemberg (BW 10) i Milchwirtschaftlicher Verein Baden-Württemberg (BW 11) na rzecz przedsiębiorstw rolniczych produkujących mleko, które uczestniczyły w systemie zapewniania jakości „QM-Milch” (zob. motywy 131 i 132).

| (319) | Pokryto koszty przeprowadzenia audytów w gospodarstwach mleczarskich oraz koszty początkowej certyfikacji przez uznaną jednostkę certyfikującą (BW 10), a także koszty doradztwa w związku z wprowadzeniem systemu zapewniania jakości (BW 11) (zob. motywy 133 i 134). Koszty subsydiowane odpowiadają zatem kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(319)

Pokryto koszty przeprowadzenia audytów w gospodarstwach mleczarskich oraz koszty początkowej certyfikacji przez uznaną jednostkę certyfikującą (BW 10), a także koszty doradztwa w związku z wprowadzeniem systemu zapewniania jakości (BW 11) (zob. motywy 133 i 134). Koszty subsydiowane odpowiadają zatem kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006.

| (320) | Wsparcia nie udzielono na rzecz kontroli jakości ani kontroli produktów przeprowadzanych rutynowo przez producentów podczas procesu produkcji, ponieważ zgodnie z pkt 13.3 są one wykluczone. |
| --- | --- |

(320)

Wsparcia nie udzielono na rzecz kontroli jakości ani kontroli produktów przeprowadzanych rutynowo przez producentów podczas procesu produkcji, ponieważ zgodnie z pkt 13.3 są one wykluczone.

| (321) | Według władz niemieckich średnie wydatki wynosiły 106 EUR na beneficjenta (zob. motyw 135) – o wiele mniej niż określona w pkt 13.2 maksymalna dopuszczalna kwota wynosząca 100 000 EUR na beneficjenta na przestrzeni trzech lat. |
| --- | --- |

(321)

Według władz niemieckich średnie wydatki wynosiły 106 EUR na beneficjenta (zob. motyw 135) – o wiele mniej niż określona w pkt 13.2 maksymalna dopuszczalna kwota wynosząca 100 000 EUR na beneficjenta na przestrzeni trzech lat.

| (322) | W przypadku podśrodków BW 10 i BW 11 warunki określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione. |
| --- | --- |

(322)

W przypadku podśrodków BW 10 i BW 11 warunki określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 zostały zatem spełnione.

NI 1

NI 1

| (323) | Dolna Saksonia przyznała LVMN wsparcie finansowe na wdrożenie systemu zapewniania jakości dla producentów mleka („QM-Milch”). Punkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 ma zatem zastosowanie. |
| --- | --- |

(323)

Dolna Saksonia przyznała LVMN wsparcie finansowe na wdrożenie systemu zapewniania jakości dla producentów mleka („QM-Milch”). Punkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 ma zatem zastosowanie.

| (324) | Subsydiowano koszty środków przygotowawczych do wdrożenia systemu QM-Milch (usług doradczych) oraz koszty koordynacji systemu QM-Milch i utworzenia bazy danych (zob. motyw 137). Koszty subsydiowane odpowiadają zatem kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(324)

Subsydiowano koszty środków przygotowawczych do wdrożenia systemu QM-Milch (usług doradczych) oraz koszty koordynacji systemu QM-Milch i utworzenia bazy danych (zob. motyw 137). Koszty subsydiowane odpowiadają zatem kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006.

| (325) | We wszystkich przypadkach kwota finansowania wynosiła 12,78 EUR na usługi doradcze i 35 EUR na rolnika na przestrzeni 3 lat na audyty gospodarstw (zob. motyw 138), co jest kwotą znacznie niższą niż górny pułap określony w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(325)

We wszystkich przypadkach kwota finansowania wynosiła 12,78 EUR na usługi doradcze i 35 EUR na rolnika na przestrzeni 3 lat na audyty gospodarstw (zob. motyw 138), co jest kwotą znacznie niższą niż górny pułap określony w pkt 13.2 wytycznych na lata 2000–2006.

| (326) | Niemcy potwierdziły, że kontrole w zakresie audytów gospodarstw rolnych zostały przeprowadzone przez osoby trzecie lub w ich imieniu, przy czym Landeskontrollverband Niedersachsen działa jako niezależna instytucja nadzorcza (zob. motyw 139). Jest to spełnienie wymogów określonych w pkt 13.3. |
| --- | --- |

(326)

Niemcy potwierdziły, że kontrole w zakresie audytów gospodarstw rolnych zostały przeprowadzone przez osoby trzecie lub w ich imieniu, przy czym Landeskontrollverband Niedersachsen działa jako niezależna instytucja nadzorcza (zob. motyw 139). Jest to spełnienie wymogów określonych w pkt 13.3.

| (327) | Przedmiotowy środek spełnia zatem wymogi określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(327)

Przedmiotowy środek spełnia zatem wymogi określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006.

TH 5

TH 5

| (328) | Thüringer Verband für Leistungs- und Qualitätsprüfungen in der Tierzucht (TVLEV) otrzymał od Turyngii wsparcie finansowe na wprowadzenie systemu zapewniania jakości dla producentów mleka (zob. motyw 140). Punkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 ma zatem zastosowanie. |
| --- | --- |

(328)

Thüringer Verband für Leistungs- und Qualitätsprüfungen in der Tierzucht (TVLEV) otrzymał od Turyngii wsparcie finansowe na wprowadzenie systemu zapewniania jakości dla producentów mleka (zob. motyw 140). Punkt 13 wytycznych na lata 2000–2006 ma zatem zastosowanie.

| (329) | Według władz niemieckich środek wprowadzono w 2004 r. (zob. motyw 140). |
| --- | --- |

(329)

Według władz niemieckich środek wprowadzono w 2004 r. (zob. motyw 140).

| (330) | Według Niemiec w latach 2004–2006 producenci otrzymywali dotacje jedynie w odniesieniu do początkowej certyfikacji. Średnia pomoc przyznana producentom indywidualnym wynosiła około 83 EUR (zob. motyw 141). |
| --- | --- |

(330)

Według Niemiec w latach 2004–2006 producenci otrzymywali dotacje jedynie w odniesieniu do początkowej certyfikacji. Średnia pomoc przyznana producentom indywidualnym wynosiła około 83 EUR (zob. motyw 141).

| (331) | Subsydiowane koszty odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 13.2, przy czym kwota pomocy jest znacznie niższa niż pułap określony w tym samym punkcie. |
| --- | --- |

(331)

Subsydiowane koszty odpowiadają kosztom kwalifikowalnym określonym w pkt 13.2, przy czym kwota pomocy jest znacznie niższa niż pułap określony w tym samym punkcie.

| (332) | Środek TH 5 spełnia zatem wymogi określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006. |
| --- | --- |

(332)

Środek TH 5 spełnia zatem wymogi określone w pkt 13 wytycznych na lata 2000–2006.

| (333) | Komisja stwierdza, że pomoc poddana ocenie powyżej (BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) spełniła odpowiednie warunki określone w wytycznych na lata 2000–2006, w związku z czym była zgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie 2001–2006. |
| --- | --- |

(333)

Komisja stwierdza, że pomoc poddana ocenie powyżej (BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) spełniła odpowiednie warunki określone w wytycznych na lata 2000–2006, w związku z czym była zgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie 2001–2006.

6.4.   Odzyskanie środków

Odzyskanie środków

| (334) | Art. 17 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2015/1589 stanowi, że uprawnienia Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają 10-letniemu okresowi przedawnienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 tego samego rozporządzenia jakiekolwiek działanie podejmowane przez Komisję w odniesieniu do pomocy niezgodnej z prawem powoduje przerwanie okresu przedawnienia. |
| --- | --- |

(334)

Art. 17 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2015/1589 stanowi, że uprawnienia Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają 10-letniemu okresowi przedawnienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 tego samego rozporządzenia jakiekolwiek działanie podejmowane przez Komisję w odniesieniu do pomocy niezgodnej z prawem powoduje przerwanie okresu przedawnienia.

| (335) | Po tym, jak Niemcy przedłożyły sprawozdanie roczne za 2010 r. na temat pomocy państwa w sektorze rolnictwa, pismem z dnia 28 listopada 2011 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przedstawienie dodatkowych informacji na temat odnośnego systemu. Tym samym Komisja przerwała okres przedawnienia. W związku z tym niniejsza decyzja – zgodnie z okresem przedawnienia wynoszącym dziesięć lat, o którym mowa w motywie 334 – odnosi się do okresu od dnia 28 listopada 2001 r. |
| --- | --- |

(335)

Po tym, jak Niemcy przedłożyły sprawozdanie roczne za 2010 r. na temat pomocy państwa w sektorze rolnictwa, pismem z dnia 28 listopada 2011 r. Komisja zwróciła się do Niemiec o przedstawienie dodatkowych informacji na temat odnośnego systemu. Tym samym Komisja przerwała okres przedawnienia. W związku z tym niniejsza decyzja – zgodnie z okresem przedawnienia wynoszącym dziesięć lat, o którym mowa w motywie 334 – odnosi się do okresu od dnia 28 listopada 2001 r.

| (336) | Komisja stwierdza, że pomoc przyznana przedsiębiorstwu Nordmilch eG w latach 2002–2003 w ramach środka NI 6 (zob. motyw 289) nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym. Pomoc tę należy odzyskać. |
| --- | --- |

(336)

Komisja stwierdza, że pomoc przyznana przedsiębiorstwu Nordmilch eG w latach 2002–2003 w ramach środka NI 6 (zob. motyw 289) nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym. Pomoc tę należy odzyskać.

| (337) | Komisja stwierdza również, że pomoc przyznana w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom nieobjętym definicją MŚP, w szczególności pomoc przyznana przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH (zob. motyw 307) oraz pomoc przyznana w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie (zob. motyw 308) nie są zgodne z rynkiem wewnętrznym. Pomoc tę należy odzyskać. |
| --- | --- |

(337)

Komisja stwierdza również, że pomoc przyznana w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom nieobjętym definicją MŚP, w szczególności pomoc przyznana przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH (zob. motyw 307) oraz pomoc przyznana w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie (zob. motyw 308) nie są zgodne z rynkiem wewnętrznym. Pomoc tę należy odzyskać.

| (338) | Na podstawie skutku zawieszającego formalnej procedury na mocy art. 108 ust. 3 TFUE Komisja bada stosowanie środka RP 2 w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 17 lipca 2013 r., tj. do dnia, w którym Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania na mocy art. 108 ust. 2 TFUE. |
| --- | --- |

(338)

Na podstawie skutku zawieszającego formalnej procedury na mocy art. 108 ust. 3 TFUE Komisja bada stosowanie środka RP 2 w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 17 lipca 2013 r., tj. do dnia, w którym Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania na mocy art. 108 ust. 2 TFUE.

7.   WNIOSKI

WNIOSKI

| (339) | Komisja stwierdza, że Niemcy wdrożyły przedmiotowe systemy pomocy w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Pomoc ta – z wyjątkiem przypadków pomocy wspomnianych w kolejnym motywie – jest zgodna z rynkiem wewnętrznym (zob. motywy 289, 309 i 333). |
| --- | --- |

(339)

Komisja stwierdza, że Niemcy wdrożyły przedmiotowe systemy pomocy w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Pomoc ta – z wyjątkiem przypadków pomocy wspomnianych w kolejnym motywie – jest zgodna z rynkiem wewnętrznym (zob. motywy 289, 309 i 333).

| (340) | Komisja stwierdza, że pomoc przyznana w ramach środka NI 6 przedsiębiorstwu Nordmilch eG i pomoc przyznana w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH, a także pomoc przyznana w ramach środka RP 2 w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie (zob. motywy 290 i 310) są niezgodne z rynkiem wewnętrznym. Pomoc tę należy odzyskać. |
| --- | --- |

(340)

Komisja stwierdza, że pomoc przyznana w ramach środka NI 6 przedsiębiorstwu Nordmilch eG i pomoc przyznana w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH, a także pomoc przyznana w ramach środka RP 2 w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie (zob. motywy 290 i 310) są niezgodne z rynkiem wewnętrznym. Pomoc tę należy odzyskać.

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Pomoc państwa, która została w sposób niezgodny z prawem przyznana przez Niemcy od dnia 28 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. (środki BY 3, BY 10, BW 4, BB 1, BB 3, HE 2, HE 3, HE 9, NI 5, NI 6, NI 7, NW 4, NW 5, NW 6, RP 1, RP 5, SL 2, SL 5, TH 3, TH 4, TH 9, TH 10, BW 10, BW 11, NI 1 i TH 5) lub od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 17 lipca 2013 r. (środek RP 2) z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE, jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, z wyjątkiem pomocy, o której mowa w art. 2.

Artykuł 2

Pomoc państwa, która została przyznana przez Niemcy w latach 2002 i 2003 na rzecz przedsiębiorstwa Nordmilch eG w ramach środka NI 6 z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.

Środki pomocy, które zostały przyznana przez Niemcy od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 17 lipca 2013 r. w ramach środka RP 2 przedsiębiorstwom nieobjętym definicją MŚP, w szczególności przedsiębiorstwom MUH Arla eG i Hochwald Foods GmbH, z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE, nie są zgodne z rynkiem wewnętrznym.

Pomoc państwa, która została przyznana przez Niemcy od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 17 lipca 2013 r. w ramach środka RP 2 z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE w odniesieniu do wielokrotnego uczestnictwa w jakichkolwiek targach lub jakiejkolwiek wystawie, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.

Artykuł 3

Pomoc indywidualna przyznana w ramach systemu, o którym mowa w art. 2, nie stanowi pomocy, jeśli w czasie, kiedy została przyznana, spełniała warunki określone w rozporządzeniu przyjętym zgodnie z art. 2 rozporządzenia Rady (UE) 2015/1588 (81), które obowiązywały w czasie, kiedy pomoc została przyznana.

Artykuł 4

Pomoc indywidualna przyznana w ramach systemu, o którym mowa w art. 2, która w momencie przyznania spełnia warunki ustanowione w rozporządzeniu przyjętym zgodnie z art. 1 rozporządzenia (UE) 2015/1588 lub w innym zatwierdzonym systemie pomocy, jest zgodna z rynkiem wewnętrznym do poziomu maksymalnej intensywności pomocy mającej zastosowanie do tego rodzaju pomocy.

Artykuł 5

1.   Federalna Republika Niemiec odzyskuje od beneficjentów pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym, która została przyznana w związku z systemami pomocy, o których mowa w art. 2.

2.   Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjentom, do dnia jej faktycznego odzyskania.

3.   Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia (WE) nr 794/2004 oraz przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 271/2008 (82) zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 794/2004.

4.   Niemcy anulują wszystkie dotychczas niezrealizowane wypłaty pomocy w ramach systemów, o których mowa w art. 2, ze skutkiem od daty przyjęcia niniejszej decyzji.

Artykuł 6

1.   Odzyskanie pomocy przyznanej w ramach systemów, o których mowa w art. 2, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.

2.   Niemcy zapewniają wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.

Artykuł 7

1.   W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Niemcy przekazują Komisji następujące informacje:

| a) | wykaz beneficjentów, którzy otrzymali pomoc w ramach programów określonych w art. 2, oraz łączną kwotę pomocy otrzymanej przez każdego z tych beneficjentów w ramach programów; |
| --- | --- |

a)

wykaz beneficjentów, którzy otrzymali pomoc w ramach programów określonych w art. 2, oraz łączną kwotę pomocy otrzymanej przez każdego z tych beneficjentów w ramach programów;

| b) | łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), do odzyskania od każdego beneficjenta; |
| --- | --- |

b)

łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), do odzyskania od każdego beneficjenta;

| c) | szczegółowy opis środków już podjętych lub środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji; |
| --- | --- |

c)

szczegółowy opis środków już podjętych lub środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;

| d) | dokumenty potwierdzające, że beneficjentom nakazano zwrot pomocy. |
| --- | --- |

d)

dokumenty potwierdzające, że beneficjentom nakazano zwrot pomocy.

2.   Do momentu całkowitego odzyskania pomocy udzielonej w ramach programów, o których mowa w art. 2, Niemcy na bieżąco informują Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Niemcy bezzwłocznie przedstawiają informacje o środkach już podjętych lub środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Niemcy dostarczają również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjentów.

Artykuł 8

Niniejsza decyzja skierowana jest do Federalnej Republiki Niemiec.

Niemcy zobowiązują się niezwłocznie przekazać beneficjentom kopię niniejszej decyzji.

Sporządzono w Brukseli dnia 29 maja 2017 r.

W imieniu Komisji

Phil HOGAN

Członek Komisji

---

(1)  Ze skutkiem od dnia 1 grudnia 2009 r. art. 87 i 88 Traktatu WE stały się odpowiednio art. 107 i 108 TFUE. Treść tych dwóch grup artykułów jest zasadniczo identyczna. Do celów niniejszej decyzji odniesienia do art. 107 i 108 TFUE należy rozumieć, tam gdzie to stosowne, jako odniesienia odpowiednio do art. 87 i 88 Traktatu WE.

1

(2)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkconowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 83 z 27.3.1999, s. 1).

2

(3)  Rozporządzenie Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 248 z 24.9.2015, s. 9). Z dniem 14 listopada 2015 r. to rozporządzenie Rady uchyla rozporządzenie (WE) nr 659/1999 i zastępuje te zasady. Zgodnie z art. 35 rozporządzenia (UE) 2015/1589 odesłania do uchylonego rozporządzenia rozumiane są jako odesłania do rozporządzenia (UE) 2015/1589 i należy je odczytywać zgodnie z tabelą korelacji w załączniku II do tego rozporządzenia.

3

(4)  Zob. przypis 3.

4

(5)  Ostatnio zmieniona przez art. 397 rozporządzenia z dnia 31 sierpnia 2015 r. (BGBl. I, s. 1474).

5

(6)  S. 34–36.

6

(7)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (Dz.U. L 358 z 16.12.2006, s. 3).

7

(8)  Wytyczne Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym i leśnym na lata 2007–2013 (Dz.U. C 319 z 27.12.2006, s. 1).

8

(9)  S. 37–39.

9

(10)  S. 38.

10

(11)  S. 43.

11

(12)  S. 47.

12

(13)  
  Dz.U. C 28 z 1.2.2000, s. 2.

13

(14)  S. 39–40.

14

(15)  S. 40–41.

15

(16)  Komunikat z dnia 27 lutego 2015 r., s. 47.

16

(17)  Komunikat z września 2013 r., s. 41–42.

17

(18)  S. 43–47.

18

(19)  S. 43–47.

19

(20)  S. 55.

20

(21)  S. 56.

21

(22)  W tym względzie władze niemieckie zapewniły, że w 2001 r. (w okresie mającym znaczenie dla badania) nie podjęto wobec beneficjentów żadnych prawnie wiążących zobowiązań.

22

(23)  S. 43.

23

(24)  S. 58–59.

24

(25)  S. 70–74.

25

(26)  S. 76.

26

(27)  Komunikat z lutego 2013 r.

27

(28)  Podstawa prawna działań promocyjnych w Nadrenii-Palatynacie jest określona w decyzji nr 381/2009 w sprawie pomocy państwa „Agrarmarketingmaßnahmen in Rheinland-Pfalz”.

28

(29)  S. 43.

29

(30)  Komunikat z dnia 27 lutego 2015 r., s. 48.

30

(31)  S. 80.

31

(32)  S. 82.

32

(33)  S. 83.

33

(34)  S. 84.

34

(35)  S. 85.

35

(36)  
  Dz.U. C 319 z 27.12.2006, s. 1.

36

(37)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw (Dz.U. L 10 z 13.1.2001, s. 33).

37

(38)  W dniu 1 lipca 2014 r. rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz.U. L 214 z 9.8.2008, s. 3) zostało uchylone rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1).

38

(39)  Motyw 244 decyzji o wszczęciu postępowania.

39

(40)  S. 77.

40

(41)  Rozporządzenie to zostało uchylone w dniu 1 lipca 2014 r. rozporządzeniem Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającym niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 193 z 1.7.2014, s. 1).

41

(42)  System zarządzania jakością mleka QM-Milch jest ogólnokrajowym standardem dla przedsiębiorstw w zakresie produkcji mleka, ustanowionym dla producentów mleka i zakładów mleczarskich, który został uznany za podstawę badań certyfikacyjnych.

42

(43)  Motyw 66 decyzji o wszczęciu postępowania.

43

(44)  Motyw 253 decyzji o wszczęciu postępowania.

44

(45)  S. 11.

45

(46)  Uwagi z dnia 20 września 2013 r., s. 12.

46

(47)  Uwagi z dnia 20 września 2013 r., s. 12.

47

(48)  Uwagi z września 2013 r., s. 50.

48

(49)  S. 50.

49

(50)  Uwagi z dnia 20 września 2013 r., s. 83–84.

50

(51)  Sekcja 3.3.

51

(52)  Komisja otrzymała uwagi od Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen e.V. dotyczące ogólnie wszystkich środków finansowanych poprzez opłatę za mleko, a nie tylko podśrodków, których dotyczy niniejsza sprawa. Stowarzyszenie twierdziło, że nie doszło do udzielenia pomocy. Pełny opis tych uwag znajduje się w decyzji Komisji (UE) 2015/2432 z dnia 18 września 2015 r. w sprawie pomocy państwa udzielonej przez Niemcy na rzecz kontroli jakości mleka w ramach ustawy w sprawie mleka i tłuszczu SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN)) (Dz.U. L 334 z 22.12.2015, s. 23).

52

(53)  Wyrok Trybunału z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie C-126/01 Ministère de l'Économie, des Finances et de l'Industrie przeciwko GEMO, UE C 2003:622, pkt 23.

53

(54)  Wyrok Trybunału z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie C-126/01 Ministère de l'Économie, des Finances et de l'Industrie przeciwko GEMO, UE C 2003:622, I-13769, pkt 24.

54

(55)  Na przykład w Dolnej Saksonii: rozporządzenie dotyczące pobierania opłaty na rzecz branży mleczarskiej z dnia 26 listopada 2004 r. (Dolnosaksoński Dziennik Ustaw i Rozporządzeń nr 36/2004, s. 519), zmienione art. 6 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2005 r. (Dolnosaksoński Dziennik Ustaw i Rozporządzeń nr 31/2005, s. 475).

55

(56)  Wyrok Trybunału z dnia 30 maja 2013 r. w sprawie C-677/11 Doux Élevage SNC i Coopérative agricole UKL-ARREE przeciwko Ministère de l'Agriculture, EU:C:2013:348, pkt 32, 35 i 38.

56

(57)  Wyrok Trybunału z dnia 17 września 1980 r. w sprawie C-730/79 Philip Morris Holland BV przeciwko Komisji, EU:C:1980:209, pkt 11 i 12.

57

(58)  Zob. w szczególności wyrok z dnia 13 lipca 1988 r. w sprawie Republika Francuska przeciwko Komisji, C-102/87, ECLI:EU:C:1988:391, pkt 19.

58

(59)  Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 927/2012 z dnia 9 października 2012 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.U. L 304 z 31.10.2012, s. 1).

59

(60)

60

Źródło: Eurostat.

Źródło:

(61)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1).

61

(62)  Wyrok Sądu z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawach T-195/01 i T-207/01 Gibraltar przeciwko Komisji, ECLI:EU:T:2002:111, pkt 111.

62

(63)  Zob. motyw 17.

63

(64)  Bawaria: Verordnung über eine Umlage für Milch (rozporządzenie dotyczące opłaty za mleko) z dnia 30 czerwca 1983 r. (Dziennik Ustaw i Rozporządzeń [GVBL.], s. 547); Badenia-Wirtembergia: Verordnung über die Erhebung von milchwirtschaftlichen Umlagen (rozporządzenie dotyczące pobierania opłat w branży mleczarskiej) z dnia 18 maja 2004 r. (Dziennik Ustaw [GBl.], s. 350, 355); Nadrenia Północna-Westfalia: Verordnung über Umlagen zur Förderung der Milchwirtschaft (rozporządzenie dotyczące opłat służących finansowaniu branży mleczarskiej) z dnia 30 listopada 1965 r. (Dziennik Ustaw [GV. NW. z 1965, s. 349); np. Nadrenia-Palatynat: Landesverordnung zur Durchführung des Milch- und Fettgesetzes (rozporządzenie kraju związkowego wprowadzające w życie ustawę w sprawie mleka i tłuszczu) z dnia 16 sierpnia 1960 r. (Dziennik Ustaw [GVBl.], s. 218, BS 7842-2); Brandenburgia: Verordnung zur Übertragung der Ermächtigungen zum Erlass von Rechtsverordnungen nach dem Milch- und Fettgesetz (rozporządzenie wprowadzające przekazane uprawnienia na podstawie ustawy w sprawie mleka i tłuszczu – ÜErmVO) z dnia 5 grudnia 1992 r. (Dziennik Ustaw [GVBl.] II/92, [nr 72], s. 764); Hesja: Verordnung über die Erhebung einer Umlage zur Förderung der Milchwirtschaft (rozporządzenie dotyczące pobierania opłaty służącej finansowaniu branży mleczarskiej) z dnia 1 grudnia 1981 r. (Dziennik Ustaw [GVBl.] I 1981, s. 427); Saara: Verordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiet der Milchwirtschaft (rozporządzenie dotyczące pobierania opłaty na rzecz branży mleczarskiej) z dnia 9 grudnia 1982 r. (Dziennik Ustaw z 1982, s. 1007); Turyngia:Thüringer Verordnung über die Erhebung einer Umlage zur Förderung der Milchwirtschaft (turyńskie rozporządzenie dotyczące pobierania opłaty służącej finansowaniu branży mleczarskiej) z dnia 27 listopada 2001 r. (Dziennik Ustaw [GVBl.] z 2000, s. 20). W Dolnej Saksonii opłatę za mleko wprowadzono rozporządzeniem dotyczącym pobierania opłaty na rzecz branży mleczarskiej z dnia 6 lipca 1951 r., w wersji rozporządzenia z dnia 25 marca 1952 r. (Dolnosaksoński Dziennik Ustaw i Rozporządzeń, Sb. I, s. 689). Pobieranie opłaty w odnośnym okresie do celów pomocy państwa opierało się jednak na rozporządzeniu dotyczącym pobierania opłaty na rzecz branży mleczarskiej z dnia 22 maja 1973 r. (Dolnosaksoński Dziennik Ustaw i Rozporządzeń, s. 179), a wykorzystanie środków pochodzących z tej opłaty było uregulowane w wytycznych kraju związkowego dotyczących przyznawania dotacji na rzecz branży mleczarskiej w Dolnej Saksonii zgodnie z sekcją 22 ust. 2 ustawy o mleku i tłuszczu z dnia 8 listopada 1985 r. (Ministerialny Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Dolnej Saksonii nr 43/1985).

64

(65)  
  Dz.U. C 119 z 22.5.2002, s. 22.

65

(66)  Niemiecka wersja językowa wytycznych na lata 2000–2006 zawiera wyczerpujący wykaz kosztów kwalifikowalnych. W wersji w języku angielskim, w którym pierwotnie sporządzono te wytyczne, przytacza się jednak te same koszty kwalifikowalne jako przykłady, a nie jako wyczerpujący wykaz. To samo dotyczy wersji w języku francuskim.

66

(67)  Decyzja o wszczęciu postępowania, motywy 235 i 236. W tym celu w motywie 236 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja odniosła się do niemieckiej wersji wytycznych na lata 2000–2006 i uznała, że zgodnie z pkt 14.1 pomoc może zostać przyznana wyłącznie na upowszechnianie nowych metod (zob. przypis 72).

67

(68)  Zob. przypis 24 w niniejszej decyzji.

68

(69)  Dane liczbowe: 2009 r.; źródło: http://www.nordmilch.de/unternehmen/geschichte/. W kwietniu 2011 r. Nordmilch GmbH i Humana Milchindustrie GmbH połączyli się i utworzyli DMK Deutsches Milchkontor GmbH.

69

(70)  
  Dz.U. L 107 z 30.4.1996, s. 4.

70

(71)  W komunikacie z dnia 27 lutego 2015 r. Niemcy stwierdziły, że zbadano już możliwość odzyskania tej pomocy (zob. motyw 68).

71

(72)  Potwierdził to MILAG w uwagach z dnia 10 lutego, nawiązując również do środka RP 5 (zob. motyw 153).

72

(73)  Zob. przypis 79.

73

(74)  Obecnie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE.

74

(75)  W dniu 1 lipca 2014 r. rozporządzenie (WE) nr 800/2008 zostało uchylone rozporządzeniem (UE) nr 651/2014

75

(76)  Decyzja o wszczęciu postępowania, motyw 244.

76

(77)

77

Źródło: http://www.arlafoods.de/ubersicht/presse/2012/pressrelease/eu-genehmigt-fusion-der-milch-union-hocheifel-und-arla-836614/

Źródło:

(78)

78

Źródło: https://www.hochwald.de/de/unternehmen/zahlen-fakten.html

Źródło:

(79)  Pkt 9 wytycznych na lata 2007–2013 w tym kontekście odnosi się do załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 70/2001, który w dniu 29 sierpnia 2008 r. zastąpiono załącznikiem I do rozporządzenia (WE) nr 800/2008.

79

(80)  Decyzja o wszczęciu postępowania, pkt 253.

80

(81)  Rozporządzenie Rady (UE) 2015/1588 z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (Dz.U. L 248 z 24.9.2015, s. 1).

81

(82)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 271/2008 z dnia 30 stycznia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 794/2004 w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz.U. L 82 z 25.3.2008, s. 1).

82

---

ZALECENIA

| 19.12.2017 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 339/83 |
| --- | --- | --- | --- |

19.12.2017

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 339/83

---

ZALECENIE KOMISJI (UE) 2017/2338

z dnia 16 listopada 2017 r.

ustanawiające wspólny „Podręcznik dotyczący powrotów” przeznaczony do stosowania przez właściwe organy państw członkowskich wykonujące zadania związane z powrotami

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE (1) określa wspólne normy i procedury stosowane przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. |
| --- | --- |

(1)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE (1) określa wspólne normy i procedury stosowane przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

| (2) | Należy zapewnić, aby te wspólne normy i procedury były wdrażane we wszystkich państwach członkowskich w sposób jednolity, dlatego na mocy zalecenia Komisji C(2015) 6250 z dnia 1 października 2015 r. (2) ustanowiono wspólny „Podręcznik dotyczący powrotów” przewidujący wspólne wytyczne, najlepsze praktyki i zalecenia, które mają być wykorzystywane przez właściwe organy państw członkowskich w trakcie wykonywania zadań związanych z powrotami. „Podręcznik dotyczący powrotów” należy zaktualizować ze względu na zmiany, jakie zachodzą w temacie powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. |
| --- | --- |

(2)

Należy zapewnić, aby te wspólne normy i procedury były wdrażane we wszystkich państwach członkowskich w sposób jednolity, dlatego na mocy zalecenia Komisji C(2015) 6250 z dnia 1 października 2015 r. (2) ustanowiono wspólny „Podręcznik dotyczący powrotów” przewidujący wspólne wytyczne, najlepsze praktyki i zalecenia, które mają być wykorzystywane przez właściwe organy państw członkowskich w trakcie wykonywania zadań związanych z powrotami. „Podręcznik dotyczący powrotów” należy zaktualizować ze względu na zmiany, jakie zachodzą w temacie powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

| (3) | Zalecenie Komisji C(2017) 1600 z dnia 7 marca 2017 r. (3) zawiera wskazówki na temat tego, w jaki sposób należy wykorzystać przepisy dyrektywy 2008/115/WE do zapewnienia bardziej skutecznych procedur powrotu, oraz wzywa państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu usunięcia prawnych i praktycznych przeszkód utrudniających powroty. W „Podręczniku dotyczącym powrotów” należy zatem uwzględnić powyższe zalecenie. |
| --- | --- |

(3)

Zalecenie Komisji C(2017) 1600 z dnia 7 marca 2017 r. (3) zawiera wskazówki na temat tego, w jaki sposób należy wykorzystać przepisy dyrektywy 2008/115/WE do zapewnienia bardziej skutecznych procedur powrotu, oraz wzywa państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu usunięcia prawnych i praktycznych przeszkód utrudniających powroty. W „Podręczniku dotyczącym powrotów” należy zatem uwzględnić powyższe zalecenie.

| (4) | W „Podręczniku dotyczącym powrotów” należy uwzględnić najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnoszące się do dyrektywy 2008/115/WE. |
| --- | --- |

(4)

W „Podręczniku dotyczącym powrotów” należy uwzględnić najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnoszące się do dyrektywy 2008/115/WE.

| (5) | „Podręcznik dotyczący powrotów” należy skierować do wszystkich państw członkowskich związanych dyrektywą 2008/115/WE. |
| --- | --- |

(5)

„Podręcznik dotyczący powrotów” należy skierować do wszystkich państw członkowskich związanych dyrektywą 2008/115/WE.

| (6) | Należy używać „Podręcznika dotyczącego powrotów” jako głównego narzędzia do wykonywania zadań związanych z powrotami i w celach szkoleniowych, aby usprawnić jednolite wdrażanie wspólnych unijnych norm w zakresie powrotów, |
| --- | --- |

(6)

Należy używać „Podręcznika dotyczącego powrotów” jako głównego narzędzia do wykonywania zadań związanych z powrotami i w celach szkoleniowych, aby usprawnić jednolite wdrażanie wspólnych unijnych norm w zakresie powrotów,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

| 1. | „Podręcznik dotyczący powrotów” określony w załączniku powinien zastąpić „Podręcznik dotyczący powrotów” określony w załączniku do zalecenia Komisji C(2015) 6250. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Państwa członkowskie powinny przekazać „Podręcznik dotyczący powrotów” swoim organom krajowym właściwym do wykonywania zadań związanych z powrotami i zalecić im korzystanie z niego jako głównego narzędzia podczas wykonywania tych zadań. |
| --- | --- |

2.

| 3. | „Podręcznik dotyczący powrotów” powinien być wykorzystywany na potrzeby szkolenia pracowników, którym powierza się zadania związane z powrotami, a także ekspertów biorących udział w mechanizmie oceny i monitorowania ustanowionym rozporządzeniem Rady (UE) nr 1053/2013 (4) w celu weryfikacji stosowania dorobku Schengen w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.

Sporządzono w Brukseli dnia 16 listopada 2017 r.

W imieniu Komisji

Dimitris AVRAMOPOULOS

Członek Komisji

---

(1)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 98).

1

(2)  Zalecenie Komisji C(2015) 6250 z dnia 1 października 2015 r. ustanawiające wspólny „Podręcznik dotyczący powrotów” przeznaczony do stosowania przez właściwe organy państw członkowskich wykonujące zadania związane z powrotami.

2

(3)  Zalecenie Komisji C(2017) 1600 z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie zapewnienia większej skuteczności powrotów przy wdrażaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE.

3

(4)  Rozporządzenie Rady (UE) nr 1053/2013 z dnia 7 października 2013 r. w sprawie ustanowienia mechanizmu oceny i monitorowania w celu weryfikacji stosowania dorobku Schengen oraz uchylenia decyzji komitetu wykonawczego z dnia 16 września 1998 r. dotyczącej utworzenia Stałego Komitetu ds. Oceny i Wprowadzania w Życie Dorobku Schengen (Dz.U. L 295 z 6.11.2013, s. 27).

4

---

ZAŁĄCZNIK

PODRĘCZNIK DOTYCZĄCY POWROTÓW

| 1. | DEFINICJE | 87 |
| --- | --- | --- |

1.

| 1.1. | Obywatel państwa trzeciego | 87 |
| --- | --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Nielegalny pobyt | 88 |
| --- | --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Powrót | 90 |
| --- | --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Decyzja nakazująca powrót | 90 |
| --- | --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Nakaz wydalenia | 91 |
| --- | --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ryzyko ucieczki | 91 |
| --- | --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Dobrowolny wyjazd | 93 |
| --- | --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Osoby wymagające szczególnego traktowania | 94 |
| --- | --- | --- |

1.8.

| 2. | ZAKRES ZASTOSOWANIA | 94 |
| --- | --- | --- |

2.

| 2.1. | Przypadki graniczne – art. 2 ust. 2 lit. a) | 95 |
| --- | --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Specjalne gwarancje mające zastosowanie do przypadków granicznych | 96 |
| --- | --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Prawo karne i przypadki ekstradycji | 97 |
| --- | --- | --- |

2.3.

| 3. | KORZYSTNIEJSZE POSTANOWIENIA | 98 |
| --- | --- | --- |

3.

| 4. | SANKCJE Z TYTUŁU NARUSZANIA PRZEPISÓW MIGRACYJNYCH | 98 |
| --- | --- | --- |

4.

| 5. | ZATRZYMANIE I OBOWIĄZEK WYDANIA DECYZJI NAKAZUJĄCEJ POWRÓT | 100 |
| --- | --- | --- |

5.

| 5.1. | Zatrzymanie w trakcie kontroli wyjazdowej | 102 |
| --- | --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Osoby, w odniesieniu do których inne państwo członkowskie wydało decyzję nakazującą powrót | 102 |
| --- | --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Związek z przepisami dublińskimi | 103 |
| --- | --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego uprawniony do pobytu w innym państwie członkowskim | 104 |
| --- | --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego objęty obowiązującymi umowami dwustronnymi zawartymi między państwami członkowskimi | 106 |
| --- | --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego, któremu wydano zgodę/zezwolenie na pobyt ze względów humanitarnych (lub innych) | 107 |
| --- | --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego objęty toczącą się procedurą przedłużenia zezwolenia na pobyt/innego zezwolenia | 107 |
| --- | --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Szczegółowe przepisy zawarte w dyrektywach w sprawie legalnej migracji dotyczące readmisji między państwami członkowskimi w przypadkach mobilności wewnątrzunijnej | 108 |
| --- | --- | --- |

5.8.

| 6. | DOBROWOLNY WYJAZD | 108 |
| --- | --- | --- |

6.

| 6.1. | Przedłużony termin dobrowolnego wyjazdu | 109 |
| --- | --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Obowiązki w oczekiwaniu na dobrowolny wyjazd | 110 |
| --- | --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Przeciwwskazania | 110 |
| --- | --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Praktyczna zgodność – tranzyt drogą lądową | 111 |
| --- | --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Praktyczna zgodność – tranzyt drogą powietrzną | 112 |
| --- | --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Rejestrowanie dobrowolnego wyjazdu | 113 |
| --- | --- | --- |

6.6.

| 7. | WYDALENIE | 113 |
| --- | --- | --- |

7.

| 7.1. | Wydalenie drogą powietrzną | 115 |
| --- | --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Tranzyt drogą powietrzną | 118 |
| --- | --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Wspólne operacje wydalenia drogą powietrzną | 118 |
| --- | --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Operacje powrotowe koordynowane przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej | 119 |
| --- | --- | --- |

7.4.

| 8. | MONITOROWANIE PRZYMUSOWYCH POWROTÓW | 119 |
| --- | --- | --- |

8.

| 9. | WSTRZYMANIE WYDALENIA | 120 |
| --- | --- | --- |

9.

| 10. | POWRÓT MAŁOLETNICH BEZ OPIEKI | 121 |
| --- | --- | --- |

10.

| 10.1. | Pomoc odpowiednich organów | 122 |
| --- | --- | --- |

10.1.

| 10.2. | Powrót do członka rodziny, wyznaczonego opiekuna lub odpowiedniej struktury przyjmującej | 123 |
| --- | --- | --- |

10.2.

| 11. | ZAKAZY WJAZDU | 123 |
| --- | --- | --- |

11.

| 11.1. | Skutek obejmujący całą UE | 124 |
| --- | --- | --- |

11.1.

| 11.2. | Wykorzystywanie SIS II | 125 |
| --- | --- | --- |

11.2.

| 11.3. | Kwestie proceduralne | 125 |
| --- | --- | --- |

11.3.

| 11.4. | Powody wydania zakazu wjazdu | 125 |
| --- | --- | --- |

11.4.

| 11.5. | Czas trwania zakazów wjazdu | 126 |
| --- | --- | --- |

11.5.

| 11.6. | Cofanie, skracanie i zawieszanie zakazów wjazdu | 127 |
| --- | --- | --- |

11.6.

| 11.7. | Sankcje za nieprzestrzeganie zakazu wjazdu | 128 |
| --- | --- | --- |

11.7.

| 11.8. | Konsultacje między państwami członkowskimi | 128 |
| --- | --- | --- |

11.8.

| 11.9. | „Wcześniejsze” zakazy wjazdu | 129 |
| --- | --- | --- |

11.9.

| 12. | GWARANCJE PROCEDURALNE | 130 |
| --- | --- | --- |

12.

| 12.1. | Prawo do dobrej administracji i prawo do bycia wysłuchanym | 130 |
| --- | --- | --- |

12.1.

| 12.2. | Decyzje dotyczące powrotu | 131 |
| --- | --- | --- |

12.2.

| 12.3. | Formy decyzji i tłumaczenia | 133 |
| --- | --- | --- |

12.3.

| 12.4. | Środki odwoławcze | 134 |
| --- | --- | --- |

12.4.

| 12.5. | Pomoc językowa i nieodpłatna pomoc prawna | 135 |
| --- | --- | --- |

12.5.

| 13. | GWARANCJE W OCZEKIWANIU NA POWRÓT | 137 |
| --- | --- | --- |

13.

| 13.1. | Pisemne potwierdzenie | 138 |
| --- | --- | --- |

13.1.

| 13.2. | Sytuacje, w których przez dłuższy czas występują nieprawidłowości | 138 |
| --- | --- | --- |

13.2.

| 14. | ZASTOSOWANIE ŚRODKA DETENCYJNEGO | 139 |
| --- | --- | --- |

14.

| 14.1. | Okoliczności uzasadniające zastosowanie środka detencyjnego | 139 |
| --- | --- | --- |

14.1.

| 14.2. | Forma i wstępna kontrola środka detencyjnego | 142 |
| --- | --- | --- |

14.2.

| 14.3. | Regularna kontrola przetrzymywania | 142 |
| --- | --- | --- |

14.3.

| 14.4. | Zaprzestanie stosowania środka detencyjnego | 143 |
| --- | --- | --- |

14.4.

| 14.4.1. | Brak rozsądnych perspektyw wydalenia | 144 |
| --- | --- | --- |

14.4.1.

| 14.4.2. | Określanie maksymalnego okresu stosowania środka detencyjnego | 144 |
| --- | --- | --- |

14.4.2.

| 14.5. | Ponowne zastosowanie środka detencyjnego wobec osób powracających | 146 |
| --- | --- | --- |

14.5.

| 14.6. | Zastosowanie łagodniejszych środków przymusu po zakończonym okresie stosowania środka detencyjnego | 146 |
| --- | --- | --- |

14.6.

| 15. | WARUNKI STOSOWANIA ŚRODKA DETENCYJNEGO | 146 |
| --- | --- | --- |

15.

| 15.1. | Początkowy areszt policyjny | 146 |
| --- | --- | --- |

15.1.

| 15.2. | Korzystanie ze specjalnych ośrodków jako zasada ogólna | 147 |
| --- | --- | --- |

15.2.

| 15.3. | Oddzielenie od zwykłych więźniów | 148 |
| --- | --- | --- |

15.3.

| 15.4. | Materialne warunki pobytu w ośrodku detencyjnym | 148 |
| --- | --- | --- |

15.4.

| 16. | STOSOWANIE ŚRODKA DETENCYJNEGO WOBEC MAŁOLETNICH I RODZIN | 153 |
| --- | --- | --- |

16.

| 17. | SYTUACJE NADZWYCZAJNE | 155 |
| --- | --- | --- |

17.

| 18. | TRANSPOZYCJA, INTERPRETACJI I USTALENIA PRZEJŚCIOWE | 156 |
| --- | --- | --- |

18.

| 19. | ŹRÓDŁA I DOKUMENTY REFERENCYJNE | 157 |
| --- | --- | --- |

19.

| 20. | SKRÓTY | 159 |
| --- | --- | --- |

20.

PRZEDMOWA

Celem niniejszego „Podręcznika dotyczącego powrotów” jest udzielenie wskazówek organom krajowym właściwym do wykonywania zadań związanych z powrotami, w tym policji, straży granicznej, organom ds. migracji, pracownikom ośrodków detencyjnych i organom monitorującym.

Niniejszy podręcznik zawiera normy i procedury stosowane przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich i opiera się na instrumentach prawnych Unii regulujących tę kwestię, w szczególności na dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE (1) („dyrektywa powrotowa”). W praktyce procedury powrotu często wiążą się z innymi rodzajami procedur (procedury azylowe, procedury kontroli granicznej, procedury prowadzące do powstania prawa do wjazdu, pobytu lub zamieszkania) regulowanych innymi odpowiednimi przepisami unijnymi i krajowymi. W takich przypadkach państwa członkowskie powinny zapewniać ścisłą współpracę między różnymi organami zaangażowanymi w te procedury.

Pierwsza wersja podręcznika została przyjęta w październiku 2015 r. (2). Obecnie obowiązująca wersja, zaktualizowana w 2017 r., opiera się na zaleceniu Komisji z dnia 7 marca 2017 r.
   (3) i zawiera dodatkowe wskazówki dla organów krajowych co do tego, w jaki sposób należy stosować przepisy dyrektywy powrotowej, aby zwiększyć skuteczność systemów powrotów, zapewniając jednocześnie pełne poszanowanie praw podstawowych.

Oprócz odpowiednich norm i procedur podstawą skutecznego systemu powrotów jest sprawna i dobrze zintegrowana organizacja kompetencji na poziomie krajowym. Oznacza to możliwość mobilizacji i koordynacji działań wszystkich podmiotów zaangażowanych w procedury związane z powrotami (na przykład organów ścigania i organów imigracyjnych, lecz także organów sądowniczych, organów odpowiedzialnych za ochronę dzieci, służb medycznych i socjalnych, pracowników ośrodków detencyjnych), zgodnie z pełnionymi przez nie funkcjami i zakresem ich kompetencji w celu zapewnienia szybkiej i odpowiedniej multidyscyplinarnej reakcji na potrzeby zarządzania poszczególnymi przypadkami powrotów. Krajowe systemy powrotów muszą liczyć na wsparcia ze strony wystarczającej liczby wyszkolonych i kompetentnych pracowników, którzy mogą reagować szybko, w razie potrzeby 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu, zwłaszcza w obliczu coraz większego obciążenia w związku z organizacją powrotów, oraz których, w razie potrzeby, można oddelegować na granicę zewnętrzną Unii w celu podjęcia natychmiastowych działań w odpowiedzi na presję migracyjną. W tym celu krajowe systemy powrotów powinny zapewniać stałą wymianę informacji operacyjnych z innymi państwami członkowskimi oraz z Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej i wykorzystywać wsparcie techniczne i operacyjne, jakie może ona zapewnić.

Aby systemy powrotów były w stanie sprostać wyzwaniom, państwa członkowskie powinny w optymalny sposób wykorzystać elastyczność, którą zapewnia dyrektywa powrotowa, i regularnie dokonywać przeglądów i dostosowywać swoje struktury i zdolności w zakresie powrotów, tak aby odpowiadały one faktycznym potrzebom i tym samym zachowywały skuteczność.

W niniejszym podręczniku nie zawarto żadnych prawnie wiążących zobowiązań wobec państw członkowskich, ani też nie ustanowiono żadnych nowych praw i obowiązków. Podręcznik opiera się w dużej mierze na pracach prowadzonych przez państwa członkowskie i Komisję w ramach komitetu kontaktowego ds. dyrektywy powrotowej 2008/115/WE w latach 2009–2017. Zebrano w nim w sposób usystematyzowany i w skróconej formie dyskusje, które miały miejsce na tym forum, co niekoniecznie odzwierciedla konsensus pomiędzy państwami członkowskimi w sprawie wykładni aktów prawnych.

Część podręcznika dotycząca wykładni aktów prawnych uzupełniono wskazówkami dotyczącymi pojawiających się nowych kwestii (takich jak nowe wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, normy międzynarodowe). Moc wiążącą mają wyłącznie akty prawne, na których opiera się lub do których odwołuje się niniejszy podręcznik, i tylko na te akty można powoływać się przed sądami krajowymi. Dokonywanie prawnie wiążącej wykładnia prawa Unii leży wyłącznie w gestii Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

1.   DEFINICJE

1.1.   Obywatel państwa trzeciego

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 1; kodeks graniczny Schengen (4) – art. 2 pkt 5

Każda osoba niebędąca obywatelem Unii w znaczeniu art. 17 ust. 1 Traktatu i niebędąca osobą korzystającą z unijnego prawa do swobodnego przemieszczania się, określona w art. 2 pkt 5 kodeksu granicznego Schengen.

Następujące kategorie osób nie są uważane za „obywateli państw trzecich”:

| — | osoby będące obywatelami Unii w rozumieniu art. 20 ust. 1 TFUE (poprzednio art. 17 ust. 1 traktatu WE) = osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego UE (5), |
| --- | --- |

—

osoby będące obywatelami Unii w rozumieniu art. 20 ust. 1 TFUE (poprzednio art. 17 ust. 1 traktatu WE) = osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego UE (5),

| — | osoby posiadające obywatelstwo państwa EOG/CH, |
| --- | --- |

—

osoby posiadające obywatelstwo państwa EOG/CH,

| — | członkowie rodzin obywateli Unii korzystający z prawa do swobodnego przemieszczania się na podstawie art. 21 TFUE lub dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (6), |
| --- | --- |

—

członkowie rodzin obywateli Unii korzystający z prawa do swobodnego przemieszczania się na podstawie art. 21 TFUE lub dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (6),

| — | członkowie rodzin obywateli EOG/CH korzystający z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego z prawem obywateli Unii. |
| --- | --- |

—

członkowie rodzin obywateli EOG/CH korzystający z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego z prawem obywateli Unii.

Wszystkie inne osoby, w tym bezpaństwowcy (7), mają być uznawane za „obywateli państwa trzeciego”.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Członkami rodzin obywateli UE/EOG/CH, mającymi w związku z takim statusem prawo do wjazdu i prawo pobytu wraz z obywatelami Unii w przyjmującym państwie członkowskim bez względu na narodowość, są:






  a) | małżonek obywatela UE/EOG/CH i partner, z którym obywatel UE/EOG/CH zawarł zarejestrowany związek partnerski, jeżeli związek taki zawarto zgodnie z prawodawstwem państwa członkowskiego i jest on uznawany przez prawodawstwo przyjmującego państwa członkowskiego za równoważny ze związkiem małżeńskim; |
| --- | --- | --- |

—

Członkami rodzin obywateli UE/EOG/CH, mającymi w związku z takim statusem prawo do wjazdu i prawo pobytu wraz z obywatelami Unii w przyjmującym państwie członkowskim bez względu na narodowość, są:

a)

małżonek obywatela UE/EOG/CH i partner, z którym obywatel UE/EOG/CH zawarł zarejestrowany związek partnerski, jeżeli związek taki zawarto zgodnie z prawodawstwem państwa członkowskiego i jest on uznawany przez prawodawstwo przyjmującego państwa członkowskiego za równoważny ze związkiem małżeńskim;

| b) | zstępni, którzy nie ukończyli 21 roku życia, lub osoby pozostające na utrzymaniu, w tym zstępni małżonka lub zarejestrowanego partnera; |
| --- | --- |

b)

zstępni, którzy nie ukończyli 21 roku życia, lub osoby pozostające na utrzymaniu, w tym zstępni małżonka lub zarejestrowanego partnera;

| c) | wstępni pozostający na utrzymaniu, w tym wstępni współmałżonka lub zarejestrowanego partnera. |
| --- | --- |

c)

wstępni pozostający na utrzymaniu, w tym wstępni współmałżonka lub zarejestrowanego partnera.

Oprócz kategorii członków rodziny, o których mowa w lit. a)–c), pozostali członkowie rodziny również mogą w pewnych okolicznościach posiadać prawo do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii – w szczególności, jeżeli przyznano im prawo do wjazdu i prawo pobytu na podstawie prawa krajowego zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 2004/38/WE.

| — | Za obywateli państw trzecich można uznać obywateli państw trzecich, których zapewnienie, że są członkiem rodziny obywatela Unii korzystającymi z unijnego prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy art. 21 TFUE lub dyrektywy 2004/38/WE zostało odrzucone przez państwo członkowskie. Takie osoby mogą zatem zostać objęte zakresem stosowania dyrektywy powrotowej i należy wobec nich stosować normy minimalne, procedury i prawa w niej przewidziane. Jeżeli chodzi jednak o możliwość odwołania się od decyzji, zgodnie z którą dana osoba nie jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 2004/38/WE, Komisja uważa, że dana osoba będzie nadal – na podstawie korzystniejszego postanowienia przewidzianego w art. 4 dyrektywy powrotowej – mogła korzystać z gwarancji proceduralnych przewidzianych w rozdziale VI dyrektywy 2004/38/WE (np. jeżeli chodzi o notyfikację i uzasadnienie decyzji, termin dobrowolnego opuszczenia terytorium, procedury odwoławcze itd.). |
| --- | --- |

—

Za obywateli państw trzecich można uznać obywateli państw trzecich, których zapewnienie, że są członkiem rodziny obywatela Unii korzystającymi z unijnego prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy art. 21 TFUE lub dyrektywy 2004/38/WE zostało odrzucone przez państwo członkowskie. Takie osoby mogą zatem zostać objęte zakresem stosowania dyrektywy powrotowej i należy wobec nich stosować normy minimalne, procedury i prawa w niej przewidziane. Jeżeli chodzi jednak o możliwość odwołania się od decyzji, zgodnie z którą dana osoba nie jest objęta zakresem stosowania dyrektywy 2004/38/WE, Komisja uważa, że dana osoba będzie nadal – na podstawie korzystniejszego postanowienia przewidzianego w art. 4 dyrektywy powrotowej – mogła korzystać z gwarancji proceduralnych przewidzianych w rozdziale VI dyrektywy 2004/38/WE (np. jeżeli chodzi o notyfikację i uzasadnienie decyzji, termin dobrowolnego opuszczenia terytorium, procedury odwoławcze itd.).

1.2.   Nielegalny pobyt

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 2; kodeks graniczny Schengen – art. 6

Obecność na terytorium państwa członkowskiego obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia lub przestał spełniać warunki wjazdu do państwa członkowskiego, określone w art. 5 kodeksu granicznego Schengen, albo innych warunków wjazdu, pobytu lub zamieszkania w tym państwie członkowskim.

Ta bardzo obszerna definicja obejmuje każdego obywatela państwa trzeciego, któremu nie przysługuje prawo do legalnego pobytu w państwie członkowskim. Każdy obywatel państwa trzeciego fizycznie obecny na terytorium państwa członkowskiego UE przebywa legalnie albo nielegalnie. Nie istnieje trzecia możliwość.

Fikcje prawne w prawie krajowym, według których osoby fizycznie przebywające w specjalnie wyznaczonych częściach terytorium państwa członkowskiego (np. w strefach tranzytowych lub niektórych strefach przygranicznych), za „nieprzebywające na tym terytorium”, uznaje się w tym kontekście za nieistotne, ponieważ zakłóciłoby to harmonijne stosowanie dorobku prawnego UE w zakresie powrotów. Państwa członkowskie mogą jednak podjąć decyzję, że nie będą stosować wobec tej kategorii osób niektórych przepisów dorobku w zakresie powrotów (zob. sekcja 2 poniżej).

Po ujednoliceniu tekstu kodeksu granicznego Schengen w 2016 r., odesłanie do art. 5 kodeksu w art. 3 pkt 2 dyrektywy powrotowej odczytuje się jako odesłanie do obecnie obowiązującego art. 6 kodeksu.

Obywateli państw trzecich zaliczonych do poniższych kategorii uważa się na przykład za nielegalnie przebywających w danym państwie członkowskim:

| — | posiadaczy nieważnego dokumentu pobytowego lub nieważnej wizy, |
| --- | --- |

—

posiadaczy nieważnego dokumentu pobytowego lub nieważnej wizy,

| — | posiadaczy wycofanego dokumentu pobytowego lub wycofanej wizy, |
| --- | --- |

—

posiadaczy wycofanego dokumentu pobytowego lub wycofanej wizy,

| — | osób ubiegających się o azyl, których wnioski zostały odrzucone, |
| --- | --- |

—

osób ubiegających się o azyl, których wnioski zostały odrzucone,

| — | osób ubiegających się o azyl, które otrzymały decyzję o odebraniu im prawa pobytu jako osobom ubiegającym się o azyl, |
| --- | --- |

—

osób ubiegających się o azyl, które otrzymały decyzję o odebraniu im prawa pobytu jako osobom ubiegającym się o azyl,

| — | osób, którym odmówiono wjazdu na granicy, |
| --- | --- |

—

osób, którym odmówiono wjazdu na granicy,

| — | osób ujętych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy, |
| --- | --- |

—

osób ujętych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy,

| — | migrantów o nieuregulowanym statusie zatrzymanych na terytorium państwa członkowskiego, |
| --- | --- |

—

migrantów o nieuregulowanym statusie zatrzymanych na terytorium państwa członkowskiego,

| — | osób ujętych podczas podróży tranzytem przez terytorium jednego państwa członkowskiego, próbujących przedostać się do innego państwa członkowskiego bez podstawy prawnej, |
| --- | --- |

—

osób ujętych podczas podróży tranzytem przez terytorium jednego państwa członkowskiego, próbujących przedostać się do innego państwa członkowskiego bez podstawy prawnej,

| — | osób, którym nie przysługuje prawo pobytu w państwie członkowskim zatrzymania (chociaż posiadają prawo do przebywania w innym państwie członkowskim), |
| --- | --- |

—

osób, którym nie przysługuje prawo pobytu w państwie członkowskim zatrzymania (chociaż posiadają prawo do przebywania w innym państwie członkowskim),

| — | osób obecnych na terytorium państwa członkowskiego w terminie dobrowolnego wyjazdu, |
| --- | --- |

—

osób obecnych na terytorium państwa członkowskiego w terminie dobrowolnego wyjazdu,

| — | osób podlegających wstrzymanemu wydaleniu. |
| --- | --- |

—

osób podlegających wstrzymanemu wydaleniu.

Osób należących do następujących kategorii nie uważa się za osoby przebywające nielegalnie, gdyż przysługuje im prawo do pobytu (które może mieć jedynie charakter tymczasowy) w danym państwie członkowskim:

| — | osób ubiegających się o azyl przebywających w państwie członkowskim, w którym przysługuje im prawo do pobytu w oczekiwaniu na prowadzoną wobec nich procedurę azylową, |
| --- | --- |

—

osób ubiegających się o azyl przebywających w państwie członkowskim, w którym przysługuje im prawo do pobytu w oczekiwaniu na prowadzoną wobec nich procedurę azylową,

| — | bezpaństwowców przebywających w państwie członkowskim, w którym – zgodnie z prawem krajowym – przysługuje im prawo do pobytu w oczekiwaniu na przeprowadzenie procedury przyznawania statusu bezpaństwowca, |
| --- | --- |

—

bezpaństwowców przebywających w państwie członkowskim, w którym – zgodnie z prawem krajowym – przysługuje im prawo do pobytu w oczekiwaniu na przeprowadzenie procedury przyznawania statusu bezpaństwowca,

| — | osób przebywających w państwie członkowskim, w którym posiadają oficjalny status pobytu tolerowanego (pod warunkiem że taki status zgodnie z prawem krajowym uważa się za „legalny pobyt”), |
| --- | --- |

—

osób przebywających w państwie członkowskim, w którym posiadają oficjalny status pobytu tolerowanego (pod warunkiem że taki status zgodnie z prawem krajowym uważa się za „legalny pobyt”),

| — | posiadaczy dokumentu pobytowego uzyskanego na podstawie fałszywych informacji, o ile dokument pobytowy nie został unieważniony lub wycofany i jest wciąż uznawany za ważny. |
| --- | --- |

—

posiadaczy dokumentu pobytowego uzyskanego na podstawie fałszywych informacji, o ile dokument pobytowy nie został unieważniony lub wycofany i jest wciąż uznawany za ważny.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Osoby oczekujące na rozpatrzenie wniosku o wydanie dokumentu pobytowego mogą przebywać legalnie lub nielegalnie, w zależności od tego, czy posiadają ważną wizę lub inne prawo do pobytu, czy też nie. |
| --- | --- |

—

Osoby oczekujące na rozpatrzenie wniosku o wydanie dokumentu pobytowego mogą przebywać legalnie lub nielegalnie, w zależności od tego, czy posiadają ważną wizę lub inne prawo do pobytu, czy też nie.

| — | W przypadku nielegalnego pobytu nie ma znaczenia ani okres pobytu ani zamiar nielegalnego przebywania na terytorium danego państwa członkowskiego ze strony obywatela państwa trzeciego – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (8) (pkt 48). |
| --- | --- |

—

W przypadku nielegalnego pobytu nie ma znaczenia ani okres pobytu ani zamiar nielegalnego przebywania na terytorium danego państwa członkowskiego ze strony obywatela państwa trzeciego – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (8) (pkt 48).

| — | Osoby ubiegające się o przedłużenie ważności wygasłego już dokumentu pobytowego przebywają nielegalnie, o ile prawo krajowe danego państwa członkowskiego nie stanowi inaczej (zob. również sekcja 5.7). |
| --- | --- |

—

Osoby ubiegające się o przedłużenie ważności wygasłego już dokumentu pobytowego przebywają nielegalnie, o ile prawo krajowe danego państwa członkowskiego nie stanowi inaczej (zob. również sekcja 5.7).

| — | Obywatele państw trzecich, w stosunku do których zastosowano procedurę powrotu ustanowioną w dyrektywie powrotowej i którzy dalej przebywają nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego bez uzasadnionego powodu przemawiającego za zastosowaniem zasady non-refoulement (scenariusz, o którym mowa w pkt 48 wyroku ETS w sprawie C-329/11 (9), Achoughbabian), przebywają nielegalnie. Szczególne odniesienie ETS w sprawie Achoughbabian dotyczy jedynie zgodności krajowych środków prawa karnego z dyrektywą powrotową. W wyroku tym nie ma mowy na temat zakresu i stosowania dyrektywy powrotowej, a zatem zastosowanie ma w dalszym ciągu ogólna zasada określona w art. 2 ust. 1: „A albo B”, co oznacza, że dana osoba albo przebywa nielegalnie i zastosowanie ma dyrektywa powrotowa, albo danej osobie przysługuje prawo pobytu i dyrektywa powrotowa nie ma zastosowania. |
| --- | --- |

—

Obywatele państw trzecich, w stosunku do których zastosowano procedurę powrotu ustanowioną w dyrektywie powrotowej i którzy dalej przebywają nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego bez uzasadnionego powodu przemawiającego za zastosowaniem zasady non-refoulement (scenariusz, o którym mowa w pkt 48 wyroku ETS w sprawie C-329/11 (9), Achoughbabian), przebywają nielegalnie. Szczególne odniesienie ETS w sprawie Achoughbabian dotyczy jedynie zgodności krajowych środków prawa karnego z dyrektywą powrotową. W wyroku tym nie ma mowy na temat zakresu i stosowania dyrektywy powrotowej, a zatem zastosowanie ma w dalszym ciągu ogólna zasada określona w art. 2 ust. 1: „A albo B”, co oznacza, że dana osoba albo przebywa nielegalnie i zastosowanie ma dyrektywa powrotowa, albo danej osobie przysługuje prawo pobytu i dyrektywa powrotowa nie ma zastosowania.

1.3.   Powrót

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 3

Oznacza powrót obywatela państwa trzeciego – wynikający z dobrowolnego lub przymusowego wykonania zobowiązania do powrotu – do:

| 1) | jego/jej państwa pochodzenia; lub |
| --- | --- |

1)

jego/jej państwa pochodzenia; lub

| 2) | kraju tranzytu, zgodnie ze wspólnotowymi lub dwustronnymi umowami o readmisji lub z innymi porozumieniami; lub |
| --- | --- |

2)

kraju tranzytu, zgodnie ze wspólnotowymi lub dwustronnymi umowami o readmisji lub z innymi porozumieniami; lub

| 3) | innego państwa trzeciego, do którego dany obywatel państwa trzeciego zdecyduje się dobrowolnie powrócić i przez które zostanie przyjęty. |
| --- | --- |

3)

innego państwa trzeciego, do którego dany obywatel państwa trzeciego zdecyduje się dobrowolnie powrócić i przez które zostanie przyjęty.

W powyższej definicji zawarto ograniczenia dotyczące tego, co można uznać za „powrót” i tego, czego nie można uznać za „powrót” do celów wykonania dyrektywy powrotowej. Przekazania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich innemu państwu członkowskiemu nie można uznać za „powrót” w świetle prawa Unii. Tego typu działanie może jednak być możliwe w wyjątkowych przypadkach w ramach dwustronnych umów o readmisji lub zasad dublińskich, w związku z czym nie zaleca się stosowania w takiej sytuacji określenia „powrót”, a raczej „przekazanie” lub „przeniesienie”.

Definicja ta oznacza również, że państwa członkowskie muszą zorganizować powrót do państwa trzeciego tylko w przypadkach wymienionych w sposób wyczerpujący w jednym z trzech tiret definicji. W związku z tym na przykład nie można wydalić osoby powracającej bez zgody tej osoby do państwa trzeciego, które nie jest ani państwem jej pochodzenia, ani krajem tranzytu.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | „Państwo pochodzenia” wspomniane w tiret pierwszym dotyczy państwa trzeciego, którego dana osoba jest obywatelem. W przypadku bezpaństwowców za państwo pochodzenia zazwyczaj można uznać państwo poprzedniego miejsca zwykłego pobytu danej osoby. |
| --- | --- |

—

„Państwo pochodzenia” wspomniane w tiret pierwszym dotyczy państwa trzeciego, którego dana osoba jest obywatelem. W przypadku bezpaństwowców za państwo pochodzenia zazwyczaj można uznać państwo poprzedniego miejsca zwykłego pobytu danej osoby.

| — | „Kraj tranzytu” w tiret drugim dotyczy tylko państw trzecich niebędących państwami członkowskimi UE. |
| --- | --- |

—

„Kraj tranzytu” w tiret drugim dotyczy tylko państw trzecich niebędących państwami członkowskimi UE.

| — | „Wspólnotowe lub dwustronne umowy o readmisji lub inne porozumienia” w tiret drugim odnoszą się jedynie do umów z państwami trzecimi. Dwustronne umowy o readmisji między państwami członkowskimi są w tym kontekście nieistotne. Tego rodzaju porozumienia między państwami członkowskimi mogą jednak w niektórych przypadkach dopuszczać przekazywanie migrantów o nieuregulowanym statusie innym państwom członkowskim na podstawie art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 5.5 poniżej). |
| --- | --- |

—

„Wspólnotowe lub dwustronne umowy o readmisji lub inne porozumienia” w tiret drugim odnoszą się jedynie do umów z państwami trzecimi. Dwustronne umowy o readmisji między państwami członkowskimi są w tym kontekście nieistotne. Tego rodzaju porozumienia między państwami członkowskimi mogą jednak w niektórych przypadkach dopuszczać przekazywanie migrantów o nieuregulowanym statusie innym państwom członkowskim na podstawie art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 5.5 poniżej).

| — | Określenie „zdecyduje się dobrowolnie powrócić” w tiret trzecim nie jest równoznaczne z dobrowolnym wyjazdem. „Dobrowolnie” w tym kontekście odnosi się do wyboru kraju docelowego przez osobę powracającą. Taki dobrowolny wybór kraju docelowego może również mieć miejsce w trakcie przygotowania do operacji wydalenia: mogą wystąpić przypadki, w których osoba powracająca woli zostać wydalona do innego państwa trzeciego niż do państwa tranzytu lub państwa pochodzenia. |
| --- | --- |

—

Określenie „zdecyduje się dobrowolnie powrócić” w tiret trzecim nie jest równoznaczne z dobrowolnym wyjazdem. „Dobrowolnie” w tym kontekście odnosi się do wyboru kraju docelowego przez osobę powracającą. Taki dobrowolny wybór kraju docelowego może również mieć miejsce w trakcie przygotowania do operacji wydalenia: mogą wystąpić przypadki, w których osoba powracająca woli zostać wydalona do innego państwa trzeciego niż do państwa tranzytu lub państwa pochodzenia.

| — | Określenie kraju powrotu w przypadku wydalenia: jeżeli wyznaczono termin dobrowolnego wyjazdu, wówczas osoba powracająca jest zobowiązana upewnić się, że wywiąże się ze zobowiązania do powrotu w wyznaczonym terminie, i w zasadzie w takim przypadku określenie kraju powrotu nie jest konieczne. Określenie, do jakiego państwa trzeciego zostanie wydalona dana osoba, jest konieczne tylko w przypadku, gdy państwa członkowskie muszą zastosować środki przymusu (wydalenie) (zob. sekcja 1.5). |
| --- | --- |

—

Określenie kraju powrotu w przypadku wydalenia: jeżeli wyznaczono termin dobrowolnego wyjazdu, wówczas osoba powracająca jest zobowiązana upewnić się, że wywiąże się ze zobowiązania do powrotu w wyznaczonym terminie, i w zasadzie w takim przypadku określenie kraju powrotu nie jest konieczne. Określenie, do jakiego państwa trzeciego zostanie wydalona dana osoba, jest konieczne tylko w przypadku, gdy państwa członkowskie muszą zastosować środki przymusu (wydalenie) (zob. sekcja 1.5).

1.4.   Decyzja nakazująca powrót

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 4 i art. 6 ust. 6

Decyzja administracyjna lub orzeczenie sądowe, w których stwierdza się lub uznaje, że obywatel państwa trzeciego przebywa w państwie członkowskim nielegalnie, oraz nakłada się lub stwierdza zobowiązanie do powrotu.

W definicji „decyzji nakazującej powrót” skoncentrowano się na dwóch zasadniczych elementach. Decyzja nakazująca powrót musi:

| 1) | zawierać oświadczenie w sprawie nielegalności pobytu; oraz |
| --- | --- |

1)

zawierać oświadczenie w sprawie nielegalności pobytu; oraz

| 2) | nakładać zobowiązanie do powrotu. |
| --- | --- |

2)

nakładać zobowiązanie do powrotu.

Decyzja nakazująca powrót może zawierać dodatkowe elementy, takie jak zakaz wjazdu, termin dobrowolnego wyjazdu, wskazanie kraju powrotu; jeżeli kraj powrotu nie zostanie wskazany, państwa członkowskie muszą zapewnić poszanowanie zasady non-refoulement zgodnie z art. 5 dyrektywy powrotowej.

Państwa członkowskie mają dużą swobodą uznania w odniesieniu do formy (decyzje administracyjne lub orzeczenia sądowe), w jakiej można przyjąć decyzję nakazującą powrót.

Decyzje nakazujące powrót można wydawać w formie osobnego aktu prawnego lub osobnej decyzji bądź łącznie z innymi decyzjami, takimi jak nakaz wydalenia lub decyzja o odebraniu prawa do legalnego pobytu (zob. sekcja 12.1 poniżej).

W decyzji nakazującej powrót stwierdza się nielegalność pobytu w tym państwie członkowskim, które wydało decyzję, stwierdzając jednocześnie obowiązek opuszczenia terytorium państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych w ramach Schengen. Ponadto należy podkreślić, że zgodnie z art. 11 decyzjom nakazującym powrót mogą towarzyszyć zakazy wjazdu mające skutek ogólnounijny (obowiązujące wszystkie państwa związane dyrektywą powrotową).

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Elastyczna definicja pojęcia „decyzji nakazującej powrót” nie wyklucza możliwości podjęcia decyzji nakazującej powrót w formie orzeczenia sądowego w sprawie karnej i w ramach procesu karnego – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-430/11, Sagor (10) (pkt 39). |
| --- | --- |

—

Elastyczna definicja pojęcia „decyzji nakazującej powrót” nie wyklucza możliwości podjęcia decyzji nakazującej powrót w formie orzeczenia sądowego w sprawie karnej i w ramach procesu karnego – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-430/11, Sagor (10) (pkt 39).

1.5.   Nakaz wydalenia

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 5 i art. 8 ust. 3

Decyzja administracyjna lub orzeczenie sądowe nakazujące wykonanie zobowiązania do powrotu, czyli fizyczny przewóz osoby poza terytorium państwa członkowskiego.

Nakaz wydalenia można wydać wraz z decyzją nakazującą powrót (procedura jednoetapowa) lub oddzielnie (procedura dwuetapowa). W przypadkach, w których decyzja nakazująca powrót i nakaz wydalenia wydane zostają razem w procedurze jednoetapowej, należy jasno określić – w tych przypadkach, w których wyznaczono termin dobrowolnego wyjazdu – że wydalenie nastąpi dopiero wówczas, gdy niewykonane zostanie zobowiązanie do powrotu w terminie dobrowolnego wyjazdu.

Ze względu na ciążący na państwach członkowskich obowiązek przestrzegania w każdej sytuacji zasady non-refoulement wydalenie (fizyczny przewóz osoby poza terytorium państwa członkowskiego) nie wiąże się z nieokreślonym krajem docelowym, a jedynie z określonym krajem powrotu. Należy z wyprzedzeniem poinformować osobę powracającą o miejscu przeznaczenia operacji wydalenia, aby mogła ona podać wszelkie powody uzasadniające przypuszczenie, że wydalenie do proponowanego kraju przeznaczenia byłoby sprzeczne z zasadą non-refoulement oraz aby miała ona możliwość skorzystania z prawa do odwołania. Komisja zaleca, aby określano kraj powrotu w oddzielnej decyzji o wydaleniu (procedura dwuetapowa), lub aby określano kraj, do którego dana osoba zostanie wydalona w przypadku niezastosowania się do zobowiązania do powrotu, w połączonej decyzji nakazującej powrót i wydalenie (procedura jednoetapowa), lub aby informowano obywatela państwa trzeciego w drodze innej decyzji lub innego aktu prawnego.

1.6.   Ryzyko ucieczki

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 7; motyw 6

Istnienie w indywidualnych przypadkach powodów, opartych na obiektywnych kryteriach określonych przez prawo, pozwalających sądzić, że obywatel państwa trzeciego, który jest objęty procedurą powrotu, może uciec.

Istnienie (lub brak) „ryzyka ucieczki” ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy należy wyznaczyć termin dobrowolnego wyjazdu, czy nie, oraz czy należy podjąć decyzję o konieczności zastosowania środka detencyjnego.

Państwa członkowskie muszą opierać swoją ocenę co do istnienia ryzyka ucieczki na obiektywnych kryteriach ustanowionych w przepisach krajowych. Pośrednio zostało to potwierdzone w wyroku ETS w sprawie C-528/15, Al Chodor
   (11), dotyczącym definicji pojęcia „ryzyka ucieczki” w art. 2 lit. n) (12) rozporządzenia dublińskiego, której tekst zasadniczo odpowiada tekstowi definicji określonej w art. 3 pkt 7 dyrektywy powrotowej. W wyroku tym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że tego rodzaju obiektywne kryteria muszą być wyraźnie określone w wiążących przepisach o charakterze generalnym, a utrwalone orzecznictwo krajowe potwierdzające utrwaloną praktykę administracyjną nie jest wystarczające. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził również, że jeżeli wiążące przepisy o charakterze generalnym nie określają takich obiektywnych kryteriów, środek detencyjny należy uznać za niegodny z prawem.

Chociaż państwa członkowskie mają dużą swobodą uznania pod względem określania takich kryteriów, powinny one jednak należycie uwzględnić następujące kryteria, traktując je jako przesłanki, że nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego może zbiec:

| — | brak dokumentów, |
| --- | --- |

—

brak dokumentów,

| — | brak miejsca pobytu, brak miejsca stałego pobytu lub wiarygodnego adresu, |
| --- | --- |

—

brak miejsca pobytu, brak miejsca stałego pobytu lub wiarygodnego adresu,

| — | niezgłoszenie się do odpowiednich organów, |
| --- | --- |

—

niezgłoszenie się do odpowiednich organów,

| — | wyraźne wyrażenie zamiaru nieprzestrzegania środków związanych z powrotami (na przykład decyzji nakazującej powrót, środków uniemożliwiających ucieczkę), |
| --- | --- |

—

wyraźne wyrażenie zamiaru nieprzestrzegania środków związanych z powrotami (na przykład decyzji nakazującej powrót, środków uniemożliwiających ucieczkę),

| — | istnienie wyroku skazującego za przestępstwo, w tym poważne przestępstwo popełnione w innym państwie członkowskim (13), |
| --- | --- |

—

istnienie wyroku skazującego za przestępstwo, w tym poważne przestępstwo popełnione w innym państwie członkowskim (13),

| — | toczące się dochodzenie i proces karny, |
| --- | --- |

—

toczące się dochodzenie i proces karny,

| — | niezastosowanie się do decyzji nakazującej powrót, w tym niewykonanie zobowiązania do powrotu w terminie dobrowolnego wyjazdu, |
| --- | --- |

—

niezastosowanie się do decyzji nakazującej powrót, w tym niewykonanie zobowiązania do powrotu w terminie dobrowolnego wyjazdu,

| — | uprzednie postępowanie (tj. ucieczka), |
| --- | --- |

—

uprzednie postępowanie (tj. ucieczka),

| — | brak zasobów finansowych, |
| --- | --- |

—

brak zasobów finansowych,

| — | objęcie decyzją nakazującą powrót wydaną w innym państwie członkowskim, |
| --- | --- |

—

objęcie decyzją nakazującą powrót wydaną w innym państwie członkowskim,

| — | niewykonanie obowiązku udania się na terytorium innego państwa członkowskiego, które wydało ważny dokument pobytowy lub inne ważne zezwolenie upoważniające do pobytu, |
| --- | --- |

—

niewykonanie obowiązku udania się na terytorium innego państwa członkowskiego, które wydało ważny dokument pobytowy lub inne ważne zezwolenie upoważniające do pobytu,

| — | nielegalny wjazd na terytorium państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych w ramach Schengen. |
| --- | --- |

—

nielegalny wjazd na terytorium państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych w ramach Schengen.

Przepisy krajowe mogą określać inne obiektywne kryteria w celu stwierdzenia istnienia ryzyka ucieczki.

Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa Unii, a w szczególności z zasadą proporcjonalności, wszystkie decyzje podejmowane na podstawie dyrektywy powrotowej muszą być przyjmowane w oparciu o indywidualną ocenę każdego przypadku. Powyższy wykaz kryteriów należy uwzględniać na każdym etapie procedury powrotu jako element ogólnej oceny indywidualnej sytuacji, ale nie może on stanowić jedynej podstawy do automatycznego założenia występowania „ryzyka ucieczki”, gdyż często podstawę do stwierdzenia występowania takiego ryzyka stanowić będzie kilka wyżej wymienionych kryteriów. Należy unikać automatycznego wyciągania wniosków – na przykład, że nielegalny wjazd lub brak dokumentów oznacza istnienie ryzyka ucieczki. Wspomniana indywidualna ocena musi obejmować wszystkie istotne czynniki, takie jak wiek, stan zdrowia i sytuacja socjalna danej osoby, które to czynniki mogą mieć bezpośredni wpływ na ryzyko ucieczki danego obywatela państwa trzeciego, i może w niektórych przypadkach prowadzić do wniosku, że nie istnieje ryzyko ucieczki, nawet jeżeli spełnione zostało jedno lub więcej z kryteriów określonych w prawie krajowym.

Oprócz wyżej wymienionych kryteriów, które mogą świadczyć o istnieniu ryzyka ucieczki, oraz z poszanowaniem praw zainteresowanych obywateli państw trzecich do bycia wysłuchanymi i do skutecznego środka odwoławczego, w przepisach krajowych można uznać, że pewne obiektywne okoliczności stanowią wzruszalne domniemanie, że istnieje ryzyko ucieczki (tj. obywatel państwa trzeciego powinien obalić takie domniemanie, udowadniając, że pomimo zaistnienia poniższych okoliczności takie ryzyko nie występuje). Takie okoliczności mogą obejmować:

| — | odmowę współpracy w procesie identyfikacji, posługiwanie się fałszywymi lub podrobionymi dokumentami tożsamości, niszczenie lub inną formę usuwania istniejących dokumentów, lub odmowę złożenia odcisków palców, |
| --- | --- |

—

odmowę współpracy w procesie identyfikacji, posługiwanie się fałszywymi lub podrobionymi dokumentami tożsamości, niszczenie lub inną formę usuwania istniejących dokumentów, lub odmowę złożenia odcisków palców,

| — | siłowy lub oparty na oszustwie sprzeciw wobec operacji powrotu, |
| --- | --- |

—

siłowy lub oparty na oszustwie sprzeciw wobec operacji powrotu,

| — | niezastosowanie się do środka mającego na celu zapobieżenie ucieczce (zob. sekcja 6.2), |
| --- | --- |

—

niezastosowanie się do środka mającego na celu zapobieżenie ucieczce (zob. sekcja 6.2),

| — | niezastosowanie się do istniejącego zakazu wjazdu, |
| --- | --- |

—

niezastosowanie się do istniejącego zakazu wjazdu,

| — | nielegalny wtórny przepływ do innego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

—

nielegalny wtórny przepływ do innego państwa członkowskiego.

Komisja zaleca, aby przepisy krajowe przewidywały tego rodzaju wzruszalne domniemania.

1.7.   Dobrowolny wyjazd

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 8

Zastosowanie się do zobowiązania do powrotu w terminie, który został w tym celu określony w decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

Dobrowolny wyjazd w kontekście dorobku prawnego UE w zakresie powrotów odnosi się do dobrowolnego wykonania zobowiązania do powrotu do państwa trzeciego. Określenie „dobrowolny wyjazd” nie obejmuje przypadków, w których legalnie przebywający obywatele państw trzecich sami podjęli decyzję o powrocie do swojej ojczyzny. Tego rodzaju „prawdziwie” dobrowolny powrót (scenariusz 1 na rysunku poniżej) nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy powrotowej, ponieważ dotyczy legalnie przebywających obywateli państw trzecich. Wyjazd nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, których jeszcze nie wykryto ani nie zatrzymano (np. osób nadmiernie przedłużających pobyt), można uznać za objęty definicją „dobrowolnego wyjazdu”. Osób tych dotyczy już „abstrakcyjne” zobowiązanie do powrotu na podstawie dyrektywy powrotowej i mogą one otrzymać decyzję nakazującą powrót, jak również zakaz wjazdu w momencie, gdy organy dowiedzą się o ich nielegalnym pobycie (najpóźniej w momencie kontroli wyjazdowej – zob. poniżej sekcja 5.1 i 11.3).

Dyrektywa powrotowa obejmuje zatem jedynie poniższe scenariusze 2 i 3:

3. WYDALENIE: przymusowe wykonanie zobowiązania do powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich

2 + 3 = „powrót” (w rozumieniu art. 3 pkt 3 dyrektywy powrotowej)

2. DOBROWOLNY WYJAZD: dobrowolne wykonanie zobowiązania do powrotu przez nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich

1. DOBROWOLNY POWRÓT: dobrowolny powrót legalnie przebywających obywateli państw trzecich

Udania się z terytorium krajowego jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego zgodnie z art. 6 ust. 2 (patrz poniżej sekcja 5.4) nie można uznać za dobrowolny wyjazd. Obowiązkowym elementem definicji dobrowolnego wyjazdu zawsze jest wyjazd do państwa trzeciego. W sekcji 6.4 poniżej przedstawiono szczegółowe przepisy dotyczące tranzytu drogą lądową przez terytorium innych państw członkowskich w ramach dobrowolnego wyjazdu.

1.8.   Osoby wymagające szczególnego traktowania

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 pkt 9

Małoletni, małoletni bez opieki, osoby niepełnosprawne, osoby starsze, kobiety w ciąży, osoby samotnie wychowujące małoletnie dzieci, ofiary tortur, zgwałcenia lub innych poważnych form przemocy psychicznej, fizycznej lub seksualnej.

W przeciwieństwie do definicji osób wymagających szczególnego traktowania zastosowanej w dorobku prawnym w dziedzinie azylu (zob. na przykład art. 21 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE (14) („dyrektywa w sprawie warunków przyjmowania”) lub art. 20 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE (15) („dyrektywa w sprawie kwalifikowania”)), definicję zawartą w dyrektywie powrotowej sporządzono w formie wyczerpującego wykazu.

Konieczność zwrócenia wyjątkowej uwagi na sytuację osób wymagających szczególnego traktowania i ich specyficznych potrzeb w tym kontekście nie ogranicza się jednak do kategorii osób wymagających szczególnego traktowania wyraźnie wymienionych w art. 3 ust. 9. Komisja zaleca, aby państwa członkowskie zwracały również uwagę na inne szczególnie wrażliwe sytuacje, takie jak sytuacje wymienione w dorobku prawnym w dziedzinie azylu: osoby będące ofiarami handlu ludźmi lub okaleczenia żeńskich narządów płciowych, ciężko chore lub z zaburzeniami psychicznymi.

Potrzeba zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację osób wymagających szczególnego traktowania nie powinna ograniczać się do przypadków wyraźnie określonych w dyrektywie powrotowej (w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu, w okresie wstrzymanego powrotu oraz w okresie zastosowania środka detencyjnego). Komisja zaleca zatem, aby w ramach oceny indywidualnych okoliczności w poszczególnych przypadkach państwa członkowskie zwracały uwagę na potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania na wszystkich etapach procedury powrotu.

2.   ZAKRES ZASTOSOWANIA

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 2 i art. 4 ust. 4

Zakres zastosowania dyrektywy powrotowej jest szeroki i obejmuje każdego obywatela państwa trzeciego przebywającego nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego. Następujące państwa członkowskie są obecnie związane dyrektywą powrotową:

| — | wszystkie państwa członkowskie UE, z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, |
| --- | --- |

—

wszystkie państwa członkowskie UE, z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa i Irlandii,

| — | Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein. |
| --- | --- |

—

Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein.

Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, że nie będą stosować niniejszej dyrektywy do niektórych kategorii obywateli państw trzecich:

| — | w „przypadkach granicznych” zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 2.1), oraz |
| --- | --- |

—

w „przypadkach granicznych” zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 2.1), oraz

| — | w „przypadkach podlegających prawu karnemu” zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 2.2 poniżej). |
| --- | --- |

—

w „przypadkach podlegających prawu karnemu” zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 2.2 poniżej).

Decyzja, czy dane państwo członkowskie będzie korzystać z tego odstępstwa i nie będzie stosować dyrektywy do „przypadków granicznych” lub „przypadków objętych prawem karnym” musi zostać wyraźnie i z wyprzedzeniem określona w krajowych przepisach wykonawczych (16), w przeciwnym wypadku nie będzie ona miała żadnych skutków prawnych. Nie istnieją żadne specjalne wymagania formalne w kwestii upublicznienia takiej decyzji. Istotne jest jednak, aby z przepisów krajowych jasno wynikało – bezpośrednio lub pośrednio – czy i w jakim zakresie państwo członkowskie stosuje to odstępstwo.

Jeżeli dane państwo członkowskie nie podało z wyprzedzeniem swojej decyzji o zastosowaniu odstępstw przewidzianych w art. 2 ust. 2 lit. a) lub b) dyrektywy powrotowej do wiadomości publicznej, nie może ono wykorzystać wspomnianych przepisów jako uzasadnienia dla późniejszego niestosowania dyrektywy powrotowej w indywidualnych przypadkach.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby państwa członkowskie ograniczyły stosowanie odstępstwa przewidzianego w art. 2 ust. 2 lit. a) lub art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy powrotowej do niektórych kategorii osób (np.: jedynie odmowy wjazdu na granicach powietrznych lub morskich), pod warunkiem że zostało to wyraźnie wskazane w krajowych przepisach wykonawczych.

Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu tego odstępstwa na późniejszym etapie po wstępnej transpozycji dyrektywy powrotowej do przepisów krajowych. Nie może to jednak nieść ze sobą niekorzystnych skutków w odniesieniu do tych osób, które były już w stanie skorzystać ze skutków wywoływanych przez dyrektywę powrotową (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-297/12, Filev i Osmani (17): „[...] tak długo jak państwo członkowskie nie skorzystało z tej możliwości [...] nie może ono powoływać się na ograniczenie podmiotowego zakresu stosowania tej dyrektywy na podstawie art. 2 ust. 2 lit. b) tego aktu wobec osób, do których mają już zastosowanie skutki wywoływane przez ten akt”).

2.1.   Przypadki graniczne – art. 2 ust. 2 lit. a)

W stosunku do osób, którym odmówiono wjazdu i które przebywają w strefie tranzytowej lub w strefie przygranicznej państwa członkowskiego, często mają zastosowanie specjalne przepisy w państwach członkowskich: ze względu na „fikcję prawną” osób tych czasami nie uważa się za „przebywające na terytorium państwa członkowskiego”, o którym mowa, i stosuje się wobec nich przepisy szczególne. W dyrektywie powrotowej nie podtrzymano tego stanowiska i uznano, że każdy obywatel państwa trzeciego przebywający na terytorium państwa członkowskiego jest objęty zakresem jej stosowania.

Państwa członkowskie mogą jednak podjąć decyzję, że nie będą stosować dyrektywy do „przypadków granicznych” – termin ten obejmuje obywateli państw trzecich, którzy:

| — | podlegają zakazowi wjazdu zgodnie z art. 13 kodeksu granicznego Schengen
   (18)
  , lub |
| --- | --- |

—

podlegają zakazowi wjazdu zgodnie z art. 13 kodeksu granicznego Schengen
   (18)
  , lub

| — | zostali zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem lądowej, morskiej lub powietrznej zewnętrznej granicy tego państwa członkowskiego oraz którzy nie otrzymali następnie zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

—

zostali zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem lądowej, morskiej lub powietrznej zewnętrznej granicy tego państwa członkowskiego oraz którzy nie otrzymali następnie zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim.

Korzystanie z tego odstępstwa może być przydatne na przykład w przypadku państw członkowskich pierwszej linii borykających się ze znaczną presją migracyjną, jeżeli w ten sposób można zapewnić bardziej skuteczne procedury. W takich przypadkach Komisja zaleca skorzystanie z takiego odstępstwa.

Krajowe przepisy dotyczące „przypadków granicznych” muszą respektować ogólne zasady przewidziane w prawie międzynarodowym i prawa podstawowe zainteresowanych obywateli państw trzecich, a także nie mogą naruszać gwarancji określonych w art. 4 ust. 4 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 2.2).

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Art. 2 ust. 2 lit. a) oznacza istnienie bezpośredniego związku czasowego i przestrzennego z przekroczeniem granicy zewnętrznej. Przepis ten dotyczy zatem obywateli państw trzecich, którzy zostali zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w chwili nielegalnego przekraczania granicy zewnętrznej lub w pobliżu granicy już po jej przekroczeniu – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 72). |
| --- | --- |

—

Art. 2 ust. 2 lit. a) oznacza istnienie bezpośredniego związku czasowego i przestrzennego z przekroczeniem granicy zewnętrznej. Przepis ten dotyczy zatem obywateli państw trzecich, którzy zostali zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w chwili nielegalnego przekraczania granicy zewnętrznej lub w pobliżu granicy już po jej przekroczeniu – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 72).

| — | Przykładowo zakresem definicji „zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem [...] zewnętrznej granicy” objęte są osoby należące do następujących kategorii, ponieważ nadal istnieje BEZPOŚREDNI związek z czynnością nielegalnego przekroczenia granicy:






  — | osoby przybywające nielegalnie łodzią zatrzymane po lub tuż po przyjeździe, |
| --- | --- | --- |

—

Przykładowo zakresem definicji „zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem [...] zewnętrznej granicy” objęte są osoby należące do następujących kategorii, ponieważ nadal istnieje BEZPOŚREDNI związek z czynnością nielegalnego przekroczenia granicy:

—

osoby przybywające nielegalnie łodzią zatrzymane po lub tuż po przyjeździe,

| — | osoby zatrzymane przez policję po wspięciu się na ogrodzenie graniczne, |
| --- | --- |

—

osoby zatrzymane przez policję po wspięciu się na ogrodzenie graniczne,

| — | osoby nielegalnie wjeżdżające na terytorium Unii, które opuszczają pociąg/autobus, który przywiózł ich bezpośrednio na terytorium państwa członkowskiego (bez wcześniejszego zatrzymania się na terytorium państwa członkowskiego). |
| --- | --- |

—

osoby nielegalnie wjeżdżające na terytorium Unii, które opuszczają pociąg/autobus, który przywiózł ich bezpośrednio na terytorium państwa członkowskiego (bez wcześniejszego zatrzymania się na terytorium państwa członkowskiego).

| — | Zakresem definicji „zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem [...] zewnętrznej granicy” nie są objęte osoby należące do następujących kategorii, ponieważ nie istnieje bardziej BEZPOŚREDNI związek z aktem nielegalnego przekroczenia granicy:






  — | osoby nielegalnie wjeżdżające na terytorium Unii, zatrzymane w obrębie terytorium państwa członkowskiego w określonym terminie po nielegalnym wjeździe, |
| --- | --- | --- |

—

Zakresem definicji „zatrzymani lub ujęci przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem [...] zewnętrznej granicy” nie są objęte osoby należące do następujących kategorii, ponieważ nie istnieje bardziej BEZPOŚREDNI związek z aktem nielegalnego przekroczenia granicy:

—

osoby nielegalnie wjeżdżające na terytorium Unii, zatrzymane w obrębie terytorium państwa członkowskiego w określonym terminie po nielegalnym wjeździe,

| — | migranci o nieuregulowanym statusie zatrzymani w rejonie przygranicznym, chyba że wciąż istnieje bezpośredni związek z aktem nielegalnego przekroczenia granicy, |
| --- | --- |

—

migranci o nieuregulowanym statusie zatrzymani w rejonie przygranicznym, chyba że wciąż istnieje bezpośredni związek z aktem nielegalnego przekroczenia granicy,

| — | migranci o nieuregulowanym statusie opuszczający autobus przyjeżdżający z państwa trzeciego, jeżeli autobus zatrzymał się już na kilku przystankach na terytorium UE, |
| --- | --- |

—

migranci o nieuregulowanym statusie opuszczający autobus przyjeżdżający z państwa trzeciego, jeżeli autobus zatrzymał się już na kilku przystankach na terytorium UE,

| — | migranci o nieuregulowanym statusie, którzy po wydaleniu przy innej okazji naruszają nadal obowiązujący zakaz wjazdu (chyba że zostali zatrzymani w bezpośrednim związku z nielegalnym przekroczeniem granicy), |
| --- | --- |

—

migranci o nieuregulowanym statusie, którzy po wydaleniu przy innej okazji naruszają nadal obowiązujący zakaz wjazdu (chyba że zostali zatrzymani w bezpośrednim związku z nielegalnym przekroczeniem granicy),

| — | migranci o nieuregulowanym statusie przekraczający granicę wewnętrzną – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 69), art. 2 ust. 2 dyrektywy dotyczący granic zewnętrznych oraz art. 14 kodeksu granicznego Schengen stosowany na granicach zewnętrznych, |
| --- | --- |

—

migranci o nieuregulowanym statusie przekraczający granicę wewnętrzną – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 69), art. 2 ust. 2 dyrektywy dotyczący granic zewnętrznych oraz art. 14 kodeksu granicznego Schengen stosowany na granicach zewnętrznych,

| — | nielegalnie przebywający obywatele państw trzecich, którzy opuszczają terytoria państw członkowskich i państw stowarzyszonych w ramach Schengen – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 71). |
| --- | --- |

—

nielegalnie przebywający obywatele państw trzecich, którzy opuszczają terytoria państw członkowskich i państw stowarzyszonych w ramach Schengen – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 71).

| — | Praktyczne przykłady obywateli państw trzecich objętych klauzulą „oraz którzy nie otrzymali następnie zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim”, do których nie ma zastosowania przedmiotowe odstępstwo:






  — | osoby nielegalnie wjeżdżające na terytorium Unii, które zostały zatrzymane na granicy zewnętrznej, a następnie uzyskały prawo do pobytu jako osoby ubiegające się o azyl. Nawet jeżeli po ostatecznym odrzuceniu wniosku o udzielenie azylu ponownie stają się one osobami „przebywającymi nielegalnie”, nie można ich wykluczyć z zakresu zastosowania dyrektywy jako „przypadki graniczne”, |
| --- | --- | --- |

—

Praktyczne przykłady obywateli państw trzecich objętych klauzulą „oraz którzy nie otrzymali następnie zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim”, do których nie ma zastosowania przedmiotowe odstępstwo:

—

osoby nielegalnie wjeżdżające na terytorium Unii, które zostały zatrzymane na granicy zewnętrznej, a następnie uzyskały prawo do pobytu jako osoby ubiegające się o azyl. Nawet jeżeli po ostatecznym odrzuceniu wniosku o udzielenie azylu ponownie stają się one osobami „przebywającymi nielegalnie”, nie można ich wykluczyć z zakresu zastosowania dyrektywy jako „przypadki graniczne”,

| — | obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wjazdu i który przebywa w strefie tranzytowej portu lotniczego (a zatem może być wyłączony z zakresu zastosowania dyrektywy), zostaje przeniesiony do szpitala z powodów zdrowotnych i przyznane mu zostaje krajowe zezwolenie krótkoterminowe (a nie jedynie wstrzymanie wydalenia na podstawie art. 9 ust. 2 lit. a)) obejmujące okres hospitalizacji. |
| --- | --- |

—

obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wjazdu i który przebywa w strefie tranzytowej portu lotniczego (a zatem może być wyłączony z zakresu zastosowania dyrektywy), zostaje przeniesiony do szpitala z powodów zdrowotnych i przyznane mu zostaje krajowe zezwolenie krótkoterminowe (a nie jedynie wstrzymanie wydalenia na podstawie art. 9 ust. 2 lit. a)) obejmujące okres hospitalizacji.

| — | Forma i treść decyzji oraz środki odwoławcze od decyzji wydawanych w sprawie obywateli państw trzecich wyłączonych z zakresu zastosowania dyrektywy powrotowej na mocy art. 2 ust. 2 lit. a) są objęte prawem krajowym. |
| --- | --- |

—

Forma i treść decyzji oraz środki odwoławcze od decyzji wydawanych w sprawie obywateli państw trzecich wyłączonych z zakresu zastosowania dyrektywy powrotowej na mocy art. 2 ust. 2 lit. a) są objęte prawem krajowym.

| — | Decyzje o odmowie wjazdu zgodnie z art. 14 kodeksu granicznego Schengen obejmują wszystkich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. |
| --- | --- |

—

Decyzje o odmowie wjazdu zgodnie z art. 14 kodeksu granicznego Schengen obejmują wszystkich, którzy nie spełniają warunków wjazdu zgodnie z art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen.

| — | Osoby, którym odmówiono wjazdu w strefie tranzytowej portu lotniczego lub na przejściu granicznym znajdującym się na terytorium państwa członkowskiego, są objęte zakresem stosowania dyrektywy powrotowej (ponieważ są już fizycznie obecne na terytorium danego państwa). Państwa członkowskie mogą jednak skorzystać z odstępstwa przewidzianego w art. 2 ust. 2 lit. a), który stanowi, że państwa członkowskie mogą postanowić, że nie będą stosować przedmiotowej dyrektywy we wspomnianych przypadkach. |
| --- | --- |

—

Osoby, którym odmówiono wjazdu w strefie tranzytowej portu lotniczego lub na przejściu granicznym znajdującym się na terytorium państwa członkowskiego, są objęte zakresem stosowania dyrektywy powrotowej (ponieważ są już fizycznie obecne na terytorium danego państwa). Państwa członkowskie mogą jednak skorzystać z odstępstwa przewidzianego w art. 2 ust. 2 lit. a), który stanowi, że państwa członkowskie mogą postanowić, że nie będą stosować przedmiotowej dyrektywy we wspomnianych przypadkach.

| — | Wyjątki dotyczące przypadków granicznych określonych w art. 2 ust. 2 lit. a) mają zastosowanie jedynie w przypadkach zatrzymania na granicach zewnętrznych, a nie na granicach wewnętrznych – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum. |
| --- | --- |

—

Wyjątki dotyczące przypadków granicznych określonych w art. 2 ust. 2 lit. a) mają zastosowanie jedynie w przypadkach zatrzymania na granicach zewnętrznych, a nie na granicach wewnętrznych – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum.

| — | Tymczasowe przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych nie prowadzi do ponownego przekształcenia granic wewnętrznych w granice zewnętrzne. Nie wpływa to zatem na zakres zastosowania dyrektywy powrotowej. |
| --- | --- |

—

Tymczasowe przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych nie prowadzi do ponownego przekształcenia granic wewnętrznych w granice zewnętrzne. Nie wpływa to zatem na zakres zastosowania dyrektywy powrotowej.

| — | „Przypadki graniczne” i sprawy „podobne do przypadków granicznych”, które mogą zostać wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy nie są tożsame z przypadkami wymienionymi w art. 12 ust. 3 tejże dyrektywy (procedura uproszczona w przypadku nielegalnego wjazdu): nielegalny wjazd (wyrażenie użyte w art. 12 ust. 3) nie jest synonimem przypadków „granicznych i przypadków podobnych do przypadków granicznych” opisanych w art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej. Przykład: nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego, który zostanie zatrzymany na terytorium państwa członkowskiego po upływie trzech miesięcy od nielegalnego wjazdu, nie jest objęty zakresem stosowania art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej, ale może być objęty zakresem stosowania art. 12 ust. 3 tejże dyrektywy. |
| --- | --- |

—

„Przypadki graniczne” i sprawy „podobne do przypadków granicznych”, które mogą zostać wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy nie są tożsame z przypadkami wymienionymi w art. 12 ust. 3 tejże dyrektywy (procedura uproszczona w przypadku nielegalnego wjazdu): nielegalny wjazd (wyrażenie użyte w art. 12 ust. 3) nie jest synonimem przypadków „granicznych i przypadków podobnych do przypadków granicznych” opisanych w art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej. Przykład: nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego, który zostanie zatrzymany na terytorium państwa członkowskiego po upływie trzech miesięcy od nielegalnego wjazdu, nie jest objęty zakresem stosowania art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej, ale może być objęty zakresem stosowania art. 12 ust. 3 tejże dyrektywy.

2.2.   Specjalne gwarancje mające zastosowanie do przypadków granicznych

Jeżeli państwa członkowskie zdecydują, że nie będą stosować dyrektywy do przypadków granicznych, muszą jednak przestrzegać zasady non-refoulement i zapewnić, zgodnie z art. 4 ust. 4 dyrektywy powrotowej, poziom ochrony osób wyłączonych z zakresu stosowania dyrektywy, który nie będzie mniej korzystny niż zostało to określone w przepisach dyrektywy dotyczących:

| — | ograniczeń w stosowaniu środków przymusu, |
| --- | --- |

—

ograniczeń w stosowaniu środków przymusu,

| — | wstrzymania wydalenia, |
| --- | --- |

—

wstrzymania wydalenia,

| — | opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach i niezbędnego leczenia w przypadku choroby, z uwzględnieniem potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania, oraz |
| --- | --- |

—

opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach i niezbędnego leczenia w przypadku choroby, z uwzględnieniem potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania, oraz

| — | warunków zastosowania środka detencyjnego. |
| --- | --- |

—

warunków zastosowania środka detencyjnego.

Ponadto należy podkreślić, że wybór dokonany przez państwa członkowskie, by nie stosować dyrektywy powrotowej do przypadków granicznych, w żadnym wypadku nie prowadzi do rezygnacji z gwarancji przewidzianych w dorobku prawnym UE w dziedzinie azylu (zwłaszcza na przykład w kwestii dostępu do procedury azylowej). Zobowiązania wynikające z dorobku prawnego UE w dziedzinie azylu obejmują w szczególności zobowiązanie państw członkowskich do:

| — | informowania obywateli państw trzecich, którzy mogą chcieć złożyć wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, o możliwości złożenia takiego wniosku, |
| --- | --- |

—

informowania obywateli państw trzecich, którzy mogą chcieć złożyć wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, o możliwości złożenia takiego wniosku,

| — | zapewnienia, aby straż graniczna i inne właściwe organy miały dostęp do odpowiednich informacji, a ich personel przeszedł szkolenie na wymaganym poziomie w zakresie rozpoznawania wnioskodawców oraz otrzymał instrukcje w zakresie informowania wnioskodawców o miejscu i sposobie składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, |
| --- | --- |

—

zapewnienia, aby straż graniczna i inne właściwe organy miały dostęp do odpowiednich informacji, a ich personel przeszedł szkolenie na wymaganym poziomie w zakresie rozpoznawania wnioskodawców oraz otrzymał instrukcje w zakresie informowania wnioskodawców o miejscu i sposobie składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej,

| — | zapewnienia możliwości skorzystania z pomocy tłumaczy w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ułatwienia dostępu do procedury, |
| --- | --- |

—

zapewnienia możliwości skorzystania z pomocy tłumaczy w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ułatwienia dostępu do procedury,

| — | zapewnienia, aby organizacje i osoby świadczące pomoc i doradztwo wnioskodawcom miały rzeczywisty dostęp do wnioskodawców obecnych na przejściach granicznych, w tym w strefach tranzytowych, na granicach zewnętrznych. |
| --- | --- |

—

zapewnienia, aby organizacje i osoby świadczące pomoc i doradztwo wnioskodawcom miały rzeczywisty dostęp do wnioskodawców obecnych na przejściach granicznych, w tym w strefach tranzytowych, na granicach zewnętrznych.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Praktyczne zastosowanie tego przepisu w przypadku odmowy wjazdu na granicy: istnieją dwie możliwości: albo dana osoba jest fizycznie obecna na terytorium państwa członkowskiego po odmowie wjazdu na granicy (np. w strefie tranzytowej portu lotniczego), albo osoba nie jest fizycznie obecna na terytorium państwa członkowskiego (np. osoba, której odmówiono wjazdu przez granicę lądową, a która wciąż fizycznie przebywa na terytorium państwa trzeciego). W pierwszym przypadku mają zastosowanie gwarancje określone w art. 4 ust. 4 dyrektywy powrotowej, natomiast w drugim przypadku art. 4 ust. 4 nie ma zastosowania. |
| --- | --- |

—

Praktyczne zastosowanie tego przepisu w przypadku odmowy wjazdu na granicy: istnieją dwie możliwości: albo dana osoba jest fizycznie obecna na terytorium państwa członkowskiego po odmowie wjazdu na granicy (np. w strefie tranzytowej portu lotniczego), albo osoba nie jest fizycznie obecna na terytorium państwa członkowskiego (np. osoba, której odmówiono wjazdu przez granicę lądową, a która wciąż fizycznie przebywa na terytorium państwa trzeciego). W pierwszym przypadku mają zastosowanie gwarancje określone w art. 4 ust. 4 dyrektywy powrotowej, natomiast w drugim przypadku art. 4 ust. 4 nie ma zastosowania.

| — | Poszanowanie zasady non-refoulement, uznanej w art. 4 ust. 4 lit. b) dyrektywy powrotowej i zawartej w art. 19 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz w art. 3 europejskiej konwencji praw człowieka („EKPC”), ma charakter bezwzględny i zasady tej nie można w żaden sposób ograniczać, nawet jeżeli cudzoziemcy stanowią zagrożenie dla porządku publicznego lub dopuścili się szczególnie poważnego przestępstwa. Takie osoby mogą zostać pozbawione statusu uchodźcy lub osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, ale mimo to nie można ich zawrócić do miejsca, w którym mogą zostać poddane torturom lub zabite. |
| --- | --- |

—

Poszanowanie zasady non-refoulement, uznanej w art. 4 ust. 4 lit. b) dyrektywy powrotowej i zawartej w art. 19 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz w art. 3 europejskiej konwencji praw człowieka („EKPC”), ma charakter bezwzględny i zasady tej nie można w żaden sposób ograniczać, nawet jeżeli cudzoziemcy stanowią zagrożenie dla porządku publicznego lub dopuścili się szczególnie poważnego przestępstwa. Takie osoby mogą zostać pozbawione statusu uchodźcy lub osoby potrzebującej ochrony uzupełniającej, ale mimo to nie można ich zawrócić do miejsca, w którym mogą zostać poddane torturom lub zabite.

2.3.   Prawo karne i przypadki ekstradycji

Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, że nie będą stosować dyrektywy do obywateli państw trzecich, którzy:

| — | podlegają sankcji karnej, która przewiduje zobowiązanie do powrotu, zgodnie z prawem krajowym, |
| --- | --- |

—

podlegają sankcji karnej, która przewiduje zobowiązanie do powrotu, zgodnie z prawem krajowym,

| — | podlegają sankcji karnej, której skutkiem jest zobowiązanie do powrotu, zgodnie z prawem krajowym, lub |
| --- | --- |

—

podlegają sankcji karnej, której skutkiem jest zobowiązanie do powrotu, zgodnie z prawem krajowym, lub

| — | podlegają ekstradycji. |
| --- | --- |

—

podlegają ekstradycji.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | W krajowych porządkach prawnych państw członkowskich przypadki objęte prawem karnym przewidziane w tym przepisie zwykle traktuje się jak przestępstwa.






  — | W sprawie C-297/12, Filev i Osmani, Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie wyjaśnił, że odstępstwo może mieć zastosowanie do sytuacji takich jak naruszenie przepisów prawa krajowego o środkach odurzających i wyroki skazujące za nielegalny obrót środkami odurzającymi. |
| --- | --- | --- |

—

W krajowych porządkach prawnych państw członkowskich przypadki objęte prawem karnym przewidziane w tym przepisie zwykle traktuje się jak przestępstwa.

—

W sprawie C-297/12, Filev i Osmani, Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie wyjaśnił, że odstępstwo może mieć zastosowanie do sytuacji takich jak naruszenie przepisów prawa krajowego o środkach odurzających i wyroki skazujące za nielegalny obrót środkami odurzającymi.

| — | W sprawie C-329/11, Achoughbabian, Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że odstępstwa tego nie można stosować, pod rygorem pozbawienia dyrektywy powrotowej celu i mocy wiążącej, w odniesieniu do obywateli państw trzecich, którzy dopuścili się jedynie wykroczenia polegającego na nielegalnym pobycie. |
| --- | --- |

—

W sprawie C-329/11, Achoughbabian, Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że odstępstwa tego nie można stosować, pod rygorem pozbawienia dyrektywy powrotowej celu i mocy wiążącej, w odniesieniu do obywateli państw trzecich, którzy dopuścili się jedynie wykroczenia polegającego na nielegalnym pobycie.

| — | Drobne naruszenia prawa związane z migracją, takie jak zwykły nielegalny wjazd lub pobyt, nie mogą uzasadniać stosowania takiego odstępstwa. |
| --- | --- |

—

Drobne naruszenia prawa związane z migracją, takie jak zwykły nielegalny wjazd lub pobyt, nie mogą uzasadniać stosowania takiego odstępstwa.

| — | Procedury ekstradycyjne nie muszą wiązać się z procedurami powrotu. Europejska konwencja o ekstradycji z 1957 r. (19) określa ekstradycję jako wydawanie „wszystkich osób ściganych za popełnienie przestępstwa albo poszukiwanych w celu wykonania kary lub środka zabezpieczającego, orzeczonych przez właściwe organy Strony wzywającej”. Procedury te mogą się jednak pokrywać i niniejsze odstępstwo ma na celu wyjaśnienie, że państwa członkowskie mają możliwość odstąpienia od stosowania gwarancji proceduralnych zawartych w dyrektywie powrotowej przy prowadzeniu działań dotyczących powrotu w ramach procedury ekstradycyjnej. |
| --- | --- |

—

Procedury ekstradycyjne nie muszą wiązać się z procedurami powrotu. Europejska konwencja o ekstradycji z 1957 r. (19) określa ekstradycję jako wydawanie „wszystkich osób ściganych za popełnienie przestępstwa albo poszukiwanych w celu wykonania kary lub środka zabezpieczającego, orzeczonych przez właściwe organy Strony wzywającej”. Procedury te mogą się jednak pokrywać i niniejsze odstępstwo ma na celu wyjaśnienie, że państwa członkowskie mają możliwość odstąpienia od stosowania gwarancji proceduralnych zawartych w dyrektywie powrotowej przy prowadzeniu działań dotyczących powrotu w ramach procedury ekstradycyjnej.

3.   KORZYSTNIEJSZE POSTANOWIENIA

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 4

Chociaż dyrektywa powrotowa ma na celu ujednolicenie obowiązujących w państwach członkowskich procedur powrotu, specjalnie nie wprowadzono za jej pośrednictwem zmian w korzystniejszych postanowieniach zawartych w dwustronnych lub wielostronnych umowach międzynarodowych (art. 4 ust. 1).

Ponadto dyrektywa powrotowa nie narusza „żadnych przepisów dorobku Wspólnoty w dziedzinie polityki imigracyjnej i azylowej, które mogą być korzystniejsze dla obywatela państwa trzeciego” (art. 4 ust. 2), ani też „prawa państw członkowskich do przyjęcia lub zachowania przepisów korzystniejszych dla osób objętych jej zakresem zastosowania, o ile przepisy te są zgodne z niniejszą dyrektywą” (art. 4 ust. 3).

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Zważywszy, że dyrektywa powrotowa ma na celu zapewnienie wspólnych minimalnych norm w zakresie poszanowania praw podstawowych jednostek w ramach procedur powrotu, „korzystniejsze” zawsze należy interpretować jako „korzystniejsze dla osoby powracającej”, a nie jako korzystniejsze dla wydalającego państwa. |
| --- | --- |

—

Zważywszy, że dyrektywa powrotowa ma na celu zapewnienie wspólnych minimalnych norm w zakresie poszanowania praw podstawowych jednostek w ramach procedur powrotu, „korzystniejsze” zawsze należy interpretować jako „korzystniejsze dla osoby powracającej”, a nie jako korzystniejsze dla wydalającego państwa.

| — | Państwa członkowskie nie mogą dowolnie stosować bardziej rygorystycznych norm w dziedzinach regulowanych przez dyrektywę powrotową: zob. wyrok ETS w sprawie C-61/11, El Dridi (20) (pkt 33): „[...] dyrektywa 2008/115/WE [...] nie zezwala tym państwom na stosowanie norm surowszych w obszarze, który reguluje”. |
| --- | --- |

—

Państwa członkowskie nie mogą dowolnie stosować bardziej rygorystycznych norm w dziedzinach regulowanych przez dyrektywę powrotową: zob. wyrok ETS w sprawie C-61/11, El Dridi (20) (pkt 33): „[...] dyrektywa 2008/115/WE [...] nie zezwala tym państwom na stosowanie norm surowszych w obszarze, który reguluje”.

| — | Nakładanie grzywny zamiast wydawania decyzji nakazującej powrót: w dyrektywie powrotowej nie zezwolono na wprowadzenie mechanizmu przewidującego w przypadku nielegalnego pobytu obywatela państwa trzeciego na terytorium państwa członkowskiego, w zależności od okoliczności, albo nałożenie kary grzywny, albo orzeczenie wydalenia, których to środków nie można ze sobą łączyć (zob. wyrok ETS w sprawie C-38/14, Zaizoune (21)). |
| --- | --- |

—

Nakładanie grzywny zamiast wydawania decyzji nakazującej powrót: w dyrektywie powrotowej nie zezwolono na wprowadzenie mechanizmu przewidującego w przypadku nielegalnego pobytu obywatela państwa trzeciego na terytorium państwa członkowskiego, w zależności od okoliczności, albo nałożenie kary grzywny, albo orzeczenie wydalenia, których to środków nie można ze sobą łączyć (zob. wyrok ETS w sprawie C-38/14, Zaizoune (21)).

| — | Zastosowanie części dyrektywy powrotowej do osób wyłączonych z zakresu jej stosowania na podstawie art. 2 ust. 2 lit. a) i b) jest zgodne z dyrektywą i można uznać, że jest objęte zakresem stosowania art. 4 ust. 3, gdyż taka praktyka byłaby korzystniejsza z punktu widzenia danego obywatela państwa trzeciego. |
| --- | --- |

—

Zastosowanie części dyrektywy powrotowej do osób wyłączonych z zakresu jej stosowania na podstawie art. 2 ust. 2 lit. a) i b) jest zgodne z dyrektywą i można uznać, że jest objęte zakresem stosowania art. 4 ust. 3, gdyż taka praktyka byłaby korzystniejsza z punktu widzenia danego obywatela państwa trzeciego.

4.   SANKCJE Z TYTUŁU NARUSZANIA PRZEPISÓW MIGRACYJNYCH

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości w sprawach C-61/11, El Dridi; C-329/11, Achughbabian; C-430/11, Sagor; C-297/12, Filev i Osmani; C-38/14, Zaizoune; C-290/14, Celaj; C-47/15, Affum.

Państwa członkowskie mogą ustanawiać skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje, w tym karę pozbawienia wolności jako sankcję karną, w odniesieniu do naruszeń przepisów migracyjnych, pod warunkiem że takie środki nie naruszają stosowania dyrektywy powrotowej i zapewniają pełne poszanowanie praw podstawowych, w szczególności praw podstawowych zagwarantowanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, interpretowanych zgodnie z odpowiednimi przepisami EKPC. Określenie, jakie rodzaje naruszeń przepisów migracyjnych są objęte sankcjami, należy do zakresu prawa krajowego.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby państwa członkowskie w swoich krajowych przepisach prawa karnego rozwiązywały problemy i uwzględniały naruszenia przepisów migracyjnych, jakie mają miejsce również w innych państwach członkowskich:

Niezastosowanie się do zakazu wjazdu: państwa członkowskie mogą przyjmować sankcje karne wobec nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, którzy zostali wydaleni i którzy ponownie wjeżdżają na terytorium państwa członkowskiego z naruszeniem zakazu wjazdu. Taka sankcja karna jest dopuszczalna wyłącznie pod warunkiem że zakaz wjazdu wydany wobec danego obywatela państwa trzeciego jest zgodny z przepisami dyrektywy. Tego rodzaju sankcje karne muszą zapewniać pełne poszanowanie praw podstawowych i konwencji genewskiej z 1951 r. (22), w szczególności art. 31 ust. 1 (23) (zob. wyrok ETS w sprawie C-290/14, Celaj (24)).

| — | Dyrektywa powrotowa nie wyklucza nakładania sankcji karnych, zgodnie z krajowym kodeksem postępowania karnego, na obywateli państw trzecich, wobec których bezskutecznie zastosowano procedury powrotu ustanowione w dyrektywie powrotowej i którzy przebywają nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego, gdy nie istnieją uzasadnione powody zastosowania zasady non-refoulement. Wymierzanie sankcji karnych mających zniechęcać takie osoby powracające do dalszego nielegalnego pobytu musi odbywać się z pełnym poszanowaniem praw podstawowych, w szczególności praw zagwarantowanych w EKPC (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-329/11, Achughbabian, pkt 48 i 49), oraz zgodnie z zasadą proporcjonalności. |
| --- | --- |

—

Dyrektywa powrotowa nie wyklucza nakładania sankcji karnych, zgodnie z krajowym kodeksem postępowania karnego, na obywateli państw trzecich, wobec których bezskutecznie zastosowano procedury powrotu ustanowione w dyrektywie powrotowej i którzy przebywają nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego, gdy nie istnieją uzasadnione powody zastosowania zasady non-refoulement. Wymierzanie sankcji karnych mających zniechęcać takie osoby powracające do dalszego nielegalnego pobytu musi odbywać się z pełnym poszanowaniem praw podstawowych, w szczególności praw zagwarantowanych w EKPC (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-329/11, Achughbabian, pkt 48 i 49), oraz zgodnie z zasadą proporcjonalności.

| — | Komisja zaleca, aby w przepisach krajowych państwa członkowskie przewidziały skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje (np. grzywny, zajęcie dokumentów, ograniczenie/odmowę świadczeń/zasiłku, odmowę wydania zezwolenia na pracę) wobec obywateli państw trzecich, którzy umyślnie utrudniają procedurę powrotu (np. poprzez zniszczenie dokumentu podróży, posługiwanie się fałszywą tożsamością, uniemożliwienie identyfikacji, ponawianą odmowę opuszczenia terytorium kraju), pod warunkiem że takie sankcje nie utrudniają osiągnięcia celu dyrektywy powrotowej, a ich wymierzanie odbywa się z pełnym poszanowaniem praw podstawowych. |
| --- | --- |

—

Komisja zaleca, aby w przepisach krajowych państwa członkowskie przewidziały skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje (np. grzywny, zajęcie dokumentów, ograniczenie/odmowę świadczeń/zasiłku, odmowę wydania zezwolenia na pracę) wobec obywateli państw trzecich, którzy umyślnie utrudniają procedurę powrotu (np. poprzez zniszczenie dokumentu podróży, posługiwanie się fałszywą tożsamością, uniemożliwienie identyfikacji, ponawianą odmowę opuszczenia terytorium kraju), pod warunkiem że takie sankcje nie utrudniają osiągnięcia celu dyrektywy powrotowej, a ich wymierzanie odbywa się z pełnym poszanowaniem praw podstawowych.

| — | Kryminalizacja zwykłego nielegalnego pobytu: państwa członkowskie nie mogą nakładać kary pozbawienia wolności na podstawie krajowego prawa karnego jedynie z powodu nielegalnego pobytu przed przystąpieniem do procedury powrotu lub w jej trakcie, gdyż działanie takie opóźniłoby powrót (zob. wyrok ETS w sprawie C-61/11, El Dridi). Dyrektywa powrotowa nie wyklucza możliwości stosowania przez państwa członkowskie sankcji w postaci kary pozbawienia wolności za popełnienie innych przestępstw niż przestępstwa związane z samym tylko faktem nielegalnego pobytu, również w sytuacjach, gdy procedury powrotu nie zostały jeszcze zakończone (zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum, pkt 65). |
| --- | --- |

—

Kryminalizacja zwykłego nielegalnego pobytu: państwa członkowskie nie mogą nakładać kary pozbawienia wolności na podstawie krajowego prawa karnego jedynie z powodu nielegalnego pobytu przed przystąpieniem do procedury powrotu lub w jej trakcie, gdyż działanie takie opóźniłoby powrót (zob. wyrok ETS w sprawie C-61/11, El Dridi). Dyrektywa powrotowa nie wyklucza możliwości stosowania przez państwa członkowskie sankcji w postaci kary pozbawienia wolności za popełnienie innych przestępstw niż przestępstwa związane z samym tylko faktem nielegalnego pobytu, również w sytuacjach, gdy procedury powrotu nie zostały jeszcze zakończone (zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum, pkt 65).

| — | Kary finansowe: wprowadzenie (proporcjonalnej) kary finansowej za nielegalny pobyt na podstawie krajowego prawa karnego nie jest samo w sobie sprzeczne z celami dyrektywy powrotowej, ponieważ zastosowanie takiej kary nie stoi na przeszkodzie wydaniu i wykonaniu decyzji nakazującej powrót w pełnym poszanowaniu warunków określonych w tej dyrektywie (zob. wyrok ETS w sprawie C-430/11, Sagor). Przepisy krajowe, w których w przypadku nielegalnego pobytu przewidziano grzywnę albo wydalenie, są niezgodne z dyrektywą powrotową, ponieważ środków tych nie można ze sobą łączyć, gdyż narusza to w skuteczność tejże dyrektywy (zob. wyrok ETS w sprawie C-38/14, Zaizoun). |
| --- | --- |

—

Kary finansowe: wprowadzenie (proporcjonalnej) kary finansowej za nielegalny pobyt na podstawie krajowego prawa karnego nie jest samo w sobie sprzeczne z celami dyrektywy powrotowej, ponieważ zastosowanie takiej kary nie stoi na przeszkodzie wydaniu i wykonaniu decyzji nakazującej powrót w pełnym poszanowaniu warunków określonych w tej dyrektywie (zob. wyrok ETS w sprawie C-430/11, Sagor). Przepisy krajowe, w których w przypadku nielegalnego pobytu przewidziano grzywnę albo wydalenie, są niezgodne z dyrektywą powrotową, ponieważ środków tych nie można ze sobą łączyć, gdyż narusza to w skuteczność tejże dyrektywy (zob. wyrok ETS w sprawie C-38/14, Zaizoun).

| — | Zgodnie z art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE (25) („dyrektywa w sprawie kar wobec pracodawców”) pracodawcy, którzy zatrudniają nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich bez zezwolenia, podlegają karze finansowej obejmującej koszty powrotu w przypadkach, w których przeprowadzane są procedury powrotu. Państwa członkowskie mogą zadecydować, aby kary finansowe odzwierciedlały co najmniej średnie koszty powrotu. |
| --- | --- |

—

Zgodnie z art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE (25) („dyrektywa w sprawie kar wobec pracodawców”) pracodawcy, którzy zatrudniają nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich bez zezwolenia, podlegają karze finansowej obejmującej koszty powrotu w przypadkach, w których przeprowadzane są procedury powrotu. Państwa członkowskie mogą zadecydować, aby kary finansowe odzwierciedlały co najmniej średnie koszty powrotu.

| — | Natychmiastowe wydalenie na podstawie krajowego prawa karnego (w przypadkach, których nie wyłączono z zakresu stosowania dyrektywy powrotowej na podstawie art. 2 ust. 2 lit. b) – zob. pkt 2.3 powyżej): dopuszcza się wyłącznie w takim zakresie, w jakim wyrok, na mocy którego nakładana jest kara, spełnia wszystkie gwarancje określone w dyrektywie powrotowej (w tym dotyczące formy decyzji nakazujących powrót, gwarancji prawnych oraz wcześniejszego rozważenia możliwości dobrowolnego wyjazdu) (zob. ETS w sprawie C-430/11, Sagor). |
| --- | --- |

—

Natychmiastowe wydalenie na podstawie krajowego prawa karnego (w przypadkach, których nie wyłączono z zakresu stosowania dyrektywy powrotowej na podstawie art. 2 ust. 2 lit. b) – zob. pkt 2.3 powyżej): dopuszcza się wyłącznie w takim zakresie, w jakim wyrok, na mocy którego nakładana jest kara, spełnia wszystkie gwarancje określone w dyrektywie powrotowej (w tym dotyczące formy decyzji nakazujących powrót, gwarancji prawnych oraz wcześniejszego rozważenia możliwości dobrowolnego wyjazdu) (zob. ETS w sprawie C-430/11, Sagor).

| — | Areszt domowy na podstawie krajowego prawa karnego: areszt domowy na podstawie krajowego prawa karnego jest możliwy jedynie w przypadku istnienia gwarancji, że nie utrudnia on powrotu oraz że dobiegnie końca z chwilą, gdy możliwy będzie fizyczny przewóz danej osoby poza granice tego państwa członkowskiego (zob. wyrok ETS w sprawie C-430/11, Sagor). |
| --- | --- |

—

Areszt domowy na podstawie krajowego prawa karnego: areszt domowy na podstawie krajowego prawa karnego jest możliwy jedynie w przypadku istnienia gwarancji, że nie utrudnia on powrotu oraz że dobiegnie końca z chwilą, gdy możliwy będzie fizyczny przewóz danej osoby poza granice tego państwa członkowskiego (zob. wyrok ETS w sprawie C-430/11, Sagor).

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | „Uzasadnionymi powodami zastosowania zasady non-refoulement
  ” mogą być:






  — | powody niezależne od osoby powracającej (np. opóźnienia w uzyskiwaniu od państw trzecich niezbędnej dokumentacji spowodowane złą współpracą ze strony organów państw trzecich; wystąpienie w kraju powrotu sytuacji kryzysowej, uniemożliwiającej bezpieczny powrót; zapewnienie powracającym osobom należącym do określonych kategorii formalnego wstrzymania powrotu), lub |
| --- | --- | --- |

—

„Uzasadnionymi powodami zastosowania zasady non-refoulement
  ” mogą być:

—

powody niezależne od osoby powracającej (np. opóźnienia w uzyskiwaniu od państw trzecich niezbędnej dokumentacji spowodowane złą współpracą ze strony organów państw trzecich; wystąpienie w kraju powrotu sytuacji kryzysowej, uniemożliwiającej bezpieczny powrót; zapewnienie powracającym osobom należącym do określonych kategorii formalnego wstrzymania powrotu), lub

| — | powody dotyczące osoby powracającej, które uznaje się za uzasadnione lub usprawiedliwione w świetle prawa unijnego lub krajowego (np. problemy zdrowotne lub względy rodzinne prowadzące do wstrzymania wydalenia; trwające postępowanie odwoławcze ze skutkiem zawieszającym; podjęcie decyzji o współpracy z władzami w charakterze świadka). Samego subiektywnego pragnienia pozostania w UE nie można nigdy traktować jako „uzasadnionego powodu”. |
| --- | --- |

—

powody dotyczące osoby powracającej, które uznaje się za uzasadnione lub usprawiedliwione w świetle prawa unijnego lub krajowego (np. problemy zdrowotne lub względy rodzinne prowadzące do wstrzymania wydalenia; trwające postępowanie odwoławcze ze skutkiem zawieszającym; podjęcie decyzji o współpracy z władzami w charakterze świadka). Samego subiektywnego pragnienia pozostania w UE nie można nigdy traktować jako „uzasadnionego powodu”.

| — | „Nieuzasadnionymi powodami zastosowania zasady non-refoulement
  ” mogą być powody zależne od osoby powracającej, których nie uznaje się za uzasadnione ani usprawiedliwione w świetle prawa unijnego lub krajowego (takie jak: brak współpracy przy pozyskiwaniu dokumentów podróży, brak współpracy przy ujawnianiu tożsamości, niszczenie dokumentów, ucieczka, utrudnianie działań zmierzających do wydalenia). |
| --- | --- |

—

„Nieuzasadnionymi powodami zastosowania zasady non-refoulement
  ” mogą być powody zależne od osoby powracającej, których nie uznaje się za uzasadnione ani usprawiedliwione w świetle prawa unijnego lub krajowego (takie jak: brak współpracy przy pozyskiwaniu dokumentów podróży, brak współpracy przy ujawnianiu tożsamości, niszczenie dokumentów, ucieczka, utrudnianie działań zmierzających do wydalenia).

5.   ZATRZYMANIE I OBOWIĄZEK WYDANIA DECYZJI NAKAZUJĄCEJ POWRÓT

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 6 ust. 1

Państwa członkowskie wydają decyzję nakazującą powrót każdemu obywatelowi państwa trzeciego nielegalnie przebywającemu na ich terytorium.

Państwa członkowskie mają obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót w odniesieniu do każdego nielegalnie przebywającego na ich terytorium obywatela państwa trzeciego, chyba że w prawie Unii przewidziano wyraźne odstępstwo (zob. poniżej wykaz wyjątków). W praktyce państwa członkowskie nie mogą tolerować obecności nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich na swoim terytorium bez wszczęcia procedury powrotu albo bez udzielenia zezwolenia na pobyt. Spoczywający na państwach członkowskich obowiązek dotyczący wszczęcia procedur powrotu albo udzielenia zezwolenia na pobyt ma na celu ograniczenie „szarych stref”, uniknięcie wyzysku nielegalnie przebywających osób i zwiększenie pewności prawa w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych.

Państwa członkowskie muszą wydać decyzję nakazującą powrót niezależnie od tego, czy dany obywatel państwa trzeciego posiada ważny dokument tożsamości lub ważny dokument podróży, oraz niezależnie od tego, czy możliwa jest jego readmisja do państwa trzeciego.

Decyzje nakazujące powrót powinny mieć nieograniczony okres ważności. Właściwe organy krajowe powinny mieć możliwość wyegzekwowania decyzji nakazujących powrót bez konieczności ponownego wszczynania procedury po upływie określonego czasu (na przykład po roku), pod warunkiem że nie nastąpiła istotna zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej danego obywatela państwa trzeciego (np. nie doszło do zmiany statusu prawnego lub zmiany pod względem ryzyka odesłania), oraz nie naruszając prawa do bycia wysłuchanym oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego.

Co do zasady właściwym kryterium służącym określeniu państwa członkowskiego odpowiedzialnego za przeprowadzenie procedur powrotu jest miejsce zatrzymania. Przykład: jeżeli migrant o nieuregulowanym statusie wjechał na terytorium UE przez państwo członkowskie A (i nie został wykryty), następnie przejechał przez państwa członkowskie B i C (i nie został wykryty), a następnie został zatrzymany w państwie członkowskim D, państwo członkowskie D jest odpowiedzialne za przeprowadzenie procedury powrotu. Tymczasowe przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych między państwami strefy Schengen nie ma wpływu na stosowanie tej zasady. Wyjątki od tej ogólnej zasady określono w sekcjach 5.2, 5.3, 5.4, 5.5 i 5.8 poniżej.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Przewidzianą w prawie krajowym karę administracyjną z tytułu nielegalnego pobytu można nałożyć równolegle z wydaniem decyzji nakazującej powrót. Nałożenie takiej kary administracyjnej nie może jednak zastąpić zobowiązania państw członkowskich do wydania decyzji nakazującej powrót oraz przeprowadzenia wydalenia (zob. wyrok ETS w sprawie C-38/14, Zaizoune). |
| --- | --- |

—

Przewidzianą w prawie krajowym karę administracyjną z tytułu nielegalnego pobytu można nałożyć równolegle z wydaniem decyzji nakazującej powrót. Nałożenie takiej kary administracyjnej nie może jednak zastąpić zobowiązania państw członkowskich do wydania decyzji nakazującej powrót oraz przeprowadzenia wydalenia (zob. wyrok ETS w sprawie C-38/14, Zaizoune).

| — | Decyzje nakazujące powrót muszą zawierać pouczenie o obowiązku opuszczenia przez obywatela państwa trzeciego terytorium państwa członkowskiego, które wydało decyzję, w celu udania się do państwa trzeciego zgodnie z definicją „powrotu” (zob. sekcja 1.3), czyli, innymi słowy, o obowiązku opuszczenia przez obywatela państwa trzeciego terytoriów państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych w ramach Schengen. Brak jasności co do obowiązku spoczywającego na obywatelu państwa trzeciego może w sposób niezamierzony powodować ryzyko nielegalnych wtórnych przepływów. |
| --- | --- |

—

Decyzje nakazujące powrót muszą zawierać pouczenie o obowiązku opuszczenia przez obywatela państwa trzeciego terytorium państwa członkowskiego, które wydało decyzję, w celu udania się do państwa trzeciego zgodnie z definicją „powrotu” (zob. sekcja 1.3), czyli, innymi słowy, o obowiązku opuszczenia przez obywatela państwa trzeciego terytoriów państw członkowskich UE i państw stowarzyszonych w ramach Schengen. Brak jasności co do obowiązku spoczywającego na obywatelu państwa trzeciego może w sposób niezamierzony powodować ryzyko nielegalnych wtórnych przepływów.

| — | Zgodnie z dyrektywą powrotową decyzje nakazujące powrót należy wydawać również w przypadku, gdy procedurę powrotu przeprowadza się z zastosowaniem umowy o readmisji: stosowanie umów o readmisji zawartych z państwem trzecim (obejmujących stosunki pomiędzy państwami członkowskimi UE a państwami trzecimi) nie wpływa na pełne i integralne zastosowanie dyrektywy powrotowej (obejmującej związek pomiędzy państwem przeprowadzającym procedurę wydalenia a osobą powracającą) w odniesieniu do każdego indywidualnego przypadku powrotu. W praktyce zastosowanie umowy o readmisji zakłada wcześniejsze wydanie decyzji nakazującej powrót. |
| --- | --- |

—

Zgodnie z dyrektywą powrotową decyzje nakazujące powrót należy wydawać również w przypadku, gdy procedurę powrotu przeprowadza się z zastosowaniem umowy o readmisji: stosowanie umów o readmisji zawartych z państwem trzecim (obejmujących stosunki pomiędzy państwami członkowskimi UE a państwami trzecimi) nie wpływa na pełne i integralne zastosowanie dyrektywy powrotowej (obejmującej związek pomiędzy państwem przeprowadzającym procedurę wydalenia a osobą powracającą) w odniesieniu do każdego indywidualnego przypadku powrotu. W praktyce zastosowanie umowy o readmisji zakłada wcześniejsze wydanie decyzji nakazującej powrót.

| — | Ustawodawstwo krajowe może przewidywać, że obywatel państwa trzeciego jest zobowiązany do opuszczenia terytorium Unii, jeżeli jego pobyt jest nielegalny. Takie abstrakcyjne zobowiązanie prawne nie stanowi decyzji nakazującej powrót. Takie zobowiązanie należy w każdym przypadku potwierdzić indywidualną decyzją nakazującą powrót. |
| --- | --- |

—

Ustawodawstwo krajowe może przewidywać, że obywatel państwa trzeciego jest zobowiązany do opuszczenia terytorium Unii, jeżeli jego pobyt jest nielegalny. Takie abstrakcyjne zobowiązanie prawne nie stanowi decyzji nakazującej powrót. Takie zobowiązanie należy w każdym przypadku potwierdzić indywidualną decyzją nakazującą powrót.

| — | Właściwe organy krajowe powinny w pełni wykorzystywać odpowiednie unijne systemy informatyczne, takie jak System Informacyjny Schengen drugiej generacji („SIS II”), Eurodac i wizowy system informacyjny („VIS”) celem wsparcia identyfikacji i indywidualnej oceny każdego przypadku oraz ułatwienia i wsparcia współpracy między państwami członkowskimi w ramach procedur powrotu i readmisji. |
| --- | --- |

—

Właściwe organy krajowe powinny w pełni wykorzystywać odpowiednie unijne systemy informatyczne, takie jak System Informacyjny Schengen drugiej generacji („SIS II”), Eurodac i wizowy system informacyjny („VIS”) celem wsparcia identyfikacji i indywidualnej oceny każdego przypadku oraz ułatwienia i wsparcia współpracy między państwami członkowskimi w ramach procedur powrotu i readmisji.

| — | W związku z koniecznością wykonania zobowiązania do wydania decyzji nakazujących powrót państwa członkowskie powinny wprowadzić wydajne i proporcjonalne środki służące lokalizacji, wykrywaniu i zatrzymywaniu przebywających nielegalnie na ich terytorium obywateli państw trzecich. W tym zakresie przypomina się, że art. 13 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen stanowi, że państwa członkowskie zatrzymują i poddają procedurom powrotu obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przekroczyli granice zewnętrzne i którzy nie mają prawa przebywać na terytorium UE. Ponadto art. 14 dyrektywy w sprawie kar wobec pracodawców stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby na ich terytorium przeprowadzane były skuteczne i odpowiednie kontrole mające na celu kontrolę zatrudniania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich. |
| --- | --- |

—

W związku z koniecznością wykonania zobowiązania do wydania decyzji nakazujących powrót państwa członkowskie powinny wprowadzić wydajne i proporcjonalne środki służące lokalizacji, wykrywaniu i zatrzymywaniu przebywających nielegalnie na ich terytorium obywateli państw trzecich. W tym zakresie przypomina się, że art. 13 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen stanowi, że państwa członkowskie zatrzymują i poddają procedurom powrotu obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przekroczyli granice zewnętrzne i którzy nie mają prawa przebywać na terytorium UE. Ponadto art. 14 dyrektywy w sprawie kar wobec pracodawców stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby na ich terytorium przeprowadzane były skuteczne i odpowiednie kontrole mające na celu kontrolę zatrudniania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

Praktyki w zakresie zatrzymań – poszanowanie praw podstawowych

Zobowiązanie państw członkowskich do wydania decyzji nakazującej powrót w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego przebywającego nielegalnie na ich terytorium wymaga poszanowania praw podstawowych, w tym zasady proporcjonalności (motyw 24). Zgodny z prawem cel zwalczania nielegalnej migracji można rozważać w kontekście innych zgodnych z prawem interesów państwa, takich jak ogólne kwestie dotyczące zdrowia publicznego, interes państwa w zwalczaniu przestępczości, interes polegający na prowadzeniu kompletnego rejestru urodzeń, poszanowanie dobra dziecka (wyraźnie podkreślone w motywie 22), konwencji genewskiej (wyraźnie podkreślone w motywie 23) oraz innych istotnych praw podstawowych uznanych w karcie praw podstawowych.

Komisja odsyła do ustaleń zawartych w dokumencie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 2012 r. „Zatrzymywanie migrantów w nielegalnej sytuacji – rozważania na temat praw podstawowych” (dokument Rady nr 13847/12), które należy traktować jako wskazówki dotyczące stosowania praktyk w zakresie zatrzymań w sposób zapewniający zarówno poszanowanie praw podstawowych przysługujących obywatelom państw trzecich, jak i skuteczne procedury powrotu. Można uznać, że praktyki stosowane przez państwa członkowskie, w ramach których wskazówki te są przestrzegane, nie naruszają obowiązku wydania decyzji nakazujących powrót w odniesieniu do przebywających nielegalnie obywateli państw trzecich na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy powrotowej:

Dostęp do opieki zdrowotnej:

Migrantów o nieuregulowanym statusie zwracających się o pomoc medyczną nie należy zatrzymywać w placówkach medycznych ani w pobliżu tych placówek.

Nie należy wymagać od placówek medycznych, aby udostępniały dane osobowe migrantów imigracyjnym organom ścigania do celów ewentualnego powrotu.

Dostęp do edukacji:

Migrantów o nieuregulowanym statusie nie należy zatrzymywać w szkole ani w pobliżu szkoły, do której uczęszczają dzieci tych migrantów.

Nie należy wymagać od szkół, aby udostępniały dane osobowe migrantów imigracyjnym organom ścigania do celów ewentualnego powrotu.

Wolność religii:

Migrantów o nieuregulowanym statusie nie należy zatrzymywać w uznanych obiektach religijnych ani w ich pobliżu podczas uczestniczenia w obrządkach religijnych.

Rejestracja urodzenia:

Migranci o nieuregulowanym statusie powinni mieć możliwość rejestracji urodzenia i mieć możliwość otrzymania aktów urodzenia swoich dzieci bez zagrożenia zatrzymaniem.

Nie można wymagać od Urzędów Stanu Cywilnego wydających akty urodzenia, aby udostępniały dane osobowe migrantów imigracyjnym organom ścigania do celów ewentualnego powrotu.

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości:

W interesie zwalczania przestępczości państwa członkowskie mogą rozważyć wprowadzenie dla ofiar i świadków możliwości zgłaszania przestępstw bez obawy, że zostaną zatrzymani. W tym celu można uwzględnić następujące dobre praktyki:

| — | wprowadzenie możliwości anonimowego lub częściowo anonimowego zgłaszania lub innych skutecznych mechanizmów zgłaszania, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie możliwości anonimowego lub częściowo anonimowego zgłaszania lub innych skutecznych mechanizmów zgłaszania,

| — | oferując ofiarom i świadkom poważnych przestępstw możliwość zwrócenia się do policji za pośrednictwem osób trzecich (takich jak rzecznik praw obywatelskich ds. imigrantów, specjalnie wyznaczeni urzędnicy; lub podmioty świadczące pomoc humanitarną lub prawną), |
| --- | --- |

—

oferując ofiarom i świadkom poważnych przestępstw możliwość zwrócenia się do policji za pośrednictwem osób trzecich (takich jak rzecznik praw obywatelskich ds. imigrantów, specjalnie wyznaczeni urzędnicy; lub podmioty świadczące pomoc humanitarną lub prawną),

| — | określenie warunków, na jakich ofiary lub świadkowie przestępstw, w tym przemocy domowej, mogliby otrzymać dokumenty pobytowe, w oparciu o normy określone w dyrektywie Rady 2004/81/WE (26) oraz dyrektywie 2009/52/WE, |
| --- | --- |

—

określenie warunków, na jakich ofiary lub świadkowie przestępstw, w tym przemocy domowej, mogliby otrzymać dokumenty pobytowe, w oparciu o normy określone w dyrektywie Rady 2004/81/WE (26) oraz dyrektywie 2009/52/WE,

| — | uwzględnienie potrzeby oddzielenia statusu imigracyjnego ofiar przemocy od posiadacza głównego zezwolenia, który jest jednocześnie sprawcą, |
| --- | --- |

—

uwzględnienie potrzeby oddzielenia statusu imigracyjnego ofiar przemocy od posiadacza głównego zezwolenia, który jest jednocześnie sprawcą,

| — | opracowanie we współpracy z inspekcją pracy lub innymi właściwymi podmiotami ulotek w celu systematycznego i obiektywnego informowania migrantów zatrzymanych w miejscu pracy o dostępnych możliwościach wnoszenia skarg przeciw ich pracodawcom w oparciu o dyrektywę 2009/52/WE oraz podejmowanie kroków w tym kontekście w celu zabezpieczenia odpowiednich dowodów. |
| --- | --- |

—

opracowanie we współpracy z inspekcją pracy lub innymi właściwymi podmiotami ulotek w celu systematycznego i obiektywnego informowania migrantów zatrzymanych w miejscu pracy o dostępnych możliwościach wnoszenia skarg przeciw ich pracodawcom w oparciu o dyrektywę 2009/52/WE oraz podejmowanie kroków w tym kontekście w celu zabezpieczenia odpowiednich dowodów.

Migrantów o nieuregulowanym statusie zwracających się o pomoc prawną nie należy zatrzymywać w siedzibach związków zawodowych lub innych jednostek oferujących takie wsparcie ani w ich pobliżu.

Ponadto Komisja zaleca, aby przebywających nielegalnie obywateli państw trzecich chcących uzyskać dostęp do miejsc, w których świadczone są usługi publiczne polegające na rejestracji wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej lub o uzyskanie statusu bezpaństwowca, nie zatrzymywać w takich obiektach ani w ich pobliżu.

Szczególne przypadki

5.1.   Zatrzymanie w trakcie kontroli wyjazdowej

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 6

Decyzję nakazującą powrót można również wydać w pewnych okolicznościach, po przeprowadzeniu analizy poszczególnych przypadków oraz z poszanowaniem zasady proporcjonalności, jeżeli nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego zostanie zatrzymany na granicy zewnętrznej UE podczas opuszczania terytorium UE. Może być to uzasadnione w przypadkach, w których podczas kontroli wyjazdowych wykryto znaczne przekroczenie dozwolonego okresu pobytu lub nielegalny pobyt. W takich przypadkach państwa członkowskie mogą wszcząć procedurę powrotu z chwilą uzyskania informacji o nielegalnym pobycie oraz kontynuować procedurę prowadzącą do wydania decyzji nakazującej powrót, której towarzyszy zakaz wjazdu wystawiony zaocznie z zachowaniem gwarancji proceduralnych określonych w sekcji 11.3 i 12 poniżej.

Chociaż w takiej szczególnej sytuacji osoba i tak zamierza opuścić UE, wydanie decyzji nakazującej powrót może mieć sens, ponieważ jej wydanie umożliwia państwom członkowskim wydanie również zakazu wjazdu i w ten sposób zapobiega kolejnemu wjazdowi oraz potencjalnemu ryzyku nielegalnego pobytu.

Komisja wzywa państwa członkowskie, aby na potrzeby takich szczególnych sytuacji ustanowiły procedury w zakresie wydawania decyzji nakazujących powrót i, w razie potrzeby, zakazów wjazdu bezpośrednio w portach lotniczych, na innych przejściach przez granice zewnętrzne, lub, w przypadku zakazów wjazdu, w postępowaniu zaocznym (zob. sekcja 11.3).

Jeżeli obywatel państwa trzeciego przekroczył dozwolony w wizie lub zezwoleniu okres pobytu w pierwszym państwie członkowskim i opuszcza terytorium Unii przez drugie państwo członkowskie/państwo członkowskie tranzytu, decyzję nakazującą powrót i zakaz wjazdu będzie musiało wydać drugie państwo członkowskie („osoba nadmiernie przedłużająca pobyt” będzie również zazwyczaj osobą „przebywającą nielegalnie” w rozumieniu dyrektywy powrotowej w drugim państwie członkowskim).

5.2.   Osoby, w odniesieniu do których inne państwo członkowskie wydało decyzję nakazującą powrót

Podstawa prawna: Dyrektywa 2001/40/WE (27)

Przypomnienie/wyjaśnienie: Skutek wydanej przez jedno państwo członkowskie decyzji nakazującej powrót w innym państwie członkowskim był tematem osobnego rozdziału V wniosku Komisji z 2005 r. dotyczącego dyrektywy powrotowej („Zatrzymanie w innych państwach członkowskich”). Rozdział ten, jak również art. 20 wniosku Komisji, w którym przewidziano uchylenie dyrektywy 2001/40/WE, zostały jednak usunięte podczas negocjacji, a dyrektywa 2001/40/WE pozostała w mocy. Dyrektywa 2001/40/WE jednoznacznie umożliwia uznanie decyzji nakazującej powrót wydanej przez właściwy organ jednego z państw członkowskich w stosunku do obywatela państwa trzeciego, który przebywa na terytorium innego państwa członkowskiego. W art. 6 dyrektywy powrotowej nie określono jednoznacznie przypadku, w którym drugie państwo członkowskie uznaje decyzję nakazującą powrót wydaną przez pierwsze państwo członkowskie zgodnie z dyrektywą 2001/40/WE. Dosłowna interpretacja art. 6, zgodnie z którą uznające państwo członkowskie również musiałoby wystawić kompletną drugą decyzję nakazującą powrót zgodnie z dyrektywą 2008/115/WE, pozbawiłaby dyrektywę 2001/40/WE wszelkiej wartości dodanej. Aby zapewnić skuteczność (effet utile) dalszego istnienia dyrektywy 2001/40/WE, konieczne było wypracowanie wykładni, która nadałaby praktyczne znaczenie dalszemu współistnieniu tych dwóch dyrektyw.

Jeżeli państwo członkowskie A zatrzyma osobę, która została już objęta decyzją nakazującą powrót wydaną przez państwo członkowskie B, państwo członkowskie A może:

| a) | wydać nową decyzję nakazującą powrót na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy powrotowej; albo |
| --- | --- |

a)

wydać nową decyzję nakazującą powrót na podstawie art. 6 ust. 1 dyrektywy powrotowej; albo

| b) | przekazać osobę z powrotem do państwa członkowskiego B na podstawie istniejącej umowy dwustronnej zgodnie z art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej; albo |
| --- | --- |

b)

przekazać osobę z powrotem do państwa członkowskiego B na podstawie istniejącej umowy dwustronnej zgodnie z art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej; albo

| c) | uznać decyzję nakazującą powrót wydaną przez państwo członkowskie B zgodnie z dyrektywą 2001/40/WE. |
| --- | --- |

c)

uznać decyzję nakazującą powrót wydaną przez państwo członkowskie B zgodnie z dyrektywą 2001/40/WE.

Jeżeli państwo członkowskie A uzna decyzję nakazującą powrót wydaną przez państwo członkowskie B zgodnie z dyrektywą 2001/40/WE, to podczas wykonywania uznanej decyzji nakazującej powrót państwo to jest w dalszym ciągu zobowiązane do stosowania gwarancji związanych z wykonaniem obowiązku powrotu (wydalenia) przewidzianych w dyrektywie powrotowej.

W pewnych okolicznościach wzajemne uznawanie decyzji nakazujących powrót może przynieść istotną wartość dodaną – w szczególności w kontekście tranzytu osób powracających drogą lądową (zob. sekcja 6.4 poniżej). Komisja zachęca państwa członkowskie do korzystania z możliwości wzajemnego uznawania, jeżeli przyczynia się ono do przyspieszenia procedur powrotu oraz ograniczenia obciążenia administracyjnego.

5.3.   Związek z przepisami dublińskimi

Podstawa prawna: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 (28) („rozporządzenie dublińskie”) – art. 19 i 24

W art. 6 dyrektywy powrotowej nie wymieniono wyraźnie przypadku, w którym drugie państwo członkowskie korzysta z oferowanej w ramach rozporządzenia dublińskiego możliwości zwrócenia się do pierwszego państwa członkowskiego o przejęcie z powrotem nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego. Dosłowna interpretacja art. 6, zgodnie z którą wnioskujące (drugie) państwo członkowskie również musiałoby wydać kompletną decyzję nakazującą powrót zgodnie z dyrektywą 2008/115/WE, pozbawiałaby odnośne przepisy dublińskie ich wartości dodanej. Treść rozporządzenia dublińskiego wyraźnie odnosi się do tej kwestii oraz przewiduje jasne zasady określające zastosowanie dyrektywy powrotowej oraz rozporządzenia dublińskiego.

Przypadki, w których obywatel państwa trzeciego wystąpił o azyl i uzyskał zezwolenie na pobyt jako osoba ubiegająca się o azyl w drugim państwie członkowskim, nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy powrotowej, ponieważ obywatel państwa trzeciego posiada zezwolenie na pobyt jako osoba ubiegająca się o azyl, a więc nie można uznać tej osoby za przebywającą nielegalnie w drugim państwie członkowskim.

Z drugiej strony przypadki, w których obywatel państwa trzeciego nie wystąpił o azyl i nie uzyskał zezwolenia na pobyt jako osoba ubiegająca się o azyl w drugim państwie członkowskim są objęte zakresem stosowania dyrektywy powrotowej. Można rozważyć następujące sytuacje (29):

| a) | Obywatel państwa trzeciego posiada status osoby ubiegającej się o azyl w pierwszym państwie członkowskim (postępowanie trwa, nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji): w tym przypadku rozporządzenie dublińskie ma zastosowanie w oparciu o podstawową zasadę stanowiącą, że w przypadku każdego obywatela państwa trzeciego składającego wniosek o udzielenie azylu w jednym z państw członkowskich, jedno państwo członkowskie powinno dokonać pełnej oceny potrzeb w zakresie ochrony międzynarodowej. Państwo członkowskie nie może nakazać temu obywatelowi państwa trzeciego powrotu do państwa trzeciego; zamiast tego może jedynie odesłać go do państwa członkowskiego odpowiedzialnego na podstawie rozporządzenia dublińskiego w celu rozpatrzenia jego wniosku; |
| --- | --- |

a)

Obywatel państwa trzeciego posiada status osoby ubiegającej się o azyl w pierwszym państwie członkowskim (postępowanie trwa, nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji): w tym przypadku rozporządzenie dublińskie ma zastosowanie w oparciu o podstawową zasadę stanowiącą, że w przypadku każdego obywatela państwa trzeciego składającego wniosek o udzielenie azylu w jednym z państw członkowskich, jedno państwo członkowskie powinno dokonać pełnej oceny potrzeb w zakresie ochrony międzynarodowej. Państwo członkowskie nie może nakazać temu obywatelowi państwa trzeciego powrotu do państwa trzeciego; zamiast tego może jedynie odesłać go do państwa członkowskiego odpowiedzialnego na podstawie rozporządzenia dublińskiego w celu rozpatrzenia jego wniosku;

| b) | Obywatel państwa trzeciego wycofał swój wniosek o udzielenie azylu w pierwszym państwie członkowskim: jeżeli wycofanie wniosku doprowadziło do odrzucenia wniosku (na podstawie art. 27 lub 28 dyrektywy w sprawie procedur azylowych w wersji przekształconej), można stosować zasady przedstawione poniżej w lit. c) (wybór pomiędzy stosowaniem przepisów dublińskich lub dyrektywy powrotowej). Jeżeli wycofanie wniosku nie doprowadziło do odrzucenia wniosku, stosuje się rozporządzenie dublińskie (jako lex specialis) zgodnie z podstawową zasadą stanowiącą, że w przypadku każdego obywatela państwa trzeciego składającego wniosek o udzielenie azylu w jednym z państw członkowskich, jedno państwo członkowskie powinno dokonać pełnej oceny potrzeb w zakresie ochrony międzynarodowej. |
| --- | --- |

b)

Obywatel państwa trzeciego wycofał swój wniosek o udzielenie azylu w pierwszym państwie członkowskim: jeżeli wycofanie wniosku doprowadziło do odrzucenia wniosku (na podstawie art. 27 lub 28 dyrektywy w sprawie procedur azylowych w wersji przekształconej), można stosować zasady przedstawione poniżej w lit. c) (wybór pomiędzy stosowaniem przepisów dublińskich lub dyrektywy powrotowej). Jeżeli wycofanie wniosku nie doprowadziło do odrzucenia wniosku, stosuje się rozporządzenie dublińskie (jako lex specialis) zgodnie z podstawową zasadą stanowiącą, że w przypadku każdego obywatela państwa trzeciego składającego wniosek o udzielenie azylu w jednym z państw członkowskich, jedno państwo członkowskie powinno dokonać pełnej oceny potrzeb w zakresie ochrony międzynarodowej.

| c) | Obywatel państwa trzeciego otrzymał w pierwszym państwie członkowskim ostateczną decyzję o odrzuceniu jego wniosku o udzielenie azylu: w takim przypadku można dokonać wyboru pomiędzy stosowaniem rozporządzenia dublińskiego a stosowaniem dyrektywy powrotowej. W rozporządzeniu dublińskim możliwość dokonania takiego wyboru wyraźnie określono w art. 24 ust. 4 oraz dodano wyjaśnienie, że z chwilą gdy organy postanowią wystąpić z wnioskiem na podstawie przepisów dublińskich, stosowanie dyrektywy powrotowej oraz procedur powrotu zostaje zawieszone i zastosowanie mają wyłącznie przepisy dublińskie (zasada ta ma wpływ również na przepisy w sprawie środka detencyjnego i środków odwoławczych). |
| --- | --- |

c)

Obywatel państwa trzeciego otrzymał w pierwszym państwie członkowskim ostateczną decyzję o odrzuceniu jego wniosku o udzielenie azylu: w takim przypadku można dokonać wyboru pomiędzy stosowaniem rozporządzenia dublińskiego a stosowaniem dyrektywy powrotowej. W rozporządzeniu dublińskim możliwość dokonania takiego wyboru wyraźnie określono w art. 24 ust. 4 oraz dodano wyjaśnienie, że z chwilą gdy organy postanowią wystąpić z wnioskiem na podstawie przepisów dublińskich, stosowanie dyrektywy powrotowej oraz procedur powrotu zostaje zawieszone i zastosowanie mają wyłącznie przepisy dublińskie (zasada ta ma wpływ również na przepisy w sprawie środka detencyjnego i środków odwoławczych).

| d) | Obywatel państwa trzeciego był już objęty z powodzeniem procedurą powrotu/wydalenia (po odrzuceniu lub wycofaniu wniosku o udzielenie azylu) z pierwszego państwa członkowskiego do państwa trzeciego: jeżeli obywatel państwa trzeciego ponownie wjeżdża na terytorium UE, art. 19 ust. 3 rozporządzenia dublińskiego wyraźnie określa, że pierwsze państwo członkowskie nie może już ponosić odpowiedzialności za danego obywatela państwa trzeciego (a zatem nie będzie istniała możliwość przekazania takiego obywatela temu państwu członkowskiemu). Zastosowanie będzie miała zatem dyrektywa powrotowa. |
| --- | --- |

d)

Obywatel państwa trzeciego był już objęty z powodzeniem procedurą powrotu/wydalenia (po odrzuceniu lub wycofaniu wniosku o udzielenie azylu) z pierwszego państwa członkowskiego do państwa trzeciego: jeżeli obywatel państwa trzeciego ponownie wjeżdża na terytorium UE, art. 19 ust. 3 rozporządzenia dublińskiego wyraźnie określa, że pierwsze państwo członkowskie nie może już ponosić odpowiedzialności za danego obywatela państwa trzeciego (a zatem nie będzie istniała możliwość przekazania takiego obywatela temu państwu członkowskiemu). Zastosowanie będzie miała zatem dyrektywa powrotowa.

Praktyczne przykłady:

| — | Osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej w państwie członkowskim A podróżuje bez uprawnienia do sąsiadującego państwa członkowskiego B (przekraczając granice wewnętrzne), gdzie zostaje zatrzymana przez policję. Ponieważ taka osoba jest objęta zakresem stosowania rozporządzenia dublińskiego, zostaje odesłana z państwa członkowskiego B z powrotem do państwa członkowskiego A. Czy państwo członkowskie B powinno w tej sytuacji wydać decyzję nakazującą tej osobie powrót z tytułu nielegalnego pobytu na danym terytorium?






  — | Nadrzędne zastosowanie mają przepisy rozporządzenia dublińskiego. Państwo członkowskie B nie może wydać żadnej decyzji nakazującej powrót. |
| --- | --- | --- |

—

Osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej w państwie członkowskim A podróżuje bez uprawnienia do sąsiadującego państwa członkowskiego B (przekraczając granice wewnętrzne), gdzie zostaje zatrzymana przez policję. Ponieważ taka osoba jest objęta zakresem stosowania rozporządzenia dublińskiego, zostaje odesłana z państwa członkowskiego B z powrotem do państwa członkowskiego A. Czy państwo członkowskie B powinno w tej sytuacji wydać decyzję nakazującą tej osobie powrót z tytułu nielegalnego pobytu na danym terytorium?

—

Nadrzędne zastosowanie mają przepisy rozporządzenia dublińskiego. Państwo członkowskie B nie może wydać żadnej decyzji nakazującej powrót.

| — | Czy państwo członkowskie A (w ramach opisanego wyżej scenariusza) może samodzielnie wydać decyzję nakazującą powrót (razem z zakazem wjazdu, który zostanie wstrzymany do momentu zakończenia procedury azylowej)?






  — | Nie. Dopóki dana osoba posiada prawo pobytu jako osoba ubiegająca się o azyl w państwie członkowskim A, jej pobyt w państwie członkowskim A nie jest nielegalny w rozumieniu dyrektywy powrotowej, i w związku z tym państwo członkowskie A nie może wydać żadnej decyzji nakazującej powrót. |
| --- | --- | --- |

—

Czy państwo członkowskie A (w ramach opisanego wyżej scenariusza) może samodzielnie wydać decyzję nakazującą powrót (razem z zakazem wjazdu, który zostanie wstrzymany do momentu zakończenia procedury azylowej)?

—

Nie. Dopóki dana osoba posiada prawo pobytu jako osoba ubiegająca się o azyl w państwie członkowskim A, jej pobyt w państwie członkowskim A nie jest nielegalny w rozumieniu dyrektywy powrotowej, i w związku z tym państwo członkowskie A nie może wydać żadnej decyzji nakazującej powrót.

| — | Pobyt obywatela państwa trzeciego, któremu państwo członkowskie A przyznało ochronę międzynarodową, w państwie członkowskim B jest nielegalny (np. przekroczenie dozwolonego okresu pobytu o 90 dni). Czy dyrektywa powrotowa ma zastosowanie w takich sytuacjach? Jakie procedury będą miały zastosowanie, jeżeli osoba ta odmówi dobrowolnego powrotu do pierwszego państwa członkowskiego, które udzieliło jej ochrony?






  — | Rozporządzenie dublińskie nie zawiera przepisów dotyczących przyjmowania z powrotem osób korzystających z ochrony międzynarodowej. Zatem zastosowanie ma „ogólny system” określony w art. 6 ust. 2 dyrektywy powrotowej. Oznacza to, że państwo członkowskie B będzie musiało poprosić taką osobę, aby wróciła do państwa członkowskiego A, a jeżeli osoba ta nie wykona tego zobowiązania dobrowolnie, państwo członkowskie B będzie musiało rozważyć wydanie decyzji nakazującej powrót, biorąc pod uwagę wszystkie gwarancje przewidziane w dyrektywie powrotowej, w tym w szczególności zasadę non-refoulement. W pewnych okolicznościach, jeżeli powrót lub wydalenie do państwa trzeciego są niemożliwe, a „przekazanie z powrotem” danej osoby do innego państwa członkowskiego może kwalifikować się jako korzystniejszy środek (zob. sekcja 3), państwo członkowskie B może przekazać taką osobę z powrotem państwu członkowskiemu A. procedury związane z „przekazaniem z powrotem” nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich do innego państwa członkowskiego reguluje prawo krajowe. |
| --- | --- | --- |

—

Pobyt obywatela państwa trzeciego, któremu państwo członkowskie A przyznało ochronę międzynarodową, w państwie członkowskim B jest nielegalny (np. przekroczenie dozwolonego okresu pobytu o 90 dni). Czy dyrektywa powrotowa ma zastosowanie w takich sytuacjach? Jakie procedury będą miały zastosowanie, jeżeli osoba ta odmówi dobrowolnego powrotu do pierwszego państwa członkowskiego, które udzieliło jej ochrony?

—

Rozporządzenie dublińskie nie zawiera przepisów dotyczących przyjmowania z powrotem osób korzystających z ochrony międzynarodowej. Zatem zastosowanie ma „ogólny system” określony w art. 6 ust. 2 dyrektywy powrotowej. Oznacza to, że państwo członkowskie B będzie musiało poprosić taką osobę, aby wróciła do państwa członkowskiego A, a jeżeli osoba ta nie wykona tego zobowiązania dobrowolnie, państwo członkowskie B będzie musiało rozważyć wydanie decyzji nakazującej powrót, biorąc pod uwagę wszystkie gwarancje przewidziane w dyrektywie powrotowej, w tym w szczególności zasadę non-refoulement. W pewnych okolicznościach, jeżeli powrót lub wydalenie do państwa trzeciego są niemożliwe, a „przekazanie z powrotem” danej osoby do innego państwa członkowskiego może kwalifikować się jako korzystniejszy środek (zob. sekcja 3), państwo członkowskie B może przekazać taką osobę z powrotem państwu członkowskiemu A. procedury związane z „przekazaniem z powrotem” nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich do innego państwa członkowskiego reguluje prawo krajowe.

| — | Obywatel państwa trzeciego, od którego pobrano odciski palców po nielegalnym wjeździe do państwa członkowskiego A i który nie ubiegał się o udzielenie azylu w państwie członkowskim A, zostaje zatrzymany w państwie członkowskim B. Czy państwo członkowskie B może przekazać taką osobę z powrotem państwu członkowskiemu A zgodnie z przepisami dublińskimi?






  — | Nie. Ponieważ nie istnieje żaden związek z procedurą azylową, rozporządzenie dublińskie nie ma zastosowania. |
| --- | --- | --- |

—

Obywatel państwa trzeciego, od którego pobrano odciski palców po nielegalnym wjeździe do państwa członkowskiego A i który nie ubiegał się o udzielenie azylu w państwie członkowskim A, zostaje zatrzymany w państwie członkowskim B. Czy państwo członkowskie B może przekazać taką osobę z powrotem państwu członkowskiemu A zgodnie z przepisami dublińskimi?

—

Nie. Ponieważ nie istnieje żaden związek z procedurą azylową, rozporządzenie dublińskie nie ma zastosowania.

5.4.   Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego uprawniony do pobytu w innym państwie członkowskim

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 6 ust. 2

Obywatele państw trzecich nielegalnie przebywający na terytorium jednego z państw członkowskich oraz posiadający ważne zezwolenie na pobyt lub inne zezwolenie upoważniające ich do pobytu wydane przez inne państwo członkowskie, mają obowiązek natychmiast udać się na terytorium tego państwa członkowskiego. Jeżeli dany obywatel państwa trzeciego nie wypełni tego obowiązku lub gdy natychmiastowy wyjazd danego obywatela państwa trzeciego jest konieczny ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, zastosowanie ma ust. 1.

Przepis ten – który zastępuje podobny przepis zawarty w art. 23 ust. 2 i 3 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen (30) – stanowi, że nie należy wydawać decyzji nakazującej powrót w odniesieniu do nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego, który posiada ważne zezwolenie na pobyt w innym państwie członkowskim. W takich przypadkach dany obywatel państwa trzeciego powinien w pierwszej kolejności zostać zobowiązany do natychmiastowego powrotu do państwa członkowskiego, w którym jest upoważniony do pobytu. Decyzję nakazującą powrót wydaje się wyłącznie w przypadku, gdy wspomniana osoba nie zastosuje się do tego zobowiązania, lub w przypadku zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Forma, w jakiej wydawana jest decyzja stwierdzająca, że dana osoba ma obowiązek „natychmiast udać się na terytorium tego państwa członkowskiego”, powinna zostać ustalona zgodnie z prawem krajowym. Zaleca się, aby wydawać decyzje na piśmie, dołączając do nich uzasadnienie. Aby uniknąć nieporozumień, taka decyzja nie powinna być oznaczona jako „decyzja nakazująca powrót”. |
| --- | --- |

—

Forma, w jakiej wydawana jest decyzja stwierdzająca, że dana osoba ma obowiązek „natychmiast udać się na terytorium tego państwa członkowskiego”, powinna zostać ustalona zgodnie z prawem krajowym. Zaleca się, aby wydawać decyzje na piśmie, dołączając do nich uzasadnienie. Aby uniknąć nieporozumień, taka decyzja nie powinna być oznaczona jako „decyzja nakazująca powrót”.

| — | Okres wyznaczony na powrót do innego państwa członkowskiego: nie można wskazać w sposób ogólny czasu, jaki powinien upłynąć między zobowiązaniem danej osoby do udania się na terytorium innego państwa członkowskiego a momentem, w którym wydaje się decyzję nakazującą powrót zgodnie z art. 6 ust. 1. Należy wybrać odpowiednie ramy czasowe zgodne z prawem krajowym, biorąc pod uwagę indywidualne okoliczności, zasadę proporcjonalności i fakt, że w powyższym przepisie prawnym zostało zastosowane określenie „natychmiastowy”. Czas od momentu zobowiązania do udania się do innego państwa członkowskiego do momentu wydania decyzji nakazującej powrót zgodnie z art. 6 ust. 1 nie może być wliczany do okresu, w którym upływa termin dobrowolnego wyjazdu, ponieważ termin ten stanowi element decyzji nakazującej powrót, a jego bieg rozpoczyna się dopiero po wydaniu decyzji nakazującej powrót. |
| --- | --- |

—

Okres wyznaczony na powrót do innego państwa członkowskiego: nie można wskazać w sposób ogólny czasu, jaki powinien upłynąć między zobowiązaniem danej osoby do udania się na terytorium innego państwa członkowskiego a momentem, w którym wydaje się decyzję nakazującą powrót zgodnie z art. 6 ust. 1. Należy wybrać odpowiednie ramy czasowe zgodne z prawem krajowym, biorąc pod uwagę indywidualne okoliczności, zasadę proporcjonalności i fakt, że w powyższym przepisie prawnym zostało zastosowane określenie „natychmiastowy”. Czas od momentu zobowiązania do udania się do innego państwa członkowskiego do momentu wydania decyzji nakazującej powrót zgodnie z art. 6 ust. 1 nie może być wliczany do okresu, w którym upływa termin dobrowolnego wyjazdu, ponieważ termin ten stanowi element decyzji nakazującej powrót, a jego bieg rozpoczyna się dopiero po wydaniu decyzji nakazującej powrót.

| — | Kontrola wyjazdu do innego państwa członkowskiego: w prawie Unii nie określa się, w jaki sposób należy kontrolować wykonanie obowiązku powrotu do innego państwa członkowskiego. Państwa członkowskie powinny zapewnić, zgodnie z prawem krajowym, aby po wydaniu przez nie decyzji podejmowane były odpowiednie działania następcze. |
| --- | --- |

—

Kontrola wyjazdu do innego państwa członkowskiego: w prawie Unii nie określa się, w jaki sposób należy kontrolować wykonanie obowiązku powrotu do innego państwa członkowskiego. Państwa członkowskie powinny zapewnić, zgodnie z prawem krajowym, aby po wydaniu przez nie decyzji podejmowane były odpowiednie działania następcze.

| — | Kontrola ważności dokumentów pobytowych/zezwoleń wydanych przez inne państwo członkowskie: obecnie nie istnieje żaden centralny system wymiany informacji w tej sprawie między państwami członkowskimi. Zachęca się państwa członkowskie do podejmowania dwustronnej współpracy i bezzwłocznego dostarczania sobie nawzajem odpowiednich informacji, zgodnie z prawem krajowym i porozumieniem dotyczącym dwustronnej współpracy. Istniejące krajowe punkty kontaktowe (np. wymienione w załączniku 2 do podręcznika Schengen (31)) mogą również zostać wykorzystane do tego celu. |
| --- | --- |

—

Kontrola ważności dokumentów pobytowych/zezwoleń wydanych przez inne państwo członkowskie: obecnie nie istnieje żaden centralny system wymiany informacji w tej sprawie między państwami członkowskimi. Zachęca się państwa członkowskie do podejmowania dwustronnej współpracy i bezzwłocznego dostarczania sobie nawzajem odpowiednich informacji, zgodnie z prawem krajowym i porozumieniem dotyczącym dwustronnej współpracy. Istniejące krajowe punkty kontaktowe (np. wymienione w załączniku 2 do podręcznika Schengen (31)) mogą również zostać wykorzystane do tego celu.

| — | Pojęcie „zezwolenie na pobyt lub inne zezwolenie upoważniające do pobytu”
   (32) jest bardzo szerokie i obejmuje każdy status nadany przez państwo członkowskie lub zezwolenie przez nie wydane, które upoważniają do legalnego pobytu, a nie jedynie zatwierdzenie czasowego wstrzymania powrotu/wydalenia.
  Termin ten obejmuje następujące dokumenty:






  — | wizę długoterminową (która przyznaje prawo do pobytu), |
| --- | --- | --- |

—

Pojęcie „zezwolenie na pobyt lub inne zezwolenie upoważniające do pobytu”
   (32) jest bardzo szerokie i obejmuje każdy status nadany przez państwo członkowskie lub zezwolenie przez nie wydane, które upoważniają do legalnego pobytu, a nie jedynie zatwierdzenie czasowego wstrzymania powrotu/wydalenia.

Termin ten obejmuje następujące dokumenty:

—

wizę długoterminową (która przyznaje prawo do pobytu),

| — | tymczasową zgodę na pobyt ze względów humanitarnych (o ile taka zgoda upoważnia do pobytu, a nie stanowi jedynie zwykłego wstrzymania powrotu), |
| --- | --- |

—

tymczasową zgodę na pobyt ze względów humanitarnych (o ile taka zgoda upoważnia do pobytu, a nie stanowi jedynie zwykłego wstrzymania powrotu),

| — | dokument pobytowy, którego okres ważności dobiegł końca i który wydano na podstawie statusu ochrony międzynarodowej, który nie stracił jednak jeszcze swojej ważności (status ochrony międzynarodowej nie zależy od ważności dokumentu potwierdzającego, że dana osoba jest objęta tym statusem), |
| --- | --- |

—

dokument pobytowy, którego okres ważności dobiegł końca i który wydano na podstawie statusu ochrony międzynarodowej, który nie stracił jednak jeszcze swojej ważności (status ochrony międzynarodowej nie zależy od ważności dokumentu potwierdzającego, że dana osoba jest objęta tym statusem),

| — | ważną wizę w nieważnym dokumencie podróży (którego okres ważności dobiegł końca) – zgodnie z odpowiednimi przepisami Unii, nie dopuszcza się możliwości wydawania wizy o dłuższym okresie ważności niż okres ważności paszportu. Zatem w praktyce nigdy nie powinno dojść do sytuacji, w której w paszporcie, który stracił ważność, będzie znajdowała się ważna wiza. Jeżeli jednak dojdzie do takiej sytuacji, dany obywatel państwa trzeciego nie powinien być niesłusznie karany. Szczegółowe wytyczne dotyczące odpowiednich przepisów wizowych można znaleźć w zaktualizowanym podręczniku wizowym – część II, pkt 4.1.1 i 4.1.2 (33). |
| --- | --- |

—

ważną wizę w nieważnym dokumencie podróży (którego okres ważności dobiegł końca) – zgodnie z odpowiednimi przepisami Unii, nie dopuszcza się możliwości wydawania wizy o dłuższym okresie ważności niż okres ważności paszportu. Zatem w praktyce nigdy nie powinno dojść do sytuacji, w której w paszporcie, który stracił ważność, będzie znajdowała się ważna wiza. Jeżeli jednak dojdzie do takiej sytuacji, dany obywatel państwa trzeciego nie powinien być niesłusznie karany. Szczegółowe wytyczne dotyczące odpowiednich przepisów wizowych można znaleźć w zaktualizowanym podręczniku wizowym – część II, pkt 4.1.1 i 4.1.2 (33).

Termin ten nie obejmuje następujących dokumentów:

| — | dokumentu pobytowego, którego okres ważności dobiegł końca i który wydano na podstawie dokumentu przyznającego prawo pobytu, którego okres ważności dobiegł końca, |
| --- | --- |

—

dokumentu pobytowego, którego okres ważności dobiegł końca i który wydano na podstawie dokumentu przyznającego prawo pobytu, którego okres ważności dobiegł końca,

| — | podrobionych, fałszywych i sfałszowanych paszportów lub dokumentów pobytowych, |
| --- | --- |

—

podrobionych, fałszywych i sfałszowanych paszportów lub dokumentów pobytowych,

| — | dokumentu potwierdzającego tymczasowe wstrzymanie wydalenia, |
| --- | --- |

—

dokumentu potwierdzającego tymczasowe wstrzymanie wydalenia,

| — | pobytu tolerowanego (w zakresie, w jakim pobyt tolerowany nie oznacza uprawnienia do legalnego pobytu). |
| --- | --- |

—

pobytu tolerowanego (w zakresie, w jakim pobyt tolerowany nie oznacza uprawnienia do legalnego pobytu).

| — | Wstrzymanie się od wydalania do innych państw członkowskich jako zasada ogólna: jeżeli obywatel państwa trzeciego nie zgadza się na dobrowolny powrót zgodnie z art. 6 ust. 2 do państwa członkowskiego, w którym posiada zezwolenie na pobyt, zastosowanie ma art. 6 ust. 1 i zostaje wydana decyzja nakazująca powrót, w której przewiduje się bezpośredni powrót do państwa trzeciego. Nie istnieje możliwość przymusowego przekazania takiej osoby z powrotem do tego innego państwa członkowskiego, chyba że taka możliwość została wyraźnie przewidziana w obowiązującej umowie dwustronnej zawartej między państwami członkowskimi, któraobowiązywała już w dniu 13 stycznia 2009 r. (zob. sekcja 5.5), lub w pewnych okolicznościach, gdy powrót lub wydalenie do państwa trzeciego nie są możliwe, a państwo członkowskie, które wydało zezwolenie na pobyt, zgadza się przyjąć tę osobę z powrotem. |
| --- | --- |

—

Wstrzymanie się od wydalania do innych państw członkowskich jako zasada ogólna: jeżeli obywatel państwa trzeciego nie zgadza się na dobrowolny powrót zgodnie z art. 6 ust. 2 do państwa członkowskiego, w którym posiada zezwolenie na pobyt, zastosowanie ma art. 6 ust. 1 i zostaje wydana decyzja nakazująca powrót, w której przewiduje się bezpośredni powrót do państwa trzeciego. Nie istnieje możliwość przymusowego przekazania takiej osoby z powrotem do tego innego państwa członkowskiego, chyba że taka możliwość została wyraźnie przewidziana w obowiązującej umowie dwustronnej zawartej między państwami członkowskimi, któraobowiązywała już w dniu 13 stycznia 2009 r. (zob. sekcja 5.5), lub w pewnych okolicznościach, gdy powrót lub wydalenie do państwa trzeciego nie są możliwe, a państwo członkowskie, które wydało zezwolenie na pobyt, zgadza się przyjąć tę osobę z powrotem.

| — | Wstrzymanie się od wydawania zakazów wjazdu do UE przy stosowaniu przepisów art. 6 ust. 2: przy przekazywaniu z powrotem nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego na podstawie art. 6 ust. 2 nie można wydać żadnego zakazu wjazdu do UE na podstawie art. 11, ponieważ art. 11 ma zastosowanie wyłącznie w związku z wydawaniem decyzji nakazującej powrót, a nie ma zastosowania w przypadkach samego „przekazywania z powrotem” do innego państwa członkowskiego. Ponadto z praktycznego punktu widzenia wydawanie zakazu wjazdu do UE nie ma sensu w sytuacji, w której dana osoba będzie kontynuowała legalny pobyt w innym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

—

Wstrzymanie się od wydawania zakazów wjazdu do UE przy stosowaniu przepisów art. 6 ust. 2: przy przekazywaniu z powrotem nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego na podstawie art. 6 ust. 2 nie można wydać żadnego zakazu wjazdu do UE na podstawie art. 11, ponieważ art. 11 ma zastosowanie wyłącznie w związku z wydawaniem decyzji nakazującej powrót, a nie ma zastosowania w przypadkach samego „przekazywania z powrotem” do innego państwa członkowskiego. Ponadto z praktycznego punktu widzenia wydawanie zakazu wjazdu do UE nie ma sensu w sytuacji, w której dana osoba będzie kontynuowała legalny pobyt w innym państwie członkowskim.

| — | Natychmiastowy wyjazd jest konieczny ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego: w sytuacjach wyjątkowych, o których mowa w art. 6 ust. 2 (zdanie drugie) (przypadek drugi), daną osobę należy natychmiast objąć decyzją nakazującą powrót i wydalić do państwa trzeciego. Należy poinformować o tym fakcie państwo członkowskie, w którym dana osoba jest uprawniona do pobytu. |
| --- | --- |

—

Natychmiastowy wyjazd jest konieczny ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego: w sytuacjach wyjątkowych, o których mowa w art. 6 ust. 2 (zdanie drugie) (przypadek drugi), daną osobę należy natychmiast objąć decyzją nakazującą powrót i wydalić do państwa trzeciego. Należy poinformować o tym fakcie państwo członkowskie, w którym dana osoba jest uprawniona do pobytu.

Praktyczny przykład:

| — | Jakie przepisy dyrektywy powrotowej należy stosować względem obywateli państw trzecich wykrytych w państwie członkowskim A, którzy posiadają ważny dokument pobytowy wydany przez państwo członkowskie B i jednocześnie wobec których państwo członkowskie C dokonało wpisu do SIS (wydało zakaz wjazdu)?






  — | Państwo członkowskie A powinno zastosować art. 6 ust. 2 dyrektywy i zobowiązać tę osobę do powrotu do państwa członkowskiego B. Jeżeli chodzi o współistnienie zakazu wjazdu wydanego przez państwo członkowskie C i zezwolenia na pobyt wydanego przez państwo członkowskie B, sytuacja ta musi zostać wyjaśniona dwustronnie między państwem członkowskim dokonującym wpisu (C) a państwem członkowskim, które wydało zezwolenie na pobyt (B), zgodnie z art. 25 ust. 2 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen. |
| --- | --- | --- |

—

Jakie przepisy dyrektywy powrotowej należy stosować względem obywateli państw trzecich wykrytych w państwie członkowskim A, którzy posiadają ważny dokument pobytowy wydany przez państwo członkowskie B i jednocześnie wobec których państwo członkowskie C dokonało wpisu do SIS (wydało zakaz wjazdu)?

—

Państwo członkowskie A powinno zastosować art. 6 ust. 2 dyrektywy i zobowiązać tę osobę do powrotu do państwa członkowskiego B. Jeżeli chodzi o współistnienie zakazu wjazdu wydanego przez państwo członkowskie C i zezwolenia na pobyt wydanego przez państwo członkowskie B, sytuacja ta musi zostać wyjaśniona dwustronnie między państwem członkowskim dokonującym wpisu (C) a państwem członkowskim, które wydało zezwolenie na pobyt (B), zgodnie z art. 25 ust. 2 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen.

5.5.   Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego objęty obowiązującymi umowami dwustronnymi zawartymi między państwami członkowskimi

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 6 ust. 3

| — | Orientacyjny wykaz istniejących dwustronnych umów o readmisji zawartych między państwami członkowskimi można znaleźć na stronie: http://rsc.eui.eu/RDP/research/analyses/ra/ |
| --- | --- |

—

Orientacyjny wykaz istniejących dwustronnych umów o readmisji zawartych między państwami członkowskimi można znaleźć na stronie: http://rsc.eui.eu/RDP/research/analyses/ra/

Państwa członkowskie mogą wstrzymać się od wydania decyzji nakazującej powrót wobec obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na ich terytorium, jeżeli dany obywatel państwa trzeciego zostanie przyjęty przez inne państwo członkowskie na podstawie dwustronnych umów lub porozumień obowiązujących w chwili wejścia w życie niniejszej dyrektywy (tj. w dniu 13 stycznia 2009 r.). W takim przypadku państwo członkowskie, które przyjęło danego obywatela państwa trzeciego, stosuje ust. 1.

Przepis ten przewiduje – w drodze wyjątku i w formie „klauzuli zawieszającej” – możliwość przekazania przez państwa członkowskie migrantów o nieuregulowanym statusie z powrotem do innych państw członkowskich na podstawie dwustronnych umów lub porozumień obowiązujących w dniu 13 stycznia 2009 r.

Przypomnienie/wyjaśnienie kontekstu historycznego: przepis ten został włączony do tekstu dyrektywy powrotowej na późnym etapie negocjacji w wyniku zdecydowanego żądania ze strony niektórych państw członkowskich, aby dyrektywa powrotowa nie zobowiązywała ich do zmiany utrwalonych praktyk w zakresie powtórnego przyjmowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich z innych państw członkowskich/przekazywania ich z powrotem tym państwom członkowskim na podstawie umów dwustronnych.

Zasadą, na której opiera się dyrektywa powrotowa, jest bezpośredni powrót nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich z UE do państw trzecich. Art. 6 ust. 3 dyrektywy przewiduje zatem wyjątek, który dotyczący wyłącznie obowiązku wydania decyzji nakazującej powrót przez państwa członkowskie względem obywatela państwa trzeciego przebywającego na ich terytorium i zgodnie z którym taki obowiązek przechodzi na państwo członkowskie, które przyjmuje z powrotem danego obywatela państwa trzeciego. Artykuł ten nie określa wyjątku dotyczącego zakresu stosowania dyrektywy powrotowej, dodatkowego w stosunku do wyjątków określonych w art. 2 ust. 2 – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 82–85).

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Późniejsze wykorzystanie umów dwustronnych zawartych między państwami członkowskimi A–B i B–C: w dyrektywie powrotowej, a w szczególności w jej art. 6 ust. 3, nie wprowadza się wyraźnego zakazu w odniesieniu do „efektu domino” w zakresie przyjmowania z powrotem w ramach obowiązujących porozumień dwustronnych. Ważne jest jednak, aby ostatecznie jedno państwo członkowskie przeprowadziło pełną procedurę powrotu, zgodnie z przedmiotową dyrektywą. Ponieważ tego rodzaju dalsze procedury są zarówno kosztowne dla administracji, jak i wiążą się z dodatkowymi niedogodnościami dla osoby powracającej, zachęca się państwa członkowskie do powstrzymania się od stosowania tej praktyki. |
| --- | --- |

—

Późniejsze wykorzystanie umów dwustronnych zawartych między państwami członkowskimi A–B i B–C: w dyrektywie powrotowej, a w szczególności w jej art. 6 ust. 3, nie wprowadza się wyraźnego zakazu w odniesieniu do „efektu domino” w zakresie przyjmowania z powrotem w ramach obowiązujących porozumień dwustronnych. Ważne jest jednak, aby ostatecznie jedno państwo członkowskie przeprowadziło pełną procedurę powrotu, zgodnie z przedmiotową dyrektywą. Ponieważ tego rodzaju dalsze procedury są zarówno kosztowne dla administracji, jak i wiążą się z dodatkowymi niedogodnościami dla osoby powracającej, zachęca się państwa członkowskie do powstrzymania się od stosowania tej praktyki.

| — | Wstrzymanie się od wydawania zakazów wjazdu do UE przy stosowaniu przepisów art. 6 ust. 3: przekazując z powrotem nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego na podstawie art. 6 ust. 3, nie można wydać żadnego zakazu wjazdu do UE zgodnie z art. 11, ponieważ art. 11 ma zastosowanie wyłącznie w związku z wydawaniem decyzji nakazującej powrót, a nie ma zastosowania w przypadkach samego „przekazywania z powrotem” do innego państwa członkowskiego. Ponadto z praktycznego punktu widzenia wydawanie zakazu wjazdu do UE nie ma sensu w sytuacji, w której dana osoba nie opuszcza jeszcze UE. Jeżeli chodzi o możliwość wydawania wyłącznie krajowych zakazów wjazdu w wyjątkowych okolicznościach zgodnie z art. 25 ust. 2 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen, zob. sekcja 11.8. |
| --- | --- |

—

Wstrzymanie się od wydawania zakazów wjazdu do UE przy stosowaniu przepisów art. 6 ust. 3: przekazując z powrotem nielegalnie przebywającego obywatela państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego na podstawie art. 6 ust. 3, nie można wydać żadnego zakazu wjazdu do UE zgodnie z art. 11, ponieważ art. 11 ma zastosowanie wyłącznie w związku z wydawaniem decyzji nakazującej powrót, a nie ma zastosowania w przypadkach samego „przekazywania z powrotem” do innego państwa członkowskiego. Ponadto z praktycznego punktu widzenia wydawanie zakazu wjazdu do UE nie ma sensu w sytuacji, w której dana osoba nie opuszcza jeszcze UE. Jeżeli chodzi o możliwość wydawania wyłącznie krajowych zakazów wjazdu w wyjątkowych okolicznościach zgodnie z art. 25 ust. 2 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen, zob. sekcja 11.8.

| — | Decyzja o przekazaniu obywatela państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego: decyzja taka stanowi jeden ze środków przewidzianych w dyrektywie powrotowej w celu zakończenia nielegalnego pobytu obywatela państwa trzeciego, zaś jej wydanie – etap przygotowawczy do jego wydalenia z terytorium Unii. Państwa członkowskie muszą zatem wydać tę decyzję przy zachowaniu należytej staranności i w najkrótszym możliwym terminie, tak aby ów obywatel mógł jak najszybciej zostać przekazany państwu członkowskiemu odpowiedzialnemu za zastosowanie procedury powrotu – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 87). |
| --- | --- |

—

Decyzja o przekazaniu obywatela państwa trzeciego do innego państwa członkowskiego: decyzja taka stanowi jeden ze środków przewidzianych w dyrektywie powrotowej w celu zakończenia nielegalnego pobytu obywatela państwa trzeciego, zaś jej wydanie – etap przygotowawczy do jego wydalenia z terytorium Unii. Państwa członkowskie muszą zatem wydać tę decyzję przy zachowaniu należytej staranności i w najkrótszym możliwym terminie, tak aby ów obywatel mógł jak najszybciej zostać przekazany państwu członkowskiemu odpowiedzialnemu za zastosowanie procedury powrotu – zob. wyrok ETS w sprawie C-47/15, Affum (pkt 87).

| — | Ponieważ pojęcie „powrót” zgodnie z dyrektywą powrotową zawsze oznacza powrót do państwa trzeciego, zaleca się oznaczanie tego rodzaju decyzji krajowych określeniem „decyzja o przekazaniu” lub „decyzja o przeniesieniu z powrotem”, a nie „decyzja nakazująca powrót”. |
| --- | --- |

—

Ponieważ pojęcie „powrót” zgodnie z dyrektywą powrotową zawsze oznacza powrót do państwa trzeciego, zaleca się oznaczanie tego rodzaju decyzji krajowych określeniem „decyzja o przekazaniu” lub „decyzja o przeniesieniu z powrotem”, a nie „decyzja nakazująca powrót”.

| — | Klauzula zawieszająca: art. 6 ust. 3 jest wyraźną klauzulą zawieszającą. Państwa członkowskie mogą korzystać z możliwości przewidzianej w art. 6 ust. 3 wyłącznie w związku z dwustronnymi porozumieniami o readmisji, które weszły w życie przed dniem 13 stycznia 2009 r. Obowiązujące umowy, które zostały renegocjowane lub odnowione po dniu 13 stycznia 2009 r., nadal mogą być objęte art. 6 ust. 3, jeżeli renegocjowana/odnowiona umowa stanowi zmianę obowiązującej już umowy i jest wyraźnie oznaczona jako taka zmiana. Jeżeli renegocjowana/odnowiona umowa jest umową aliud (całkowicie nową umową, inną co do istoty sprawy), wówczas art. 6 ust. 3 nie ma do niej zastosowania. |
| --- | --- |

—

Klauzula zawieszająca: art. 6 ust. 3 jest wyraźną klauzulą zawieszającą. Państwa członkowskie mogą korzystać z możliwości przewidzianej w art. 6 ust. 3 wyłącznie w związku z dwustronnymi porozumieniami o readmisji, które weszły w życie przed dniem 13 stycznia 2009 r. Obowiązujące umowy, które zostały renegocjowane lub odnowione po dniu 13 stycznia 2009 r., nadal mogą być objęte art. 6 ust. 3, jeżeli renegocjowana/odnowiona umowa stanowi zmianę obowiązującej już umowy i jest wyraźnie oznaczona jako taka zmiana. Jeżeli renegocjowana/odnowiona umowa jest umową aliud (całkowicie nową umową, inną co do istoty sprawy), wówczas art. 6 ust. 3 nie ma do niej zastosowania.

| — | Umowy o readmisji zawarte między państwami członkowskimi należącymi do strefy Schengen a Zjednoczonym Królestwem: do celów wykładni art. 6 ust. 3 Zjednoczone Królestwo należy traktować jak państwo członkowskie. |
| --- | --- |

—

Umowy o readmisji zawarte między państwami członkowskimi należącymi do strefy Schengen a Zjednoczonym Królestwem: do celów wykładni art. 6 ust. 3 Zjednoczone Królestwo należy traktować jak państwo członkowskie.

5.6.   Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego, któremu wydano zgodę/zezwolenie na pobyt ze względów humanitarnych (lub innych)

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 6 ust. 4

Państwa członkowskie mogą w dowolnym momencie postanowić o wydaniu obywatelowi państwa trzeciego nielegalnie przebywającemu na ich terytorium, niezależnego zezwolenia na pobyt lub innego zezwolenia upoważniającego go do pobytu, ze względu na jego ciężką sytuację albo z przyczyn humanitarnych lub z innych przyczyn. W takim przypadku nie wydaje się decyzji nakazującej powrót. Jeżeli decyzja nakazująca powrót została już wydana, należy ją uchylić lub zawiesić na okres ważności wspomnianego zezwolenia na pobyt lub innego zezwolenia upoważniającego do pobytu.

Państwa członkowskie mogą w dowolnym momencie udzielić zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu nielegalnie przebywającemu obywatelowi państwa trzeciego. W takim przypadku wszelkie toczące się procedury powrotu zostają zakończone, a wydana już decyzja nakazująca powrót lub wydany już nakaz wydalenia muszą zostać uchylone lub zawieszone, w zależności od charakteru zezwolenia. Dotyczy to również przypadków, w których państwa członkowskie mają obowiązek przyznania prawa pobytu, np. w następstwie złożenia wniosku o udzielenie azylu.

To państwa członkowskie decydują o wyborze podejścia (wycofanie lub zawieszenie decyzji nakazującej powrót), biorąc pod uwagę charakter i prawdopodobny okres ważności przyznanego zezwolenia na pobyt lub prawa pobytu, a także konieczność zapewnienia skutecznych procedur powrotu. Zgodnie jednak z wyrokiem ETS w sprawie C-601/15, J.N. (34) (pkt 75–80), jeżeli państwo członkowskie przyznaje prawo do pozostania na terytorium państwa członkowskiego obywatelowi państwa trzeciego, który zwrócił się z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej i wobec którego wydano decyzję nakazującą powrót, zanim złożył on odnośny wniosek, wówczas państwa członkowskie powinny zawiesić wykonanie decyzji nakazującej powrót (a nie ją uchylić) do momentu podjęcia decyzji w odpowiedzi na wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej (zob. również sekcja 7).

5.7.   Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego objęty toczącą się procedurą przedłużenia zezwolenia na pobyt/innego zezwolenia

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 6 ust. 5

Jeżeli wobec obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na terytorium danego państwa członkowskiego toczy się procedura mająca na celu przedłużenie ważności zezwolenia na pobyt lub innego zezwolenia upoważniającego do pobytu, wspomniane państwo członkowskie rozważa wstrzymanie się od wydania decyzji nakazującej powrót aż do zakończenia toczącej się procedury, bez uszczerbku dla ust. 6.

Państwa członkowskie mogą wstrzymać się od wydania decyzji nakazującej powrót wobec nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, którzy czekają na decyzję w sprawie przedłużenia ważności ich zezwolenia. Przepis ten ma na celu ochronę obywateli państw trzecich, którzy przebywali legalnie w państwie członkowskim przez określony czas i którzy – z powodu opóźnień w procedurze prowadzącej do przedłużenia ich zezwolenia – czasowo stali się osobamiprzebywającymi nielegalnie. Przepis ten dotyczy toczącej się procedury przedłużenia ważności zezwolenia na pobyt wyłącznie w państwie członkowskim zatrzymania („wspomniane państwo członkowskie”). Zachęca się państwa członkowskie do stosowania przepisu również w przypadkach, w których istnieje prawdopodobieństwo, że wniosek o przedłużenie ważności będzie pozytywnie rozpatrzony, oraz w celu zapewnienia, by zainteresowane osoby były traktowane co najmniej tak samo, jak osoby powracające w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu lub w okresie wstrzymanego powrotu.

Przepis ten nie obejmuje toczących się procedur przedłużenia ważności zezwolenia na pobyt w innym państwie członkowskim. Fakt, że dana osoba jest objęta toczącą się procedurą przedłużania ważności zezwolenia na pobyt w innym państwie członkowskim może jednak w określonych okolicznościach uzasadniać wstrzymanie powrotu zgodnie z art. 9 ust. 2 lub zastosowanie korzystniejszych środków zgodnie z art. 4 ust. 3.

5.8.   Szczegółowe przepisy zawarte w dyrektywach w sprawie legalnej migracji dotyczące readmisji między państwami członkowskimi w przypadkach mobilności wewnątrzunijnej

Podstawa prawna: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/66/UE (35) („dyrektywa w sprawie przeniesień wewnątrz przedsiębiorstwa”) – art. 23; dyrektywa Rady 2003/109/WE (36) („dyrektywa w sprawie rezydentów długoterminowych”) (zmieniona dyrektywą Rady 2011/51/UE (37)) – art. 12 i 22; dyrektywa Rady 2009/50/WE (38) („dyrektywa w sprawie niebieskiej karty”) – art. 18

Przywołane powyżej dyrektywy zawierają szczegółowe przepisy dotyczące readmisji między państwami członkowskimi w przypadkach wewnątrzunijnej mobilności obywateli państw trzecich niektórych kategorii (osób objętych przeniesieniem wewnątrz przedsiębiorstwa; posiadaczy niebieskich kart UE; rezydentów długoterminowych). Przepisy te uznaje się za leges speciales (przepisy szczególne) i należy je stosować w pierwszej kolejności w przypadkach wyraźnie objętych wspomnianymi dyrektywami.

6.   DOBROWOLNY WYJAZD

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 7 ust. 1

Bez uszczerbku dla wyjątków, o których mowa w ust. 2 i 4, w decyzji nakazującej powrót wyznacza się odpowiedni termin dobrowolnego wyjazdu, który wynosi od siedmiu do trzydziestu dni. Państwa członkowskie mogą określić w prawie krajowym, że termin ten jest wyznaczany jedynie na wniosek danego obywatela państwa trzeciego. W takim przypadku państwa członkowskie informują danych obywateli państw trzecich o możliwości złożenia takiego wniosku.

Propagowanie dobrowolnych wyjazdów jest jednym z głównych celów dyrektywy powrotowej. O ile nie istnieją powody do stwierdzenia, że dobrowolny wyjazd w ramach wykonania zobowiązania do powrotu godziłby w cel powrotu, taki dobrowolny wyjazd stanowi lepsze rozwiązanie niż wydalenie z trzech powodów: jest to godniejsza, bezpieczniejsza i często bardziej opłacalna opcja powrotu.

Chociaż w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu dany obywatel państwa trzeciego podlega zobowiązaniu do powrotu, to jednak wykonanie tego zobowiązania nie może zostać wyegzekwowane do czasu upłynięcia tego okresu, lub do momentu wystąpienia ryzyka ucieczki, lub zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, lub do momentu odrzucenia wniosku o pozwolenie na legalny pobyt jako oczywiście bezzasadnego lub zawierającego fałszywe informacje (zob. sekcja 6.3). Zachęca się państwa członkowskie, aby oferowały możliwość dobrowolnego wyjazdu jak największej liczbie osób powracających oraz by odstępowały od niej jedynie w tych przypadkach, w których istnieje zagrożenie, że może to godzić w cel procedury powrotu.

Ostatnie zdanie w art. 7 ust. 1 umożliwia państwom członkowskim podjęcie decyzji, że termin dobrowolnego wyjazdu wyznacza się na wniosek obywateli państw trzecich. W takiej sytuacji informacje dotyczące możliwości ubiegania się o termin dobrowolnego wyjazdu należy przekazywać indywidualnie zainteresowanym obywatelom państw trzecich. Arkusze informacji ogólnych dostępne do wglądu publicznego (np. ogłoszenie możliwości złożenia takiego wniosku na stronie internetowej urzędów imigracyjnych lub wydrukowanie plakatów i umieszczenie ich na tablicach informacyjnych na terenie lokalnych organów imigracyjnych) mogą okazać się pomocne, ale powinno im towarzyszyć przekazanie informacji poszczególnym zainteresowanym osobom. W przypadku małoletnich, przekazując tego rodzaju informacje, należy przyjąć podejście dostosowane do dziecka i do konkretnej sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji małoletnich bez opieki.

Państwa członkowskie mogą również podjąć decyzję o wyznaczeniu terminu dobrowolnego wyjazdu na wniosek nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich należących do niektórych kategorii (np. osób, których wniosek o pozwolenie na legalny pobyt został odrzucony jako oczywiście bezzasadny lub zawierający fałszywe informacje), lub na wniosek o wsparcie (np. pomoc w zakresie reintegracji), a także mogą podjąć decyzję, że w pozostałych przypadkach wyznaczenie takiego terminu nie wymaga uprzedniego złożenia wniosku.

Komisja zaleca wyznaczanie terminu dobrowolnego wyjazdu na wniosek zainteresowanych obywateli państw trzecich, z jednoczesnym zapewnieniem należytego i systematycznego przedstawiania obywatelom państw trzecich koniecznych informacji, które musi zawierać taki wniosek.

Programy wspomaganych dobrowolnych powrotów: chociaż dyrektywa powrotowa nie zobowiązuje państw członkowskich do wprowadzenia programu wspomaganych dobrowolnych powrotów, to jednak jej motyw 10 potwierdza, że „aby zachęcać do powrotów dobrowolnych, państwa członkowskie powinny zapewnić lepszą pomoc i doradztwo w tym zakresie oraz jak najlepiej wykorzystywać stosowne możliwości finansowania”. Państwa członkowskie zdecydowanie zachęca się zatem do udostępniania w ramach procedur programów wspomaganych dobrowolnych powrotów, stanowiących element działań promujących bardziej humanitarny i godny powrót oraz, w ujęciu ogólnym, zwiększających skuteczność procedury powrotu. Aby ułatwić dostęp do takich programów oraz zagwarantować podejmowanie świadomych decyzji przez zainteresowanych obywateli państw trzecich, państwa członkowskie powinny zapewnić odpowiednie rozpowszechnianie informacji na temat dobrowolnych powrotów i programów wspomaganych dobrowolnych powrotów, również we współpracy z organami krajowymi, które mogą mieć bezpośredni kontakt z obywatelami państw trzecich (np. organy świadczące usługi społeczne, zdrowotne i edukacyjne), organizacjami pozarządowymi i innymi organami. W przypadku małoletnich, przekazując tego rodzaju informacje, należy przyjąć podejście dostosowane do dziecka i do konkretnej sytuacji. Programy krajowe powinny być zgodne z niewiążącymi wspólnymi normami w zakresie programów wspomaganych dobrowolnych powrotów (i środków reintegracyjnych) realizowanych przez państwa członkowskie (39), opracowanymi przez Komisję we współpracy z państwami członkowskimi i zatwierdzonymi przez Radę ds. WSiSW w jej konkluzjach z 9–10 czerwca 2016 r.
   (40).

Grupa ekspertów ds. powrotów (REG) Europejskiej Sieci Migracyjnej (ESM) ma na celu usprawnienie pod względem praktycznym współpracy między państwami a zainteresowanymi stronami w dziedzinie powrotów oraz programów wspomaganych dobrowolnych powrotów i środków reintegracyjnych. Powinna ona być głównym narzędziem gromadzenia i wymiany informacji, a państwa członkowskie zachęca się do jej aktywnego wykorzystywania.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Ramy czasowe 7–30 dni stanowią ogólnie przyjętą zasadę. Państwa członkowskie są zobowiązane do wyznaczenia terminu z poszanowaniem powyższych ram, chyba że szczególne okoliczności konkretnego przypadku uzasadniają przedłużenie tego terminu zgodnie z art. 7 ust. 2 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 6.1). |
| --- | --- |

—

Ramy czasowe 7–30 dni stanowią ogólnie przyjętą zasadę. Państwa członkowskie są zobowiązane do wyznaczenia terminu z poszanowaniem powyższych ram, chyba że szczególne okoliczności konkretnego przypadku uzasadniają przedłużenie tego terminu zgodnie z art. 7 ust. 2 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 6.1).

| — | Przyznanie terminu 60 dni w ramach ogólnej zasady byłoby niezgodne z ujednoliceniem i wspólną dyscypliną przewidzianymi w dyrektywie powrotowej, aby ramy czasowe wynosiły 7–30 dni, a zatem nie można uznać tego postanowienia za korzystniejsze na podstawie art. 4 ust. 3. Okresy wynoszące od 30 do 60 dni (przekraczające zakres ujednolicony w ust. 1), które można wyznaczać wyłącznie w szczególnych okolicznościach (o których mowa w ust. 2), są jednak objęte zakresem stosowania art. 7 ust. 2 dyrektywy powrotowej. |
| --- | --- |

—

Przyznanie terminu 60 dni w ramach ogólnej zasady byłoby niezgodne z ujednoliceniem i wspólną dyscypliną przewidzianymi w dyrektywie powrotowej, aby ramy czasowe wynosiły 7–30 dni, a zatem nie można uznać tego postanowienia za korzystniejsze na podstawie art. 4 ust. 3. Okresy wynoszące od 30 do 60 dni (przekraczające zakres ujednolicony w ust. 1), które można wyznaczać wyłącznie w szczególnych okolicznościach (o których mowa w ust. 2), są jednak objęte zakresem stosowania art. 7 ust. 2 dyrektywy powrotowej.

| — | Zgodnie z wymogami wynikającymi z prawa do bycia wysłuchanym, zapisanego w art. 41 ust. 2 Karty praw podstawowych, państwa członkowskie powinny zapewnić osobie powracającej możliwość określenia indywidualnych okoliczności i potrzeb, które należy uwzględnić przy wyznaczaniu terminu, który ma zostać przyznany, zarówno w przypadkach, w których termin dobrowolnego wyjazdu wyznacza się z urzędu, jak i w przypadkach, w których termin ten wyznacza się na wniosek osoby powracającej. |
| --- | --- |

—

Zgodnie z wymogami wynikającymi z prawa do bycia wysłuchanym, zapisanego w art. 41 ust. 2 Karty praw podstawowych, państwa członkowskie powinny zapewnić osobie powracającej możliwość określenia indywidualnych okoliczności i potrzeb, które należy uwzględnić przy wyznaczaniu terminu, który ma zostać przyznany, zarówno w przypadkach, w których termin dobrowolnego wyjazdu wyznacza się z urzędu, jak i w przypadkach, w których termin ten wyznacza się na wniosek osoby powracającej.

| — | Chociaż dyrektywa powrotowa zakazuje przymusowego wykonania zobowiązania do powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu, to jednak nie wyklucza ona wszczęcia przez państwa członkowskie w tym okresie niezbędnych procedur administracyjnych w związku z ewentualnym wykonaniem decyzji nakazującej powrót (np. nawiązania kontaktów z organami państw trzecich w celu uzyskania dokumentów podróży, logistycznej organizacji operacji wydalenia). |
| --- | --- |

—

Chociaż dyrektywa powrotowa zakazuje przymusowego wykonania zobowiązania do powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu, to jednak nie wyklucza ona wszczęcia przez państwa członkowskie w tym okresie niezbędnych procedur administracyjnych w związku z ewentualnym wykonaniem decyzji nakazującej powrót (np. nawiązania kontaktów z organami państw trzecich w celu uzyskania dokumentów podróży, logistycznej organizacji operacji wydalenia).

Na podstawie indywidualnej oceny sytuacji obywatela państwa trzeciego i uwzględniając w szczególności perspektywę powrotu i skłonność danego obywatela państwa trzeciego do współpracy z właściwymi organami, Komisja zaleca, aby państwa członkowskie wyznaczały krótszy termin dobrowolnego wyjazdu potrzebny na organizację i przeprowadzenie operacji powrotu. Okres przekraczający siedem dni należy wyznaczać wyłącznie wówczas, gdy dany obywatel państwa trzeciego czynnie współpracuje w toku procedury powrotu.

6.1.   Przedłużony termin dobrowolnego wyjazdu

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 7 ust. 2

Jeżeli jest to konieczne, państwa członkowskie przedłużają termin dobrowolnego wyjazdu, uwzględniając w danym przypadku szczególne okoliczności, takie jak długość pobytu, obecność dzieci uczęszczających do szkoły oraz istnienie innych związków rodzinnych i społecznych.

Nie istnieje z góry ustalony maksymalny termin, jeżeli chodzi o przedłużenie terminu dobrowolnego wyjazdu, i każdy przypadek należy traktować indywidualnie zgodnie z krajowymi przepisami wykonawczymi i praktyką administracyjną. Państwa członkowskie mają duży margines swobody w podejmowaniu decyzji w kwestii, czy ewentualne przedłużenie terminu dobrowolnego wyjazdu byłoby „odpowiednie”. Mając na uwadze odniesienie w tekście do dzieci uczęszczających do szkoły, można przedłużyć termin dobrowolnego wyjazdu tak, aby upływał on po zakończeniu danego semestru lub roku szkolnego lub aby obejmował okres do jednego roku szkolnego, pod warunkiem że służy to dobru dziecka i uwzględniono wszystkie istotne okoliczności sprawy.

Przedłużenie terminu powyżej 30 dni można przyznać już od samego początku (w momencie, gdy wydaje się decyzję nakazującą powrót), jeżeli takie przedłużenie jest uzasadnione na podstawie indywidualnej oceny okoliczności sprawy. Nie ma potrzeby przyznawania najpierw 30-dniowego terminu i późniejszego przedłużania go.

Określenie „jeżeli jest to konieczne” odnosi się do okoliczności zarówno powiązanych z osobą powracającą, jak i dotyczących państwa, do którego osoba powraca. Państwa członkowskie mają swobodę uznania odnośnie do treści, jak i zakresu jakie będą regulowane przez krajowe przepisy wykonawcze w tej kwestii.

W krajowych przepisach wykonawczych i praktyce administracyjnej należy wyraźnie respektować trzy odrębne okoliczności wymienione w art. 7 ust. 2 (długość pobytu, dzieci uczęszczające do szkoły oraz związki rodzinne). Przepisy administracyjne państwa członkowskiego mogą być bardziej szczegółowe i uwzględniać także inne powody przedłużenia, ale nie powinny być mniej precyzyjne, co miałoby mieć negatywny wpływ na ujednolicenie przepisów.

6.2.   Obowiązki w oczekiwaniu na dobrowolny wyjazd

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa - art. 7 ust. 3

Niektóre obowiązki mające na celu uniknięcie ryzyka ucieczki, takie jak regularne zgłaszanie się do danego organu, wpłacenie odpowiedniej kaucji, dostarczenie dokumentów lub obowiązek przebywania w określonym miejscu, mogą zostać nałożone na czas trwania okresu, w którym ma nastąpić dobrowolny wyjazd.

Obowiązki wymienione w art. 7 ust. 3 dyrektywy powrotowej można nałożyć, jeżeli zachodzi potrzeba uniknięcia ryzyka ucieczki. Jeżeli z indywidualnej oceny wynika, że nie zachodzą żadne specjalne okoliczności, nałożenie takich obowiązków jest nieuzasadnione – zob. wyrok ETC w sprawie C-61/11, El Dridi (pkt 37): „Z art. 7 ust. 3 i 4 omawianej dyrektywy wynika, że tylko w szczególnych okolicznościach, takich jak istnienie ryzyka ucieczki, państwa członkowskie mogą, po pierwsze, zobowiązać adresata decyzji nakazującej powrót do regularnego zgłaszania się do danego organu, wpłacenia odpowiedniej kaucji, dostarczenia dokumentów lub przebywania w określonym miejscu albo, po drugie, wyznaczyć termin krótszy niż siedem dni, a nawet wstrzymać się od wyznaczenia takiego terminu dobrowolnego wyjazdu”. Komisja zaleca, aby państwa członkowskie korzystały z takiej możliwości, jeżeli zachodzi potrzeba uniknięcia ryzyka ucieczki w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że możliwość nakładania pewnych obowiązków przez państwa członkowskie może okazać się korzystna dla osoby powracającej, ponieważ dzięki temu może zostać wyznaczony termin dobrowolnego wyjazdu w przypadkach, które w przeciwnym razie nie zakwalifikowałyby się do takiego traktowania.

Nie jest możliwe podanie powszechnie stosowanej wysokości kwoty stanowiącej „odpowiednią kaucję”. W każdym przypadku należy przestrzegać zasady proporcjonalności, tzn. kwota powinna uwzględniać indywidualną sytuację osoby powracającej. W świetle obecnych praktyk stosowanych przez państwa członkowskie przewiduje się, że będzie ona wynosić od 200 EUR do 5 000 EUR.

Jeżeli jest to wymagane w konkretnym przypadku, obowiązki, o których mowa w art. 7 ust. 3, można nałożyć w sposób kumulatywny.

Nakładając obowiązki na podstawie art. 7 ust. 3, państwa członkowskie powinny brać pod uwagę indywidualną sytuację osoby powracającej i zapewnić pełne przestrzeganie zasady proporcjonalności. Państwa członkowskie powinny unikać nakładania obowiązków, które nie mogą być faktycznie spełnione (np. jeżeli dana osoba nie posiada paszportu, nie będzie mogła go przedłożyć).

6.3.   Przeciwwskazania

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 7 ust. 4

Jeżeli istnieje ryzyko ucieczki lub jeżeli wniosek o pozwolenie na legalny pobyt został odrzucony jako oczywiście bezzasadny lub zawierający fałszywe informacje, lub jeżeli dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, państwo członkowskie może wstrzymać się od wyznaczenia terminu dobrowolnego wyjazdu, lub może wyznaczyć termin krótszy niż siedem dni.

Państwa członkowskie mogą powstrzymać się od wyznaczenia terminu dobrowolnego wyjazdu w przypadkach wyczerpująco wymienionych w art. 7 ust. 4 dyrektywy powrotowej, w których istnieje „przeciwwskazanie”, tj. jeżeli w przypadku danego obywatela państwa trzeciego istnieje ryzyko ucieczki (zob. sekcja 1.6) lub jeżeli stanowi on zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego (o czym mogą świadczyć np. wcześniejsze wyroki skazujące za poważne przestępstwa popełnione również w innych państwach członkowskich) oraz jeżeli wniosek o pozwolenie na legalny pobyt (np. wniosek o udzielenie azylu, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt lub o przedłużenie okresu ważności takiego zezwolenia) został odrzucony jako oczywiście bezzasadny lub zawierający fałszywe informacje.

Jeżeli na podstawie indywidualnej oceny można uznać, że w danym przypadku istnieją tego typu „przeciwwskazania”, nie należy wyznaczać terminu dobrowolnego wyjazdu, a termin krótszy niż 7 dni powinien zostać wyznaczony wyłącznie wówczas, gdy nie uniemożliwia to organom krajowym przeprowadzenia procedury wydalenia.

Państwa członkowskie mogą jednak zmienić swoją ocenę sytuacji w dowolnym momencie (a osoba powracająca, która wcześniej nie współpracowała, może zmienić swoje nastawienie i przyjąć propozycję wspomaganego dobrowolnego powrotu) i wyznaczyć termin dobrowolnego wyjazdu, mimo że pierwotnie istniało ryzyko ucieczki.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Nie można odbierać wszystkim osobom nielegalnie wjeżdżającym na terytorium Unii możliwości uzyskania terminu dobrowolnego wyjazdu. Tego typu ogólna zasada przeczyłaby definicji ryzyka ucieczki, zasadzie proporcjonalności i obowiązkowi przeprowadzenia oceny poszczególnych przypadków oraz godziłaby w skuteczność (effet utile) art. 7 (upowszechnianie dobrowolnego wyjazdu). |
| --- | --- |

—

Nie można odbierać wszystkim osobom nielegalnie wjeżdżającym na terytorium Unii możliwości uzyskania terminu dobrowolnego wyjazdu. Tego typu ogólna zasada przeczyłaby definicji ryzyka ucieczki, zasadzie proporcjonalności i obowiązkowi przeprowadzenia oceny poszczególnych przypadków oraz godziłaby w skuteczność (effet utile) art. 7 (upowszechnianie dobrowolnego wyjazdu).

| — | Możliwe jest wyłączenie na podstawie art. 7 ust. 4. obywateli państw trzecich, którzy przedstawili wnioski stanowiące nadużycie. Zakres stosowania art. 7 ust. 4 wyraźnie obejmuje wnioski, które są oczywiście bezzasadne lub fałszywe. Wnioski stanowiące nadużycie zwykle wiążą się z wyższym stopniem nagannych zachowań niż wnioski oczywiście bezzasadne, w związku z czym art. 7 ust. 4 należy interpretować jako obejmujący również wnioski stanowiące nadużycie. |
| --- | --- |

—

Możliwe jest wyłączenie na podstawie art. 7 ust. 4. obywateli państw trzecich, którzy przedstawili wnioski stanowiące nadużycie. Zakres stosowania art. 7 ust. 4 wyraźnie obejmuje wnioski, które są oczywiście bezzasadne lub fałszywe. Wnioski stanowiące nadużycie zwykle wiążą się z wyższym stopniem nagannych zachowań niż wnioski oczywiście bezzasadne, w związku z czym art. 7 ust. 4 należy interpretować jako obejmujący również wnioski stanowiące nadużycie.

| — | Możliwe jest również wykluczenie osób, które stanowią zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego. W sprawie C-554/13, Zh. i O. (41), Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił w tym względzie, że zasadniczo państwa członkowskie posiadają swobodę w określaniu – zgodnie z krajowymi potrzebami – wymogów porządku publicznego. Pojęcie ryzyka ucieczki jest pojęciem odrębnym od pojęcia zagrożenia dla porządku publicznego. Pojęcie zagrożenia dla porządku publicznego oznacza istnienie – oprócz zakłócenia porządku społecznego, z jakim wiąże się każde naruszenie prawa – rzeczywistego i dostatecznie poważnego zagrożenia godzącego w jeden z podstawowych interesów społeczeństwa. Państwo członkowskie nie może uznać, że obywatel państwa trzeciego stanowi zagrożenie dla porządku publicznego tylko dlatego, że ów obywatel jest podejrzewany o popełnienie czynu podlegającego w prawie krajowym karze jako występek lub zbrodnia lub został skazany za popełnienie takiego czynu. Inne elementy, takie jak rodzaj lub waga tego czynu, czas, jaki upłynął od jego popełnienia, i wszelkie sprawy odnoszące się do wiarygodności podejrzenia, że dany obywatel państwa trzeciego popełnił zarzucany mu czyn uznawany za przestępstwo, również mają znaczenie z punktu widzenia indywidualnej oceny poszczególnych przypadków, którą należy przeprowadzić w każdej sprawie. |
| --- | --- |

—

Możliwe jest również wykluczenie osób, które stanowią zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego. W sprawie C-554/13, Zh. i O. (41), Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił w tym względzie, że zasadniczo państwa członkowskie posiadają swobodę w określaniu – zgodnie z krajowymi potrzebami – wymogów porządku publicznego. Pojęcie ryzyka ucieczki jest pojęciem odrębnym od pojęcia zagrożenia dla porządku publicznego. Pojęcie zagrożenia dla porządku publicznego oznacza istnienie – oprócz zakłócenia porządku społecznego, z jakim wiąże się każde naruszenie prawa – rzeczywistego i dostatecznie poważnego zagrożenia godzącego w jeden z podstawowych interesów społeczeństwa. Państwo członkowskie nie może uznać, że obywatel państwa trzeciego stanowi zagrożenie dla porządku publicznego tylko dlatego, że ów obywatel jest podejrzewany o popełnienie czynu podlegającego w prawie krajowym karze jako występek lub zbrodnia lub został skazany za popełnienie takiego czynu. Inne elementy, takie jak rodzaj lub waga tego czynu, czas, jaki upłynął od jego popełnienia, i wszelkie sprawy odnoszące się do wiarygodności podejrzenia, że dany obywatel państwa trzeciego popełnił zarzucany mu czyn uznawany za przestępstwo, również mają znaczenie z punktu widzenia indywidualnej oceny poszczególnych przypadków, którą należy przeprowadzić w każdej sprawie.

6.4.   Praktyczna zgodność – tranzyt drogą lądową

Załącznik 39 do podręcznika Schengen „Standardowy formularz uznania decyzji nakazującej powrót do celów tranzytu drogą lądową”

Mapa uczestniczących państw członkowskich (dostępna jako ankieta ad hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronie internetowej ESM Europa)

Przypomnienie/wyjaśnienie: osobie powracającej, która zamierza opuścić terytorium UE drogą lądową w terminie dobrowolnego wyjazdu i która nie posiada ważnej wizy lub innego zezwolenia na tranzyt przez inne państwa członkowskie do jej kraju powrotu, grozi ryzyko zatrzymania przez policję w drodze i państwo członkowskie tranzytu może w stosunku do niej wydać drugą decyzję nakazującą powrót. Jest to sprzeczne z celem polityki dyrektywy powrotowej, jakim jest zapewnianie skutecznych powrotów, w tym dzięki dobrowolnym wyjazdom.

Wydanie wizy tranzytowej osobie powracającej stanowiłoby nieodpowiednie i niewystarczające rozwiązanie, ponieważ wydanie wizy nielegalnie przebywającym obywatelom krajów trzecich, którzy mają obowiązek opuszczenia kraju byłoby sprzeczne z przepisami UE w sprawie wiz. Ponadto wydaje się, że państwa członkowskie tranzytu nie mają żadnej motywacji do wydawania tego rodzaju wiz (ze względu na ryzyko ucieczki lub koszty wydalenia), a zatem w praktyce często odmawiałyby wydania wizy. Zapewnienie osobie powracającej „unijnego dokumentu laissez-passer
  ” również nie stanowi rozwiązania: przy braku jasno określonego charakteru prawnego i skutków prawnych wspomnianego dokumentu laissez-passer osobę powracającą – ze ściśle prawnego punktu widzenia – ciągle uznawano by za „przebywającą nielegalnie” w danym państwie członkowskim tranzytu i mogłaby ona zatem podlegać nowej decyzji nakazującej powrót zgodnie z art. 6 ust. 1.

Jednym ze sposobów na uniknięcie tego problemu jest propagowanie bezpośredniego powrotu do państw trzecich drogą powietrzną. Dla osoby powracającej może to być jednak kosztowne i niepraktyczne.

Podejściem wyraźnie zalecanym przez Komisję jest uznanie przez państwa członkowskie tranzytu decyzji nakazującej powrót wydanej przez pierwsze państwo członkowskie zgodnie z załącznikiem 39 do podręcznika Schengen „standardowy formularz uznania decyzji nakazującej powrót do celów tranzytu lądowego” wydanym przez Komisję we wrześniu 2011 r. po konsultacjach z zainteresowanymi państwami członkowskimi na szczeblu technicznym i po dyskusji na forum działającej przy Radzie Unii Europejskiej Grupy roboczej ds. migracji i wydaleń).

Zgodnie z tym podejściem państwa członkowskie tranzytu mogą uznać decyzję nakazującą powrót włącznie z terminem dobrowolnego wyjazdu wyznaczonym przez pierwsze państwo członkowskie i pozwolą osobie powracającej na tranzyt na podstawie uznanej decyzji i uznanego terminu dobrowolnego wyjazdu. Podejście to ma tę zaletę, że państwo członkowskie tranzytu nie jest zobowiązane do wydania nowej decyzji nakazującej powrót i może zwrócić się do pierwszego państwa członkowskiego w sprawie zwrotu całości kosztów związanych z wydaleniem, jeżeli wystąpi jakiś błąd i osobę powracającą będzie trzeba wydalić na koszt państwa tranzytu (na podstawie decyzji Rady 2004/191/WE (42)).

Te państwa członkowskie, które wciąż niechętnie wykorzystują ten dobrowolny wariant (jako wysyłające bądź przyjmujące państwo członkowskie), zachęca się do udziału i do informowania Komisji i pozostałych państw członkowskich o uczestnictwie.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Forma uznania: bardzo szerokie i ogólne brzmienie dyrektywy 2001/40/WE przewiduje swobodę uznania w odniesieniu do praktycznych zasad (szczegółów proceduralnych) dotyczących wzajemnego uznawania zgodnie z praktycznymi potrzebami i przepisami krajowymi. Formularz zaproponowany w załączniku 39 do podręcznika Schengen jest jednym z możliwych, lecz nie jedynym sposobem postępowania. |
| --- | --- |

—

Forma uznania: bardzo szerokie i ogólne brzmienie dyrektywy 2001/40/WE przewiduje swobodę uznania w odniesieniu do praktycznych zasad (szczegółów proceduralnych) dotyczących wzajemnego uznawania zgodnie z praktycznymi potrzebami i przepisami krajowymi. Formularz zaproponowany w załączniku 39 do podręcznika Schengen jest jednym z możliwych, lecz nie jedynym sposobem postępowania.

| — | Z prawnego punktu widzenia wszystkie istotne elementy decyzji nakazującej powrót wydanej przez państwo członkowskie A są uznawane przez państwo członkowskie B, w tym uznanie stwierdzenia, że obywatel państwa trzeciego przebywa nielegalnie i wykorzystuje termin dobrowolnego wyjazdu – ze skutkiem na terytorium uznającego państwa członkowskiego B. |
| --- | --- |

—

Z prawnego punktu widzenia wszystkie istotne elementy decyzji nakazującej powrót wydanej przez państwo członkowskie A są uznawane przez państwo członkowskie B, w tym uznanie stwierdzenia, że obywatel państwa trzeciego przebywa nielegalnie i wykorzystuje termin dobrowolnego wyjazdu – ze skutkiem na terytorium uznającego państwa członkowskiego B.

| — | Uznające państwo członkowskie ma zapewnione trzy różne „gwarancje”:






  1) | stosowanie standardowego formularza zawartego w załączniku 39 jedynie na zasadzie dobrowolności; to zawsze daje państwom członkowskim możliwość nieuznania decyzji nakazującej powrót wydanej w innym państwie członkowskim w konkretnym przypadku; |
| --- | --- | --- |

—

Uznające państwo członkowskie ma zapewnione trzy różne „gwarancje”:

1)

stosowanie standardowego formularza zawartego w załączniku 39 jedynie na zasadzie dobrowolności; to zawsze daje państwom członkowskim możliwość nieuznania decyzji nakazującej powrót wydanej w innym państwie członkowskim w konkretnym przypadku;

| 2) | pierwsze państwo członkowskie może jedynie zapewnić termin dobrowolnego wyjazdu zgodnie z art. 7 dyrektywy powrotowej, jeżeli nie ma „przeciwwskazania” takiego jak ryzyko ucieczki. Ocena sytuacji osobistej osoby powracającej zgodnie z art. 7, którą ma przeprowadzić pierwsze państwo członkowskie, może stanowić pomocne zapewnienie uznania przez państwo członkowskie tranzytu; |
| --- | --- |

2)

pierwsze państwo członkowskie może jedynie zapewnić termin dobrowolnego wyjazdu zgodnie z art. 7 dyrektywy powrotowej, jeżeli nie ma „przeciwwskazania” takiego jak ryzyko ucieczki. Ocena sytuacji osobistej osoby powracającej zgodnie z art. 7, którą ma przeprowadzić pierwsze państwo członkowskie, może stanowić pomocne zapewnienie uznania przez państwo członkowskie tranzytu;

| 3) | w razie problemów osobę powracającą należy wydalić na koszt państwa tranzytu; na podstawie decyzji 2004/191/WE pierwsze państwo członkowskie może być zobowiązane do pokrycia wszystkich kosztów związanych z wydaleniem. |
| --- | --- |

3)

w razie problemów osobę powracającą należy wydalić na koszt państwa tranzytu; na podstawie decyzji 2004/191/WE pierwsze państwo członkowskie może być zobowiązane do pokrycia wszystkich kosztów związanych z wydaleniem.

6.5.   Praktyczna zgodność – tranzyt drogą powietrzną

W dyrektywie Rady 2003/110/WE (43) w sprawie pomocy w przypadkach tranzytu do celów deportacji drogą powietrzną zapewniono ramy prawne dla współpracy między właściwymi organami w tranzytowych portach lotniczych państw członkowskich w odniesieniu do deportacji drogą powietrzną pod eskortą lub bez eskorty. Pojęcie „deportacja bez eskorty” we wspomnianej dyrektywie (przyjętej pięć lat przed dyrektywą powrotową) można interpretować jako pojęcie obejmujące również „dobrowolny wyjazd” w rozumieniu dyrektywy powrotowej (44). Komisja zaleca systematyczne korzystanie z dyrektywy 2003/110/WE w przypadku organizowania tranzytu drogą powietrzną w kontekście dobrowolnego wyjazdu (zob. również sekcja 7.2).

6.6.   Rejestrowanie dobrowolnego wyjazdu

Obecnie w UE nie istnieje centralny system śledzenia dobrowolnych wyjazdów. W przypadku tranzytu drogą lądową osób powracających zgodnie z zaleceniem przedstawionym w załączniku 39 do podręcznika Schengen straż graniczna przesyła faksem potwierdzenie państwu członkowskiemu, które wydało decyzję nakazującą powrót. W innych przypadkach osoby powracające niekiedy stawiają się w konsulatach państw członkowskich w państwach trzecich. Czasem wyjazdy są również rejestrowane przez funkcjonariuszy straży granicznej dokonujących odpraw wyjazdowych. Brak centralnego unijnego systemu śledzenia dobrowolnych wyjazdów stanowi lukę zarówno pod względem kontroli egzekwowania prawa, jak i pod względem statystycznym. Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (45) ma na celu rozwiązanie tego problemu.

W perspektywie krótkoterminowej państwa członkowskie powinny wdrożyć środki w celu sprawdzenia, czy obywatel państwa trzeciego opuścił Unię, w tym w terminie dobrowolnego wyjazdu oraz bez pomocy, aby zapewnić skuteczne działania następcze w przypadku niezgodności. Państwa członkowskie zachęca się do jak najlepszego wykorzystania dostępnych kanałów informacji i w związku z tym do:

| 1) | systematycznego zachęcania osób powracających, którym wyznaczono termin dobrowolnego wyjazdu, do informowania organów, które wydały decyzję nakazującą powrót (oraz zakaz wjazdu), o ich pomyślnym wyjeździe. Osoba powracająca może zgłosić swój wyjazd straży granicznej w momencie wyjazdu, w przedstawicielstwie konsularnym państwa członkowskiego w jej kraju pochodzenia po powrocie lub nawet pisemnie, dołączając wystarczający dowód. W celu rozpowszechniania tej praktyki do decyzji nakazującej powrót lub dokumentu podróży można systematycznie załączać arkusz informacyjny zawierający imię i nazwisko oraz inne dane identyfikujące obywatela państwa trzeciego, instrukcje oraz dane kontaktowe organu wydającego, by funkcjonariusz straży granicznej mógł go podstemplować przy wyjeździe i odesłać organowi wydającemu jako dowód wyjazdu. W tego rodzaju arkuszu informacyjnym można byłoby również wskazać korzyści dla danej osoby powracającej wynikające z powiadomienia władz o pomyślnym wyjeździe; |
| --- | --- |

1)

systematycznego zachęcania osób powracających, którym wyznaczono termin dobrowolnego wyjazdu, do informowania organów, które wydały decyzję nakazującą powrót (oraz zakaz wjazdu), o ich pomyślnym wyjeździe. Osoba powracająca może zgłosić swój wyjazd straży granicznej w momencie wyjazdu, w przedstawicielstwie konsularnym państwa członkowskiego w jej kraju pochodzenia po powrocie lub nawet pisemnie, dołączając wystarczający dowód. W celu rozpowszechniania tej praktyki do decyzji nakazującej powrót lub dokumentu podróży można systematycznie załączać arkusz informacyjny zawierający imię i nazwisko oraz inne dane identyfikujące obywatela państwa trzeciego, instrukcje oraz dane kontaktowe organu wydającego, by funkcjonariusz straży granicznej mógł go podstemplować przy wyjeździe i odesłać organowi wydającemu jako dowód wyjazdu. W tego rodzaju arkuszu informacyjnym można byłoby również wskazać korzyści dla danej osoby powracającej wynikające z powiadomienia władz o pomyślnym wyjeździe;

| 2) | zwrócenia się do funkcjonariuszy straży granicznej przeprowadzających odprawy wyjazdowe, aby z chwilą gdy dowiedzą się o wyjeździe migranta o nieuregulowanym statusie, pytali taką osobę powracającą, czy podlega decyzji nakazującej powrót określającej termin dobrowolnego wyjazdu, i systematycznie informowali w takim przypadku władze o tym, kto wydał decyzję nakazującą powrót o wyjeździe tej osoby; |
| --- | --- |

2)

zwrócenia się do funkcjonariuszy straży granicznej przeprowadzających odprawy wyjazdowe, aby z chwilą gdy dowiedzą się o wyjeździe migranta o nieuregulowanym statusie, pytali taką osobę powracającą, czy podlega decyzji nakazującej powrót określającej termin dobrowolnego wyjazdu, i systematycznie informowali w takim przypadku władze o tym, kto wydał decyzję nakazującą powrót o wyjeździe tej osoby;

| 3) | stosowania załącznika 39 (zob. sekcja 6.4) w celu potwierdzenia wyjazdu nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego przejeżdżających drogą lądową tranzytem przez terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo, które wydało decyzję nakazującą powrót. |
| --- | --- |

3)

stosowania załącznika 39 (zob. sekcja 6.4) w celu potwierdzenia wyjazdu nielegalnie przebywających obywateli państwa trzeciego przejeżdżających drogą lądową tranzytem przez terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo, które wydało decyzję nakazującą powrót.

Państwa członkowskie powinny również rozważyć nawiązanie kontaktów z liniami lotniczymi w celu uzyskania informacji, czy obywatele państwa trzeciego, którzy powrócili bez eskorty, znajdowali się na pokładzie samolotu w chwili planowanego wyjazdu.

7.   WYDALENIE

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 8 ust. 1–4

| 1. | Państwa członkowskie podejmują wszelkie środki niezbędne do wykonania decyzji nakazującej powrót jeżeli żaden termin dobrowolnego wyjazdu nie został wyznaczony zgodnie z art. 7 ust. 4 lub jeżeli zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane w terminie dobrowolnego wyjazdu, zgodnie z art. 7. |
| --- | --- |

1.

Państwa członkowskie podejmują wszelkie środki niezbędne do wykonania decyzji nakazującej powrót jeżeli żaden termin dobrowolnego wyjazdu nie został wyznaczony zgodnie z art. 7 ust. 4 lub jeżeli zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane w terminie dobrowolnego wyjazdu, zgodnie z art. 7.

| 2. | Jeżeli państwo członkowskie wyznaczyło termin dobrowolnego wyjazdu zgodnie z art. 7, decyzja nakazująca powrót może być wykonana dopiero po wygaśnięciu tego terminu, chyba że pojawi się w tym okresie ryzyko, o którym mowa w art. 7 ust. 4. |
| --- | --- |

2.

Jeżeli państwo członkowskie wyznaczyło termin dobrowolnego wyjazdu zgodnie z art. 7, decyzja nakazująca powrót może być wykonana dopiero po wygaśnięciu tego terminu, chyba że pojawi się w tym okresie ryzyko, o którym mowa w art. 7 ust. 4.

| 3. | Państwo członkowskie może wydawać odrębne decyzje administracyjne lub orzeczenia sądowe nakazujące wydalenie. |
| --- | --- |

3.

Państwo członkowskie może wydawać odrębne decyzje administracyjne lub orzeczenia sądowe nakazujące wydalenie.

| 4. | Jeżeli państwa członkowskie stosują – w ostateczności – środki przymusu w celu przeprowadzenia wydalenia obywatela państwa trzeciego, który sprzeciwia się temu wydaleniu, środki te muszą być proporcjonalne i nie mogą obejmować użycia siły przekraczającego rozsądne granice. Są one stosowane w sposób przewidziany w prawie krajowym, z poszanowaniem praw podstawowych i należnym szacunkiem dla godności i nietykalności cielesnej danego obywatela państwa trzeciego. |
| --- | --- |

4.

Jeżeli państwa członkowskie stosują – w ostateczności – środki przymusu w celu przeprowadzenia wydalenia obywatela państwa trzeciego, który sprzeciwia się temu wydaleniu, środki te muszą być proporcjonalne i nie mogą obejmować użycia siły przekraczającego rozsądne granice. Są one stosowane w sposób przewidziany w prawie krajowym, z poszanowaniem praw podstawowych i należnym szacunkiem dla godności i nietykalności cielesnej danego obywatela państwa trzeciego.

W dyrektywie powrotowej wyznaczono cel („wykonanie decyzji nakazującej powrót”), który należy osiągnąć w sposób skuteczny i proporcjonalny przy zastosowaniu „wszelkich niezbędnych środków”, przy czym konkretne metody („sposób”) pozostawiono w gestii ustawodawstwa państw członkowskich i praktyk administracyjnych – zob. wyrok ETS w sprawie C-329/11, Achughbabian, pkt 36: „[...] zawarte w nim wyrażenia »środki« oraz »środki przymusu« odnoszą się do każdej interwencji, która prowadzi w sposób skuteczny i proporcjonalny do powrotu zainteresowanego”.

Niezależnie od obowiązków obywateli państwa trzeciego dotyczących współpracy w zakresie ich identyfikacji oraz zwracania się o wszelkie niezbędne dokumenty do ich organów krajowych, zobowiązanie państwa członkowskiego do podjęcia „wszelkich niezbędnych środków” obejmuje również zwrócenie się w odpowiednim terminie do państwa trzeciego dokonującego readmisji o wydanie ważnego dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży lub zwrócenie się o zaakceptowanie korzystania z europejskiego dokumentu podróży wydawanego do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (46), jeżeli jest to przewidziane w obowiązujących umowach lub porozumieniach z państwem trzecim, aby umożliwić fizyczny przewóz obywatela państwa trzeciego poza terytorium państwa członkowskiego. Należy w dalszym ciągu wspierać korzystanie z europejskiego dokumentu podróży wydawanego do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich w ramach negocjacji i wykonywania dwustronnych i unijnych umów o readmisji oraz innych porozumień z państwami trzecimi. Procedury administracyjne z udziałem państw trzecich, mające na celu przygotowanie operacji wydalenia (przykładowo uzyskanie koniecznych dokumentów podróży oraz zezwoleń na podróż), można wszcząć w terminie dobrowolnego wyjazdu, nie narażając danego obywatela państwa trzeciego na ryzyko (zob. również sekcja 6).

Aby ograniczyć skutki potencjalnych nadużyć, w szczególności dotyczących bezzasadnych i wielokrotnych wniosków o udzielenie azylu, a także wniosków składanych w ostatniej chwili, jak również bezzasadnych odwołań od decyzji azylowych lub decyzji związanych z powrotami, wniesionych w wyłącznym celu opóźnienia lub udaremnienia wykonania decyzji nakazujących powrót, Komisja zaleca, by państwa członkowskie podejmowały środki w celu przeprowadzenia procedury rozpatrywania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w trybie przyspieszonym lub w stosownych przypadkach w trybie procedury granicznej zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE (47) („dyrektywa w sprawie procedur azylowych”).

Granica między dobrowolnym wyjazdem a wydaleniem: powrót jest pojęciem bardzo szerokim i obejmuje proces powrotu (dobrowolnego lub przymusowego) do państwa trzeciego zgodnie z zobowiązaniem do powrotu. Znaczenie pojęcia wydalenia jest znacznie węższe. Termin ten oznacza wykonanie zobowiązania do powrotu, czyli fizyczny przewóz osoby poza terytorium państwa członkowskiego. Już w orzeczeniach w sprawie C-61/11, El Dridi (pkt 41) oraz w sprawie C-329/11, Achoughbabian, Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że w dyrektywie powrotowej przewidziano „gradację środków” od dobrowolnych do przymusowych. W praktyce często występują przypadki, które obejmują zarówno elementy przymusowego powrotu (środek detencyjny), jak i dobrowolności (późniejszy dobrowolny przejazd bez konieczności użycia siły fizycznej). Zachęca się państwa członkowskie do korzystania – na wszystkich etapach procedury – z najmniej inwazyjnych środków. Jeżeli osoby powracające podlegające wydaleniu/zastosowaniu środka detencyjnego zmienią swoje nastawienie i wykażą chęć współpracy i dobrowolnego powrotu, zachęca się i uprawnia państwa członkowskie do przyjmowania elastycznego podejścia.

Wykonanie decyzji nakazującej powrót po odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej: w wyroku w sprawie C-601/15, J.N. (pkt 75–76, 80) Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że po oddaleniu w pierwszej instancji wniosku o udzielenie azylu procedura wykonania uprzednio wydanej decyzji nakazującej powrót nie może być ponownie podjęta na etapie, na którym została przerwana, oraz że procedury powrotu nie należy wszczynać na nowo: „[...] skuteczność (effet utile) dyrektywy 2008/115/WE wymaga w każdym razie, aby procedura wszczęta na mocy tej dyrektywy, w ramach której wydano decyzję nakazującą powrót, wraz z [...] ustanowieniem zakazu wjazdu, mogła zostać ponownie podjęta na etapie, na którym została przerwana ze względu na złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w momencie kiedy wniosek ten został oddalony w pierwszej instancji [...]. W tym względzie zarówno z obowiązku lojalnej współpracy państw członkowskich ustanowionego w art. 4 ust. 3 TUE i przypomnianego w pkt 56 wyroku El Dridi [...], jak i z wymogów skuteczności [...] wynika, że nałożony na mocy art. 8 tej dyrektywy na państwa członkowskie obowiązek wykonania środka w postaci wydalenia, przy założeniach określonych w ust. 1 tego przepisu, powinien zostać spełniony w najszybszym możliwym terminie [...]. Tymczasem obowiązek ten nie będzie spełniony, jeśli wydalenie zostanie opóźnione ze względu na fakt, że – po oddaleniu w pierwszej instancji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – procedura [...] nie może być ponownie podjęta na etapie, na którym została przerwana, lecz musi zostać wszczęta na nowo”.

Kara pozbawienia wolności jako środek prawnokarny wymierzany z tytułu nielegalnego pobytu w żadnym razie nie może stanowić „niezbędnego środka” w rozumieniu art. 8 ust. 1 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 4). Zgodnie z art. 6 Karty praw podstawowych dotyczącym prawa do wolności interpretowanym w świetle art. 5 EKPC pozbawienie wolności w kontekście powrotu jest dopuszczalne wyłącznie w celu wydalenia na mocy art. 15 dyrektywy powrotowej – zob. wyrok ETS w sprawie C-329/11, Achughbabian (pkt 37): „[...] nałożenie i wykonanie kary pozbawienia wolności w trakcie postępowania w sprawie powrotu przewidzianego dyrektywą 2008/115/WE nie przyczynia się do realizacji wydalenia z terytorium, które jest celem tego postępowania, czyli fizycznego przewozu zainteresowanego poza terytorium państwa członkowskiego. Kara taka nie stanowi zatem »środka« czy »środka przymusu« w rozumieniu art. 8 dyrektywy 2008/115/WE”.

Państwa członkowskie należycie uwzględniają stan zdrowia obywateli państwa trzeciego podczas wdrażania dyrektywy powrotowej zgodnie z art. 5 lit. c); ponadto wykonując decyzje nakazujące powrót zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy, zapewniają należyte poszanowanie godności i integralności cielesnej obywateli państwa trzeciego. W pełnym poszanowaniu prawa do zdrowia oraz biorąc pod uwagę, że w dyrektywie nie nałożono obowiązku systematycznegoprzeprowadzania kontroli lekarskich lub wydania zaświadczenia o zdolności do lotu w odniesieniu do wszystkich obywateli państwa trzeciego podlegających wydaleniu, Komisja zaleca, by państwa członkowskie podjęły środki mające na celu zapobieganie ewentualnym nadużyciom związanym z fałszywymi zaświadczeniami lekarskimi złożonymi przez obywateli państwa trzeciego, których skutkiem byłoby bezpodstawne uniemożliwienie wydalenia lub jego zawieszenie ze względów medycznych (zob. również sekcja 12.4), przykładowo dzięki zapewnieniu dostępności wykwalifikowanego personelu medycznego wyznaczonego przez właściwy organ krajowy w celu wydania niezależnej i obiektywnej opinii medycznej w konkretnej sprawie.

7.1.   Wydalenie drogą powietrzną

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 8 ust. 5; wspólne wytyczne w sprawie postanowień dotyczących bezpieczeństwa w odniesieniu do wspólnych wydaleń drogą powietrzną, załączone do decyzji Rady 2004/573/WE (48); rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1624 (49) – art. 28 ust. 3

Jeżeli wydalenie następuje drogą powietrzną, państwa członkowskie uwzględniają wspólne wytyczne w sprawie postanowień dotyczących bezpieczeństwa w odniesieniu do wspólnych wydaleń drogą powietrzną, załączone do decyzji 2004/573/WE.

Zgodnie z dyrektywą powrotową państwa członkowskie uwzględniają wspólne wytyczne w sprawie postanowień dotyczących bezpieczeństwa w odniesieniu do wspólnych wydaleń drogą powietrzną załączone do decyzji 2004/573/WE w kontekście wszystkich wydaleń drogą powietrzną, a nie tylko – jak pierwotnie przewidziano w tej decyzji – w kontekście wspólnych wydaleń.

Ze względu na charakter niektórych części wspomnianych wytycznych, takich jak zasady dotyczące roli i podziału zadań organizujących i uczestniczących państw członkowskich, części te uwzględnia się wyłącznie w odniesieniu do wspólnych lotów, a zatem nie można ich rozpatrywać wyłącznie w kontekście krajowym. Wszystkie pozostałe części wytycznych (zob. najważniejsze fragmenty w polu poniżej) powinny jednak zostać uwzględnione również w operacjach wydalenia o wyłącznie krajowym charakterze.

WSPÓLNE WYTYCZNE W SPRAWIE POSTANOWIEŃ DOTYCZĄCYCH BEZPIECZEŃSTWA W ODNIESIENIU DO WSPÓLNYCH WYDALEŃ DROGĄ POWIETRZNĄ

(fragmenty)

1.   ETAP PRZED POWROTEM

1.1.2.   Stan zdrowia i dokumentacja medyczna

Organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie muszą zadbać o to, aby osoby powracające, za które odpowiadają, były w odpowiednim stanie pod względem zdrowia, umożliwiającym ich bezpieczne – z prawnego i faktycznego punktu widzenia – wydalenie drogą powietrzną. Należy dostarczyć dokumentację medyczną osób powracających, które uprzednio zdiagnozowano, lub w przypadku gdy wymagane jest objęcie takich osób opieką medyczną. Taka dokumentacja medyczna musi zawierać wyniki badań lekarskich, diagnozę i wyszczególnienie ewentualnie potrzebnych leków w celu umożliwienia zastosowania niezbędnych środków medycznych. [...]

1.1.3.   Dokumentacja

Organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie zapewniają dostępność ważnych dokumentów podróży i innych niezbędnych dodatkowych dokumentów, zaświadczeń lub innego rodzaju dokumentacji w odniesieniu do wszystkich osób powracających. Uprawniona osoba przechowuje dokumentację do momentu przyjazdu do kraju przeznaczenia [...].

1.2.3.   Wykorzystanie członków eskorty udostępnionych przez sektor prywatny

Jeżeli uczestniczące państwo członkowskie wykorzystuje pracowników eskortujących zapewnionych przez sektor prywatny, organy tego państwa członkowskiego muszą przewidzieć obecność co najmniej jednego oficjalnego przedstawiciela na pokładzie lotu.

1.2.4.   Umiejętności i szkolenie członków eskorty

Członkowie eskorty wyznaczonej na wspólny lot muszą przejść uprzednio specjalne szkolenie w celu wykonywania takich misji; należy im zapewnić niezbędną pomoc medyczną w zależności od misji.

[...]

1.2.5.   Kodeks postępowania członków eskorty

Członkowie eskorty nie mogą być uzbrojeni. Mogą nosić ubranie cywilne z widocznym emblematem do celów identyfikacji. Inne należycie akredytowane osoby towarzyszące również muszą nosić charakterystyczny emblemat.

Członkowie eskorty muszą zostać strategicznie rozmieszczeni na statku powietrznym w celu zapewnienia optymalnego bezpieczeństwa. Ponadto muszą siedzieć obok osób powracających, za które są odpowiedzialni.

1.2.6.   Uzgodnienia dotyczące liczby członków eskorty

Liczbę członków eskorty ustala się w poszczególnych przypadkach po przeprowadzeniu analizy potencjalnych zagrożeń i wzajemnych konsultacji. W większości przypadków zaleca się, by było ich co najmniej tyle samo, co osób powracających na pokładzie. W stosownych przypadkach dostępna jest jednostka wsparcia zapewniająca pomoc (np. w przypadkach znacznie oddalonych krajów docelowych).

2.   ETAP PRZED ODLOTEM W PORTACH LOTNICZYCH WYLOTU LUB MIĘDZYLĄDOWAŃ

2.1.   Przewóz do portu lotniczego i pobyt w porcie lotniczym

W odniesieniu do przewozu do portu lotniczego i pobytu w porcie lotniczym stosuje się następujące zasady:

| a) | członkowie eskorty i osoby powracające powinny zasadniczo przybyć do portu lotniczego co najmniej na trzy godziny przed odlotem; |
| --- | --- |

a)

członkowie eskorty i osoby powracające powinny zasadniczo przybyć do portu lotniczego co najmniej na trzy godziny przed odlotem;

| b) | osoby powracające należy poinformować o zastosowaniu wobec nich wydalenia oraz o tym, że w ich interesie leży pełna współpraca z członkami eskorty. Należy wyjaśnić, że żadne zachowanie w celu przeszkodzenia lotowi nie będzie tolerowane i nie doprowadzi do przerwania operacji wydalenia; |
| --- | --- |

b)

osoby powracające należy poinformować o zastosowaniu wobec nich wydalenia oraz o tym, że w ich interesie leży pełna współpraca z członkami eskorty. Należy wyjaśnić, że żadne zachowanie w celu przeszkodzenia lotowi nie będzie tolerowane i nie doprowadzi do przerwania operacji wydalenia;

[...]

2.2.   Odprawa, wejście na pokład i kontrola bezpieczeństwa przed startem

Obowiązują następujące uzgodnienia w odniesieniu do odprawy, wejścia na pokład i kontroli bezpieczeństwa przed startem:

| a) | członkowie eskorty państwa członkowskiego danego miejsca odpowiadają za odprawę i pomoc w przejściu stref kontroli; |
| --- | --- |

a)

członkowie eskorty państwa członkowskiego danego miejsca odpowiadają za odprawę i pomoc w przejściu stref kontroli;

| b) | wszystkie osoby powracające zostają w staranny sposób przeszukane przed wejściem na pokład wspólnego lotu. Wszelkie przedmioty, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i bezpieczeństwa wspólnego lotu, należy zatrzymać i umieścić w luku bagażowym; |
| --- | --- |

b)

wszystkie osoby powracające zostają w staranny sposób przeszukane przed wejściem na pokład wspólnego lotu. Wszelkie przedmioty, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i bezpieczeństwa wspólnego lotu, należy zatrzymać i umieścić w luku bagażowym;

| c) | bagażu osoby powracającej nie można umieszczać w kabinie pasażerskiej. Wszystkie bagaże umieszczone w luku należy poddać kontroli bezpieczeństwa i oznaczyć nazwiskiem właściciela. Wszystkie przedmioty uznane za niebezpieczne zgodnie z zasadami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) muszą zostać usunięte z bagażu; |
| --- | --- |

c)

bagażu osoby powracającej nie można umieszczać w kabinie pasażerskiej. Wszystkie bagaże umieszczone w luku należy poddać kontroli bezpieczeństwa i oznaczyć nazwiskiem właściciela. Wszystkie przedmioty uznane za niebezpieczne zgodnie z zasadami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) muszą zostać usunięte z bagażu;

| d) | pieniądze i przedmioty wartościowe należy umieścić w przezroczystym opakowaniu i oznaczyć nazwiskiem właściciela. Osoby powracające należy poinformować o procedurze dotyczącej przedmiotów i pieniędzy, które usunięto z bagażu; |
| --- | --- |

d)

pieniądze i przedmioty wartościowe należy umieścić w przezroczystym opakowaniu i oznaczyć nazwiskiem właściciela. Osoby powracające należy poinformować o procedurze dotyczącej przedmiotów i pieniędzy, które usunięto z bagażu;

[...]

3.   PROCEDURA LOTU

[...]

3.2.   Stosowanie środków przymusu

Środki przymusu należy stosować w następujący sposób:

| a) | środki przymusu należy wdrażać z należytym poszanowaniem indywidualnych praw osób powracających; |
| --- | --- |

a)

środki przymusu należy wdrażać z należytym poszanowaniem indywidualnych praw osób powracających;

| b) | przymus można zastosować wobec osób, które odmawiają wydalenia lub sprzeciwiają się wydaleniu. Wszelkie środki przymusu muszą być proporcjonalne i nie mogą przekraczać rozsądnych granic. Nie wolno naruszać godności i integralności cielesnej osoby powracającej. W związku z tym w razie wątpliwości należy wstrzymać operację wydalenia, w tym stosowanie przymusu prawnego w oparciu o sprzeciw osoby powracającej i zagrożenie przez nią stwarzane, zgodnie z zasadą „wydalenie, ale nie za wszelką cenę”; |
| --- | --- |

b)

przymus można zastosować wobec osób, które odmawiają wydalenia lub sprzeciwiają się wydaleniu. Wszelkie środki przymusu muszą być proporcjonalne i nie mogą przekraczać rozsądnych granic. Nie wolno naruszać godności i integralności cielesnej osoby powracającej. W związku z tym w razie wątpliwości należy wstrzymać operację wydalenia, w tym stosowanie przymusu prawnego w oparciu o sprzeciw osoby powracającej i zagrożenie przez nią stwarzane, zgodnie z zasadą „wydalenie, ale nie za wszelką cenę”;

| c) | żadne środki przymusu nie powinny utrudniać lub zagrażać możliwości normalnego oddychania przez osobę powracającą. W przypadku użycia siły należy zapewnić, by klatka piersiowa osoby powracającej pozostawała w pozycji pionowej i by nic nie wywierało na nią ucisku i utrudniało utrzymanie prawidłowej funkcji oddychania; |
| --- | --- |

c)

żadne środki przymusu nie powinny utrudniać lub zagrażać możliwości normalnego oddychania przez osobę powracającą. W przypadku użycia siły należy zapewnić, by klatka piersiowa osoby powracającej pozostawała w pozycji pionowej i by nic nie wywierało na nią ucisku i utrudniało utrzymanie prawidłowej funkcji oddychania;

| d) | stawiające opór osoby powracające można unieruchomić za pomocą środków przymusu bezpośredniego, które nie naruszają ich godności i integralności cielesnej. |
| --- | --- |

d)

stawiające opór osoby powracające można unieruchomić za pomocą środków przymusu bezpośredniego, które nie naruszają ich godności i integralności cielesnej.

| e) | organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie uzgadniają wykaz dozwolonych środków przymusu bezpośredniego przed operacją wydalenia. Zastosowanie leków uspokajających w celu ułatwienia wydalenia jest zakazane, przy czym zakaz ten pozostaje bez uszczerbku dla środków stosowanych w sytuacjach wyjątkowych w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotu; |
| --- | --- |

e)

organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie uzgadniają wykaz dozwolonych środków przymusu bezpośredniego przed operacją wydalenia. Zastosowanie leków uspokajających w celu ułatwienia wydalenia jest zakazane, przy czym zakaz ten pozostaje bez uszczerbku dla środków stosowanych w sytuacjach wyjątkowych w celu zapewnienia bezpieczeństwa lotu;

| f) | wszyscy członkowie eskorty zostają poinformowani i pouczeni o dozwolonych i zakazanych środkach przymusu bezpośredniego; |
| --- | --- |

f)

wszyscy członkowie eskorty zostają poinformowani i pouczeni o dozwolonych i zakazanych środkach przymusu bezpośredniego;

| g) | obezwładnione osoby powracające pozostają pod stałym nadzorem podczas całego lotu; |
| --- | --- |

g)

obezwładnione osoby powracające pozostają pod stałym nadzorem podczas całego lotu;

| h) | decyzję o tymczasowym wstrzymaniu stosowania środka przymusu bezpośredniego podejmuje kierujący operacją wydalenia lub jego zastępca. |
| --- | --- |

h)

decyzję o tymczasowym wstrzymaniu stosowania środka przymusu bezpośredniego podejmuje kierujący operacją wydalenia lub jego zastępca.

3.3.   Personel medyczny i tłumacze ustni

Obowiązują następujące uzgodnienia w odniesieniu do personelu medycznego i tłumaczy ustnych:

| a) | we wspólnym locie powinien uczestniczyć co najmniej jeden lekarz; |
| --- | --- |

a)

we wspólnym locie powinien uczestniczyć co najmniej jeden lekarz;

| b) | lekarz powinien mieć dostęp do wszelkiej istotnej dokumentacji medycznej osób powracających, przy czym przed odlotem należy go poinformować o osobach wydalanych, którym postawiono konkretną diagnozę lekarską. Uprzednio niezdiagnozowane choroby, które zostały rozpoznane bezpośrednio przed odlotem i które mogą wpływać na wykonanie obowiązku powrotu, należy ocenić we współpracy z odpowiedzialnymi organami; |
| --- | --- |

b)

lekarz powinien mieć dostęp do wszelkiej istotnej dokumentacji medycznej osób powracających, przy czym przed odlotem należy go poinformować o osobach wydalanych, którym postawiono konkretną diagnozę lekarską. Uprzednio niezdiagnozowane choroby, które zostały rozpoznane bezpośrednio przed odlotem i które mogą wpływać na wykonanie obowiązku powrotu, należy ocenić we współpracy z odpowiedzialnymi organami;

| c) | wyłącznie lekarz może podawać leki osobom powracającym po postawieniu precyzyjnej diagnozy medycznej. Leki, które należy podać osobie powracającej podczas lotu, muszą znajdować się na pokładzie; |
| --- | --- |

c)

wyłącznie lekarz może podawać leki osobom powracającym po postawieniu precyzyjnej diagnozy medycznej. Leki, które należy podać osobie powracającej podczas lotu, muszą znajdować się na pokładzie;

| d) | każda osoba powracająca może się zwrócić do lekarza lub członka eskorty bezpośrednio lub za pośrednictwem tłumacza ustnego w języku, którym się posługuje; |
| --- | --- |

d)

każda osoba powracająca może się zwrócić do lekarza lub członka eskorty bezpośrednio lub za pośrednictwem tłumacza ustnego w języku, którym się posługuje;

| e) | organizujące państwa członkowskie zapewniają dostępność właściwego personelu medycznego i językowego podczas operacji wydalenia. |
| --- | --- |

e)

organizujące państwa członkowskie zapewniają dostępność właściwego personelu medycznego i językowego podczas operacji wydalenia.

3.4.   Dokumentacja i monitorowanie operacji wydalenia

3.4.1.   Zapisy i obserwatorzy będący osobami trzecimi

Wszelkie filmowanie, dokonywanie nagrań dźwiękowych lub monitorowanie wspólnych lotów przez obserwatorów będących osobami trzecimi jest regulowane uprzednią umową między organizującym państwem członkowskim a uczestniczącymi państwami członkowskimi.

[...]

5.   ETAP PRZYBYCIA

Po przybyciu:

[...]

| c) | organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie przekazują osoby powracające, za które odpowiadają, organom kraju przeznaczenia, wraz z ich bagażem i wszystkimi przedmiotami, które zostały zatrzymane przed wejściem na pokład. Dowodzący przedstawiciele organizujących i uczestniczących państw członkowskich będą odpowiedzialni za przekazanie osób powracających organom lokalnym po przybyciu. Członkowie eskorty zazwyczaj nie opuszczają statku powietrznego; |
| --- | --- |

c)

organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie przekazują osoby powracające, za które odpowiadają, organom kraju przeznaczenia, wraz z ich bagażem i wszystkimi przedmiotami, które zostały zatrzymane przed wejściem na pokład. Dowodzący przedstawiciele organizujących i uczestniczących państw członkowskich będą odpowiedzialni za przekazanie osób powracających organom lokalnym po przybyciu. Członkowie eskorty zazwyczaj nie opuszczają statku powietrznego;

| d) | w stosownych przypadkach oraz jeżeli jest to wykonalne, organizujące i uczestniczące państwa członkowskie powinny zaprosić personel konsularny, urzędników łącznikowych ds. imigracji lub grupy przygotowawcze zainteresowanych państw członkowskich w celu ułatwienia przekazania osób powracających organom lokalnym, o ile jest to zgodne z krajowymi praktykami i krajową procedurą; |
| --- | --- |

d)

w stosownych przypadkach oraz jeżeli jest to wykonalne, organizujące i uczestniczące państwa członkowskie powinny zaprosić personel konsularny, urzędników łącznikowych ds. imigracji lub grupy przygotowawcze zainteresowanych państw członkowskich w celu ułatwienia przekazania osób powracających organom lokalnym, o ile jest to zgodne z krajowymi praktykami i krajową procedurą;

| e) | podczas przekazywania organom lokalnym osoby powracające nie powinny być zakute w kajdanki ani nie należy wobec nich stosować żadnych środków przymusu bezpośredniego; |
| --- | --- |

e)

podczas przekazywania organom lokalnym osoby powracające nie powinny być zakute w kajdanki ani nie należy wobec nich stosować żadnych środków przymusu bezpośredniego;

| f) | przekazanie osób powracających następuje poza statkiem powietrznym (na końcu przejścia albo w odpowiednich pomieszczeniach portu lotniczego – w zależności od tego, który wariant zostanie uznany za właściwy). O ile to możliwe, należy uniemożliwić przedstawicielom organów lokalnych wejście na pokład statku powietrznego; |
| --- | --- |

f)

przekazanie osób powracających następuje poza statkiem powietrznym (na końcu przejścia albo w odpowiednich pomieszczeniach portu lotniczego – w zależności od tego, który wariant zostanie uznany za właściwy). O ile to możliwe, należy uniemożliwić przedstawicielom organów lokalnych wejście na pokład statku powietrznego;

| g) | czas spędzony w porcie lotniczym kraju docelowego należy skrócić do niezbędnego minimum; |
| --- | --- |

g)

czas spędzony w porcie lotniczym kraju docelowego należy skrócić do niezbędnego minimum;

| h) | do obowiązków organizującego państwa członkowskiego i wszystkich uczestniczących państw członkowskich należy dokonanie uzgodnień dotyczących sytuacji awaryjnych w odniesieniu do członków eskorty i przedstawicieli (oraz osób powracających, na których readmisję nie zezwolono) w przypadku opóźnienia odlotu statku powietrznego po opuszczeniu pokładu przez osoby powracające. Uzgodnienia te powinny obejmować w razie potrzeby zapewnienie zakwaterowania na nocleg. |
| --- | --- |

h)

do obowiązków organizującego państwa członkowskiego i wszystkich uczestniczących państw członkowskich należy dokonanie uzgodnień dotyczących sytuacji awaryjnych w odniesieniu do członków eskorty i przedstawicieli (oraz osób powracających, na których readmisję nie zezwolono) w przypadku opóźnienia odlotu statku powietrznego po opuszczeniu pokładu przez osoby powracające. Uzgodnienia te powinny obejmować w razie potrzeby zapewnienie zakwaterowania na nocleg.

6.   NIEPOWODZENIE OPERACJI WYDALENIA

Jeżeli organy kraju przeznaczenia odmawiają wjazdu na terytorium lub jeżeli operacja wydalenia została przerwana z innych powodów, organizujące państwo członkowskie i wszystkie uczestniczące państwa członkowskie przyjmują odpowiedzialność – na własny koszt – za powrót osób powracających, za które ponoszą odpowiedzialność, na ich odpowiednie terytoria.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Eskortowanie osób powracających przez pracowników ochrony linii lotniczej lub zatrudniony personel zewnętrzny jest zasadniczo zgodne z art. 8 dyrektywy powrotowej. Państwa członkowskie ponoszą jednak ogólną odpowiedzialność za przeprowadzenie operacji wydalenia (wydanie nakazu wydalenia i proporcjonalnego użycia środków przymusu/eskortowania). Sekcja 1.2.3 wyżej wymienionych wytycznych stanowi: „jeżeli uczestniczące państwo członkowskie wykorzystuje członków eskorty udostępnionych przez sektor prywatny, władze tego państwa członkowskiego zapewniają co najmniej jednego urzędowego przedstawiciela na pokładzie lotu”. Wynika z tego, że państwa członkowskie mają ogólny obowiązek pełnienia roli nadzorczej we wszystkich przypadkach „outsourcingu” operacji wydalenia oraz że korzystanie z usług pracowników ochrony linii lotniczej w celu eskortowania nie jest wykluczone, lecz musi zostać zatwierdzone przez przynajmniej jednego urzędnika z państwa członkowskiego i przebiegać z jego udziałem. |
| --- | --- |

—

Eskortowanie osób powracających przez pracowników ochrony linii lotniczej lub zatrudniony personel zewnętrzny jest zasadniczo zgodne z art. 8 dyrektywy powrotowej. Państwa członkowskie ponoszą jednak ogólną odpowiedzialność za przeprowadzenie operacji wydalenia (wydanie nakazu wydalenia i proporcjonalnego użycia środków przymusu/eskortowania). Sekcja 1.2.3 wyżej wymienionych wytycznych stanowi: „jeżeli uczestniczące państwo członkowskie wykorzystuje członków eskorty udostępnionych przez sektor prywatny, władze tego państwa członkowskiego zapewniają co najmniej jednego urzędowego przedstawiciela na pokładzie lotu”. Wynika z tego, że państwa członkowskie mają ogólny obowiązek pełnienia roli nadzorczej we wszystkich przypadkach „outsourcingu” operacji wydalenia oraz że korzystanie z usług pracowników ochrony linii lotniczej w celu eskortowania nie jest wykluczone, lecz musi zostać zatwierdzone przez przynajmniej jednego urzędnika z państwa członkowskiego i przebiegać z jego udziałem.

| — | Zbiorowe operacje powrotowe (organy państwa trzeciego wysyłające samolot do UE w celu repatriacji swoich obywateli pod własnym nadzorem): państwa członkowskie ponoszą ogólną odpowiedzialność za prowadzenie operacji wydalenia do momentu przekazania władzom kraju przeznaczenia oraz opuszczenia terytorium UE przez statek powietrzny. Przez cały okres trwania operacji wydalenia należy jednak zapewnić poszanowanie praw podstawowych i proporcjonalne stosowanie środków przymusu zgodnie ze wspólnymi unijnymi normami określonymi powyżej. Do celów nadzoru przedstawiciel państwa członkowskiego obserwuje etap wydalenia, który jest realizowany przez kraj przeznaczenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/1624 w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej („rozporządzenie w sprawie Europejskiej Straż Granicznej i Przybrzeżnej”) Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej może zapewniać pomoc w organizacji zbiorowych operacji powrotowych. Podczas tego rodzaju operacji uczestniczące państwa członkowskie i Agencja zapewniają poszanowanie praw podstawowych, zasady non-refoulement oraz proporcjonalne stosowanie środków przymusu. W tym celu w trakcie całej operacji, do czasu przyjazdu do kraju przeznaczenia, konieczna jest obecność co najmniej jednego przedstawiciela państwa członkowskiego i jednego obserwatora przymusowego powrotu (z uczestniczącego państwa członkowskiego albo z zasobu ustanowionego na mocy art. 29 rozporządzenia). |
| --- | --- |

—

Zbiorowe operacje powrotowe (organy państwa trzeciego wysyłające samolot do UE w celu repatriacji swoich obywateli pod własnym nadzorem): państwa członkowskie ponoszą ogólną odpowiedzialność za prowadzenie operacji wydalenia do momentu przekazania władzom kraju przeznaczenia oraz opuszczenia terytorium UE przez statek powietrzny. Przez cały okres trwania operacji wydalenia należy jednak zapewnić poszanowanie praw podstawowych i proporcjonalne stosowanie środków przymusu zgodnie ze wspólnymi unijnymi normami określonymi powyżej. Do celów nadzoru przedstawiciel państwa członkowskiego obserwuje etap wydalenia, który jest realizowany przez kraj przeznaczenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/1624 w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej („rozporządzenie w sprawie Europejskiej Straż Granicznej i Przybrzeżnej”) Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej może zapewniać pomoc w organizacji zbiorowych operacji powrotowych. Podczas tego rodzaju operacji uczestniczące państwa członkowskie i Agencja zapewniają poszanowanie praw podstawowych, zasady non-refoulement oraz proporcjonalne stosowanie środków przymusu. W tym celu w trakcie całej operacji, do czasu przyjazdu do kraju przeznaczenia, konieczna jest obecność co najmniej jednego przedstawiciela państwa członkowskiego i jednego obserwatora przymusowego powrotu (z uczestniczącego państwa członkowskiego albo z zasobu ustanowionego na mocy art. 29 rozporządzenia).

7.2.   Tranzyt drogą powietrzną

Podstawa prawna: Dyrektywa 2003/110/WE

| — | Wniosek o tranzyt do celów deportacji drogą powietrzną:załącznik do dyrektywy 2003/110/WE |
| --- | --- |

—

Wniosek o tranzyt do celów deportacji drogą powietrzną:załącznik do dyrektywy 2003/110/WE

| — | Wykaz organów centralnych zgodnie z art. 4 ust. 5 dyrektywy 2003/110/WE, do których składa się wnioski o tranzyt (dostępny jako ankieta ad hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronach internetowych ESM Europa) |
| --- | --- |

—

Wykaz organów centralnych zgodnie z art. 4 ust. 5 dyrektywy 2003/110/WE, do których składa się wnioski o tranzyt (dostępny jako ankieta ad hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronach internetowych ESM Europa)

W dyrektywie 2003/110/WE określono szczegółowe środki dotyczące pomocy, które mogą być zastosowane przez właściwe władze w portach lotniczych tranzytu w państwach członkowskich w odniesieniu do wydalenia drogą powietrzną pod eskortą i bez eskorty. Przewidziano w niej szereg zasad mających na celu ułatwienie tranzytu osób podlegających wydaleniu w porcie lotniczym państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie, które przyjęło i wdrożyło decyzję o wydaleniu. W tym celu w dyrektywie określono warunki, na jakich mogą odbywać się operacje tranzytu, i wskazano środki pomocy, jakie powinno zapewnić państwo członkowskie, do którego kierowany jest wniosek. Wnioski o udzielenie pomocy składa się na standardowym formularzu załączonym do dyrektywy 2003/110/WE. Wnioski te przekazuje się wyznaczonym do tego celu organom centralnym państw członkowskich.

7.3.   Wspólne operacje wydalenia drogą powietrzną

Podstawa prawna: Decyzja 2004/573/WE

| — | Wykaz organów krajowych odpowiedzialnych za organizację wspólnych lotów lub uczestniczących we wspólnych lotach na mocy art. 3 decyzji 2004/573/WE (dostępny jako ankieta ad hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronach internetowych ESM Europa) |
| --- | --- |

—

Wykaz organów krajowych odpowiedzialnych za organizację wspólnych lotów lub uczestniczących we wspólnych lotach na mocy art. 3 decyzji 2004/573/WE (dostępny jako ankieta ad hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronach internetowych ESM Europa)

Decyzja 2004/573/WE dotyczy w szczególności określenia wspólnych i szczególnych zadań organów odpowiedzialnych za organizację tych działań lub udział w tych działaniach. Wspólne wytyczne w sprawie przepisów bezpieczeństwa w odniesieniu do wspólnych wydaleń drogą powietrzną załączone są do przedmiotowej decyzji Rady. Zgodnie z art. 8 ust. 5 dyrektywy powrotowej wytyczne te należy wziąć pod uwagę w odniesieniu do każdego wydalenia drogą powietrzną, w tym w ramach operacji wyłącznie krajowych (zob. sekcja 7.1).

7.4.   Operacje powrotowe koordynowane przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej

Podstawa prawna: Rozporządzenie (UE) 2016/1624 – art. 28

Jednym z zadań Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej jest – z zastrzeżeniem unijnej polityki powrotowej, a w szczególności z zastrzeżeniem dyrektywy powrotowej, będącej głównym elementem unijnego ustawodawstwa w zakresie powrotów – zapewnienie pomocy państwom członkowskim w organizacji i przeprowadzaniu operacji powrotowych. Rolę Agencji w kwestiach dotyczących powrotów oraz przestrzegania praw podstawowych wzmocniono dzięki przyjęciu rozporządzenia w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej w 2016 r.

Przeprowadzanie operacji powrotowych koordynowanych przez Agencję ma wyraźną wartość dodaną, dlatego też zachęca się państwa członkowskie do pełnego wykorzystywania tej możliwości.

Operacje powrotowe koordynowane przez Agencję podlegają monitorowaniu przymusowych powrotów (zob. sekcja 8).

8.   MONITOROWANIE PRZYMUSOWYCH POWROTÓW

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 8 ust. 6

| — | Wykaz krajowych organów ds. monitorowania przymusowych powrotów: ankieta ad-hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronie internetowej ESM Europa; przegląd krajowych organów ds. monitorowania przymusowych powrotów dokonany przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) jest dostępny pod adresem: http://fra.europa.eu/en/theme/asylum-migration-borders/forced-return |
| --- | --- |

—

Wykaz krajowych organów ds. monitorowania przymusowych powrotów: ankieta ad-hoc rozesłana przez ESM w sprawie powrotu, 2015 r., zamieszczona na stronie internetowej ESM Europa; przegląd krajowych organów ds. monitorowania przymusowych powrotów dokonany przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) jest dostępny pod adresem: http://fra.europa.eu/en/theme/asylum-migration-borders/forced-return

Państwa członkowskie zapewniają skuteczny system monitorowania przymusowych powrotów.

Monitorowanie przymusowych powrotów jest ważnym narzędziem, które może służyć zarówno interesom osoby powracającej, jak i interesom organów wykonawczych jako naturalny mechanizm kontroli w zakresie codziennych praktyk dotyczących powrotów. Skuteczne monitorowanie może przyczynić się do deeskalacji. Umożliwia ono szybkie identyfikowanie i usuwanie ewentualnych niedociągnięć. Zapewnia również ochronę organom wykonawczym – które mogą niekiedy być przedmiotem niesłusznej krytyki ze strony mediów lub organizacji pozarządowych – dzięki dostarczaniu obiektywnych i neutralnych sprawozdań.

W dyrektywie powrotowej nie określa się w sposób szczegółowy, jakie powinny być krajowe systemy monitorowania przymusowych powrotów. Dyrektywa pozostawia państwom członkowskim duży margines swobody. Na podstawie brzmienia dyrektywy i jej kontekstu można jednak przedstawić pewne wskazówki:

| 1) | monitorowanie przymusowych powrotów należy rozumieć jako środek obejmujący wszystkie działania podejmowane przez państwa członkowskie w związku z wydaleniem od momentu przygotowywania wyjazdu do momentu przyjęcia w kraju powrotu lub, w razie niepowodzenia operacji wydalenia, do momentu powrotu do miejsca wyjazdu. Środek ten nie obejmuje monitorowania po powrocie, tj. okresu następującego po przyjęciu osoby powracającej w państwie trzecim; |
| --- | --- |

1)

monitorowanie przymusowych powrotów należy rozumieć jako środek obejmujący wszystkie działania podejmowane przez państwa członkowskie w związku z wydaleniem od momentu przygotowywania wyjazdu do momentu przyjęcia w kraju powrotu lub, w razie niepowodzenia operacji wydalenia, do momentu powrotu do miejsca wyjazdu. Środek ten nie obejmuje monitorowania po powrocie, tj. okresu następującego po przyjęciu osoby powracającej w państwie trzecim;

| 2) | w systemach monitorowania powinny uczestniczyć organizacje/organy inne niż ograny odpowiedzialne za realizację powrotu i niezależne od nich (nemo monitor in res sua); |
| --- | --- |

2)

w systemach monitorowania powinny uczestniczyć organizacje/organy inne niż ograny odpowiedzialne za realizację powrotu i niezależne od nich (nemo monitor in res sua);

| 3) | organy publiczne, takie jak krajowy rzecznik praw obywatelskich lub niezależny krajowy organ kontroli ogólnej, mogą pełnić funkcję obserwatora. Przydzielenie roli obserwatora wydziałowi tej samej administracji, która odpowiada również za powroty/wydalenia, wydaje się jednak problematyczne; |
| --- | --- |

3)

organy publiczne, takie jak krajowy rzecznik praw obywatelskich lub niezależny krajowy organ kontroli ogólnej, mogą pełnić funkcję obserwatora. Przydzielenie roli obserwatora wydziałowi tej samej administracji, która odpowiada również za powroty/wydalenia, wydaje się jednak problematyczne;

| 4) | nie można uznawać samego istnienia środków zaskarżenia w indywidualnych sprawach lub w ramach krajowych systemów nadzoru skuteczności krajowych polityk powrotowych za odpowiednie zastosowanie art. 8 ust. 6 dyrektywy powrotowej; |
| --- | --- |

4)

nie można uznawać samego istnienia środków zaskarżenia w indywidualnych sprawach lub w ramach krajowych systemów nadzoru skuteczności krajowych polityk powrotowych za odpowiednie zastosowanie art. 8 ust. 6 dyrektywy powrotowej;

| 5) | państwa członkowskie nie mają żadnego automatycznego obowiązku finansowania wszystkich kosztów poniesionych przez obserwatora (takich jak koszty personelu), ale państwa członkowskie są zobowiązane, aby system monitorowania przymusowych powrotów ogólnie był wdrożony i działał (skuteczność, effet utile); |
| --- | --- |

5)

państwa członkowskie nie mają żadnego automatycznego obowiązku finansowania wszystkich kosztów poniesionych przez obserwatora (takich jak koszty personelu), ale państwa członkowskie są zobowiązane, aby system monitorowania przymusowych powrotów ogólnie był wdrożony i działał (skuteczność, effet utile);

| 6) | w art. 8 ust. 6 dyrektywy powrotowej nie nakłada się obowiązku monitorowania każdej pojedynczej operacji wydalenia. Można uznać, że wystarczające jest posiadanie systemu monitorowania obejmującego wyrywkową kontrolę oraz monitorowanie próbek losowych, o ile intensywność monitorowania jest na tyle duża, aby gwarantowała jego ogólną skuteczność; |
| --- | --- |

6)

w art. 8 ust. 6 dyrektywy powrotowej nie nakłada się obowiązku monitorowania każdej pojedynczej operacji wydalenia. Można uznać, że wystarczające jest posiadanie systemu monitorowania obejmującego wyrywkową kontrolę oraz monitorowanie próbek losowych, o ile intensywność monitorowania jest na tyle duża, aby gwarantowała jego ogólną skuteczność;

| 7) | z art. 8 ust. 6 dyrektywy podmiotowej nie wynika, że osobie powracającej przysługuje prawo podmiotowe do bycia monitorowanym. |
| --- | --- |

7)

z art. 8 ust. 6 dyrektywy podmiotowej nie wynika, że osobie powracającej przysługuje prawo podmiotowe do bycia monitorowanym.

Monitorowanie operacji powrotowych koordynowanych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej:

| — | Artykuł 28 ust. 6 rozporządzenia w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej stanowi, że „Każdą operację powrotową monitoruje się zgodnie z art. 8 ust. 6 dyrektywy 2008/115/WE [...] na podstawie obiektywnych i przejrzystych kryteriów i obejmuje całą operację powrotową od etapu przed opuszczeniem kraju do przekazania osób powracających w państwie trzecim będącym państwem powrotu”. Oznacza to, że każda przymusowa operacja powrotowa, którą koordynuje Agencja i która wymaga wzmocnienia technicznego i operacyjnego zapewnianego przez jedno lub większą liczbę państw członkowskich staje się przedmiotem monitorowania zgodnie z przepisami krajowymi i metodami transpozycji art. 8 ust. 6 dyrektywy powrotowej. |
| --- | --- |

—

Artykuł 28 ust. 6 rozporządzenia w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej stanowi, że „Każdą operację powrotową monitoruje się zgodnie z art. 8 ust. 6 dyrektywy 2008/115/WE [...] na podstawie obiektywnych i przejrzystych kryteriów i obejmuje całą operację powrotową od etapu przed opuszczeniem kraju do przekazania osób powracających w państwie trzecim będącym państwem powrotu”. Oznacza to, że każda przymusowa operacja powrotowa, którą koordynuje Agencja i która wymaga wzmocnienia technicznego i operacyjnego zapewnianego przez jedno lub większą liczbę państw członkowskich staje się przedmiotem monitorowania zgodnie z przepisami krajowymi i metodami transpozycji art. 8 ust. 6 dyrektywy powrotowej.

| — | Bez uszczerbku dla obowiązków sprawozdawczych wprowadzonych prawem krajowym obserwatorzy powrotów przymusowych muszą po każdej operacji sporządzać sprawozdanie dla dyrektora wykonawczego Agencji, urzędnika ds. praw podstawowych oraz dla właściwych organów krajowych wszystkich państw członkowskich uczestniczących w operacji. |
| --- | --- |

—

Bez uszczerbku dla obowiązków sprawozdawczych wprowadzonych prawem krajowym obserwatorzy powrotów przymusowych muszą po każdej operacji sporządzać sprawozdanie dla dyrektora wykonawczego Agencji, urzędnika ds. praw podstawowych oraz dla właściwych organów krajowych wszystkich państw członkowskich uczestniczących w operacji.

9.   WSTRZYMANIE WYDALENIA

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 9

| 1. | Państwa członkowskie przesuwają termin wydalenia:








  a) | jeżeli miałoby ono naruszać zasadę non-refoulement; lub |
| --- | --- | --- |

1.

Państwa członkowskie przesuwają termin wydalenia:

a)

jeżeli miałoby ono naruszać zasadę non-refoulement; lub

| b) | dopóki obowiązuje zawieszenie wykonania decyzji nakazującej powrót, przyznane zgodnie z art. 13 ust. 2. |
| --- | --- |

b)

dopóki obowiązuje zawieszenie wykonania decyzji nakazującej powrót, przyznane zgodnie z art. 13 ust. 2.

| 2. | Państwa członkowskie mogą wstrzymać wydalenie na odpowiedni okres, uwzględniając szczególne okoliczności w danym przypadku. Państwa członkowskie uwzględniają w szczególności:








  a) | stan fizyczny i psychiczny obywatela państwa trzeciego; |
| --- | --- | --- |

2.

Państwa członkowskie mogą wstrzymać wydalenie na odpowiedni okres, uwzględniając szczególne okoliczności w danym przypadku. Państwa członkowskie uwzględniają w szczególności:

a)

stan fizyczny i psychiczny obywatela państwa trzeciego;

| b) | względy techniczne, takie jak brak możliwości transportu, niemożność wydalenia z powodu braku ustalenia jej tożsamości. |
| --- | --- |

b)

względy techniczne, takie jak brak możliwości transportu, niemożność wydalenia z powodu braku ustalenia jej tożsamości.

| 3. | Jeżeli wydalenie zostaje wstrzymane zgodnie z ust. 1 i 2, na danego obywatela państwa trzeciego mogą zostać nałożone obowiązki określone w art. 7 ust. 3. |
| --- | --- |

3.

Jeżeli wydalenie zostaje wstrzymane zgodnie z ust. 1 i 2, na danego obywatela państwa trzeciego mogą zostać nałożone obowiązki określone w art. 7 ust. 3.

W dyrektywie powrotowej wprowadzono dwa bezwzględnie obowiązujące zakazy: Państwom członkowskim nie wolno wydalić osoby, jeżeli miałoby to naruszać zasadę non-refoulement, a ponadto nie wolno im wykonywać wydalenia przez okres obowiązywania zawieszenia wykonania decyzji przyznanego w związku z rozpatrywanym odwołaniem.

W innych przypadkach państwa członkowskie mogą odroczyć wydalenie na odpowiedni okres, uwzględniając szczególne okoliczności indywidualnego przypadku. Wykaz możliwych powodów jest otwarty i umożliwia państwom członkowskim elastyczne reagowanie na wszelkie nowo powstałe lub nowo wykryte okoliczności uzasadniające wstrzymanie wydalenia. Konkretne przykłady wymienione w dyrektywie powrotowej (stan fizyczny lub psychiczny danej osoby; względy techniczne, takie jak brak dostępności do odpowiednich środków transportu) mają charakter orientacyjny. Państwa członkowskie mogą również przewidzieć inne przypadki w swoich krajowych przepisach wykonawczych lub w krajowej praktyce administracyjnej.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Różnica między terminem dobrowolnego wyjazdu a wstrzymaniem wydalenia: W art. 7 dyrektywy powrotowej (dobrowolny wyjazd) przewiduje się „okres karencji” w celu umożliwienia zorganizowania uporządkowanego i dobrze przygotowanego wyjazdu. Okres ten dotyczy tylko tych osób powracających, w przypadku których oczekuje się dobrowolnego zastosowania się do decyzji nakazującej powrót. Art. 9 przedmiotowej dyrektywy (wstrzymanie wydalenia) odnosi się do tych przypadków, w których to państwo musi zrealizować zobowiązanie do powrotu, ponieważ dobrowolny wyjazd jest niemożliwy lub nie został przyznany. |
| --- | --- |

—

Różnica między terminem dobrowolnego wyjazdu a wstrzymaniem wydalenia: W art. 7 dyrektywy powrotowej (dobrowolny wyjazd) przewiduje się „okres karencji” w celu umożliwienia zorganizowania uporządkowanego i dobrze przygotowanego wyjazdu. Okres ten dotyczy tylko tych osób powracających, w przypadku których oczekuje się dobrowolnego zastosowania się do decyzji nakazującej powrót. Art. 9 przedmiotowej dyrektywy (wstrzymanie wydalenia) odnosi się do tych przypadków, w których to państwo musi zrealizować zobowiązanie do powrotu, ponieważ dobrowolny wyjazd jest niemożliwy lub nie został przyznany.

| — | Status prawny przez okres wstrzymania wydalenia: przez okres zawieszenia wydalenia osoba powracająca jest objęta gwarancjami wymienionymi w art. 14 dyrektywy powrotowej (pisemnym potwierdzeniem wstrzymanego zobowiązania do powrotu i niektórymi podstawowymi gwarancjami, takimi jak dostęp do opieki medycznej w nagłych przypadkach i niezbędnego leczenia w przypadku choroby oraz utrzymanie jedności rodziny – zob. sekcja 13 niniejszego podręcznika). Osoby powracającej nie uznaje się jednak za osobę legalnie przebywającą w państwie członkowskim, chyba że państwo członkowskie postanowi – zgodnie z art. 6 ust. 4 dyrektywy powrotowej – o udzieleniu obywatelowi państwa trzeciego zezwolenia lub o przyznaniu mu prawa do legalnego pobytu. |
| --- | --- |

—

Status prawny przez okres wstrzymania wydalenia: przez okres zawieszenia wydalenia osoba powracająca jest objęta gwarancjami wymienionymi w art. 14 dyrektywy powrotowej (pisemnym potwierdzeniem wstrzymanego zobowiązania do powrotu i niektórymi podstawowymi gwarancjami, takimi jak dostęp do opieki medycznej w nagłych przypadkach i niezbędnego leczenia w przypadku choroby oraz utrzymanie jedności rodziny – zob. sekcja 13 niniejszego podręcznika). Osoby powracającej nie uznaje się jednak za osobę legalnie przebywającą w państwie członkowskim, chyba że państwo członkowskie postanowi – zgodnie z art. 6 ust. 4 dyrektywy powrotowej – o udzieleniu obywatelowi państwa trzeciego zezwolenia lub o przyznaniu mu prawa do legalnego pobytu.

| — | Wskazanie do przebywania w określonym miejscu przez okres wstrzymanego wydalenia: Art. 9 ust. 3 zawiera wyraźne odniesienie do możliwości wymienionych w art. 7 ust. 3, które mają na celu zapobiegnięcie ucieczce (zob. sekcja 6.2), włącznie z możliwością nałożenia obowiązku przebywania w określonym miejscu. |
| --- | --- |

—

Wskazanie do przebywania w określonym miejscu przez okres wstrzymanego wydalenia: Art. 9 ust. 3 zawiera wyraźne odniesienie do możliwości wymienionych w art. 7 ust. 3, które mają na celu zapobiegnięcie ucieczce (zob. sekcja 6.2), włącznie z możliwością nałożenia obowiązku przebywania w określonym miejscu.

10.   POWRÓT MAŁOLETNICH BEZ OPIEKI

Dyrektywa powrotowa ma zastosowanie również do małoletnich, w tym małoletnich bez opieki, i przewidziano w niej szczególne gwarancje, których zastosowanie przez państwa członkowskie jest konieczne. Gwarancje takie mają zatem zastosowanie wobec każdej osoby poniżej osiemnastego roku życia (tj. osoby małoletniej), która przybywa na terytorium państw członkowskich bez opieki osoby dorosłej odpowiedzialnej za nią, dopóki osoba małoletnia (w tym osoba małoletnia, która zostaje pozostawiona bez opieki po przybyciu na terytorium państw członkowskich) nie zostanie skutecznie objęta opieką takiej osoby dorosłej. W niektórych państwach członkowskich osoby nastoletnie, które nie ukończyły 18 roku życia są upoważnione do działania we własnym imieniu w ramach procedur powrotu (i procedur azylowych). Gwarancje przewidziane w dyrektywie powrotowej są wiążące dla państw członkowskich w odniesieniu do wszystkich małoletnich, którzy nie ukończyli 18 lat.

Trwałe rozwiązania są niezbędne do zapewnienia wszystkim małoletnim normalności i stabilności w perspektywie długoterminowej. Powrót stanowi tylko jedną możliwość, którą należy rozważyć przy identyfikowaniu trwałego rozwiązania w odniesieniu do małoletnich bez opieki, a wszelkie działania państwa członkowskiego muszą uwzględniać najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka jako sprawę nadrzędną. Przed podjęciem decyzji o powrocie małoletniego bez opieki i zgodnie z art. art. 12 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka (50) małoletni, których sprawa dotyczy, muszą zostać wysłuchani bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, ponadto zawsze należy przeprowadzać ocenę najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka w odniesieniu do poszczególnych przypadków, uwzględniając szczególne potrzeby, obecną sytuację w rodzinie oraz sytuację i warunki przyjmowania w kraju powrotu. Przeprowadzając taką ocenę należy systematycznie rozważać, czy powrót do kraju pochodzenia, w tym połączenie z rodziną, leży w interesie dziecka.

Oceny powinny dokonywać właściwe organy na zasadzie podejścia multidyscyplinarnego, przy udziale wyznaczonego opiekuna małoletniego lub właściwego organu ds. ochrony dzieci. Państwa członkowskie powinny ponadto dokonywać okresowej powtórnej oceny interesów dziecka w świetle zmian zaszłych w indywidualnym przypadku.

Zachęca się państwa członkowskie do uwzględniania wskazówek interpretacyjnych i operacyjnych przedstawionych w wytycznych opracowanych wspólnie przez UNHCR-UNICEF dotyczących ustalania dobra dziecka (51), uwadze ogólnej nr 14 Komitetu Praw Dziecka ONZ w sprawie prawa dziecka do tego, by stawiać zawsze na pierwszym miejscu jego dobro (52), wytycznych UNHCR w kwestii interesu dziecka (53) oraz podręcznika dotyczącego wdrażania wytycznych UNHCR w zakresie oceny interesu dziecka (54).

Prawo do bycia wysłuchanym przysługujące małoletnim w postępowaniu w sprawie powrotu, w którym małoletni uczestniczą lub które ich dotyczy, stanowi integralną część każdej oceny interesu dziecka (zob. art. 12 Konwencji o prawach dziecka) i należy go przestrzegać jako prawa podstawowego uznanego za ogólną zasadę prawa UE i zapisanego w karcie praw podstawowych. Obejmuje ono przykładanie należytej wagi do opinii małoletnich, z uwzględnieniem ich wieku i stopnia dojrzałości oraz ewentualnych trudności w komunikowaniu się, w celu nadania ich udziałowi odpowiedniego znaczenia, a także poszanowanie prawa małoletniego do swobodnego wyrażania swojej opinii (w celu uzyskania dalszych wytycznych należy zapoznać się z sekcją 12.1).

Definicja małoletniego bez opieki: w dyrektywie powrotowej nie zawarto definicji pojęcia „małoletni bez opieki”. Biorąc pod uwagę, że w wielu przypadkach małoletni bez opieki są lub byli osobami ubiegającymi się o azyl, zaleca się stosowanie definicji przedstawionej w najnowszych dyrektywach w sprawie azylu, w szczególności art. 2 lit. e) przekształconej dyrektywy 2013/33/UE w sprawie warunków przyjmowania: „małoletniego, który przybywa na terytorium państw członkowskich bez opieki osoby dorosłej, odpowiedzialnej za niego zgodnie z prawem lub z praktyką danego państwa członkowskiego, dopóki nie zostanie on skutecznie objęty opieką takiej osoby; pojęcie to obejmuje również małoletniego, który zostaje pozostawiony bez opieki po przybyciu na terytorium państw członkowskich; pojęcie to obejmuje również małoletniego, który zostaje pozostawiony bez opieki po przybyciu na terytorium państw członkowskich”.

Wstrzymanie się od wydawania decyzji nakazujących powrót w odniesieniu do małoletnich bez opieki: W art. 6 ust. 4 dyrektywy powrotowej wyraźnie umożliwiono państwom członkowskim w dowolnym momencie wydać zezwolenie na pobyt lub udzielić prawa do pobytu nielegalnie przebywającym obywatelom państw trzecich zgodnie z prawem krajowym. Przepis ten ma zastosowanie również do małoletnich. W związku z powyższym państwa członkowskie, które nie przeprowadzają procedury powrotu/wydalenia w stosunku do małoletnich pochodzących z państw trzecich, którzy nielegalnie przebywają na ich terytorium, lub nie mogą wydalić małoletniego bez opieki ze względu na dobro dziecka, mogą udzielić zezwolenia na pobyt lub przyznać prawo do pobytu (np. zezwolenie na pobyt (tymczasowy) do ukończenia 18 roku życia).

W art. 6 ust. 1 dyrektywy powrotowej zobowiązano państwa członkowskie do podjęcia decyzji „A” (wydanie dokumentu pobytowego lub prawa do pobytu), albo decyzji „B” (przeprowadzenia procedury powrotu) (zob. sekcja 5). Państwa członkowskie powinny zatem ustanowić jasne przepisy regulujące status prawny małoletnich bez opieki, co umożliwi wydawanie decyzji nakazujących powrót i przeprowadzanie procedury powrotu, albo przyznawanie im prawa do pobytu zgodnie z prawem krajowym. Państwa członkowskie powinny dążyć do zapewnienia małoletnim bez opieki, w stosunku do których nie przeprowadzają procedury powrotu, dostępności procedur określania statusu. Jest to proste rozwiązanie mające na celu ograniczenie „szarych stref” i zwiększenie pewności prawa wszystkich podmiotów zaangażowanych. W świetle powyższego w celu zachowania zgodności z przepisami dyrektywy powrotowej, sytuacja małoletnich bez opieki w państwach członkowskich, które po przeprowadzeniu oceny interesu dziecka nie przeprowadzą w stosunku do małoletnich z państw trzecich procedury powrotu/wydalenia, powinna zostać zdefiniowana – w wymiarze prawnym – jako przyznanie zezwolenia na pobyt (czasowy) lub udzielenie prawa do pobytu (na przykład do momentu ukończenia 18 roku życia) zgodnie z art. 6 ust. 4 dyrektywy, albo jako wydanie decyzji nakazującej powrót i jako wstrzymanie wydalenia zgodnie z art. 6 i 9 dyrektywy powrotowej.

10.1.   Pomoc odpowiednich organów

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 10 ust. 1

Przed podjęciem decyzji o wydaniu decyzji nakazującej powrót wobec małoletniego bez opieki, zostaje mu przyznana odpowiednia pomoc, z należytym uwzględnieniem dobra dziecka.

Przypomnienie/wyjaśnienie kontekstu historycznego: art. 10 ust. 1 nie został zawarty we wniosku Komisji. Artykuł ten został włączony do tekstu w trakcie negocjacji i bezpośrednio opierał się na wytycznej 2 pkt 5 określonej w „Dwudziestu wytycznych w sprawie powrotów przymusowych”
   (55) Rady Europy, która stanowi, że „przed podjęciem decyzji o wydaniu nakazu wydalenia wobec dziecka bez opieki należy udzielić pomocy – w szczególności pomocy prawnej – z należytym uwzględnieniem dobra dziecka”.

Charakter „odpowiednich organów”: „odpowiedni organ” powinien być niezależny od organu wykonawczego, przy czym może być to organ rządowy (jeżeli w ramach tego samego ministerstwa, to w miarę możliwości odrębna służba), organ pozarządowy lub organ wskazany w ramach połączenia obu rozwiązań, który zapewnia multidyscyplinarną współpracę między wspieranymi przez rząd i pozarządowymi systemami opieki lub organami zajmującymi się ochroną dziecka. Organy odpowiedzialne za opiekę nad dziećmi i ich ochronę powinny spełniać normy określone w obszarze bezpieczeństwa, zdrowia, dopasowania pracowników i odpowiedniego nadzoru. Różne role i obowiązki podmiotów muszą być jasne i przejrzyste, w szczególności w przypadku małoletniego bez opieki, w celu umożliwienia mu aktywnego zaangażowania we wszystkie sprawy, które go dotyczą, i skutecznego udziału w nich.

Charakter „pomocy”: pomoc powinna obejmować pomoc prawną, ale nie może się do niej ograniczać. Należy uwzględniać również pozostałe aspekty wyraźnie wskazane w dyrektywie powrotowej – takie jak udzielanie koniecznej pomocy medycznej i zapewnienie opieki zdrowotnej, kontakt z rodziną, dostęp do podstawowego systemu edukacji – co ma na celu wsparcie realizacji praw dziecka określonych w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka. Szczególny nacisk należy położyć na potrzebę omawiania z małoletnim wszystkich decyzji, które go dotyczą zarówno z wyprzedzeniem, jak i w trakcie wszelkich procesów i procedur. Małoletnich należy informować w sposób dostosowany do dziecka, jego wieku i kontekstu o przysługujących im prawach, procedurach i dostępnych usługach służących ich ochronie.

Termin udzielania „pomocy”: właściwe organy powinny zacząć udzielać pomocy możliwie najwcześniej, a jej udzielanie rozpoczyna się przed wydaniem decyzji nakazującej powrót. Wiąże się to z terminowym ustaleniem wieku w oparciu o zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść dziecka. Udzielanie pomocy powinno być ciągłym i stabilnym procesem obejmującym etap powrotu. Proces ten może także obejmować etap następujący po powrocie w celu zapewnienia podjęcia odpowiednich działań następczych w związku z powrotem. W razie potrzeby należy przenieść prawo do opieki z osoby przebywającej w państwie członkowskim na osobę przebywającą w państwie powrotu zgodnie z art. 10 ust. 2 dyrektywy powrotowej.

Ustalanie wieku: dyrektywa powrotowa nie zawiera żadnych przepisów dotyczących ustalania wieku. Na podstawie systematycznej wykładni dorobku prawnego UE w dziedzinie imigracji i azylu Komisja zaleca odwoływanie się do przepisów art. 25 ust. 5 dyrektywy w sprawie procedur azylowych, a także uwzględnianie powiązanych dokumentów opracowanych na przykład przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu (56).

Ciągłość udzielania pomocy w zakresie procedur azylowych i procedur powrotu: chociaż podstawa prawna opieki zapewnianej na rzecz osób ubiegających się o azyl różni się od podstawy prawnej „pomocy” wymaganej w odniesieniu do małoletnich/dzieci bez opieki w ramach procesu powrotu, istnieją bliskie powiązania między wymogami określonymi w dorobku w dziedzinie azylu a wymogami określonymi w dyrektywie powrotowej i w związku z tym należy dążyć do ciągłości udzielania pomocy w zakresie procedur azylowych i procedur powrotu.

| — | Zapewnianie samej opieki nie wystarcza do spełnienia obowiązku udzielenia pomocy małoletnim, ponieważ „pomoc odpowiednich organów” oznacza więcej niż samą opiekę. |
| --- | --- |

—

Zapewnianie samej opieki nie wystarcza do spełnienia obowiązku udzielenia pomocy małoletnim, ponieważ „pomoc odpowiednich organów” oznacza więcej niż samą opiekę.

10.2.   Powrót do członka rodziny, wyznaczonego opiekuna lub odpowiedniej struktury przyjmującej

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 10 ust. 2

Przed wydaleniem małoletniego bez opieki z terytorium danego państwa członkowskiego, organy tego państwa członkowskiego upewniają się, że zostanie on przekazany

| — | członkowi swojej rodziny, |
| --- | --- |

—

członkowi swojej rodziny,

| — | wyznaczonemu opiekunowi, lub |
| --- | --- |

—

wyznaczonemu opiekunowi, lub

| — | do odpowiedniego ośrodka w państwie, do którego następuje wydalenie. |
| --- | --- |

—

do odpowiedniego ośrodka w państwie, do którego następuje wydalenie.

Zaleca się, aby spośród możliwości określonych w art. 10 ust. 2 dyrektywy powrotowej preferowanym rozwiązaniem był powrót do członków rodziny, chyba że jest to wyraźnie sprzeczne z dobrem dziecka. Państwa członkowskie powinny zatem podjąć starania w celu ustalenia tożsamości i obywatelstwa małoletniego bez opieki oraz na rzecz poszukiwania członków rodziny. Powrót do opiekuna lub odpowiedniego ośrodka przyjmującego może stanowić dopuszczalną możliwość alternatywną pod pewnymi warunkami.

Komisja zaleca, aby państwa członkowskie wdrożyły odpowiednie środki reintegracyjne ukierunkowane na małoletnich bez opieki, którzy powracają do swoich państw pochodzenia, oraz zapewniły natychmiastowy dostęp do takich środków zarówno przed wyjazdem, jak i po powrocie do państwa trzeciego będącego krajem powrotu.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Poszukiwanie rodziny: państwa członkowskie powinny jak najszybciej wszczynać procedury poszukiwania rodziców lub członków rodziny małoletnich bez opieki, włączając w poszukiwania wyznaczonego opiekuna lub osobę odpowiedzialną za ochronę dziecka. W celu ułatwienia odnalezienia rodziny, a także do celów identyfikacji opiekuna lub odpowiedniego ośrodka w perspektywie powrotu, właściwe organy krajowe powinny podjąć działania w celu podjęcia współpracy ze służbami konsularnymi, urzędnikami łącznikowymi, organami zajmującymi się ochroną dzieci, organizacjami międzynarodowymi oraz organizacjami pozarządowymi w kraju powrotu, wykorzystując w pełni istniejące kanały współpracy transgranicznej. |
| --- | --- |

—

Poszukiwanie rodziny: państwa członkowskie powinny jak najszybciej wszczynać procedury poszukiwania rodziców lub członków rodziny małoletnich bez opieki, włączając w poszukiwania wyznaczonego opiekuna lub osobę odpowiedzialną za ochronę dziecka. W celu ułatwienia odnalezienia rodziny, a także do celów identyfikacji opiekuna lub odpowiedniego ośrodka w perspektywie powrotu, właściwe organy krajowe powinny podjąć działania w celu podjęcia współpracy ze służbami konsularnymi, urzędnikami łącznikowymi, organami zajmującymi się ochroną dzieci, organizacjami międzynarodowymi oraz organizacjami pozarządowymi w kraju powrotu, wykorzystując w pełni istniejące kanały współpracy transgranicznej.

| — | Dobrowolny wyjazd osób małoletnich: co do zasady art. 10 ust. 2 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w których małoletni zostaje wydalony, a nie do sytuacji, w których małoletni dobrowolnie opuszcza terytorium państwa członkowskiego. Biorąc pod uwagę obowiązek państw członkowskich wynikający z wymogu wzięcia pod uwagę dobra dziecka, także w przypadkach dobrowolnego wyjazdu zaleca się przeprowadzenie oceny sytuacji w rodzinie oraz sytuacji i warunków przyjmowania w kraju powrotu. |
| --- | --- |

—

Dobrowolny wyjazd osób małoletnich: co do zasady art. 10 ust. 2 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w których małoletni zostaje wydalony, a nie do sytuacji, w których małoletni dobrowolnie opuszcza terytorium państwa członkowskiego. Biorąc pod uwagę obowiązek państw członkowskich wynikający z wymogu wzięcia pod uwagę dobra dziecka, także w przypadkach dobrowolnego wyjazdu zaleca się przeprowadzenie oceny sytuacji w rodzinie oraz sytuacji i warunków przyjmowania w kraju powrotu.

| — | Adekwatność ośrodków przyjmujących w kraju powrotu należy oceniać indywidualnie w odniesieniu do każdego przypadku z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności i wieku małoletniego objętego procedurą powrotu. Nie można uznać, że sam odbiór przez policję graniczną w kraju powrotu, bez podjęcia żadnych koniecznych dalszych działach lub środków wspierających, stanowi „odpowiedni odbiór”. Państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę na dostępność odpowiedniego zakwaterowania, dostęp do opieki zdrowotnej i edukacji w kraju powrotu. Państwa członkowskie muszą przestrzegać zapisów art. 20 Konwencji ONZ o prawach dziecka i zachęca się je do działań zgodnych z wytycznymi ONZ w sprawie opieki zastępczej dla dziecka (57). |
| --- | --- |

—

Adekwatność ośrodków przyjmujących w kraju powrotu należy oceniać indywidualnie w odniesieniu do każdego przypadku z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności i wieku małoletniego objętego procedurą powrotu. Nie można uznać, że sam odbiór przez policję graniczną w kraju powrotu, bez podjęcia żadnych koniecznych dalszych działach lub środków wspierających, stanowi „odpowiedni odbiór”. Państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę na dostępność odpowiedniego zakwaterowania, dostęp do opieki zdrowotnej i edukacji w kraju powrotu. Państwa członkowskie muszą przestrzegać zapisów art. 20 Konwencji ONZ o prawach dziecka i zachęca się je do działań zgodnych z wytycznymi ONZ w sprawie opieki zastępczej dla dziecka (57).

11.   ZAKAZY WJAZDU

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 3 ust. 6 i art. 11

„Zakaz wjazdu” oznacza decyzję administracyjną lub orzeczenie sądowe, które zakazują na określony czas wjazdu i pobytu na terytorium państw członkowskich oraz którym towarzyszy decyzja nakazująca powrót.

Decyzji nakazującej powrót towarzyszy zakaz wjazdu:

| a) | jeżeli nie wyznaczono terminu dobrowolnego wyjazdu; lub |
| --- | --- |

a)

jeżeli nie wyznaczono terminu dobrowolnego wyjazdu; lub

| b) | jeżeli zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane. |
| --- | --- |

b)

jeżeli zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane.

W innych przypadkach decyzjom nakazującym powrót może towarzyszyć zakaz wjazdu.

Czas trwania zakazu wjazdu jest określany, z należytym uwzględnieniem wszystkich istotnych dla danego przypadku okoliczności i co do zasady nie przekracza pięciu lat. Może on być jednak dłuższy niż pięć lat, jeżeli obywatel państwa trzeciego stanowi poważne zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego.

Zakazy wjazdu związane z powrotami przewidziane w dyrektywie powrotowej mają mieć skutki zapobiegawcze i zwiększać wiarygodność unijnej polityki powrotowej poprzez wysłanie jasnego sygnału, że osoby, które łamią przepisy migracyjne w państwach członkowskich UE nie będą mogły przez określony czas ponownie wjechać do żadnego państwa członkowskiego UE.

W dyrektywie zobowiązano państwa członkowskie do wydawania zakazu wjazdu w dwóch określonych przypadkach: (i) gdy nie wyznaczono żadnego terminu dobrowolnego wyjazdu; oraz (ii) gdy zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane.

We wszystkich pozostałych przypadkach decyzjom nakazującym powrót może towarzyszyć zakaz wjazdu.

Czas obowiązywania zakazu wjazdu należy określić z należytym uwzględnieniem wszystkich okoliczności istotnych dla danego przypadku. Zasadniczo nie powinien przekraczać pięciu lat. Jedynie w przypadkach poważnego zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, zakaz wjazdu może zostać wydany na dłuższy okres.

Przepisy dotyczące zakazów wjazdu związanych z powrotami określone w dyrektywie powrotowej nie mają wpływu na zakazy wjazdu wydane do innych celów nie związanych z migracją, takie jak zakazy wjazdu dla obywateli państw trzecich, którzy popełnili poważne przestępstwa lub co do których istnieją poważne przesłanki, by sądzić, że zamierzają oni takie przestępstwa popełnić (zob. art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady („rozporządzenie w sprawie SIS II”)) (58), lub zakazy wjazdu stanowiące środek ograniczający przyjęty zgodnie z rozdziałem 2 tytuł V TUE, w tym środki wdrażające zakazy podróżowania wydane przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.

11.1.   Skutek obejmujący całą UE

Zakaz wjazdu zabrania wjazdu na terytorium wszystkich państw członkowskich: z brzmienia motywu 14 dyrektywy powrotowej oraz z systematycznego porównania wszystkich wersji językowych dyrektywy (w szczególności wersji angielskiej i francuskiej) wyraźnie wynika, że zakaz wjazdu zabrania wjazdu i pobyt na terytorium wszystkich państw członkowskich. Duńska wersja dyrektywy, w której użyto liczby pojedynczej („ophold på en medlemsstats”), zawiera oczywisty błąd w tłumaczeniu. Obejmujący całą UE skutek zakazu wjazdu jest jedną z najważniejszych europejskich wartości dodanych wynikających z przedmiotowej dyrektywy. W decyzji o zakazie wjazdu wydanej wobec obywatela państwa trzeciego należy wyraźnie podkreślić skutek zakazu wjazdu obejmujący całą UE.

Zakazy wjazdu są wiążące dla wszystkich państw członkowskich związanych dyrektywą powrotową, to znaczy dla wszystkich państw członkowskich (oprócz Zjednoczonego Królestwa i Irlandii) oraz dla państw stowarzyszonych w ramach Schengen (Szwajcarii, Norwegii, Islandii i Liechtensteinu).

Informowanie pozostałych państw członkowskich o wydanych zakazach wjazdu: zasadnicze znaczenie ma poinformowanie pozostałych państw członkowskich o wszystkich wydanych zakazach wjazdu. Dokonanie w SIS wpisu dotyczącego zakazu wjazdu zgodnie z art. 24 ust. 3 rozporządzenia w sprawie SIS II stanowi podstawowy – lecz nie jedyny – sposób poinformowania pozostałych państw członkowskich o istnieniu zakazu wjazdu oraz zapewnienia ich skutecznego wykonania. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić systematyczne dokonywanie w SIS wpisów dotyczących zakazu wjazdu. W przypadku tych państw członkowskich, które nie mają dostępu do SIS, wymiany informacji można dokonywać innymi kanałami (na przykład kontakty dwustronne).

Zakazy wjazdu o charakterze wyłącznie krajowym: wydawanie związanych z migracją zakazów wjazdu o charakterze wyłącznie krajowym nie jest zgodne z dyrektywą powrotową. W przepisach krajowych należy przewidzieć, że zakazy wjazdu wydane w związku z decyzją nakazującą powrót zabraniają wjazdu do wszystkich państw członkowskich i pobytu w tych państwach, na przykład przez ustanowienie obowiązku systematycznego wpisywania do SIS wszystkich zakazów wjazdu. Niemniej w przypadku obywatela państwa trzeciego podlegającego zakazowi wjazdu wydanemu w państwie członkowskim A, który posiada zezwolenie na pobyt wydane przez państwo członkowskie B, jeżeli państwo członkowskie B nie chce cofnąć tego zezwolenia, po zasięgnięciu opinii, o której mowa w art. 25 konwencji wykonawczej do układu z Schengen i do której odnosi się art. 11 ust. 4 dyrektywy powrotowej, to państwo członkowskie A cofa zakaz wjazdu obejmujący całą UE, lecz może umieścić danego obywatela państwa trzeciego na krajowej liście wpisów na mocy ostatniego zdania art. 25 ust. 2 konwencji wykonawczej do układu z Schengen (lex specialis) (zob. również sekcja 11.8).

11.2.   Wykorzystywanie SIS II

Rejestrowanie zakazów wjazdu w SIS: zgodnie z obecnie obowiązującym prawodawstwem państwa członkowskie mogą rejestrować w SIS wpisy dotyczące zakazów wjazdu wydanych zgodnie z dyrektywą powrotową, ale nie mają takiego obowiązku. Aby nadać pełną skuteczność europejskiemu wymiarowi zakazów wjazdu wydawanych na mocy dyrektywy powrotowej, państwa członkowskie powinny jednak robić to systematycznie.

Związek między przeprowadzanym co 3 lata przeglądem wpisów zarejestrowanych w SIS (na mocy art. 112 konwencji wykonawczej do układu z Schengen i art. 29 rozporządzenia w sprawie SIS II) a okresem trwania zakazu wjazdu ustalonym na podstawie dyrektywy powrotowej: przegląd wpisów dokonanych w SIS stanowi wymóg proceduralny mający na celu upewnienie się, że wpisy przechowuje się jedynie przez okres konieczny do osiągnięcia celu, który uzasadniał ich dokonanie. Nie ma to wpływu na uzasadnioną decyzję państw członkowskich w sprawie czasu trwania zakazu wjazdu zgodnie z przepisami dyrektywy powrotowej. Jeżeli w momencie przeprowadzanego co 3 lata przeglądu zakaz wjazdu nałożony na mocy dyrektywy powrotowej nadal obowiązuje (na przykład zakaz ten nałożono na okres 5 lat i nie cofnięto go w tym czasie) państwa członkowskie mogą zachować wpis w SIS na okres pozostałych dwóch lat, jeżeli wpis jest nadal potrzebny w świetle obowiązujących kryteriów oceny, w szczególności w świetle art. 11 dyrektywy w związku z art. 112 ust. 4 konwencji wykonawczej do układu z Schengen lub art. 29 ust. 4 rozporządzenia w sprawie SIS II.

11.3.   Kwestie proceduralne

Wydawanie zakazów wjazdu w momencie wyjazdu na granicy w ramach procedury zaocznej (na przykład w przypadku, gdy osoby nadmiernie przedłużające dozwolony wizą pobyt stawiają się do kontroli granicznej w porcie lotniczym na krótko przez wylotem): nic nie stoi na przeszkodzie, aby państwa członkowskie wszczęły procedurę powrotu z chwilą uzyskania informacji o przekroczeniu dozwolonego wizą okresu pobytu oraz wydały decyzję nakazującą powrót (zob. sekcja 5.1), której towarzyszy zakaz wjazdu wydany zaocznie, jeżeli:

| 1) | krajowe przepisy administracyjne przewidują możliwość stosowania procedur zaocznych; oraz |
| --- | --- |

1)

krajowe przepisy administracyjne przewidują możliwość stosowania procedur zaocznych; oraz

| 2) | tego rodzaju krajowe procedury są zgodne z zasadami ogólnymi prawa Unii oraz prawami podstawowymi zapisanymi w Karcie praw podstawowych, w szczególności prawem do bycia wysłuchanym oraz prawem do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. |
| --- | --- |

2)

tego rodzaju krajowe procedury są zgodne z zasadami ogólnymi prawa Unii oraz prawami podstawowymi zapisanymi w Karcie praw podstawowych, w szczególności prawem do bycia wysłuchanym oraz prawem do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.

Wydawanie zakazu wjazdu osobom powracającym, które nie wykonały zobowiązania do powrotu w terminie dobrowolnego wyjazdu w momencie wyjazdu: zakaz wjazdu nakłada się na późniejszym etapie (na przykład po wyjeździe) jako dodatkowy i późniejszy element wydanej już decyzji nakazującej powrót, jeżeli osoba powracająca nie wykonała zobowiązania do powrotu w terminie dobrowolnego wyjazdu.

Obecność na terytorium państwa członkowskiego: nielegalny pobyt na jego terytorium jest zasadniczym warunkiem wstępnym wydania decyzji nakazującej powrót i towarzyszącego jej zakazu wjazdu. Państwo członkowskie nie może wydać decyzji nakazującej powrót i towarzyszącego jej zakazu wjazdu osobom, które nie przebywają na jego terytorium. W sytuacji, w której osoba uciekła (na przykład po otrzymaniu negatywnej decyzji w sprawie wniosku o udzielenie azylu), ale uznaje się, że wciąż jest obecna na terytorium danego państwa członkowskiego, decyzję nakazującą powrót (w tym zakaz wjazdu) można przyjąć w procedurze zaocznej na mocy prawa krajowego.

Nielegalny pobyt w przeszłości: Zgodnie z dyrektywą powrotową państwa członkowskie mogą wydać decyzję nakazującą powrót i towarzyszący jej zakaz wjazdu osobom, które nie przebywają na ich terytorium, w tym obywatelom państwa trzeciego, i które wcześniej (w przeszłości) przebywały nielegalnie i powróciły do państwa trzeciego, zanim ich nielegalny pobyt został wykryty. Jeżeli takie osoby ponownie wjeżdżają na terytorium państwa członkowskiego i przyjęto środki na mocy dyrektywy powrotowej (decyzję nakazującą powrót, zakaz wjazdu), jako okoliczności obciążające przy określaniu czasu trwania zakazu wjazdu można uwzględnić poprzedni nielegalny pobyt lub poprzednie nielegalne pobyty. Jako okoliczność obciążającą przy określaniu czasu trwania zakazu wjazdu można również wziąć pod uwagę wcześniejsze nielegalne pobyty na terytorium innych państw członkowskich.

11.4.   Powody wydania zakazu wjazdu

W dyrektywie powrotowej zobowiązano państwa członkowskie do wydawania zakazu wjazdu w dwóch określonych przypadkach:

| 1) | gdy nie wyznaczono żadnego terminu dobrowolnego wyjazdu; lub |
| --- | --- |

1)

gdy nie wyznaczono żadnego terminu dobrowolnego wyjazdu; lub

| 2) | gdy zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane. |
| --- | --- |

2)

gdy zobowiązanie do powrotu nie zostało wykonane.

We wszystkich innych przypadkach (wszystkie decyzje nakazujące powrót przyjęte na podstawie dyrektywy powrotowej, które nie wchodzą w zakres wspomnianych dwóch „określonych” przypadków) decyzjom nakazującym powrót może towarzyszyć zakaz wjazdu. Oznacza to, że można przewidzieć zakaz wjazdu, nawet jeżeli dana osoba wyjeżdża dobrowolnie. Państwa członkowskie mają jednak swobodę uznania w tym względzie i zachęca się je do korzystania z tej swobody w sposób, który zachęca do dobrowolnego wyjazdu.

11.5.   Czas trwania zakazów wjazdu

Czas trwania zakazu wjazdu określa się zgodnie z prawem krajowym transponującym dyrektywę powrotową z należytym uwzględnieniem wszystkich istotnych dla danego przypadku okoliczności. Określając czas trwania zakazu wjazdu, należy w szczególności uwzględnić okoliczności obciążające lub łagodzące, o których wiadomo organom wydającym, tj. fakt, czy:

| — | dany obywatel państwa trzeciego podlegał już w przeszłości decyzji nakazującej powrót lub nakazowi wydalenia, |
| --- | --- |

—

dany obywatel państwa trzeciego podlegał już w przeszłości decyzji nakazującej powrót lub nakazowi wydalenia,

| — | dany obywatel państwa trzeciego otrzymał już w przeszłości pomoc w dobrowolnym wyjeździe lub w zakresie reintegracji, |
| --- | --- |

—

dany obywatel państwa trzeciego otrzymał już w przeszłości pomoc w dobrowolnym wyjeździe lub w zakresie reintegracji,

| — | dany obywatel państwa trzeciego wjechał na terytorium państwa członkowskiego bez zezwolenia w trakcie obowiązywania zakazu wjazdu, |
| --- | --- |

—

dany obywatel państwa trzeciego wjechał na terytorium państwa członkowskiego bez zezwolenia w trakcie obowiązywania zakazu wjazdu,

| — | dany obywatel państwa trzeciego nie współpracował ani nie wykazał chęci współpracy w trakcie procedury powrotu, |
| --- | --- |

—

dany obywatel państwa trzeciego nie współpracował ani nie wykazał chęci współpracy w trakcie procedury powrotu,

| — | dany obywatel państwa trzeciego wykazał wolę dobrowolnego powrotu. |
| --- | --- |

—

dany obywatel państwa trzeciego wykazał wolę dobrowolnego powrotu.

Czas trwania zakazu wjazdu nie może zasadniczo przekraczać 5 lat. Przy określaniu konkretnego czasu trwania zakazu wjazdu państwa członkowskie zobowiązane są do przeprowadzania indywidualnej oceny wszelkich istotnych okoliczności oraz do poszanowania zasady proporcjonalności. Jako ogólne wytyczne dla swojej administracji państwo członkowskie może przewidzieć różne ramy czasowe dla typowych sytuacji, takie jak 3 lata jako ogólna zasada standardowa, 5 lat w przypadku okoliczności obciążających (na przykład powtarzających się naruszeń prawa migracyjnego) i 1 rok w przypadku okoliczności łagodzących (na przykład naruszeń popełnionych jedynie w wyniku zaniedbania), należy jednak zagwarantować, by każdy przypadek oceniano indywidualnie zgodnie z zasadą proporcjonalności. W swoich przepisach krajowych lub administracyjnych państwa członkowskie mogą określić ogólne kryteria, które będą brane pod uwagę przy określeniu czasu trwania zakazu wjazdu zgodnie z art. 11 ust. 2 dyrektywy powrotowej.

Poważne zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego: w przypadkach poważnego zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego zakazy wjazdu można wydawać na okres dłuższy niż 5 lat. Czynnikami, które państwa członkowskie mogą uwzględniać przy ustalaniu takiego zagrożenia, mogą być przestępstwa, jak również poważne przestępstwa administracyjne (na przykład wielokrotne użycie fałszywych dokumentów tożsamości, powtarzające się i celowe naruszanie przepisów prawa migracyjnego). Żadnego z tych czynników nie można jednak uznać za stanowiący automatycznie i sam w sobie zagrożenie dla porządku publicznego: państwa członkowskie mają zawsze obowiązek przeprowadzenia indywidualnej oceny wszelkich istotnych okoliczności i przestrzegania zasady proporcjonalności.

W dyrektywie powrotowej nie zawarto dokładnej definicji znaczenia wspomnianego pojęcia, a orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości w sprawie stosowania tego pojęcia w innych dyrektywach dotyczących migracji i w kontekście swobodnego przepływu nie ma bezpośredniego zastosowania w kontekście dyrektywy powrotowej, ponieważ przedmiotowe kwestie i kontekst są różne. Niemniej jednak pewne uwagi zawarte w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości (w szczególności dotyczące horyzontalnych pojęć takich jak proporcjonalność i skuteczność dyrektyw) mogą dostarczyć pewnych wskazówek: w sekcji 3 komunikatu zatytułowanego „Wytyczne w celu skuteczniejszej transpozycji i stosowania dyrektywy 2004/38/WE w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich”
   (59) Komisja przedstawiła szczegółowe wytyczne dotyczące wykładni pojęcia porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego w kontekście swobodnego przepływu. Ponadto informacje porównawcze na temat wykładni tego pojęcia dokonanej przez państwa członkowskie w kontekście migracji można uzyskać z wyników ankiety ad hoc ESM (140) w sprawie rozumienia pojęć „porządek publiczny” i „bezpieczeństwo publiczne”. W pkt 48 wyroku w sprawie C-554/13, Zh. i O., który dotyczył pojęcia „porządku publicznego” w kontekście dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 6.3 powyżej), Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził, że można zauważyć analogie do orzecznictwa dotyczącego dyrektywy 2004/38/WE (wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-430/10, Gaydarov
   (60), pkt 32).

Czas trwania zakazów wjazdu ze względu na zagrożenie dla porządku publicznego: czas trwania zakazów wjazdu dotyczących porządku publicznego należy ustalać indywidualnie, uwzględniając wagę przestępstw popełnionych przez obywateli państw trzecich, powiązane z tym zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego i indywidualną sytuację danych osób. W każdym przypadku należy przestrzegać zasady proporcjonalności. Systematyczne wydawanie zakazów wjazdu do końca życia we wszystkich sprawach dotyczących zagrożenia dla porządku publicznego bez uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy (na przykład wagi przestępstw, zagrożeń) jest sprzeczne z dyrektywą. Państwo członkowskie może przewidzieć różne ramy czasowe dla typowych kategorii spraw, takie jak 10 lat jako ogólna standardowa zasada w odniesieniu do przypadków dotyczących zagrożeniadla porządku publicznego oraz 20 lat w szczególnie poważnych okolicznościach. Państwa członkowskie powinny zapewnić możliwość przeglądu decyzji dotyczącej zakazu wjazdu, w szczególności dotyczącego warunków uzasadniających taką decyzję – przeprowadzonego z urzędu albo na wniosek osoby zainteresowanej.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| | Brak nieograniczonych zakazów wjazdu: okres trwania zakazu wjazdu jest kluczowym elementem decyzji o zakazie wjazdu. Należy ustalić go z urzędu z wyprzedzeniem w każdym indywidualnym przypadku. Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził tę zasadę w wyroku w sprawie C-297/12, Filev i Osmani (pkt 27 i 34): „Należy stwierdzić, że ze sformułowania” [c]zas trwania zakazu wjazdu jest określany „wyraźnie wynika, iż państwa członkowskie są zobowiązane do ograniczenia w czasie, zasadniczo do maksymalnie pięciu lat, skutków każdego zakazu wjazdu, i to niezależnie od tego, czy obywatel państwa trzeciego, którego taki zakaz dotyczy, wystąpił z odpowiednim wnioskiem. [...] Art. 11 ust. 2 dyrektywy 2008/115/WE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu [...], który uzależnia ograniczenie czasu obowiązywania zakazu wjazdu od wystąpienia przez danego obywatela państwa trzeciego z wnioskiem o przyznanie mu możliwości skorzystania z takiego ograniczenia”. |
| --- | --- |

Brak nieograniczonych zakazów wjazdu: okres trwania zakazu wjazdu jest kluczowym elementem decyzji o zakazie wjazdu. Należy ustalić go z urzędu z wyprzedzeniem w każdym indywidualnym przypadku. Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził tę zasadę w wyroku w sprawie C-297/12, Filev i Osmani (pkt 27 i 34): „Należy stwierdzić, że ze sformułowania” [c]zas trwania zakazu wjazdu jest określany „wyraźnie wynika, iż państwa członkowskie są zobowiązane do ograniczenia w czasie, zasadniczo do maksymalnie pięciu lat, skutków każdego zakazu wjazdu, i to niezależnie od tego, czy obywatel państwa trzeciego, którego taki zakaz dotyczy, wystąpił z odpowiednim wnioskiem. [...] Art. 11 ust. 2 dyrektywy 2008/115/WE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu [...], który uzależnia ograniczenie czasu obowiązywania zakazu wjazdu od wystąpienia przez danego obywatela państwa trzeciego z wnioskiem o przyznanie mu możliwości skorzystania z takiego ograniczenia”.

| | Moment, w którym zaczyna biec termin: w dyrektywie powrotowej nie określono wyraźnie chwili, od której należy liczyć czas trwania zakazu wjazdu. W sprawie Ouhrami, C-225/16 (61), Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił jednak tę kwestię. |
| --- | --- |

Moment, w którym zaczyna biec termin: w dyrektywie powrotowej nie określono wyraźnie chwili, od której należy liczyć czas trwania zakazu wjazdu. W sprawie Ouhrami, C-225/16 (61), Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił jednak tę kwestię.

| | Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że określanie czasu trwania zakazu wjazdu nie może zostać pozostawione uznaniu każdego z państw członkowskich, ponieważ zagroziłoby to celowi dyrektywy powrotowej, a także celowi takich zakazów wjazdu. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że „z brzmienia, systematyki i celu dyrektywy 2008/115/WE wynika zatem, że okres zakazu wjazdu rozpoczyna bieg dopiero od chwili, gdy objęta nim osoba rzeczywiście opuściła terytorium państw członkowskich” (pkt 53). Jeżeli zakaz wjazdu miałby zostać zastosowany przed faktycznym wyjazdem obywatela państwa trzeciego, jego czas trwania zostałby bezpodstawnie ograniczony. |
| --- | --- |

Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że określanie czasu trwania zakazu wjazdu nie może zostać pozostawione uznaniu każdego z państw członkowskich, ponieważ zagroziłoby to celowi dyrektywy powrotowej, a także celowi takich zakazów wjazdu. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że „z brzmienia, systematyki i celu dyrektywy 2008/115/WE wynika zatem, że okres zakazu wjazdu rozpoczyna bieg dopiero od chwili, gdy objęta nim osoba rzeczywiście opuściła terytorium państw członkowskich” (pkt 53). Jeżeli zakaz wjazdu miałby zostać zastosowany przed faktycznym wyjazdem obywatela państwa trzeciego, jego czas trwania zostałby bezpodstawnie ograniczony.

| | Trybunał Sprawiedliwości zważył zatem, że „czas trwania zakazu wjazdu [...] powinien być liczony poczynając od dnia rzeczywistego opuszczenia przez daną osobę terytorium państw członkowskich” (pkt 58). |
| --- | --- |

Trybunał Sprawiedliwości zważył zatem, że „czas trwania zakazu wjazdu [...] powinien być liczony poczynając od dnia rzeczywistego opuszczenia przez daną osobę terytorium państw członkowskich” (pkt 58).

| | Państwa członkowskie powinny wdrożyć środki mające na celu potwierdzanie i weryfikację faktycznej daty wyjazdu obywateli państw trzecich (zob. sekcje 6.4 i 6.6) w celu zapewnienia, by zakazy wjazdu zaczynały obowiązywać w chwili, w której obywatele ci faktycznie opuszczają terytorium państw członkowskich. |
| --- | --- |

Państwa członkowskie powinny wdrożyć środki mające na celu potwierdzanie i weryfikację faktycznej daty wyjazdu obywateli państw trzecich (zob. sekcje 6.4 i 6.6) w celu zapewnienia, by zakazy wjazdu zaczynały obowiązywać w chwili, w której obywatele ci faktycznie opuszczają terytorium państw członkowskich.

11.6.   Cofanie, skracanie i zawieszanie zakazów wjazdu

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 11 ust. 3

Akapit pierwszy: państwa członkowskie rozważają cofnięcie lub zawieszenie zakazu wjazdu, jeżeli obywatel państwa trzeciego, który podlega zakazowi wjazdu wydanemu zgodnie z ust. 1 akapit drugi, jest w stanie wykazać, że opuścił terytorium państwa członkowskiego, w pełni przestrzegając decyzji nakazującej powrót.

Możliwość zawieszenia lub cofnięcia zakazu wjazdu w przypadkach, w których dana osoba powracająca opuściła terytorium państwa członkowskiego, w pełni przestrzegając przepisów decyzji nakazującej powrót (w szczególności w przyznanym terminie dobrowolnego wyjazdu) powinna zostać wykorzystana jako zachęta do dobrowolnego wyjazdu. Państwa członkowskie powinny w takich okolicznościach zapewnić w przepisach krajowych i praktyce administracyjnej możliwość ubiegania się o wycofanie lub zawieszenie zakazu wjazdu. Należy dołożyć starań, aby procedury te były łatwo dostępne dla osoby powracającej oraz aby właściwie funkcjonowały. Istnieją różne sposoby umożliwiające osobie powracającej dostarczenie dowodów w odniesieniu do jej wyjazdu z terytorium UE, takie jak: stempel wyjazdowy w paszporcie osoby powracającej, dane w krajowych systemach danych na granicach lub stawienie się osoby powracającej w przedstawicielstwie konsularnym państwa członkowskiego w państwie trzecim.

Skrócenie zakazów wjazdu: państwa członkowskie mają również możliwość skrócenia istniejącego zakazu wjazdu w okolicznościach, o których mowa w art. 11 ust. 3 dyrektywy powrotowej. Możliwość cofnięcia przez państwa członkowskie zakazu wjazdu na mocy art. 11 ust. 3 można interpretować również jako obejmującą częściowe wycofanie (tj. skrócenie) zakazu wjazdu.

Akapit drugi: ofiary handlu ludźmi, którym wydano zezwolenie na pobyt zgodnie z dyrektywą 2004/81/WE, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub wcześniej byli przedmiotem działań ułatwiających nielegalną imigrację, którzy współpracują z właściwymi organami, nie podlegają zakazowi wjazdu, bez uszczerbku dla ust. 1 akapit pierwszy lit. b) oraz pod warunkiem że dany obywatel państwa trzeciego nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego.

Ofiary handlu ludźmi, którym udzielono wcześniej zezwolenia na pobyt zgodnie z dyrektywą 2004/81/WE, nie powinny otrzymywać zakazu wjazdu, chyba że osoba zainteresowana nie wykonała zobowiązania do powrotu w terminie dobrowolnego wyjazdu lub jeżeli dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku publicznego. Niniejsza zasada ma zastosowanie wyłącznie do okresów nielegalnego pobytu następujących bezpośrednio po legalnym pobycie objętym dyrektywą 2004/81/WE i nie wynika z niej zwolnienie na całe życie w przypadku poprzednich posiadaczy tego rodzaju zezwoleń.

Akapit trzeci: w indywidualnych przypadkach państwa członkowskie mogą wstrzymać się od wydania zakazu wjazdu lub zawiesić go z przyczyn humanitarnych.

Państwa członkowskie nie mają obowiązku wystawiania zakazów wjazdu w indywidualnych przypadkach, w szczególności w przypadkach przymusu przewidzianych w art. art. 11 ust. 1 lit. a) i b) dyrektyw powrotowej, wyłącznie ze względów humanitarnych; tego rodzaju powody należy określać na poziomie krajowym. Państwa członkowskie mogą również cofać lub zawieszać istniejące zakazy wjazdu ze względów humanitarnych.

Klauzula ta jest nieobowiązkowa i daje państwom członkowskim możliwość jej stosowania zgodnie ze ich przepisami krajowymi i praktyką administracyjną.

Akapit czwarty: w indywidualnych przypadkach lub w niektórych kategoriach przypadków państwa członkowskie mogą cofnąć lub zawiesić zakaz wjazdu z innych przyczyn.

Państwa członkowskie mogą cofać lub zawieszać istniejące zakazy wjazdu z innych względów niż względy humanitarne, które należy określić na poziomie krajowym.

W przypadkach katastrof humanitarnych (takich jak trzęsienia ziemi, inne klęski żywiołowe lub konflikty zbrojne) w państwach trzecich, które mogą doprowadzić do masowego napływu wysiedleńców, formalne procedury wycofania zakazów wjazdu w indywidualnych przypadkach mogą trwać zbyt długo i są niewykonalne. Istnieje więc możliwość zawieszenia horyzontalnego lub wycofania istniejących zakazów wjazdu odnoszących się do zainteresowanych grup osób.

Konieczność cofnięcia zakazów wjazdu wydanych na mocy dyrektywy powrotowej może również wystąpić w odniesieniu do obywateli państw trzecich, którzy w późniejszym okresie mogli uzyskać prawo do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii, na przykład ze względu na zostanie członkiem rodziny obywatela państw UE/EOG/Konfederacji Szwajcarskiej objętym stosowaniem art. 21 TFUE lub dyrektywy 2004/38/WE.

11.7.   Sankcje za nieprzestrzeganie zakazu wjazdu

Przy rozważaniu długości dalszego zakazu wjazdu państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę nieprzestrzeganie zakazu wjazdu. W tym kontekście w motywie 14 dyrektywy powrotowej wyraźnie stwierdzono, że „okres obowiązywania tego zakazu wjazdu należy określić z należytym uwzględnieniem wszystkich istotnych dla danego przypadku okoliczności i nie powinien on zwykle przekraczać pięciu lat. W tym kontekście należy w sposób szczególny uwzględniać fakt, że wobec danego obywatela państwa trzeciego wydano już więcej niż jedną decyzję nakazującą powrót lub o wykonaniu wydalenia, lub fakt, że wjechał on na terytorium państwa członkowskiego w okresie obowiązywania zakazu wjazdu”.

Dyrektywa powrotowa zezwala państwom członkowskim na ustanowienie dodatkowych kar na mocy krajowego prawa administracyjnego (na przykład grzywien) – z zastrzeżeniem skuteczności dyrektywy i odpowiedniego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie. Ustanawiając dodatkowe kary, państwa członkowskie nie powinny wprowadzać rozróżnienia pomiędzy zakazami wjazdu wydanymi przez swoje organy krajowe a zakazami wjazdu wydanymi przez władze innych państw członkowskich, ponieważ podważałoby to zharmonizowane pojęcie ogólnounijnego zakazu wjazdu ustanowione w dyrektywie powrotowej.

Państwa członkowskie mogą przyjąć sankcje karne nakładane na nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, którzy po powrocie nie zastosowali się do obowiązującego zakazu wjazdu (wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-290/14, Celaj, zob. sekcja 4).

W art. 11 ust. 5 dyrektywy powrotowej wyjaśniono, że zakazy wjazdu związane z powrotami mają zastosowanie bez uszczerbku dla prawa do międzynarodowej ochrony w ramach unijnego dorobku prawnego w zakresie azylu: oznacza to, że zakazy wjazdu wydane wcześniej na mocy dyrektywy powrotowej nie mogą stanowić uzasadnienia dla powrotu lub karania obywateli państw trzecich uprawnionych do wjazdu lub pobytu na terytorium UE jako osoby ubiegające się o azyl lub jako beneficjenci ochrony międzynarodowej – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-290/14, Celaj (pkt 32). Takie zakazy wjazdu należy zawiesić (nierozstrzygnięte trwające procedury azylowe) lub cofnąć (po udzieleniu ochrony międzynarodowej).

11.8.   Konsultacje między państwami członkowskimi

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 11 ust. 4; Konwencja wykonawcza do układu z Schengen – art. 25

Jeżeli państwo członkowskie rozważa możliwość wydania zezwolenia na pobyt lub innego zezwolenia upoważniającego do pobytu obywatelowi państwa trzeciego, wobec którego w innym państwie członkowskim wydany został zakaz wjazdu, zasięga ono najpierw opinii państwa członkowskiego, które wydało ten zakaz wjazdu oraz bierze pod uwagę jego interesy zgodnie z art. 25 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen.

Art. 25 Konwencji wykonawczej do układu z Schengen stanowi:

| 1. | W przypadku gdy państwo członkowskie rozważa wydanie dokumentu pobytowego, regularnie dokonuje sprawdzeń wpisów w Systemie Informacyjnym Schengen. W przypadku gdy państwo członkowskie rozważa wydanie dokumentu pobytowego cudzoziemcowi, wobec którego został dokonany wpis do celów odmowy wjazdu, państwo to zasięga uprzednio opinii państwa członkowskiego, które dokonało tego wpisu oraz bierze pod uwagę jego interesy; dokument pobytowy wydaje się jedynie z ważnych powodów, w szczególności z przyczyn humanitarnych lub z uwagi na zobowiązania międzynarodowe.


  W przypadku wydania dokumentu pobytowego państwo członkowskie, które dokonało wpisu wycofuje go, lecz może wpisać danego cudzoziemca do krajowego wykazu wpisów do celów odmowy wjazdu. |
| --- | --- |

1.

W przypadku gdy państwo członkowskie rozważa wydanie dokumentu pobytowego, regularnie dokonuje sprawdzeń wpisów w Systemie Informacyjnym Schengen. W przypadku gdy państwo członkowskie rozważa wydanie dokumentu pobytowego cudzoziemcowi, wobec którego został dokonany wpis do celów odmowy wjazdu, państwo to zasięga uprzednio opinii państwa członkowskiego, które dokonało tego wpisu oraz bierze pod uwagę jego interesy; dokument pobytowy wydaje się jedynie z ważnych powodów, w szczególności z przyczyn humanitarnych lub z uwagi na zobowiązania międzynarodowe.

W przypadku wydania dokumentu pobytowego państwo członkowskie, które dokonało wpisu wycofuje go, lecz może wpisać danego cudzoziemca do krajowego wykazu wpisów do celów odmowy wjazdu.

| 1a. | Przed dokonaniem wpisu do celów odmowy wjazdu w rozumieniu art. 96 państwa członkowskie dokonują kontroli krajowych rejestrów wydanych wiz długoterminowych i dokumentów pobytowych. |
| --- | --- |

1a.

Przed dokonaniem wpisu do celów odmowy wjazdu w rozumieniu art. 96 państwa członkowskie dokonują kontroli krajowych rejestrów wydanych wiz długoterminowych i dokumentów pobytowych.

| 2. | Jeśli okaże się, że wpis do celów odmowy wjazdu został dokonany wobec cudzoziemca legitymującego się ważnym dokumentem pobytowym wydanym przez jedną z Umawiających się Stron, Umawiająca się Strona dokonująca wpisu zasięga opinii Strony, która wydała dokument pobytowy w celu stwierdzenia, czy istnieją wystarczające powody do cofnięcia dokumentu pobytowego.


  W przypadku braku cofnięcia dokumentu pobytowego, Umawiająca się Strona dokonująca wpisu wycofa go, lecz, niezależnie od tego, może wprowadzić danego cudzoziemca na krajową listę wpisów do celów odmowy wjazdu. |
| --- | --- |

2.

Jeśli okaże się, że wpis do celów odmowy wjazdu został dokonany wobec cudzoziemca legitymującego się ważnym dokumentem pobytowym wydanym przez jedną z Umawiających się Stron, Umawiająca się Strona dokonująca wpisu zasięga opinii Strony, która wydała dokument pobytowy w celu stwierdzenia, czy istnieją wystarczające powody do cofnięcia dokumentu pobytowego.

W przypadku braku cofnięcia dokumentu pobytowego, Umawiająca się Strona dokonująca wpisu wycofa go, lecz, niezależnie od tego, może wprowadzić danego cudzoziemca na krajową listę wpisów do celów odmowy wjazdu.

| 3. | Ust. 1 i 2 stosuje się także do wiz długoterminowych. |
| --- | --- |

3.

Ust. 1 i 2 stosuje się także do wiz długoterminowych.

Art. 25 konwencji wykonawczej do układu z Schengen jest przepisem mającym bezpośrednie zastosowanie i państwa członkowskie mogą go stosować bez transponowania do przepisów krajowych.

Zakaz wjazdu może uchylić wyłącznie państwo członkowskie, które wydało dany zakaz wjazdu (państwo członkowskie A). Jeżeli inne państwo członkowskie (państwo członkowskie B) podejmuje decyzję o wydaniu dokumentu pobytowego tej samej osobie lub o niewycofywaniu istniejącego dokumentu pobytowego (po zasięgnięciu opinii państwa członkowskiego, które wydało zakaz wjazdu), państwo członkowskie A ma obowiązek wycofać wpis (art. 25 ust. 2 konwencji wykonawczej do układu z Schengen), chociaż może umieścić obywatela państwa trzeciego na własnej krajowej liście wpisów. Przed wydaniem dokumentu pobytowego lub podjęciu decyzji o jego niewycofywaniu (np. dla celów łączenia rodzin) państwo członkowskie B musi rozpatrzeć i uwzględnić przyczyny leżące u podstaw istniejącego zakazu wjazdu wydanego przez państwo członkowskie A, jak również interesy tego państwa członkowskiego. Aby umożliwić państwu członkowskiemu B odpowiednie uwzględnienie przyczyn leżących u podstaw zakazu wjazdu, niezbędne jest, aby państwo członkowskie A dostarczyło państwu członkowskiemu B istotne informacje w odpowiednim czasie.

Państwa członkowskie, które nie stosują jeszcze w pełni przepisów Schengen i dlatego nie mogą (jeszcze) bezpośrednio stosować art. 25 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, powinny działać w duchu art. 11 ust. 4 dyrektywy powrotowej i – jeżeli dowiedzą się (za pośrednictwem dowolnego źródła informacji, łącznie z informacjami pochodzącymi od wnioskodawcy), że osoba podlega zakazowi wjazdu wydanemu przez inne państwo członkowskie – skontaktować się z organami, które wydały dany zakaz wjazdu. Przed wydaniem dokumentu pobytowego tej osobie państwo członkowskie musi poczynić starania, aby „uwzględnić interes” państwa członkowskiego, które wydało zakaz wjazdu.

11.9.   
  „Wcześniejsze” zakazy wjazdu

„Wcześniejsze” zakazy wjazdu wydane przed dniem 24 grudnia 2010 r. należy dostosować do norm określonych w art. 11 dyrektywy powrotowej – tj. wydawanie maksymalnie na okres 5 lat, poddanie indywidualnej ocenie, obowiązek cofnięcia/rozważenia cofnięcia w szczególnych okolicznościach – jeżeli mają one skutki w odniesieniu do okresu po dniu 24 grudnia 2010 r. i jeżeli nie są jeszcze zgodne z gwarancjami materialnymi określonymi w art. 11.

Dostosowanie powinno odbywać się w dowolnym momencie na wniosek osoby zainteresowanej lub możliwie jak najwcześniej z urzędu, lecz w żadnym przypadku nie później niż przy okazji regularnych (przeprowadzanych co 3 lata) przeglądów zakazów wjazdu przewidzianych w odniesieniu do wpisów w SIS.

W wyroku w sprawie w sprawie C-297/12, Filev i Osmani (pkt 39–41 i 44) Trybunał Sprawiedliwości jednoznacznie wyjaśnił: „W tym względzie należy zauważyć na wstępie, że wspomniana dyrektywa nie zawiera żadnego przepisu przejściowego dla decyzji o zakazie wjazdu wydanych przed momentem, w którym zaczęła być ona stosowana. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika jednak, że nowe przepisy stosuje się, z zastrzeżeniem wyjątków, natychmiast do przyszłych skutków sytuacji, które powstały pod rządami dawnego przepisu [...]. Wynika stąd, że dyrektywa 2008/115/WE znajduje zastosowanie do skutków wywoływanych po dniu rozpoczęcia jej stosowania w danym państwie członkowskim przez decyzje o zakazie wjazdu wydane na podstawie przepisów krajowych obowiązujących przed tym dniem [...]. Z powyższego wynika, że art. 11 ust. 2 dyrektywy 2008/115/WE stoi na przeszkodzie utrzymaniu skutków zakazów wjazdu orzeczonych na czas nieokreślony przed dniem, w którym dyrektywa 2008/115/WE zaczęła podlegać stosowaniu, [...] poza maksymalny okres obowiązywania zakazu przewidziany przez ten przepis, chyba że owe zakazy wjazdu zostały orzeczone wobec obywateli państwa trzeciego stanowiących poważne zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego”.

12.   GWARANCJE PROCEDURALNE

12.1.   Prawo do dobrej administracji i prawo do bycia wysłuchanym

Prawo do dobrej administracji jest podstawowym prawem uznanym za ogólną zasadę prawa Unii i zapisanym w Karcie praw podstawowych, stanowiącym integralną część unijnego porządku prawnego. Obejmuje ono prawo każdej osoby do bycia wysłuchaną przed zastosowaniem indywidualnego środka, który mógłby mieć dla niej niekorzystne skutki lub mógłby znacząco wpłynąć na jej interesy, i stanowi integralną część poszanowania prawa do obrony, będącego kolejną zasadą ogólną prawa Unii.

W wyrokach w sprawach C-383/13, G. i R. (62) oraz C-249/13, Boudjlida (63) Trybunał Sprawiedliwości przedstawił ważne wyjaśnienie prawa do bycia wysłuchanym w odniesieniu do decyzji w sprawie powrotu i zastosowania środka detencyjnego. Z wyroków tych wynika, że przy podejmowaniu decyzji dotyczących powrotu (tj. decyzji nakazującej powrót, decyzji o zakazie wjazdu, decyzji o wydaleniu, decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego) państwa członkowskie muszą zawsze przestrzegać opisanych poniżej gwarancji, nawet jeżeli może to nie być wyraźnie określone w odpowiednich artykułach dyrektywy powrotowej:

| 1) | prawa każdej osoby do bycia wysłuchaną zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jej sytuację; |
| --- | --- |

1)

prawa każdej osoby do bycia wysłuchaną zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jej sytuację;

| 2) | prawa każdej osoby do dostępu do swoich akt sprawy w celu przeanalizowania ogółu zebranych przeciwko niej dowodów, na jakich właściwy organ krajowy zamierza oprzeć swoją decyzję z poszanowaniem uzasadnionych interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej; |
| --- | --- |

2)

prawa każdej osoby do dostępu do swoich akt sprawy w celu przeanalizowania ogółu zebranych przeciwko niej dowodów, na jakich właściwy organ krajowy zamierza oprzeć swoją decyzję z poszanowaniem uzasadnionych interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej;

| 3) | prawa każdej osoby do skorzystania z pomocy doradcy prawnego przed wydaniem decyzji nakazującej powrót, pod warunkiem że skorzystanie z tego prawa nie wpływa na prawidłowy przebieg procedury powrotu ani nie zakłóca skutecznego wykonywania przepisów dyrektywy; gwarancja ta nie obejmuje obowiązku państwa członkowskiego do poniesienia kosztów tej pomocy; |
| --- | --- |

3)

prawa każdej osoby do skorzystania z pomocy doradcy prawnego przed wydaniem decyzji nakazującej powrót, pod warunkiem że skorzystanie z tego prawa nie wpływa na prawidłowy przebieg procedury powrotu ani nie zakłóca skutecznego wykonywania przepisów dyrektywy; gwarancja ta nie obejmuje obowiązku państwa członkowskiego do poniesienia kosztów tej pomocy;

| 4) | obowiązku ciążącego na administracji, by odpowiednio uwzględniać uwagi osoby zainteresowanej oraz zbadać w sposób staranny i bezstronny wszelkie stosowne aspekty danego przypadku; |
| --- | --- |

4)

obowiązku ciążącego na administracji, by odpowiednio uwzględniać uwagi osoby zainteresowanej oraz zbadać w sposób staranny i bezstronny wszelkie stosowne aspekty danego przypadku;

| 5) | obowiązku ciążącego na administracji dotyczącego uzasadnienia swoich decyzji. |
| --- | --- |

5)

obowiązku ciążącego na administracji dotyczącego uzasadnienia swoich decyzji.

Państwa członkowskie dysponują znacznym marginesem swobody dotyczącym sposobu praktycznego przyznawania prawa do bycia wysłuchanym: nieprzestrzeganie tego prawa prowadzi do nieważności decyzji tylko w takim zakresie, w jakim wynik postępowania byłby inny, gdyby prawo było przestrzegane (wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-383/13, G. i R., pkt 38).

Ponadto organ państwa członkowskiego może nie wysłuchać obywatela państwa trzeciego konkretnie w sprawie decyzji nakazującej powrót, jeżeli organ ten stwierdził uprzednio, że obywatel państwa trzeciego przebywa nielegalnie na terytorium krajowym w ramach poprzedniej procedury azylowej, w ramach której w pełni przestrzegano jego prawa do bycia wysłuchanym, i rozważa przyjęcie decyzji nakazującej powrót (wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-166/13, Mukarubega (64)). Logika określona w sprawie Mukarubega jest następująca: „prawo do bycia wysłuchanym przed wydaniem decyzji nakazującej powrót nie może być traktowane w sposób instrumentalny, w celu nieustannego rozpoczynania na nowo postępowania administracyjnego, a to w celu zachowania równowagi między prawem podstawowym zainteresowanego do bycia wysłuchanym przed wydaniem niekorzystnej dla niego decyzji a ciążącym na państwach członkowskich obowiązkiem zwalczania nielegalnej imigracji”.

Logikę tę można zastosować również w odniesieniu do innych spraw, takich jak sprawy wymienione w art. 6 ust. 6 dyrektywy powrotowej (decyzja w sprawie zakończenie legalnego pobytu połączona z decyzją nakazującą powrót), co sprawia, że powtórna ocena ryzyka naruszenia zasady non-refoulement nie jest wymagana, jeżeli we wcześniejszych procedurach oceny stwierdzono już przestrzeganie tej zasady, jeżeli dokonana ocena jest ostateczna oraz jeżeli indywidualna sytuacja danego obywatela państwa trzeciego się nie zmieniła. W tym duchu należy pominąć powtórną ocenę pozostałych elementów, które mogłyby zostać przywołane w celu uniemożliwienia powrotu. Państwa członkowskie powinny przyjąć środki służące do uniknięcia takich powtórnych ocen, na przykład poprzez wcielanie w miarę możliwości do jednego etapu postępowania przesłuchań administracyjnych dokonywanych przez właściwe organy krajowe do innych celów (na przykład do celu odnowienia lub udzielenia zezwolenia na pobyt, ustalenia prawa do wjazdu na terytorium państwa członkowskiego, wydania ostatecznej decyzji odmownej w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej) z zastrzeżeniem pełnego poszanowania prawa do bycia wysłuchanym. W tym kontekście można również rozwinąć stosowanie do tego celu innowacyjnych narzędzi, takich jak na przykład wideokonferencje. Państwa członkowskie muszą zapewnić, aby stosowanie takich środków nie skutkowało uszczerbkiem dla poszanowania gwarancji proceduralnych i powinny zwrócić szczególną uwagę na osoby potrzebujące szczególnych gwarancji proceduralnych, w szczególności w przypadku małoletnich (zob. poniżej).

Prawo do bycia wysłuchanym obejmuje prawo do bycia wysłuchanym w kwestii możliwego stosowania art. 5 i art. 6 ust. 2–5 dyrektywy powrotowej oraz szczegółowych ustaleń dotyczących powrotu, takich jak termin dobrowolnego wyjazdu oraz kwestia, czy wyjazd jest dobrowolny czy przymusowy. Przed przesłuchaniem organ nie może jednak ostrzec obywatela państwa trzeciego, że rozważa przyjęcie decyzji nakazującej powrót, ani ujawnić informacji, na których zamierza się oprzeć w ramach uzasadnienia tej decyzji, ani zezwolić na okres refleksji, pod warunkiem że obywatel państwa trzeciego ma możliwość skutecznego przedstawienia swojego punktu widzenia na temat nielegalności pobytu oraz powodów mogących na podstawie prawa krajowego uzasadniać odstąpienie przez ten organ od przyjęcia decyzji nakazującej powrót (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości, w sprawie C-249/13, Boudjlida).

Gwarancje proceduralne zawarte w art. 12 i 13 dyrektywy powrotowej należy stosować w odniesieniu do wszelkich decyzji dotyczących powrotu i nie można ich ograniczać do trzech typów decyzji wymienionych w art. 12 ust. 1 tej dyrektywy.

Należy przestrzegać przysługującego małoletnim prawa do bycia wysłuchanym w ramach procedur powrotu, którym podlegają lub które ich dotyczą. Zgodnie z art. 12 Konwencji o prawach dziecka i uwzględniając uwaga ogólna nr 12 Komitetu Praw Dziecka ONZ w sprawie prawa dziecka do bycia wysłuchanym (65), małoletni, których sprawa dotyczy, muszą zostać wysłuchani bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu; należy przestrzegać przysługującego im prawa do swobodnego wyrażania swoich opinii i należy przykładać należytą wagę do opinii małoletnich, odpowiednio do ich wieku i dojrzałości oraz z uwzględnieniem ewentualnych trudności w komunikowaniu się, w celu nadania ich udziałowi odpowiedniego znaczenia.

W celu zapewnienia przestrzegania prawa małoletniego do bycia wysłuchanym w praktyce, przyjmując środki, państwa członkowskie powinny kierować się następującymi kluczowymi zasadami:

| — | prawo do wyrażania swoich opinii stanowi swobodę, a nie obowiązek, |
| --- | --- |

—

prawo do wyrażania swoich opinii stanowi swobodę, a nie obowiązek,

| — | prawo do bycia wysłuchanym nie powinno podlegać żadnym ograniczeniom ze względu na wiek lub innym arbitralnym ograniczeniom, czy to wprowadzonym przepisami prawa, czy to stosowanym w praktyce, |
| --- | --- |

—

prawo do bycia wysłuchanym nie powinno podlegać żadnym ograniczeniom ze względu na wiek lub innym arbitralnym ograniczeniom, czy to wprowadzonym przepisami prawa, czy to stosowanym w praktyce,

| — | małoletniego należy wysłuchać w warunkach dostosowanych do jego potrzeb, |
| --- | --- |

—

małoletniego należy wysłuchać w warunkach dostosowanych do jego potrzeb,

| — | środki stosowane w celu realizacji prawa do bycia wysłuchanym należy dostosować do poziomu zrozumienia i zdolności komunikowania się, a przy ich wyborze uwzględnić okoliczności sprawy, |
| --- | --- |

—

środki stosowane w celu realizacji prawa do bycia wysłuchanym należy dostosować do poziomu zrozumienia i zdolności komunikowania się, a przy ich wyborze uwzględnić okoliczności sprawy,

| — | rozmów z małoletnimi nie należy prowadzić częściej niż jest to niezbędne, w pełni uwzględniając potrzebę ochrony małoletnich, aby nie doznali szkody, |
| --- | --- |

—

rozmów z małoletnimi nie należy prowadzić częściej niż jest to niezbędne, w pełni uwzględniając potrzebę ochrony małoletnich, aby nie doznali szkody,

| — | ułatwienie wyrażania opinii może wymagać podjęcia szczególnych środków w przypadku małoletnich w szczególnie trudnych sytuacjach, w tym zapewnienia usług tłumaczenia ustnego i pisemnego. |
| --- | --- |

—

ułatwienie wyrażania opinii może wymagać podjęcia szczególnych środków w przypadku małoletnich w szczególnie trudnych sytuacjach, w tym zapewnienia usług tłumaczenia ustnego i pisemnego.

Gromadzenie informacji dotyczących przemytu: zgodnie z priorytetami ustalonymi w Unijnym planie działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2015–2020
   (66), a w szczególności uwzględniając potrzebę usprawnienia gromadzenia i udostępniania informacji, Komisja zaleca, aby państwa członkowskie wdrożyły odpowiednie mechanizmy służące zapewnieniu systematycznego gromadzenia informacji uzyskanych od zatrzymanych obywateli państw trzecich o nieuregulowanym statusie z pełnym poszanowaniem praw podstawowych i unijnego dorobku prawnego w dziedzinie azylu. Państwa członkowskie zachęca się do tego, aby, przyznając prawo do bycia wysłuchanym przed przyjęciem decyzji nakazującej powrót, zachęcały osoby powracające do udostępniania informacji, które mogą posiadać, dotyczących trybu funkcjonowania i przebiegu sieci przemytniczych oraz powiązań z handlem ludźmi i innymi przestępstwami, a także informacji dotyczących przepływów finansowych. Odpowiednie organy (organy ds. imigracji, organy ds. granic, policją) i agencje, zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblu UE powinny gromadzić i wymieniać między sobą informacje otrzymane w tym kontekście zgodnie z prawem krajowym, a na odpowiednich forach UE powinny być wymieniane najlepsze praktyki.

12.2.   Decyzje dotyczące powrotu

W dyrektywie powrotowej wyraźnie uregulowano szereg różnych decyzji związanych z powrotem, tj.:

| 1) | decyzje nakazujące powrót (art. 3 ust. 4 i art. 6 ust. 1); |
| --- | --- |

1)

decyzje nakazujące powrót (art. 3 ust. 4 i art. 6 ust. 1);

| 2) | decyzje dotyczące terminu dobrowolnego wyjazdu oraz przedłużenia tego terminu (art. 7); |
| --- | --- |

2)

decyzje dotyczące terminu dobrowolnego wyjazdu oraz przedłużenia tego terminu (art. 7);

| 3) | decyzje o wydaleniu (art. 8 ust. 3); |
| --- | --- |

3)

decyzje o wydaleniu (art. 8 ust. 3);

| 4) | decyzje o wstrzymaniu wydalenia (art. 9); |
| --- | --- |

4)

decyzje o wstrzymaniu wydalenia (art. 9);

| 5) | decyzje o zakazie wjazdu oraz o zawieszeniu lub cofnięciu zakazu wjazdu (art. 11); |
| --- | --- |

5)

decyzje o zakazie wjazdu oraz o zawieszeniu lub cofnięciu zakazu wjazdu (art. 11);

| 6) | decyzje o zatrzymaniu oraz o przedłużeniu czasu stosowania środka detencyjnego (art. 15). |
| --- | --- |

6)

decyzje o zatrzymaniu oraz o przedłużeniu czasu stosowania środka detencyjnego (art. 15).

Większość powyższych decyzji ma charakter dodatkowy w stosunku do decyzji nakazujących powrót i zwykle należy je przyjmować w jednym akcie administracyjnym razem z decyzją nakazującą powrót: w decyzjach nakazujących powrót można uwzględnić termin dobrowolnego wyjazdu (art. 7), zakaz wjazdu (art. 11) i – ewentualnie, lecz niekoniecznie – decyzję nakazującą wydalenie (w przypadku niedotrzymania terminu dobrowolnego wyjazdu).

Późniejsze zmiany tych dodatkowych decyzji są możliwe w określonych przypadkach:

| — | zakaz wjazdu można nałożyć na późniejszym etapie jako dodatkowy i późniejszy element wydanej już decyzji nakazującej powrót, jeżeli w terminie dobrowolnego wyjazdu osoba nie wykonała zobowiązania do powrotu (art. 11 ust. 1 lit. b)), |
| --- | --- |

—

zakaz wjazdu można nałożyć na późniejszym etapie jako dodatkowy i późniejszy element wydanej już decyzji nakazującej powrót, jeżeli w terminie dobrowolnego wyjazdu osoba nie wykonała zobowiązania do powrotu (art. 11 ust. 1 lit. b)),

| — | już wydany zakaz wjazdu można cofnąć lub zawiesić (art. 11 ust. 3–5), |
| --- | --- |

—

już wydany zakaz wjazdu można cofnąć lub zawiesić (art. 11 ust. 3–5),

| — | już przyznany termin dobrowolnego wyjazdu można przedłużyć (art. 7 ust. 2), |
| --- | --- |

—

już przyznany termin dobrowolnego wyjazdu można przedłużyć (art. 7 ust. 2),

| — | podlegającą wykonaniu decyzję nakazującą powrót (lub nakaz wydalenia) można wstrzymać (art. 9). |
| --- | --- |

—

podlegającą wykonaniu decyzję nakazującą powrót (lub nakaz wydalenia) można wstrzymać (art. 9).

W art. 6 ust. 6 dyrektywy powrotowej potwierdzono ogólną zasadę pozwalającą państwom członkowskim na łączenie kilku różnych decyzji (w tym decyzji, które nie są bezpośrednio związane z powrotem) w jednej decyzji administracyjnej lub jednym orzeczeniu sądowym, pod warunkiem przestrzegania odpowiednich gwarancji i przepisów w odniesieniu do każdej indywidualnej decyzji. Decyzje o zakończeniu legalnego pobytu (takie jak ostateczne odrzucenie wniosku o udzielenie azylu lub cofnięcie wizy lub nieprzedłużenie dokumentu pobytowego) można zatem przyjąć oddzielnie lub łącznie z decyzją nakazującą powrót w jednej decyzji administracyjnej lub jednym orzeczeniu sądowym.

Państwa członkowskie powinny prowadzić działania przy zachowaniu staranności i bez zbędnej zwłoki podjąć decyzję w sprawie statusu prawnego obywateli państw trzecich (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości, w sprawie C-329/11, Achughbabian (pkt 31): „[...] właściwe organy są zobowiązane, aby nie naruszyć [...] celu dyrektywy 2008/115/WE, prowadzić działania przy zachowaniu staranności i bez zbędnej zwłoki zająć stanowisko w kwestii legalności pobytu danej osoby”.) W związku z powyższym zachęca się państwa członkowskie do przyjmowania decyzji nakazującej powrót razem z decyzjami o zakończeniu legalnego pobytu w jednej decyzji administracyjnej lub jednym orzeczeniu sądowym. Jeżeli jest to niemożliwe (na przykład organ odpowiedzialny za podjęcie decyzji o odmowie odnowienia zezwolenia na pobyt nie jest uprawniony do wydania decyzji nakazującej powrót), państwa członkowskie powinny wdrożyć szybkie i skuteczne procedury z udziałem właściwych organów, co zapewni szybką wymianę informacji i wydawanie decyzji nakazujących powrót bez zbędnej zwłoki w następstwie decyzji w sprawie zakończenia legalnego pobytu – bez uszczerbku dla prawa do udzielenia zezwolenia na pobyt lub przyznania prawa do pobytu zgodnie z art. 6 ust. 4 dyrektywy powrotowej.

Konkretne przykłady:

| — | Jeżeli państwo członkowskie postanowi unieważnić wizę i przyzna obywatelowi państwa trzeciego 7 dni na wykonanie dobrowolnego powrotu z terytorium państwa członkowskiego, czy w kontekście dyrektywy powrotowej decyzja ta jest decyzją nakazującą powrót? Czy też decyzja ta jest objęta innymi przepisami UE dotyczącymi wiz?






  — | Decyzja taka może składać się z dwóch części: decyzji o unieważnieniu wizy i decyzji nakazującej powrót w rozumieniu dyrektywy powrotowej. Jeżeli wiza zostanie anulowana ze skutkiem natychmiastowym, w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy powrotowej obywatel państwa trzeciego będzie przebywał nielegalnie, zatem zastosowanie ma art. 6 dyrektywy (obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót). Anulowanie wizy może być jednocześnie przedmiotem odwołania w myśl przepisów wizowych zawartych w kodeksie wizowym (67) (możliwość przyjęcia kilku decyzji łącznie z decyzją nakazującą powrót wyraźnie przewidziano w art. 6 ust. 6 dyrektywy powrotowej). |
| --- | --- | --- |

—

Jeżeli państwo członkowskie postanowi unieważnić wizę i przyzna obywatelowi państwa trzeciego 7 dni na wykonanie dobrowolnego powrotu z terytorium państwa członkowskiego, czy w kontekście dyrektywy powrotowej decyzja ta jest decyzją nakazującą powrót? Czy też decyzja ta jest objęta innymi przepisami UE dotyczącymi wiz?

—

Decyzja taka może składać się z dwóch części: decyzji o unieważnieniu wizy i decyzji nakazującej powrót w rozumieniu dyrektywy powrotowej. Jeżeli wiza zostanie anulowana ze skutkiem natychmiastowym, w rozumieniu art. 3 ust. 2 dyrektywy powrotowej obywatel państwa trzeciego będzie przebywał nielegalnie, zatem zastosowanie ma art. 6 dyrektywy (obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót). Anulowanie wizy może być jednocześnie przedmiotem odwołania w myśl przepisów wizowych zawartych w kodeksie wizowym (67) (możliwość przyjęcia kilku decyzji łącznie z decyzją nakazującą powrót wyraźnie przewidziano w art. 6 ust. 6 dyrektywy powrotowej).

| — | Jeżeli obywatel państwa trzeciego znajduje się na terytorium i posiada wymaganą wizę, lecz jednocześnie nie spełnia (lub już nie spełnia) warunków pobytu (art. 6 kodeksu granicznego Schengen), wydaje się, że państwo członkowskie może wydać decyzję nakazującą powrót. Czy wspomniana decyzja nakazująca powrót (której być może towarzyszy zakaz wjazdu) oznacza automatycznie, że wiza nie jest już ważna?






  — | Zgodnie z art. 34 ust. 2 kodeksu wizowego: „wiza jest cofana, jeżeli okaże się, że warunki (tj. warunki wjazdu określone w kodeksie granicznym Schengen) uprawniające do jej otrzymania nie są już spełniane”. Organy wydające decyzję nakazującą powrót, muszą również upewnić się, że wiza została cofnięta. Obie decyzje można jednak podjąć w ramach jednej decyzji administracyjnej. Należy unikać wydawania decyzji nakazującej powrót oraz udzielenia zezwolenia na wyjazd osoby posiadającej ważną (jednolitą) wizę. |
| --- | --- | --- |

—

Jeżeli obywatel państwa trzeciego znajduje się na terytorium i posiada wymaganą wizę, lecz jednocześnie nie spełnia (lub już nie spełnia) warunków pobytu (art. 6 kodeksu granicznego Schengen), wydaje się, że państwo członkowskie może wydać decyzję nakazującą powrót. Czy wspomniana decyzja nakazująca powrót (której być może towarzyszy zakaz wjazdu) oznacza automatycznie, że wiza nie jest już ważna?

—

Zgodnie z art. 34 ust. 2 kodeksu wizowego: „wiza jest cofana, jeżeli okaże się, że warunki (tj. warunki wjazdu określone w kodeksie granicznym Schengen) uprawniające do jej otrzymania nie są już spełniane”. Organy wydające decyzję nakazującą powrót, muszą również upewnić się, że wiza została cofnięta. Obie decyzje można jednak podjąć w ramach jednej decyzji administracyjnej. Należy unikać wydawania decyzji nakazującej powrót oraz udzielenia zezwolenia na wyjazd osoby posiadającej ważną (jednolitą) wizę.

| — | Czy decyzja oddalająca wniosek o udzielenie azylu nakłada również zobowiązanie do powrotu?






  — | Tak. Ostateczne oddalenie wniosku o udzielenie azylu i decyzję nakazującą powrót można wydać w jednym dokumencie zgodnie z art. 6 ust. 6 dyrektywy powrotowej. W skład takiego połączonego dokumentu wchodzą, logicznie rzecz biorąc, dwie następujące po sobie i powiązane ze sobą decyzje, oddzielone od siebie „momentem logicznym”. |
| --- | --- | --- |

—

Czy decyzja oddalająca wniosek o udzielenie azylu nakłada również zobowiązanie do powrotu?

—

Tak. Ostateczne oddalenie wniosku o udzielenie azylu i decyzję nakazującą powrót można wydać w jednym dokumencie zgodnie z art. 6 ust. 6 dyrektywy powrotowej. W skład takiego połączonego dokumentu wchodzą, logicznie rzecz biorąc, dwie następujące po sobie i powiązane ze sobą decyzje, oddzielone od siebie „momentem logicznym”.

12.3.   Formy decyzji i tłumaczenia

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 12 ust. 1–3

| 1. | Decyzje nakazujące powrót oraz, w stosownych przypadkach, decyzje o zakazie wjazdu lub o wykonaniu wydalenia wydawane są w formie pisemnej i zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, a także informacje o dostępnych środkach odwoławczych. Można ograniczyć uzasadnienie faktyczne, jeżeli prawo krajowe pozwala na ograniczenie prawa do informacji, w szczególności w celu ochrony bezpieczeństwa narodowego, obronności, bezpieczeństwa publicznego oraz w celu zapobiegania przestępstwom karnym, prowadzenia dochodzenia w sprawie, wykrywania i ścigania przestępstw karnych. |
| --- | --- |

1.

Pisemna decyzja stanowi podstawę gwarancji proceduralnych przewidzianych w dyrektywie powrotowej. Nie można odstąpić od tego wymogu. Informacje przekazane osobie powracającej nie powinny jednak ograniczać się do odesłania do dostępnych środków odwoławczych: zachęca się państwa członkowskie do dostarczania również innych informacji dotyczących praktycznych sposobów wykonania decyzji. Zaleca się dostarczanie osobie powracającej informacji dotyczących na przykład tego, czy państwo członkowskie może uczestniczyć w kosztach przewozu, czy osoba powracająca może skorzystać z programu wspomaganych, dobrowolnych powrotów lub czy istnieje możliwość przedłużenia terminu na wykonanie decyzji nakazującej powrót. Osobę powracającą należy również poinformować o obowiązku opuszczenia terytorium państw członkowskich UE oraz państw stowarzyszonych w ramach Schengen, a także o konsekwencjach niewykonania zobowiązania do powrotu w celu zachęcenia jej do dobrowolnego wyjazdu.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 akapit 2 dyrektywy w sprawie kar wobec pracodawców osoby powracające są informowane o prawie do dochodzenia zapłaty zaległego wynagrodzenia od pracodawcy przysługującym im na mocy tej dyrektywy oraz o dostępnych mechanizmach składania skarg. Informacje takie mogłyby również zostać włączone lub załączone do decyzji nakazującej powrót.

| 2. | Państwa członkowskie na żądanie zapewniają pisemne lub ustne tłumaczenie głównych elementów decyzji dotyczących powrotu, o których mowa w ust. 1 – w tym tłumaczenia informacji o dostępnych środkach odwoławczych – na język, który obywatel państwa trzeciego rozumie lub można w uzasadniony sposób przypuszczać, że jest dla niego zrozumiały. |
| --- | --- |

2.

Wniosek o dostarczenie tłumaczenia może przedstawić osoba powracająca lub jej przedstawiciel prawny. Państwo członkowskie może samo zdecydować, czy dostarczone zostanie tłumaczenie pisemne, czy ustne, zapewniając jednocześnie, możliwość zrozumienia przez obywatela państwa trzeciego treści i kontekstu. Nie można wymagać opłaty za tłumaczenie, ponieważ mogłoby to podważyć ideę tego przepisu, jaką jest zapewnienie osobie powracającej niezbędnych informacji umożliwiających jej pełne zrozumienie sytuacji prawnej, w jakiej się znajduje i ewentualnie wykonania decyzji nakazującej powrót.

Decyzja o języku, co do którego można w uzasadniony sposób przypuszczać, że jest zrozumiały dla danego obywatela państwa trzeciego, zależy od krajowych przepisów wykonawczych i praktyk administracyjnych. Ocenę taką można przeprowadzić w ten sam sposób i według tych samych kryteriów co w ramach procedur azylowych (art. 12 dyrektywy w sprawie procedur azylowych, art. 22 przekształconej dyrektywy w sprawie kwalifikowania i art. 5 dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania), jednocześnie biorąc pod uwagę, że ze względu na złożoność procedur azylowych, zapotrzebowanie na tłumaczenie w tym obszarze może być większe niż w obszarze związanym z powrotami. Dorobek prawny w dziedzinie azylu zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia wszelkich możliwych starań w celu zapewnienia tłumaczenia na język, który dana osoba faktycznie rozumie, a brak dostępności tłumaczy ustnych może zostać przyjęty jako usprawiedliwienie jedynie w odniesieniu do bardzo rzadkich języków, w przypadku których istnieje obiektywny brak tłumaczy ustnych. Sytuacja, w której istnieją tłumacze przekładający na dany język, ale nie są dostępni z powodów wewnętrznych administracji, nie stanowi uzasadnionej przyczyny braku zapewnienia tłumaczenia.

Możliwość korzystania z wzorów w celu racjonalizacji pracy administracji nie ogranicza się do zakresu stosowania art. 12 ust. 3 (zob. poniżej). O ile wzór umożliwia zapewnienie zindywidualizowanego tłumaczenia decyzji na język, który dana osoba rozumie lub można w uzasadniony sposób przypuszczać, że jest dla niej zrozumiały, takie tłumaczenie jest zgodne z art. 12 ust. 2 dyrektywy powrotowej i nie zachodzi potrzeba stosowania odstępstwa przewidzianego w art. 12 ust. 3.

| 3. | Państwa członkowskie mogą postanowić, że nie będą stosować przepisów ust. 2 wobec obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie wjechali na terytorium jednego z państw członkowskich i którzy następnie nie otrzymali zezwolenia lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

3.

W takich przypadkach decyzje dotyczące powrotu, o których mowa w ust. 1, wydawane są na standardowym formularzu, którego wzór określa prawo krajowe.

Państwa członkowskie udostępniają ogólne broszury informacyjne wyjaśniające najważniejsze elementy standardowego formularza przynajmniej w pięciu językach, które są najczęściej używane lub rozumiane przez nielegalnych migrantów przybywających do danego państwa członkowskiego.

Stosowanie standardowego formularza dotyczącego powrotu zgodnie z art. 12 ust. 3 dyrektywy powrotowej stanowi odstępstwo od zasady ogólnej, z którego można skorzystać wyłącznie w przypadkach, w których obywatel państwa trzeciego nielegalnie wjechał na terytorium państwa członkowskiego.

W takich przypadkach państwa członkowskie mają możliwość korzystania ze standardowego formularza. Należy zwrócić uwagę na fakt, że przypadki nielegalnego wjazdu objęte art. 12 ust. 3 dyrektywy powrotowej nie zawsze są tożsame z „przypadkami przekroczenia granicy”, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a) tej samej dyrektywy – zob. sekcja 2.1. Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego, który został zatrzymany na terytorium państwa członkowskiego po upływie trzech miesięcy od nielegalnego wjazdu, nie jest objęty wyjątkiem określonym w art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy powrotowej, ale może być nadal objęty wyjątkiem określonym w art. 12 ust. 3.

Nielegalne przekraczanie granic wewnętrznych: ustęp 3 dotyczy obywateli państw trzecich, „którzy nielegalnie wjechali na terytorium jednego z państw członkowskich i którzy następnie nie otrzymali zezwolenia lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim”. W szczególnym kontekście tego przepisu dyrektywy powrotowej pojęcie „nielegalnego wjazdu” może również obejmować przypadki, w których nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego wjechał z innego państwa członkowskiego niezgodnie z warunkami wjazdu i pobytu obowiązującymi w tym państwie członkowskim. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w tych szczególnych przypadkach (wjazd z innego państwa członkowskiego) zastosowanie może mieć art. 6 ust. 2 lub art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej.

Art. 12 ust. 3 nie zawiera żadnego odstępstwa dotyczącego środków odwoławczych, które mają zastosowanie. W związku z tym również w przypadku, gdy stosowany jest standardowy formularz, o którym mowa w art. 12 ust. 3, muszą być przewidziane środki odwoławcze, o których mowa w art. 13 ust. 1 dyrektywy powrotowej.

12.4.   Środki odwoławcze

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 13 ust. 1 i 2

| 1. | Dany obywatel państwa trzeciego otrzymuje możliwość skorzystania ze skutecznych środków odwoławczych, aby zaskarżyć decyzje dotyczące powrotu, o których mowa w art. 12 ust. 1, przed właściwym organem sądowym lub administracyjnym lub właściwym podmiotem złożonym z osób bezstronnych i posiadających gwarancje niezależności. |
| --- | --- |

1.

Skuteczne środki odwoławcze muszą być zapewnione w odniesieniu do wszystkich decyzji dotyczących powrotu. Pojęcie „decyzje dotyczące powrotu” należy rozumieć szeroko, obejmując nim decyzje w sprawie wszystkich kwestii regulowanych przez dyrektywę powrotową, w tym decyzje nakazujące powrót, decyzje, w których określa się lub przedłuża termin dobrowolnego wyjazdu, decyzje o wydaleniu, decyzje o wstrzymaniu wydalenia, decyzje o zakazach wjazdu oraz decyzje o zawieszeniu lub wycofaniu zakazów wjazdu (zob. sekcja 12.2). Środki odwoławcze mające zastosowanie w przypadku decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego oraz przedłużeniu czasu stosowania środka detencyjnego są szczegółowo uregulowane w art. 15, który dotyczy środków detencyjnych (zob. sekcja 14).

Charakter organu dokonującego ponownego rozpatrzenia: zgodnie z art. 6 i 13 EKPC oraz art. 47 Karty praw podstawowych organ odwoławczy musi zasadniczo być niezawisłym i bezstronnym sądem. Art. 13 ust. 1 dyrektywy powrotowej ściśle opiera się na wytycznej 5.1 Rady Europy i należy dokonywać jego wykładni zgodnie z odpowiednim orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z tym orzecznictwem organ dokonujący ponownego rozpatrzenia może być również organem administracyjnym, pod warunkiem że w skład tego organu wchodzą osoby bezstronne i posiadające gwarancje niezależności oraz że przepisy krajowe przewidują możliwość przeglądu decyzji przez organ sądowy, zgodnie z standardami określonymi w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej dotyczącymi prawa do skutecznego środka prawnego.

Istnieje szereg gwarancji przeciwdziałających ryzyku ewentualnego nadużycia możliwości składania odwołań: w art. 13 nie przewiduje się automatycznego skutku zawieszającego w każdych okolicznościach (ust. 2), a bezpłatna pomoc prawna może zostać ograniczona, jeżeli istnieją niewielkie szanse na pozytywne rozpatrzenie odwołania (ust. 4). Należy również zwrócić uwagę na ogólną zasadę prawa Unii – zasadę powagi rzeczy osądzonej.

Termin do wniesienia odwołania od decyzji dotyczących powrotów należy określić w przepisach krajowych. W celu uniknięcia nadużycia praw i procedur, w szczególności składania środków zaskarżenia na krótko przed terminową datą wydalenia, Komisja zaleca, aby państwa członkowskie wprowadziły najkrótsze terminy wnoszenia odwołań od decyzji nakazujących powrót, ustanowione w przepisach krajowych, pod warunkiem że nie stanowi to nieproporcjonalnego naruszenia prawa do skutecznego środka prawnego. Orzeczenia sądowe powinny zapadać bez zbędnej zwłoki.

| 2. | Organ lub podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest właściwy w sprawie ponownego rozpatrzenia decyzji dotyczących powrotu, o których mowa w art. 12 ust. 1, i może między innymi tymczasowo zawiesić ich wykonanie, chyba że takie tymczasowe zawieszenie ma już zastosowanie na mocy prawa krajowego. |
| --- | --- |

2.

Skutek zawieszający: organ odwoławczy musi posiadać uprawnienie do zawieszenia wykonania decyzji nakazującej powrót w indywidualnych przypadkach. W przepisach krajowych powinno być wyraźnie określone, że organ dokonujący ponownego rozpatrzenia (organ dokonujący ponownego rozpatrzenia decyzji dotyczącej powrotu) jest uprawniony do zawieszania wykonania w ramach jednej procedury.

Obowiązek spowodowania automatycznego skutku zawieszającego w przypadku ryzyka odesłania: orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wymaga automatycznego skutku zawieszającego w sytuacjach, w których istnieją uzasadnione powody, by przypuszczać, że dana osoba w przypadku powrotu narażona jest na rzeczywiste ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3 EKPC (ryzyko tortur lub nieludzkiego lub poniżającego traktowania w związku z powrotem) – zob. reguła 39 Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W art. 13 dyrektywy powrotowej – interpretowanym w związku z art. 5 i 9 dyrektywy powrotowej – organ dokonujący ponownego rozpatrzenia zostaje zatem zobowiązany do zastosowania z mocy prawa skutku zawieszającego zgodnie z tym wymogiem, jeżeli w grę wchodzi zasada non-refoulement.

Obowiązek przyznania automatycznego skutku zawieszającego w przypadku ryzyka ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia: w swoim wyroku w sprawie C-562/13, Abdida (68) (pkt 53) Trybunał Sprawiedliwości potwierdził: „art. 5 i 13 dyrektywy 2008/115/WE w związku z art. 19 ust. 2 i art. 47 karty należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu nieprzewidującemu środka odwoławczego o skutku zawieszającym od decyzji nakazującej powrót, której wykonanie może narazić danego obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia”.

Komisja zaleca, aby przyznawanie automatycznego skutku zawieszającego ograniczyć jedynie do odwołań od decyzji nakazującej powrót w wymienionych wyżej przypadkach przymusowych, co ma na celu osiągnięcie właściwej równowagi między prawem do skutecznego środka prawnego i potrzebą zapewnienia skuteczności procedur powrotu. Gdy w odwołaniu przywołano inne względy (na przykład uchybienia proceduralne, poszanowanie dla jedności rodziny, ochronę innych prawa lub interesów) oraz gdy nie występuje ryzyko nieodwracalnej szkody dla życia lub poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, państwo członkowskie może zdecydować o nieprzyznaniu odwołaniom automatycznego skutku zawieszającego. W każdym przypadku właściwe organy krajowe lub podmioty muszą jednak zachować uprawnienie do decydowania o tymczasowym zawieszeniu wykonania decyzji w poszczególnych przypadkach, wtedy gdy okaże się to niezbędne z innych względów (na przykład życia rodzinnego, opieki zdrowotnej lub dobra dziecka).

12.5.   Pomoc językowa i nieodpłatna pomoc prawna

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 13 ust. 3 i 4; dyrektywa 2013/32/UE („dyrektywa w sprawie procedur azylowych”) – art. 20 i 21, zastępujące art. 15 ust. 3–6 dyrektywy Rady 2005/85/WE (69)

| 3. | Dany obywatel państwa trzeciego ma możliwość uzyskania porady prawnej, reprezentacji prawnej oraz, w razie konieczności, pomocy tłumacza. |
| --- | --- |

3.

Pomoc językowa oznacza nie tylko obowiązek zapewnienia tłumaczenia decyzji (przewidziany już w art. 12 ust. 2 dyrektywy powrotowej), ale również obowiązek udostępniania pomocy tłumaczy ustnych w celu umożliwienia obywatelowi państwa trzeciego wykonywania praw procesowych przyznanych mu na mocy art. 13 dyrektywy.

Należy przypomnieć, że w sprawie Čonka przeciwko Belgii (70) Europejski Trybunał Praw Człowieka zidentyfikował dostępność tłumaczy ustnych jako jeden z czynników wpływających na dostępność skutecznego środka odwoławczego. Prawa obywatela państwa trzeciego do uzyskania pomocy językowej powinny być przyznawane przez państwa członkowskie w sposób zapewniający danej osobie konkretną i praktyczną możliwość skorzystania z tego prawa (skuteczność przepisu).

| 4. | Państwa członkowskie zapewniają, aby niezbędna pomoc prawna lub reprezentacja prawna zostały przyznane nieodpłatnie na wniosek, zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi lub z zasadami dotyczącymi pomocy prawnej, oraz mogą ustalić, że taka nieodpłatna pomoc prawna lub reprezentacja prawna podlegają warunkom określonym w art. 15 ust. 3–6 dyrektywy 2005/85/WE. |
| --- | --- |

4.

Pomoc prawna i reprezentacja prawna: w ust. 4 określa się, w jakich przypadkach i na jakich warunkach państwa członkowskie muszą pokrywać koszty porad prawnych i reprezentacji prawnej – nawiązując zasadniczo do warunków wymienionych w dyrektywie w sprawie procedur azylowych. Państwa członkowskie muszą zapewniać zarówno bezpłatną pomoc prawną, jak i bezpłatną reprezentację prawną, jeżeli spełnione są warunki przewidziane w dyrektywie i krajowych przepisach wykonawczych.

Wniosek o bezpłatną pomoc prawną lub reprezentację prawną może złożyć osoba powracająca lub jej przedstawiciel w dowolnym momencie postępowania.

Udzielanie porady prawnej przez organy administracyjne: porady prawnej mogą zasadniczo udzielać także organy administracyjne odpowiedzialne za wydawanie decyzji nakazujących powrót, jeżeli dostarczone informacje są obiektywne i bezstronne (skuteczność). Ważne jest, aby informacje przekazywała osoba, która działa w sposób bezstronny i niezależny, co pozwoli uniknąć potencjalnych konfliktów interesów. W związku z tym takich informacji nie może udzielać na przykład osoba orzekająca w sprawie lub dokonująca ponownego rozpatrzenia sprawy. Dobrą praktyką stosowaną już w niektórych państwach członkowskich jest oddzielenie organów decyzji od organów dostarczających informacje prawne i proceduralne. Jeżeli jednak państwo członkowskie postanowi obarczyć organy decyzji odpowiedzialnością za ponowne rozstrzyganie, należy zapewnić wyraźny podział zadań między zaangażowanych pracowników, na przykład poprzez utworzenie odrębnych i niezależnych działów odpowiedzialnych wyłącznie za udzielanie informacji prawnych i proceduralnych.

Warunki przyznania nieodpłatnej pomocy prawnej/reprezentacji prawnej – odniesienie do art. 15 ust. 3–6 dyrektywy 2005/85/WE: zawarte w dyrektywie powrotowej odniesienie do określonych warunków i ograniczeń, jakie państwa członkowskie mogą przewidzieć w związku z nieodpłatną pomocą prawną, jest odniesieniem dynamicznym, które należy odczytywać jako odniesienie do aktualnych art. 20 i 21 obecnie obowiązującej dyrektywy w sprawie procedur azylowych i zastępującej dyrektywę 2005/85/WE. Zgodnie z wyżej wspomnianymi przepisami państwa członkowskie mogą postanowić, że nieodpłatną pomoc prawną i reprezentację prawną przyznaje się wyłącznie:

| — | w przypadkach, w których sąd lub inny właściwy organ uznaje, że istnieją realne szanse na pozytywne rozpatrzenie odwołania, |
| --- | --- |

—

w przypadkach, w których sąd lub inny właściwy organ uznaje, że istnieją realne szanse na pozytywne rozpatrzenie odwołania,

| — | osobom, które nie posiadają wystarczających środków, |
| --- | --- |

—

osobom, które nie posiadają wystarczających środków,

| — | za pośrednictwem usług zapewnianych przez doradców prawnych lub innych doradców wyraźnie wyznaczonych w prawie krajowym do udzielania pomocy wnioskodawcom i do ich reprezentowania, |
| --- | --- |

—

za pośrednictwem usług zapewnianych przez doradców prawnych lub innych doradców wyraźnie wyznaczonych w prawie krajowym do udzielania pomocy wnioskodawcom i do ich reprezentowania,

| — | w postępowaniach odwoławczych przed organami pierwszej instancji, a nie w postępowaniach odwoławczych lub postępowaniach obejmujących ponowne rozpatrzenie przed organami kolejnych instancji. |
| --- | --- |

—

w postępowaniach odwoławczych przed organami pierwszej instancji, a nie w postępowaniach odwoławczych lub postępowaniach obejmujących ponowne rozpatrzenie przed organami kolejnych instancji.

Państwa członkowskie mogą również:

| — | nałożyć limity kwotowe lub czasowe w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i zapewniania reprezentacji prawnej, pod warunkiem że nie spowoduje to arbitralnego ograniczania dostępu do tego prawa, |
| --- | --- |

—

nałożyć limity kwotowe lub czasowe w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i zapewniania reprezentacji prawnej, pod warunkiem że nie spowoduje to arbitralnego ograniczania dostępu do tego prawa,

| — | ustalić, że w odniesieniu do opłat i innych kosztów traktowanie wnioskodawców nie może być korzystniejsze niż standardowe traktowanie własnych obywateli w kwestiach związanych z pomocą prawną, |
| --- | --- |

—

ustalić, że w odniesieniu do opłat i innych kosztów traktowanie wnioskodawców nie może być korzystniejsze niż standardowe traktowanie własnych obywateli w kwestiach związanych z pomocą prawną,

| — | żądać całkowitego lub częściowego zwrotu wszelkich przyznanych świadczeń w przypadku znacznej poprawy sytuacji finansowej wnioskodawcy lub jeżeli decyzja o przyznaniu takich świadczeń zapadła na podstawie fałszywych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę. |
| --- | --- |

—

żądać całkowitego lub częściowego zwrotu wszelkich przyznanych świadczeń w przypadku znacznej poprawy sytuacji finansowej wnioskodawcy lub jeżeli decyzja o przyznaniu takich świadczeń zapadła na podstawie fałszywych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę.

Skuteczny środek odwoławczy umożliwiający zaskarżenie odmowy udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej: w przypadku gdy decyzję o nieudzieleniu nieodpłatnej pomocy i nieprzyznaniu reprezentacji prawnej podejmuje organ, który nie jest sądem, państwa członkowskie zapewniają wnioskodawcy prawo do skutecznego środka odwoławczego przed sądem umożliwiającego zaskarżenie tej decyzji. Prawo do skutecznego środka odwoławczego i dostępu do bezstronnego sądu należy do praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii Europejskiej i obowiązkowo należy przestrzegać tego prawa nawet wtedy, gdy taki wymóg proceduralny nie jest wyraźnie przewidziany w obowiązujących przepisach.

13.   GWARANCJE W OCZEKIWANIU NA POWRÓT

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 14 ust. 1

Z wyłączeniem sytuacji objętych art. 16 i 17, państwa członkowskie zapewniają, by następujące zasady były brane pod uwagę, tak dalece jak to możliwe, w odniesieniu do obywateli państw trzecich w okresie przed upływem terminu dobrowolnego wyjazdu, wyznaczonego zgodnie z art. 7 oraz przed upływem okresu, na jaki wstrzymano wydalenie, zgodnie z art. 9:

| a) | utrzymana jest jedność rodziny w odniesieniu do członków rodziny znajdujących się na terytorium państw członkowskich; |
| --- | --- |

a)

utrzymana jest jedność rodziny w odniesieniu do członków rodziny znajdujących się na terytorium państw członkowskich;

| b) | zapewniona jest opieka zdrowotna w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie; |
| --- | --- |

b)

zapewniona jest opieka zdrowotna w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie;

| c) | małoletnim zapewniony jest dostęp do podstawowego systemu edukacji w zależności od długości ich pobytu; |
| --- | --- |

c)

małoletnim zapewniony jest dostęp do podstawowego systemu edukacji w zależności od długości ich pobytu;

| d) | uwzględnione są szczególne potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania. |
| --- | --- |

d)

uwzględnione są szczególne potrzeby osób wymagających szczególnego traktowania.

Przypomnienie/wyjaśnienie kontekstu:dyrektywa powrotowa pozostawia państwom członkowskim wybór między wydawaniem decyzji nakazujących powrót nielegalnie przebywającym obywatelom państw trzecich a udzielaniem takim osobom prawa do pobytu.Podejście to powinno przyczynić się do ograniczenia szarych stref.W praktyce jednak może ono również prowadzić do wzrostu liczby przypadków, w których wydane przez państwa członkowskie decyzje nakazujące powrót nie mogą zostać wykonane ze względu na praktyczne lub prawne przeszkody uniemożliwiające wydalenie (na przykład opóźnienia w uzyskiwaniu niezbędnej dokumentacji od państw trzecich i przypadki dotyczące zasady non-refoulement).W celu uniknięcia próżni prawnej w odniesieniu do tych osób Komisja zaproponowała ustalenie minimalnych warunków pobytu w odniesieniu do nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, w przypadku których wykonanie decyzji nakazującej powrót zostało wstrzymane lub w przypadku których nie można wykonać wydalenia, odnosząc się przy tym do istoty warunków ustanowionych już w art. 7–10, art. 15 i art. 17–20 dyrektywy Rady 2003/9/WE (71) („dyrektywa w sprawie warunków przyjmowania”) i obejmujących – zasadniczo – cztery podstawowe prawa: 1. jedność rodziny; 2. opiekę zdrowotną; 3. naukę i kształcenie małoletnich oraz 4. poszanowanie szczególnych potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania. Nie odniesiono się do innych istotnych praw wynikających z dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania, takich jak dostęp do zatrudnienia i materialne warunki przyjmowania.Po negocjacjach, w trakcie których wyrażono obawy, że odniesienia do dyrektywy w sprawie warunków przyjmowania mogą być postrzegane jako „poprawianie” sytuacji migrantów o nieuregulowanym statusie, a tym samym przekazują niewłaściwe przesłanie polityczne, ustanowiono „niezależny” wykaz praw.

Zakres sytuacji objętych zastosowaniem art. 14 ust. 1 jest szeroki: obejmuje termin dobrowolnego wyjazdu oraz każdy termin, na jaki formalnie lub faktycznie wstrzymano wydalenie zgodnie z art. 9 dyrektywy powrotowej (na przykład odwołanie ze skutkiem zawieszającym; ewentualne naruszenie zasady non-refoulement; względy zdrowotne, względy techniczne, niemożność wydalenia z powodu braku ustalenia jej tożsamości). Z zakresu tego wyraźnie wyłączono okresy spędzone w ośrodku detencyjnym, ponieważ związane z nimi gwarancje są uregulowane w innych aktach prawnych (zob. sekcja 15 – warunki pobytu w ośrodku detencyjnym).

Zapewnienie opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach oraz niezbędnego leczenia w przypadku choroby jest minimalnym prawem podstawowym i nie można uzależnić dostępu do tego prawa od uiszczania opłat.

Dostęp do edukacji: ograniczenie „w zależności od długości ich pobytu” należy interpretować w sposób zawężający. W przypadku wątpliwości dotyczących prawdopodobnej długości pobytu poprzedzającego powrót należy raczej przyznać dostęp do edukacji. Za dopuszczalną można uznać praktykę krajową, w ramach której dostęp do systemu edukacji jest zwykle przyznawany wyłącznie wtedy, gdy długość pobytu wynosi więcej niż czternaście dni. Jeżeli chodzi o problemy praktyczne, takie jak przypadki, w których małoletni nie posiada dokumentu potwierdzającego wykształcenie uzyskane już w innych państwach, lub przypadki, w których małoletni nie zna żadnego języka, w jakim prowadzone może być nauczanie w danym państwie członkowskim, należy znaleźć właściwe rozwiązania na szczeblu krajowym, biorąc pod uwagę cel dyrektywy i stosownych międzynarodowych instrumentów prawnych, takich jak Konwencja z 1989 r. o prawach dziecka i komentarz ogólny nr 6 do tej konwencji (72). Inspirację można także czerpać z dorobku prawnego w dziedzinie azylu (w szczególności z art. 14 dyrektywy 2013/33/UE w sprawie warunków przyjmowania).

Inne podstawowe potrzeby: w swoim wyroku w sprawie C-562/13, Abdida, Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że państwa członkowskie są zobowiązane uwzględnić również inne podstawowe potrzeby w celu zagwarantowania, by opieka zdrowotna w nagłych wypadkach i leczenie chorób w podstawowym zakresie mogły rzeczywiście być realizowane w okresie, na jaki dane państwo członkowskie jest zobowiązane wstrzymać wydalenie. Do państw członkowskich należy określenie, w jaki sposób mają zostać zaspokojone podstawowe potrzeby danego obywatela państwa trzeciego.

W celu ustanowienia takiego obowiązku Trybunał Sprawiedliwości kierował się logiką, zgodnie z którą wymóg zapewnienia opieki medycznej w nagłych przypadkach i leczenia chorób w podstawowym zakresie zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. b) dyrektywy powrotowej mógłby stracić rację bytu, gdyby nie istniał jednocześnie wymóg dotyczący zaspokojenia podstawowych potrzeb danego obywatela państwa trzeciego. Opierając się na takim toku rozumowania Trybunału Sprawiedliwości oraz w kontekście wskazówek zawartych w stosownym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, można stwierdzić, że korzystanie z innych praw wymienionych w art. 14 ust. 1. dyrektywy powrotowej (w szczególności takich jak dostęp do edukacji i uwzględnianie potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania) również wiąże się z jednoczesnym wymogiem dotyczącym zaspakajania podstawowych potrzeb danego obywatela państwa trzeciego.

Nie istnieje wprawdzie żaden ogólny obowiązek prawny, który wynikałby z prawa Unii i który przewidywałby zaspokajanie podstawowych potrzeb wszystkich obywateli państw trzecich w oczekiwaniu na powrót, jednak Komisja zachęca państwa członkowskie do wprowadzania takiego obowiązku w ramach prawa krajowego, aby zapewnić osobom powracającym humanitarne i godne warunki życia.

13.1.   Pisemne potwierdzenie

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 14 ust. 2

Państwa członkowskie dostarczają osobom, o których mowa w ust. 1, pisemne potwierdzenie, zgodnie z prawem krajowym, że termin dobrowolnego wyjazdu został przedłużony zgodnie z art. 7 ust. 2 lub że decyzja nakazująca powrót tymczasowo nie będzie podlegać wykonaniu.

W motywie 12 dyrektywy powrotowej określa się: „Aby osoby te mogły wykazać swą szczególną sytuację w przypadku kontroli administracyjnych, powinny otrzymywać pisemne potwierdzenie ich sytuacji. Państwa członkowskie powinny mieć dużą swobodę w ustalaniu formy i formatu tego pisemnego potwierdzenia oraz powinny mieć możliwość włączenia go do decyzji dotyczących powrotów wydawanych zgodnie z niniejszą dyrektywą”.

Forma pisemnego potwierdzenia: państwa członkowskie mają w tym zakresie dużą swobodę. Potwierdzenie może być oddzielnym dokumentem wydanym przez organy krajowe lub stanowić część formalnej decyzji dotyczącej powrotu. Ważne jest, aby takie potwierdzenie pozwalało osobie powracającej wyraźnie udowodnić – w przypadku kontroli policyjnej – że jest już objęta decyzją nakazującą powrót i że korzysta z terminu dobrowolnego wyjazdu bądź formalnego wstrzymania wydalenia lub że jest objęta decyzją nakazującą powrót, której wykonanie jest tymczasowo niemożliwe. W potwierdzeniu tym należy określić, w miarę możliwości, długość okresu poprzedzającego termin dobrowolnego wyjazdu lub okresu wstrzymania wydalenia.

W państwach członkowskich, w których w przypadku kontroli policyjnych systemy wymiany danych umożliwiają szybkie sprawdzenie statusu migrantów o nieuregulowanym statusie na podstawie określonych danych osobowych lub numerów referencyjnych, wymóg dotyczący pisemnego potwierdzenia można uznać za spełniony, jeżeli osobie tej dostarczane są (lub jeżeli osoba ta już posiada) dokumenty zawierające takie dane osobowe bądź numery referencyjne.

13.2.   Sytuacje, w których przez dłuższy czas występują nieprawidłowości

Brak obowiązku udzielenia zezwolenia osobom powracającym, których nie można wydalić: państwa członkowskie nie mają obowiązku udzielania zezwolenia osobom powracającym, w sytuacji gdy okazuje się, że nie ma już rozsądnej perspektywy ich wydalenia, chociaż mogą w dowolnym momencie go udzielić zgodnie z art. 6 ust. 4 dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 5.6).

W tym względzie Trybunał Sprawiedliwości przedstawił w wyroku w sprawie C-146/14, Mahdi (73) (pkt 87 i 88), wyraźne wyjaśnienie: [...] dyrektywa ta nie ma na celu uregulowania warunków pobytu na terytorium państwa członkowskiego obywatela państwa trzeciego, względem którego decyzja nakazująca powrót nie może względnie nie mogła zostać wykonana. Art. 6 ust. 4 dyrektywy 2008/115/WE umożliwia jednakże państwom członkowskim wydanie obywatelowi państwa trzeciego nielegalnie przebywającemu na ich terytorium niezależnego zezwolenia na pobyt lub innego zezwolenia upoważniającego go do pobytu ze względu na jego ciężką sytuację albo z przyczyn humanitarnych lub z innych przyczyn”.

Kryteria, jakie należy wziąć pod uwagę przy udzielaniu zezwoleń: jak podkreślono powyżej, nie istnieje żadne zobowiązanie prawne do wydawania zezwoleń osobom powracającym, których nie można wydalić, a państwa członkowskie mają w tym zakresie dużą swobodę decyzyjną. W tym kontekście zaleca się, aby kryteria oceny, które mogłyby być brane pod uwagę przez państwa członkowskie, obejmowały zarówno elementy indywidualne (dotyczące sprawy), jak i horyzontalne (dotyczące polityki), takie jak w szczególności:

| — | gotowość lub brak gotowości osoby powracającej do współpracy, |
| --- | --- |

—

gotowość lub brak gotowości osoby powracającej do współpracy,

| — | długość faktycznego pobytu osoby powracającej w danym państwie członkowskim, |
| --- | --- |

—

długość faktycznego pobytu osoby powracającej w danym państwie członkowskim,

| — | wysiłki na rzecz integracji podejmowane przez osobę powracającą, |
| --- | --- |

—

wysiłki na rzecz integracji podejmowane przez osobę powracającą,

| — | indywidualne zachowanie osoby powracającej, |
| --- | --- |

—

indywidualne zachowanie osoby powracającej,

| — | więzi rodzinne, |
| --- | --- |

—

więzi rodzinne,

| — | względy humanitarne, |
| --- | --- |

—

względy humanitarne,

| — | prawdopodobieństwo powrotu w dającej się przewidzieć przyszłości, |
| --- | --- |

—

prawdopodobieństwo powrotu w dającej się przewidzieć przyszłości,

| — | konieczność uniknięcia sytuacji, w której nagradzane są nieprawidłowości, |
| --- | --- |

—

konieczność uniknięcia sytuacji, w której nagradzane są nieprawidłowości,

| — | wpływ działań w zakresie regulacji na schemat migracji potencjalnych migrantów (o nieuregulowanym statusie), |
| --- | --- |

—

wpływ działań w zakresie regulacji na schemat migracji potencjalnych migrantów (o nieuregulowanym statusie),

| — | prawdopodobieństwo wtórnych przepływów w obrębie strefy Schengen. |
| --- | --- |

—

prawdopodobieństwo wtórnych przepływów w obrębie strefy Schengen.

14.   ZASTOSOWANIE ŚRODKA DETENCYJNEGO

Gwarancje proceduralne wymienione w art. 12 (forma i tłumaczenie) i art. 13 (skuteczny środek odwoławczy i nieodpłatna pomoc prawna) dyrektywy powrotowej stanowią wyraźne odzwierciedlenie praw podstawowych do dobrej administracji, do obrony oraz do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, które razem stanowią integralną część porządku prawnego Unii Europejskiej. Przestrzeganie tych praw jest zatem wymagane również w odniesieniu do decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego.

Oprócz tych ogólnych wymogów określonych w art. 15 dyrektywy powrotowej określa się niektóre wymogi mające szczególne zastosowanie do decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego.

14.1.   Okoliczności uzasadniające zastosowanie środka detencyjnego

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 15 ust. 1

O ile w danej sprawie nie mogą zostać zastosowane wystarczające lecz mniej represyjne środki, państwa członkowskie mogą umieścić w ośrodku detencyjnym obywatela państwa trzeciego podlegającego procedurze powrotu tylko w celu przygotowania powrotu lub przeprowadzenia procesu wydalenia, w szczególności jeżeli:

| a) | istnieje ryzyko ucieczki; lub |
| --- | --- |

a)

istnieje ryzyko ucieczki; lub

| b) | dany obywatel państwa trzeciego unika lub utrudnia przygotowania do powrotu lub proces wydalenia. |
| --- | --- |

b)

dany obywatel państwa trzeciego unika lub utrudnia przygotowania do powrotu lub proces wydalenia.

Jakikolwiek środek detencyjny stosowany jest przez możliwie najkrótszy okres czasu i tylko dopóki trwają przygotowania do wydalenia oraz podlega wykonaniu z należytą starannością.

Stosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia stanowi poważną ingerencję w prawo podstawowe do wolności osób i w zawiązku z tym podlega restrykcyjnym ograniczeniom.

Obowiązek zastosowania środka detencyjnego jedynie w ostateczności: w art. 8 ust. 1 dyrektywy powrotowej zobowiązuje się państwa członkowskie do podejmowania „wszelkich środków niezbędnych” do wykonania decyzji nakazujących powrót. Możliwość zastosowania środków detencyjnych jest jednym z dopuszczalnych środków, które mogą zostać wykorzystane przez państwa członkowskie w ostateczności. W tym kontekście w wyroku w sprawie C-61/11, El Dridi (pkt 41), Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie podkreślił, że w dyrektywie powrotowej przewiduje się „gradacj[ę] środków, które należy podjąć celem wykonania decyzji nakazującej powrót, począwszy od środka pozostawiającego zainteresowanemu najwięcej swobody, czyli wyznaczenia terminu dobrowolnego wyjazdu, do środków najbardziej go ograniczających, czyli zatrzymania w specjalnym ośrodku detencyjnym”.

Państwa członkowskie są zobowiązane do stosowania środków detencyjnych wyłącznie w sytuacjach, w których jest oczywiste, że zastosowanie tych środków jest jedynym sposobem na zapewnienie przygotowania procesu powrotu i przeprowadzenia procesu wydalenia (konieczność zastosowania środka detencyjnego). Jakikolwiek środek detencyjny stosowany jest na podstawie indywidualnej oceny oraz przez możliwie najkrótszy okres czasu i tylko tak długo, jak długo trwają przygotowania do wydalenia. Środek ten podlega wykonaniu z należytą starannością (proporcjonalność środka detencyjnego).

Powody zastosowania środka detencyjnego: jedynym uzasadnionym celem zastosowania środka detencyjnego zgodnie z dyrektywą powrotową jest przygotowanie powrotu lub przeprowadzenie procesu wydalenia, w szczególności jeżeli: 1) istnieje ryzyko ucieczki; lub 2) osoba powracająca unika przygotowań do powrotu lub procesu wydalenia lub je utrudnia. Jeżeli istnieją tego rodzaju powody uzasadniające zastosowanie środka detencyjnego oraz jeżeli w danej sprawie nie można skutecznie zastosować żadnych łagodniejszych środków przymusu (jest to ostateczność), państwa członkowskie mogą i powinny zastosować środek detencyjny na okres niezbędny do zapewnienia pomyślnego przeprowadzenia procedur powrotu zgodnie z przepisami art. 8 dyrektywy powrotowej.

Chociaż w brzmieniu dyrektywy powrotowej sformułowanie to ma charakter katalogu otwartego („w szczególności”), te dwa konkretne przypadki obejmują główne scenariusze występujące w praktyce, które uzasadniają zastosowanie środka detencyjnego w celu przygotowania i zorganizowania powrotu oraz przeprowadzenia procesu wydalenia. To, czy istnieje szczególny powód zastosowania środka detencyjnego – a także brak dostępności skutecznych i wystarczających łagodniejszych środków przymusu – należy w każdym przypadku oceniać indywidualnie. Przeprowadzając ocenę dotyczącą tego, czy istnieje ryzyko ucieczki (zob. sekcja 1.6), które może uzasadnić zastosowanie środka detencyjnego, należy wziąć pod uwagę odmowę wjazdu na granicy, istnienie wpisu w SIS dotyczącego odmowy wjazdu, brak dokumentacji, brak miejsca pobytu, brak współpracy oraz inne istotne przesłanki/kryteria.

Brak możliwości zastosowania środka detencyjnego ze względów porządku publicznego: możliwość utrzymania lub przedłużenia środka detencyjnego ze względów porządku publicznego nie została uwzględniona w tekście dyrektywy powrotowej, państwa członkowskie nie mogą stosować środka detencyjnego w celu wydalenia w związku z imigracją jako swego rodzaju lżejszej formy kary pozbawienia wolności. Głównym celem zastosowania środka detencyjnego w celu wydalenia jest zagwarantowanie, aby osoby powracające nie utrudniały wykonania zobowiązania do powrotu poprzez ucieczkę. Celem art. 15 nie jest ochrona społeczeństwa przed osobami, które stanowią zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Słuszny cel ochrony społeczeństwa powinien być uwzględniony w innych przepisach prawnych, w szczególności w prawie karnym, prawie karno-administracyjnym i przepisach obejmujących zakończenie legalnego pobytu ze względów porządku publicznego. W tym zakresie w wyroku w sprawie C-357/09, Kadzoev (74) (pkt 70), Trybunał Sprawiedliwości zważył, co następuje: „Możliwość zastosowania wobec danej osoby środka detencyjnego ze względów porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego nie może opierać się na dyrektywie 2008/115/WE. Tak więc żadna z okoliczności przywołanych przez sąd krajowy (agresywne zachowanie; nieposiadanie ani własnych środków utrzymania, ani zakwaterowania) nie może, zgodnie z przepisami dyrektywy, sama w sobie stanowić powodu zastosowania środka detencyjnego. Wcześniejsze zachowanie/postępowanie osoby stwarzającej zagrożenie dla porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego (na przykład nieprzestrzeganie prawa administracyjnego w dziedzinach innych niż prawo migracyjne lub naruszenia prawa karnego) może jednak zostać uwzględnione przy ocenie, czy istnieje ryzyko ucieczki (zob. sekcja 1.6). Jeżeli wcześniejsze zachowanie/postępowanie danej osoby pozwala na wyciągnięcie wniosku, że osoba ta prawdopodobnie nie będzie postępowała zgodnie z prawem i będzie unikała powrotu, taki wniosek może uzasadniać decyzję o istnieniu ryzyka ucieczki.

Obowiązek zapewniania skutecznych środków alternatywnych dla środka detencyjnego: art. 15 ust. 1 należy interpretować jako zobowiązujący każde państwo członkowskie do zapewnienia w swoich przepisach krajowych środków alternatywnych dla środka detencyjnego; obowiązek ten jest także zgodny z warunkami określonymi w motywie 16 przedmiotowej dyrektywy („[...] jeśli zastosowanie łagodniejszych środków przymusu byłoby niewystarczające”). W wyroku w sprawie C-61/11, El Dridi (pkt 39), Trybunał Sprawiedliwości potwierdził: „[...] z motywu 16 omawianej dyrektywy, jak również z jej art. 15 ust. 1 wynika, że państwa członkowskie powinny przeprowadzić wydalenie za pomocą możliwie najmniej represyjnych środków. Jedynie w przypadku, gdy zachowanie zainteresowanego, w świetle oceny każdego poszczególnego przypadku, może wpływać negatywnie na wykonanie decyzji nakazującej powrót w postaci wydalenia, państwa te mogą umieścić go w ośrodku detencyjnym”. Nie oznacza to jednak, że warunkiem wstępnym zastosowania środka detencyjnego jest wcześniejsze nałożenie na obywatela państwa trzeciego łagodniejszego środka przymusu.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 dyrektywy powrotowej środki przymusu muszą być „wystarczające” oraz powinno być możliwe ich „skuteczne” zastosowanie wobec danego obywatela państwa trzeciego. Oznacza to, że aby wykonać obowiązek zapewnienia skutecznych środków alternatywnych dla środka detencyjnego, państwa członkowskie muszą zapewnić w prawie krajowym rozwiązania alternatywne dla środka detencyjnego umożliwiające osiągnięcie tych samych celów co środek detencyjny (tj. zapobieganie ucieczce, zapobieganie uniknięciu lub utrudnieniu powrotu przez obywatela państwa trzeciego) za pośrednictwem środków, które w mniejszym stopniu naruszają prawo do wolności danej jednostki. Organy krajowe odpowiedzialne za podejmowanie decyzji związanych ze środkami detencyjnymi i środkami alternatywnymi dla środków detencyjnych muszą ocenić w poszczególnych przypadkach, czy tego rodzaju łagodniejsze środki przymusu byłyby wystarczające i skuteczne.

Przykłady środków alternatywnych dla środka detencyjnego obejmują ograniczenie pobytu, domy otwarte dla rodzin, wsparcie ze strony pracownika zajmującego się daną sprawą, regularną sprawozdawczość, konfiskatę dokumentów tożsamości lub dokumentów podróży, zwolnienie za kaucją oraz monitorowanie elektroniczne. UNHCR zapewnia pewne praktyczne przykłady praktyk (75) w odniesieniu do środków alternatywnych dla środków detencyjnych.

Korzyści i zagrożenia – środki alternatywne dla środka detencyjnego

Korzyści wynikające z zapewnienia środków alternatywnych dla środka detencyjnego mogą obejmować wyższy odsetek powrotów (w tym dobrowolnych wyjazdów), lepszą współpracę z osobami powracającymi w zakresie uzyskiwania koniecznej dokumentacji, korzyści finansowe (niższe koszty ponoszone przez państwo) oraz mniejsze koszty społeczne (unikanie trudności związanych z zastosowaniem środka detencyjnego).

Do zagrożeń zalicza się zwiększone prawdopodobieństwo ucieczki, możliwość powstania czynników przyciągających (alternatywne ośrodki detencyjne, takie jak domy rodzinne, mogą być postrzegane jako atrakcyjne przez potencjalnych imigrantów o nieuregulowanym statusie) i potencjalnych napięć społecznych w otoczeniu otwartych ośrodków.

Zalecenie: wyzwaniem w tym zakresie jest znalezienie inteligentnych rozwiązań obejmujących odpowiednie połączenie nagród i środków odstraszających. Całkowity brak środków odstraszających może prowadzić do zbyt niskiego odsetka wydaleń. Jednocześnie zbyt represyjny system oparty na systematycznym stosowaniu środka detencyjnego również może okazać się nieskuteczny, ponieważ osoby powracające nie mają wystarczającej motywacji lub zachęty do podejmowania współpracy w zakresie procedury powrotu. Państwa członkowskie powinny opracować i wykorzystywać szeroki zakres alternatywnych środków, aby uwzględnić sytuację różnych kategorii obywateli państwa trzeciego. Skuteczne okazały się następujące rozwiązania: dostosowany do potrzeb coaching, który pozwala osobie powracającej wziąć na siebie odpowiedzialność za swój powrót, wczesne zaangażowanie oraz holistyczne zarządzanie sprawami ukierunkowane na rozwiązywanie spraw. Należy dążyć do wprowadzania systematycznego coachingu przekrojowego już na wczesnym etapie (a nie dopiero wówczas, gdy podjęto już decyzję o przymusowym wydaleniu); kierowany byłby on do wszystkich potencjalnych osób powracających i obejmowałby porady dotyczące możliwości legalnego pobytu lub uzyskania azylu oraz dobrowolnego/przymusowego powrotu.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Podleganie procedurze powrotu: formalny wymóg, aby „podlegać procedurze powrotu” określony w art. 15 ust. 1 dyrektywy powrotowej, nie jest jednoznaczny z wymogiem, aby „podlegać decyzji nakazującej powrót”. Środki detencyjne mogą zostać nałożone – o ile spełnione są wszystkie warunki określone w art. 15 – jeszcze przed wydaniem formalnej decyzji nakazującej powrót, na przykład w czasie gdy decyzja nakazująca powrót jest w trakcie przygotowań i decyzja nakazująca powrót nie została jeszcze wydana. |
| --- | --- |

—

Podleganie procedurze powrotu: formalny wymóg, aby „podlegać procedurze powrotu” określony w art. 15 ust. 1 dyrektywy powrotowej, nie jest jednoznaczny z wymogiem, aby „podlegać decyzji nakazującej powrót”. Środki detencyjne mogą zostać nałożone – o ile spełnione są wszystkie warunki określone w art. 15 – jeszcze przed wydaniem formalnej decyzji nakazującej powrót, na przykład w czasie gdy decyzja nakazująca powrót jest w trakcie przygotowań i decyzja nakazująca powrót nie została jeszcze wydana.

Konkretne przykłady:

| — | Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego może ukrywać swoją tożsamość (nie ujawniać jej) w celu uniknięcia wydalenia. Czy w takich okolicznościach słuszne jest dalsze stosowanie środków detencyjnych w celu wywarcia nacisku na obywatela państwa trzeciego, aby podjął współpracę, a tym samym aby jego wydalenie było możliwe?






  — | Ten rodzaj środka detencyjnego jest objęty zakresem stosowania art. 15 ust. 1 lit. b) dyrektywy powrotowej, w którym wyraźnie wskazano fakt „utrudniania lub unikania [...] procesu wydalenia” jako powód zastosowania środka detencyjnego. W art. 15 ust. 6 lit. a) wymienia się „brak współpracy” jako jeden z dwóch przypadków, które mogą uzasadniać przedłużenie maksymalnego okresu zatrzymania o 12 miesięcy, a ogólnym celem i zakończeniem tego rodzaju środka detencyjnego („Beugehaft” lub „Durchsetzungshaft”) jest wydalenie – a nie nałożenie kary. Każdy środek detencyjny do celów wydalenia musi być zgodny z art. 15 ust. 4 dyrektywy powrotowej: „przesłanki zastosowania środka detencyjnego ustają, a dana osoba zostaje niezwłocznie zwolniona, jeżeli okaże się, że nie ma już rozsądnych perspektyw jej wydalenia ze względów natury prawnej lub innych, lub że warunki określone w ust. 1 nie są już spełniane”. Oznacza to, że w tych przypadkach, w których okazuje się, że nie ma już rozsądnej perspektywy wydalenia, należy zakończyć stosowanie środka detencyjnego – na przykład gdy okazuje się, że dokumenty, które miały zostać wydane przez państwo trzecie, dotrą zbyt późno lub w ogóle nie zostaną wydane, nawet jeżeli osoba zatrzymana podjęłaby współpracę. |
| --- | --- | --- |

—

Nielegalnie przebywający obywatel państwa trzeciego może ukrywać swoją tożsamość (nie ujawniać jej) w celu uniknięcia wydalenia. Czy w takich okolicznościach słuszne jest dalsze stosowanie środków detencyjnych w celu wywarcia nacisku na obywatela państwa trzeciego, aby podjął współpracę, a tym samym aby jego wydalenie było możliwe?

—

Ten rodzaj środka detencyjnego jest objęty zakresem stosowania art. 15 ust. 1 lit. b) dyrektywy powrotowej, w którym wyraźnie wskazano fakt „utrudniania lub unikania [...] procesu wydalenia” jako powód zastosowania środka detencyjnego. W art. 15 ust. 6 lit. a) wymienia się „brak współpracy” jako jeden z dwóch przypadków, które mogą uzasadniać przedłużenie maksymalnego okresu zatrzymania o 12 miesięcy, a ogólnym celem i zakończeniem tego rodzaju środka detencyjnego („Beugehaft” lub „Durchsetzungshaft”) jest wydalenie – a nie nałożenie kary. Każdy środek detencyjny do celów wydalenia musi być zgodny z art. 15 ust. 4 dyrektywy powrotowej: „przesłanki zastosowania środka detencyjnego ustają, a dana osoba zostaje niezwłocznie zwolniona, jeżeli okaże się, że nie ma już rozsądnych perspektyw jej wydalenia ze względów natury prawnej lub innych, lub że warunki określone w ust. 1 nie są już spełniane”. Oznacza to, że w tych przypadkach, w których okazuje się, że nie ma już rozsądnej perspektywy wydalenia, należy zakończyć stosowanie środka detencyjnego – na przykład gdy okazuje się, że dokumenty, które miały zostać wydane przez państwo trzecie, dotrą zbyt późno lub w ogóle nie zostaną wydane, nawet jeżeli osoba zatrzymana podjęłaby współpracę.

| — | Czy możliwe jest dalsze stosowanie środka detencyjnego, w przypadku gdy osoba powracająca składa wniosek o udzielenie azylu?






  — | Odpowiedź została udzielona w wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-534/11, Arslan (76) (pkt 49 i 63): „art. 2 ust. 1 dyrektywy 2008/115/WE [...] nie ma zastosowania do obywatela państwa trzeciego, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w rozumieniu dyrektywy 2005/85/WE, i to w okresie pomiędzy złożeniem tego wniosku a wydaniem w pierwszej instancji decyzji w przedmiocie tego wniosku bądź, w danym wypadku, do czasu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie środka odwoławczego wniesionego od tej decyzji. [...] Dyrektywy 2003/9/WE i 2005/85/WE nie stoją na przeszkodzie utrzymaniu na podstawie przepisów prawa krajowego w mocy środka detencyjnego względem obywatela państwa trzeciego, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w rozumieniu dyrektywy 2005/85/WE, po tym jak względem niego został zastosowany środek detencyjny zgodnie z art. 15 dyrektywy 2008/115/WE, gdy w następstwie przeprowadzenia indywidualnej oceny wszystkich istotnych okoliczności okazuje się, że osoba ta złożyła ów wniosek jedynie w celu opóźnienia lub uniemożliwienia wykonania decyzji o powrocie i że utrzymanie w mocyśrodka detencyjnego jest obiektywnie niezbędne i proporcjonalne, aby uniknąć sytuacji, w której zainteresowany uniknie definitywnie powrotu”. Uwaga: powyższe odniesienie do „prawa krajowego” odnosi się do krajowych przepisów dotyczących zatrzymywania osób ubiegających się o azyl i transponujących – stosownie do przypadku – wymogi w zakresie stosowania środka detencyjnego określone w unijnym dorobku prawnym w dziedzinie azylu. |
| --- | --- | --- |

—

Czy możliwe jest dalsze stosowanie środka detencyjnego, w przypadku gdy osoba powracająca składa wniosek o udzielenie azylu?

—

Odpowiedź została udzielona w wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-534/11, Arslan (76) (pkt 49 i 63): „art. 2 ust. 1 dyrektywy 2008/115/WE [...] nie ma zastosowania do obywatela państwa trzeciego, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w rozumieniu dyrektywy 2005/85/WE, i to w okresie pomiędzy złożeniem tego wniosku a wydaniem w pierwszej instancji decyzji w przedmiocie tego wniosku bądź, w danym wypadku, do czasu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie środka odwoławczego wniesionego od tej decyzji. [...] Dyrektywy 2003/9/WE i 2005/85/WE nie stoją na przeszkodzie utrzymaniu na podstawie przepisów prawa krajowego w mocy środka detencyjnego względem obywatela państwa trzeciego, który złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w rozumieniu dyrektywy 2005/85/WE, po tym jak względem niego został zastosowany środek detencyjny zgodnie z art. 15 dyrektywy 2008/115/WE, gdy w następstwie przeprowadzenia indywidualnej oceny wszystkich istotnych okoliczności okazuje się, że osoba ta złożyła ów wniosek jedynie w celu opóźnienia lub uniemożliwienia wykonania decyzji o powrocie i że utrzymanie w mocyśrodka detencyjnego jest obiektywnie niezbędne i proporcjonalne, aby uniknąć sytuacji, w której zainteresowany uniknie definitywnie powrotu”. Uwaga: powyższe odniesienie do „prawa krajowego” odnosi się do krajowych przepisów dotyczących zatrzymywania osób ubiegających się o azyl i transponujących – stosownie do przypadku – wymogi w zakresie stosowania środka detencyjnego określone w unijnym dorobku prawnym w dziedzinie azylu.

14.2.   Forma i wstępna kontrola środka detencyjnego

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 15 ust. 2

Decyzja o zastosowaniu środka detencyjnego wydawana jest przez organy administracyjne lub sądowe.

Decyzja o zastosowaniu środka detencyjnego wydawana jest w formie pisemnej, z podaniem uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Jeżeli decyzja o zastosowaniu środka detencyjnego została wydana przez organy administracyjne, państwa członkowskie:

| a) | zapewniają kontrolę sądową, w trybie przyspieszonym, zgodności z prawem środka detencyjnego, najszybciej jak to możliwe po jego zastosowaniu; |
| --- | --- |

a)

zapewniają kontrolę sądową, w trybie przyspieszonym, zgodności z prawem środka detencyjnego, najszybciej jak to możliwe po jego zastosowaniu;

| b) | lub przyznają danemu obywatelowi państwa trzeciego prawo do wszczęcia postępowania w celu podania kontroli sądowej, w trybie przyspieszonym, zgodności z prawem środka detencyjnego, najszybciej jak to możliwe po jego zastosowaniu. W takim przypadku państwa członkowskie niezwłocznie informują danego obywatela państwa członkowskiego o możliwości wszczęcia takiego postępowania. |
| --- | --- |

b)

lub przyznają danemu obywatelowi państwa trzeciego prawo do wszczęcia postępowania w celu podania kontroli sądowej, w trybie przyspieszonym, zgodności z prawem środka detencyjnego, najszybciej jak to możliwe po jego zastosowaniu. W takim przypadku państwa członkowskie niezwłocznie informują danego obywatela państwa członkowskiego o możliwości wszczęcia takiego postępowania.

Jeżeli zastosowanie środka detencyjnego jest niezgodne z prawem, dany obywatel państwa trzeciego zostaje natychmiast zwolniony.

Organy sądowe mogą, ale nie muszą, składać się z sędziów. Zgodnie z odpowiednim orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka organy sądowe muszą charakteryzować się niezawisłością, bezstronnością i oferować sądowe gwarancje w zakresie postępowania kontradyktoryjnego.

Zakres kontroli sądowej: kontrola musi obejmować ocenę wszystkich aspektów wyraźnie wskazanych w art. 15 dyrektywy powrotowej przy uwzględnieniu zarówno kwestii prawnych (na przykład prawidłowości procedury zastosowania środka detencyjnego i decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego z perspektywy proceduralnej/prawnej), jak i kwestii faktycznych (na przykład sytuacji osobistej osoby, wobec której zastosowano środek detencyjny, więzi rodzinnych w danym państwie, gwarancji opuszczenia terytorium kraju, rozsądnej perspektywy wydalenia).

Maksymalny czas trwania „kontroli sądowej w trybie przyspieszonym”: tekst dyrektywy powrotowej opiera się na brzmieniu art. 5 ust. 4 EKPC, w którym nakłada się zobowiązanie do przeprowadzenia kontroli „bezzwłocznie przez sąd”. W stosownym orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wyjaśnia się, że nie da się zdefiniować w sposób teoretyczny dopuszczalnego maksymalnego czasu trwania kontroli (tj. rozsądnego terminu). Czas trwania musi być określany w kontekście okoliczności każdego przypadku, z uwzględnieniem złożoności postępowania, jak również postępowania organów i wnioskodawcy. Z pewnością za dobrą praktykę zgodną z wymogiem prawnym dotyczącym szybkości można uznać podejmowanie decyzji w czasie krótszym niż tydzień.

Wymóg dotyczący decyzji w formie pisemnej odnosi się również do decyzji w sprawie przedłużenia: wymóg dotyczący wydawania decyzji w formie pisemnej odnosi się również do decyzji w sprawie przedłużenia okresu środka detencyjnego. W wyroku w sprawie Mahdi, C-146/14, Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie wyjaśnił (pkt 44): „ten wymóg związany z wydaniem decyzji w formie pisemnej należy rozumieć jako nieuchronnie związany z wszelkimi decyzjami dotyczącymi przedłużenia okresu stosowania środka detencyjnego, ponieważ po pierwsze, nałożenie środka detencyjnego i przedłużenie okresu jego stosowania wykazują analogiczny charakter, jako że obydwa skutkują pozbawieniem wolności danego obywatela państwa trzeciego w celu przygotowania jego powrotu lub przystąpienia do wydalenia, a po drugie, w każdym z tych wypadków obywatel ten musi być w stanie zapoznać się z uzasadnieniem wydanej względem niego decyzji”.

Wszystkie gwarancje związane z prawem do bycia wysłuchanym mają zastosowanie do decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego i do decyzji w sprawie przedłużenia stosowania środka detencyjnego. Nieprzestrzeganie tego prawa prowadzi jednak do nieważności decyzji tylko w takim zakresie, w jakim wynik postępowania byłby inny, gdyby prawo było przestrzegane – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-383/13, G i R: „[...] wykładni prawa Unii, a w szczególności art. 15 ust. 2 i 6 dyrektywy 2008/115/WE, należy dokonywać w ten sposób, że w sytuacji gdy w ramach postępowania administracyjnego wydano decyzję o przedłużeniu stosowania środka detencyjnego z naruszeniem prawa do bycia wysłuchanym, sąd krajowy, którego zadaniem jest ocena zgodności tej decyzji z prawem, może uchylić stosowanie środka detencyjnego tylko wówczas, gdy uzna, w świetle wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych każdego poszczególnego przypadku, że takie naruszenie rzeczywiście pozbawiło osobę, która się na nie powołuje, możliwości lepszego przedstawienia swojej linii obrony w takim zakresie, że rozpatrywane postępowanie administracyjne mogło doprowadzić do odmiennego rezultatu” (zob. sekcja 12).

14.3.   Regularna kontrola przetrzymywania

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 15 ust. 3

W każdym przypadku, środek detencyjny podlega kontroli w rozsądnych odstępach czasu na wniosek danego obywatela państwa trzeciego lub z urzędu.

W art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze nie przewiduje się żadnego obowiązku wydania pisemnej decyzji po przeprowadzeniu kontroli: zostało to wyjaśnione przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-146/14, Mahdi (pkt 47): „przepisy art. 15 tej dyrektywy nie wymagają wydania [...]” decyzji wydawanej po przeprowadzeniu kontroli „w formie pisemnej. Organy przeprowadzające w rozsądnych odstępach czasu kontrolę środka detencyjnego zastosowanego względem obywatela państwa trzeciego, zgodnie z art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze tej dyrektywy, nie mają zatem obowiązku wydania w ramach każdej kontroli wyraźnej decyzji zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne w formie pisemnej”. Państwa członkowskie mogą jednak wydać pisemną decyzję po przeprowadzeniu kontroli zgodnie z prawem krajowym.

Konieczność wydawania połączonych decyzji po przeprowadzeniu kontroli i decyzji w sprawie przedłużenia w formie pisemnej: w swoim wyroku w sprawie C-146/14, Mahdi, Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił (pkt 48): „w takim przypadku kontrola środka detencyjnego i wydanie decyzji w przedmiocie dalszego losu środka mają miejsce w ramach tego samego etapu proceduralnego. W konsekwencji decyzja ta musi spełniać wymogi wynikające z art. 15 ust. 2 dyrektywy 2008/115/WE.”.

W przypadku przedłużonych okresów stosowania środka detencyjnego kontrole podlegają nadzorowi ze strony organu sądowego.

Znaczenie pojęcia „przedłużone okresy stosowania środka detencyjnego”: W art. 15 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy powrotowej wymaga się, aby organ sądowy prowadził nadzór z urzędu w przypadkach „przedłużonego okresu stosowania środka detencyjnego”. Oznacza to konieczność podejmowania działania przez organy sądowe także w tych przypadkach, w których dana osoba nie wnosi odwołania. Z porównania pod względem językowym pojęcia „przedłużone okresy stosowania środka detencyjnego” (niemiecki: „Bei längerer Haftdauer”, francuski: „En cas de périodes de rétention prolongées”, niderlandzki: „In het geval van een lange periode van bewaring”, hiszpański: „En caso de periodos de internamiento prolongados”, włoski: „Nel caso di periodi di trattenimento prolungat”) wyraźnie wynika, że pojęcie to odnosi się zasadniczo do długiego okresu stosowania środka detencyjnego, niezależnie od tego, czy formalna decyzja w sprawie przedłużenia została już podjęta, czy nie. Komisja uznaje, że odstęp 6 miesięcy w przypadku przeprowadzania po raz pierwszy nadzoru sądowego z urzędu nad wykonaniem decyzji o zastosowaniu środka detencyjnego jest zdecydowanie zbyt długi, natomiast przeprowadzanie nadzoru sądowego z urzędu co trzy miesiące może zostać uznane za częstotliwość graniczną, która może się jeszcze mieścić w zakresie zgodnym z art. 15 ust. 3 dyrektywy, pod warunkiem że istnieje również możliwość przeprowadzania indywidualnych kontroli na wniosek w razie potrzeby.

Uprawnienia sądowego organu nadzoru: mechanizm kontroli, w ramach którego badane są tylko kwestie prawne i nie uwzględnia się kwestii faktycznych, jest niewystarczający. Organ sądowy musi być uprawniony do podejmowania decyzji zarówno w zakresie faktów, jak i kwestii prawnych – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-146/14, Mahdi (pkt 62): „[...] właściwy organ sądowy musi być w stanie zastąpić własną decyzją decyzję organu administracyjnego bądź, w danym wypadku, orzeczenie organu sądowego zarządzające pierwotny środek detencyjny i orzec w przedmiocie możliwości zarządzenia zastępczego środka względnie zwolnienia danego obywatela państwa trzeciego. W tym celu organ sądowy orzekający w przedmiocie wniosku o przedłużenie okresu stosowania środka detencyjnego musi być w stanie wziąć pod uwagę zarówno elementy stanu faktycznego i dowody przedstawione przez organ administracyjny, który zarządził zastosowanie pierwotnego środka detencyjnego, jak i wszelkie ewentualne uwagi danego obywatela państwa trzeciego. Ponadto musi on być w stanie ustalić każdy inny element istotny dla wydania przezeń orzeczenia, na wypadek gdyby uznał to za konieczne [...]”.

14.4.   Zaprzestanie stosowania środka detencyjnego

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 15 ust. 4–6

| 4. | Przesłanki zastosowania środka detencyjnego ustają, a dana osoba zostaje niezwłocznie zwolniona, jeżeli okaże się, że nie ma już rozsądnych perspektyw jej wydalenia ze względów natury prawnej lub innych, lub że warunki określone w ust. 1 nie są już spełniane. |
| --- | --- |

4.

Przesłanki zastosowania środka detencyjnego ustają, a dana osoba zostaje niezwłocznie zwolniona, jeżeli okaże się, że nie ma już rozsądnych perspektyw jej wydalenia ze względów natury prawnej lub innych, lub że warunki określone w ust. 1 nie są już spełniane.

| 5. | Środek detencyjny jest utrzymany dopóki nie spełnione zostaną warunki określone w ust. 1 i jest to konieczne do zapewnienia skutecznego wydalenia. Każde państwo członkowskie określa maksymalny okres zastosowania środka detencyjnego, który nie może przekroczyć sześciu miesięcy. |
| --- | --- |

5.

Środek detencyjny jest utrzymany dopóki nie spełnione zostaną warunki określone w ust. 1 i jest to konieczne do zapewnienia skutecznego wydalenia. Każde państwo członkowskie określa maksymalny okres zastosowania środka detencyjnego, który nie może przekroczyć sześciu miesięcy.

| 6. | Państwa członkowskie nie mogą przedłużać okresu, o którym mowa w ust. 5, z wyjątkiem przedłużenia na ograniczony okres czasu nieprzekraczający kolejnych dwunastu miesięcy zgodnie z prawem krajowym, jeżeli pomimo wszelkich rozsądnych starań wydalenie może potrwać dłużej ze względu na:








  a) | brak współpracy ze strony danego obywatela państwa trzeciego; lub |
| --- | --- | --- |

6.

Państwa członkowskie nie mogą przedłużać okresu, o którym mowa w ust. 5, z wyjątkiem przedłużenia na ograniczony okres czasu nieprzekraczający kolejnych dwunastu miesięcy zgodnie z prawem krajowym, jeżeli pomimo wszelkich rozsądnych starań wydalenie może potrwać dłużej ze względu na:

a)

brak współpracy ze strony danego obywatela państwa trzeciego; lub

| b) | opóźnienia w uzyskiwaniu niezbędnej dokumentacji od państw trzecich. |
| --- | --- |

b)

opóźnienia w uzyskiwaniu niezbędnej dokumentacji od państw trzecich.

W wielu różnych sytuacjach należy zaprzestać stosowania środka detencyjnego i osoba powracająca musi zostać zwolniona, w szczególności jeżeli:

| — | nie występują rozsądne perspektywy wydalenia ze względów natury prawnej lub innych, |
| --- | --- |

—

nie występują rozsądne perspektywy wydalenia ze względów natury prawnej lub innych,

| — | organy nie prowadzą przygotowania do wydalenia w odpowiedni sposób, |
| --- | --- |

—

organy nie prowadzą przygotowania do wydalenia w odpowiedni sposób,

| — | upłynęły maksymalne terminy przewidziane w odniesieniu do zatrzymania w celu wydalenia. |
| --- | --- |

—

upłynęły maksymalne terminy przewidziane w odniesieniu do zatrzymania w celu wydalenia.

Ponadto należy zaprzestać stosowania środka detencyjnego w poszczególnych przypadkach, gdy powstała stosowna możliwość wprowadzenia środków alternatywnych dla środka detencyjnego.

14.4.1.   Brak rozsądnych perspektyw wydalenia

Brak rozsądnych perspektyw wydalenia: w wyroku w sprawie C-357/09, Kadzoev (pkt 67), Trybunał Sprawiedliwości przedstawił wyjaśniającą wykładnię znaczenia terminu „rozsądne perspektywy”: „tylko realna perspektywa skutecznego wydalenia, przy uwzględnieniu okresów określonych w ustępach 5 i 6 tego artykułu [art. 15], odpowiada rozsądnym perspektywom wydalenia, których to perspektyw brak, jeśli uwzględniając rzeczone okresy, wydaje się mało prawdopodobne, że osoba, o którą chodzi, zostanie przyjęta przez państwo trzecie”.

Brak „rozsądnej perspektywy” nie jest tożsamy z „niemożliwością wykonania”: „niemożliwość wykonania” jest bardziej kategorycznym stwierdzeniem i trudniejszym do wykazania niż „brak rozsądnych perspektyw”, który odnosi się jedynie do pewnego stopnia prawdopodobieństwa.

Przy ocenie „rozsądnych perspektyw wydalenia” należy wziąć pod uwagę okresy stosowania środka detencyjnego: z uwagi na nacisk położony w art. 15 (oraz w motywie 6) dyrektywy powrotowej na konkretną indywidualną ocenę poszczególnych przypadków do celów określenia proporcjonalności pozbawienia wolności należy zawsze brać pod uwagę maksymalne stosowania środka detencyjnego w odniesieniu do osoby, której dotyczy konkretny przypadek. Oznacza to, że zastosowanie mają maksymalne stosowania środka detencyjnego ustanowione w prawie krajowym danego państwa członkowskiego. Oznacza to również, że osoba powracająca nie powinna być zatrzymana w celu wydalenia w danym państwie członkowskim, jeżeli od początku wydaje się mało prawdopodobne, aby dana osoba miała zostać przyjęta do państwa trzeciego przed upływem maksymalnego okresu stosowania środka detencyjnego dopuszczonego na podstawie przepisów obowiązujących w tym państwie członkowskim (w wyroku w sprawie C-357/09, Kadzoev, Trybunał Sprawiedliwości odniósł się do maksymalnych dwóch okresów określonych w dyrektywie, ponieważ były one takie same jak maksymalne okresy określone w przepisach obowiązujących w państwie członkowskim, którego wyrok dotyczył).

Komisja zaleca wprowadzenie maksymalnego okresu stosowania środka detencyjnego wynoszącego sześć miesięcy, który należy dostosowywać w świetle okoliczności danej sprawy i który podlega kontroli w rozsądnych odstępach czasu w ramach nadzoru ze strony organu sądowego, a także możliwości dalszego przedłużenia stosowania środka detencyjnego do 18 miesięcy w przypadkach określonych w art. 15 ust. 6 dyrektywy powrotowej.

Po upływie maksymalnego okresu stosowania środka detencyjnego art. 15 ust. 4 dyrektywy powrotowej nie ma już zastosowania, a dana osoba musi w każdym przypadku zostać natychmiastowo zwolniona – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev (pkt 60 i 61): „należy zauważyć, że od chwili upłynięcia maksymalnego okresu zastosowania środka detencyjnego, przewidzianego w art. 15 ust. 6 dyrektywy 2008/115/WE, przestaje istnieć kwestia dalszego występowania” rozsądnych perspektyw wydalenia „w rozumieniu ust. 4 tego artykułu. W każdym razie w takim przypadku osoba, o którą chodzi, powinna zostać natychmiastowo uwolniona. Tak więc art. 15 ust. 4 dyrektywy 2008/115/WE może znajdować zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie upłynęły jeszcze maksymalne okresy zastosowania środka detencyjnego, przewidziane w art. 15 ust. 5 i 6 tej dyrektywy”.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| — | Należy zwrócić szczególną uwagę na szczególną sytuację bezpaństwowców, którzy mogą nie mieć możliwości skorzystania z pomocy konsularnej państw trzecich w celu uzyskania ważnego dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży. W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev, państwa członkowskie powinny upewnić się, że istnieją rozsądne perspektywy wydalenia, które uzasadniają zatrzymanie lub przedłużeniu czasu trwania środka detencyjnego. |
| --- | --- |

—

Należy zwrócić szczególną uwagę na szczególną sytuację bezpaństwowców, którzy mogą nie mieć możliwości skorzystania z pomocy konsularnej państw trzecich w celu uzyskania ważnego dokumentu tożsamości lub dokumentu podróży. W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev, państwa członkowskie powinny upewnić się, że istnieją rozsądne perspektywy wydalenia, które uzasadniają zatrzymanie lub przedłużeniu czasu trwania środka detencyjnego.

| — | Czy uzasadnione jest utrzymanie środka detencyjnego, jeżeli obywatel państwa trzeciego jest w danym momencie chroniony przed wydaleniem ze względu na zasadę non-refoulement?






  — | Jeżeli wydalenie staje się mało prawdopodobne (na przykład z uwagi na to, że mogą istnieć trwałe względy wymuszające zastosowanie zasady non-refoulement) obywatele państwa trzeciego muszą zostać zwolnieni zgodnie z art. 15 ust. 4 dyrektywy powrotowej. Jeżeli względy wymuszające zastosowanie zasady non-refoulement mają jedynie ograniczony i tymczasowy charakter (na przykład prawdopodobnie wkrótce kraj powrotu wyda wiarygodne zapewnienie dyplomatyczne lub osoba powracająca tymczasowo wymaga niezbędnego leczenia, które nie jest dostępne w kraju powrotu) można utrzymać środek detencyjny, o ile nadal istnieją rozsądne perspektywy wydalenia. |
| --- | --- | --- |

—

Czy uzasadnione jest utrzymanie środka detencyjnego, jeżeli obywatel państwa trzeciego jest w danym momencie chroniony przed wydaleniem ze względu na zasadę non-refoulement?

—

Jeżeli wydalenie staje się mało prawdopodobne (na przykład z uwagi na to, że mogą istnieć trwałe względy wymuszające zastosowanie zasady non-refoulement) obywatele państwa trzeciego muszą zostać zwolnieni zgodnie z art. 15 ust. 4 dyrektywy powrotowej. Jeżeli względy wymuszające zastosowanie zasady non-refoulement mają jedynie ograniczony i tymczasowy charakter (na przykład prawdopodobnie wkrótce kraj powrotu wyda wiarygodne zapewnienie dyplomatyczne lub osoba powracająca tymczasowo wymaga niezbędnego leczenia, które nie jest dostępne w kraju powrotu) można utrzymać środek detencyjny, o ile nadal istnieją rozsądne perspektywy wydalenia.

14.4.2.   Określanie maksymalnego okresu stosowania środka detencyjnego

W art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy powrotowej zobowiązano państwa członkowskie do określenia w prawie krajowym (77) maksymalnych terminów stosowania środka detencyjnego, które nie mogą przekraczać 6 miesięcy (w zwykłych przypadkach) lub 18 miesięcy (w dwóch przypadkach zakwalifikowanych: w przypadku braku współpracy ze strony osoby powracającej lub w przypadku opóźnień w uzyskiwaniu niezbędnej dokumentacji od państw trzecich).

Krótsze maksymalne okresy stosowania środka detencyjnego ustanowione w prawie krajowym mają nadrzędne zastosowanie względem terminów 6 i 18 miesięcy przewidzianych w dyrektywie powrotowej: przy rozpatrywaniu konkretnych przypadków należy stosować maksymalne okresy ustanowione w prawie krajowym (zgodnie z dyrektywą powrotową), a nie maksymalne okresy ustanowione w dyrektywie powrotowej. Oznacza to, że państwo członkowskie,które ustanowiło w prawie krajowym, że maksymalny okres stosowania środka detencyjnego wynosi na przykład 60 dni w odniesieniu do osób powracających, które nie podejmują współpracy, nie może utrzymać środka detencyjnego po upływie 60 tych dni, mimo że w art. 15 ust. 6 dyrektywy powrotowej przewiduje się ramy czasowe sięgające 18 miesięcy.

W prawie krajowym należy wyznaczyć taki maksymalny okres stosowania środka detencyjnego, który pozwoli właściwym organom krajowym na podjęcie wszelkich niezbędnych środków w celu wykonania decyzji nakazującej powrót, zatem na zakończenie procedur niezbędnych do doprowadzenia do pomyślnego powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz do zabezpieczenia readmisji w państwie trzecim będącym krajem powrotu. Komisja zaleca, aby państwa członkowskie wykorzystały marginesy określone w art. 15 dyrektywy powrotowej, w której przewidziano maksymalny wstępny okres stosowania środka detencyjnego wynoszący 6 miesięcy oraz możliwość dalszego przedłużenia okresu stosowania środka detencyjnego do 18 miesięcy w przypadkach przewidzianych w art. 15 ust. 6 dyrektywy. Należy przypomnieć, że okres rzeczywistego stosowania środka detencyjnego należy określać w poszczególnych przypadkach oraz że osobę powracającą należy zwolnić, jeżeli przesłanki dla stosowania środka detencyjnego (na przykład rozsądna perspektywa wydalenia) przestały istnieć.

Przykłady względów uzasadniających przedłużony okres stosowania środka detencyjnego/nieuzasadniających takiego przedłużonego okresu zgodnie z art. 15 ust. 6:

| — | sam brak dokumentów tożsamości nie wystarcza do uzasadnienia przedłużenia stosowania środka detencyjnego – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-146/14, Mahdi (pkt 73): „[...] fakt, iż dany obywatel państwa trzeciego nie posiada żadnych dokumentów tożsamości, nie może sam w sobie uzasadniać przedłużenia okresu stosowania środka detencyjnego przewidzianego w art. 15 ust. 6 dyrektywy 2008/115/WE”, |
| --- | --- |

—

sam brak dokumentów tożsamości nie wystarcza do uzasadnienia przedłużenia stosowania środka detencyjnego – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-146/14, Mahdi (pkt 73): „[...] fakt, iż dany obywatel państwa trzeciego nie posiada żadnych dokumentów tożsamości, nie może sam w sobie uzasadniać przedłużenia okresu stosowania środka detencyjnego przewidzianego w art. 15 ust. 6 dyrektywy 2008/115/WE”,

| — | niepodejmowanie współpracy w zakresie uzyskania dokumentów tożsamości może stanowić uzasadnienie dla przedłużenia stosowania środka detencyjnego, jeżeli istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem współpracy a zasadą non-refoulement – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-146/14, Mahdi (pkt 85): „[...] jedynie wtedy, gdy z analizy zachowania tego obywatela w okresie stosowania środka detencyjnego wynika, że nie współpracował on przy wykonaniu wydalenia i że jest prawdopodobne, iż procedura ta potrwa dłużej niż przewidywano z powodu tego zachowania [...]”. |
| --- | --- |

—

niepodejmowanie współpracy w zakresie uzyskania dokumentów tożsamości może stanowić uzasadnienie dla przedłużenia stosowania środka detencyjnego, jeżeli istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem współpracy a zasadą non-refoulement – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-146/14, Mahdi (pkt 85): „[...] jedynie wtedy, gdy z analizy zachowania tego obywatela w okresie stosowania środka detencyjnego wynika, że nie współpracował on przy wykonaniu wydalenia i że jest prawdopodobne, iż procedura ta potrwa dłużej niż przewidywano z powodu tego zachowania [...]”.

Dodatkowe wyjaśnienia:

| | Uwzględnianie okresu stosowania środka detencyjnego, który dana osoba spędziła jako osoba ubiegająca się o azyl: przy obliczaniu okresu stosowania środka detencyjnego w celu wydalenia nie należy uwzględniać okresów stosowania środka detencyjnego, który dana osoba spędziła jako osoba ubiegająca się o azyl, gdyż zastosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia i zastosowanie środka detencyjnego wobec osoby ubiegającej się o azyl podlegają różnym przepisom prawa i systemom prawnym – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev (pkt 45 i 48): „niemniej uregulowane w dyrektywie 2008/115/WE stosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia i stosowanie środka detencyjnego wobec osoby wnoszącej o udzielenie azylu, w szczególności na podstawie dyrektyw 2003/9/WE i 2005/85/WE oraz znajdujących zastosowanie przepisów krajowych, są objęte zakresami odmiennych reżimów prawnych. [...] zatem [...] okresu, na który dana osoba została umieszczona w ośrodku pobytu tymczasowego na podstawie decyzji podjętej w oparciu o krajowe i wspólnotowe przepisy dotyczące osób ubiegających się o azyl, nie należy uważać za stosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia w rozumieniu art. 15 dyrektywy 2008/115/WE”. |
| --- | --- |

Uwzględnianie okresu stosowania środka detencyjnego, który dana osoba spędziła jako osoba ubiegająca się o azyl: przy obliczaniu okresu stosowania środka detencyjnego w celu wydalenia nie należy uwzględniać okresów stosowania środka detencyjnego, który dana osoba spędziła jako osoba ubiegająca się o azyl, gdyż zastosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia i zastosowanie środka detencyjnego wobec osoby ubiegającej się o azyl podlegają różnym przepisom prawa i systemom prawnym – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev (pkt 45 i 48): „niemniej uregulowane w dyrektywie 2008/115/WE stosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia i stosowanie środka detencyjnego wobec osoby wnoszącej o udzielenie azylu, w szczególności na podstawie dyrektyw 2003/9/WE i 2005/85/WE oraz znajdujących zastosowanie przepisów krajowych, są objęte zakresami odmiennych reżimów prawnych. [...] zatem [...] okresu, na który dana osoba została umieszczona w ośrodku pobytu tymczasowego na podstawie decyzji podjętej w oparciu o krajowe i wspólnotowe przepisy dotyczące osób ubiegających się o azyl, nie należy uważać za stosowanie środka detencyjnego w celu wydalenia w rozumieniu art. 15 dyrektywy 2008/115/WE”.

| | W pkt 47 tego samego wyroku następnie dodano: „jeśli miałoby się okazać, że w ramach przywołanych w pkt 19 niniejszego wyroku postępowań wszczętych w następstwie złożenia przez S. Kadzoeva wniosku o udzielenie azylu nie podjęto żadnych decyzji dotyczących umieszczenia go w ośrodku pobytu tymczasowego i że środek detencyjny został wobec niego zastosowany na podstawie wcześniejszego krajowego reżimu środków detencyjnych w celu zatrzymania lub reżimu ustanowionego w dyrektywie 2008/115/WE, to okres zastosowania wobec S. Kadzoeva środka detencyjnego, odpowiadający okresowi, w trakcie którego toczyły się rzeczone postępowania w przedmiocie udzielenia azylu, należy uwzględnić do celów obliczania przewidzianego w art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115/WE okresu stosowania środka detencyjnego w celu wydalenia”. |
| --- | --- |

W pkt 47 tego samego wyroku następnie dodano: „jeśli miałoby się okazać, że w ramach przywołanych w pkt 19 niniejszego wyroku postępowań wszczętych w następstwie złożenia przez S. Kadzoeva wniosku o udzielenie azylu nie podjęto żadnych decyzji dotyczących umieszczenia go w ośrodku pobytu tymczasowego i że środek detencyjny został wobec niego zastosowany na podstawie wcześniejszego krajowego reżimu środków detencyjnych w celu zatrzymania lub reżimu ustanowionego w dyrektywie 2008/115/WE, to okres zastosowania wobec S. Kadzoeva środka detencyjnego, odpowiadający okresowi, w trakcie którego toczyły się rzeczone postępowania w przedmiocie udzielenia azylu, należy uwzględnić do celów obliczania przewidzianego w art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115/WE okresu stosowania środka detencyjnego w celu wydalenia”.

| | Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego w okresie przygotowań do przekazania na podstawie rozporządzenia dublińskiego: w odniesieniu do okresów stosowania środka detencyjnego wobec osób ubiegających się o azyl zastosowanie mają takie same zasady jak te określone powyżej. |
| --- | --- |

Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego w okresie przygotowań do przekazania na podstawie rozporządzenia dublińskiego: w odniesieniu do okresów stosowania środka detencyjnego wobec osób ubiegających się o azyl zastosowanie mają takie same zasady jak te określone powyżej.

| | Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego w czasie rozpatrywania odwołania ze skutkiem zawieszającym: takie okresy należy uwzględnić – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości, Kadzoev, C-357/09 (pkt 52–54): „[...] okres zastosowania środka detencyjnego wobec osoby, o którą chodzi, w czasie, gdy toczyło się postępowanie, w ramach którego zgodność z prawem decyzji o wydaleniu zostaje poddana kontroli sądowej, należy uwzględnić przy obliczaniu ustanowionego w art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115/WE maksymalnego okresu zastosowania takiego środka. Gdyby było inaczej, to okres zastosowania środka detencyjnego w celu wydalenia mógłby być w poszczególnych przypadkach w ramach jednego państwa członkowskiego różny lub różnić się w zależności od państwa członkowskiego, ewentualnie nawet w znacznym stopniu, ze względu na odmienności lub szczególne okoliczności związane z krajowymi postępowaniami sądowymi, co byłoby niezgodne z celem realizowanym przez art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115/WE, polegającym na zagwarantowaniu maksymalnego okresu zastosowania środków detencyjnych, wspólnego dla państw członkowskich”. |
| --- | --- |

Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego w czasie rozpatrywania odwołania ze skutkiem zawieszającym: takie okresy należy uwzględnić – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości, Kadzoev, C-357/09 (pkt 52–54): „[...] okres zastosowania środka detencyjnego wobec osoby, o którą chodzi, w czasie, gdy toczyło się postępowanie, w ramach którego zgodność z prawem decyzji o wydaleniu zostaje poddana kontroli sądowej, należy uwzględnić przy obliczaniu ustanowionego w art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115/WE maksymalnego okresu zastosowania takiego środka. Gdyby było inaczej, to okres zastosowania środka detencyjnego w celu wydalenia mógłby być w poszczególnych przypadkach w ramach jednego państwa członkowskiego różny lub różnić się w zależności od państwa członkowskiego, ewentualnie nawet w znacznym stopniu, ze względu na odmienności lub szczególne okoliczności związane z krajowymi postępowaniami sądowymi, co byłoby niezgodne z celem realizowanym przez art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy 2008/115/WE, polegającym na zagwarantowaniu maksymalnego okresu zastosowania środków detencyjnych, wspólnego dla państw członkowskich”.

| | Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego w celu wydalenia spędzonych w (innym) państwie członkowskim A, po których natychmiast następuje zastosowanie środka detencyjnego wobec danej osoby przed jej wydaleniem w państwie członkowskim B (sytuacja taka może wystąpić na przykład w kontekście przekazywania obywatela państwa trzeciego z państwa członkowskiego A do państwa członkowskiego B na podstawie dwustronnej umowy o readmisji objętej art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej): Komisja stwierdza, że nie należy przekraczać bezwzględnego progu 18 miesięcy nieprzerwanego stosowania środka detencyjnego przed wydaleniem, ze względu na potrzebę przestrzegania skuteczności maksymalnego terminu określonego w art. 15 ust. 6 dyrektywy powrotowej. W odpowiednich dwustronnych umowach o readmisji należy uwzględnić dokonywanie przez państwa członkowskie wymiany informacji dotyczących okresów stosowania środka detencyjnego w innym państwie członkowskim, a także możliwość odmowy przez państwo członkowskie B przeniesienia z państwa członkowskiego A, jeżeli państwo członkowskie A złożyło wniosek zbyt późno. |
| --- | --- |

Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego w celu wydalenia spędzonych w (innym) państwie członkowskim A, po których natychmiast następuje zastosowanie środka detencyjnego wobec danej osoby przed jej wydaleniem w państwie członkowskim B (sytuacja taka może wystąpić na przykład w kontekście przekazywania obywatela państwa trzeciego z państwa członkowskiego A do państwa członkowskiego B na podstawie dwustronnej umowy o readmisji objętej art. 6 ust. 3 dyrektywy powrotowej): Komisja stwierdza, że nie należy przekraczać bezwzględnego progu 18 miesięcy nieprzerwanego stosowania środka detencyjnego przed wydaleniem, ze względu na potrzebę przestrzegania skuteczności maksymalnego terminu określonego w art. 15 ust. 6 dyrektywy powrotowej. W odpowiednich dwustronnych umowach o readmisji należy uwzględnić dokonywanie przez państwa członkowskie wymiany informacji dotyczących okresów stosowania środka detencyjnego w innym państwie członkowskim, a także możliwość odmowy przez państwo członkowskie B przeniesienia z państwa członkowskiego A, jeżeli państwo członkowskie A złożyło wniosek zbyt późno.

| | Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego, które dobiegły końca przed wejściem w życie dyrektywy powrotowej: okresy takie należy uwzględnić (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev, pkt 36–38). |
| --- | --- |

Uwzględnianie okresów stosowania środka detencyjnego, które dobiegły końca przed wejściem w życie dyrektywy powrotowej: okresy takie należy uwzględnić (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-357/09, Kadzoev, pkt 36–38).

14.5.   Ponowne zastosowanie środka detencyjnego wobec osób powracających

Nie wolno podważać zasady maksymalnych terminów stosowania środka detencyjnego przewidzianych w dyrektywie powrotowej poprzez niezwłoczne ponowne zastosowanie takiego środka wobec osób powracających, po ich zwolnieniu.

Ponowne zastosowanie środka detencyjnego wobec tej samej osoby na późniejszym etapie może być uzasadnione jedynie w przypadku, gdy miała miejsce istotna zmiana okoliczności (na przykład wystawianie niezbędnych dokumentów przez państwo trzecie lub poprawa sytuacji w państwie pochodzenia, pozwalające na bezpieczny powrót), jeżeli zmiana ta prowadzi do „rozsądnych perspektyw wydalenia” zgodnie z art. 15 ust. 4 dyrektywy powrotowej oraz jeżeli zostały spełnione wszystkie pozostałe warunki zastosowania środka detencyjnego określone w art. 15 tej dyrektywy.

14.6.   Zastosowanie łagodniejszych środków przymusu po zakończonym okresie stosowania środka detencyjnego

Łagodniejsze środku przymusu, takie jak obowiązek regularnego zgłaszania się do danego organu, wpłacenie odpowiedniej kaucji, dostarczenie dokumentów lub obowiązek przebywania w określonym miejscu, mogą zostać nałożone na tak długi okres i w takim zakresie, w jakim mogą być wciąż uważane za „niezbędny środek” do wykonania obowiązku powrotu. Chociaż nie istnieje bezwzględny maksymalny termin przewidziany na zastosowanie łagodniejszych środków przymusu, ich zakres oraz czas trwania podlega gruntownej ocenie w odniesieniu do ich proporcjonalności.

Ponadto jeżeli charakter i intensywność łagodniejszych środków przymusu przypominają pozbawienie wolności lub równają się pozbawieniu wolności (na przykład nałożenie nieograniczonego obowiązku pobytu w konkretnym obiekcie bez możliwości opuszczenia tego obiektu) należy je uznać de facto za przedłużenie stosowania środka detencyjnego; w takim przypadku zastosowanie mają terminy przewidziane w art. 15 ust. 5 i 6 dyrektywy powrotowej.

15.   WARUNKI STOSOWANIA ŚRODKA DETENCYJNEGO

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 16

| 1. | Przetrzymywanie odbywa się z reguły w specjalnych ośrodkach detencyjnych. Jeżeli państwo członkowskie nie może zapewnić obywatelom państw trzecich pobytu w specjalnym ośrodku detencyjnym i zmuszone do wykorzystania w tym celu zakład karny, obywatele państw trzecich, wobec których zastosowano środek detencyjny, przetrzymywani są oddzielnie od zwykłych więźniów. |
| --- | --- |

1.

Przetrzymywanie odbywa się z reguły w specjalnych ośrodkach detencyjnych. Jeżeli państwo członkowskie nie może zapewnić obywatelom państw trzecich pobytu w specjalnym ośrodku detencyjnym i zmuszone do wykorzystania w tym celu zakład karny, obywatele państw trzecich, wobec których zastosowano środek detencyjny, przetrzymywani są oddzielnie od zwykłych więźniów.

| 2. | Obywatelom państwa trzeciego umieszczonym w ośrodku detencyjnym należy – na ich wniosek – umożliwić kontakt w odpowiednim czasie z ich pełnomocnikami prawnymi, członkami rodziny i właściwymi organami konsularnymi. |
| --- | --- |

2.

Obywatelom państwa trzeciego umieszczonym w ośrodku detencyjnym należy – na ich wniosek – umożliwić kontakt w odpowiednim czasie z ich pełnomocnikami prawnymi, członkami rodziny i właściwymi organami konsularnymi.

| 3. | Szczególną uwagę poświęca się osobom wymagającym szczególnego traktowania. Zostaje im zapewniona opieka zdrowotna w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie. |
| --- | --- |

3.

Szczególną uwagę poświęca się osobom wymagającym szczególnego traktowania. Zostaje im zapewniona opieka zdrowotna w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie.

| 4. | Odpowiednie i właściwe organizacje i podmioty krajowe, międzynarodowe i pozarządowe mają możliwość wizytowania ośrodków detencyjnych, o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim służą one do przetrzymywania obywateli państw trzecich zgodnie z niniejszym rozdziałem. Takie wizytacje mogą wymagać zezwolenia. |
| --- | --- |

4.

Odpowiednie i właściwe organizacje i podmioty krajowe, międzynarodowe i pozarządowe mają możliwość wizytowania ośrodków detencyjnych, o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim służą one do przetrzymywania obywateli państw trzecich zgodnie z niniejszym rozdziałem. Takie wizytacje mogą wymagać zezwolenia.

| 5. | Obywatele państw trzecich umieszczeni w ośrodku detencyjnym są regularnie informowani o zasadach pobytu w obiekcie oraz o swoich prawach i obowiązkach. Informacja ta obejmuje również informację o przysługującym im prawie, zgodnie z prawem krajowym, do kontaktowania się z organizacjami i podmiotami, o których mowa w ust. 4. |
| --- | --- |

5.

Obywatele państw trzecich umieszczeni w ośrodku detencyjnym są regularnie informowani o zasadach pobytu w obiekcie oraz o swoich prawach i obowiązkach. Informacja ta obejmuje również informację o przysługującym im prawie, zgodnie z prawem krajowym, do kontaktowania się z organizacjami i podmiotami, o których mowa w ust. 4.

15.1.   Początkowy areszt policyjny

Początkowy areszt policyjny (zatrzymanie) służący do celów identyfikacji regulują przepisy krajowe: zostało to wyraźnie podkreślone w motywie 17 dyrektywy powrotowej: „bez uszczerbku dla początkowego zatrzymania dokonanego przez organy ścigania, regulowanego przez prawo krajowe, środek detencyjny powinien być stosowany co do zasadyw specjalnym ośrodku detencyjnym”. W motywie wyjaśniono, że w okresie początkowym prawo krajowe może nadal mieć zastosowanie. Chociaż nie stanowi to obowiązku prawnego, zachęca się państwa członkowskie, aby już na tym etapie zapewniały oddzielenie obywateli państw trzecich od zwykłych więźniów.

Okres początkowego zatrzymania, przez który podejrzani migranci o nieuregulowanym statusie mogą być przetrzymywani w areszcie policyjnym: krótki, lecz rozsądny czas służący do celu ustalenia tożsamości osoby kontrolowanej i wyszukania danych pozwalających na ustalenie, czy ta osoba jest nielegalnie przebywającym obywatelem państwa trzeciego – zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-329/11, Achughbabian (pkt 31): „w tym względzie należy zauważyć, że właściwe organy powinny dysponować terminem, z pewnością krótkim, lecz rozsądnym w celu ustalenia tożsamości osoby kontrolowanej oraz wyszukania danych pozwalających na ustalenie, czy ta osoba jest nielegalnie przebywającym obywatelem państwa trzeciego. Ustalenie nazwiska i obywatelstwa może, w braku współpracy ze strony zainteresowanego, okazać się trudne. Badanie, czy pobyt jest nielegalny, również może okazać się złożone, w szczególności jeśli zainteresowany powołuje się na status wnioskującego o udzielenie azylu lub uchodźcy. Mimo to właściwe organy są zobowiązane, aby nie naruszyć przypomnianego w punkcie poprzednim celu dyrektywy 2008/115/WE, prowadzić działania przy zachowaniu staranności i bez zbędnej zwłoki zająć stanowisko w kwestii legalności pobytu danej osoby”. Mimo braku szczegółowych wiążących ram czasowych, Komisja zachęca państwa członkowskie do zapewnienia, aby przeniesienie migrantów o nieuregulowanym statusie do specjalnego ośrodka detencyjnego odbywało się zazwyczaj w ciągu 48 godzin od zatrzymania (wyjątkowo mogą być dopuszczalne dłuższe okresy w przypadku odległych lokalizacji geograficznych).

15.2.   Korzystanie ze specjalnych ośrodków jako zasada ogólna

Korzystanie ze specjalnych ośrodków stanowi zasadę ogólną: osoby powracające nie są przestępcami i zasługują na inne traktowanie niż zwykli więźniowie. Korzystanie ze specjalnych ośrodków ma zatem charakter zasady ogólnej przewidzianej w dyrektywie powrotowej. Państwa członkowskie są zobowiązane do przetrzymywania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich do celów wydalenia w specjalnych ośrodkach detencyjnych, a nie w zwykłych zakładach karnych. Nakłada to na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia dostępności wystarczającej liczby miejsc w specjalnych ośrodkach detencyjnych, a związku z tym dostosowania zdolności detencyjnej do bieżących potrzeb, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich warunków materialnych pobytu w ośrodku detencyjnym.

Wyjątki od zasady ogólnej: przewidziane w art. 16 ust. 1 dyrektywy powrotowej odstępstwo, które w wyjątkowych przypadkach umożliwia państwom członkowskim umieszczanie osób, wobec których zastosowano środek detencyjny, przed wydaleniem w zwykłych zakładach karnych, należy interpretować zawężająco. Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził to w wyroku w sprawach połączonych C-473/13, Bero, i C-514/13, Bouzalmate (78) (pkt 25): „zdanie drugie [...] art. 16 ust. 1 [...] przewiduje odstępstwo od wspomnianej zasady, które jako takie powinno być interpretowane w sposób ścisły (zob. podobnie wyrok w sprawie C-571/10, Kamberaj, EU:C:2012:233, pkt 86)”. Należy w pełni uwzględnić prawa podstawowe podczas stosowania takiego odstępstwa, zwracając odpowiednią uwagę na elementy takie jak przeludnienie, konieczność unikania wielokrotnego przenoszenia i potencjalny negatywny wpływ na dobrostan osoby powracającej, w szczególności w przypadku osób wymagających szczególnego traktowania.

Nieprzewidywany skokowy wzrost liczby osób, wobec których zastosowano środek detencyjny: z odstępstwa przewidzianego w art. 16 ust. 1 dyrektywy powrotowej można skorzystać w przypadku, gdy spowodowany niemożliwymi do przewidzenia wahaniami ilościowymi związanymi ze zjawiskiem nielegalnej migracji (nieosiągającej jeszcze poziomu „sytuacji nadzwyczajnej”, wyraźnie unormowanej w art. 18 dyrektywy powrotowej) skokowy wzrost liczby osób, wobec których zastosowano środek detencyjny, powoduje problem dotyczący umieszczania tych osób w specjalnych ośrodkach w państwie członkowskim, które w zwykłej sytuacji dysponują odpowiednią/wystarczającą liczbą miejsc w specjalnych ośrodkach.

Agresywne osoby, wobec których zastosowano środek detencyjny: zgodnie ze stosownym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka państwa członkowskie mają obowiązek chronić osoby powracające, wobec których zastosowano środek detencyjny, przed agresywnym lub nieodpowiednim zachowaniem pozostałych osób, wobec których zastosowano środek detencyjny. Zachęca się państwa członkowskie, aby szukały praktycznych sposobów rozwiązania tego problemu w obrębie specjalnych ośrodków i bez uciekania się do umieszczenia w zakładzie karnym. Ewentualne rozwiązania mogą obejmować zarezerwowanie niektórych części/skrzydeł ośrodków detencyjnych dla osób agresywnych lub przeznaczenie specjalnych ośrodków detencyjnych dla tej kategorii osób.

Brak specjalnych ośrodków detencyjnych w danym regionie państwa członkowskiego: brak specjalnych ośrodków detencyjnych w danym regionie państwa członkowskiego – podczas gdy w innej części tego samego państwa członkowskiego takie ośrodki istnieją – nie może sam w sobie uzasadniać pobytu w zwykłym zakładzie karnym. Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził to w wyroku w sprawach połączonych C-473/13, Bero, i C-514/13, Bouzalmate (pkt 32): „art. 16 ust. 1 dyrektywy 2008/115/WE należy interpretować w ten sposób, że państwo członkowskie jest co do zasady zobowiązane do zastosowania środka detencyjnego w celu wydalenia obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na jego terytorium poprzez ich umieszczenie w specjalnym ośrodku detencyjnym tego państwa także wtedy, gdy wspomniane państwo członkowskie ma strukturę federalną, a kraj związkowy właściwy na mocy prawa krajowego do zarządzenia i wykonania środka detencyjnego nie posiada takiego ośrodka detencyjnego”.

Krótkie okresy stosowania środka detencyjnego: okoliczność, że środek detencyjny można stosować jedynie przez krótki okres (na przykład przez 7 dni lub krócej) nie stanowi uzasadnionej przesłanki wykorzystywania w tym celu zakładów karnych.

Stosowanie środka detencyjnego w zamkniętych ośrodkach medycznych/psychiatrycznych: w art. 16 ust. 1 dyrektywy powrotowej nie przewidziano umieszczania osób, wobec których zastosowano środek detencyjny przed wydaleniem, w zamkniętych ośrodkach medycznych/psychiatrycznych lub razem z osobami umieszczonymi tam ze względów medycznych i działanie takie byłoby sprzeczne z jego skutecznością, chyba że ze względu na schorzenie i stan zdrowia danej osoby, umieszczenie lub przeniesienie do specjalnego lub dostosowanego ośrodka wydaje się konieczne w celu dostarczenia jej odpowiedniej i ciągłej specjalnej opieki medycznej i nadzoru lekarskiego w celu uniknięcia pogorszenia jej stanu zdrowia.

15.3.   Oddzielenie od zwykłych więźniów

Obowiązek oddzielania osób powracających od więźniów stanowi wymóg konieczny: w dyrektywie powrotowej przewidziano bezwarunkowy obowiązek państw członkowskich dotyczący zagwarantowania, by nielegalnie przebywający obywatele państw trzecich byli zawsze przetrzymywani oddzielenie od zwykłych więźniów, jeżeli państwo członkowskie wyjątkowo nie może zapewnić im pobytu w specjalnych ośrodkach detencyjnych.

Byli więźniowie podlegający późniejszemu powrotowi: po odbyciu kary pozbawienia wolności i z chwilą gdy dana osoba powinna co do zasady zostać zwolniona, zastosowanie zaczynają mieć przepisy dotyczące środków detencyjnych w celu wydalenia, w tym wynikające z art. 16 ust. 1 dyrektywy powrotowej zobowiązanie do zapewnienia pobytu w specjalnych ośrodkach detencyjnych. Jeżeli przygotowanie do wydalenia i ewentualnie samo wydalenie mają miejsce w okresie, w którym nadal obowiązuje kara pozbawienia wolności, dana osoba może pozostać w zakładzie karnym, ponieważ jest to okres nadal objęty karą za uprzednio popełnione przestępstwo. Zachęca się państwa członkowskie do rozpoczynania wszystkich procedur niezbędnych do wydalenia dużo wcześniej, gdy dane osoby jeszcze odbywają karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, w celu zapewnienia, by obywatel państwa trzeciego mógł zostać pomyślnie poddany procedurze powrotu najpóźniej w chwili, w której zostanie zwolniony z zakładu karnego.

Agresywne osoby, wobec których zastosowano środek detencyjny: agresywne lub nieodpowiednie zachowanie osób powracających nie uzasadnia przetrzymywania ich razem ze zwykłymi więźniami, chyba że akt agresji kwalifikuje się jako przestępstwo i sąd nałożył związaną z tym czynem karę pozbawienia wolności.

Pojęcie „zwykłych więźniów” obejmuje zarówno więźniów skazanych, jak i osoby tymczasowo aresztowane: znajduje to potwierdzenie w pkt 4. wytycznej nr 10 „Dwudziestu wytycznych w sprawie przymusowych powrotów” Komitetu Ministrów Rady Europy, w których wyraźnie podkreślono, że „osoby zatrzymane, oczekujące na wydalenie z terytorium, nie powinny być zwykle przetrzymywane ze zwykłymi więźniami, skazanymi lub przebywającymi w areszcie”. Osoby, wobec których zastosowano środek detencyjny, należy zatem oddzielić również od osób tymczasowo aresztowanych.

Nie jest możliwe udzielenie przez osobę powracającą zgody na przetrzymywanie razem z więźniami: w wyroku w sprawie C-474/13, Pham (79) (pkt 21 i 22) Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie potwierdził, co następuje: „[w] tym względzie obowiązek oddzielenia przebywających nielegalnie obywateli państw trzecich od zwykłych więźniów przewidziany w art. 16 ust. 1 zdanie drugie tej dyrektywy nie jest tylko zwykłą regułą techniczną w zakresie umieszczania obywateli państw trzecich w zakładach karnych i stanowi on zasadniczy warunek tego umieszczenia, bez którego dochowania umieszczenie to co do zasady nie byłoby zgodne z tą dyrektywą. Wobec tego państwo członkowskie nie może brać pod uwagę woli zainteresowanego obywatela państwa trzeciego”.

15.4.   Materialne warunki pobytu w ośrodku detencyjnym

Dyrektywa powrotowa – art. 16; wytyczne Rady Europy w sprawie przymusowych powrotów, wytyczna 10 („Warunki pobytu w ośrodku detencyjnym poprzedzającego wydalenie”); Normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom oraz nota informacyjna w zakresie stosowania środków detencyjnych wobec imigrantów; Europejskie Reguły Więzienne z 2006 r.

W samej dyrektywie powrotowej przewidziano szereg konkretnych gwarancji. Państwa członkowskie są zobowiązane:

| — | zapewnić opiekę zdrowotną w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie, |
| --- | --- |

—

zapewnić opiekę zdrowotną w nagłych wypadkach oraz leczenie chorób w podstawowym zakresie,

| — | zwracać uwagę na sytuację osób wymagających szczególnego traktowania, co również oznacza, że należy ogólnie zagwarantować należyte uwzględnienie takich elementów, jak wiek, niepełnosprawność oraz zdrowie danej osoby (w tym zdrowie psychiczne), |
| --- | --- |

—

zwracać uwagę na sytuację osób wymagających szczególnego traktowania, co również oznacza, że należy ogólnie zagwarantować należyte uwzględnienie takich elementów, jak wiek, niepełnosprawność oraz zdrowie danej osoby (w tym zdrowie psychiczne),

| — | informować osoby, wobec których zastosowano środek detencyjny, o zasadach pobytu w obiekcie oraz o ich prawach i obowiązkach. Zaleca się, aby informacji tych udzielać jak najszybciej i nie później niż w ciągu 24 godzin od przybycia tych osób, |
| --- | --- |

—

informować osoby, wobec których zastosowano środek detencyjny, o zasadach pobytu w obiekcie oraz o ich prawach i obowiązkach. Zaleca się, aby informacji tych udzielać jak najszybciej i nie później niż w ciągu 24 godzin od przybycia tych osób,

| — | umożliwić osobom, wobec których zastosowano środek detencyjny, kontakt z ich pełnomocnikami prawnymi, członkami rodziny i właściwymi organami konsularnymi, |
| --- | --- |

—

umożliwić osobom, wobec których zastosowano środek detencyjny, kontakt z ich pełnomocnikami prawnymi, członkami rodziny i właściwymi organami konsularnymi,

| — | umożliwić odpowiednim i właściwym organizacjom i podmiotom krajowym, międzynarodowym i pozarządowym wizytowanie ośrodków detencyjnych. Prawo to należy przyznać bezpośrednio zainteresowanym organom, niezależnie od prośby osoby, wobec której zastosowano środek detencyjny. |
| --- | --- |

—

umożliwić odpowiednim i właściwym organizacjom i podmiotom krajowym, międzynarodowym i pozarządowym wizytowanie ośrodków detencyjnych. Prawo to należy przyznać bezpośrednio zainteresowanym organom, niezależnie od prośby osoby, wobec której zastosowano środek detencyjny.

W kwestiach, których nie uregulowano wyraźnie w dyrektywie powrotowej, państwa członkowskie muszą postępować zgodnie z odpowiednimi normami Rady Europy, w szczególności z „normami europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom”: w dyrektywie powrotowej nie uregulowano określonych materialnych warunków pobytu w ośrodku detencyjnym, takich jak wielkość pomieszczeń, dostęp do urządzeń sanitarnych, dostęp do obszarów na otwartej przestrzeni, żywienie. W motywie 17 dyrektywy potwierdzono jednak, że osoby, wobec których zastosowano środek detencyjny, należy traktować w sposób ludzki i godny, z poszanowaniem ich praw podstawowych i zgodnie z prawem międzynarodowym. Ilekroć państwo członkowskie stosuje środki detencyjne w celu wydalenia, musi to się odbywać w warunkach zgodnych z art. 4 Karty praw podstawowych, w którym zakazuje się nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Praktyczny wpływ tego obowiązku na państwa członkowskie przedstawiono bardziej szczegółowo w:

| 1) | wytycznych Rady Europy w sprawie przymusowych powrotów, wytyczna 10 („warunki zatrzymania w ośrodku detencyjnym poprzedzającego wydalenie”); |
| --- | --- |

1)

wytycznych Rady Europy w sprawie przymusowych powrotów, wytyczna 10 („warunki zatrzymania w ośrodku detencyjnym poprzedzającego wydalenie”);

| 2) | normach ustanowionych przez europejski komitet ds. zapobiegania torturom przy Rady Europy (normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom, dokument CPT/Inf/E (2002) 1 – Rev. 2013; nota informacyjna europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom dotycząca stosowania środków detencyjnych wobec imigrantów, dokument CPT/Inf(2017)3), uwzględniających w szczególności specjalne potrzeby i status migrantów o nieuregulowanym statusie, wobec których zastosowano środek detencyjny; |
| --- | --- |

2)

normach ustanowionych przez europejski komitet ds. zapobiegania torturom przy Rady Europy (normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom, dokument CPT/Inf/E (2002) 1 – Rev. 2013; nota informacyjna europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom dotycząca stosowania środków detencyjnych wobec imigrantów, dokument CPT/Inf(2017)3), uwzględniających w szczególności specjalne potrzeby i status migrantów o nieuregulowanym statusie, wobec których zastosowano środek detencyjny;

| 3) | Europejskich Regułach Więziennych z 2006 r. (zalecenie Rec(2006)2 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich) stanowiących podstawowe normy minimalne w zakresie wszystkich kwestii nieuwzględnionych we wspomnianych powyżej normach; |
| --- | --- |

3)

Europejskich Regułach Więziennych z 2006 r. (zalecenie Rec(2006)2 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich) stanowiących podstawowe normy minimalne w zakresie wszystkich kwestii nieuwzględnionych we wspomnianych powyżej normach;

| 4) | Wzorcowych regułach minimum ONZ postępowania z więźniami (zatwierdzonych przez Radę Gospodarczo-Społeczną w rezolucjach 663 C (XXIV) z dnia 31 lipca 1957 r. oraz 2076 (LXII) z dnia 13 maja 1977 r.). |
| --- | --- |

4)

Wzorcowych regułach minimum ONZ postępowania z więźniami (zatwierdzonych przez Radę Gospodarczo-Społeczną w rezolucjach 663 C (XXIV) z dnia 31 lipca 1957 r. oraz 2076 (LXII) z dnia 13 maja 1977 r.).

Normy te stanowią ogólnie przyjęty opis obowiązków związanych ze stosowaniem środka detencyjnego, które państwa członkowskie powinny wypełnić jako absolutne minimum w odniesieniu do każdego przypadku zastosowania środka detencyjnego, aby zapewnić zgodność z zobowiązaniami określonymi w EKPC i zobowiązaniami wynikającymi z Karty praw podstawowych Unii Europejskiej podczas stosowania prawa Unii.

Wytyczna 10 Rady Europy – Warunki zatrzymania w ośrodku detencyjnym poprzedzającego wydalenie

| 1. | Osoby zatrzymane oczekujące na wydalenie należy zwykle jak najszybciej umieścić w obiektach specjalnie wyznaczonych do tego celu, zapewniających warunki materialne i procedury adekwatne do sytuacji prawnej tych osób i zatrudniających odpowiednio wykwalifikowany personel. |
| --- | --- |

1.

Osoby zatrzymane oczekujące na wydalenie należy zwykle jak najszybciej umieścić w obiektach specjalnie wyznaczonych do tego celu, zapewniających warunki materialne i procedury adekwatne do sytuacji prawnej tych osób i zatrudniających odpowiednio wykwalifikowany personel.

| 2. | W obiektach tych należy zapewnić odpowiednio wyposażone i czyste pomieszczenia, zapewniające wystarczającą przestrzeń życiową przebywającym w nich osobom. Należy ponadto zadbać o właściwe zaprojektowanie i urządzenie pomieszczeń, tak by w największym stopniu unikać skojarzenia ze środowiskiem „więziennym”. Organizowane zajęcia powinny obejmować ćwiczenia na świeżym powietrzu, dostęp do świetlicy z radiem/telewizorem oraz gazetami/magazynami, jak również inne właściwe środki służące rekreacji. |
| --- | --- |

2.

W obiektach tych należy zapewnić odpowiednio wyposażone i czyste pomieszczenia, zapewniające wystarczającą przestrzeń życiową przebywającym w nich osobom. Należy ponadto zadbać o właściwe zaprojektowanie i urządzenie pomieszczeń, tak by w największym stopniu unikać skojarzenia ze środowiskiem „więziennym”. Organizowane zajęcia powinny obejmować ćwiczenia na świeżym powietrzu, dostęp do świetlicy z radiem/telewizorem oraz gazetami/magazynami, jak również inne właściwe środki służące rekreacji.

| 3. | Pracowników tych obiektów należy starannie dobrać i odpowiednio przeszkolić. Zachęca się państwa członkowskie, aby w miarę możliwości zapewniały pracownikom szkolenia, które nie tylko umożliwiłyby im zdobycie interpersonalnych zdolności komunikacyjnych, lecz również pozwoliłyby im zapoznać się z różnymi kulturami osób, wobec których zastosowano środek detencyjny. Najlepiej byłoby, gdyby niektórzy pracownicy posiadali odpowiednie umiejętności językowe oraz byli w stanie rozpoznać ewentualne symptomy reakcji stresowych przejawianych przez osoby zatrzymane i podjąć odpowiednie działania. W razie potrzeby pracownicy powinni móc również korzystać ze wsparcia zewnętrznego, w szczególności ze wsparcia medycznego i socjalnego. |
| --- | --- |

3.

Pracowników tych obiektów należy starannie dobrać i odpowiednio przeszkolić. Zachęca się państwa członkowskie, aby w miarę możliwości zapewniały pracownikom szkolenia, które nie tylko umożliwiłyby im zdobycie interpersonalnych zdolności komunikacyjnych, lecz również pozwoliłyby im zapoznać się z różnymi kulturami osób, wobec których zastosowano środek detencyjny. Najlepiej byłoby, gdyby niektórzy pracownicy posiadali odpowiednie umiejętności językowe oraz byli w stanie rozpoznać ewentualne symptomy reakcji stresowych przejawianych przez osoby zatrzymane i podjąć odpowiednie działania. W razie potrzeby pracownicy powinni móc również korzystać ze wsparcia zewnętrznego, w szczególności ze wsparcia medycznego i socjalnego.

| 4. | Osób zatrzymanych oczekujących na wydalenie z danego terytorium zazwyczaj nie należy przetrzymywać razem ze zwykłymi więźniami będącymi osobami skazanymi lub aresztowanymi tymczasowo. Mężczyzn i kobiety należy oddzielić od płci przeciwnej, jeśli sobie tego życzą; należy jednakże przestrzegać zasady jedności rodziny, w związku z czym rodziny powinny być odpowiednio zakwaterowane. |
| --- | --- |

4.

Osób zatrzymanych oczekujących na wydalenie z danego terytorium zazwyczaj nie należy przetrzymywać razem ze zwykłymi więźniami będącymi osobami skazanymi lub aresztowanymi tymczasowo. Mężczyzn i kobiety należy oddzielić od płci przeciwnej, jeśli sobie tego życzą; należy jednakże przestrzegać zasady jedności rodziny, w związku z czym rodziny powinny być odpowiednio zakwaterowane.

| 5. | Zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi organy krajowe powinny zapewnić osobom umieszczonym w tych obiektach dostęp do prawników, lekarzy, organizacji pozarządowych, członków ich rodzin oraz UNHCR, a także możliwość komunikacji ze światem zewnętrznym. Ponadto funkcjonowanie tych obiektów powinno być regularnie monitorowane, w tym przez uznane i niezależne organizacje monitorujące. |
| --- | --- |

5.

Zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi organy krajowe powinny zapewnić osobom umieszczonym w tych obiektach dostęp do prawników, lekarzy, organizacji pozarządowych, członków ich rodzin oraz UNHCR, a także możliwość komunikacji ze światem zewnętrznym. Ponadto funkcjonowanie tych obiektów powinno być regularnie monitorowane, w tym przez uznane i niezależne organizacje monitorujące.

| 6. | Osoby zatrzymane mają prawo do składania skarg dotyczących domniemanych przypadków złego traktowania lub niedostatecznej ochrony przed przemocą ze strony innych osób zatrzymanych. Skarżący i świadkowie będą chronieni przed złym traktowaniem lub zastraszeniem będących efektem złożonej przez nich skargi lub dowodów przedstawionych na jej poparcie. |
| --- | --- |

6.

Osoby zatrzymane mają prawo do składania skarg dotyczących domniemanych przypadków złego traktowania lub niedostatecznej ochrony przed przemocą ze strony innych osób zatrzymanych. Skarżący i świadkowie będą chronieni przed złym traktowaniem lub zastraszeniem będących efektem złożonej przez nich skargi lub dowodów przedstawionych na jej poparcie.

| 7. | Należy regularnie informować osoby zatrzymane o zasadach pobytu w obiekcie oraz o swoich prawach i obowiązkach. Informacje te powinny być dostępne w językach najczęściej używanych przez osoby zainteresowane, a w razie potrzeby należy skorzystać z usług tłumacza ustnego. Należy informować osoby zatrzymane o przysługującym im prawie do kontaktowania się z wybranym przez nich adwokatem, właściwym przedstawicielstwem dyplomatycznym ich państwa, organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Biuro UNHCR i Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM), oraz z organizacjami pozarządowymi. Należy udzielić pomocy w tym zakresie. |
| --- | --- |

7.

Należy regularnie informować osoby zatrzymane o zasadach pobytu w obiekcie oraz o swoich prawach i obowiązkach. Informacje te powinny być dostępne w językach najczęściej używanych przez osoby zainteresowane, a w razie potrzeby należy skorzystać z usług tłumacza ustnego. Należy informować osoby zatrzymane o przysługującym im prawie do kontaktowania się z wybranym przez nich adwokatem, właściwym przedstawicielstwem dyplomatycznym ich państwa, organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Biuro UNHCR i Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM), oraz z organizacjami pozarządowymi. Należy udzielić pomocy w tym zakresie.

Normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom w zakresie stosowania środków detencyjnych wobec imigrantów– fragmenty

| 29. | (Ośrodki detencyjne). [...] Tego rodzaju ośrodki powinny oczywiście zapewniać zakwaterowanie w odpowiednio wyposażonych i czystych pomieszczeniach, dostarczając wystarczającej przestrzeni życiowej przebywającym tam osobom. Ponadto należy zadbać o właściwe zaprojektowanie i urządzenie pomieszczeń, tak by w największym stopniu unikać kojarzenia ze środowiskiem więziennym. Odnośnie zajęć w ramach stosowanego środka detencyjnego, powinny one obejmować ćwiczenia na świeżym powietrzu, dostęp do świetlicy z radiem/telewizorem oraz gazetami/magazynami, jak również inne właściwe środki służące rekreacji (np. gry planszowe, tenis stołowy). Im dłuższy okres stosowania środka detencyjnego, tym bardziej rozbudowane powinny być zajęcia dla imigrantów.


  Zadania personelu w ośrodkach dla imigrantów są szczególnie uciążliwe. Po pierwsze, niewątpliwie pojawiają się trudności komunikacyjne spowodowane barierą językową. Po drugie, wielu osobom przebywającym w ośrodku trudno jest pogodzić się z faktem pozbawienia wolności, skoro nie są podejrzane o popełnienie przestępstwa. Po trzecie, występuje ryzyko napięć pomiędzy imigrantami z różnych narodowości lub grup językowych. Dlatego też komitet przywiązuje najwyższą wagę do starannej rekrutacji i właściwego przeszkolenia personelu pełniącego nadzór w takich ośrodkach. Poza rozwiniętymi umiejętnościami w zakresie komunikacji interpersonalnej, personel w omawianych ośrodkach powinien być zaznajomiony z podłożem kulturowym przebywających tam imigrantów, a przynajmniej część personelu powinna posiadać odpowiednie kwalifikacje językowe. Ponadto personel powinien zostać przeszkolony odnośnie do rozpoznawania ewentualnych symptomów reakcji stresowych (zarówno spowodowanych przeżytym szokiem, jak i powstałych na skutek zmian społeczno-kulturowych) u osób przebywających w ośrodku, a także podejmowania stosownych działań. |
| --- | --- |

29.

(Ośrodki detencyjne). [...] Tego rodzaju ośrodki powinny oczywiście zapewniać zakwaterowanie w odpowiednio wyposażonych i czystych pomieszczeniach, dostarczając wystarczającej przestrzeni życiowej przebywającym tam osobom. Ponadto należy zadbać o właściwe zaprojektowanie i urządzenie pomieszczeń, tak by w największym stopniu unikać kojarzenia ze środowiskiem więziennym. Odnośnie zajęć w ramach stosowanego środka detencyjnego, powinny one obejmować ćwiczenia na świeżym powietrzu, dostęp do świetlicy z radiem/telewizorem oraz gazetami/magazynami, jak również inne właściwe środki służące rekreacji (np. gry planszowe, tenis stołowy). Im dłuższy okres stosowania środka detencyjnego, tym bardziej rozbudowane powinny być zajęcia dla imigrantów.

Zadania personelu w ośrodkach dla imigrantów są szczególnie uciążliwe. Po pierwsze, niewątpliwie pojawiają się trudności komunikacyjne spowodowane barierą językową. Po drugie, wielu osobom przebywającym w ośrodku trudno jest pogodzić się z faktem pozbawienia wolności, skoro nie są podejrzane o popełnienie przestępstwa. Po trzecie, występuje ryzyko napięć pomiędzy imigrantami z różnych narodowości lub grup językowych. Dlatego też komitet przywiązuje najwyższą wagę do starannej rekrutacji i właściwego przeszkolenia personelu pełniącego nadzór w takich ośrodkach. Poza rozwiniętymi umiejętnościami w zakresie komunikacji interpersonalnej, personel w omawianych ośrodkach powinien być zaznajomiony z podłożem kulturowym przebywających tam imigrantów, a przynajmniej część personelu powinna posiadać odpowiednie kwalifikacje językowe. Ponadto personel powinien zostać przeszkolony odnośnie do rozpoznawania ewentualnych symptomów reakcji stresowych (zarówno spowodowanych przeżytym szokiem, jak i powstałych na skutek zmian społeczno-kulturowych) u osób przebywających w ośrodku, a także podejmowania stosownych działań.

| 79. | Warunki zastosowania środka detencyjnego wobec migrantów o nieuregulowanym statusie powinny odzwierciedlać charakter ich pozbawienia wolności z ograniczonymi restrykcjami i z różnicowanym trybem aktywności. Na przykład powinni oni mieć zawsze możliwość pozostawania w bliskim kontakcie ze światem zewnętrznym (w tym częste okazje do prowadzenia rozmów telefonicznych i przyjmowania wizyt), a ograniczenie poruszania się w ramach ośrodka, w którym przebywają, powinno być jak najmniejsze. Nawet jeśli warunki pozbawienia wolności w więzieniu spełniają te wymogi – co z pewnością nie zawsze się zdarza – komitet uważa, że przetrzymywanie migrantów o nieuregulowanym statusie w więzieniach jest niewłaściwe ze wskazanych wyżej powodów. |
| --- | --- |

79.

Warunki zastosowania środka detencyjnego wobec migrantów o nieuregulowanym statusie powinny odzwierciedlać charakter ich pozbawienia wolności z ograniczonymi restrykcjami i z różnicowanym trybem aktywności. Na przykład powinni oni mieć zawsze możliwość pozostawania w bliskim kontakcie ze światem zewnętrznym (w tym częste okazje do prowadzenia rozmów telefonicznych i przyjmowania wizyt), a ograniczenie poruszania się w ramach ośrodka, w którym przebywają, powinno być jak najmniejsze. Nawet jeśli warunki pozbawienia wolności w więzieniu spełniają te wymogi – co z pewnością nie zawsze się zdarza – komitet uważa, że przetrzymywanie migrantów o nieuregulowanym statusie w więzieniach jest niewłaściwe ze wskazanych wyżej powodów.

| 82. | Prawo do dostępu do adwokata powinno obejmować prawo do rozmowy z adwokatem na osobności, jak również dostęp do porady prawnej dotyczącej spraw związanych z pobytem, zatrzymaniem i deportacją. Wynika z tego, że jeśli migranci o nieuregulowanym statusie nie są w stanie ustanowić dla siebie i opłacić adwokata, powinni mieć możliwość skorzystania z dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej.


  Ponadto wszystkie nowo przybyłe zatrzymane osoby powinny być szybko zbadane przez lekarza lub w pełni wykwalifikowaną pielęgniarkę podlegającą lekarzowi. Prawo dostępu do lekarza powinno obejmować prawo – jeśli migrant o nieuregulowanym statusie tak sobie życzy – do zbadania przez wybranego przez niego lekarza; jednakże w takiej sytuacji należy od niego oczekiwać, że pokryje koszt takiego badania.


  Poinformowanie krewnego lub wybranej osoby trzeciej o zastosowaniu środka detencyjnego jest znacznie ułatwione jeśli migranci o nieuregulowanym statusie mogą zachować swoje telefony komórkowe w czasie pozbawienia wolności, a przynajmniej mieć do nich dostęp. |
| --- | --- |

82.

Prawo do dostępu do adwokata powinno obejmować prawo do rozmowy z adwokatem na osobności, jak również dostęp do porady prawnej dotyczącej spraw związanych z pobytem, zatrzymaniem i deportacją. Wynika z tego, że jeśli migranci o nieuregulowanym statusie nie są w stanie ustanowić dla siebie i opłacić adwokata, powinni mieć możliwość skorzystania z dostępu do bezpłatnej pomocy prawnej.

Ponadto wszystkie nowo przybyłe zatrzymane osoby powinny być szybko zbadane przez lekarza lub w pełni wykwalifikowaną pielęgniarkę podlegającą lekarzowi. Prawo dostępu do lekarza powinno obejmować prawo – jeśli migrant o nieuregulowanym statusie tak sobie życzy – do zbadania przez wybranego przez niego lekarza; jednakże w takiej sytuacji należy od niego oczekiwać, że pokryje koszt takiego badania.

Poinformowanie krewnego lub wybranej osoby trzeciej o zastosowaniu środka detencyjnego jest znacznie ułatwione jeśli migranci o nieuregulowanym statusie mogą zachować swoje telefony komórkowe w czasie pozbawienia wolności, a przynajmniej mieć do nich dostęp.

| 90. | Ocena stanu zdrowia migrantów o nieuregulowanym statusie w czasie pozbawienia ich wolności stanowi podstawowy obowiązek wobec każdego zatrzymanego i wobec grupy migrantów o nieuregulowanym statusie. Na zdrowie psychiczne i fizyczne migrantów o nieuregulowanym statusie mogą negatywnie wpływać wcześniejsze traumatyczne doświadczenia. Ponadto utrata otoczenia osobistego i kulturowego, do którego byli przyzwyczajeni, i niepewność co do przyszłości mogą prowadzić do pogorszenia się zdrowia psychicznego, w tym do pogłębienia istniejących wcześniej symptomów depresji, napięcia i posttraumatycznych zaburzeń. |
| --- | --- |

90.

Ocena stanu zdrowia migrantów o nieuregulowanym statusie w czasie pozbawienia ich wolności stanowi podstawowy obowiązek wobec każdego zatrzymanego i wobec grupy migrantów o nieuregulowanym statusie. Na zdrowie psychiczne i fizyczne migrantów o nieuregulowanym statusie mogą negatywnie wpływać wcześniejsze traumatyczne doświadczenia. Ponadto utrata otoczenia osobistego i kulturowego, do którego byli przyzwyczajeni, i niepewność co do przyszłości mogą prowadzić do pogorszenia się zdrowia psychicznego, w tym do pogłębienia istniejących wcześniej symptomów depresji, napięcia i posttraumatycznych zaburzeń.

| 91. | We wszystkich ośrodkach, w których przebywają migranci o nieuregulowanym statusie należy zapewnić, jako minimalny wymóg, codzienną obecność osoby mającej kwalifikacje pielęgniarskie. Osoba taka powinna w szczególności dokonywać wstępnego przeglądu stanu zdrowia nowo przybyłych osób (w szczególności pod kątem chorób zakaźnych, w tym gruźlicy), przyjmować prośby o wizyty lekarskie, zapewniać dostarczanie i dystrybucję przepisanych leków, prowadzić dokumentację medyczną i nadzorować ogólny stan higieny. |
| --- | --- |

91.

We wszystkich ośrodkach, w których przebywają migranci o nieuregulowanym statusie należy zapewnić, jako minimalny wymóg, codzienną obecność osoby mającej kwalifikacje pielęgniarskie. Osoba taka powinna w szczególności dokonywać wstępnego przeglądu stanu zdrowia nowo przybyłych osób (w szczególności pod kątem chorób zakaźnych, w tym gruźlicy), przyjmować prośby o wizyty lekarskie, zapewniać dostarczanie i dystrybucję przepisanych leków, prowadzić dokumentację medyczną i nadzorować ogólny stan higieny.

Europejskie Reguły Więzienne z 2006 r. – fragmenty

Zakwaterowanie

| 18.1. | Pomieszczenia udostępnione dla więźniów, a w szczególności pomieszczenia przeznaczone do spania są urządzone w sposób respektujący ludzką godność i tak dalece jak to jest możliwe prywatność oraz spełniają wymogi zdrowotne i higieniczne, przy czym właściwą uwag ę przykłada się do ich warunków klimatycznych oraz w szczególności do powierzchni podłogi, ilości powietrza mierzonego w metrach sześciennych, oświetlenia, ogrzewania oraz wentylacji. |
| --- | --- |

18.1.

| 18.2. | We wszystkich miejscach, w których więźniowie przebywają, pracują lub się zbierają:








  a. | okna są wystarczająco duże, aby więźniowie mogli czytać lub pracować przy świetle naturalnym w zwykłych warunkach oraz by umożliwić dostęp świeżego powietrza, chyba że jest tam odpowiedni system klimatyzacji; |
| --- | --- | --- |

18.2.

a.

okna są wystarczająco duże, aby więźniowie mogli czytać lub pracować przy świetle naturalnym w zwykłych warunkach oraz by umożliwić dostęp świeżego powietrza, chyba że jest tam odpowiedni system klimatyzacji;

| b. | sztuczne światło odpowiada uznanym standardom technicznym; oraz |
| --- | --- |

b.

sztuczne światło odpowiada uznanym standardom technicznym; oraz

| c. | system alarmowy umożliwia więźniom bezzwłoczne skontaktowanie się z personelem więzienia. |
| --- | --- |

c.

system alarmowy umożliwia więźniom bezzwłoczne skontaktowanie się z personelem więzienia.

Higiena

| 19.1. | Wszystkie pomieszczenia więzienia utrzymuje się stale w należytym stanie i czystości. |
| --- | --- |

19.1.

| 19.2. | W momencie przyjęcia więźniów do zakładu cele lub inne pomieszczenia, do których są oni kierowani, są czyste. |
| --- | --- |

19.2.

| 19.3. | Więźniowie mają bezpośredni dostęp do pomieszczeń sanitarnych, które są higieniczne i respektują prywatność. |
| --- | --- |

19.3.

| 19.4. | Udostępnia się odpowiednie pomieszczenia, tak aby każdy więzień mógł wykąpać się lub wziąć prysznic w temperaturze stosownej do klimatu, jeśli możliwe codziennie, lecz przynajmniej dwa razy w tygodniu (lub w razie potrzeby częściej) w interesie ogólnej higieny. |
| --- | --- |

19.4.

| 19.5. | Więźniowie mają obowiązek utrzymania ciała, ubrania oraz pomieszczeń przeznaczonych do spania w czystości i porządku. |
| --- | --- |

19.5.

| 19.6. | Władze więzienne wyposażają w tym celu osadzonych w odpowiednie środki w tym w przybory toaletowe i ogólne środki czystości i materiały. |
| --- | --- |

19.6.

| 19.7. | Specjalne przepisy regulują potrzeby sanitarne kobiet. |
| --- | --- |

19.7.

Odzież i pościel

| 20.1. | Więźniowie, którzy nie posiadają własnej odpowiedniej odzieży otrzymują odzież odpowiednią do klimatu. |
| --- | --- |

20.1.

| 20.2. | Odzież taka nie jest ani poniżająca ani upokarzająca. |
| --- | --- |

20.2.

| 20.3. | Całą odzież utrzymuje się w dobrym stanie i zmienia się, kiedy jest to konieczne. |
| --- | --- |

20.3.

| 20.4. | Więźniowie, którzy mają pozwolenie na opuszczanie zakładu nie są zobowiązywani do noszenia odzieży identyfikującej ich jako osadzonych. |
| --- | --- |

20.4.

| 21. | Każdemu więźniowi przydziela się oddzielne łóżko oraz oddzielną i odpowiednią pościel, która utrzymywana jest w dobrym stanie i zmieniana wystarczająco często, aby zapewnić jej czystość. |
| --- | --- |

21.

Wyżywienie

| 22.1. | Więźniowie otrzymują pożywienie uwzględniające ich wiek, zdrowie, formę fizyczną, religię, kulturę i rodzaj wykonywanej przez nich pracy. |
| --- | --- |

22.1.

| 22.2. | Prawo krajowe określa wymogi pożywienia, w tym minimalną energię i zawartość protein. |
| --- | --- |

22.2.

| 22.3. | Jedzenie jest przygotowywane i podawane higienicznie. |
| --- | --- |

22.3.

| 22.4. | Dziennie wydawane są trzy posiłki w rozsądnych między nimi przerwach. |
| --- | --- |

22.4.

| 22.5. | Czysta woda pitna jest dostępna więźniom przez cały czas. |
| --- | --- |

22.5.

| 22.6. | Lekarz lub wykwalifikowana pielęgniarka zleci zmianę diety określonego więźnia, jeśli jest to konieczne ze względów medycznych. |
| --- | --- |

22.6.

System penitencjarny

| 25.1. | System jakiemu podlegają więźniowie zapewnia zrównoważony program aktywności. |
| --- | --- |

25.1.

| 25.2. | System ten pozwala więźniom na spędzanie jak największej ilości godzin w ciągu dnia poza ich celą dla zapewnienia właściwego poziomu kontaktów międzyludzkich i społecznych. |
| --- | --- |

25.2.

| 25.3. | System ten zapewnia także potrzeby bytowe więźniów. |
| --- | --- |

25.3.

| 25.4. | Szczególną uwagę poświęca się potrzebom więźniów, którzy doświadczyli wykorzystywania fizycznego, psychicznego lub seksualnego. |
| --- | --- |

25.4.

Ćwiczenia i rekreacja

| 27.1. | Każdy więzień ma możliwość uprawiania ćwiczeń na świeżym powietrzu przez co najmniej jedną godzinę dziennie, jeśli pozwalają na to warunki pogodowe. |
| --- | --- |

27.1.

| 27.2. | Przy złej pogodzie organizowane są inne zajęcia umożliwiające więźniom podjęcie aktywności fizycznej. |
| --- | --- |

27.2.

| 27.3. | Właściwie zorganizowane zajęcia promujące sprawność fizyczną i zapewniające odpowiednie ćwiczenia i możliwości rekreacyjne stanowią integralną część systemu penitencjarnego. |
| --- | --- |

27.3.

| 27.4. | Władze więzienne ułatwiają takie zajęcia zapewniając odpowiednie urządzenia i sprzęt. |
| --- | --- |

27.4.

| 27.5. | Władze więzienne podejmują działania dla zorganizowania specjalnych zajęć dla tych więźniów, którzy ich potrzebują. |
| --- | --- |

27.5.

| 27.6. | Zapewnia się możliwości rekreacji obejmujące sport, gry, zajęcia kulturalne, hobbystyczne i inne zajęcia wypoczynkowe, i na ile to możliwe więźniowie mogą sami je organizować. |
| --- | --- |

27.6.

| 27.7. | Więźniowie mają prawo przebywać ze sobą w czasie ćwiczeń oraz w celu uczestniczenia w zajęciach rekreacyjnych. |
| --- | --- |

27.7.

Wolność myśli, sumienia i wyznania

| 29.1. | Wolność myśli, sumienia i wyznania więźniów jest szanowana. |
| --- | --- |

29.1.

| 29.2. | System penitencjarny na tyle, na ile to możliwe, jest zorganizowany w sposób, który pozwala więźniom na praktykowanie ich religii i wiary, uczestniczenie w obrządkach religijnych lub spotkaniach prowadzonych przez zaaprobowanych przedstawicieli tych religii lub wiary, przyjmowanie prywatnych wizyt składanych przez przedstawicieli takich religii i wierzeń oraz posiadanie książek lub literatury związanych z ich religią lub wiarą. |
| --- | --- |

29.2.

| 29.3. | Więźniowie nie mogą być zmuszani do praktykowania religii lub wiary, uczestniczenia w religijnych obrządkach lub spotkaniach, brania udziału w religijnych praktykach lub przyjmowania wizyt składanych przez przedstawicieli jakiejkolwiek religii i wyznania. |
| --- | --- |

29.3.

Mniejszości etniczne lub językowe

| 38.1. | Specjalne działania podejmuje się, by wyjść naprzeciw potrzebom więźniów, którzy należą do mniejszości językowych i etnicznych. |
| --- | --- |

38.1.

| 38.2. | Na ile to możliwe zezwala się na kontynuowanie w zakładzie karnym kulturowych praktyk różnych grup. |
| --- | --- |

38.2.

| 38.3. | Potrzeby językowe zaspokaja się korzystając z usług kompetentnych tłumaczy oraz poprzez zapewnianie materiałów pisemnych w rozmaitych językach używanych w określonym zakładzie. |
| --- | --- |

38.3.

Opieka zdrowotna.

| 40.3. | Więźniowie mają dostęp do służby zdrowia dostępnej w kraju bez dyskryminacji ze względu na ich sytuację prawną. |
| --- | --- |

40.3.

| 40.4. | Służba zdrowia w zakładzie diagnozuje i leczy choroby fizyczne lub psychiczne, lub upośledzenia, na które mogą cierpieć więźniowie. |
| --- | --- |

40.4.

| 40.5. | Zapewnia się więźniom w tym celu wszystkie potrzebne usługi medyczne, chirurgiczne i psychiatryczne, włącznie z tymi, które są dostępne społeczeństwu na wolności. |
| --- | --- |

40.5.

Personel medyczny i pielęgniarski

| 41.1. | Każdy więzień ma możliwość korzystania z usług co najmniej jednego wykwalifikowanego lekarz pierwszego kontaktu. |
| --- | --- |

41.1.

| 41.2. | Podejmowane są działania, aby przez cały czas, w razie nagłej potrzeby, zapewnić bezzwłoczny dostęp do wykwalifikowanego lekarza. |
| --- | --- |

41.2.

| 41.3. | W przypadku gdy zakład karny nie zatrudnia lekarza na cały etat, lekarz zatrudniony na część etatu dyżuruje regularnie. |
| --- | --- |

41.3.

| 41.4. | Każdy zakład karny dysponuje personelem odpowiednio przeszkolonym w zakresie opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

41.4.

| 41.5. | Każdy więzień ma dostęp do wykwalifikowanego lekarza dentysty i okulisty. |
| --- | --- |

41.5.

Obowiązki lekarza

| 42.1. | Lekarz lub wykwalifikowana podlegająca mu pielęgniarka przyjmuje każdego więźnia niezwłocznie po jego przyjęciu i bada go, chyba że ewidentnie nie jest to konieczne. |
| --- | --- |

42.1.

| 42.2. | Lekarz lub wykwalifikowana podlegająca mu pielęgniarka bada więźnia, na jego prośbę, przy zwolnieniu a w innym przypadku bada więźnia ilekroć jest to konieczne. |
| --- | --- |

42.2.

| 42.3. | Badając więźnia lekarz lub wykwalifikowana pielęgniarka mu podlegająca zwraca szczególną uwagę na:








  a. | przestrzeganie ogólnych zasad tajemnicy lekarskiej; |
| --- | --- | --- |

42.3.

a.

przestrzeganie ogólnych zasad tajemnicy lekarskiej;

| b. | diagnozowanie chorób fizycznych i psychicznych i podejmowanie wszystkich potrzebnych działań na rzecz ich leczenia oraz dla kontynuowania trwającego leczenia; |
| --- | --- |

b.

diagnozowanie chorób fizycznych i psychicznych i podejmowanie wszystkich potrzebnych działań na rzecz ich leczenia oraz dla kontynuowania trwającego leczenia;

| c. | rejestrowanie i przekazywanie odpowiednim władzom informacji na temat jakichkolwiek oznak wskazujących, iż stosowano wobec więźniów przemoc; |
| --- | --- |

c.

rejestrowanie i przekazywanie odpowiednim władzom informacji na temat jakichkolwiek oznak wskazujących, iż stosowano wobec więźniów przemoc;

| d. | obecność objawów wycofania wynikających z używania narkotyków, leków lub alkoholu; |
| --- | --- |

d.

obecność objawów wycofania wynikających z używania narkotyków, leków lub alkoholu;

| e. | identyfikację jakiegokolwiek psychologicznego lub innego stresu spowodowanego faktem pozbawienia wolności; |
| --- | --- |

e.

identyfikację jakiegokolwiek psychologicznego lub innego stresu spowodowanego faktem pozbawienia wolności;

| f. | izolację na czas infekcji więźniów podejrzewanych o stan zakaźny oraz zapewnianie im odpowiedniej kuracji; |
| --- | --- |

f.

izolację na czas infekcji więźniów podejrzewanych o stan zakaźny oraz zapewnianie im odpowiedniej kuracji;

| g. | zapewnienie, że osoby z wirusem HIV nie są izolowane jedynie z tego względu; |
| --- | --- |

g.

zapewnienie, że osoby z wirusem HIV nie są izolowane jedynie z tego względu;

| h. | zauważanie upośledzeń fizycznych i psychicznych, które mogą utrudniać adaptację po zwolnieniu; |
| --- | --- |

h.

zauważanie upośledzeń fizycznych i psychicznych, które mogą utrudniać adaptację po zwolnieniu;

| i. | określanie zdolności każdego więźnia do pracy i aktywności fizycznej; oraz |
| --- | --- |

i.

określanie zdolności każdego więźnia do pracy i aktywności fizycznej; oraz

| j. | podejmowanie działań z lokalnymi służbami dla zapewnienia kontynuacji jakiegokolwiek potrzebnego leczenia medycznego i psychiatrycznego po zwolnieniu, jeśli więźniowie wyrażają na to zgodę. |
| --- | --- |

j.

podejmowanie działań z lokalnymi służbami dla zapewnienia kontynuacji jakiegokolwiek potrzebnego leczenia medycznego i psychiatrycznego po zwolnieniu, jeśli więźniowie wyrażają na to zgodę.

Zapewnienie opieki zdrowotnej

| 46.1. | Chorzy więźniowie, którzy wymagają specjalistycznego leczenia, przenoszeni są do specjalistycznych instytucji lub państwowych szpitali, jeśli taka kuracja nie jest dostępna w zakładzie karnym. |
| --- | --- |

46.1.

| 46.2. | W sytuacji, gdy zakład karny posiada pomieszczenia szpitalne, należy zadbać o odpowiednią kadrę i wyposażenie, tak by zapewnić skierowanym do nich więźniom właściwą opiekę i leczenie. |
| --- | --- |

46.2.

16.   STOSOWANIE ŚRODKA DETENCYJNEGO WOBEC MAŁOLETNICH I RODZIN

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 17

| 1. | Małoletni bez opieki oraz rodziny z małoletnimi umieszczane są w ośrodku detencyjnym jedynie w ostateczności i na jak najkrótszy odpowiedni okres czasu. |
| --- | --- |

1.

Małoletni bez opieki oraz rodziny z małoletnimi umieszczane są w ośrodku detencyjnym jedynie w ostateczności i na jak najkrótszy odpowiedni okres czasu.

| 2. | Rodzinom oczekującym w ośrodku detencyjnym na wydalenie zapewnia się pobyt w oddzielnych pomieszczeniach gwarantujących odpowiedni poziom prywatności. |
| --- | --- |

2.

Rodzinom oczekującym w ośrodku detencyjnym na wydalenie zapewnia się pobyt w oddzielnych pomieszczeniach gwarantujących odpowiedni poziom prywatności.

| 3. | Małoletni przebywający w ośrodku detencyjnym mają możliwość uczestniczenia w wolnym czasie w zajęciach, w tym w grach, zabawach i zajęciach rekreacyjnych odpowiednich do ich wieku oraz, w zależności od długości ich pobytu, mają dostęp do edukacji. |
| --- | --- |

3.

Małoletni przebywający w ośrodku detencyjnym mają możliwość uczestniczenia w wolnym czasie w zajęciach, w tym w grach, zabawach i zajęciach rekreacyjnych odpowiednich do ich wieku oraz, w zależności od długości ich pobytu, mają dostęp do edukacji.

| 4. | Małoletnim bez opieki zapewnia się zakwaterowanie w placówkach dysponujących personelem i wyposażeniem przystosowanym do potrzeb osób w tym wieku. |
| --- | --- |

4.

Małoletnim bez opieki zapewnia się zakwaterowanie w placówkach dysponujących personelem i wyposażeniem przystosowanym do potrzeb osób w tym wieku.

| 5. | Dobro dziecka jest kwestią nadrzędną w ramach pobytu małoletnich w ośrodku detencyjnym w oczekiwaniu na wydalenie. |
| --- | --- |

5.

Dobro dziecka jest kwestią nadrzędną w ramach pobytu małoletnich w ośrodku detencyjnym w oczekiwaniu na wydalenie.

Możliwość zastosowania środka detencyjnego w celu wydalenia wobec małoletnich bez opieki oraz rodzin z małoletnimi dopuszcza się w dyrektywie powrotowej w ostateczności i na możliwie najkrótszy odpowiedni okres czasu oraz pod warunkiem należytego poszanowania szczególnych gwarancji.

Oprócz gwarancji ustanowionych w art. 17 dyrektywy powrotowej należy przestrzegać zasad określonych w art. 15 tej dyrektywy mających zastosowanie do ogólnych reguł regulujących stosowanie środka detencyjnego, które stanowią w szczególności, że środek detencyjny należy stosować wyłącznie w ostateczności, że musi być dostępny realny zakres skutecznych środków alternatywnych dla środka detencyjnego oraz że należy dokonać indywidualnej oceny każdego przypadku (zob. sekcja 14). W kontekście stosowania środka detencyjnego wobec małoletnich i rodzin kwestię nadrzędną zawsze musi stanowić dobro dziecka, przy czym zachęca się państwa członkowskie do angażowania organów zajmujących się ochroną dziecka we wszystkie sprawy związane ze stosowaniem środka detencyjnego, a jeżeli istnieją podstawy zastosowania środka detencyjnego, należy dołożyć wszelkich starań w celu zapewnienia dostępności i osiągalności realnego zakresu skutecznych środków alternatywnych dla środka detencyjnego stosowanych wobec małoletnich (zarówno pozostających bez opieki, jak i pod opieką rodzin).

UNHCR (80) i FRA (81) zapewniają pewne przykłady dobrych praktyk w odniesieniu do środków alternatywnych dla środka detencyjnego stosowanego wobec małoletnich bez opieki oraz rodzin z dziećmi.

Komisja zaleca, by przepisy krajowe nie wykluczały możliwości zastosowania środka detencyjnego wobec małoletnich, jeżeli jest to bezwzględnie konieczne w celu zapewnienia wykonania ostatecznej decyzji nakazującej powrót, oraz w zakresie, w jakim w konkretnym przypadku nie można zastosować łagodniejszych środków przymusu.

Treść art. 17 dyrektywy powrotowej ściśle odpowiada treści Wytycznej 11 Rady Europy – „Dzieci i rodziny”. Dalsze konkretne wskazówki znajdują się w komentarzu do tych wytycznych:

Wytyczna 11 Rady Europy – Dzieci i rodziny

Komentarz

| 1. | Ustępy 1, 3 i 5 niniejszych wytycznych wywodzą się z odpowiednich przepisów Konwencji o prawach dziecka, przyjętej i oczekującej na podpisanie, ratyfikację i przystąpienia w drodze rezolucji Zgromadzenia Ogólnego nr 44/25 z dnia 20 listopada 1989 r. i ratyfikowanej przez wszystkie państwa członkowskie Rady Europy. W odniesieniu do ust. 2 należy przypomnieć, że prawo do poszanowania życia rodzinnego przyznane na mocy art. 8 EKPC obowiązuje również w przypadku zatrzymania. |
| --- | --- |

1.

| 2. | W odniesieniu do pozbawiania wolności dzieci, w art. 37 Konwencji o prawach dziecka przewiduje się między innymi, że „aresztowanie, zatrzymanie lub uwięzienie dziecka powinno być zgodne z prawem i może być zastosowane jedynie jako środek ostateczny i na właściwy, możliwie najkrótszy czas” (art. 37 lit. b). Zgodnie z art. 20 ust. 1 wspomnianej konwencji „dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub w przypadku, gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa”. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Wzorowano się również na pkt 38 Reguł ONZ w dziedzinie ochrony osób nieletnich pozbawionych wolności, przyjętych w drodze rezolucji Zgromadzenia Ogólnego nr 45/113 z dnia 14 grudnia 1990 r., który ma zastosowanie w odniesieniu do wszelkiego pozbawienia wolności, rozumianego jako „jakakolwiek forma środka detencyjnego lub pozbawienia wolności lub umieszczenia osoby w publicznym lub prywatnym miejscu odosobnienia, którego osobie tej nie wolno z własnej woli opuszczać, na mocy polecenia władzy sądowej, administracyjnej lub innej” (pkt 11 lit. b)). W myśl pkt 38: „Każda osoba małoletnia lub w wieku podlegającym obowiązkowi szkolnemu ma prawo do kształcenia dostosowanego do swoich potrzeb i możliwości, mającego na celu przygotowanie tej osoby do powrotu do społeczeństwa. Kształcenie takie powinno być prowadzone poza ośrodkiem detencyjnym w szkołach społecznych wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, oraz, w każdym przypadku przez wykwalifikowanych nauczycieli w ramach programów zintegrowanych z systemem edukacyjnym kraju, tak aby po zwolnieniu osoby małoletnie mogły kontynuować naukę bez żadnych trudności. Administracja ośrodków detencyjnych powinna poświęcić szczególną uwagę edukacji osób młodocianych obcego pochodzenia lub mających szczególne potrzeby kulturowe lub etniczne. Osoby młodociane, które są analfabetami lub mają problemy poznawcze bądź trudności z uczeniem się powinny mieć prawo do kształcenia specjalnego”. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Ostatni ustęp odzwierciedla zasadę przewodnią Konwencji o prawach dziecka, której art. 3 ust. 1 stanowi, że „we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka”. Zwykle zasada ta ma zastosowanie również w odniesieniu do decyzji dotyczących przetrzymywania dzieci, którym grozi wydalenie z terytorium. |
| --- | --- |

4.

W odniesieniu do stosowania środka detencyjnego dzieci w normach europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom przewidziano następujące zasady, których państwa członkowskie muszą przestrzegać we wszystkich wypadkach, w których stosują one – w drodze wyjątku i w ostateczności – środek detencyjny:

Normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom w zakresie stosowania środka detencyjnego wobec małoletnich – fragmenty

| 97. | Komitet uważa, że należy podjąć wszelkie starania, by uniknąć pozbawienia wolności migranta o nieuregulowanym statusie, który jest małoletni. Zgodnie z zasadą „interesu dziecka”, jak jest ona sformułowana w Artykule 3 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka, umieszczanie dzieci w ośrodkach detencyjnych, w tym dzieci bez opieki i oddzielonych od opiekunów, jest rzadko usprawiedliwione i w opinii Komitetu, z pewnością nie może być uzasadnione wyłącznie brakiem statusu rezydenta. Jeśli wyjątkowo dziecko zostaje umieszczone w ośrodku detencyjnym, pozbawienie wolności powinno trwać przez możliwie najkrótszy czas; powinno się podjąć wszelkie wysiłki, by umożliwić natychmiastowe zwolnienie z ośrodka detencyjnego dziecka bez opieki, bądź dziecka oddzielonego od bliskich i umieścić je w odpowiedniejszym miejscu. Ponadto, z powodu wrażliwej natury dziecka, gdy jest ono pozbawione wolności, powinny być zastosowane dodatkowe gwarancje w szczególności w takich przypadkach, gdy dzieci są oddzielone od swoich rodziców, czy opiekunów, bądź są bez opieki, bez rodziców, opiekunów, czy krewnych. |
| --- | --- |

97.

| 98. | Jak szybko to możliwe, gdy władze dowiedzą się o obecności dziecka w ośrodku detencyjnym odpowiednio wykwalifikowana osoba powinna przeprowadzić z nim wstępną rozmowę w języku, który dziecko rozumie. Należy ocenić szczególnie wrażliwe sfery dziecka, w tym z punktu widzenia jego wieku, zdrowia, czynników psychosocjalnych i innych potrzeb ochrony, w tym tych wynikających z przemocy, handlu ludźmi, czy traumy. Pozbawione wolności dzieci bez opieki lub dzieci oddzielone od bliskich powinny mieć szybko zapewnioną darmową pomoc prawną i inną właściwą pomoc, w tym ustanowienie kuratora, czy przedstawiciela prawnego. Powinny też zostać wprowadzone mechanizmy kontrolne w celu monitorowania na bieżąco jakości kurateli. |
| --- | --- |

98.

| 99. | Należy podjąć kroki, by zapewnić regularną obecność i indywidualny kontakt z pracownikiem opieki społecznej i psychologiem w ośrodkach detencyjnych, w których przebywają dzieci. Personel mieszany pod względem płci to kolejna gwarancja zapobiegania złemu traktowaniu; obecność personelu zarówno żeńskiego, jak i męskiego może mieć dobroczynny wpływ na nastrój panujący w ośrodku detencyjnym i stworzyć pewien stopień normalności. Dzieciom pozbawionym wolności należy zaoferować szeroki zakres konstruktywnych zajęć (szczególny nacisk należy położyć na umożliwienie im kontynuowania edukacji). |
| --- | --- |

99.

| 100. | W celu ograniczenia ryzyka wykorzystywania dzieci należy poczynić pewne szczególne starania i zapewnić, by kwatery mieszkalne były dla nich odpowiednie, na przykład, poprzez oddzielenie ich od dorosłych, chyba że nie leży to w interesie dziecka. Taka sytuacja będzie miała miejsce, przykładowo, gdy dzieci będą ze swoimi rodzicami, czy innymi bliskimi krewnymi. W takim wypadku, należy poczynić wszelkie wysiłki, by uniknąć rozdzielenia rodziny. |
| --- | --- |

100.

| 131. | Skuteczne zażalenia i procedury inspekcyjne są podstawowymi gwarancjami przeciwko złemu traktowaniu w ośrodkach dla nieletnich. Osoby nieletnie (jak również ich rodzice lub przedstawiciele prawni) powinny mieć możliwość złożenia zażalenia zarówno w ramach, jak i poza systemem administracyjnym danego ośrodka; ponadto osoby nieletnie powinny być upoważnione do poufnego kontaktowania się z właściwą władzą. Procedura składania zażaleń powinna być prosta, efektywna i przyjazna dziecku, zwłaszcza w odniesieniu do używanego języka. Osoby nieletnie (jak również ich rodzice lub przedstawiciele prawni) powinny być uprawnione do zasięgnięcia porady prawnej w sprawach skarg i do skorzystania z bezpłatnej pomocy prawnej, gdy wymagają tego interesy wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

131.

| 132. | Komitet przywiązuje także szczególne znaczenie do regularnych wizytacji ośrodków dla nieletnich przez niezależne organy, takie jak komitet wizytacyjny, sędzia, rzecznik praw dziecka lub krajowy mechanizm prewencji (ustanowiony na mocy Protokołu fakultatywnego do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania – OPCAT) uprawnionych do przyjmowania – i ewentualnego podejmowania dalszych kroków – zażaleń osób nieletnich lub zażaleń złożonych przez ich rodziców lub przedstawicieli prawnych, a także dokonywania inspekcji warunków zakwaterowania i pomieszczeń, aby ocenić, czy ośrodki te funkcjonują zgodnie z wymogami prawa krajowego i odpowiednich standardów międzynarodowych. Członkowie organu kontrolnego powinni być proaktywni i wchodzić w bezpośredni kontakt z osobami nieletnimi, włącznie z prowadzeniem rozmów osadzonymi na osobności. |
| --- | --- |

132.

17.   SYTUACJE NADZWYCZAJNE

Podstawa prawna: Dyrektywa powrotowa – art. 18

| 1. | W sytuacjach gdy wyjątkowo duża liczba obywateli państw trzecich podlegających zobowiązaniu do powrotu w sposób nieprzewidziany znacząco obciąża ośrodki detencyjne państwa członkowskiego lub jego personel administracyjny lub sądowy, to państwo członkowskie może, na czas trwania tej wyjątkowej sytuacji, postanowić o dopuszczeniu dłuższych terminów kontroli sądowej niż przewidziane w art. 15 ust. 2 akapit trzeci, oraz podjąć pilne działania w odniesieniu do warunków pobytu w ośrodku detencyjnym, odbiegające od tych przewidzianych w art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 2. |
| --- | --- |

1.

W sytuacjach gdy wyjątkowo duża liczba obywateli państw trzecich podlegających zobowiązaniu do powrotu w sposób nieprzewidziany znacząco obciąża ośrodki detencyjne państwa członkowskiego lub jego personel administracyjny lub sądowy, to państwo członkowskie może, na czas trwania tej wyjątkowej sytuacji, postanowić o dopuszczeniu dłuższych terminów kontroli sądowej niż przewidziane w art. 15 ust. 2 akapit trzeci, oraz podjąć pilne działania w odniesieniu do warunków pobytu w ośrodku detencyjnym, odbiegające od tych przewidzianych w art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 2.

| 2. | Jeżeli państwo członkowskie podejmuje tego typu wyjątkowe środki, informuje o tym Komisję. Informuje również Komisję gdy tylko ustały powody zastosowania tych wyjątkowych środków. |
| --- | --- |

2.

Jeżeli państwo członkowskie podejmuje tego typu wyjątkowe środki, informuje o tym Komisję. Informuje również Komisję gdy tylko ustały powody zastosowania tych wyjątkowych środków.

| 3. | Przepisy niniejszego artykułu nie mogą być interpretowane jako zezwolenie na odstępstwo od ciążącego na nich ogólnego obowiązku podjęcia wszelkich właściwych środków, ogólnych lub szczególnych, aby zapewnić wypełnienie ich obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy. |
| --- | --- |

3.

Przepisy niniejszego artykułu nie mogą być interpretowane jako zezwolenie na odstępstwo od ciążącego na nich ogólnego obowiązku podjęcia wszelkich właściwych środków, ogólnych lub szczególnych, aby zapewnić wypełnienie ich obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy.

Zakres możliwych odstępstw ograniczony do trzech przepisów: w art. 18 przewidziano, że państwa członkowskie mogą zrezygnować ze stosowania trzech przepisów dyrektywy związanych z zastosowaniem środka detencyjnego – (i) obowiązku zapewnienia szybkiej wstępnej kontroli sądowej w związku z zastosowaniem środka detencyjnego; (ii) obowiązku umieszczania jedynie w wyspecjalizowanych ośrodkach; oraz (iii) obowiązku zapewnienia oddzielnych pomieszczeń gwarantujących odpowiedni poziom prywatności rodzinom – w sytuacjach nadzwyczajnych związanych z nagłym przybyciem dużej liczby migrantów o nieuregulowanym statusie. Odstępstwa od innych przepisów dyrektywy powrotowej nie są możliwe.

Transpozycja do prawa krajowego jest warunkiem wstępnym ewentualnego zastosowania klauzuli nadzwyczajnej: w art. 18 określono i ograniczono okoliczności, jak również zakres możliwych odstępstw i obowiązki informacyjne względem Komisji. Jeżeli państwo członkowskie pragnie skorzystać z możliwości stosowania klauzuli ochronnej w sytuacjach nadzwyczajnych, musi wcześniej właściwie ją transponować (82) – jako możliwość i zgodnie z kryteriami określonymi w art. 18 – do przepisów krajowych. Uwaga: w przeciwieństwie do klauzul ochronnych zawartych w rozporządzeniach (na przykład klauzul zawartych w kodeksie granicznym Schengen związanych z przywróceniem kontroli na granicach wewnętrznych) klauzule ochronne zawarte w dyrektywach należy transponować do prawa krajowego, zanim można je będzie stosować.

Państwa członkowskie muszą informować Komisję o stosowaniu tych środków oraz o tym, kiedy przestają one obowiązywać. Tego rodzaju informacje należy przekazać za pośrednictwem zwykle wykorzystywanych oficjalnych kanałów, tzn. za pośrednictwem Stałego Przedstawicielstwa, do Sekretariatu Generalnego Komisji Europejskiej.

18.   TRANSPOZYCJA, INTERPRETACJI I USTALENIA PRZEJŚCIOWE

Bezpośredni skutek dyrektywy powrotowej w przypadku niewystarczającej lub opóźnionej transpozycji: zgodnie z doktryną opracowaną przez ETS przepisy dyrektywy, w których przyznaje się prawa jednostkom i które są wystarczająco jasne i bezwarunkowe, zaczynają bezpośrednio obowiązywać od dnia upłynięcia terminu wdrożenia dyrektywy. Wiele przepisów dyrektywy powrotowej spełnia te wymogi i muszą one być bezpośrednio stosowane przez krajowe organy administracyjne i sądowe w tych przypadkach, w których państwa członkowskie nie dokonały transpozycji niektórych przepisów dyrektywy (lub ich transpozycja była niewystarczająca). Odnosi się to przede wszystkim do przepisów związanych z:

| — | poszanowaniem zasady non-refoulement (art. 5 i 9 dyrektywy powrotowej), |
| --- | --- |

—

poszanowaniem zasady non-refoulement (art. 5 i 9 dyrektywy powrotowej),

| — | wymogiem, aby osobom, które mają zostać poddane procedurze powrotu, zapewnić odpowiedni termin dobrowolnego wyjazdu, który wynosi od siedmiu do trzydziestu dni (art. 7 dyrektywy powrotowej), |
| --- | --- |

—

wymogiem, aby osobom, które mają zostać poddane procedurze powrotu, zapewnić odpowiedni termin dobrowolnego wyjazdu, który wynosi od siedmiu do trzydziestu dni (art. 7 dyrektywy powrotowej),

| — | ograniczeniem stosowania środków przymusu w związku z przymusowymi powrotami (art. 8 dyrektywy powrotowej), |
| --- | --- |

—

ograniczeniem stosowania środków przymusu w związku z przymusowymi powrotami (art. 8 dyrektywy powrotowej),

| — | prawem małoletnich bez opieki, którzy podlegają procedurom powrotu, do otrzymywania pomocy ze strony właściwych organów innych niż organy nakazujące powrót, oraz nałożonym na państwa członkowskie obowiązkiem dopilnowania, aby małoletnich bez opieki przekazywano jedynie członkowi ich rodziny, wyznaczonemu opiekunowi lub odpowiednim ośrodkom przyjmującym w państwie powrotu (art. 10 dyrektywy powrotowej), |
| --- | --- |

—

prawem małoletnich bez opieki, którzy podlegają procedurom powrotu, do otrzymywania pomocy ze strony właściwych organów innych niż organy nakazujące powrót, oraz nałożonym na państwa członkowskie obowiązkiem dopilnowania, aby małoletnich bez opieki przekazywano jedynie członkowi ich rodziny, wyznaczonemu opiekunowi lub odpowiednim ośrodkom przyjmującym w państwie powrotu (art. 10 dyrektywy powrotowej),

| — | ograniczeniami dotyczącymi czasu trwania zakazów wjazdu i potrzebą zindywidualizowanego badania poszczególnych przypadków (art. 11 dyrektywy powrotowej) – co wyraźnie potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-297/12, Filev i Osmani (pkt 55), |
| --- | --- |

—

ograniczeniami dotyczącymi czasu trwania zakazów wjazdu i potrzebą zindywidualizowanego badania poszczególnych przypadków (art. 11 dyrektywy powrotowej) – co wyraźnie potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-297/12, Filev i Osmani (pkt 55),

| — | gwarancjami proceduralnymi, w tym prawem do pisemnej uzasadnionej decyzji nakazującej powrót, jak również prawem do skutecznego środka odwoławczego i dostępem do pomocy prawnej i językowej (art. 12 i 13 dyrektywy powrotowej), |
| --- | --- |

—

gwarancjami proceduralnymi, w tym prawem do pisemnej uzasadnionej decyzji nakazującej powrót, jak również prawem do skutecznego środka odwoławczego i dostępem do pomocy prawnej i językowej (art. 12 i 13 dyrektywy powrotowej),

| — | ograniczeniami dotyczącymi stosowania środka detencyjnego i maksymalnego czasu ich stosowania (art. 15 dyrektywy powrotowej) oraz prawem do ludzkiego traktowania i godnych warunków pobytu w ośrodku detencyjnym (art. 16 dyrektywy powrotowej) – co wyraźnie potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-61/11, El Dridi (pkt 46 i 47), |
| --- | --- |

—

ograniczeniami dotyczącymi stosowania środka detencyjnego i maksymalnego czasu ich stosowania (art. 15 dyrektywy powrotowej) oraz prawem do ludzkiego traktowania i godnych warunków pobytu w ośrodku detencyjnym (art. 16 dyrektywy powrotowej) – co wyraźnie potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-61/11, El Dridi (pkt 46 i 47),

| — | ograniczenia i szczególne gwarancje dotyczące stosowania środka detencyjnego wobec małoletnich i rodzin (art. 17 dyrektywy powrotowej). |
| --- | --- |

—

ograniczenia i szczególne gwarancje dotyczące stosowania środka detencyjnego wobec małoletnich i rodzin (art. 17 dyrektywy powrotowej).

Odesłania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości: w art. 267 TFUE nadano Trybunałowi Sprawiedliwości właściwość do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni i ważności dyrektywy powrotowej. W przypadku gdy podnosi się kwestię przed sądem lub trybunałem jednego z państw członkowskich, jeżeli sąd lub trybunał uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku może, zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o rozpatrzenie tej kwestii. W przypadku gdy kwestię podnosi się w sprawie toczącej się przed sądem krajowym lub trybunałem państwa członkowskiego, wobec którego nie można zastosować środka zaskarżenia na mocy prawa krajowego, sąd lub trybunał jest zobowiązany do wniesienia sprawy do Trybunału. Jeżeli taką kwestię podnosi się w sprawie toczącej się przed sądem lub trybunałem krajowym w odniesieniu do osoby wobec których zastosowano środek detencyjny, Trybunał Sprawiedliwości działa w przyspieszonym trybie pilnym. Odesłania prejudycjalne odgrywały już ważną rolę w zagwarantowaniu jednolitej wykładni kilku kluczowych przepisów dyrektywy powrotowej.

Członków sądów lub trybunałów w państwach członkowskich zachęca się do dalszego korzystania z odesłań prejudycjalnych i zwracania się o autentyczną wykładnię do Trybunału Sprawiedliwości, ilekroć wydaje się to niezbędne.

Ustalenia przejściowe w sprawie przypadków/procedur odnoszących się do okresów przed dniem 24 grudnia 2010 r.: państwa członkowskie muszą się upewnić, że wszystkie osoby objęte zakresem stosowania dyrektywy korzystają z gwarancji materialnych i praw przyznanych w dyrektywie od dnia 24 grudnia 2010 r. (od dnia przystąpienia w przypadku nowych państw członkowskich). Chociaż dalsze stosowanie krajowych procedur powrotu rozpoczętych zgodnie z wcześniej transponowanymi przepisami krajowymi może być uzasadnione, to nie może ono podważać w istocie praw przyznanych na mocy tej dyrektywy, przykładowo takich jak ograniczenia dotyczące stosowania środka detencyjnego i środków przymusu, gwarancje proceduralne, w tym prawo do pisemnej decyzji i do wniesienia skargi, priorytet w odniesieniu do dobrowolnego wyjazdu w odniesieniu do wszelkich powrotów, których nie wykonano przed dniem 24 grudnia 2010 r., należy wydać pisemną decyzję nakazującą powrót zgodnie z warunkami określonymi w art. 12 dyrektywy, a zgodnie z art. 13 dyrektywy od tej decyzji przysługuje skuteczny środek odwoławczy.

Wcześniejsze zakazy wjazdu wydane przed dniem 24 grudnia 2010 r. należy dostosować do wymogów dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 11.9). Okresy stosowania środka detencyjnego, które dobiegły końca, zanim zaczęły obowiązywać przepisy zawarte w dyrektywie powrotowej, należy uwzględnić przy obliczaniu łącznego maksymalnego okresu przewidzianego na mocy dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 14.4.2).

Wprowadzenie odstępstwa od zakresu na późniejszym etapie (po 2010 r.): państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu odstępstwa przewidzianego w art. 2 („przypadki graniczne” i przypadki objęte prawem karnym) na późniejszym etapie. Powyższa zmiana w przepisach krajowych nie może mieć niekorzystnych skutków w odniesieniu do tych osób, które były już w stanie skorzystać ze skutków dyrektywy powrotowej (zob. sekcja 2).

19.   ŹRÓDŁA I DOKUMENTY REFERENCYJNE

Niniejszy podręcznik oparty jest na następujących źródłach:

| 1. | Zebrane protokoły grupy kontaktowej ds. dyrektywy powrotowej. |
| --- | --- |

1.

Zebrane protokoły grupy kontaktowej ds. dyrektywy powrotowej.

| 2. | Fragmenty odpowiednich spraw rozpatrywanych przez Trybunału Sprawiedliwości (słowa kluczowe i nazwa zainteresowanego państwa członkowskiego w nawiasach):






  — | wyrok z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie C-357/09 PPU, Kadzoev, ECLI:EU:C:2009:741 (środek detencyjny, powody przedłużenia stosowania środka detencyjnego; związek ze środkiem detencyjnym związanym z polityką azylową – BG) |
| --- | --- | --- |

2.

Fragmenty odpowiednich spraw rozpatrywanych przez Trybunału Sprawiedliwości (słowa kluczowe i nazwa zainteresowanego państwa członkowskiego w nawiasach):

—

wyrok z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie C-357/09 PPU, Kadzoev, ECLI:EU:C:2009:741 (środek detencyjny, powody przedłużenia stosowania środka detencyjnego; związek ze środkiem detencyjnym związanym z polityką azylową – BG)

| — | wyrok z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie C-61/11 PPU, El Dridi, ECLI:EU:C:2011:268 (kryminalizacja, penalizacja nielegalnego pobytu karą pozbawienia wolności – IT) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie C-61/11 PPU, El Dridi, ECLI:EU:C:2011:268 (kryminalizacja, penalizacja nielegalnego pobytu karą pozbawienia wolności – IT)

| — | wyrok z dnia 6 grudnia 2011 r. w sprawie C-329/11, Achughbabian, ECLI:EU:C:2011:807 (kryminalizacja, penalizacja nielegalnego pobytu karą pozbawienia wolności – FR) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 6 grudnia 2011 r. w sprawie C-329/11, Achughbabian, ECLI:EU:C:2011:807 (kryminalizacja, penalizacja nielegalnego pobytu karą pozbawienia wolności – FR)

| — | wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C-430/11, Sagor, ECLI:EU:C:2012:777 (kryminalizacja, penalizacja nielegalnego pobytu karą grzywny; nakaz wydalenia; areszt domowy – IT) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C-430/11, Sagor, ECLI:EU:C:2012:777 (kryminalizacja, penalizacja nielegalnego pobytu karą grzywny; nakaz wydalenia; areszt domowy – IT)

| — | postanowienie z 21 marca 2013 r. w sprawie C-522/11, Mbaye, ECLI:EU:C:2013:190 (kryminalizacja nielegalnego pobytu – IT) |
| --- | --- |

—

postanowienie z 21 marca 2013 r. w sprawie C-522/11, Mbaye, ECLI:EU:C:2013:190 (kryminalizacja nielegalnego pobytu – IT)

| — | wyrok z dnia 30 maja 2013 r. w sprawie C-534/11, Arslan, ECLI:EU:C:2013:343 (powrót a zastosowanie środka detencyjnego związanego z azylem – CZ) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 30 maja 2013 r. w sprawie C-534/11, Arslan, ECLI:EU:C:2013:343 (powrót a zastosowanie środka detencyjnego związanego z azylem – CZ)

| — | wyrok z dnia 10 września 2013 r. w sprawie C-383/13 PPU, G. i R., ECLI:EU:C:2013:533 (prawo do bycia wysłuchanym przed przedłużenia zastosowania środka detencyjnego – NL) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 10 września 2013 r. w sprawie C-383/13 PPU, G. i R., ECLI:EU:C:2013:533 (prawo do bycia wysłuchanym przed przedłużenia zastosowania środka detencyjnego – NL)

| — | wyrok z dnia 19 września 2013 r. w sprawie C-297/12, Filev i Osmani, ECLI:EU:C:2013:569 (zakazy wjazdu, konieczność określenia czasu trwania z urzędu; wcześniejsze zakazy wjazdu – DE) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 19 września 2013 r. w sprawie C-297/12, Filev i Osmani, ECLI:EU:C:2013:569 (zakazy wjazdu, konieczność określenia czasu trwania z urzędu; wcześniejsze zakazy wjazdu – DE)

| — | wyrok z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie C-146/14 PPU, Mahdi, ECLI:EU:C:2014:1320 (środek detencyjny, powody przedłużenia i nadzoru sądowego – BG) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie C-146/14 PPU, Mahdi, ECLI:EU:C:2014:1320 (środek detencyjny, powody przedłużenia i nadzoru sądowego – BG)

| — | wyrok z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie C-189/13, Da Silva, ECLI:EU:C:2014:2043 (kryminalizacja, nielegalny wjazd – FR) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie C-189/13, Da Silva, ECLI:EU:C:2014:2043 (kryminalizacja, nielegalny wjazd – FR)

| — | wyrok z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawach połączonych C-473/13, Bero, i C-514/13, Bouzalmate, ECLI:EU:C:2014:2095 (warunki pobytu w ośrodku detencyjnym, obowiązek zapewnienia wyspecjalizowanych ośrodków – DE) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawach połączonych C-473/13, Bero, i C-514/13, Bouzalmate, ECLI:EU:C:2014:2095 (warunki pobytu w ośrodku detencyjnym, obowiązek zapewnienia wyspecjalizowanych ośrodków – DE)

| — | wyrok z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie C-474/13,Pham, ECLI:EU:C:2014:2096 (warunki pobytu w ośrodku detencyjnym – DE) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie C-474/13,Pham, ECLI:EU:C:2014:2096 (warunki pobytu w ośrodku detencyjnym – DE)

| — | wyrok z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie C-166/13, Makarubega, ECLI:EU:C:2014:2336 (prawo do bycia wysłuchanym przed wydaniem decyzji nakazującej powrót – FR) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie C-166/13, Makarubega, ECLI:EU:C:2014:2336 (prawo do bycia wysłuchanym przed wydaniem decyzji nakazującej powrót – FR)

| — | wyrok z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie C-249/13, Boudjlida, ECLI:EU:C:2014:2431 (prawo do bycia wysłuchanym przed wydaniem decyzji nakazującej powrót – FR) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie C-249/13, Boudjlida, ECLI:EU:C:2014:2431 (prawo do bycia wysłuchanym przed wydaniem decyzji nakazującej powrót – FR)

| — | wyrok z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie C-562/13, Abdida, ECLI:EU:C:2014:2453 (prawa na czas wstrzymanego powrotu – BE) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie C-562/13, Abdida, ECLI:EU:C:2014:2453 (prawa na czas wstrzymanego powrotu – BE)

| — | wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-38/14, Zaizoune, ECLI:EU:C:2015:260 (obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót – ES) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-38/14, Zaizoune, ECLI:EU:C:2015:260 (obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót – ES)

| — | wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-554/13, Zh. i O., ECLI:EU:C:2015:377 (kryteria określania terminu dobrowolnego wyjazdu – NL) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-554/13, Zh. i O., ECLI:EU:C:2015:377 (kryteria określania terminu dobrowolnego wyjazdu – NL)

| — | wyrok z dnia 1 października 2015 r. w sprawie C-290/14, Skerdjan Celaj, ECLI:EU:C:2015:640 (kryminalizacja nieprzestrzegania zakazu wjazdu – IT) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 1 października 2015 r. w sprawie C-290/14, Skerdjan Celaj, ECLI:EU:C:2015:640 (kryminalizacja nieprzestrzegania zakazu wjazdu – IT)

| — | wyrok z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie C-601/15 PPU, J.N., ECLI:EU:C:2016:84 (wykonanie decyzji nakazującej powrót po odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – NL) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie C-601/15 PPU, J.N., ECLI:EU:C:2016:84 (wykonanie decyzji nakazującej powrót po odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – NL)

| — | wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie C-47/15, Affum, ECLI:EU:C:2016:408 (definicja nielegalnego pobytu, kryminalizacja, nielegalny wjazd – FR) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie C-47/15, Affum, ECLI:EU:C:2016:408 (definicja nielegalnego pobytu, kryminalizacja, nielegalny wjazd – FR)

| — | wyrok z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie C-528/15, Al Chodor i in., ECLI:EU:C:2017:213 (definicja ryzyka ucieczki w procedurach dublińskich – CZ) |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie C-528/15, Al Chodor i in., ECLI:EU:C:2017:213 (definicja ryzyka ucieczki w procedurach dublińskich – CZ)

| — | wyrok z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie C-225/16, Ouhrami, ECLI:EU:C:2017:590 (data ważności zakazu wjazdu – NL). |
| --- | --- |

—

wyrok z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie C-225/16, Ouhrami, ECLI:EU:C:2017:590 (data ważności zakazu wjazdu – NL).

| 3. | Dorobek prawny UE w dziedzinie powrotów:






  — | dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich |
| --- | --- | --- |

3.

Dorobek prawny UE w dziedzinie powrotów:

—

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich

| — | dyrektywa Rady nr 2001/40/WE z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie wzajemnego uznawania decyzji o wydalaniu obywateli państw trzecich |
| --- | --- |

—

dyrektywa Rady nr 2001/40/WE z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie wzajemnego uznawania decyzji o wydalaniu obywateli państw trzecich

| — | dyrektywa Rady 2003/110/WE z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie pomocy w przypadkach tranzytu do celów deportacji drogą powietrzną |
| --- | --- |

—

dyrektywa Rady 2003/110/WE z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie pomocy w przypadkach tranzytu do celów deportacji drogą powietrzną

| — | decyzja Rady 2004/191/WE z dnia 23 lutego 2004 r. określająca kryteria oraz uzgodnienia praktyczne dotyczące rekompensaty dysproporcji finansowych wynikających ze stosowania dyrektywy 2001/40/WE |
| --- | --- |

—

decyzja Rady 2004/191/WE z dnia 23 lutego 2004 r. określająca kryteria oraz uzgodnienia praktyczne dotyczące rekompensaty dysproporcji finansowych wynikających ze stosowania dyrektywy 2001/40/WE

| — | decyzja Rady 2004/573/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie organizacji wspólnych lotów w celu deportacji, z terytoriów dwóch lub większej liczby państw członkowskich, obywateli państw trzecich, którzy podlegają indywidualnym nakazom deportacji |
| --- | --- |

—

decyzja Rady 2004/573/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie organizacji wspólnych lotów w celu deportacji, z terytoriów dwóch lub większej liczby państw członkowskich, obywateli państw trzecich, którzy podlegają indywidualnym nakazom deportacji

| — | rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1624 z dnia 14 września 2016 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 i uchylające rozporządzenie (WE) nr 863/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 i decyzję Rady 2005/267/WE |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1624 z dnia 14 września 2016 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 i uchylające rozporządzenie (WE) nr 863/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 i decyzję Rady 2005/267/WE

| — | zalecenie Komisji z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie zapewnienia większej skuteczności powrotów przy wdrażaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE, C(2017) 1600 |
| --- | --- |

—

zalecenie Komisji z dnia 7 marca 2017 r. w sprawie zapewnienia większej skuteczności powrotów przy wdrażaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE, C(2017) 1600

| — | Komunikat Komisji do Parlament Europejskiego i Rady z dnia 12 kwietnia 2017 r., „Ochrona migrujących dzieci”, COM(2017) 211 final. |
| --- | --- |

—

Komunikat Komisji do Parlament Europejskiego i Rady z dnia 12 kwietnia 2017 r., „Ochrona migrujących dzieci”, COM(2017) 211 final.

| 4. | Odpowiednie dokumenty Rady Europy:






  — | dwadzieścia wytycznych w sprawie przymusowych powrotów przyjętych przez Komitet Ministrów Rady Europy dnia 4 maja 2005 r. oraz komentarze (wrzesień 2005 r., ISBN 92-871-5809-6) |
| --- | --- | --- |

4.

Odpowiednie dokumenty Rady Europy:

—

dwadzieścia wytycznych w sprawie przymusowych powrotów przyjętych przez Komitet Ministrów Rady Europy dnia 4 maja 2005 r. oraz komentarze (wrzesień 2005 r., ISBN 92-871-5809-6)

| — | normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom (dokument CPT/Inf/E (2002) 1 – Rev. 2013) |
| --- | --- |

—

normy europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom (dokument CPT/Inf/E (2002) 1 – Rev. 2013)

| — | nota informacyjna europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom dotycząca stosowania środków detencyjnych wobec imigrantów (dokument CPT/Inf(2017) 3 z marca 2017 r.) |
| --- | --- |

—

nota informacyjna europejskiego komitetu ds. zapobiegania torturom dotycząca stosowania środków detencyjnych wobec imigrantów (dokument CPT/Inf(2017) 3 z marca 2017 r.)

| — | zalecenie Rec(2006)2 Komitetu Ministrów do państw członkowskich w sprawie europejskich reguł więziennych (przyjęte przez Komitet Ministrów w dniu 11 stycznia 2006 r. podczas 952. posiedzeniu wiceministrów). |
| --- | --- |

—

zalecenie Rec(2006)2 Komitetu Ministrów do państw członkowskich w sprawie europejskich reguł więziennych (przyjęte przez Komitet Ministrów w dniu 11 stycznia 2006 r. podczas 952. posiedzeniu wiceministrów).

| 5. | Odpowiednie dokumenty Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej:






  — | wytyczne w sprawie kwestii praw podstawowych zatrzymywanych migrantów o nieuregulowanym statusie, październik 2012 r. |
| --- | --- | --- |

5.

Odpowiednie dokumenty Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej:

—

wytyczne w sprawie kwestii praw podstawowych zatrzymywanych migrantów o nieuregulowanym statusie, październik 2012 r.

| — | podręcznik europejskiego prawa dotyczącego azylu, granic i imigracji, współtworzony przez FRA i Europejski Trybunał Praw Człowieka, 2014 r. |
| --- | --- |

—

podręcznik europejskiego prawa dotyczącego azylu, granic i imigracji, współtworzony przez FRA i Europejski Trybunał Praw Człowieka, 2014 r.

| — | „Alternatives to detention for asylum seekers and people in return procedures”, październik 2015 r. |
| --- | --- |

—

„Alternatives to detention for asylum seekers and people in return procedures”, październik 2015 r.

| — | nota – „Fundamental rights of migrants in an irregular situation who are not removed” dostępna pod adresem: http://fra.europa.eu/en/Non-removed-migrants-rights |
| --- | --- |

—

nota – „Fundamental rights of migrants in an irregular situation who are not removed” dostępna pod adresem: http://fra.europa.eu/en/Non-removed-migrants-rights

| — | „European legal and policy framework on immigration detention of children”, czerwiec 2017 r., dokument dostępny pod adresem: http://fra.europa.eu/en/publication/2017/child-migrant-detention |
| --- | --- |

—

„European legal and policy framework on immigration detention of children”, czerwiec 2017 r., dokument dostępny pod adresem: http://fra.europa.eu/en/publication/2017/child-migrant-detention

| 6. | Sprawozdania z ocen Schengen w dziedzinie powrotów. |
| --- | --- |

6.

Sprawozdania z ocen Schengen w dziedzinie powrotów.

20.   SKRÓTY

| | CFR: Karta praw podstawowych Unii Europejskiej |
| --- | --- |

CFR: Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

| | Rada Europy: Rada Europy |
| --- | --- |

Rada Europy: Rada Europy

| | EKPC: europejska konwencja praw człowieka |
| --- | --- |

EKPC: europejska konwencja praw człowieka

| | ETPC: Europejski Trybunał Praw Człowieka |
| --- | --- |

ETPC: Europejski Trybunał Praw Człowieka

| | ETS: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej |
| --- | --- |

ETS: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

| | EOG: Europejski Obszar Gospodarczy |
| --- | --- |

EOG: Europejski Obszar Gospodarczy

| | FRA: Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej |
| --- | --- |

FRA: Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej

| | Państwa członkowskie: wszystkie państwa członkowskie związane dyrektywą powrotową (wszystkie państwa członkowskie UE, z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa i Irlandii), jak również Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein. |
| --- | --- |

Państwa członkowskie: wszystkie państwa członkowskie związane dyrektywą powrotową (wszystkie państwa członkowskie UE, z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa i Irlandii), jak również Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein.

| | SBC: Kodeks graniczny Schengen |
| --- | --- |

SBC: Kodeks graniczny Schengen

| | SIC: Konwencja wykonawcza do układu z Schengen |
| --- | --- |

SIC: Konwencja wykonawcza do układu z Schengen

| | SIS: System Informacyjny Schengen |
| --- | --- |

SIS: System Informacyjny Schengen

| | TUE: Traktat o Unii Europejskiej |
| --- | --- |

TUE: Traktat o Unii Europejskiej

| | TFUE: Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| --- | --- |

TFUE: Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

---

(1)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 98).

(2)  C(2015) 6250.

(3)  C(2017) 1600 final.

(4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. L 77 z 23.3.2016, s. 1).

(5)  Ze względu na specjalny przepis zawarty w traktacie akcesyjnym Zjednoczonego Królestwa obywatele brytyjscy, którzy są „obywatelami Zjednoczonego Królestwa w rozumieniu prawa Unii Europejskiej”, są również obywatelami Unii Europejskiej.

(6)  Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 77).

(7)  Zgodnie z art. 1 ust. 1 Konwencji dotyczącej statusu bezpaństwowców z 1954 r. bezpaństwowiec to „osoba, która nie jest uznawana za obywatela żadnego Państwa w zakresie obowiązywania jego prawa”.

(8)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 7 czerwca 2016 r. w sprawie C-47/15, Affum, ECLI:EU:C:2016:408.

(9)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2011 r. w sprawie C-329/11, Achughbabian, ECLI:EU:C:2011:807.

(10)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C-430/11, Sagor, ECLI:EU:C:2012:777.

(11)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie C-528/15, Al Chodor i in., ECLI:EU:C:2017:213.

(12)  Art. 2 lit. n) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 31): „
  »ryzyko ucieczki« oznacza istnienie w indywidualnym przypadku przesłanek, opartych na obiektywnych, prawnie określonych kryteriach, wskazujących na to, że wnioskodawca lub obywatel państwa trzeciego lub bezpaństwowiec, który podlega procedurze przekazania, może zbiec”.

(13)  Takie informacje można uzyskać za pośrednictwem europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych ustanowionego decyzją ramową Rady 2009/315/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji (Dz.U. L 93 z 7.4.2009, s. 23), i decyzją Rady 2009/316/WSiSW z dnia 6 kwietnia 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS), zgodnie z art. 11 decyzji ramowej 2009/315/WSiSW (Dz.U. L 93 z 7.4.2009, s. 33). W dniu 19 stycznia 2016 r. Komisja przedstawiła wniosek COM(2016) 7 final dotyczący ułatwienia wymiany danych z rejestrów karnych na temat obywateli państw trzecich w UE.

(14)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/33/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania wnioskodawców ubiegających się o ochronę międzynarodową (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 96).

(15)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. L 337 z 20.12.2011, s. 9).

(16)  W przeciwieństwie do państw członkowskich UE, Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein nie podlegają przepisom unijnych dyrektyw na podstawie art. 288 TFUE do momentu, w którym ich nie przyjmą, co następuje zgodnie z ogólnymi zasadami międzynarodowego prawa publicznego. Zatem w przeciwieństwie do państw członkowskich UE, Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein nie są związane orzecznictwem ETS odnoszącym się do transpozycji dyrektyw do prawa krajowego i mają swobodę wyboru warunków transpozycji obowiązku przewidzianego w dyrektywie powrotowej (np. poprzez bezpośrednie odniesienie do tekstu dyrektywy) zgodnie z ich zobowiązaniami międzynarodowymi.

(17)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 września 2013 r. w sprawie C-297/12, Filev i Osmani, ECLI:EU:C:2013:569.

(18)  Po ujednoliceniu tekstu kodeksu granicznego Schengen w 2016 r., odesłanie do art. 13 kodeksu odczytuje się jako odesłanie do art. 14 rozporządzenia (UE) 2016/399.

(19)  Rada Europy, Europejska konwencja o ekstradycji z 1957 r.

(20)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie C-61/11 PPU, El Dridi, ECLI:EU:C:2011:268.

(21)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie C-38/14, Zaizoune, ECLI:EU:C:2015:260.

(22)  Organizacja Narodów Zjednoczonych, Konwencja z 1951 r. dotycząca statusu uchodźców.

(23)  Art. 31 ust. 1 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców: „1. Umawiające się Państwa nie będą nakładały kar za nielegalny wjazd lub pobyt na uchodźców przebywających bezpośrednio z terytorium, na którym ich życiu lub wolności zagrażało niebezpieczeństwo w rozumieniu art. 1, i weszli lub przebywają na ich terytorium bez zezwolenia, pod warunkiem że zgłoszą się bezzwłocznie do władz i przedstawią wiarygodne przyczyny swojego nielegalnego wjazdu lub pobytu”.

(24)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 1 października 2015 r. w sprawie C-290/14, Skerdjan Celaj, ECLI:EU:C:2015:640.

(25)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. przewidująca minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich (Dz.U. L 168 z 30.6.2009, s. 24). Dania, Szwajcaria, Norwegia, Islandia i Liechtenstein nie są związane tą dyrektywą.

(26)  Dyrektywa Rady 2004/81/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub wcześniej byli przedmiotem działań ułatwiających nielegalną imigrację, którzy współpracują z właściwymi organami (Dz.U. L 261 z 6.8.2004, s. 19).

(27)  Dyrektywa Rady nr 2001/40/WE z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie wzajemnego uznawania decyzji o wydalaniu obywateli państw trzecich (Dz.U. L 149 z 2.6.2001, s. 34).

(28)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 31).

(29)  Podane przykłady uproszczono do celów informacyjnych. W praktyce każdy przypadek należy oceniać na podstawie indywidualnych uwarunkowań.

(30)  Konwencja wykonawcza do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku między rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. L 239 z 22.9.2000, s. 19).

(31)  Zalecenie Komisji C(2006) 5186 final z dnia 6 listopada 2006 r. ustanawiające wspólny „Praktyczny podręcznik dla straży granicznej (podręcznik Schengen)” przeznaczony dla właściwych organów państw członkowskich prowadzących kontrolę osób na granicach, z późniejszymi zmianami.

(32)  Pojęcie to jest wieloznaczne i obejmuje także wszystkie te przypadki, które są wyraźnie wyłączone z zakresu definicji „dokumentu pobytowego”, zgodnie z art. 2 pkt 16 lit. b) ppkt (i) i (ii) kodeksu granicznego Schengen.

(33)  Decyzja Komisji C(2010) 1620 z dnia 19 marca 2010 r. ustanawiająca podręcznik do rozpatrywania wniosków wizowych i zmieniania wydanych wiz, z późniejszymi zmianami.

(34)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie C-601/15 PPU, J.N., ECLI:EU:C:2016:84.

(35)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/66/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa (Dz.U. L 157 z 27.5.2014, s. 1).

(36)  Dyrektywa Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz.U. L 16 z 23.1.2004, s. 44).

(37)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/51/UE z dnia 11 maja 2011 r. zmieniająca dyrektywę Rady 2003/109/WE w celu rozszerzenia jej zakresu na osoby objęte ochroną międzynarodową (Dz.U. L 132 z 19.5.2011, s. 1).

(38)  Dyrektywa Rady 2009/50/WE z dnia 25 maja 2009 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu podjęcia pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (Dz.U. L 155 z 18.6.2009, s. 17).

(39)  Dokument Rady nr 8829/16.

(40)  Dokument Rady nr 9979/16.

(41)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-554/13. Zh. i O., ECLI:EU:C:2015:377.

(42)  Decyzja Rady 2004/191/WE z dnia 23 lutego 2004 r. określająca kryteria oraz uzgodnienia praktyczne dotyczące rekompensaty dysproporcji finansowych wynikających ze stosowania dyrektywy 2001/40/WE w sprawie wzajemnego uznawania decyzji o wydalaniu obywateli państw trzecich (Dz.U. L 60 z 27.2.2004, s. 55).

(43)  Dyrektywa Rady 2003/110/WE z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie pomocy w przypadkach tranzytu do celów deportacji drogą powietrzną (Dz.U. L 321 z 6.12.2003, s. 26).

(44)  Uwaga: taka interpretacja nie oznacza, że deportacja bez eskorty jest synonimem dobrowolnego wyjazdu. Pojęcie deportacji bez eskorty może również obejmować przypadki przymusowego powrotu (deportacji) bez eskorty policyjnej.

(45)

COM(2016) 881 final.

(46)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1953 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie ustanowienia europejskiego dokumentu podróży do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz uchylające zalecenie Rady z dnia 30 listopada 1994 r. (Dz.U. L 311 z 17.11.2016, s. 13).

(47)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. L 180 z 29.6.2013, s. 60).

(48)  Decyzja Rady 2004/573/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie organizacji wspólnych lotów w celu deportacji, z terytoriów dwóch lub większej liczby państw członkowskich, obywateli państw trzecich, którzy podlegają indywidualnym nakazom deportacji (Dz.U. L 261 z 6.8.2004, s. 28).

(49)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1624 z dnia 14 września 2016 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 i uchylające rozporządzenie (WE) nr 863/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 i decyzję Rady 2005/267/WE (Dz.U. L 251 z 16.9.2016, s. 1).

(50)  Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka, 1989 r.

(51)  UNHCR-UNICEF, Safe and Sound, październik 2014 r. dostępne na stronie internetowej: http://www.refworld.org/docid/5423da264.html

(52)  Narody Zjednoczone, Uwaga ogólna nr 14 (2013) w sprawie prawa dziecka do tego, by stawiać zawsze na pierwszym miejscu jego dobro (art. 3 ust. 1)*, 2013 r., dostępna na stronie internetowej: http://www2.ohchr.org/English/bodies/crc/docs/GC/CRC_C_GC_14_ENG.pdf

(53)  UNHCR, Wytyczne UNHCR dotyczące określania interesu dziecka (ang. UNHCR Guidelines on Determining the Best Interests of the Child), 2008 r., http://www.unhcr.org/4566b16b2.pdf

(54)  UNHCR, Podręcznik dotyczący wdrażania wytycznych UNHCR w zakresie oceny najlepszego interesu (ang. Field Handbook for the Implementation of UNHCR BID Guidelines), 2011 r. dostępny pod adresem: http://www.refworld.org/pdfid/4e4a57d02.pdf

(55)  Rada Europy, Dwadzieścia wytycznych w sprawie powrotów przymusowych, 2005 r.

(56)  Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, Stosowana w Europie praktyka w zakresie ustalania wieku (ang. Age assessment practice in Europe), 2014 r. publikacja dostępna pod adresem: https://www.easo.europa.eu/sites/default/files/public/EASO-Age-assessment-practice-in-Europe.pdf. Nowe wytyczne są w trakcie opracowywania.

(57)  Narody Zjednoczone, Wytyczne dotyczące opieki zastępczej nad dziećmi, 2010 r., publikacja dostępna pod adresem http://www.refworld.org/docid/4c3acd162.html

(58)  Rozporządzenie (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) (Dz.U. L 381 z 28.12.2006, s. 4).

(59)  COM(2009) 313 final.

(60)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie C-430/10, Gaydarov, ECLI:EU:C:2011:749.

(61)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie C-225/16, Ouhrami, ECLI:EU:C:2017:590.

(62)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 września 2013 r. w sprawie C-383/13 PPU, G. i R., ECLI:EU:C:2013:533.

(63)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie C-249/13, Boudjlida, ECLI:EU:C:2014:2431.

(64)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie C-166/13, Mukarubega, ECLI:EU:C:2014:2336.

(65)  Narody Zjednoczone, uwaga ogólna nr 12 (2009 r.): Prawo dziecka do bycia wysłuchanym, 2009 r., publikacja dostępna pod adresem: http://www.refworld.org/docid/4ae562c52.html

(66)  COM(2015) 285 final.

(67)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz.U. L 243 z 15.9.2009, s. 1).

(68)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie C-562/13, Abdida, ECLI:EU:C:2014:2453.

(69)  Dyrektywa Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich (Dz.U. L 326 z 13.12.2005, s. 13), uchylona dyrektywą 2013/32/UE.

(70)  Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 5 lutego 2002 r. w sprawie Čonka przeciwko Belgii, skarga nr 51564/99.

(71)  Dyrektywa Rady 2003/9/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiająca minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl (Dz.U. L 31 z 6.2.2003, s. 18).

(72)  Narody Zjednoczone, uwaga ogólna nr 6 (2005 r.): traktowanie dzieci bez opieki i odseparowanych przebywających poza państwem pochodzenia, 2005 r., dostępny pod adresem: http://www.refworld.org/docid/42dd174b4.html

(73)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie C-146/14 PPU, Mahdi, ECLI:EU:C:2014:1320.

(74)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie C-357/09 PPU, Kadzoev, ECLI:EU:C:2009:741.

(75)  UNHCR, „Options paper 2: Options for governments on open reception and alternatives to detention”, 2015 r., dokument dostępny pod adresem:http://www.unhcr.org/protection/detention/5538e53d9/unhcr-options-paper-2-options-governments-open-reception-alternatives-detention.html

(76)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 maja 2013 r. w sprawie C-534/11, Arslan, ECLI:EU:C:2013:343.

(77)  Przegląd różnych terminów mających zastosowanie na mocy prawa krajowego można znaleźć na pod adresem: http://ec.europa.eu/smart-regulation/evaluation/search/download.do?documentId=10737855 (s. 44–50). Przegląd ten odzwierciedla sytuację z grudnia 2013 r.; od tego czasu niektóre przepisy krajowe zmieniono.

(78)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie C-473/13, Bero, i w sprawie C-514/13, Bouzalmate, ECLI:EU:C:2014:2095.

(79)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie C-474/13, Pham, ECLI:EU:C:2014:2096.

(80)  UNHCR, Options paper 1: Options for governments on care arrangements and alternatives to detention for children and families, 2015 r., dokument dostępny pod adresem:http://www.unhcr.org/553f58509.pdf

(81)  Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej, European legal and policy framework on immigration detention of children, 2017 r., dokument dostępny pod adresem:http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2017-immigration-detention-children_en.pdf

(82)  Jeżeli chodzi o szczególną sytuację Szwajcarii, Norwegii, Islandii i Liechtensteinu: zob. powiązany przypis w sekcji 2 powyżej.

---