# Dziennik Urzędowy L 317/1 gr

| | ISSN 1977-0766 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | L 317 |
| | |
| Wydanie polskie | Legislacja | Rocznik 601 grudnia 2017 |

ISSN 1977-0766

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

L 317

Wydanie polskie

Legislacja

Rocznik 601 grudnia 2017

---

| Spis treści | | II   Akty o charakterze nieustawodawczym | Strona |
| --- | --- | --- | --- |
| | | DECYZJE |
| | * | Decyzja Komisji (UE) 2017/2111 z dnia 5 lipca 2016 r. w sprawie ustanowienia i dokapitalizowania Airport Handling S.p.A. SA.21420 (2014/C) (ex 2014/NN) przez Włochy (notyfikowana jako dokument nr C(2016) 4103) (Jedynie tekst w języku włoskim jest autentyczny) (
  1
  ) | 1 |
| | * | Decyzja Komisji (UE) 2017/2112 z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie środka pomocy/programu pomocy/pomocy państwa SA.38454 – 2015/C (ex 2015/N), które Węgry planują wdrożyć w celu wsparcia utworzenia dwóch nowych reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks II (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 1486) (Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny) (
  1
  ) | 45 |
| | * | Decyzja delegowana Komisji (UE) 2017/2113 z dnia 11 września 2017 r. zmieniająca załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz do nazw szkoleń (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 6054)
   (
  1
  ) | 119 |

Spis treści

II   Akty o charakterze nieustawodawczym

Strona

DECYZJE

*

Decyzja Komisji (UE) 2017/2111 z dnia 5 lipca 2016 r. w sprawie ustanowienia i dokapitalizowania Airport Handling S.p.A. SA.21420 (2014/C) (ex 2014/NN) przez Włochy (notyfikowana jako dokument nr C(2016) 4103) (Jedynie tekst w języku włoskim jest autentyczny) (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2016) 4103)

1

1

*

Decyzja Komisji (UE) 2017/2112 z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie środka pomocy/programu pomocy/pomocy państwa SA.38454 – 2015/C (ex 2015/N), które Węgry planują wdrożyć w celu wsparcia utworzenia dwóch nowych reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks II (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 1486) (Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny) (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 1486)

1

45

*

Decyzja delegowana Komisji (UE) 2017/2113 z dnia 11 września 2017 r. zmieniająca załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz do nazw szkoleń (notyfikowana jako dokument nr C(2017) 6054)
   (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 6054)

1

119

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG. |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG.

1

| PL | Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.
  Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną. |
| --- | --- |

PL

Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.

Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną.

---

II Akty o charakterze nieustawodawczym

DECYZJE

| 1.12.2017 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 317/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.12.2017

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 317/1

---

DECYZJA KOMISJI (UE) 2017/2111

z dnia 5 lipca 2016 r.

w sprawie ustanowienia i dokapitalizowania Airport Handling S.p.A. SA.21420 (2014/C) (ex 2014/NN) przez Włochy

(notyfikowana jako dokument nr C(2016) 4103)

(Jedynie tekst w języku włoskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (1) zgodnie z przywołanymi artykułami i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1.   PROCEDURA

PROCEDURA

| (1) | W dniu 23 czerwca 2010 r., po otrzymaniu skargi, Komisja powiadomiła władze włoskie o podjęciu decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („Traktat”) w związku z zastrzykami kapitałowymi dokonanymi w latach 2002–2010 przez spółkę SEA S.p.A. (zwaną dalej „SEA”), państwowego operatora portów lotniczych Mediolan-Malpensa i Mediolan-Linate, oraz jej spółkę zależną SEA Handling S.p.A. (zwaną dalej „SEAH”), świadczącą usługi obsługi naziemnej w tych portach lotniczych. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 23 czerwca 2010 r., po otrzymaniu skargi, Komisja powiadomiła władze włoskie o podjęciu decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („Traktat”) w związku z zastrzykami kapitałowymi dokonanymi w latach 2002–2010 przez spółkę SEA S.p.A. (zwaną dalej „SEA”), państwowego operatora portów lotniczych Mediolan-Malpensa i Mediolan-Linate, oraz jej spółkę zależną SEA Handling S.p.A. (zwaną dalej „SEAH”), świadczącą usługi obsługi naziemnej w tych portach lotniczych.

| (2) | W omawianym okresie SEA była niemal w całości własnością podmiotów publicznych, tj. gminy Mediolan (84,56 %) i prowincji Mediolan (14,56 %), a także mniejszych akcjonariuszy (0,88 %). W grudniu 2011 r. 29,75 % kapitału SEA zostało sprzedane prywatnemu funduszowi F2i (Fondi italiani per le infrastrutture). Pod koniec 2012 r. F2i zwiększył swój akcjonariat w SEA do 44,31 %. W chwili zakończenia formalnego postępowania wyjaśniającego wskutek wydania niniejszej decyzji właścicielem 54,81 % akcji SEA była gmina Mediolan, 44,31 % akcji należało do F2i, a 0,88 % akcji stanowiło własność innych akcjonariuszy. |
| --- | --- |

(2)

W omawianym okresie SEA była niemal w całości własnością podmiotów publicznych, tj. gminy Mediolan (84,56 %) i prowincji Mediolan (14,56 %), a także mniejszych akcjonariuszy (0,88 %). W grudniu 2011 r. 29,75 % kapitału SEA zostało sprzedane prywatnemu funduszowi F2i (Fondi italiani per le infrastrutture). Pod koniec 2012 r. F2i zwiększył swój akcjonariat w SEA do 44,31 %. W chwili zakończenia formalnego postępowania wyjaśniającego wskutek wydania niniejszej decyzji właścicielem 54,81 % akcji SEA była gmina Mediolan, 44,31 % akcji należało do F2i, a 0,88 % akcji stanowiło własność innych akcjonariuszy.

Fondi italiani per le infrastrutture

| (3) | W dniu 19 grudnia 2012 r. Komisja przyjęła decyzję C(2012) 9448, sprostowaną decyzją C(2013) 1668 z dnia 22 marca 2013 r. (zwaną dalej „decyzją o odzyskaniu pomocy”), w sprawie pomocy, którą SEA przyznała swojej spółce zależnej SEAH w latach 2002–2010. Komisja stwierdziła, że wszystkie zastrzyki dokonane przez SEA w celu zasilenia kapitału jej spółki zależnej stanowiły pomoc państwa niezgodną z prawem. Komisja stwierdziła również, że choć SEAH można byłoby uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji, wspomnianych zastrzyków kapitałowych nie można było uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu unijnych wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji (2). |
| --- | --- |

(3)

W dniu 19 grudnia 2012 r. Komisja przyjęła decyzję C(2012) 9448, sprostowaną decyzją C(2013) 1668 z dnia 22 marca 2013 r. (zwaną dalej „decyzją o odzyskaniu pomocy”), w sprawie pomocy, którą SEA przyznała swojej spółce zależnej SEAH w latach 2002–2010. Komisja stwierdziła, że wszystkie zastrzyki dokonane przez SEA w celu zasilenia kapitału jej spółki zależnej stanowiły pomoc państwa niezgodną z prawem. Komisja stwierdziła również, że choć SEAH można byłoby uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji, wspomnianych zastrzyków kapitałowych nie można było uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu unijnych wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji (2).

2

| (4) | Dlatego też zobowiązano władze włoskie do przedsięwzięcia wszystkich niezbędnych kroków, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi, w celu odzyskania od SEAH pomocy państwa niezgodnej z rynkiem wewnętrznym opiewającej na kwotę około 359,644 mln EUR plus odsetki od zwracanej pomocy. |
| --- | --- |

(4)

Dlatego też zobowiązano władze włoskie do przedsięwzięcia wszystkich niezbędnych kroków, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi, w celu odzyskania od SEAH pomocy państwa niezgodnej z rynkiem wewnętrznym opiewającej na kwotę około 359,644 mln EUR plus odsetki od zwracanej pomocy.

| (5) | Odpowiednio w dniach 4 marca 2013 r., 15 marca 2013 r. i 18 marca 2013 r. władze włoskie, SEAH i gmina Mediolan wniosły pozwy o unieważnienie decyzji o odzyskaniu pomocy do Sądu (sprawy T-125/13, T-152/13 i T-167/13). Postępowania w sprawach T-125/13, T-152/13 i T-167/13 są nadal w toku. |
| --- | --- |

(5)

Odpowiednio w dniach 4 marca 2013 r., 15 marca 2013 r. i 18 marca 2013 r. władze włoskie, SEAH i gmina Mediolan wniosły pozwy o unieważnienie decyzji o odzyskaniu pomocy do Sądu (sprawy T-125/13, T-152/13 i T-167/13). Postępowania w sprawach T-125/13, T-152/13 i T-167/13 są nadal w toku.

| (6) | W dniach 18 marca 2013 r. i 21 marca 2013 r. SEAH i gmina Mediolan wystąpiły o zawieszenie wykonania decyzji o odzyskaniu pomocy (sprawy T-152/13 R i T-167/13 R). W dniu 21 maja 2013 r. Trybunał Administracyjny w Lombardii („TAR Lombardia”) orzekł o zawieszeniu wykonania decyzji o odzyskaniu pomocy. W dniu 25 września 2013 r. Rada Stanu („CdS”) unieważniła orzeczenie TAR Lombardia. W czerwcu 2013 r. wycofano powództwo w przedmiocie zawieszenia wykonania decyzji wytoczone przed Sądem (3). |
| --- | --- |

(6)

W dniach 18 marca 2013 r. i 21 marca 2013 r. SEAH i gmina Mediolan wystąpiły o zawieszenie wykonania decyzji o odzyskaniu pomocy (sprawy T-152/13 R i T-167/13 R). W dniu 21 maja 2013 r. Trybunał Administracyjny w Lombardii („TAR Lombardia”) orzekł o zawieszeniu wykonania decyzji o odzyskaniu pomocy. W dniu 25 września 2013 r. Rada Stanu („CdS”) unieważniła orzeczenie TAR Lombardia. W czerwcu 2013 r. wycofano powództwo w przedmiocie zawieszenia wykonania decyzji wytoczone przed Sądem (3).

3

| (7) | W dniu 27 listopada 2013 r., w ramach nieformalnej procedury poprzedzającej zgłoszenie, władze włoskie zasięgnęły opinii Komisji w kwestii następujących projektów: po pierwsze, w kwestii opracowanego przez SEA planu likwidacji SEAH; po drugie, w kwestii zamiaru utworzenia przez SEA nowej spółki zależnej, która zajmowałaby się świadczeniem usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie, mianowicie „Airport Handling S.p.A.” (zwanej dalej „Airport Handling”) oraz dokonania zastrzyku początkowego kapitału własnego na jej rzecz. W ramach tej procedury poprzedzającej zgłoszenie władze włoskie zwróciły się do Komisji o potwierdzenie, że:






  a) | sprzedaż aktywów spółki SEAH w ramach procesu jej likwidacji nie oznacza zachowania ciągłości gospodarczej z Airport Handling, a zatem nie skutkuje przeniesieniem zobowiązań tej pierwszej na jej następczynię, a w szczególności nie prowadzi do przeniesienia na tę spółkę wymogu zwrotu niezgodnej z prawem i rynkiem wewnętrznym pomocy państwa udzielonej SEAH; |
| --- | --- | --- |

(7)

W dniu 27 listopada 2013 r., w ramach nieformalnej procedury poprzedzającej zgłoszenie, władze włoskie zasięgnęły opinii Komisji w kwestii następujących projektów: po pierwsze, w kwestii opracowanego przez SEA planu likwidacji SEAH; po drugie, w kwestii zamiaru utworzenia przez SEA nowej spółki zależnej, która zajmowałaby się świadczeniem usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie, mianowicie „Airport Handling S.p.A.” (zwanej dalej „Airport Handling”) oraz dokonania zastrzyku początkowego kapitału własnego na jej rzecz. W ramach tej procedury poprzedzającej zgłoszenie władze włoskie zwróciły się do Komisji o potwierdzenie, że:

a)

sprzedaż aktywów spółki SEAH w ramach procesu jej likwidacji nie oznacza zachowania ciągłości gospodarczej z Airport Handling, a zatem nie skutkuje przeniesieniem zobowiązań tej pierwszej na jej następczynię, a w szczególności nie prowadzi do przeniesienia na tę spółkę wymogu zwrotu niezgodnej z prawem i rynkiem wewnętrznym pomocy państwa udzielonej SEAH;

| b) | dokonania przez SEA zastrzyku kapitału własnego na rzecz Airport Handling nie można zakwalifikować jako pomocy państwa. |
| --- | --- |

b)

dokonania przez SEA zastrzyku kapitału własnego na rzecz Airport Handling nie można zakwalifikować jako pomocy państwa.

| (8) | W piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. Komisja poinformowała Włochy o podjęciu decyzji o wszczęciu procedury, o której mowa w art. 108 ust. 2 Traktatu, w związku z ustanowieniem Airport Handling przez SEA („decyzja o wszczęciu postępowania z 2014 r.”). W ramach tej procedury Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie wszystkich informacji, które mogłyby okazać się pomocne przy ocenianiu kwestii przeniesienia obowiązku zwrotu pomocy z SEAH na Airport Handling, a także potencjalnej pomocy związanej z dokonaniem przez SEA zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling, w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania wspomnianego pisma. |
| --- | --- |

(8)

W piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. Komisja poinformowała Włochy o podjęciu decyzji o wszczęciu procedury, o której mowa w art. 108 ust. 2 Traktatu, w związku z ustanowieniem Airport Handling przez SEA („decyzja o wszczęciu postępowania z 2014 r.”). W ramach tej procedury Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie wszystkich informacji, które mogłyby okazać się pomocne przy ocenianiu kwestii przeniesienia obowiązku zwrotu pomocy z SEAH na Airport Handling, a także potencjalnej pomocy związanej z dokonaniem przez SEA zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling, w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania wspomnianego pisma.

| (9) | W dniu 19 września 2014 r. Włochy, SEA i Airport Handling wytoczyły powództwa w przedmiocie unieważnienia decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. przed Sądem (sprawy T-673/14, T-674/14 i T-688/14). Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. Sąd (czwarta izba) odrzucił powództwo w sprawie T-673/14; powództwa w sprawach T-674/14 i T-688/14 zostały wycofane odpowiednio w dniach 14 i 15 lipca 2015 r. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 19 września 2014 r. Włochy, SEA i Airport Handling wytoczyły powództwa w przedmiocie unieważnienia decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. przed Sądem (sprawy T-673/14, T-674/14 i T-688/14). Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r. Sąd (czwarta izba) odrzucił powództwo w sprawie T-673/14; powództwa w sprawach T-674/14 i T-688/14 zostały wycofane odpowiednio w dniach 14 i 15 lipca 2015 r.

| (10) | W dniach 23 września 2014 r. i 25 września 2014 r. SEA i Airport Handling złożyły wnioski o zastosowanie środków tymczasowych w celu zawieszenia wykonania decyzji Komisji o wszczęciu postępowania z 2014 r. (sprawy T-674/14 R i T-688/14 R). W dniu 29 września 2014 r. prezes Sądu wydał postanowienie o zawieszeniu publikacji decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W dniu 28 listopada 2014 r. prezes Sądu odrzucił wnioski SEA i Airport Handling o zastosowanie środków tymczasowych i uchylił środek tymczasowy służący zabezpieczeniu interesu prawnego zakazujący Komisji publikacji decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. (4). |
| --- | --- |

(10)

W dniach 23 września 2014 r. i 25 września 2014 r. SEA i Airport Handling złożyły wnioski o zastosowanie środków tymczasowych w celu zawieszenia wykonania decyzji Komisji o wszczęciu postępowania z 2014 r. (sprawy T-674/14 R i T-688/14 R). W dniu 29 września 2014 r. prezes Sądu wydał postanowienie o zawieszeniu publikacji decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W dniu 28 listopada 2014 r. prezes Sądu odrzucił wnioski SEA i Airport Handling o zastosowanie środków tymczasowych i uchylił środek tymczasowy służący zabezpieczeniu interesu prawnego zakazujący Komisji publikacji decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. (4).

Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

4

| (11) | W dniu 6 lutego 2015 r. decyzja o wszczęciu postępowania z 2014 r. została opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (5), a Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag dotyczących środków objętych postępowaniem wyjaśniającym. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 6 lutego 2015 r. decyzja o wszczęciu postępowania z 2014 r. została opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (5), a Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag dotyczących środków objętych postępowaniem wyjaśniającym.

Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

5

| (12) | Władze włoskie przedstawiły swoje uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. w piśmie z dnia 9 września 2014 r. |
| --- | --- |

(12)

Władze włoskie przedstawiły swoje uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. w piśmie z dnia 9 września 2014 r.

| (13) | Komisja otrzymała uwagi od czterech zainteresowanych stron. Przekazała te uwagi władzom włoskim i zapewniła tym władzom możliwość ustosunkowania się do ich treści. Pismem z dnia 26 maja 2015 r. władze włoskie przekazały Komisji swoje zastrzeżenia dotyczące otrzymanych uwag. |
| --- | --- |

(13)

Komisja otrzymała uwagi od czterech zainteresowanych stron. Przekazała te uwagi władzom włoskim i zapewniła tym władzom możliwość ustosunkowania się do ich treści. Pismem z dnia 26 maja 2015 r. władze włoskie przekazały Komisji swoje zastrzeżenia dotyczące otrzymanych uwag.

| (14) | Pismem z dnia 20 maja 2015 r. Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie dodatkowych informacji. Władze włoskie odpowiedziały pismami z dnia 19 i 22 czerwca 2015 r. oraz z dnia 2 lipca 2015 r. |
| --- | --- |

(14)

Pismem z dnia 20 maja 2015 r. Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie dodatkowych informacji. Władze włoskie odpowiedziały pismami z dnia 19 i 22 czerwca 2015 r. oraz z dnia 2 lipca 2015 r.

| (15) | W dniach 30 stycznia 2015 r., 7 maja 2015 r. i 15 września 2015 r. zorganizowano spotkania służb Komisji z przedstawicielami władz włoskich i przedstawicielami Milan Airport Handling Trust. Po tych spotkaniach Trust przekazał Komisji szereg pism w dniach 6 lutego 2015 r., 8 czerwca 2015 r., 13 sierpnia 2015 r. i 23 września 2015 r., których głównym celem było informowanie Komisji o przebiegu postępowania w przedmiocie sprzedaży mniejszościowego pakietu akcji Airport Handling. W sekcji 2.3 poniżej opisano Trust i spoczywające na nim zadania. |
| --- | --- |

(15)

W dniach 30 stycznia 2015 r., 7 maja 2015 r. i 15 września 2015 r. zorganizowano spotkania służb Komisji z przedstawicielami władz włoskich i przedstawicielami Milan Airport Handling Trust. Po tych spotkaniach Trust przekazał Komisji szereg pism w dniach 6 lutego 2015 r., 8 czerwca 2015 r., 13 sierpnia 2015 r. i 23 września 2015 r., których głównym celem było informowanie Komisji o przebiegu postępowania w przedmiocie sprzedaży mniejszościowego pakietu akcji Airport Handling. W sekcji 2.3 poniżej opisano Trust i spoczywające na nim zadania.

| (16) | Pismem z dnia 23 października 2015 r. Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie informacji uzupełniających. Władze włoskie odpowiedziały pismem z dnia 10 listopada 2015 r. |
| --- | --- |

(16)

Pismem z dnia 23 października 2015 r. Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie informacji uzupełniających. Władze włoskie odpowiedziały pismem z dnia 10 listopada 2015 r.

| (17) | W dniu 25 listopada 2015 r. zorganizowano posiedzenie z udziałem służb Komisji, władz włoskich oraz przedstawicieli Milan Airport Handling Trust i spółki D’Nata, która przygotowywała się do nabycia udziału w kapitale podstawowym Airport Handling. |
| --- | --- |

(17)

W dniu 25 listopada 2015 r. zorganizowano posiedzenie z udziałem służb Komisji, władz włoskich oraz przedstawicieli Milan Airport Handling Trust i spółki D’Nata, która przygotowywała się do nabycia udziału w kapitale podstawowym Airport Handling.

| (18) | Pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. władze włoskie poinformowały Komisję o planach częściowej zmiany zakresu działalności gospodarczej Airport Handling. |
| --- | --- |

(18)

Pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. władze włoskie poinformowały Komisję o planach częściowej zmiany zakresu działalności gospodarczej Airport Handling.

| (19) | W piśmie z dnia 18 grudnia 2015 r. władze włoskie przedstawiły streszczenie najważniejszych kwestii poruszonych w pismach przekazanych w toku postępowania. Komisja odpowiedziała pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. |
| --- | --- |

(19)

W piśmie z dnia 18 grudnia 2015 r. władze włoskie przedstawiły streszczenie najważniejszych kwestii poruszonych w pismach przekazanych w toku postępowania. Komisja odpowiedziała pismem z dnia 19 stycznia 2016 r.

| (20) | W pismach z dnia 29 stycznia i 15 lutego 2016 r. władze włoskie przekazały Komisji najnowsze informacje na temat procesu prywatyzacji Airport Handling. |
| --- | --- |

(20)

W pismach z dnia 29 stycznia i 15 lutego 2016 r. władze włoskie przekazały Komisji najnowsze informacje na temat procesu prywatyzacji Airport Handling.

2.   OPIS ŚRODKA POMOCY

OPIS ŚRODKA POMOCY

| (21) | Postępowanie dotyczy dwóch środków: po pierwsze, utworzenia Airport Handling w połączeniu z likwidacją SEAH. Komisja oceniła, czy przedmiotowy środek zapewnił ciągłość gospodarczą między tymi dwoma przedsiębiorstwami, doprowadzając do przeniesienia obowiązku zwrotu pomocy z SEAH na Airport Handling. Po drugie, przekazania kapitału własnego spółce Airport Handling przez jego publiczną spółkę dominującą SEA. Komisja oceniła, czy środek ten został wdrożony na warunkach rynkowych. Poniżej przedstawiono opis okoliczności towarzyszących tym transakcjom. |
| --- | --- |

(21)

Postępowanie dotyczy dwóch środków: po pierwsze, utworzenia Airport Handling w połączeniu z likwidacją SEAH. Komisja oceniła, czy przedmiotowy środek zapewnił ciągłość gospodarczą między tymi dwoma przedsiębiorstwami, doprowadzając do przeniesienia obowiązku zwrotu pomocy z SEAH na Airport Handling. Po drugie, przekazania kapitału własnego spółce Airport Handling przez jego publiczną spółkę dominującą SEA. Komisja oceniła, czy środek ten został wdrożony na warunkach rynkowych. Poniżej przedstawiono opis okoliczności towarzyszących tym transakcjom.

2.1.   Umowy ze związkami zawodowymi i nowe umowy o pracę

Umowy ze związkami zawodowymi i nowe umowy o pracę

| (22) | W okresie, w którym wdrażano środki objęte postępowaniem, odpowiednio grupa SEA (SEA i SEAH), SEAH oraz Airport Handling zawarły – z inicjatywy SEA – umowy ze związkami zawodowymi, które reprezentowały pracowników SEAH, w kontekście dobrowolnej likwidacji SEAH. Głównym celem tych umów była ochrona miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH oraz zapewnienie możliwości dalszego zrównoważonego świadczenia usług obsługi naziemnej przez grupę SEA. Zawarto umowy opisane poniżej. |
| --- | --- |

(22)

W okresie, w którym wdrażano środki objęte postępowaniem, odpowiednio grupa SEA (SEA i SEAH), SEAH oraz Airport Handling zawarły – z inicjatywy SEA – umowy ze związkami zawodowymi, które reprezentowały pracowników SEAH, w kontekście dobrowolnej likwidacji SEAH. Głównym celem tych umów była ochrona miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH oraz zapewnienie możliwości dalszego zrównoważonego świadczenia usług obsługi naziemnej przez grupę SEA. Zawarto umowy opisane poniżej.

| (23) | Po tym, jak SEA zdecydowała, że spełnienie wymogów decyzji o odzyskaniu środków będzie wymagało przeprowadzenia likwidacji SEAH, w dniu 4 listopada 2013 r. grupa SEA zawarła umowę z organizacjami związków zawodowych w celu rozwiązania problemu związanego ze zwolnieniem pracowników SEAH. W umowie przedstawiono plan zachęcający wszystkich pracowników SEAH do dobrowolnego rozwiązania stosunku pracy – plan ten miał zostać zrealizowany poprzez przeprowadzenie zwolnień grupowych i ustanowienie nowej jednostki, w której SEA będzie posiadała całościowy udział i która zatrudni część siły roboczej SEAH. |
| --- | --- |

(23)

Po tym, jak SEA zdecydowała, że spełnienie wymogów decyzji o odzyskaniu środków będzie wymagało przeprowadzenia likwidacji SEAH, w dniu 4 listopada 2013 r. grupa SEA zawarła umowę z organizacjami związków zawodowych w celu rozwiązania problemu związanego ze zwolnieniem pracowników SEAH. W umowie przedstawiono plan zachęcający wszystkich pracowników SEAH do dobrowolnego rozwiązania stosunku pracy – plan ten miał zostać zrealizowany poprzez przeprowadzenie zwolnień grupowych i ustanowienie nowej jednostki, w której SEA będzie posiadała całościowy udział i która zatrudni część siły roboczej SEAH.

| (24) | W umowie przewidziano „projekt ugody” i stwierdzono, że konieczne jest przyjęcie „umowy wykonawczej” zawierającej zbiór zasad regulujących kwestie związane z nowymi warunkami umownymi i nową strukturą zatrudnienia dla pracowników Airport Handling, ponieważ ustanowiony przez Komisję wymóg przerwania ciągłości działalności wiązałby się z koniecznością nawiązania nowych stosunków pracy. Umowa stanowi również, że zawarcie takiej umowy wykonawczej byłoby możliwe wyłącznie po zakończeniu „negocjacji handlowych między Airport Handling a przewoźnikami obsługującymi porty lotnicze Mediolan-Linate i Mediolan-Malpensa w kontekście wolnej konkurencji” (6). Reasumując, umowa wykonawcza musiała opierać się na następujących zasadach:






  — | kontynuowaniu realizacji celu polegającego na zabezpieczeniu miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH, |
| --- | --- | --- |

(24)

W umowie przewidziano „projekt ugody” i stwierdzono, że konieczne jest przyjęcie „umowy wykonawczej” zawierającej zbiór zasad regulujących kwestie związane z nowymi warunkami umownymi i nową strukturą zatrudnienia dla pracowników Airport Handling, ponieważ ustanowiony przez Komisję wymóg przerwania ciągłości działalności wiązałby się z koniecznością nawiązania nowych stosunków pracy. Umowa stanowi również, że zawarcie takiej umowy wykonawczej byłoby możliwe wyłącznie po zakończeniu „negocjacji handlowych między Airport Handling a przewoźnikami obsługującymi porty lotnicze Mediolan-Linate i Mediolan-Malpensa w kontekście wolnej konkurencji” (6). Reasumując, umowa wykonawcza musiała opierać się na następujących zasadach:

6

—

kontynuowaniu realizacji celu polegającego na zabezpieczeniu miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH,

| — | wyznaczeniu przejrzystych kryteriów ewentualnej relokacji pracowników w ramach grupy SEA, |
| --- | --- |

—

wyznaczeniu przejrzystych kryteriów ewentualnej relokacji pracowników w ramach grupy SEA,

| — | rentowności działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług obsługi naziemnej, |
| --- | --- |

—

rentowności działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług obsługi naziemnej,

| — | ustanowieniu odpowiedniego, sprzyjającego włączeniu systemu stosunków pracy, |
| --- | --- |

—

ustanowieniu odpowiedniego, sprzyjającego włączeniu systemu stosunków pracy,

| — | dalszym stosowaniu systemu świadczeń grupy SEA. |
| --- | --- |

—

dalszym stosowaniu systemu świadczeń grupy SEA.

| (25) | W dniu 22 kwietnia 2014 r. SEAH przystąpił do realizacji programu mobilności pracowników zwolnionych z pracy („Collocamento in mobilita”) – systemu zabezpieczenia społecznego ustanowionego przez włoskie władze państwowe, którego głównym celem jest wspieranie pracowników spółek znajdujących się w trudnej sytuacji w okresie bezrobocia (7). W omawianym okresie SEAH zatrudniał 2 214 pracowników – odpowiadało to 1 980 pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy. |
| --- | --- |

(25)

W dniu 22 kwietnia 2014 r. SEAH przystąpił do realizacji programu mobilności pracowników zwolnionych z pracy („Collocamento in mobilita”) – systemu zabezpieczenia społecznego ustanowionego przez włoskie władze państwowe, którego głównym celem jest wspieranie pracowników spółek znajdujących się w trudnej sytuacji w okresie bezrobocia (7). W omawianym okresie SEAH zatrudniał 2 214 pracowników – odpowiadało to 1 980 pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy.

7

| (26) | W dniu 31 maja 2015 r. Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników ([...] (*1) ekwiwalenty pełnego czasu pracy, zwane dalej „EPC”), z czego [...] (*1) pracowników ([...] (*1) EPC) było dawnymi pracownikami SEAH. |
| --- | --- |

(26)

W dniu 31 maja 2015 r. Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników ([...] (*1) ekwiwalenty pełnego czasu pracy, zwane dalej „EPC”), z czego [...] (*1) pracowników ([...] (*1) EPC) było dawnymi pracownikami SEAH.

*1

*1

*1

*1

| (27) | W dniu 4 czerwca 2014 r. SEAH i związki zawodowe podpisały umowę wykonawczą w celu wdrożenia postanowień projektu ugody, o którym mowa w motywie 24 powyżej. |
| --- | --- |

(27)

W dniu 4 czerwca 2014 r. SEAH i związki zawodowe podpisały umowę wykonawczą w celu wdrożenia postanowień projektu ugody, o którym mowa w motywie 24 powyżej.

| (28) | Umowa stanowiła po pierwsze, że SEA wyraziła zgodę na to, aby Airport Handling zatrudnił pracowników SEAH spełniających ustanowione przez Airport Handling wymogi dotyczące poszczególnych stanowisk pracy; po drugie, ogłoszono w niej rozpoczęcie negocjacji z organizacjami związków zawodowych dotyczących kryteriów wyboru pracowników. W umowie stwierdzono również, że wszelkie nowe umowy o pracę zawierane z Airport Handling musiałyby skutkować rozwiązaniem formalnych i merytorycznych postanowień umów o pracę zawartych z SEAH. |
| --- | --- |

(28)

Umowa stanowiła po pierwsze, że SEA wyraziła zgodę na to, aby Airport Handling zatrudnił pracowników SEAH spełniających ustanowione przez Airport Handling wymogi dotyczące poszczególnych stanowisk pracy; po drugie, ogłoszono w niej rozpoczęcie negocjacji z organizacjami związków zawodowych dotyczących kryteriów wyboru pracowników. W umowie stwierdzono również, że wszelkie nowe umowy o pracę zawierane z Airport Handling musiałyby skutkować rozwiązaniem formalnych i merytorycznych postanowień umów o pracę zawartych z SEAH.

| (29) | Zgodnie z treścią tej umowy SEAH wykazał swoją gotowość do ustanowienia systemu zachęt finansowych dla pracowników, którzy do dnia 30 czerwca 2014 r. zgodzą się nie wyrażać sprzeciwu wobec środków skutkujących zwolnieniami. |
| --- | --- |

(29)

Zgodnie z treścią tej umowy SEAH wykazał swoją gotowość do ustanowienia systemu zachęt finansowych dla pracowników, którzy do dnia 30 czerwca 2014 r. zgodzą się nie wyrażać sprzeciwu wobec środków skutkujących zwolnieniami.

| (30) | Ponadto w dniu 4 czerwca 2014 r. Airport Handling zawarł umowę z organizacjami związków zawodowych. W umowie tej określono liczbę pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony, których Airport Handling będzie musiał zatrudniać w dniu 1 lipca 2014 r. Stwierdzono w niej również, że Airport Handling zgodził się ponownie zatrudnić dawnych pracowników SEAH na zasadzie pierwszeństwa. |
| --- | --- |

(30)

Ponadto w dniu 4 czerwca 2014 r. Airport Handling zawarł umowę z organizacjami związków zawodowych. W umowie tej określono liczbę pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony, których Airport Handling będzie musiał zatrudniać w dniu 1 lipca 2014 r. Stwierdzono w niej również, że Airport Handling zgodził się ponownie zatrudnić dawnych pracowników SEAH na zasadzie pierwszeństwa.

| (31) | W umowie orientacyjnie określono popyt Airport Handling na pracę wyrażony w EPC. W tym kontekście w umowie zwrócono uwagę na fakt, że wspomniane wskaźniki mogą ulec zmianie, jeżeli chodzi o łączną liczbę lub zmienne wskazane w umowie. Szacunki dotyczące pracowników przedstawiały się w następujący sposób: [...] (*1) EPC stałych pracowników operacyjnych; [...] (*1) EPC pracowników administracyjnych; [...] (*1) EPC pracowników na czas określony wykonujących prace sezonowe. W umowie określono, że aby zaspokoić ten popyt, Airport Handling będzie realizował strategię zwracania się w pierwszej kolejności do osób aktualnie zatrudnionych przez SEAH. W umowie określono również procedurę rekrutacyjną, uregulowano kwestie związane z treścią prawną i finansową umów o pracę, a także przyjęto postanowienia dotyczące polityki socjalnej i organizacji pracy. Z postanowień umowy wynika, że dawni pracownicy SEAH zostaną zatrudnieni na podstawie nowych umów, w których przewidziano istotnie odmienne warunki ekonomiczne. |
| --- | --- |

(31)

W umowie orientacyjnie określono popyt Airport Handling na pracę wyrażony w EPC. W tym kontekście w umowie zwrócono uwagę na fakt, że wspomniane wskaźniki mogą ulec zmianie, jeżeli chodzi o łączną liczbę lub zmienne wskazane w umowie. Szacunki dotyczące pracowników przedstawiały się w następujący sposób: [...] (*1) EPC stałych pracowników operacyjnych; [...] (*1) EPC pracowników administracyjnych; [...] (*1) EPC pracowników na czas określony wykonujących prace sezonowe. W umowie określono, że aby zaspokoić ten popyt, Airport Handling będzie realizował strategię zwracania się w pierwszej kolejności do osób aktualnie zatrudnionych przez SEAH. W umowie określono również procedurę rekrutacyjną, uregulowano kwestie związane z treścią prawną i finansową umów o pracę, a także przyjęto postanowienia dotyczące polityki socjalnej i organizacji pracy. Z postanowień umowy wynika, że dawni pracownicy SEAH zostaną zatrudnieni na podstawie nowych umów, w których przewidziano istotnie odmienne warunki ekonomiczne.

*1

*1

*1

| (32) | Postanowienia regulujące kwestie związane z wykonywaniem pracy przewidziane w tej umowie różnią się od zasad stosowanych przez SEAH w odniesieniu do jego pracowników. W szczególności:






  — | zgodnie z krajowym układem zbiorowym pracy zawartym z pracownikami branży lotniczej Airport Handling stosowałby postanowienia sekcji dotyczącej pracowników obsługi naziemnej, natomiast do umów o pracę zawartych z pracownikami wcześniej zatrudnionymi przez SEAH miałyby zastosowanie postanowienia sekcji dotyczącej operatorów portu lotniczego. W opinii władz włoskich w sekcji dotyczącej pracowników obsługi naziemnej przewidziano odmienne warunki dotyczące urlopów (20 dni zamiast 22 dni rocznie), czasu pracy (7 godzin 30 minut dziennie zamiast 7 godzin 15 minut dziennie) oraz odmienne warunki dotyczące wynagrodzenia i dodatków (usunięcie wynagrodzenia za 6 dni), |
| --- | --- | --- |

(32)

Postanowienia regulujące kwestie związane z wykonywaniem pracy przewidziane w tej umowie różnią się od zasad stosowanych przez SEAH w odniesieniu do jego pracowników. W szczególności:

—

zgodnie z krajowym układem zbiorowym pracy zawartym z pracownikami branży lotniczej Airport Handling stosowałby postanowienia sekcji dotyczącej pracowników obsługi naziemnej, natomiast do umów o pracę zawartych z pracownikami wcześniej zatrudnionymi przez SEAH miałyby zastosowanie postanowienia sekcji dotyczącej operatorów portu lotniczego. W opinii władz włoskich w sekcji dotyczącej pracowników obsługi naziemnej przewidziano odmienne warunki dotyczące urlopów (20 dni zamiast 22 dni rocznie), czasu pracy (7 godzin 30 minut dziennie zamiast 7 godzin 15 minut dziennie) oraz odmienne warunki dotyczące wynagrodzenia i dodatków (usunięcie wynagrodzenia za 6 dni),

| — | różnice w strukturze praw do wynagrodzenia, np. niestosowanie przez Airport Handling postanowień niektórych sekcji umowy korporacyjnej uzupełniającej krajowy układ zbiorowy pracy, które SEAH stosował w odniesieniu do swoich pracowników, |
| --- | --- |

—

różnice w strukturze praw do wynagrodzenia, np. niestosowanie przez Airport Handling postanowień niektórych sekcji umowy korporacyjnej uzupełniającej krajowy układ zbiorowy pracy, które SEAH stosował w odniesieniu do swoich pracowników,

| — | różnice w sposobie organizacji pracowników (np. [...] (*1)). |
| --- | --- |

—

różnice w sposobie organizacji pracowników (np. [...] (*1)).

*1

| (33) | W opinii władz włoskich doprowadziło to do:






  — | obniżenia całkowitych kosztów pracy Airport Handling o 30 % w porównaniu z całkowitymi kosztami pracy SEAH; |
| --- | --- | --- |

(33)

W opinii władz włoskich doprowadziło to do:

—

obniżenia całkowitych kosztów pracy Airport Handling o 30 % w porównaniu z całkowitymi kosztami pracy SEAH;

| — | obniżenia wagi kosztów związanych z uzupełniającą umową korporacyjną Airport Handling o [...] (*1) % w porównaniu z kosztami ponoszonymi przez SEAH, przy czym wielkość średnich obniżek wynagrodzenia w ujęciu rocznym odpowiadała [...] (*1) krotności wynagrodzenia miesięcznego. |
| --- | --- |

—

obniżenia wagi kosztów związanych z uzupełniającą umową korporacyjną Airport Handling o [...] (*1) % w porównaniu z kosztami ponoszonymi przez SEAH, przy czym wielkość średnich obniżek wynagrodzenia w ujęciu rocznym odpowiadała [...] (*1) krotności wynagrodzenia miesięcznego.

*1

*1

| (34) | W dniu 9 czerwca 2014 r. nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy SEAH zatwierdziło rozwiązanie spółki i objęcie jej procedurą dobrowolnej likwidacji, wyznaczając termin jej skutecznego rozwiązania na dzień 1 lipca 2014 r. (8). |
| --- | --- |

(34)

W dniu 9 czerwca 2014 r. nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy SEAH zatwierdziło rozwiązanie spółki i objęcie jej procedurą dobrowolnej likwidacji, wyznaczając termin jej skutecznego rozwiązania na dzień 1 lipca 2014 r. (8).

8

| (35) | W celu sprzedaży aktywów spółki, spłaty jej wierzycieli i przygotowania ostatecznego bilansu likwidacyjnego oraz sprawozdania z przebiegu likwidacji powołano likwidatora i powierzono mu wykonanie wspomnianych zadań. |
| --- | --- |

(35)

W celu sprzedaży aktywów spółki, spłaty jej wierzycieli i przygotowania ostatecznego bilansu likwidacyjnego oraz sprawozdania z przebiegu likwidacji powołano likwidatora i powierzono mu wykonanie wspomnianych zadań.

| (36) | Organizacje związków zawodowych uzależniły wejście umów z dnia 4 czerwca 2014 r. w życie od pozytywnego wyniku referendum przeprowadzonego wśród pracowników SEAH. Wspomniane referendum odbyło się w dniach 11–13 czerwca 2014 r. W referendum odrzucono umowę z dnia 4 czerwca 2014 r. |
| --- | --- |

(36)

Organizacje związków zawodowych uzależniły wejście umów z dnia 4 czerwca 2014 r. w życie od pozytywnego wyniku referendum przeprowadzonego wśród pracowników SEAH. Wspomniane referendum odbyło się w dniach 11–13 czerwca 2014 r. W referendum odrzucono umowę z dnia 4 czerwca 2014 r.

| (37) | Dlatego też w dniu 1 lipca 2014 r. walne zgromadzenie akcjonariuszy SEAH zadecydowało o przedłużeniu terminu zakończenia działalności przez SEAH do dnia 31 sierpnia 2014 r., przyznając likwidatorowi (który rozpoczął pełnienie powierzonej mu funkcji w dniu 1 lipca 2014 r.) uprawnienia do tymczasowego zarządzania spółką do tego dnia, a po upływie wyznaczonego terminu – do zbycia aktywów SEAH i zakończenia działalności prowadzonej przez tę spółkę. |
| --- | --- |

(37)

Dlatego też w dniu 1 lipca 2014 r. walne zgromadzenie akcjonariuszy SEAH zadecydowało o przedłużeniu terminu zakończenia działalności przez SEAH do dnia 31 sierpnia 2014 r., przyznając likwidatorowi (który rozpoczął pełnienie powierzonej mu funkcji w dniu 1 lipca 2014 r.) uprawnienia do tymczasowego zarządzania spółką do tego dnia, a po upływie wyznaczonego terminu – do zbycia aktywów SEAH i zakończenia działalności prowadzonej przez tę spółkę.

| (38) | Aby rozwiązać problem związany z negatywnym wynikiem referendum z dnia 14 czerwca 2014 r., w dniu 4 lipca 2014 r. organizacje związków zawodowych zaproponowały wprowadzenie pewnych wyjaśnień dotyczących kwestii poruszonych w umowie z dnia 4 czerwca 2014 r., np. wskazanie, że dodatkowe dni pracy będą musiały zostać rozłożone równomiernie na przestrzeni całego roku, że pojęcie „efektywności godzin pracy” oznacza obowiązek pracy przez co najmniej 7,5 godziny dziennie przez 5 dni w tygodniu oraz że pracownicy będą mieli możliwość wyboru jednego z dwóch trybów pracy w czasie określonych świąt państwowych, za które na mocy nowej umowy nie przysługuje już wynagrodzenie. W dniu 7 lipca 2014 r. Airport Handling zatwierdził te propozycje. W dniu 15 lipca 2014 r. Airport Handling podpisał umowę uzupełniającą potwierdzającą ważność umowy z dnia 4 czerwca 2014 r. i zawierającą wyjaśnienia, o których uwzględnienie zwróciły się organizacje związków zawodowych. W tej nowej umowie nie wprowadzono jednak żadnych istotnych zmian w porównaniu z odrzuconą wcześniej umową z dnia 4 czerwca 2014 r. |
| --- | --- |

(38)

Aby rozwiązać problem związany z negatywnym wynikiem referendum z dnia 14 czerwca 2014 r., w dniu 4 lipca 2014 r. organizacje związków zawodowych zaproponowały wprowadzenie pewnych wyjaśnień dotyczących kwestii poruszonych w umowie z dnia 4 czerwca 2014 r., np. wskazanie, że dodatkowe dni pracy będą musiały zostać rozłożone równomiernie na przestrzeni całego roku, że pojęcie „efektywności godzin pracy” oznacza obowiązek pracy przez co najmniej 7,5 godziny dziennie przez 5 dni w tygodniu oraz że pracownicy będą mieli możliwość wyboru jednego z dwóch trybów pracy w czasie określonych świąt państwowych, za które na mocy nowej umowy nie przysługuje już wynagrodzenie. W dniu 7 lipca 2014 r. Airport Handling zatwierdził te propozycje. W dniu 15 lipca 2014 r. Airport Handling podpisał umowę uzupełniającą potwierdzającą ważność umowy z dnia 4 czerwca 2014 r. i zawierającą wyjaśnienia, o których uwzględnienie zwróciły się organizacje związków zawodowych. W tej nowej umowie nie wprowadzono jednak żadnych istotnych zmian w porównaniu z odrzuconą wcześniej umową z dnia 4 czerwca 2014 r.

| (39) | W sierpniu 2014 r. SEAH zwolnił całą swoją siłę roboczą. W tym samym czasie Airport Handling rozpoczął procedurę rekrutacji tych pracowników spośród byłych pracowników SEAH, których uznał za kluczowych dla prowadzonej przez siebie działalności. Airport Handling skontaktował się również z Adecco, dostawcą usług w obszarze pracy tymczasowej, w celu pozyskania pracowników tymczasowych. |
| --- | --- |

(39)

W sierpniu 2014 r. SEAH zwolnił całą swoją siłę roboczą. W tym samym czasie Airport Handling rozpoczął procedurę rekrutacji tych pracowników spośród byłych pracowników SEAH, których uznał za kluczowych dla prowadzonej przez siebie działalności. Airport Handling skontaktował się również z Adecco, dostawcą usług w obszarze pracy tymczasowej, w celu pozyskania pracowników tymczasowych.

| (40) | SEAH zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 1 września 2014 r. W tym samym dniu Airport Handling rozpoczął obsługę portów lotniczych w Mediolanie. Według stanu na dzień 1 września 2014 r. Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników ([...] (*1) EPC), co odpowiadało [...] (*1) % pracowników zatrudnianych przez SEAH według stanu na dzień 22 kwietnia 2014 r., kiedy to SEAH wszczął formalne postępowanie w przedmiocie grupowego zwolnienia swoich pracowników. Ponadto Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników tymczasowych ([...] (*1) EPC) [...] (*1). |
| --- | --- |

(40)

SEAH zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 1 września 2014 r. W tym samym dniu Airport Handling rozpoczął obsługę portów lotniczych w Mediolanie. Według stanu na dzień 1 września 2014 r. Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników ([...] (*1) EPC), co odpowiadało [...] (*1) % pracowników zatrudnianych przez SEAH według stanu na dzień 22 kwietnia 2014 r., kiedy to SEAH wszczął formalne postępowanie w przedmiocie grupowego zwolnienia swoich pracowników. Ponadto Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników tymczasowych ([...] (*1) EPC) [...] (*1).

*1

*1

*1

*1

*1

*1

2.2.   Umowy z przewoźnikami lotniczymi

Umowy z przewoźnikami lotniczymi

| (41) | W piśmie z dnia 22 kwietnia 2014 r. SEAH poinformował przewoźników lotniczych, dostawców i inne zainteresowane strony o tym, że w dniu 1 lipca 2014 r. zakończy działalność, a zatem począwszy od tego dnia nie będzie już świadczył usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie. |
| --- | --- |

(41)

W piśmie z dnia 22 kwietnia 2014 r. SEAH poinformował przewoźników lotniczych, dostawców i inne zainteresowane strony o tym, że w dniu 1 lipca 2014 r. zakończy działalność, a zatem począwszy od tego dnia nie będzie już świadczył usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie.

| (42) | Po opublikowaniu wspomnianego powyżej komunikatu dziesięć linii lotniczych zdecydowało się powierzyć świadczenie usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie dostawcom usług innym niż SEAH i Airport Handling. |
| --- | --- |

(42)

Po opublikowaniu wspomnianego powyżej komunikatu dziesięć linii lotniczych zdecydowało się powierzyć świadczenie usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie dostawcom usług innym niż SEAH i Airport Handling.

| (43) | W tym samym czasie Airport Handling został wybrany jako dostawca usług obsługi naziemnej przez 19 linii lotniczych prowadzących działalność w portach lotniczych w Mediolanie w ramach procedur otwartych. Inne linie lotnicze wybrały Airport Handling w ramach procedur dialogu konkurencyjnego. Zdaniem władz włoskich wyboru dostawcy usług dokonuje się w normalnych warunkach na podstawie oceny określonych czynników, takich jak: cena, dobra kondycja finansowa dostawcy usług, dostępność odpowiedniego sprzętu, istnienie sieci, a także historia prowadzenia działalności, doświadczenie i kompetencje dostawcy usług. |
| --- | --- |

(43)

W tym samym czasie Airport Handling został wybrany jako dostawca usług obsługi naziemnej przez 19 linii lotniczych prowadzących działalność w portach lotniczych w Mediolanie w ramach procedur otwartych. Inne linie lotnicze wybrały Airport Handling w ramach procedur dialogu konkurencyjnego. Zdaniem władz włoskich wyboru dostawcy usług dokonuje się w normalnych warunkach na podstawie oceny określonych czynników, takich jak: cena, dobra kondycja finansowa dostawcy usług, dostępność odpowiedniego sprzętu, istnienie sieci, a także historia prowadzenia działalności, doświadczenie i kompetencje dostawcy usług.

2.3.   Utworzenie Airport Handling i przekazanie należących do SEA akcji Milan Airport Handling Trust; dokapitalizowanie Airport Handling

Utworzenie Airport Handling i przekazanie należących do SEA akcji Milan Airport Handling Trust; dokapitalizowanie Airport Handling

| (44) | Airport Handling został utworzony w dniu 9 września 2013 r. jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością dysponująca kapitałem podstawowym w wysokości 10 000 EUR. |
| --- | --- |

(44)

Airport Handling został utworzony w dniu 9 września 2013 r. jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością dysponująca kapitałem podstawowym w wysokości 10 000 EUR.

| (45) | W dniu 10 marca 2014 r. rada dyrektorów SEA zdecydowała się podwyższyć kapitał Airport Handling o maksymalnie 2,5 mln EUR, aby zapewnić Airport Handling możliwość spełnienia wymogów uprawniających do otrzymania certyfikatu podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej od Krajowego Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ENAC). Zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi ENAC udziela pozwoleń dostawcom usług obsługi naziemnej, którzy spełniają następujące wymogi (9):






  — | dysponują kapitałem stanowiącym co najmniej równowartość jednej czwartej przewidywanego obrotu, |
| --- | --- | --- |

(45)

W dniu 10 marca 2014 r. rada dyrektorów SEA zdecydowała się podwyższyć kapitał Airport Handling o maksymalnie 2,5 mln EUR, aby zapewnić Airport Handling możliwość spełnienia wymogów uprawniających do otrzymania certyfikatu podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej od Krajowego Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ENAC). Zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi ENAC udziela pozwoleń dostawcom usług obsługi naziemnej, którzy spełniają następujące wymogi (9):

9

—

dysponują kapitałem stanowiącym co najmniej równowartość jednej czwartej przewidywanego obrotu,

| — | dysponują dostatecznymi zasobami operacyjnymi i dostateczną zdolnością organizacyjną do świadczenia usług, |
| --- | --- |

—

dysponują dostatecznymi zasobami operacyjnymi i dostateczną zdolnością organizacyjną do świadczenia usług,

| — | posiadają certyfikat potwierdzający spełnienie wszystkich zobowiązań na gruncie prawa pracy i przepisów dotyczących bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

—

posiadają certyfikat potwierdzający spełnienie wszystkich zobowiązań na gruncie prawa pracy i przepisów dotyczących bezpieczeństwa.

| (46) | W dniu 30 czerwca 2014 r. rada dyrektorów SEA podjęła decyzję o utworzeniu Milan Airport Handling Trust („Trust”) oraz o podwyższeniu kapitału Airport Handling o maksymalnie 25 mln EUR. |
| --- | --- |

(46)

W dniu 30 czerwca 2014 r. rada dyrektorów SEA podjęła decyzję o utworzeniu Milan Airport Handling Trust („Trust”) oraz o podwyższeniu kapitału Airport Handling o maksymalnie 25 mln EUR.

| (47) | Trust został utworzony w dniu 30 czerwca 2014 r.; tego samego dnia podpisano akt założycielski Trust. Zgodnie z postanowieniami swojego aktu założycielskiego Trust: (i) pełni funkcję jedynego udziałowca Airport Handling do momentu sprzedaży udziału mniejszościowego w spółce; oraz (ii) zapewnia przerwanie ciągłości działalności gospodarczej między Airport Handling a SEA Handling. |
| --- | --- |

(47)

Trust został utworzony w dniu 30 czerwca 2014 r.; tego samego dnia podpisano akt założycielski Trust. Zgodnie z postanowieniami swojego aktu założycielskiego Trust: (i) pełni funkcję jedynego udziałowca Airport Handling do momentu sprzedaży udziału mniejszościowego w spółce; oraz (ii) zapewnia przerwanie ciągłości działalności gospodarczej między Airport Handling a SEA Handling.

| (48) | Zgodnie z aktem założycielskim Trust, Trust utworzono w celu wykonywania następujących określonych zadań:






  — | potwierdzania i weryfikowania braku ciągłości gospodarczej między Airport Handling a SEA i SEAH, w szczególności poprzez zarządzanie Airport Handling niezależnie od SEA, |
| --- | --- | --- |

(48)

Zgodnie z aktem założycielskim Trust, Trust utworzono w celu wykonywania następujących określonych zadań:

—

potwierdzania i weryfikowania braku ciągłości gospodarczej między Airport Handling a SEA i SEAH, w szczególności poprzez zarządzanie Airport Handling niezależnie od SEA,

| — | zapewniania niezależnym inwestorom będącym osobami trzecimi możliwości przejmowania udziałów w kapitale podstawowym Airport Handling na poziomie nie mniejszym niż 30 %. |
| --- | --- |

—

zapewniania niezależnym inwestorom będącym osobami trzecimi możliwości przejmowania udziałów w kapitale podstawowym Airport Handling na poziomie nie mniejszym niż 30 %.

| (49) | Akt założycielski Trust stanowi, że przy realizowaniu powierzonej mu misji Trust korzysta z przysługujących mu uprawnień do:






  — | mianowania dyrektorów, biegłych rewidentów i innych osób prawnych spośród kwalifikujących się kandydatów, którzy nie pełnią żadnych obowiązków operacyjnych w SEA ani SEAH i którzy nie są związani stosunkiem pracy z SEA ani SEAH, |
| --- | --- | --- |

(49)

Akt założycielski Trust stanowi, że przy realizowaniu powierzonej mu misji Trust korzysta z przysługujących mu uprawnień do:

—

mianowania dyrektorów, biegłych rewidentów i innych osób prawnych spośród kwalifikujących się kandydatów, którzy nie pełnią żadnych obowiązków operacyjnych w SEA ani SEAH i którzy nie są związani stosunkiem pracy z SEA ani SEAH,

| — | zwracania się do dyrektorów o sporządzanie sprawozdań dotyczących przypadków przerwania ciągłości działalności gospodarczej, do których doszło przed ustanowieniem Trust, oraz |
| --- | --- |

—

zwracania się do dyrektorów o sporządzanie sprawozdań dotyczących przypadków przerwania ciągłości działalności gospodarczej, do których doszło przed ustanowieniem Trust, oraz

| — | dbania o stosowanie prawidłowych procedur w celu niedopuszczenia do sytuacji, w której informacje handlowe znajdujące się w posiadaniu SEA mogłyby przynieść nienależną korzyść Airport Handling przy zawieraniu lub utrzymywaniu umów z liniami lotniczymi w porównaniu z sytuacją jego konkurentów oraz dbania o przestrzeganie ograniczeń przewidzianych w załączniku A do aktu założycielskiego Trust. |
| --- | --- |

—

dbania o stosowanie prawidłowych procedur w celu niedopuszczenia do sytuacji, w której informacje handlowe znajdujące się w posiadaniu SEA mogłyby przynieść nienależną korzyść Airport Handling przy zawieraniu lub utrzymywaniu umów z liniami lotniczymi w porównaniu z sytuacją jego konkurentów oraz dbania o przestrzeganie ograniczeń przewidzianych w załączniku A do aktu założycielskiego Trust.

| (50) | W szczególności jeżeli chodzi o akt założycielski Trust, pełnomocnik weryfikuje, czy od momentu utworzenia Airport Handling nie podjęto żadnych czynności prawnych skutkujących przekazaniem Airport Handling przez SEAH jakichkolwiek aktywów, ruchomości i nieruchomości, umów z liniami lotniczymi lub dostawcami usług obsługi naziemnej, praw własności intelektualnej lub jednostronnych czynności prawnych wywierających skutki gospodarcze (tj. gwarancji rzeczowych lub osobistych) innych niż czynności przewidziane w akcie założycielskim Trust. |
| --- | --- |

(50)

W szczególności jeżeli chodzi o akt założycielski Trust, pełnomocnik weryfikuje, czy od momentu utworzenia Airport Handling nie podjęto żadnych czynności prawnych skutkujących przekazaniem Airport Handling przez SEAH jakichkolwiek aktywów, ruchomości i nieruchomości, umów z liniami lotniczymi lub dostawcami usług obsługi naziemnej, praw własności intelektualnej lub jednostronnych czynności prawnych wywierających skutki gospodarcze (tj. gwarancji rzeczowych lub osobistych) innych niż czynności przewidziane w akcie założycielskim Trust.

| (51) | W tym sensie akt założycielski Trust wyłącza następujące elementy z zakresu uprawnień kontrolnych pełnomocnika:






  — | fakt, że Airport Handling został utworzony i dokapitalizowany przez SEA, |
| --- | --- | --- |

(51)

W tym sensie akt założycielski Trust wyłącza następujące elementy z zakresu uprawnień kontrolnych pełnomocnika:

—

fakt, że Airport Handling został utworzony i dokapitalizowany przez SEA,

| — | fakt, że Airport Handling przejął pracowników SEAH, |
| --- | --- |

—

fakt, że Airport Handling przejął pracowników SEAH,

| — | fakt, że Airport Handling dzierżawi swoje aktywa i sprzęt do obsługi naziemnej od SEAH na mocy umowy dzierżawy, która wygasa w dniu 28 lutego 2015 r. |
| --- | --- |

—

fakt, że Airport Handling dzierżawi swoje aktywa i sprzęt do obsługi naziemnej od SEAH na mocy umowy dzierżawy, która wygasa w dniu 28 lutego 2015 r.

| (52) | Ponadto akt założycielski Trust stanowi również, że pełnomocnik jest zobowiązany do upewnienia się, czy:






  — | pomijając uprawnienia przyznane SEA na mocy aktu założycielskiego Trust, doszło do rozdzielenia struktury zarządzania operacyjnego Airport Handling od struktury zarządzania SEA pod kontrolą i nadzorem rady dyrektorów, której członków pełnomocnik powołuje samodzielnie, |
| --- | --- | --- |

(52)

Ponadto akt założycielski Trust stanowi również, że pełnomocnik jest zobowiązany do upewnienia się, czy:

—

pomijając uprawnienia przyznane SEA na mocy aktu założycielskiego Trust, doszło do rozdzielenia struktury zarządzania operacyjnego Airport Handling od struktury zarządzania SEA pod kontrolą i nadzorem rady dyrektorów, której członków pełnomocnik powołuje samodzielnie,

| — | przed utworzeniem Trust lub po jego utworzeniu SEA i Airport Handling nie przyjęły dokumentów prawnych skutkujących przeniesieniem przez SEA aktywów, ruchomości lub nieruchomości, umów, jednostronnych czynności prawnych wywierających skutki gospodarcze (tj. gwarancji rzeczowych lub osobistych) lub praw własności intelektualnej innych niż te przewidziane w akcie założycielskim Trust lub wymagane przez SEA jako posiadacza koncesji na prowadzenie działalności w portach lotniczych w Mediolanie, oraz |
| --- | --- |

—

przed utworzeniem Trust lub po jego utworzeniu SEA i Airport Handling nie przyjęły dokumentów prawnych skutkujących przeniesieniem przez SEA aktywów, ruchomości lub nieruchomości, umów, jednostronnych czynności prawnych wywierających skutki gospodarcze (tj. gwarancji rzeczowych lub osobistych) lub praw własności intelektualnej innych niż te przewidziane w akcie założycielskim Trust lub wymagane przez SEA jako posiadacza koncesji na prowadzenie działalności w portach lotniczych w Mediolanie, oraz

| — | Airport Handling ustanowił procedury i mechanizmy kontrolne pozwalające uniknąć sytuacji, w której mógłby on korzystać z informacji handlowych stanowiących własność z SEA, dzięki czemu mógłby osiągnąć nienależną korzyść przy zawieraniu lub utrzymywaniu umów z liniami lotniczymi, takich jak informacje na temat umów zawartych w przeszłości przez SEAH lub informacji na temat wymogów linii lotniczych przekazanych SEA z uwagi na fakt, że pełni ona funkcję operatora portu lotniczego. |
| --- | --- |

—

Airport Handling ustanowił procedury i mechanizmy kontrolne pozwalające uniknąć sytuacji, w której mógłby on korzystać z informacji handlowych stanowiących własność z SEA, dzięki czemu mógłby osiągnąć nienależną korzyść przy zawieraniu lub utrzymywaniu umów z liniami lotniczymi, takich jak informacje na temat umów zawartych w przeszłości przez SEAH lub informacji na temat wymogów linii lotniczych przekazanych SEA z uwagi na fakt, że pełni ona funkcję operatora portu lotniczego.

| (53) | Zgodnie z aktem założycielskim Trust pełnomocnik nie jest jednak zobowiązany do weryfikowania ani oceniania okoliczności związanych z faktem, że:






  — | przedstawiciele SEA brali udział w negocjacjach z pracownikami, którzy mieli zostać przejęci przez Airport Handling, |
| --- | --- | --- |

(53)

Zgodnie z aktem założycielskim Trust pełnomocnik nie jest jednak zobowiązany do weryfikowania ani oceniania okoliczności związanych z faktem, że:

—

przedstawiciele SEA brali udział w negocjacjach z pracownikami, którzy mieli zostać przejęci przez Airport Handling,

| — | Airport Handling korzysta z usług pracowników SEA na zasadzie outsourcingu – dotyczy to również jej dyrektora generalnego, który miał pozostać na stanowisku przez cały okres istnienia Trust, |
| --- | --- |

—

Airport Handling korzysta z usług pracowników SEA na zasadzie outsourcingu – dotyczy to również jej dyrektora generalnego, który miał pozostać na stanowisku przez cały okres istnienia Trust,

| — | SEA nadal świadczyłaby niektóre scentralizowane usługi, |
| --- | --- |

—

SEA nadal świadczyłaby niektóre scentralizowane usługi,

| — | SEA może monitorować poziomy jakości świadczonych usług w celu wywiązania się z obowiązków spoczywających na niej z uwagi na fakt, że pełni funkcję operatora infrastruktury portów lotniczych w Mediolanie, |
| --- | --- |

—

SEA może monitorować poziomy jakości świadczonych usług w celu wywiązania się z obowiązków spoczywających na niej z uwagi na fakt, że pełni funkcję operatora infrastruktury portów lotniczych w Mediolanie,

| — | SEA dysponuje pełną swobodą uznania w kwestii podejmowania decyzji dotyczących finansowania Airport Handling w przyszłości, bez uszczerbku dla uprawnień rady dyrektorów Airport Handling w zakresie podejmowania decyzji służących wdrażaniu biznesplanu. |
| --- | --- |

—

SEA dysponuje pełną swobodą uznania w kwestii podejmowania decyzji dotyczących finansowania Airport Handling w przyszłości, bez uszczerbku dla uprawnień rady dyrektorów Airport Handling w zakresie podejmowania decyzji służących wdrażaniu biznesplanu.

| (54) | Jeżeli chodzi o przejęcie udziałów w Airport Handling przez inwestora będącego osobą trzecią, akt założycielski Trust stanowi, że SEA jest podmiotem odpowiedzialnym za zarządzanie pierwszym etapem procedury otwarcia kapitału Airport Handling na „kwalifikowalnych udziałowców” (mianowicie osoby fizyczne lub prawne lub podmioty, które – w przypadku, gdy ich siedziba znajduje się we Włoszech – nie mogą zostać uznane za podmioty publiczne ani spółki kontrolowane przez państwo włoskie, z wyjątkiem spółek, których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym), a etap ten ma zakończyć się do dnia 28 lutego 2015 r. |
| --- | --- |

(54)

Jeżeli chodzi o przejęcie udziałów w Airport Handling przez inwestora będącego osobą trzecią, akt założycielski Trust stanowi, że SEA jest podmiotem odpowiedzialnym za zarządzanie pierwszym etapem procedury otwarcia kapitału Airport Handling na „kwalifikowalnych udziałowców” (mianowicie osoby fizyczne lub prawne lub podmioty, które – w przypadku, gdy ich siedziba znajduje się we Włoszech – nie mogą zostać uznane za podmioty publiczne ani spółki kontrolowane przez państwo włoskie, z wyjątkiem spółek, których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym), a etap ten ma zakończyć się do dnia 28 lutego 2015 r.

| (55) | Akt założycielski Trust stanowi, że jeżeli do dnia 1 marca 2015 r. SEA nadal będzie udziałowcem Airport Handling na poziomie powyżej [...] (*1) %, pełnomocnik rozpocznie poszukiwania inwestorów, którzy muszą spełniać warunki wcześniej przedstawione przez SEA w drodze aktu prawnego, o którym należy poinformować prawnika pełniącego rolę strażnika Trust, z zastrzeżeniem przeglądu dokonanego w odpowiednim czasie przez SEA. W każdym innym przypadku pełnomocnik nie może zbyć udziałów w Airport Handling bez zgody SEA. |
| --- | --- |

(55)

Akt założycielski Trust stanowi, że jeżeli do dnia 1 marca 2015 r. SEA nadal będzie udziałowcem Airport Handling na poziomie powyżej [...] (*1) %, pełnomocnik rozpocznie poszukiwania inwestorów, którzy muszą spełniać warunki wcześniej przedstawione przez SEA w drodze aktu prawnego, o którym należy poinformować prawnika pełniącego rolę strażnika Trust, z zastrzeżeniem przeglądu dokonanego w odpowiednim czasie przez SEA. W każdym innym przypadku pełnomocnik nie może zbyć udziałów w Airport Handling bez zgody SEA.

*1

| (56) | Akt założycielski Trust stanowi również, że po sprzedaży [...] (*1) % udziałów w Airport Handling należących do SEA rozpocznie poszukiwanie inwestorów prywatnych gotowych przejąć dalsze udziały w kapitale Airport Handling, z uwzględnieniem kwestii społecznych i zobowiązania SEA do dalszego zapewniania obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie. |
| --- | --- |

(56)

Akt założycielski Trust stanowi również, że po sprzedaży [...] (*1) % udziałów w Airport Handling należących do SEA rozpocznie poszukiwanie inwestorów prywatnych gotowych przejąć dalsze udziały w kapitale Airport Handling, z uwzględnieniem kwestii społecznych i zobowiązania SEA do dalszego zapewniania obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie.

*1

| (57) | W dniu 26 sierpnia 2014 r. rada dyrektorów Airport Handling zatwierdziła aneks do aktu założycielskiego Trust. W aneksie określono, że zgodnie z art. 2346 ust. 6 włoskiego kodeksu cywilnego (10) Airport Handling wyemituje 20 000 instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy (SFP – strumenti finanziari partecipativi), o wartości nominalnej 1 000 EUR każdy, które zostaną zaproponowane SEA. Aneks podpisano następnego dnia. |
| --- | --- |

(57)

W dniu 26 sierpnia 2014 r. rada dyrektorów Airport Handling zatwierdziła aneks do aktu założycielskiego Trust. W aneksie określono, że zgodnie z art. 2346 ust. 6 włoskiego kodeksu cywilnego (10) Airport Handling wyemituje 20 000 instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy (SFP – strumenti finanziari partecipativi), o wartości nominalnej 1 000 EUR każdy, które zostaną zaproponowane SEA. Aneks podpisano następnego dnia.

10

strumenti finanziari partecipativi

| (58) | W dniu 27 sierpnia 2014 r. zgromadzenie akcjonariuszy Airport Handling (11) postanowiło zwiększyć subskrybowany i wpłacony przez SEA kapitał Airport Handling z 1,3 mln EUR do 5 mln EUR. |
| --- | --- |

(58)

W dniu 27 sierpnia 2014 r. zgromadzenie akcjonariuszy Airport Handling (11) postanowiło zwiększyć subskrybowany i wpłacony przez SEA kapitał Airport Handling z 1,3 mln EUR do 5 mln EUR.

11

| (59) | Tego samego dnia SEA przekazała Trust wszystkie posiadane udziały Airport Handling i wyznaczyła pełnomocnika, a mianowicie Crowe Horwath Trustee Services („Trustee”) do zarządzania Airport Handling. |
| --- | --- |

(59)

Tego samego dnia SEA przekazała Trust wszystkie posiadane udziały Airport Handling i wyznaczyła pełnomocnika, a mianowicie Crowe Horwath Trustee Services („Trustee”) do zarządzania Airport Handling.

| (60) | W dniu 27 sierpnia 2014 r. Trustee powołał nową radę dyrektorów Airport Handling. SEA powołała [...] (*1) kierowników wyższego szczebla [...] (*1) z pięciu [...] (*1). Według władz włoskich obie te spółki prowadzą działalność w wyłącznym interesie Airport Handling na podstawie umowy o oddelegowanie zawartej przez spółkę dominującą SEA. |
| --- | --- |

(60)

W dniu 27 sierpnia 2014 r. Trustee powołał nową radę dyrektorów Airport Handling. SEA powołała [...] (*1) kierowników wyższego szczebla [...] (*1) z pięciu [...] (*1). Według władz włoskich obie te spółki prowadzą działalność w wyłącznym interesie Airport Handling na podstawie umowy o oddelegowanie zawartej przez spółkę dominującą SEA.

*1

*1

*1

| (61) | Jeszcze w dniu 27 sierpnia 2014 r., po przejęciu przez SEA udziałów w Trust zgromadzenie udziałowców Airport Handling (12) podjęło decyzję o przekształceniu Airport Handling ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (S.R.L) w spółkę akcyjną (S.p.A) oraz o emisji 20 000 instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy, oferowanych SEA do subskrypcji po cenie 1 000 EUR za każdy instrument. Następnego dnia SEA subskrybowała i opłaciła instrumenty kapitałowe o określonym prawie do dywidendy, zwiększając w ten sposób kapitał Airport Handling do 25 mln EUR łącznie (5 mln EUR kapitału podstawowego i 20 mln EUR w formie instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy). |
| --- | --- |

(61)

Jeszcze w dniu 27 sierpnia 2014 r., po przejęciu przez SEA udziałów w Trust zgromadzenie udziałowców Airport Handling (12) podjęło decyzję o przekształceniu Airport Handling ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (S.R.L) w spółkę akcyjną (S.p.A) oraz o emisji 20 000 instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy, oferowanych SEA do subskrypcji po cenie 1 000 EUR za każdy instrument. Następnego dnia SEA subskrybowała i opłaciła instrumenty kapitałowe o określonym prawie do dywidendy, zwiększając w ten sposób kapitał Airport Handling do 25 mln EUR łącznie (5 mln EUR kapitału podstawowego i 20 mln EUR w formie instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy).

12

S.R.L

S.p.A

2.4.   Próba sprzedaży aktywów SEAH; umowa dzierżawy zawarta z Airport Handling

Próba sprzedaży aktywów SEAH; umowa dzierżawy zawarta z Airport Handling

| (62) | W dniu 12 listopada 2014 r. likwidator opublikował zaproszenie do wyrażenia zainteresowania zakupem aktywów SEAH; przedmiotowe zaproszenie opublikowano w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej:

  „Włochy – Mediolan: Sprzedaż wyposażenia obejmującego, wyłącznie w celach informacyjnych: urządzenia załadunkowe, transportery, podnośniki, wózki podnośnikowe ręczne, samojezdne/holowane przenośniki taśmowe, schody samojezdne/holowane/BAE, ciągniki elektryczne/z silnikiem wysokoprężnym/hybrydowe, beczki, prądnice, sprężarki, wózki bagażowe/towarowe 2014/5 218-385934 – zaproszenie do wyrażenia zainteresowania”
   (13). Na potrzeby zaproszenia do wyrażenia zainteresowania aktywa podzielono na dziewięć pakietów. |
| --- | --- |

(62)

W dniu 12 listopada 2014 r. likwidator opublikował zaproszenie do wyrażenia zainteresowania zakupem aktywów SEAH; przedmiotowe zaproszenie opublikowano w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej:

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

„Włochy – Mediolan: Sprzedaż wyposażenia obejmującego, wyłącznie w celach informacyjnych: urządzenia załadunkowe, transportery, podnośniki, wózki podnośnikowe ręczne, samojezdne/holowane przenośniki taśmowe, schody samojezdne/holowane/BAE, ciągniki elektryczne/z silnikiem wysokoprężnym/hybrydowe, beczki, prądnice, sprężarki, wózki bagażowe/towarowe 2014/5 218-385934 – zaproszenie do wyrażenia zainteresowania”
   (13). Na potrzeby zaproszenia do wyrażenia zainteresowania aktywa podzielono na dziewięć pakietów.

13

| (63) | SEAH zlecił Istituto del marca di Qualità S.p.A. („IMQ”) sporządzenie kompleksowej wyceny aktywów SEAH i na tej podstawie określenie opłaty za dzierżawę sprzętu SEAH do obsługi naziemnej oraz ceny sprzedaży aktywów. IMQ przedstawiło dwa sprawozdania: w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawozdanie dotyczące opłaty za dzierżawę; w dniu 16 października 2014 r. sprawozdanie dotyczące podziału aktywów na pakiety przeznaczone do sprzedaży. Według IMQ szacowaną wartość aktywów rozumie się jako prawdopodobną wartość rynkową aktywów o podobnych właściwościach technicznych, wydajności, stanie technicznym i sposobie przechowywania, użytkowaniu i wieku w ujęciu pieniężnym. |
| --- | --- |

(63)

SEAH zlecił Istituto del marca di Qualità S.p.A. („IMQ”) sporządzenie kompleksowej wyceny aktywów SEAH i na tej podstawie określenie opłaty za dzierżawę sprzętu SEAH do obsługi naziemnej oraz ceny sprzedaży aktywów. IMQ przedstawiło dwa sprawozdania: w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawozdanie dotyczące opłaty za dzierżawę; w dniu 16 października 2014 r. sprawozdanie dotyczące podziału aktywów na pakiety przeznaczone do sprzedaży. Według IMQ szacowaną wartość aktywów rozumie się jako prawdopodobną wartość rynkową aktywów o podobnych właściwościach technicznych, wydajności, stanie technicznym i sposobie przechowywania, użytkowaniu i wieku w ujęciu pieniężnym.

| (64) | Ostateczny termin składania ofert w odniesieniu do dziewięciu pakietów przeznaczonych do sprzedaży wyznaczono na dzień 26 stycznia 2015 r. |
| --- | --- |

(64)

Ostateczny termin składania ofert w odniesieniu do dziewięciu pakietów przeznaczonych do sprzedaży wyznaczono na dzień 26 stycznia 2015 r.

| (65) | IMQ zaproponował opłatę za dzierżawę sprzętu SEAH do obsługi naziemnej w wysokości [...] (*1) EUR za semestr ([...] (*1) EUR na rok). |
| --- | --- |

(65)

IMQ zaproponował opłatę za dzierżawę sprzętu SEAH do obsługi naziemnej w wysokości [...] (*1) EUR za semestr ([...] (*1) EUR na rok).

*1

*1

| (66) | W dniu 1 września 2014 r. SEAH i Airport Handling zawarli umowę dzierżawy, na mocy której Airport Handling wydzierżawi od SEAH sprzęt do obsługi naziemnej za kwotę [...] (*1) EUR tj. kwotę zaproponowaną przez IMQ. Umowa dzierżawy wygaśnie w dniu 31 sierpnia 2015 r. |
| --- | --- |

(66)

W dniu 1 września 2014 r. SEAH i Airport Handling zawarli umowę dzierżawy, na mocy której Airport Handling wydzierżawi od SEAH sprzęt do obsługi naziemnej za kwotę [...] (*1) EUR tj. kwotę zaproponowaną przez IMQ. Umowa dzierżawy wygaśnie w dniu 31 sierpnia 2015 r.

*1

| (67) | W celu potwierdzenia poprawności procesu wyceny przeprowadzonego przez IMQ w dniu 1 września 2014 r. Airport Handling i SEAH zlecili drugiemu niezależnemu rzeczoznawcy, Ernst & Young financial-business Advisors SpA („E&Y”) ponowne oszacowanie wysokości opłaty dzierżawnej. W tym kontekście SEAH i Airport Handling uzgodnili w umowie, że jeżeli w ramach drugiej wyceny stwierdzone zostanie, że wartość rynkowa odbiegała o co najmniej [...] (*1) % od poziomu ustanowionego przez IMQ, opłata umowna zostanie odpowiednio dostosowana z mocą wsteczną. |
| --- | --- |

(67)

W celu potwierdzenia poprawności procesu wyceny przeprowadzonego przez IMQ w dniu 1 września 2014 r. Airport Handling i SEAH zlecili drugiemu niezależnemu rzeczoznawcy, Ernst & Young financial-business Advisors SpA („E&Y”) ponowne oszacowanie wysokości opłaty dzierżawnej. W tym kontekście SEAH i Airport Handling uzgodnili w umowie, że jeżeli w ramach drugiej wyceny stwierdzone zostanie, że wartość rynkowa odbiegała o co najmniej [...] (*1) % od poziomu ustanowionego przez IMQ, opłata umowna zostanie odpowiednio dostosowana z mocą wsteczną.

*1

| (68) | W dniu 15 października 2014 r. E&Y przedstawił sprawozdanie i określiło stopę rynkową w odniesieniu do dzierżawy aktywów SEAH za kwotę [...] (*1) EUR rocznie. W dniu 25 października 2014 r. Airport Handling i SEAH zgodzili się na rozszerzenie analizy przeprowadzonej przez E&Y i powierzyli mu zadanie przeanalizowania rzeczywistych warunków eksploatacji i stanu fizycznego aktywów (E&Y pierwotnie oparł swoją ocenę na kontroli fizycznej aktywów na podstawie próby). Analiza wykazała, że wiele maszyn i urządzeń nie nadaje się do użytku, biorąc po uwagę krótki czas trwania dzierżawy i wysokie koszty niezbędnych napraw, z uwagi na przestarzałość wielu sprzętów. Według Trust w dniu przedstawienia uwag w sprawie decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. SEAH i Airport Handling rozważali zastosowanie rozwiązania mającego na celu uniknięcie sporów sądowych. W rezultacie opłata dzierżawna została z mocą wsteczną dostosowana do kwoty [...] (*1) EUR rocznie. |
| --- | --- |

(68)

W dniu 15 października 2014 r. E&Y przedstawił sprawozdanie i określiło stopę rynkową w odniesieniu do dzierżawy aktywów SEAH za kwotę [...] (*1) EUR rocznie. W dniu 25 października 2014 r. Airport Handling i SEAH zgodzili się na rozszerzenie analizy przeprowadzonej przez E&Y i powierzyli mu zadanie przeanalizowania rzeczywistych warunków eksploatacji i stanu fizycznego aktywów (E&Y pierwotnie oparł swoją ocenę na kontroli fizycznej aktywów na podstawie próby). Analiza wykazała, że wiele maszyn i urządzeń nie nadaje się do użytku, biorąc po uwagę krótki czas trwania dzierżawy i wysokie koszty niezbędnych napraw, z uwagi na przestarzałość wielu sprzętów. Według Trust w dniu przedstawienia uwag w sprawie decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. SEAH i Airport Handling rozważali zastosowanie rozwiązania mającego na celu uniknięcie sporów sądowych. W rezultacie opłata dzierżawna została z mocą wsteczną dostosowana do kwoty [...] (*1) EUR rocznie.

*1

*1

| (69) | W dniu 26 listopada 2014 r. rada dyrektorów Airport Handling podjęła decyzję o ogłoszeniu na rynku procedury przetargowej na zakup nowego sprzętu. W dniu 11 lutego 2015 r. w wyniku procedury przetargowej Airport Handling zastąpiło około [...] (*1) % swojego sprzętu aktywami zakupionymi na rynku, co kosztowało około [...] (*1) EUR. Według władz włoskich Airport Handling sfinansował ten zakup wyłącznie z własnych zasobów. |
| --- | --- |

(69)

W dniu 26 listopada 2014 r. rada dyrektorów Airport Handling podjęła decyzję o ogłoszeniu na rynku procedury przetargowej na zakup nowego sprzętu. W dniu 11 lutego 2015 r. w wyniku procedury przetargowej Airport Handling zastąpiło około [...] (*1) % swojego sprzętu aktywami zakupionymi na rynku, co kosztowało około [...] (*1) EUR. Według władz włoskich Airport Handling sfinansował ten zakup wyłącznie z własnych zasobów.

*1

*1

| (70) | W dniu 9 lutego 2015 r. przetarg na sprzedaż aktywów SEAH uznano za nieudany, ponieważ żaden oferent nie wyraził zainteresowania zakupem któregokolwiek z pakietów. |
| --- | --- |

(70)

W dniu 9 lutego 2015 r. przetarg na sprzedaż aktywów SEAH uznano za nieudany, ponieważ żaden oferent nie wyraził zainteresowania zakupem któregokolwiek z pakietów.

| (71) | W dniu 26 lutego 2015 r. SEAH otrzymał od Airport Handling pierwsze zawiadomienie, w którym ten wyraził zainteresowanie zakupem sześciu z dziewięciu pakietów wystawionych w przetargu. W dniu 3 czerwca 2015 r. Airport Handling ponownie wyraził zainteresowanie. W dniu 18 września 2015 r. [...] (*1) sprzedano Airport Handling po cenie wskazanej w pierwotnej procedurze przetargowej, tj. [...] (*1) EUR. |
| --- | --- |

(71)

W dniu 26 lutego 2015 r. SEAH otrzymał od Airport Handling pierwsze zawiadomienie, w którym ten wyraził zainteresowanie zakupem sześciu z dziewięciu pakietów wystawionych w przetargu. W dniu 3 czerwca 2015 r. Airport Handling ponownie wyraził zainteresowanie. W dniu 18 września 2015 r. [...] (*1) sprzedano Airport Handling po cenie wskazanej w pierwotnej procedurze przetargowej, tj. [...] (*1) EUR.

*1

*1

2.5.   Sprzedaż mniejszościowego pakietu akcji Airport Handling

Sprzedaż mniejszościowego pakietu akcji Airport Handling

| (72) | Zgodnie z postanowieniami aktu założycielskiego Trust Trustee wszczął procedurę sprzedaży mniejszościowego pakietu akcji kapitału Airport Handling. |
| --- | --- |

(72)

Zgodnie z postanowieniami aktu założycielskiego Trust Trustee wszczął procedurę sprzedaży mniejszościowego pakietu akcji kapitału Airport Handling.

| (73) | W tym celu Trustee w dniu 27 stycznia 2015 r. wyznaczył włoski oddział banku BNP Paribas na doradcę finansowego w związku ze sprzedażą inwestorom będącym stronami trzecimi „co najmniej 30 %” kapitału podstawowego Airport Handling. Władze włoskie wskazały, że BNP Paribas jako doradca finansowy zorganizował proces sprzedaży w sposób całkowicie niezależny. BNP Paribas zaplanował następujące fazy sprzedaży: 1.wstępny przegląd; 2. organizacja transakcji; 3. zamknięcie transakcji. |
| --- | --- |

(73)

W tym celu Trustee w dniu 27 stycznia 2015 r. wyznaczył włoski oddział banku BNP Paribas na doradcę finansowego w związku ze sprzedażą inwestorom będącym stronami trzecimi „co najmniej 30 %” kapitału podstawowego Airport Handling. Władze włoskie wskazały, że BNP Paribas jako doradca finansowy zorganizował proces sprzedaży w sposób całkowicie niezależny. BNP Paribas zaplanował następujące fazy sprzedaży: 1.wstępny przegląd; 2. organizacja transakcji; 3. zamknięcie transakcji.

| (74) | Pięciu zainteresowanych inwestorów złożyło niewiążące oferty nabycia [...] (*1) – [...] (*1) % akcji Airport Handling: [...] (*1), [...] (*1), [...] (*1), [...] (*1) i [...] (*1). |
| --- | --- |

(74)

Pięciu zainteresowanych inwestorów złożyło niewiążące oferty nabycia [...] (*1) – [...] (*1) % akcji Airport Handling: [...] (*1), [...] (*1), [...] (*1), [...] (*1) i [...] (*1).

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| (75) | Zgodnie z projektem umowy sprzedaży przedstawionym przez Włochy, aby umożliwić inwestorowi sprawowanie kontroli operacyjnej nad Airport Handling, Trustee zobowiązuje się zagwarantować inwestorowi prawo do wyznaczania większości, tj. trzech z pięciu członków, rady dyrektorów, w tym dyrektora generalnego spółki, przez cały okres aż do wygaśnięcia okresu zawieszenia (14), przy czym przewodniczący rady dyrektorów będzie wyznaczany na posiedzeniu akcjonariuszy. |
| --- | --- |

(75)

Zgodnie z projektem umowy sprzedaży przedstawionym przez Włochy, aby umożliwić inwestorowi sprawowanie kontroli operacyjnej nad Airport Handling, Trustee zobowiązuje się zagwarantować inwestorowi prawo do wyznaczania większości, tj. trzech z pięciu członków, rady dyrektorów, w tym dyrektora generalnego spółki, przez cały okres aż do wygaśnięcia okresu zawieszenia (14), przy czym przewodniczący rady dyrektorów będzie wyznaczany na posiedzeniu akcjonariuszy.

14

| (76) | W dniu 21 września 2015 r. Trustee podpisał wiążącą ramową umowę inwestycyjną z D’Nata w sprawie sprzedaży [...] (*1) % akcji Airport Handling. Na mocy tej umowy stosuje się następujące ustalenia: |
| --- | --- |

(76)

W dniu 21 września 2015 r. Trustee podpisał wiążącą ramową umowę inwestycyjną z D’Nata w sprawie sprzedaży [...] (*1) % akcji Airport Handling. Na mocy tej umowy stosuje się następujące ustalenia:

*1

| (77) | Inwestycja początkowa: po zatwierdzeniu przejęcia przez organy kontroli połączeń D’Nata nabywa [...] (*1) % akcji Airport Handling z prawem do powołania większości członków rady dyrektorów i dyrektora generalnego. Celem tego ustalenia było to, aby D’Nata, mimo iż jest akcjonariuszem mniejszościowym, mógł skutecznie wykonywać swoje obowiązki jako akcjonariusz posiadający pakiet kontrolny. |
| --- | --- |

(77)

Inwestycja początkowa: po zatwierdzeniu przejęcia przez organy kontroli połączeń D’Nata nabywa [...] (*1) % akcji Airport Handling z prawem do powołania większości członków rady dyrektorów i dyrektora generalnego. Celem tego ustalenia było to, aby D’Nata, mimo iż jest akcjonariuszem mniejszościowym, mógł skutecznie wykonywać swoje obowiązki jako akcjonariusz posiadający pakiet kontrolny.

*1

| (78) | Dodatkowa inwestycja: w ramach opcji kupna D’Nata jest uprawniona do nabycia kolejnych [...] (*1) % akcji Airport Handling. Określona „opcja sprzedaży pomocy państwa” stanowi, że D’Nata będzie miała prawo do odsprzedania swoich [...] (*1) % akcji za skorygowaną początkową cenę nabycia, jeżeli Komisja przyjmie negatywną decyzję lub jeżeli po upływie 18 miesięcy od zakończenia inwestycji początkowej postępowanie w sprawie pomocy państwa nadal będzie w toku. |
| --- | --- |

(78)

Dodatkowa inwestycja: w ramach opcji kupna D’Nata jest uprawniona do nabycia kolejnych [...] (*1) % akcji Airport Handling. Określona „opcja sprzedaży pomocy państwa” stanowi, że D’Nata będzie miała prawo do odsprzedania swoich [...] (*1) % akcji za skorygowaną początkową cenę nabycia, jeżeli Komisja przyjmie negatywną decyzję lub jeżeli po upływie 18 miesięcy od zakończenia inwestycji początkowej postępowanie w sprawie pomocy państwa nadal będzie w toku.

*1

*1

| (79) | W dniu 8 lutego 2016 r. włoski organ ds. konkurencji, Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, zatwierdził przejęcie przez D’Nata wyłącznej kontroli nad Airport Handling zgodnie z włoskimi przepisami dotyczącymi kontroli połączeń. Trustee poinformował Komisję, że po zatwierdzeniu wspólnie z D’Nata przystąpi do zamykania inwestycji w dniu 8 marca 2016 r. |
| --- | --- |

(79)

W dniu 8 lutego 2016 r. włoski organ ds. konkurencji, Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato, zatwierdził przejęcie przez D’Nata wyłącznej kontroli nad Airport Handling zgodnie z włoskimi przepisami dotyczącymi kontroli połączeń. Trustee poinformował Komisję, że po zatwierdzeniu wspólnie z D’Nata przystąpi do zamykania inwestycji w dniu 8 marca 2016 r.

2.6.   Biznesplan na lata 2014–2017

Biznesplan na lata 2014–2017

2.6.1.   Biznesplan z dnia 14 listopada 2013 r.

Biznesplan z dnia 14 listopada 2013 r.

| (80) | Na etapie wstępnego postępowania wyjaśniającego Włochy przedstawiły biznesplan Airport Handling na lata 2014–2017 z datą 14 listopada 2013 r. („biznesplan z listopada 2013 r.”) w celu wykazania, że inwestycja SEA w kapitał Airport Handling była zgodna z testem prywatnego inwestora. Główne elementy tego planu podsumowano poniżej. |
| --- | --- |

(80)

Na etapie wstępnego postępowania wyjaśniającego Włochy przedstawiły biznesplan Airport Handling na lata 2014–2017 z datą 14 listopada 2013 r. („biznesplan z listopada 2013 r.”) w celu wykazania, że inwestycja SEA w kapitał Airport Handling była zgodna z testem prywatnego inwestora. Główne elementy tego planu podsumowano poniżej.

| (81) | Biznesplan dotyczy obsługi ramp (15) i pasażerów (16), co stanowi główną działalność Airport Handling. Oczekiwano, że łączny udział w rynku zarówno portu lotniczego Mediolan-Malpensa, jak i portu lotniczego Mediolan-Linate wyniesie odpowiednio [50–70] (*1) % i [50–70] (*1) % w drugiej połowie 2014 r. i wzrośnie odpowiednio do [60–80] (*1) % i [60–80] (*1) % do 2017 r. |
| --- | --- |

(81)

Biznesplan dotyczy obsługi ramp (15) i pasażerów (16), co stanowi główną działalność Airport Handling. Oczekiwano, że łączny udział w rynku zarówno portu lotniczego Mediolan-Malpensa, jak i portu lotniczego Mediolan-Linate wyniesie odpowiednio [50–70] (*1) % i [50–70] (*1) % w drugiej połowie 2014 r. i wzrośnie odpowiednio do [60–80] (*1) % i [60–80] (*1) % do 2017 r.

15

16

*1

*1

*1

*1

| (82) | Prognozy przedstawione w planie przedstawiają wzrost przychodów operacyjnych ze względu na przewidywany wzrost udziału w rynku. Zakładano, że całkowity przychód wzrośnie z [...] (*1) EUR w drugiej połowie 2014 r. do [...] (*1) EUR w 2017 r., przy założeniu, że w latach 2014–2017 nastąpi wzrost przepływu pasażerów w wysokości [...] (*1)–[...] (*1) % rocznie. |
| --- | --- |

(82)

Prognozy przedstawione w planie przedstawiają wzrost przychodów operacyjnych ze względu na przewidywany wzrost udziału w rynku. Zakładano, że całkowity przychód wzrośnie z [...] (*1) EUR w drugiej połowie 2014 r. do [...] (*1) EUR w 2017 r., przy założeniu, że w latach 2014–2017 nastąpi wzrost przepływu pasażerów w wysokości [...] (*1)–[...] (*1) % rocznie.

*1

*1

*1

*1

| (83) | Przewiduje się, że średnia liczba pracowników wzrośnie z [...] (*1) EPC w 2014 r. do [...] (*1) EPC w 2017 r. ze względu na wzrost liczby umów zawieranych na czas określony. Koszty pracy oszacowano na około [...] (*1) % całkowitych kosztów operacyjnych. SEA zwiększyłaby wydajność o 12 % w okresie odniesienia przy pomocy trzech głównych czynników:






  — | przyrostu wydajności przy uruchamianiu Airport Handling (dostosowanie udziału umów zawartych na czas określony i umów w niepełnym wymiarze czasu pracy; lepsze zdefiniowanie programu prac2; dostosowanie struktury organizacyjnej w celu bardziej efektywnego wykorzystania zasobów poprzez ograniczone wykorzystanie pracowników sezonowych; zmaksymalizowanie zdolności istniejącej siły roboczej), |
| --- | --- | --- |

(83)

Przewiduje się, że średnia liczba pracowników wzrośnie z [...] (*1) EPC w 2014 r. do [...] (*1) EPC w 2017 r. ze względu na wzrost liczby umów zawieranych na czas określony. Koszty pracy oszacowano na około [...] (*1) % całkowitych kosztów operacyjnych. SEA zwiększyłaby wydajność o 12 % w okresie odniesienia przy pomocy trzech głównych czynników:

*1

*1

*1

—

przyrostu wydajności przy uruchamianiu Airport Handling (dostosowanie udziału umów zawartych na czas określony i umów w niepełnym wymiarze czasu pracy; lepsze zdefiniowanie programu prac2; dostosowanie struktury organizacyjnej w celu bardziej efektywnego wykorzystania zasobów poprzez ograniczone wykorzystanie pracowników sezonowych; zmaksymalizowanie zdolności istniejącej siły roboczej),

2

| — | korzyści skali wynikających ze zwiększenia natężenia ruchu, |
| --- | --- |

—

korzyści skali wynikających ze zwiększenia natężenia ruchu,

| — | strukturalnych dostosowań w procesach biznesowych (lepsze planowanie prac i lepsza organizacja; inwestycje w rozwiązania techniczne umożliwiające częściową lub całkowitą automatyzację niektórych działań; powiązanie nakładów siły roboczej z wynikami i produktami działalności). |
| --- | --- |

—

strukturalnych dostosowań w procesach biznesowych (lepsze planowanie prac i lepsza organizacja; inwestycje w rozwiązania techniczne umożliwiające częściową lub całkowitą automatyzację niektórych działań; powiązanie nakładów siły roboczej z wynikami i produktami działalności).

| (84) | Oczekiwano, że początkowe koszty rozpoczęcia ponownych negocjacji dotyczących umów z klientami i dostawcami, umów pracowniczych, rekrutacji, spisania procedur organizacyjnych/administracyjnych/operacyjnych, kosztów prawnych, opłat bankowych, usług doradczych, zakupu mniejszych elementów i różnych dostaw wyniosą [...] (*1) EUR. |
| --- | --- |

(84)

Oczekiwano, że początkowe koszty rozpoczęcia ponownych negocjacji dotyczących umów z klientami i dostawcami, umów pracowniczych, rekrutacji, spisania procedur organizacyjnych/administracyjnych/operacyjnych, kosztów prawnych, opłat bankowych, usług doradczych, zakupu mniejszych elementów i różnych dostaw wyniosą [...] (*1) EUR.

*1

| (85) | Operacyjne koszty rozruchu, tj. wydatki kapitałowe niezbędne do rozpoczęcia działalności przez Airport Handling, oszacowano na kwotę [...] (*1) EUR, która zostanie przeznaczona na nowy sprzęt. Na potrzeby biznesplanu z listopada 2013 r. przyjęto jednak założenie, że Airport Handling nabędzie używany sprzęt do obsługi naziemnej o wartości [...] (*1) EUR. |
| --- | --- |

(85)

Operacyjne koszty rozruchu, tj. wydatki kapitałowe niezbędne do rozpoczęcia działalności przez Airport Handling, oszacowano na kwotę [...] (*1) EUR, która zostanie przeznaczona na nowy sprzęt. Na potrzeby biznesplanu z listopada 2013 r. przyjęto jednak założenie, że Airport Handling nabędzie używany sprzęt do obsługi naziemnej o wartości [...] (*1) EUR.

*1

*1

| (86) | W celu pokrycia wszystkich szacunkowych kosztów rozruchu w biznesplanie wymaga się podwyższenia kapitału o [...] (*1) EUR w [...] (*1). |
| --- | --- |

(86)

W celu pokrycia wszystkich szacunkowych kosztów rozruchu w biznesplanie wymaga się podwyższenia kapitału o [...] (*1) EUR w [...] (*1).

*1

*1

2.6.2.   Biznesplan z dnia 6 sierpnia 2014 r.

Biznesplan z dnia 6 sierpnia 2014 r.

| (87) | Ponadto w trakcie postępowania wyjaśniającego Włochy przedstawiły zmieniony biznesplan na lata 2014–2017 z datą 6 sierpnia 2014 r. („biznesplan z sierpnia 2014 r.”) jako zatwierdzony przez radę dyrektorów Airport Handling w dniu 26 sierpnia 2014 r. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze włoskie wprowadzanie zmian zakończono już w lipcu 2014 r. Główne założenia planu podsumowano poniżej. |
| --- | --- |

(87)

Ponadto w trakcie postępowania wyjaśniającego Włochy przedstawiły zmieniony biznesplan na lata 2014–2017 z datą 6 sierpnia 2014 r. („biznesplan z sierpnia 2014 r.”) jako zatwierdzony przez radę dyrektorów Airport Handling w dniu 26 sierpnia 2014 r. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze włoskie wprowadzanie zmian zakończono już w lipcu 2014 r. Główne założenia planu podsumowano poniżej.

| (88) | Udział w rynku: jeżeli chodzi o [...] (*1), w biznesplanie z sierpnia 2014 r. zakłada się nieco niższy wzrost gospodarczy niż w poprzednim planie, przy udziale w rynku na poziomie [70–80] (*1) % w [...] (*1), na podstawie zaktualizowanych prognozowanych poziomów natężenia ruchu [...] (*1) i [...] (*1). |
| --- | --- |

(88)

Udział w rynku: jeżeli chodzi o [...] (*1), w biznesplanie z sierpnia 2014 r. zakłada się nieco niższy wzrost gospodarczy niż w poprzednim planie, przy udziale w rynku na poziomie [70–80] (*1) % w [...] (*1), na podstawie zaktualizowanych prognozowanych poziomów natężenia ruchu [...] (*1) i [...] (*1).

*1

*1

*1

*1

*1

| (89) | Ceny: ceny jednostkowe (za każdy ruch statku powietrznego) są wyższe od cen podanych w biznesplanie z listopada 2013 r. i są stałe w ujęciu nominalnym przez cały okres 2014–2017. |
| --- | --- |

(89)

Ceny: ceny jednostkowe (za każdy ruch statku powietrznego) są wyższe od cen podanych w biznesplanie z listopada 2013 r. i są stałe w ujęciu nominalnym przez cały okres 2014–2017.

| (90) | Koszty personelu: szacowane koszty personelu w biznesplanie z sierpnia 2014 r. są nieco wyższe od kosztów podanych w biznesplanie z listopada 2013 r. i wynoszą [...] (*1)–[...] (*1) % kosztów operacyjnych. Wzrost ten wynika z [...] (*1). |
| --- | --- |

(90)

Koszty personelu: szacowane koszty personelu w biznesplanie z sierpnia 2014 r. są nieco wyższe od kosztów podanych w biznesplanie z listopada 2013 r. i wynoszą [...] (*1)–[...] (*1) % kosztów operacyjnych. Wzrost ten wynika z [...] (*1).

*1

*1

*1

| (91) | Uwzględniono również inne koszty, takie jak: koszty zewnętrzne, koszty amortyzacji i rezerwy, które łącznie stanowiły około [...] (*1) % całkowitych kosztów operacyjnych, oraz koszty regulowane (około [...] (*1) %) usług świadczonych przez SEA na rzecz Airport Handling w celu korzystania ze wspólnej infrastruktury portu lotniczego (szczególnie [...] (*1)). W biznesplanie z sierpnia 2014 r. oszacowano, że kwotę [...] (*1) EUR należy przeznaczyć na zakup sprzętu, z czego [...] (*1) % na zakup nowego sprzętu, a [...] (*1) % na zakup pojazdów używanych na rynku. Dane te opierały się na ofertach złożonych Airport Handling przez potencjalnych dostawców w marcu 2014 r. |
| --- | --- |

(91)

Uwzględniono również inne koszty, takie jak: koszty zewnętrzne, koszty amortyzacji i rezerwy, które łącznie stanowiły około [...] (*1) % całkowitych kosztów operacyjnych, oraz koszty regulowane (około [...] (*1) %) usług świadczonych przez SEA na rzecz Airport Handling w celu korzystania ze wspólnej infrastruktury portu lotniczego (szczególnie [...] (*1)). W biznesplanie z sierpnia 2014 r. oszacowano, że kwotę [...] (*1) EUR należy przeznaczyć na zakup sprzętu, z czego [...] (*1) % na zakup nowego sprzętu, a [...] (*1) % na zakup pojazdów używanych na rynku. Dane te opierały się na ofertach złożonych Airport Handling przez potencjalnych dostawców w marcu 2014 r.

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| (92) | Podobnie jak w przypadku biznesplanu z listopada 2013 r. w biznesplanie z sierpnia 2014 r. wskazano na obniżenie kosztów operacyjnych w porównaniu ze strukturą kosztów SEAH, osiągniętą przede wszystkim dzięki zwiększeniu wydajności i zmniejszeniu liczby pracowników. |
| --- | --- |

(92)

Podobnie jak w przypadku biznesplanu z listopada 2013 r. w biznesplanie z sierpnia 2014 r. wskazano na obniżenie kosztów operacyjnych w porównaniu ze strukturą kosztów SEAH, osiągniętą przede wszystkim dzięki zwiększeniu wydajności i zmniejszeniu liczby pracowników.

2.6.3.   Wyceny ekonomiczne biznesplanu

Wyceny ekonomiczne biznesplanu

2.6.3.1.   Sprawozdanie opracowane przez BCG

Sprawozdanie opracowane przez BCG

| (93) | Airport Handling zlecił Boston Consulting Group przeprowadzenie wstępnej niezależnej oceny biznesplanu na lata 2014–2017 („sprawozdanie BCG”). BCG przedstawił swoje sprawozdanie w dniu 14 października 2014 r. |
| --- | --- |

(93)

Airport Handling zlecił Boston Consulting Group przeprowadzenie wstępnej niezależnej oceny biznesplanu na lata 2014–2017 („sprawozdanie BCG”). BCG przedstawił swoje sprawozdanie w dniu 14 października 2014 r.

| (94) | Sprawozdanie BCG opiera się na biznesplanie zatwierdzonym w dniu 26 sierpnia 2014 r., na biznesplanie sporządzonym w listopadzie 2013 r., na własnych doświadczeniach przemysłowych i wiedzy fachowej BCG oraz na danych publicznych na temat rozwoju rynku i głównych operatorów obsługi naziemnej. |
| --- | --- |

(94)

Sprawozdanie BCG opiera się na biznesplanie zatwierdzonym w dniu 26 sierpnia 2014 r., na biznesplanie sporządzonym w listopadzie 2013 r., na własnych doświadczeniach przemysłowych i wiedzy fachowej BCG oraz na danych publicznych na temat rozwoju rynku i głównych operatorów obsługi naziemnej.

| (95) | Podsumowując, BCG ocenił następujące założenia stanowiące podstawę biznesplanu: perspektywy przychodów (w oparciu o zakładany potencjał wzrostu natężenia ruchu, zakładany wzrost wolumenów obsługiwanych przez Airport Handling); koszty personelu (w oparciu o koszty w przeliczeniu na EPC; zakładany wzrost wydajności); planowane inwestycje (ogółem [...] (*1) EUR). |
| --- | --- |

(95)

Podsumowując, BCG ocenił następujące założenia stanowiące podstawę biznesplanu: perspektywy przychodów (w oparciu o zakładany potencjał wzrostu natężenia ruchu, zakładany wzrost wolumenów obsługiwanych przez Airport Handling); koszty personelu (w oparciu o koszty w przeliczeniu na EPC; zakładany wzrost wydajności); planowane inwestycje (ogółem [...] (*1) EUR).

*1

| (96) | BCG podsumował swoje ustalenia w następujący sposób: |
| --- | --- |

(96)

BCG podsumował swoje ustalenia w następujący sposób:

| (97) | Zasadniczo założenia dotyczące wolumenów ruchu na poziomie SEA wydają się zrównoważone i zgodne z postanowieniami głównych organizacji, w szczególności IATA i Eurocontrol. BCG zauważył jednak, że zamiar utrzymania stałej kombinacji przewoźników, składającej się z tanich przewoźników i tzw. starszych przewoźników, nie byłby zgodny z historycznym rozwojem kombinacji w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa, gdzie w ciągu ostatnich czterech lat obecność tanich przewoźników na rynku wzrosła o [...] (*1) punktów procentowych. Ponadto nowa regulacja krajowa (Decreto Linate) mogłaby doprowadzić do przeniesienia niektórych przewoźników z portu lotniczego Mediolan-Malpensa do portu lotniczego Mediolan-Linate. |
| --- | --- |

(97)

Zasadniczo założenia dotyczące wolumenów ruchu na poziomie SEA wydają się zrównoważone i zgodne z postanowieniami głównych organizacji, w szczególności IATA i Eurocontrol. BCG zauważył jednak, że zamiar utrzymania stałej kombinacji przewoźników, składającej się z tanich przewoźników i tzw. starszych przewoźników, nie byłby zgodny z historycznym rozwojem kombinacji w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa, gdzie w ciągu ostatnich czterech lat obecność tanich przewoźników na rynku wzrosła o [...] (*1) punktów procentowych. Ponadto nowa regulacja krajowa (Decreto Linate) mogłaby doprowadzić do przeniesienia niektórych przewoźników z portu lotniczego Mediolan-Malpensa do portu lotniczego Mediolan-Linate.

*1

Decreto Linate

| (98) | Założenie dotyczące możliwego rozwoju wolumenów obsługiwanych przez Airport Handling wydaje się zasadniczo osiągalne, ponieważ, po pierwsze, umowy podpisane z nowymi przewoźnikami w dniu sporządzenia sprawozdania przez BCG zapewniłyby udział w rynku na poziomie [60–70] (*1) %; po drugie, docelowy udział w rynku na poziomie [70–80] (*1) % w 2017 r. byłby trwały, biorąc pod uwagę obecną dynamikę konkurencyjną w sektorze oraz historyczny udział SEAH w rynku wynoszący [70–80] (*1) %. |
| --- | --- |

(98)

Założenie dotyczące możliwego rozwoju wolumenów obsługiwanych przez Airport Handling wydaje się zasadniczo osiągalne, ponieważ, po pierwsze, umowy podpisane z nowymi przewoźnikami w dniu sporządzenia sprawozdania przez BCG zapewniłyby udział w rynku na poziomie [60–70] (*1) %; po drugie, docelowy udział w rynku na poziomie [70–80] (*1) % w 2017 r. byłby trwały, biorąc pod uwagę obecną dynamikę konkurencyjną w sektorze oraz historyczny udział SEAH w rynku wynoszący [70–80] (*1) %.

*1

*1

*1

| (99) | Zdaniem BCG założenia dotyczące przychodów z usług świadczonych na rzecz operatora portu lotniczego wydają się szeroko realizowane w ramach trwających negocjacji z SEA. BCG nie był jednak w stanie oszacować przychodów w ostatnim roku realizacji planu (2017 r.) ze względu na zakładany dwuletni okres obowiązywania umowy. |
| --- | --- |

(99)

Zdaniem BCG założenia dotyczące przychodów z usług świadczonych na rzecz operatora portu lotniczego wydają się szeroko realizowane w ramach trwających negocjacji z SEA. BCG nie był jednak w stanie oszacować przychodów w ostatnim roku realizacji planu (2017 r.) ze względu na zakładany dwuletni okres obowiązywania umowy.

| (100) | Założenia dotyczące średniego rocznego wzrostu kosztów jednostkowych personelu o [...] (*1) % w latach 2014–2017 zostałyby zasadniczo dostosowane do umów podpisanych między włoskim stowarzyszeniem operatorów portów lotniczych, Assaeroporti, a związkami zawodowymi w październiku 2014 r. |
| --- | --- |

(100)

Założenia dotyczące średniego rocznego wzrostu kosztów jednostkowych personelu o [...] (*1) % w latach 2014–2017 zostałyby zasadniczo dostosowane do umów podpisanych między włoskim stowarzyszeniem operatorów portów lotniczych, Assaeroporti, a związkami zawodowymi w październiku 2014 r.

*1

| (101) | Zwiększenie wydajności zasobów o [...] (*1) % wydaje się zasadniczo trwałe, ponieważ – po pierwsze – wzrost wydajności na poziomie [...] (*1) % osiągnięto już w momencie sporządzania sprawozdania oraz – po drugie – ponieważ pozostałe [...] (*1) % wydaje się rozsądne w świetle bieżących dźwigni organizacyjnych i technicznego etapu realizacji. |
| --- | --- |

(101)

Zwiększenie wydajności zasobów o [...] (*1) % wydaje się zasadniczo trwałe, ponieważ – po pierwsze – wzrost wydajności na poziomie [...] (*1) % osiągnięto już w momencie sporządzania sprawozdania oraz – po drugie – ponieważ pozostałe [...] (*1) % wydaje się rozsądne w świetle bieżących dźwigni organizacyjnych i technicznego etapu realizacji.

*1

*1

*1

| (102) | BCG stwierdziło również, że budżet na inwestycje wynoszący [...] (*1) EUR wydaje się zasadniczo zgodny z zakupem nowej floty składającej się głównie z nowych pojazdów (95 %), jak wynika ze szczegółowych wartości zakupów określonych w ofertach przedstawionych Airport Handling w marcu 2014 r. |
| --- | --- |

(102)

BCG stwierdziło również, że budżet na inwestycje wynoszący [...] (*1) EUR wydaje się zasadniczo zgodny z zakupem nowej floty składającej się głównie z nowych pojazdów (95 %), jak wynika ze szczegółowych wartości zakupów określonych w ofertach przedstawionych Airport Handling w marcu 2014 r.

*1

| (103) | Podsumowując, BCG stwierdził, że marża zysku przewidziana w biznesplanie do 2017 r. ([...] (*1) %, [...] (*1) EUR) wydaje się ogólnie zgodna lub nieco niższa niż średnia rentowność znacznej próby obejmującej inne przedsiębiorstwa europejskie działające w sektorze prywatnym i publicznym (na podstawie porównania z Portway, Acciona, Aviapartner, Fraport i ATA-Handling). BCG wskazało jednak, że faktyczne zmiany w zakresie ruchu lotniczego oraz możliwe skutki wprowadzenia nowej regulacji dotyczącej portu lotniczego Mediolan-Linate (Decreto Linate) mogą doprowadzić do zmniejszenia ruchu w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa. |
| --- | --- |

(103)

Podsumowując, BCG stwierdził, że marża zysku przewidziana w biznesplanie do 2017 r. ([...] (*1) %, [...] (*1) EUR) wydaje się ogólnie zgodna lub nieco niższa niż średnia rentowność znacznej próby obejmującej inne przedsiębiorstwa europejskie działające w sektorze prywatnym i publicznym (na podstawie porównania z Portway, Acciona, Aviapartner, Fraport i ATA-Handling). BCG wskazało jednak, że faktyczne zmiany w zakresie ruchu lotniczego oraz możliwe skutki wprowadzenia nowej regulacji dotyczącej portu lotniczego Mediolan-Linate (Decreto Linate) mogą doprowadzić do zmniejszenia ruchu w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa.

*1

*1

Decreto Linate

2.6.3.2.   Sprawozdanie opracowane przez grupę Brattle

Sprawozdanie opracowane przez grupę Brattle

| (104) | Spółka SEA zleciła grupie Brattle przeprowadzenie analizy zastrzyku kapitału własnego, którego dokonała SEA na rzecz Airport Handling, a w szczególności przeprowadzenia analizy, czy inwestycja była zgodna z testem prywatnego inwestora. Grupa Brattle przedstawiła swoje sprawozdanie w dniu 30 marca 2015 r. |
| --- | --- |

(104)

Spółka SEA zleciła grupie Brattle przeprowadzenie analizy zastrzyku kapitału własnego, którego dokonała SEA na rzecz Airport Handling, a w szczególności przeprowadzenia analizy, czy inwestycja była zgodna z testem prywatnego inwestora. Grupa Brattle przedstawiła swoje sprawozdanie w dniu 30 marca 2015 r.

| (105) | Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle analizę przeprowadzono na podstawie informacji, do których SEA miała dostęp w momencie podjęcia decyzji o zainwestowaniu w Airport Handling, oraz na podstawie danych publicznych dotyczących pozycji SEA względem przedsiębiorstw konkurencyjnych. Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle założenia zawarte w biznesplanie z listopada 2013 r. są najodpowiedniejsze dla testu prywatnego inwestora, ponieważ przedstawiają one podstawę, na której SEA opierała się podczas realizacji inwestycji (17). |
| --- | --- |

(105)

Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle analizę przeprowadzono na podstawie informacji, do których SEA miała dostęp w momencie podjęcia decyzji o zainwestowaniu w Airport Handling, oraz na podstawie danych publicznych dotyczących pozycji SEA względem przedsiębiorstw konkurencyjnych. Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle założenia zawarte w biznesplanie z listopada 2013 r. są najodpowiedniejsze dla testu prywatnego inwestora, ponieważ przedstawiają one podstawę, na której SEA opierała się podczas realizacji inwestycji (17).

17

| (106) | Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle wątpliwości przedstawione przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r., mianowicie, że biznesplan Airport Handling jest nadmiernie optymistyczny, można rozwiać, biorąc pod uwagę, że podstawowe założenia przedstawione w biznesplanie zrealizowano w praktyce. Przede wszystkim w 2014 r. udział w rynku Airport Handling przekroczył prognozy przedstawione w biznesplanie z listopada 2013 r. |
| --- | --- |

(106)

Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle wątpliwości przedstawione przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r., mianowicie, że biznesplan Airport Handling jest nadmiernie optymistyczny, można rozwiać, biorąc pod uwagę, że podstawowe założenia przedstawione w biznesplanie zrealizowano w praktyce. Przede wszystkim w 2014 r. udział w rynku Airport Handling przekroczył prognozy przedstawione w biznesplanie z listopada 2013 r.

| (107) | Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle ceny jednostkowe (ceny pobierane przez Airport Handling za każdy ruch statku powietrznego) przedstawione w biznesplanie z sierpnia 2014 r. opierają się na już podpisanych umowach z liniami lotniczymi, których średnia wartość wynosiła [...] (*1) EUR, co jest wartością wyższą niż cena założona w biznesplanie z listopada 2013 r., która wahała się od [...] (*1) EUR w 2014 r. do [...] (*1) EUR w 2017 r. W związku z tym rzeczoznawcy doszli do następujących wniosków: po pierwsze, ceny rynkowe przedstawione w biznesplanie z sierpnia 2014 r. są bliższe faktycznie osiągniętym postępom, ponieważ opierały się na podpisanych umowach; po drugie, w biznesplanie z listopada 2013 r., na którym SEA opierała swoją decyzję inwestycyjną, w rzeczywistości niedoszacowano ceny rynkowej, którą Airport Handling mógł pobierać; po trzecie, potwierdza to, że ceny rynkowe przedstawione w biznesplanie z listopada 2013 r. były nie tylko uzasadnione, ale faktycznie były zbyt niskie. |
| --- | --- |

(107)

Według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle ceny jednostkowe (ceny pobierane przez Airport Handling za każdy ruch statku powietrznego) przedstawione w biznesplanie z sierpnia 2014 r. opierają się na już podpisanych umowach z liniami lotniczymi, których średnia wartość wynosiła [...] (*1) EUR, co jest wartością wyższą niż cena założona w biznesplanie z listopada 2013 r., która wahała się od [...] (*1) EUR w 2014 r. do [...] (*1) EUR w 2017 r. W związku z tym rzeczoznawcy doszli do następujących wniosków: po pierwsze, ceny rynkowe przedstawione w biznesplanie z sierpnia 2014 r. są bliższe faktycznie osiągniętym postępom, ponieważ opierały się na podpisanych umowach; po drugie, w biznesplanie z listopada 2013 r., na którym SEA opierała swoją decyzję inwestycyjną, w rzeczywistości niedoszacowano ceny rynkowej, którą Airport Handling mógł pobierać; po trzecie, potwierdza to, że ceny rynkowe przedstawione w biznesplanie z listopada 2013 r. były nie tylko uzasadnione, ale faktycznie były zbyt niskie.

*1

*1

*1

| (108) | Ponadto rzeczoznawcy zauważyli, że ceny rynkowe, które Airport Handling wynegocjował z liniami lotniczymi, były niższe niż ceny faktycznie pobierane przez SEAH. |
| --- | --- |

(108)

Ponadto rzeczoznawcy zauważyli, że ceny rynkowe, które Airport Handling wynegocjował z liniami lotniczymi, były niższe niż ceny faktycznie pobierane przez SEAH.

| (109) | Rzeczoznawcy zgadzają się, że wstępny udział w rynku Airport Handling przewidziany w biznesplanie z listopada 2013 r. może wydawać się wysoki dla nowego operatora. Zakładają oni jednak, że prywatny inwestor wiedziałby, iż upadek SEAH spowodowałby powstanie niecodzienne sytuacji, w której „do wzięcia” byłaby duża liczba umów dotyczących obsługi naziemnej w portach lotniczych SEA. W związku z tym rzeczoznawcy stwierdzają, że Airport Handling wykorzystałby tę sytuację tak samo jak zrobiliby to pozostali operatorzy prowadzący działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Ponadto, zgodnie ze sprawozdaniem, oczekiwany przez Airport Handling udział w rynku byłby typowy dla dużych włoskich portów lotniczych, gdzie największe przedsiębiorstwo świadczące usługi obsługi naziemnej posiada zwykle około 70 % udziałów w rynku. Dodatkowo rzeczoznawcy stwierdzili, że Airport Handling jest jedynym przedsiębiorstwem świadczącym usługi obsługi naziemnej, które posiada wystarczające aktywa i sprzęt, aby zagwarantować pełną 24-godzinną obsługę, co byłoby jego główną przewagą nad konkurentami. |
| --- | --- |

(109)

Rzeczoznawcy zgadzają się, że wstępny udział w rynku Airport Handling przewidziany w biznesplanie z listopada 2013 r. może wydawać się wysoki dla nowego operatora. Zakładają oni jednak, że prywatny inwestor wiedziałby, iż upadek SEAH spowodowałby powstanie niecodzienne sytuacji, w której „do wzięcia” byłaby duża liczba umów dotyczących obsługi naziemnej w portach lotniczych SEA. W związku z tym rzeczoznawcy stwierdzają, że Airport Handling wykorzystałby tę sytuację tak samo jak zrobiliby to pozostali operatorzy prowadzący działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Ponadto, zgodnie ze sprawozdaniem, oczekiwany przez Airport Handling udział w rynku byłby typowy dla dużych włoskich portów lotniczych, gdzie największe przedsiębiorstwo świadczące usługi obsługi naziemnej posiada zwykle około 70 % udziałów w rynku. Dodatkowo rzeczoznawcy stwierdzili, że Airport Handling jest jedynym przedsiębiorstwem świadczącym usługi obsługi naziemnej, które posiada wystarczające aktywa i sprzęt, aby zagwarantować pełną 24-godzinną obsługę, co byłoby jego główną przewagą nad konkurentami.

| (110) | Rzeczoznawcy ustalili również, że niższe koszty personelu były jednym z kluczowych powodów, dla których Airport Handling oczekiwał, że jego usługi będą rentowne pomimo faktu, że SEAH przynosił straty. Rzeczoznawcy uznali takie założenie za uzasadnione, ponieważ Airport Handling prowadził negocjacje w sprawie nowych umów o pracę, na podstawie których pracownicy zgodzili się pracować 20 dodatkowych dni w ciągu roku w stosunku do poprzednich umów z SEAH. |
| --- | --- |

(110)

Rzeczoznawcy ustalili również, że niższe koszty personelu były jednym z kluczowych powodów, dla których Airport Handling oczekiwał, że jego usługi będą rentowne pomimo faktu, że SEAH przynosił straty. Rzeczoznawcy uznali takie założenie za uzasadnione, ponieważ Airport Handling prowadził negocjacje w sprawie nowych umów o pracę, na podstawie których pracownicy zgodzili się pracować 20 dodatkowych dni w ciągu roku w stosunku do poprzednich umów z SEAH.

| (111) | Co więcej, zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle, pomimo nieznacznego niedoszacowania kosztów pracy w biznesplanie z listopada 2013 r., w biznesplanie z sierpnia 2014 r. przedstawiono koszty EPC równe [...] (*1) EUR na godzinę, [...] (*1). |
| --- | --- |

(111)

Co więcej, zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle, pomimo nieznacznego niedoszacowania kosztów pracy w biznesplanie z listopada 2013 r., w biznesplanie z sierpnia 2014 r. przedstawiono koszty EPC równe [...] (*1) EUR na godzinę, [...] (*1).

*1

*1

| (112) | Zdaniem rzeczoznawców w przypadku inwestowania w Airport Handling prywatny inwestor oczekiwałby uzyskania stopy zwrotu (wewnętrznej stopy zwrotu) równej lub większej niż średni ważony koszt kapitału (WACC) – zgodnie ze standardową teorią finansową. W tym przypadku obliczenia potwierdziły, że we wszystkich scenariuszach oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu projektu przewyższa WACC, w związku z czym inwestor prywatny oczekiwałby zysku z inwestycji w Airport Handling. |
| --- | --- |

(112)

Zdaniem rzeczoznawców w przypadku inwestowania w Airport Handling prywatny inwestor oczekiwałby uzyskania stopy zwrotu (wewnętrznej stopy zwrotu) równej lub większej niż średni ważony koszt kapitału (WACC) – zgodnie ze standardową teorią finansową. W tym przypadku obliczenia potwierdziły, że we wszystkich scenariuszach oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu projektu przewyższa WACC, w związku z czym inwestor prywatny oczekiwałby zysku z inwestycji w Airport Handling.

| (113) | Konsultant zauważył również, że w czasie, gdy SEA podjęła decyzję o ustanowieniu Airport Handling w 2013 r., fundusz private equity F2i był w posiadaniu 44,31 % akcji przedsiębiorstwa. F2i wyznacza dwóch członków do zarządu SEA i, zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle, żaden z członków rady dyrektorów nie głosował przeciwko wnioskowi o zainwestowanie w Airport Handling, co świadczy o tym, że spodziewano się, że inwestycja będzie rentowna, a zatem była ona zgodna z testem prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(113)

Konsultant zauważył również, że w czasie, gdy SEA podjęła decyzję o ustanowieniu Airport Handling w 2013 r., fundusz private equity F2i był w posiadaniu 44,31 % akcji przedsiębiorstwa. F2i wyznacza dwóch członków do zarządu SEA i, zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle, żaden z członków rady dyrektorów nie głosował przeciwko wnioskowi o zainwestowanie w Airport Handling, co świadczy o tym, że spodziewano się, że inwestycja będzie rentowna, a zatem była ona zgodna z testem prywatnego inwestora.

private equity

| (114) | Ponadto zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle prywatny inwestor uznałby, że istnieje niewielkie prawdopodobieństwo uznania przez Komisję ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling, w wyniku czego w decyzji o odzyskaniu pomocy Komisja zwróciłaby się do Airport Handling o spłatę pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Jest to spowodowane podjęciem przez SEA działań mających oddzielić Airport Handling i zapobiec istnieniu ciągłości gospodarczej, takich jak utworzenie Trust. Zgodnie z przeprowadzoną przez grupę Brattle szacunkową oceną finansową biznesplanu z listopada 2013 r., jeżeli szansa stwierdzenia istnienia ciągłości gospodarczej była mniejsza niż [...] (*1) % (zakładając przedstawiony przez SEA szacowany koszt kapitału) lub mniejsza niż [...] (*1) % (zakładając przedstawiony przez grupę Brattle szacowany koszt kapitału), inwestycja SEA w Airport Handling była zgodna z testem prywatnego inwestora. Według grupy Brattle założenie, że prywatny inwestor uznałby taką możliwość za mniejszą niż [...] (*1) % – biorąc pod uwagę kontekst i w szczególności zgłoszenie do Komisji – i w związku z tym zainwestowałby w Airport Handling na warunkach czysto ekonomicznych, było uzasadnione. |
| --- | --- |

(114)

Ponadto zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle prywatny inwestor uznałby, że istnieje niewielkie prawdopodobieństwo uznania przez Komisję ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling, w wyniku czego w decyzji o odzyskaniu pomocy Komisja zwróciłaby się do Airport Handling o spłatę pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Jest to spowodowane podjęciem przez SEA działań mających oddzielić Airport Handling i zapobiec istnieniu ciągłości gospodarczej, takich jak utworzenie Trust. Zgodnie z przeprowadzoną przez grupę Brattle szacunkową oceną finansową biznesplanu z listopada 2013 r., jeżeli szansa stwierdzenia istnienia ciągłości gospodarczej była mniejsza niż [...] (*1) % (zakładając przedstawiony przez SEA szacowany koszt kapitału) lub mniejsza niż [...] (*1) % (zakładając przedstawiony przez grupę Brattle szacowany koszt kapitału), inwestycja SEA w Airport Handling była zgodna z testem prywatnego inwestora. Według grupy Brattle założenie, że prywatny inwestor uznałby taką możliwość za mniejszą niż [...] (*1) % – biorąc pod uwagę kontekst i w szczególności zgłoszenie do Komisji – i w związku z tym zainwestowałby w Airport Handling na warunkach czysto ekonomicznych, było uzasadnione.

*1

*1

*1

2.7.   Zapowiadane zawężenie zakresu działalności gospodarczej spółki Airport Handling

Zapowiadane zawężenie zakresu działalności gospodarczej spółki Airport Handling

| (115) | Władze włoskie zaproponowały dalsze zawężenie zakresu działalności prowadzonej obecnie przez Airport Handling w stosunku do działalności prowadzonej przez SEAH. Zakres ten odnosi się w szczególności do [...] (*1). |
| --- | --- |

(115)

Władze włoskie zaproponowały dalsze zawężenie zakresu działalności prowadzonej obecnie przez Airport Handling w stosunku do działalności prowadzonej przez SEAH. Zakres ten odnosi się w szczególności do [...] (*1).

*1

| (116) | SEA świadczy obecnie [...] (*1), zgodnie z nową i inną umową, która wygasa dnia 31 grudnia 2018 r. |
| --- | --- |

(116)

SEA świadczy obecnie [...] (*1), zgodnie z nową i inną umową, która wygasa dnia 31 grudnia 2018 r.

*1

| (117) | SEA oświadczyła, że jest gotowa najpóźniej do dnia 31 grudnia 2016 r. rozwiązać umowę dotyczącą [...] (*1), tym samym odbierając Airport Handling przedmiot umowy, a także zatrudnić około [...] (*1) pracowników Airport Handling obecnie [...] (*1). W efekcie tej zmiany obrót Airport Handling, który utrzymywał się na poziomie [...] (*1) EUR w pierwszym roku jego działalności, zostałby zmniejszony o około [...] (*1) EUR. |
| --- | --- |

(117)

SEA oświadczyła, że jest gotowa najpóźniej do dnia 31 grudnia 2016 r. rozwiązać umowę dotyczącą [...] (*1), tym samym odbierając Airport Handling przedmiot umowy, a także zatrudnić około [...] (*1) pracowników Airport Handling obecnie [...] (*1). W efekcie tej zmiany obrót Airport Handling, który utrzymywał się na poziomie [...] (*1) EUR w pierwszym roku jego działalności, zostałby zmniejszony o około [...] (*1) EUR.

*1

*1

*1

*1

*1

3.   POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

3.1.   Ciągłość gospodarcza i przeniesienie obowiązku zwrotu pomocy

Ciągłość gospodarcza i przeniesienie obowiązku zwrotu pomocy

| (118) | W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja przyjęła wstępne stanowisko, że w tej sprawie w dużej mierze spełniono kryteria określone przez Trybunał Sprawiedliwości, na podstawie których ustala się, czy odpowiedzialność za spłacenie pomocy może ponieść inne przedsiębiorstwo niż pierwotny beneficjent pomocy. W szczególności:






  — | nawet jeżeli personel zostałby ponownie zatrudniony przez Airport Handling zgodnie z umową podpisaną przez SEA, SEAH i związki zawodowe w dniu 4 listopada 2013 r., wydawało się, że byłym pracownikom SEAH zagwarantowano prawa nabyte na podstawie poprzednich umów z SEAH, |
| --- | --- | --- |

(118)

W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja przyjęła wstępne stanowisko, że w tej sprawie w dużej mierze spełniono kryteria określone przez Trybunał Sprawiedliwości, na podstawie których ustala się, czy odpowiedzialność za spłacenie pomocy może ponieść inne przedsiębiorstwo niż pierwotny beneficjent pomocy. W szczególności:

—

nawet jeżeli personel zostałby ponownie zatrudniony przez Airport Handling zgodnie z umową podpisaną przez SEA, SEAH i związki zawodowe w dniu 4 listopada 2013 r., wydawało się, że byłym pracownikom SEAH zagwarantowano prawa nabyte na podstawie poprzednich umów z SEAH,

| — | zgodnie z informacjami udostępnionymi Komisji na tym etapie jeszcze przed wygaśnięciem głównych umów SEA i Airport Handling podjęli wspólne działania marketingowe mające na celu zapewnienie linii lotniczych działających w tym porcie lotniczym, że po zakończeniu likwidacji SEAH spółka SEA będzie kontynuować działalność w zakresie obsługi naziemnej za pośrednictwem swojej nowej spółki zależnej Airport Handling, |
| --- | --- |

—

zgodnie z informacjami udostępnionymi Komisji na tym etapie jeszcze przed wygaśnięciem głównych umów SEA i Airport Handling podjęli wspólne działania marketingowe mające na celu zapewnienie linii lotniczych działających w tym porcie lotniczym, że po zakończeniu likwidacji SEAH spółka SEA będzie kontynuować działalność w zakresie obsługi naziemnej za pośrednictwem swojej nowej spółki zależnej Airport Handling,

| — | Airport Handling wydzierżawiłby od SEAH sprzęt potrzebny do świadczenia usług obsługi naziemnej, który oczekuje na (możliwą) okazję sprzedaży tego rodzaju aktywów osobom trzecim podczas procedury otwartej. Komisja uznała, że argument władz włoskich, że Airport Handling dzierżawiłby tego rodzaju aktywa po cenie rynkowej, jest do przyjęcia w takim zakresie, w jakim wartość przedmiotowych aktywów została oceniona przez rzeczoznawcę wyznaczonego przez spółkę dominującą SEA, a ewentualna sprzedaż tych aktywów nie jest pewna, |
| --- | --- |

—

Airport Handling wydzierżawiłby od SEAH sprzęt potrzebny do świadczenia usług obsługi naziemnej, który oczekuje na (możliwą) okazję sprzedaży tego rodzaju aktywów osobom trzecim podczas procedury otwartej. Komisja uznała, że argument władz włoskich, że Airport Handling dzierżawiłby tego rodzaju aktywa po cenie rynkowej, jest do przyjęcia w takim zakresie, w jakim wartość przedmiotowych aktywów została oceniona przez rzeczoznawcę wyznaczonego przez spółkę dominującą SEA, a ewentualna sprzedaż tych aktywów nie jest pewna,

| — | nowe przedsiębiorstwo świadczące usługi obsługi naziemnej należałaby do tego samego właściciela co SEAH, mianowicie – do SEA. Komisja uznała, że propozycja władz włoskich dotycząca ogłoszenia przetargu na 20 % kapitału nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej jest niewystarczająca do zagwarantowania przerwania ciągłości działalności z SEAH, ponieważ – po pierwsze – propozycja ograniczała się jedynie do mniejszościowego pakietu akcji oraz – po drugie – nie przedstawiono gwarancji, że do przetargu faktycznie dojdzie. Ponadto takie otwarcie kapitału miałoby miejsce dopiero po wejściu Airport Handling na rynek, |
| --- | --- |

—

nowe przedsiębiorstwo świadczące usługi obsługi naziemnej należałaby do tego samego właściciela co SEAH, mianowicie – do SEA. Komisja uznała, że propozycja władz włoskich dotycząca ogłoszenia przetargu na 20 % kapitału nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej jest niewystarczająca do zagwarantowania przerwania ciągłości działalności z SEAH, ponieważ – po pierwsze – propozycja ograniczała się jedynie do mniejszościowego pakietu akcji oraz – po drugie – nie przedstawiono gwarancji, że do przetargu faktycznie dojdzie. Ponadto takie otwarcie kapitału miałoby miejsce dopiero po wejściu Airport Handling na rynek,

| — | moment (po przyjęciu decyzji o odzyskaniu pomocy) i logika ekonomiczna utworzenia nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej wskazują na to, że plan zgłoszony uprzednio przez władze włoskie stanowi mechanizm mający na celu uniknięcie zwrotu pomocy. |
| --- | --- |

—

moment (po przyjęciu decyzji o odzyskaniu pomocy) i logika ekonomiczna utworzenia nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej wskazują na to, że plan zgłoszony uprzednio przez władze włoskie stanowi mechanizm mający na celu uniknięcie zwrotu pomocy.

| (119) | Komisja uznała zatem wstępnie, że wydaje się, iż celem i skutkiem utworzenia nowego przedsiębiorstwa było uniknięcie obowiązku spłaty pomocy oraz że Airport Handling był następcą SEAH. Na tej podstawie Komisja przyjęła wstępne stanowisko, że Airport Handling może ponieść odpowiedzialność za spłacenie pomocy przyznanej w przeszłości spółce SEAH, którą uznano za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w decyzji o odzyskaniu pomocy z 2012 r. |
| --- | --- |

(119)

Komisja uznała zatem wstępnie, że wydaje się, iż celem i skutkiem utworzenia nowego przedsiębiorstwa było uniknięcie obowiązku spłaty pomocy oraz że Airport Handling był następcą SEAH. Na tej podstawie Komisja przyjęła wstępne stanowisko, że Airport Handling może ponieść odpowiedzialność za spłacenie pomocy przyznanej w przeszłości spółce SEAH, którą uznano za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w decyzji o odzyskaniu pomocy z 2012 r.

3.2.   Zastrzyk kapitałowy

Zastrzyk kapitałowy

| (120) | Komisja wstępnie przyjęła, że decyzje SEA dotyczące ustanowienia Airport Handling oraz dokonania zastrzyku kapitału własnego na jego rzecz można przypisać państwu: po pierwsze, Komisja zauważyła, że gmina Mediolan była w posiadaniu 54,81 % akcji spółki SEA, w związku z czym należy uznać, że państwo miało wpływ na procesy decyzyjne spółki SEA i było zaangażowane w decyzje podejmowane przez to przedsiębiorstwo; po drugie, Komisja odniosła się do niektórych oświadczeń złożonych przez przedstawicieli władz włoskich w związku z tą kwestią, co wydawało się wskazywać, że władze włoskie zaplanowały utworzenie Airport Handling przede wszystkim w celu ochrony zatrudnienia w portach lotniczych w Mediolanie. |
| --- | --- |

(120)

Komisja wstępnie przyjęła, że decyzje SEA dotyczące ustanowienia Airport Handling oraz dokonania zastrzyku kapitału własnego na jego rzecz można przypisać państwu: po pierwsze, Komisja zauważyła, że gmina Mediolan była w posiadaniu 54,81 % akcji spółki SEA, w związku z czym należy uznać, że państwo miało wpływ na procesy decyzyjne spółki SEA i było zaangażowane w decyzje podejmowane przez to przedsiębiorstwo; po drugie, Komisja odniosła się do niektórych oświadczeń złożonych przez przedstawicieli władz włoskich w związku z tą kwestią, co wydawało się wskazywać, że władze włoskie zaplanowały utworzenie Airport Handling przede wszystkim w celu ochrony zatrudnienia w portach lotniczych w Mediolanie.

| (121) | Ponadto, odkąd pojawiło się podejrzenie, że władze włoskie kontrolują SEA, Komisja doszła do wstępnego wniosku, że zastrzyk kapitałowy sfinansowany przez SEA obejmował zasoby państwowe. |
| --- | --- |

(121)

Ponadto, odkąd pojawiło się podejrzenie, że władze włoskie kontrolują SEA, Komisja doszła do wstępnego wniosku, że zastrzyk kapitałowy sfinansowany przez SEA obejmował zasoby państwowe.

| (122) | Komisja wstępnie przyjęła również, że SEA nie postępowała jak prywatny inwestor podczas dokonywania zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling. |
| --- | --- |

(122)

Komisja wstępnie przyjęła również, że SEA nie postępowała jak prywatny inwestor podczas dokonywania zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling.

| (123) | Po pierwsze, Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy inwestor prywatny wniósłby kapitał do Airport Handling w czasie, w którym zrobiła to SEA, ponieważ służby Komisji wcześniej już poinformowały władze włoskie, że planowane utworzenie nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej najprawdopodobniej doprowadzi do powstania ciągłości gospodarczej, a tym samym do odpowiedzialności nowego przedsiębiorstwa za spłatę pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w decyzji o odzyskaniu pomocy z 2012 r. W biznesplanie z listopada 2013 r. nie uwzględniono jednak ryzyka przeniesienia odpowiedzialności za odzyskanie pomocy z SEAH na Airport Handling. |
| --- | --- |

(123)

Po pierwsze, Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy inwestor prywatny wniósłby kapitał do Airport Handling w czasie, w którym zrobiła to SEA, ponieważ służby Komisji wcześniej już poinformowały władze włoskie, że planowane utworzenie nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej najprawdopodobniej doprowadzi do powstania ciągłości gospodarczej, a tym samym do odpowiedzialności nowego przedsiębiorstwa za spłatę pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w decyzji o odzyskaniu pomocy z 2012 r. W biznesplanie z listopada 2013 r. nie uwzględniono jednak ryzyka przeniesienia odpowiedzialności za odzyskanie pomocy z SEAH na Airport Handling.

| (124) | Po drugie, Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy biznesplan będący podstawą decyzji SEA o zainwestowaniu w Airport Handling oparty był na dostatecznie stabilnych założeniach. |
| --- | --- |

(124)

Po drugie, Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy biznesplan będący podstawą decyzji SEA o zainwestowaniu w Airport Handling oparty był na dostatecznie stabilnych założeniach.

| (125) | Komisja uznała zatem, że nie wydaje się, aby wynosząca 25 mln EUR inwestycja SEA w Airport Handling opierała się na ocenach gospodarczych porównywalnych z ocenami, które w stosownych okolicznościach przeprowadziłby rozsądny inwestor prywatny znajdujący się w podobnej sytuacji przed dokonaniem inwestycji w celu określenia przyszłej rentowności. Na tej podstawie Komisja wstępnie przyjęła, że zastrzyk kapitałowy wynoszący 25 mln EUR stanowił pomoc państwa na rzecz Airport Handling. |
| --- | --- |

(125)

Komisja uznała zatem, że nie wydaje się, aby wynosząca 25 mln EUR inwestycja SEA w Airport Handling opierała się na ocenach gospodarczych porównywalnych z ocenami, które w stosownych okolicznościach przeprowadziłby rozsądny inwestor prywatny znajdujący się w podobnej sytuacji przed dokonaniem inwestycji w celu określenia przyszłej rentowności. Na tej podstawie Komisja wstępnie przyjęła, że zastrzyk kapitałowy wynoszący 25 mln EUR stanowił pomoc państwa na rzecz Airport Handling.

4.   UWAGI WŁOCH

UWAGI WŁOCH

4.1.   Dotyczące kwestii ciągłości gospodarczej

Dotyczące kwestii ciągłości gospodarczej

| (126) | Władze włoskie przypomniały, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odzyskanie nielegalnej i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym pomocy państwa ma na celu wyeliminowanie zakłócenia konkurencji spowodowanego przewagą konkurencyjną przyznaną poprzez pomoc niezgodną z prawem. W związku z tym pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym należy odzyskać od przedsiębiorstwa, które rzeczywiście z niej skorzystało. Obowiązek zwrotu pomocy można rozszerzyć na przedsiębiorstwa inne niż pierwotny beneficjent pomocy wyłącznie w przypadku, gdy spełnione zostały wszystkie następujące warunki:






  — | przedsiębiorstwo założono w celu kontynuacji działalności przedsiębiorstwa będącego beneficjentem, oraz |
| --- | --- | --- |

(126)

Władze włoskie przypomniały, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem odzyskanie nielegalnej i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym pomocy państwa ma na celu wyeliminowanie zakłócenia konkurencji spowodowanego przewagą konkurencyjną przyznaną poprzez pomoc niezgodną z prawem. W związku z tym pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym należy odzyskać od przedsiębiorstwa, które rzeczywiście z niej skorzystało. Obowiązek zwrotu pomocy można rozszerzyć na przedsiębiorstwa inne niż pierwotny beneficjent pomocy wyłącznie w przypadku, gdy spełnione zostały wszystkie następujące warunki:

—

przedsiębiorstwo założono w celu kontynuacji działalności przedsiębiorstwa będącego beneficjentem, oraz

| — | przedsiębiorstwo zachowuje faktyczne korzyści płynące z przewagi konkurencyjnej wynikającej z otrzymania pomocy. |
| --- | --- |

—

przedsiębiorstwo zachowuje faktyczne korzyści płynące z przewagi konkurencyjnej wynikającej z otrzymania pomocy.

| (127) | Zdaniem władz włoskich w tym przypadku od początku należy wykluczyć przeniesienie przewagi konkurencyjnej związanej z przyznaniem pomocy na rzecz SEAH. |
| --- | --- |

(127)

Zdaniem władz włoskich w tym przypadku od początku należy wykluczyć przeniesienie przewagi konkurencyjnej związanej z przyznaniem pomocy na rzecz SEAH.

| (128) | Władze włoskie w szczególności zwracają uwagę na fakt, że Komisja – w motywach 219 i nast. swojej decyzji o odzyskaniu pomocy – określiła domniemaną korzyść przyznaną spółce SEAH jako odpowiadającą rekompensacie strat spółki SEAH w latach 2002–2010. Jak wskazała Komisja, straty te powstały w wyniku wysokich kosztów personelu, które stanowią znaczącą część struktury kosztów podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej. Ponieważ zastrzyki kapitałowe uznane przez Komisję za pomoc państwa służyły przede wszystkim pokryciu strat wynikających z nadmiernych kosztów personelu ponoszonych przez SEAH, zdaniem władz włoskich przewaga konkurencyjna, z której SEAH czerpał korzyści, przestałaby istnieć wraz z likwidacją spółki i jej wyjściem z rynku. |
| --- | --- |

(128)

Władze włoskie w szczególności zwracają uwagę na fakt, że Komisja – w motywach 219 i nast. swojej decyzji o odzyskaniu pomocy – określiła domniemaną korzyść przyznaną spółce SEAH jako odpowiadającą rekompensacie strat spółki SEAH w latach 2002–2010. Jak wskazała Komisja, straty te powstały w wyniku wysokich kosztów personelu, które stanowią znaczącą część struktury kosztów podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej. Ponieważ zastrzyki kapitałowe uznane przez Komisję za pomoc państwa służyły przede wszystkim pokryciu strat wynikających z nadmiernych kosztów personelu ponoszonych przez SEAH, zdaniem władz włoskich przewaga konkurencyjna, z której SEAH czerpał korzyści, przestałaby istnieć wraz z likwidacją spółki i jej wyjściem z rynku.

| (129) | Władze włoskie zauważyły również, że nawet jeżeli część – nawet niewielką – przewagi konkurencyjnej związanej z pomocą przyznaną na rzecz SEAH można powiązać z aktywami przedsiębiorstwa, np. z aktywami stosowanymi przez SEAH do prowadzenia działalności w zakresie obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie, aktywa te nie podlegałyby jednak przeniesieniu przez SEAH na rzecz Airport Handling. Zamiast tego druga ze wspomnianych spółek dzierżawiłaby je tymczasowo na warunkach rynkowych w oczekiwaniu na ich sprzedaż na otwartym rynku. |
| --- | --- |

(129)

Władze włoskie zauważyły również, że nawet jeżeli część – nawet niewielką – przewagi konkurencyjnej związanej z pomocą przyznaną na rzecz SEAH można powiązać z aktywami przedsiębiorstwa, np. z aktywami stosowanymi przez SEAH do prowadzenia działalności w zakresie obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie, aktywa te nie podlegałyby jednak przeniesieniu przez SEAH na rzecz Airport Handling. Zamiast tego druga ze wspomnianych spółek dzierżawiłaby je tymczasowo na warunkach rynkowych w oczekiwaniu na ich sprzedaż na otwartym rynku.

| (130) | Władze włoskie zwróciły także uwagę, że nawet jeżeli miało miejsce skuteczne przeniesienie przewagi konkurencyjnej przez SEAH na rzecz Airport Handling, nie można w tym przypadku stwierdzić, że Airport Handling de facto kontynuuje działalność gospodarczą spółki SEAH. |
| --- | --- |

(130)

Władze włoskie zwróciły także uwagę, że nawet jeżeli miało miejsce skuteczne przeniesienie przewagi konkurencyjnej przez SEAH na rzecz Airport Handling, nie można w tym przypadku stwierdzić, że Airport Handling de facto kontynuuje działalność gospodarczą spółki SEAH.

de facto

| (131) | Po pierwsze, między SEAH i Airport Handling, formalnie lub faktycznie, nie doszłoby do przeniesienia umów o pracę. Według władz włoskich Airport Handling zatrudniał – na zupełnie nowych warunkach – jedynie pracowników ściśle niezbędnych do prowadzenia działalności z zakresu obsługi naziemnej. Oprócz tego nowe umowy o pracę były regulowane według nowego systemu [sekcji dotyczącej pracowników obsługi naziemnej zamiast sekcji dotyczącej operatorów portu lotniczego krajowego układu zbiorowego pracy (Contratto Collettivo Nazionale di Lavoro (CCNL))] i nowe stowarzyszenie pracowników (Assohandlers zamiast Assoaeroporti). Na tej podstawie władze włoskie zwróciły uwagę, że Airport Handling zmniejszyłby koszty personelu, jednocześnie znacząco zwiększając wydajność. |
| --- | --- |

(131)

Po pierwsze, między SEAH i Airport Handling, formalnie lub faktycznie, nie doszłoby do przeniesienia umów o pracę. Według władz włoskich Airport Handling zatrudniał – na zupełnie nowych warunkach – jedynie pracowników ściśle niezbędnych do prowadzenia działalności z zakresu obsługi naziemnej. Oprócz tego nowe umowy o pracę były regulowane według nowego systemu [sekcji dotyczącej pracowników obsługi naziemnej zamiast sekcji dotyczącej operatorów portu lotniczego krajowego układu zbiorowego pracy (Contratto Collettivo Nazionale di Lavoro (CCNL))] i nowe stowarzyszenie pracowników (Assohandlers zamiast Assoaeroporti). Na tej podstawie władze włoskie zwróciły uwagę, że Airport Handling zmniejszyłby koszty personelu, jednocześnie znacząco zwiększając wydajność.

| (132) | Władz włoskie dodały również, że przedstawionego w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. twierdzenia Komisji, zgodnie z którym byłym pracownikom SEAH zagwarantowano prawa nabyte na podstawie poprzednich umów z SEAH, nie wspierają faktyczne dowody. Według władz włoskich w umowie z dnia 4 listopada 2013 r. nie przewidziano żadnej gwarancji korzyści dla byłych pracowników SEAH w zakresie praw nabytych, a także jasno określono potrzebę opierania nowych umów o pracę na nowych warunkach. |
| --- | --- |

(132)

Władz włoskie dodały również, że przedstawionego w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. twierdzenia Komisji, zgodnie z którym byłym pracownikom SEAH zagwarantowano prawa nabyte na podstawie poprzednich umów z SEAH, nie wspierają faktyczne dowody. Według władz włoskich w umowie z dnia 4 listopada 2013 r. nie przewidziano żadnej gwarancji korzyści dla byłych pracowników SEAH w zakresie praw nabytych, a także jasno określono potrzebę opierania nowych umów o pracę na nowych warunkach.

| (133) | Nie doszłoby również do żadnego przeniesienia na rzecz Airport Handling umów zawartych między SEAH a przewoźnikami lotniczymi prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Według władz włoskich w momencie rozwiązania umów zawartych między SEAH a przewoźnikami lotniczymi Airport Handling negocjował nowe umowy z przewoźnikami lotniczymi prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Ponadto władze włoskie twierdzą, że SEA i Airport Handling nie podjęli w tym celu wspólnych działań marketingowych – wbrew zarzutom Komisji przedstawionym w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r., które zdaniem władz włoskich nie są poparte rzeczywistymi dowodami. W każdym wypadku te okoliczności byłyby nieistotne pod względem oceny występowania ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling. W tym zakresie władze włoskie przypominają, że obecny portfel klientów spółki Airport Handling jest inny niż portfel klientów SEAH. Airport Handling zawarłby raczej pewne umowy z przewoźnikami lotniczymi, którzy nie byli już klientami SEAH, jednocześnie natomiast nie będąc w stanie utrzymać niektórych byłych klientów SEAH. |
| --- | --- |

(133)

Nie doszłoby również do żadnego przeniesienia na rzecz Airport Handling umów zawartych między SEAH a przewoźnikami lotniczymi prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Według władz włoskich w momencie rozwiązania umów zawartych między SEAH a przewoźnikami lotniczymi Airport Handling negocjował nowe umowy z przewoźnikami lotniczymi prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Ponadto władze włoskie twierdzą, że SEA i Airport Handling nie podjęli w tym celu wspólnych działań marketingowych – wbrew zarzutom Komisji przedstawionym w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r., które zdaniem władz włoskich nie są poparte rzeczywistymi dowodami. W każdym wypadku te okoliczności byłyby nieistotne pod względem oceny występowania ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling. W tym zakresie władze włoskie przypominają, że obecny portfel klientów spółki Airport Handling jest inny niż portfel klientów SEAH. Airport Handling zawarłby raczej pewne umowy z przewoźnikami lotniczymi, którzy nie byli już klientami SEAH, jednocześnie natomiast nie będąc w stanie utrzymać niektórych byłych klientów SEAH.

| (134) | Władze włoskie stwierdziły, że fakt, iż w biznesplanie spółki Airport Handling przewidziano udział w rynku [...] (*1) sam w sobie nie może stanowić dowodu istnienia ciągłości gospodarczej. Taki udział w rynku należy ocenić w świetle celu Airport Handling, jakim jest uzyskanie rentowności w perspektywie średnioterminowej. |
| --- | --- |

(134)

Władze włoskie stwierdziły, że fakt, iż w biznesplanie spółki Airport Handling przewidziano udział w rynku [...] (*1) sam w sobie nie może stanowić dowodu istnienia ciągłości gospodarczej. Taki udział w rynku należy ocenić w świetle celu Airport Handling, jakim jest uzyskanie rentowności w perspektywie średnioterminowej.

*1

| (135) | Władze włoskie poinformowały również, że Airport Handling nie bierze udziału w procedurze sprzedaży aktywów SEAH, w związku z czym nie doszłoby do przeniesienia aktywów między tymi dwoma przedsiębiorstwami. Co więcej, zdaniem władz włoskich sam fakt, że beneficjent pomocy oddaje w dzierżawę swoje aktywa przedsiębiorstwu trzeciemu, nie może stanowić wystarczającego dowodu, że przedsiębiorstwo dzierżawiące aktywa korzysta z przewagi konkurencyjnej związanej z pomocą. Zdaniem władz włoskich, aby fakt ten mógł wskazywać na ciągłość, dzierżawa tych aktywów musi odbywać się po cenie niższej niż cena rynkowa. W tym przypadku cenę dzierżawy ustalało jednak niezależne przedsiębiorstwo (IMQ). |
| --- | --- |

(135)

Władze włoskie poinformowały również, że Airport Handling nie bierze udziału w procedurze sprzedaży aktywów SEAH, w związku z czym nie doszłoby do przeniesienia aktywów między tymi dwoma przedsiębiorstwami. Co więcej, zdaniem władz włoskich sam fakt, że beneficjent pomocy oddaje w dzierżawę swoje aktywa przedsiębiorstwu trzeciemu, nie może stanowić wystarczającego dowodu, że przedsiębiorstwo dzierżawiące aktywa korzysta z przewagi konkurencyjnej związanej z pomocą. Zdaniem władz włoskich, aby fakt ten mógł wskazywać na ciągłość, dzierżawa tych aktywów musi odbywać się po cenie niższej niż cena rynkowa. W tym przypadku cenę dzierżawy ustalało jednak niezależne przedsiębiorstwo (IMQ).

| (136) | Władze włoskie przypomniały również, że akcjonariat SEA w spółce znacząco różni się od udziału w okresie, w którym SEAH otrzymał domniemaną pomoc. Chociaż w latach 2002–2010 SEA należała w całości do państwa, inwestor prywatny – F2i – jest obecnie w posiadaniu 44,31 % kapitału tej spółki. |
| --- | --- |

(136)

Władze włoskie przypomniały również, że akcjonariat SEA w spółce znacząco różni się od udziału w okresie, w którym SEAH otrzymał domniemaną pomoc. Chociaż w latach 2002–2010 SEA należała w całości do państwa, inwestor prywatny – F2i – jest obecnie w posiadaniu 44,31 % kapitału tej spółki.

| (137) | Co więcej, zdaniem władz włoskich utworzenie Trust stanowi dodatkową gwarancję braku ciągłości między SEAH a Airport Handling. Rzeczywiście, jak określono w akcie założycielskim Trust, działalność Trustee powinna mieć zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia następujących celów:






  — | zapewnienia niezależnego zarządzania udziałem SEA w Airport Handling, zakładając wyłączną kontrolę nad przedsiębiorstwem, tym samym zapewniając brak jakiegokolwiek zainteresowania lub przepływu informacji między Airport Handling a grupą SEA, ze szczególnym odniesieniem do SEAH i działalności w zakresie świadczenia usług obsługi naziemnej poprzednio wykonywanej przez grupę SEA w portach lotniczych w Mediolanie, |
| --- | --- | --- |

(137)

Co więcej, zdaniem władz włoskich utworzenie Trust stanowi dodatkową gwarancję braku ciągłości między SEAH a Airport Handling. Rzeczywiście, jak określono w akcie założycielskim Trust, działalność Trustee powinna mieć zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia następujących celów:

—

zapewnienia niezależnego zarządzania udziałem SEA w Airport Handling, zakładając wyłączną kontrolę nad przedsiębiorstwem, tym samym zapewniając brak jakiegokolwiek zainteresowania lub przepływu informacji między Airport Handling a grupą SEA, ze szczególnym odniesieniem do SEAH i działalności w zakresie świadczenia usług obsługi naziemnej poprzednio wykonywanej przez grupę SEA w portach lotniczych w Mediolanie,

| — | umożliwienia włączenia do kapitału Airport Handling nowych inwestorów prywatnych niepowiązanych z grupą SEA – na pierwszym etapie nie mniej niż [...] (*1) %. |
| --- | --- |

—

umożliwienia włączenia do kapitału Airport Handling nowych inwestorów prywatnych niepowiązanych z grupą SEA – na pierwszym etapie nie mniej niż [...] (*1) %.

*1

| (138) | W efekcie przeniesienia 100 % akcjonariatu SEA w spółce Airport Handling na rzecz Trust Trustee znalazł się w rejestrze przedsiębiorstw jako jedyny akcjonariusz przedsiębiorstwa. W tym zakresie Trustee posiada pełną i istotną kontrolę nad udziałem SEA w Airport Handling. |
| --- | --- |

(138)

W efekcie przeniesienia 100 % akcjonariatu SEA w spółce Airport Handling na rzecz Trust Trustee znalazł się w rejestrze przedsiębiorstw jako jedyny akcjonariusz przedsiębiorstwa. W tym zakresie Trustee posiada pełną i istotną kontrolę nad udziałem SEA w Airport Handling.

| (139) | Jako jedyny akcjonariusz Airport Handling Trustee musi m.in.:






  — | korzystać z prawa do głosowania podczas powoływania organów zarządzających Airport Handling niezależnie i bez ingerencji ze strony SEA, a także w sposób zapewniający, aby członkowie tych organów nie pełnili – obecnie lub w przeszłości – funkcji operacyjnych wobec SEA lub SEAH ani nie byli od nich zależni. W momencie przekazania Trust akcji SEA wszyscy członkowie organów zarządzających Airport Handling powołani przez SEA przekazali swoje rezygnacje i zostali zastąpieni członkami powołanymi przez Trustee, |
| --- | --- | --- |

(139)

Jako jedyny akcjonariusz Airport Handling Trustee musi m.in.:

—

korzystać z prawa do głosowania podczas powoływania organów zarządzających Airport Handling niezależnie i bez ingerencji ze strony SEA, a także w sposób zapewniający, aby członkowie tych organów nie pełnili – obecnie lub w przeszłości – funkcji operacyjnych wobec SEA lub SEAH ani nie byli od nich zależni. W momencie przekazania Trust akcji SEA wszyscy członkowie organów zarządzających Airport Handling powołani przez SEA przekazali swoje rezygnacje i zostali zastąpieni członkami powołanymi przez Trustee,

| — | monitorować trwałość przerwania ciągłości działalności gospodarczej między SEAH i Airport Handling, zwracając się o regularne przekazywanie sprawozdań dotyczących zarządzania spółką, prawidłowego wdrażania biznesplanu, udziału w rynku oraz perspektyw rozwoju, |
| --- | --- |

—

monitorować trwałość przerwania ciągłości działalności gospodarczej między SEAH i Airport Handling, zwracając się o regularne przekazywanie sprawozdań dotyczących zarządzania spółką, prawidłowego wdrażania biznesplanu, udziału w rynku oraz perspektyw rozwoju,

| — | zapewnić ustanowienie procedur uniemożliwiających Airport Handling czerpanie nienależnych korzyści związanych z dostępem do informacji znajdujących się w dyspozycji SEA przy zawieraniu lub utrzymywaniu umów z przewoźnikami lotniczymi lub dostawcami towarów lub usług, |
| --- | --- |

—

zapewnić ustanowienie procedur uniemożliwiających Airport Handling czerpanie nienależnych korzyści związanych z dostępem do informacji znajdujących się w dyspozycji SEA przy zawieraniu lub utrzymywaniu umów z przewoźnikami lotniczymi lub dostawcami towarów lub usług,

| — | kontrolować, czy między SEAH a Airport Handling nie doszło do transakcji sprzedaży. |
| --- | --- |

—

kontrolować, czy między SEAH a Airport Handling nie doszło do transakcji sprzedaży.

4.2.   Zastrzyk kapitałowy

Zastrzyk kapitałowy

4.2.1.   Zasoby państwowe i możliwość przypisania środka państwu

Zasoby państwowe i możliwość przypisania środka państwu

| (140) | W opinii władz włoskich sam fakt, że SEA posiada status przedsiębiorstwa publicznego, nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że zasoby SEA stanowią zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. W tym względzie władze włoskie przypominają, że zasoby finansowe Airport Handling nie znajdują się w posiadaniu SEA ani nie podlegają kontroli SEA, ponieważ odpowiedzialność za zarządzanie pakietem akcji Airport Handling znajdującym się w posiadaniu SEA spoczywa na niezależnym organie, tj. Trust, który jest całkowicie niezależny od SEA. |
| --- | --- |

(140)

W opinii władz włoskich sam fakt, że SEA posiada status przedsiębiorstwa publicznego, nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że zasoby SEA stanowią zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. W tym względzie władze włoskie przypominają, że zasoby finansowe Airport Handling nie znajdują się w posiadaniu SEA ani nie podlegają kontroli SEA, ponieważ odpowiedzialność za zarządzanie pakietem akcji Airport Handling znajdującym się w posiadaniu SEA spoczywa na niezależnym organie, tj. Trust, który jest całkowicie niezależny od SEA.

| (141) | Dlatego też SEA nie miałaby możliwości korzystania z uprawnień zwyczajowo przysługujących akcjonariuszowi większościowemu, tj. m.in. z uprawnienia do powoływania członków organów zarządzających spółki zależnej, przez co nie mogłaby w decydujący sposób wpływać na zarządzanie spółką. |
| --- | --- |

(141)

Dlatego też SEA nie miałaby możliwości korzystania z uprawnień zwyczajowo przysługujących akcjonariuszowi większościowemu, tj. m.in. z uprawnienia do powoływania członków organów zarządzających spółki zależnej, przez co nie mogłaby w decydujący sposób wpływać na zarządzanie spółką.

| (142) | Zdaniem władz włoskich Komisja nie może przypisać kwestionowanych środków państwu wyłącznie w oparciu o założenie, że istnieje bardzo niewielkie prawdopodobieństwo, iż środki te zostały wdrożone bez jakiejkolwiek interwencji państwa. W opinii władz włoskich Komisja jest zobowiązana do przestrzegania szczególnie wysokich wymogów dowodowych. Omawiane środki można przypisać państwu wyłącznie w zakresie, w jakim akcjonariusz publiczny SEA odgrywał kluczową rolę w procesie dokonywania zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling. W tym kontekście władze włoskie uznają za stosowne podkreślić, że art. 15 statutu SEA stanowi, iż decyzje dotyczące m.in. podwyższenia kapitału spółek zależnych należy podejmować większością głosów co najmniej sześciu z siedmiu członków, przy czym decyzje te muszą zostać zatwierdzone przez zarządców powołanych przez akcjonariusza prywatnego F2i. Dlatego też – niezależnie od tego, kto jest właścicielem większości akcji SEA – akcjonariusz publiczny nie może skutecznie podjąć decyzji o podwyższeniu kapitału bez uzyskania zgody (a ściślej rzecz biorąc – decydującego głosu) dyrektorów powołanych przez akcjonariusza prywatnego. |
| --- | --- |

(142)

Zdaniem władz włoskich Komisja nie może przypisać kwestionowanych środków państwu wyłącznie w oparciu o założenie, że istnieje bardzo niewielkie prawdopodobieństwo, iż środki te zostały wdrożone bez jakiejkolwiek interwencji państwa. W opinii władz włoskich Komisja jest zobowiązana do przestrzegania szczególnie wysokich wymogów dowodowych. Omawiane środki można przypisać państwu wyłącznie w zakresie, w jakim akcjonariusz publiczny SEA odgrywał kluczową rolę w procesie dokonywania zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling. W tym kontekście władze włoskie uznają za stosowne podkreślić, że art. 15 statutu SEA stanowi, iż decyzje dotyczące m.in. podwyższenia kapitału spółek zależnych należy podejmować większością głosów co najmniej sześciu z siedmiu członków, przy czym decyzje te muszą zostać zatwierdzone przez zarządców powołanych przez akcjonariusza prywatnego F2i. Dlatego też – niezależnie od tego, kto jest właścicielem większości akcji SEA – akcjonariusz publiczny nie może skutecznie podjąć decyzji o podwyższeniu kapitału bez uzyskania zgody (a ściślej rzecz biorąc – decydującego głosu) dyrektorów powołanych przez akcjonariusza prywatnego.

| (143) | Ponadto władze włoskie stwierdziły, że oświadczenia podobne do tych wygłoszonych przez Ministra Infrastruktury i Transportu, które miały na celu uspokojenie pracowników i które Komisja cytowała w decyzji o wszczęciu postępowania, są w pełni zgodne z praktykami europejskimi i włoskimi, a zatem nie mogą zostać wykorzystane jako dowód potwierdzający możliwość przypisania środka państwu. Wspomniane oświadczenia należy traktować jako deklaracje polityczne służące złagodzeniu niekorzystnych skutków bezrobocia. |
| --- | --- |

(143)

Ponadto władze włoskie stwierdziły, że oświadczenia podobne do tych wygłoszonych przez Ministra Infrastruktury i Transportu, które miały na celu uspokojenie pracowników i które Komisja cytowała w decyzji o wszczęciu postępowania, są w pełni zgodne z praktykami europejskimi i włoskimi, a zatem nie mogą zostać wykorzystane jako dowód potwierdzający możliwość przypisania środka państwu. Wspomniane oświadczenia należy traktować jako deklaracje polityczne służące złagodzeniu niekorzystnych skutków bezrobocia.

| (144) | Na tej podstawie władze włoskie stwierdzają, że inwestycji SEA w Airport Handling nie można przypisać państwu, a jej przeprowadzenie nie wiązało się z wykorzystaniem zasobów państwowych; tym samym inwestycja ta nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. |
| --- | --- |

(144)

Na tej podstawie władze włoskie stwierdzają, że inwestycji SEA w Airport Handling nie można przypisać państwu, a jej przeprowadzenie nie wiązało się z wykorzystaniem zasobów państwowych; tym samym inwestycja ta nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

4.2.2.   Istnienie korzyści gospodarczej

Istnienie korzyści gospodarczej

| (145) | Władze włoskie przypomniały, że akcjonariusz prywatny wnosi wkład w zastrzyki kapitałowe proporcjonalnie do swojego akcjonariatu w kapitale SEA, który wynosi 44,31 %. Zdaniem władz włoskich udział inwestora prywatnego F2i wywiera rzeczywisty wpływ gospodarczy i jest istotny. W tym względzie władze włoskie pragną odnotować, że zgodnie z praktyką Komisji inwestycje prywatne, których wysokość odpowiada około jednej trzeciej całkowitej kwoty inwestycji, były uznawane za istotne. W opinii władz włoskich już sam ten fakt należy uznać za wystarczający do wykluczenia możliwości uznania zastrzyku kapitałowego za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. |
| --- | --- |

(145)

Władze włoskie przypomniały, że akcjonariusz prywatny wnosi wkład w zastrzyki kapitałowe proporcjonalnie do swojego akcjonariatu w kapitale SEA, który wynosi 44,31 %. Zdaniem władz włoskich udział inwestora prywatnego F2i wywiera rzeczywisty wpływ gospodarczy i jest istotny. W tym względzie władze włoskie pragną odnotować, że zgodnie z praktyką Komisji inwestycje prywatne, których wysokość odpowiada około jednej trzeciej całkowitej kwoty inwestycji, były uznawane za istotne. W opinii władz włoskich już sam ten fakt należy uznać za wystarczający do wykluczenia możliwości uznania zastrzyku kapitałowego za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

| (146) | Po drugie, władze włoskie pragną poinformować, że biznesplan dotyczący Airport Handling został oceniony przez niezależnego rzeczoznawcę, który stwierdził, że inwestycja SEA jest uzasadniona z czysto ekonomicznego punktu widzenia, a zatem jest zgodna z testem prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(146)

Po drugie, władze włoskie pragną poinformować, że biznesplan dotyczący Airport Handling został oceniony przez niezależnego rzeczoznawcę, który stwierdził, że inwestycja SEA jest uzasadniona z czysto ekonomicznego punktu widzenia, a zatem jest zgodna z testem prywatnego inwestora.

| (147) | Na tej podstawie władze włoskie stwierdzają, że inwestycja SEA w Airport Handling została przeprowadzona w okolicznościach, które inwestor prywatny działający w normalnych warunkach rynkowych uznałby za akceptowalne; tym samym środek ten nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. |
| --- | --- |

(147)

Na tej podstawie władze włoskie stwierdzają, że inwestycja SEA w Airport Handling została przeprowadzona w okolicznościach, które inwestor prywatny działający w normalnych warunkach rynkowych uznałby za akceptowalne; tym samym środek ten nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

5.   UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

| (148) | Komisja otrzymała uwagi od SEAH (w likwidacji), Milan Airport Handling Trust i Airport Handling, SEA oraz od zainteresowanej strony, która poprosiła o anonimowość. |
| --- | --- |

(148)

Komisja otrzymała uwagi od SEAH (w likwidacji), Milan Airport Handling Trust i Airport Handling, SEA oraz od zainteresowanej strony, która poprosiła o anonimowość.

5.1.   Uwagi Milan Airport Handling Trust i Airport Handling (zwane dalej „Trust”)

Uwagi Milan Airport Handling Trust i Airport Handling (zwane dalej „Trust”)

5.1.1.   Przeniesienie siły roboczej

Przeniesienie siły roboczej

| (149) | W opinii Trust Airport Handling od początku swojej działalności oparł swój model biznesowy na odmiennej logice ekonomicznej niż logika przyświecająca SEAH – jego celem było samodzielne prowadzenie działalności na rynku i osiągnięcie rentowności bez interwencji kapitałowych ze strony swojego akcjonariusza. |
| --- | --- |

(149)

W opinii Trust Airport Handling od początku swojej działalności oparł swój model biznesowy na odmiennej logice ekonomicznej niż logika przyświecająca SEAH – jego celem było samodzielne prowadzenie działalności na rynku i osiągnięcie rentowności bez interwencji kapitałowych ze strony swojego akcjonariusza.

| (150) | W szczególności Airport Handling zawsze stał na stanowisku, że jego model biznesowy powinien być zgodny z zasadą organizowania siły roboczej w oparciu o kryteria wydajności i istotności. W opinii Trust prowadzenie działalności w zakresie obsługi naziemnej charakteryzuje się wzrostem zapotrzebowania na siłę roboczą w określonych okresach roku (np. latem). Aby poradzić sobie z problemem związanym z tymi gwałtownymi zmianami zapotrzebowania na pracę, dostawca usług musi reagować w elastyczny sposób, rekrutując pracowników tymczasowych w okresach, w których przeprowadzenie takiej rekrutacji jest uzasadnione, biorąc pod uwagę ilość pracy, jaką należy wykonać. |
| --- | --- |

(150)

W szczególności Airport Handling zawsze stał na stanowisku, że jego model biznesowy powinien być zgodny z zasadą organizowania siły roboczej w oparciu o kryteria wydajności i istotności. W opinii Trust prowadzenie działalności w zakresie obsługi naziemnej charakteryzuje się wzrostem zapotrzebowania na siłę roboczą w określonych okresach roku (np. latem). Aby poradzić sobie z problemem związanym z tymi gwałtownymi zmianami zapotrzebowania na pracę, dostawca usług musi reagować w elastyczny sposób, rekrutując pracowników tymczasowych w okresach, w których przeprowadzenie takiej rekrutacji jest uzasadnione, biorąc pod uwagę ilość pracy, jaką należy wykonać.

| (151) | Podczas gdy SEAH korzystał głównie z [...] (*1) ([...]) (*1)), Airport Handling przyjął nowe podejście bazujące na [...] (*1) (np. [...] (*1)). Choć wymagałoby to podjęcia bardziej złożonych działań w zakresie szkolenia, zarządzania i koordynowania, pozwoliłoby osiągnąć większą elastyczność, obniżając tym samym koszty operacyjne. W opinii Trust podjęte działania umożliwiły [...] (*1) (według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. Airport Handling posiadał [...] (*1)). |
| --- | --- |

(151)

Podczas gdy SEAH korzystał głównie z [...] (*1) ([...]) (*1)), Airport Handling przyjął nowe podejście bazujące na [...] (*1) (np. [...] (*1)). Choć wymagałoby to podjęcia bardziej złożonych działań w zakresie szkolenia, zarządzania i koordynowania, pozwoliłoby osiągnąć większą elastyczność, obniżając tym samym koszty operacyjne. W opinii Trust podjęte działania umożliwiły [...] (*1) (według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. Airport Handling posiadał [...] (*1)).

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| (152) | Trust stwierdził, że między SEAH a Airport Handling nie doszło do przeniesienia umów o pracę, o czym świadczą wymienione poniżej okoliczności:






  — | Airport Handling rekrutował swoich pracowników zgodnie z planem sporządzonym całkowicie samodzielnie, stosownie do oczekiwanego wolumenu ruchu oraz do określonego modelu organizacji pracy, co umożliwiło mu istotne zmniejszenie liczby pracowników w porównaniu z liczbą pracowników zatrudnianych przez SEAH, |
| --- | --- | --- |

(152)

Trust stwierdził, że między SEAH a Airport Handling nie doszło do przeniesienia umów o pracę, o czym świadczą wymienione poniżej okoliczności:

—

Airport Handling rekrutował swoich pracowników zgodnie z planem sporządzonym całkowicie samodzielnie, stosownie do oczekiwanego wolumenu ruchu oraz do określonego modelu organizacji pracy, co umożliwiło mu istotne zmniejszenie liczby pracowników w porównaniu z liczbą pracowników zatrudnianych przez SEAH,

| — | byli pracownicy SEAH zostali zatrudnieni przez Airport Handling na podstawie formalnie i materialnie odmiennych warunków, zgodnie z modelem biznesowym innym niż model stosowany przez SEAH. |
| --- | --- |

—

byli pracownicy SEAH zostali zatrudnieni przez Airport Handling na podstawie formalnie i materialnie odmiennych warunków, zgodnie z modelem biznesowym innym niż model stosowany przez SEAH.

| (153) | Ponadto Trust przypomniał, że w czerwcu 2014 r. organizacje związków zawodowych zdecydowanie sprzeciwiały się podejmowanym działaniom, a relacje z nimi były bardzo utrudnione. W opinii Trust oczywistym jest, że w przypadku, gdyby Airport Handling faktycznie ponownie zatrudnił byłych pracowników SEAH na takich samych warunkach, pracownicy ci nie mieliby powodu do narzekań. Wprost przeciwnie, zdecydowany sprzeciw związków zawodowych wobec umowy z czerwca 2014 r. świadczy o tym, że pracownicy w pełni zdawali sobie sprawę z pogorszenia warunków ich zatrudnienia. |
| --- | --- |

(153)

Ponadto Trust przypomniał, że w czerwcu 2014 r. organizacje związków zawodowych zdecydowanie sprzeciwiały się podejmowanym działaniom, a relacje z nimi były bardzo utrudnione. W opinii Trust oczywistym jest, że w przypadku, gdyby Airport Handling faktycznie ponownie zatrudnił byłych pracowników SEAH na takich samych warunkach, pracownicy ci nie mieliby powodu do narzekań. Wprost przeciwnie, zdecydowany sprzeciw związków zawodowych wobec umowy z czerwca 2014 r. świadczy o tym, że pracownicy w pełni zdawali sobie sprawę z pogorszenia warunków ich zatrudnienia.

5.1.2.   Umowy z przewoźnikami lotniczymi

Umowy z przewoźnikami lotniczymi

| (154) | Po pierwsze, Trust stwierdził, że specyfika umów z przewoźnikami lotniczymi uniemożliwia ich przenoszenie na osoby trzecie. Z art. 3.2 standardowej umowy w sprawie obsługi naziemnej wprost wynika, że – poza wyjątkowymi przypadkami, które należy uzgodnić z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej – przewoźnik nie może przenieść odpowiedzialności za wykonywanie zadań przewidzianych w umowie na osoby trzecie:

  „Poza wyjątkowymi sytuacjami, w których strony przyjmują szczególne uzgodnienia w tym zakresie, przewoźnik nie może powierzyć odpowiedzialności za świadczenie usług, które przedsiębiorstwo zajmujące się obsługą naziemną zobowiązało się świadczyć na mocy niniejszej umowy, żadnej innej osobie, spółce ani organizacji”. |
| --- | --- |

(154)

Po pierwsze, Trust stwierdził, że specyfika umów z przewoźnikami lotniczymi uniemożliwia ich przenoszenie na osoby trzecie. Z art. 3.2 standardowej umowy w sprawie obsługi naziemnej wprost wynika, że – poza wyjątkowymi przypadkami, które należy uzgodnić z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej – przewoźnik nie może przenieść odpowiedzialności za wykonywanie zadań przewidzianych w umowie na osoby trzecie:

„Poza wyjątkowymi sytuacjami, w których strony przyjmują szczególne uzgodnienia w tym zakresie, przewoźnik nie może powierzyć odpowiedzialności za świadczenie usług, które przedsiębiorstwo zajmujące się obsługą naziemną zobowiązało się świadczyć na mocy niniejszej umowy, żadnej innej osobie, spółce ani organizacji”.

| (155) | Trust przedstawił szereg oświadczeń linii lotniczych, które nie przeprowadziły postępowania o udzielenie zamówienia w rozumieniu procedur przetargowych w celu wybrania Airport Handling jako dostawcy usług obsługi naziemnej. Wspomniane linie lotnicze stwierdziły, że Airport Handling został jednak wybrany zgodnie z procedurą konkurencyjną na podstawie wyników analizy porównawczej z innymi podmiotami świadczącymi usługi obsługi naziemnej. |
| --- | --- |

(155)

Trust przedstawił szereg oświadczeń linii lotniczych, które nie przeprowadziły postępowania o udzielenie zamówienia w rozumieniu procedur przetargowych w celu wybrania Airport Handling jako dostawcy usług obsługi naziemnej. Wspomniane linie lotnicze stwierdziły, że Airport Handling został jednak wybrany zgodnie z procedurą konkurencyjną na podstawie wyników analizy porównawczej z innymi podmiotami świadczącymi usługi obsługi naziemnej.

| (156) | Ponadto Trust przypomniał, że okres obowiązywania umowy w sprawie obsługi naziemnej wyznacza przewoźnik lotniczy, który niejednokrotnie przewiduje możliwość rozwiązania umowy w drodze wypowiedzenia. Na przykład zgodnie ze standardową umową IATA każda strona może rozwiązać umowę przy zachowaniu 60-dniowego okresu wypowiedzenia. Dlatego też umowa z przewoźnikiem lotniczym niekoniecznie musi być umową długoterminową zapewniającą przedsiębiorstwu świadczącemu usługi obsługi naziemnej ochronę przed konkurencją. Przewoźnicy mogą rozwiązać umowę, jeżeli inni dostawcy usług zaoferują im korzystniejsze warunki. |
| --- | --- |

(156)

Ponadto Trust przypomniał, że okres obowiązywania umowy w sprawie obsługi naziemnej wyznacza przewoźnik lotniczy, który niejednokrotnie przewiduje możliwość rozwiązania umowy w drodze wypowiedzenia. Na przykład zgodnie ze standardową umową IATA każda strona może rozwiązać umowę przy zachowaniu 60-dniowego okresu wypowiedzenia. Dlatego też umowa z przewoźnikiem lotniczym niekoniecznie musi być umową długoterminową zapewniającą przedsiębiorstwu świadczącemu usługi obsługi naziemnej ochronę przed konkurencją. Przewoźnicy mogą rozwiązać umowę, jeżeli inni dostawcy usług zaoferują im korzystniejsze warunki.

| (157) | W opinii Trust w chwili, w której SEAH zakończył prowadzenie działalności na rynku, a Airport Handling wynegocjował nowe umowy z przewoźnikami lotniczymi, ci ostatni zaproponowali Airport Handling – a także pozostałym dostawcom usług, z którymi nawiązali kontakt – inne warunki, które były korzystniejsze niż warunki oferowane przez SEAH. Zdaniem Trust sytuacja, w której przewoźnik lotniczy podejmuje decyzję o rozwiązaniu umowy w momencie uzyskania korzystniejszych warunków od innych konkurencyjnych przedsiębiorstw świadczących usługi obsługi naziemnej lub w której przewoźnik lotniczy grozi rozwiązaniem umowy, o ile przedsiębiorstwo aktualnie świadczące na jego rzecz usługi obsługi naziemnej nie zaoferuje lepszych warunków niż inni dostawcy takich usług, jest dość powszechna. |
| --- | --- |

(157)

W opinii Trust w chwili, w której SEAH zakończył prowadzenie działalności na rynku, a Airport Handling wynegocjował nowe umowy z przewoźnikami lotniczymi, ci ostatni zaproponowali Airport Handling – a także pozostałym dostawcom usług, z którymi nawiązali kontakt – inne warunki, które były korzystniejsze niż warunki oferowane przez SEAH. Zdaniem Trust sytuacja, w której przewoźnik lotniczy podejmuje decyzję o rozwiązaniu umowy w momencie uzyskania korzystniejszych warunków od innych konkurencyjnych przedsiębiorstw świadczących usługi obsługi naziemnej lub w której przewoźnik lotniczy grozi rozwiązaniem umowy, o ile przedsiębiorstwo aktualnie świadczące na jego rzecz usługi obsługi naziemnej nie zaoferuje lepszych warunków niż inni dostawcy takich usług, jest dość powszechna.

| (158) | Airport Handling rozpoczął prowadzenie działalności w portach lotniczych w Mediolanie w dniu 1 września 2014 r., po przekazaniu Trust pakietu akcji SEA. Choć początkowo Airport Handling poinformował ENAC i przewoźników lotniczych, że rozpocznie działalność w dniu 1 lipca 2014 r., opóźnienia związane z przekazywaniem pakietu akcji Trust i trudnościami w negocjacjach ze związkami zawodowymi spowodowały, że Airport Handling mógł rozpocząć działalność dopiero dnia 1 września 2014 r. |
| --- | --- |

(158)

Airport Handling rozpoczął prowadzenie działalności w portach lotniczych w Mediolanie w dniu 1 września 2014 r., po przekazaniu Trust pakietu akcji SEA. Choć początkowo Airport Handling poinformował ENAC i przewoźników lotniczych, że rozpocznie działalność w dniu 1 lipca 2014 r., opóźnienia związane z przekazywaniem pakietu akcji Trust i trudnościami w negocjacjach ze związkami zawodowymi spowodowały, że Airport Handling mógł rozpocząć działalność dopiero dnia 1 września 2014 r.

| (159) | W dniu 28 lutego 2015 r. Airport Handling zawarł umowy na świadczenie usług obsługi naziemnej z [...] (*1) przewoźnikami lotniczymi [...] (*1) prowadzącymi działalność w porcie lotniczym Mediolan-Linate i [...] (*1) prowadzącymi działalność w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa. Trust stwierdził również, że Airport Handling nie zawarł umów ze wszystkimi przewoźnikami, których wcześniej łączyły stosunki umowne z SEAH. Ściślej rzecz biorąc, [...] (*1). |
| --- | --- |

(159)

W dniu 28 lutego 2015 r. Airport Handling zawarł umowy na świadczenie usług obsługi naziemnej z [...] (*1) przewoźnikami lotniczymi [...] (*1) prowadzącymi działalność w porcie lotniczym Mediolan-Linate i [...] (*1) prowadzącymi działalność w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa. Trust stwierdził również, że Airport Handling nie zawarł umów ze wszystkimi przewoźnikami, których wcześniej łączyły stosunki umowne z SEAH. Ściślej rzecz biorąc, [...] (*1).

*1

*1

*1

*1

| (160) | W opinii Trust umowy podpisane z przewoźnikami lotniczymi przez Airport Handling różnią się od umów zawartych z przewoźnikami przez SEAH:






  — | z prawnego punktu widzenia: Airport Handling nawiązał nowy stosunek umowny i nie przejął wcześniej obowiązującej umowy. Dlatego też Airport Handling nie ponosi odpowiedzialności za wcześniejsze zobowiązania, roszczenia lub długi przewoźników względem SEAH, |
| --- | --- | --- |

(160)

W opinii Trust umowy podpisane z przewoźnikami lotniczymi przez Airport Handling różnią się od umów zawartych z przewoźnikami przez SEAH:

—

z prawnego punktu widzenia: Airport Handling nawiązał nowy stosunek umowny i nie przejął wcześniej obowiązującej umowy. Dlatego też Airport Handling nie ponosi odpowiedzialności za wcześniejsze zobowiązania, roszczenia lub długi przewoźników względem SEAH,

z prawnego punktu widzenia:

| — | z punktu widzenia treści:







  — | Airport Handling praktycznie systematycznie otrzymywał od przewoźników (bezpośrednio lub za pośrednictwem ogłoszeń o zamówieniu) wnioski o [...] (*1), |
| --- | --- | --- |

—

z punktu widzenia treści:

z punktu widzenia treści:

—

Airport Handling praktycznie systematycznie otrzymywał od przewoźników (bezpośrednio lub za pośrednictwem ogłoszeń o zamówieniu) wnioski o [...] (*1),

*1

| — | niektórzy przewoźnicy [...] (*1), |
| --- | --- |

—

niektórzy przewoźnicy [...] (*1),

*1

| — | niektórzy przewoźnicy zwrócili się o [...] (*1). |
| --- | --- |

—

niektórzy przewoźnicy zwrócili się o [...] (*1).

*1

| (161) | W szczególności zdaniem Trust [...] (*1) przewoźnicy otrzymali od Airport Handling – w ramach negocjacji dotyczących nowej umowy na świadczenie usług obsługi naziemnej – [...] (*1). W tym samym czasie [...] (*1) przewoźników zawarło umowy [...] (*1) z SEAH. |
| --- | --- |

(161)

W szczególności zdaniem Trust [...] (*1) przewoźnicy otrzymali od Airport Handling – w ramach negocjacji dotyczących nowej umowy na świadczenie usług obsługi naziemnej – [...] (*1). W tym samym czasie [...] (*1) przewoźników zawarło umowy [...] (*1) z SEAH.

*1

*1

*1

*1

| (162) | Trust stwierdził również, że niektóre spośród najistotniejszych umów z przewoźnikami ([...] (*1)) wygasną w wymienionych poniżej terminach:






  — | umowa z [...] (*1) w dniu [...] (*1), |
| --- | --- | --- |

(162)

Trust stwierdził również, że niektóre spośród najistotniejszych umów z przewoźnikami ([...] (*1)) wygasną w wymienionych poniżej terminach:

*1

—

umowa z [...] (*1) w dniu [...] (*1),

*1

*1

| — | umowa z [...] (*1) w dniu [...] (*1), |
| --- | --- |

—

umowa z [...] (*1) w dniu [...] (*1),

*1

*1

| — | umowa z [...] (*1) w dniu [...] (*1). |
| --- | --- |

—

umowa z [...] (*1) w dniu [...] (*1).

*1

*1

5.1.3.   Rzekome wspólne działania marketingowe

Rzekome wspólne działania marketingowe

| (163) | Podobnie jak władze włoskie Trust uważa, że wszelkie wspólne działania marketingowe prowadzone przez SEA/SEAH i Airport Handling – jeżeli udałoby się wykazać, że faktycznie były podejmowane – należałoby uznać za nieistotne w kontekście oceny ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(163)

Podobnie jak władze włoskie Trust uważa, że wszelkie wspólne działania marketingowe prowadzone przez SEA/SEAH i Airport Handling – jeżeli udałoby się wykazać, że faktycznie były podejmowane – należałoby uznać za nieistotne w kontekście oceny ciągłości gospodarczej.

| (164) | Ponadto w opinii Trust fakt, że SEA mogła publicznie oświadczyć lub zakomunikować przewoźnikom, że zamierza kontynuować prowadzenie działalności w obszarze obsługi naziemnej, pozostaje bez znaczenia dla celów niniejszego postępowania wyjaśniającego, ponieważ Komisja wiedziała o planach ustanowienia i dokapitalizowania Airport Handling od 2013 r. |
| --- | --- |

(164)

Ponadto w opinii Trust fakt, że SEA mogła publicznie oświadczyć lub zakomunikować przewoźnikom, że zamierza kontynuować prowadzenie działalności w obszarze obsługi naziemnej, pozostaje bez znaczenia dla celów niniejszego postępowania wyjaśniającego, ponieważ Komisja wiedziała o planach ustanowienia i dokapitalizowania Airport Handling od 2013 r.

5.1.4.   Przewidywany udział Airport Handling w rynku

Przewidywany udział Airport Handling w rynku

| (165) | Zdaniem Trust to, że Airport Handling mógł uzyskać znaczącą obecność na rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie wynika nie z przeniesienia jakichkolwiek aktywów z SEAH do Airport Handling, ale ze specyficznej sytuacji portów lotniczych w Mediolanie oraz z modeli biznesowych realizowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej. |
| --- | --- |

(165)

Zdaniem Trust to, że Airport Handling mógł uzyskać znaczącą obecność na rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych w Mediolanie wynika nie z przeniesienia jakichkolwiek aktywów z SEAH do Airport Handling, ale ze specyficznej sytuacji portów lotniczych w Mediolanie oraz z modeli biznesowych realizowanych przez poszczególne przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej.

| (166) | W opinii Trust fakt, że przedsiębiorstwo wycofujące się z rynku oraz inny podmiot (niezależnie od tego, czy jest on podmiotem rozpoczynającym działalność na tym rynku, czy podmiotem, który już wcześniej prowadził na nim działalność) uzyskują zbliżone udziały w tym rynku, jest powszechnie spotykanym zjawiskiem wynikającym z krzyżowej elastyczności między konkurującymi ze sobą przedsiębiorstwami. Na hipotetycznym rynku, na którym działalność prowadziłyby tylko dwa przedsiębiorstwa A i B, w przypadku upadku przedsiębiorstwa A przedsiębiorstwo B prawdopodobnie przejęłoby jego klientów i udział w rynku, pomimo braku jakichkolwiek powiązań prawnych lub faktycznych między tymi dwoma przedsiębiorstwami. Choć w przypadku portów lotniczych w Mediolanie na rynku działalność prowadzą więcej niż dwa przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej, w opinii Trust jak dotąd zaledwie dwa spośród tych przedsiębiorstw skoncentrowały swój model biznesowy na portach lotniczych w Mediolanie. Podobieństwo udziałów w rynku można zdaniem Trust wytłumaczyć faktem, że Airport Handling jest jedynym dostawcą usług, który prowadzi swoją działalność w portach lotniczych w Mediolanie jako scentralizowany dostawca usług, aby w wystarczającym stopniu zaspokoić popyt ze strony przewoźników i świadczyć wysokiej jakości usługi. |
| --- | --- |

(166)

W opinii Trust fakt, że przedsiębiorstwo wycofujące się z rynku oraz inny podmiot (niezależnie od tego, czy jest on podmiotem rozpoczynającym działalność na tym rynku, czy podmiotem, który już wcześniej prowadził na nim działalność) uzyskują zbliżone udziały w tym rynku, jest powszechnie spotykanym zjawiskiem wynikającym z krzyżowej elastyczności między konkurującymi ze sobą przedsiębiorstwami. Na hipotetycznym rynku, na którym działalność prowadziłyby tylko dwa przedsiębiorstwa A i B, w przypadku upadku przedsiębiorstwa A przedsiębiorstwo B prawdopodobnie przejęłoby jego klientów i udział w rynku, pomimo braku jakichkolwiek powiązań prawnych lub faktycznych między tymi dwoma przedsiębiorstwami. Choć w przypadku portów lotniczych w Mediolanie na rynku działalność prowadzą więcej niż dwa przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej, w opinii Trust jak dotąd zaledwie dwa spośród tych przedsiębiorstw skoncentrowały swój model biznesowy na portach lotniczych w Mediolanie. Podobieństwo udziałów w rynku można zdaniem Trust wytłumaczyć faktem, że Airport Handling jest jedynym dostawcą usług, który prowadzi swoją działalność w portach lotniczych w Mediolanie jako scentralizowany dostawca usług, aby w wystarczającym stopniu zaspokoić popyt ze strony przewoźników i świadczyć wysokiej jakości usługi.

| (167) | W opinii Trust tok rozumowania Komisji prowadzi do powstania błędnego koła: albo przedstawione w biznesplanie szacunki wskazujące, że udział Airport Handling w rynku obejmie porty lotnicze w Mediolanie, są nierealistyczne, co oznaczałoby, że zastrzyki kapitałowe na rzecz Airport Handling stanowią pomoc państwa, albo szacunki dotyczące udziału w rynku odpowiadają rzeczywistości – w takim przypadku jednak fakt, że Airport Handling mógł osiągnąć taki poziom udziału w rynku, miałby znaczenie dla ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(167)

W opinii Trust tok rozumowania Komisji prowadzi do powstania błędnego koła: albo przedstawione w biznesplanie szacunki wskazujące, że udział Airport Handling w rynku obejmie porty lotnicze w Mediolanie, są nierealistyczne, co oznaczałoby, że zastrzyki kapitałowe na rzecz Airport Handling stanowią pomoc państwa, albo szacunki dotyczące udziału w rynku odpowiadają rzeczywistości – w takim przypadku jednak fakt, że Airport Handling mógł osiągnąć taki poziom udziału w rynku, miałby znaczenie dla ciągłości gospodarczej.

5.1.5.   Wykorzystywanie aktywów SEAH przez Airport Handling

Wykorzystywanie aktywów SEAH przez Airport Handling

| (168) | Trust podkreśla, że przetarg na sprzedaż aktywów SEAH uznano za zakończony niepowodzeniem, ponieważ żaden oferent nie wyraził zainteresowania zakupem wystawionych na sprzedaż pakietów. |
| --- | --- |

(168)

Trust podkreśla, że przetarg na sprzedaż aktywów SEAH uznano za zakończony niepowodzeniem, ponieważ żaden oferent nie wyraził zainteresowania zakupem wystawionych na sprzedaż pakietów.

| (169) | W opinii Airport Handling było to spowodowane głównie faktem, że aktywa SEAH są przestarzałe, a zatem nie wydają się atrakcyjne dla podmiotów prowadzących działalność na rynku. Trust stwierdził, że spośród [...] (*1) najbardziej wartościowych składników majątku (tj. [...]), zaledwie około [...] (*1) aktywów zostało zakupionych przez SEAH po dniu 31 grudnia 2006 r. Większość aktywów ma więcej niż 15 lat, co stwarza poważne trudności, jeżeli chodzi o możliwość pozyskania części zamiennych, a co za tym idzie – możliwość zapewnienia wymaganych poziomów wydajności. |
| --- | --- |

(169)

W opinii Airport Handling było to spowodowane głównie faktem, że aktywa SEAH są przestarzałe, a zatem nie wydają się atrakcyjne dla podmiotów prowadzących działalność na rynku. Trust stwierdził, że spośród [...] (*1) najbardziej wartościowych składników majątku (tj. [...]), zaledwie około [...] (*1) aktywów zostało zakupionych przez SEAH po dniu 31 grudnia 2006 r. Większość aktywów ma więcej niż 15 lat, co stwarza poważne trudności, jeżeli chodzi o możliwość pozyskania części zamiennych, a co za tym idzie – możliwość zapewnienia wymaganych poziomów wydajności.

*1

*1

| (170) | Trust przypomniał również, że Airport Handling nie złożył oferty w postępowaniu przetargowym dotyczącym sprzedaży aktywów SEAH. W opinii Trust nabycie aktywów SEAH przez Airport Handling nie stanowiłoby jednak dowodu ciągłości gospodarczej z SEAH. |
| --- | --- |

(170)

Trust przypomniał również, że Airport Handling nie złożył oferty w postępowaniu przetargowym dotyczącym sprzedaży aktywów SEAH. W opinii Trust nabycie aktywów SEAH przez Airport Handling nie stanowiłoby jednak dowodu ciągłości gospodarczej z SEAH.

| (171) | Trust stwierdził również, że Airport Handling korzysta obecnie z aktywów SEAH na mocy umowy dwustronnej podpisanej w dniu 1 września 2014 r. Zdaniem Trust umowa została wynegocjowana przez SEAH i Trustee w warunkach pełnej konkurencji w okresie od dnia ustanowienia Trust (30 czerwca 2014 r.) do dnia faktycznego przekazania Trust należących do SEAH udziałów w Airport Handling (27 sierpnia 2014 r.). |
| --- | --- |

(171)

Trust stwierdził również, że Airport Handling korzysta obecnie z aktywów SEAH na mocy umowy dwustronnej podpisanej w dniu 1 września 2014 r. Zdaniem Trust umowa została wynegocjowana przez SEAH i Trustee w warunkach pełnej konkurencji w okresie od dnia ustanowienia Trust (30 czerwca 2014 r.) do dnia faktycznego przekazania Trust należących do SEAH udziałów w Airport Handling (27 sierpnia 2014 r.).

| (172) | W umowie z Trustee wprowadzono by istotne zmiany, takie jak:






  — | wprowadzenie obowiązku weryfikacji wartości rynkowej opłaty z tytułu dzierżawy przez niezależnego rzeczoznawcę powołanego wspólnie przez Airport Handling i SEAH, aby zagwarantować, że opłata uiszczana przez Airport Handling w zamian za prawo korzystania z aktywów SEAH jest zgodna z warunkami rynkowymi, |
| --- | --- | --- |

(172)

W umowie z Trustee wprowadzono by istotne zmiany, takie jak:

—

wprowadzenie obowiązku weryfikacji wartości rynkowej opłaty z tytułu dzierżawy przez niezależnego rzeczoznawcę powołanego wspólnie przez Airport Handling i SEAH, aby zagwarantować, że opłata uiszczana przez Airport Handling w zamian za prawo korzystania z aktywów SEAH jest zgodna z warunkami rynkowymi,

| — | wprowadzenie możliwości dostosowania wysokości wspomnianej opłaty z tytułu dzierżawy w przypadku, gdyby jej wysokość odbiegała od wysokości wskazanej przez niezależnego rzeczoznawcę o więcej niż 10 %, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie możliwości dostosowania wysokości wspomnianej opłaty z tytułu dzierżawy w przypadku, gdyby jej wysokość odbiegała od wysokości wskazanej przez niezależnego rzeczoznawcę o więcej niż 10 %,

| — | przedłużenie okresu obowiązywania umowy maksymalnie do dnia 31 sierpnia 2015 r., aby zapewnić możliwość jej dostosowania do standardowych praktyk handlowych, |
| --- | --- |

—

przedłużenie okresu obowiązywania umowy maksymalnie do dnia 31 sierpnia 2015 r., aby zapewnić możliwość jej dostosowania do standardowych praktyk handlowych,

| — | wprowadzenie możliwości poddzierżawiania sprzętu osobom trzecim, |
| --- | --- |

—

wprowadzenie możliwości poddzierżawiania sprzętu osobom trzecim,

| — | wprowadzenie wymogu pokrywania kosztów rutynowych prac konserwacyjnych i prac związanych z usuwaniem szkód przez Airport Handling, przy zachowaniu odpowiedzialności za pokrycie kosztów nadzwyczajnych prac konserwacyjnych przez SEAH. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie wymogu pokrywania kosztów rutynowych prac konserwacyjnych i prac związanych z usuwaniem szkód przez Airport Handling, przy zachowaniu odpowiedzialności za pokrycie kosztów nadzwyczajnych prac konserwacyjnych przez SEAH.

| (173) | Trust przypomniał, że wysokość opłaty z tytułu dzierżawy została ustalona na podstawie niezależnych wycen dokonanych przez różnych rzeczoznawców, dlatego też odzwierciedlała cenę rynkową. |
| --- | --- |

(173)

Trust przypomniał, że wysokość opłaty z tytułu dzierżawy została ustalona na podstawie niezależnych wycen dokonanych przez różnych rzeczoznawców, dlatego też odzwierciedlała cenę rynkową.

| (174) | Trust stwierdził również, że Airport Handling ustanowił już procedury regulujące proces zakupu znacznej części aktywów ([...] (*1) %) niezbędnych do prowadzenia działalności od osób trzecich w celu zastąpienia aktywów dzierżawionych od SEAH w chwili wygaśnięcia umowy dzierżawy. W tym kontekście:






  — | w dniu 26 listopada 2014 r. rada dyrektorów Airport Handling podjęła decyzję o wszczęciu procedury przetargowej dotyczącej odnowienia aktywów wydzierżawionych od SEAH za łączną szacunkową wartość wynoszącą w przybliżeniu [...] (*1) EUR, |
| --- | --- | --- |

(174)

Trust stwierdził również, że Airport Handling ustanowił już procedury regulujące proces zakupu znacznej części aktywów ([...] (*1) %) niezbędnych do prowadzenia działalności od osób trzecich w celu zastąpienia aktywów dzierżawionych od SEAH w chwili wygaśnięcia umowy dzierżawy. W tym kontekście:

*1

—

w dniu 26 listopada 2014 r. rada dyrektorów Airport Handling podjęła decyzję o wszczęciu procedury przetargowej dotyczącej odnowienia aktywów wydzierżawionych od SEAH za łączną szacunkową wartość wynoszącą w przybliżeniu [...] (*1) EUR,

*1

| — | wspomniane przetargi (wszystkie poza jednym, który w chwili przekazania uwag Trust dotyczących decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. znajdował się jeszcze na początkowym etapie realizacji) przeprowadzono na początku stycznia 2015 r., a Airport Handling zatwierdził już pierwsze zamówienie dotyczące zakupu około [...] (*1) % aktywów (uwzględniając [...] (*1)) w dniu 11 lutego 2015 r. Zdaniem Trust drugie zamówienie mogłoby zostać złożone wkrótce potem, o ile udałoby się znaleźć alternatywne formy finansowania lub dostaw, ponieważ rezultaty procedury wyboru potwierdziły istotny wzrost kosztów nowego sprzętu. |
| --- | --- |

—

wspomniane przetargi (wszystkie poza jednym, który w chwili przekazania uwag Trust dotyczących decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. znajdował się jeszcze na początkowym etapie realizacji) przeprowadzono na początku stycznia 2015 r., a Airport Handling zatwierdził już pierwsze zamówienie dotyczące zakupu około [...] (*1) % aktywów (uwzględniając [...] (*1)) w dniu 11 lutego 2015 r. Zdaniem Trust drugie zamówienie mogłoby zostać złożone wkrótce potem, o ile udałoby się znaleźć alternatywne formy finansowania lub dostaw, ponieważ rezultaty procedury wyboru potwierdziły istotny wzrost kosztów nowego sprzętu.

*1

*1

5.1.6.   Harmonogram i logika operacji

Harmonogram i logika operacji

| (175) | W opinii Trust stwierdzenie, że utworzenie przez SEA nowej jednostki zależnej odpowiedzialnej za obsługę naziemną ma na celu obejście nakazu odzyskania środków, jest równoważne ze stwierdzeniem, że wydanie negatywnej decyzji w przedmiocie pomocy państwa uniemożliwia beneficjentowi domniemanej pomocy wznowienie swojej działalności gospodarczej na nowych warunkach. |
| --- | --- |

(175)

W opinii Trust stwierdzenie, że utworzenie przez SEA nowej jednostki zależnej odpowiedzialnej za obsługę naziemną ma na celu obejście nakazu odzyskania środków, jest równoważne ze stwierdzeniem, że wydanie negatywnej decyzji w przedmiocie pomocy państwa uniemożliwia beneficjentowi domniemanej pomocy wznowienie swojej działalności gospodarczej na nowych warunkach.

5.1.7.   Działania podjęte przez Trustee w celu zapewnienia przerwania ciągłości działalności gospodarczej

Działania podjęte przez Trustee w celu zapewnienia przerwania ciągłości działalności gospodarczej

| (176) | Trust zwraca uwagę na fakt, że w dniu 1 sierpnia 2014 r. Trustee i SEA przyjęły protokół w celu umożliwienia Trustee rozpoczęcia pełnienia określonych funkcji związanych z zarządzaniem działalnością Airport Handling i monitorowaniem tej działalności w lipcu i sierpniu 2014 r. |
| --- | --- |

(176)

Trust zwraca uwagę na fakt, że w dniu 1 sierpnia 2014 r. Trustee i SEA przyjęły protokół w celu umożliwienia Trustee rozpoczęcia pełnienia określonych funkcji związanych z zarządzaniem działalnością Airport Handling i monitorowaniem tej działalności w lipcu i sierpniu 2014 r.

| (177) | Na tym etapie – niezależnie od środków dotyczących dzierżawy aktywów SEAH wprowadzonych w porozumieniu z SEAH i od treści ekspertyzy – Trustee zwrócił się do SEA o przekazanie mu zasobów finansowych niezbędnych do pełnienia powierzonych mu zadań w pełni niezależnie od SEA i uzyskał te zasoby. Ponadto Trustee zachęcał SEA do zmiany treści jej umów o świadczenie usług z Airport Handling, wskazał nowego radcę prawnego dla Airport Handling i zażądał wprowadzenia zmian w statucie Airport Handling w celu zagwarantowania pełnej autonomii przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

(177)

Na tym etapie – niezależnie od środków dotyczących dzierżawy aktywów SEAH wprowadzonych w porozumieniu z SEAH i od treści ekspertyzy – Trustee zwrócił się do SEA o przekazanie mu zasobów finansowych niezbędnych do pełnienia powierzonych mu zadań w pełni niezależnie od SEA i uzyskał te zasoby. Ponadto Trustee zachęcał SEA do zmiany treści jej umów o świadczenie usług z Airport Handling, wskazał nowego radcę prawnego dla Airport Handling i zażądał wprowadzenia zmian w statucie Airport Handling w celu zagwarantowania pełnej autonomii przedsiębiorstwa.

| (178) | Po przekazaniu Trust udziałów w Airport Handling znajdujących się w posiadaniu SEA w dniu 27 sierpnia 2014 r. Trustee powołał nową radę dyrektorów. |
| --- | --- |

(178)

Po przekazaniu Trust udziałów w Airport Handling znajdujących się w posiadaniu SEA w dniu 27 sierpnia 2014 r. Trustee powołał nową radę dyrektorów.

| (179) | Trustee dopilnował również, aby nowa rada dyrektorów:






  — | zwróciła się do członków rady dyrektorów Airport Handling o opracowanie i przedstawienie wyczerpującej oceny prowadzonej działalności, aby zagwarantować, że nie podjęto żadnych czynności, które byłyby sprzeczne z wymogiem przerwania ciągłości działalności, |
| --- | --- | --- |

(179)

Trustee dopilnował również, aby nowa rada dyrektorów:

—

zwróciła się do członków rady dyrektorów Airport Handling o opracowanie i przedstawienie wyczerpującej oceny prowadzonej działalności, aby zagwarantować, że nie podjęto żadnych czynności, które byłyby sprzeczne z wymogiem przerwania ciągłości działalności,

| — | ustanowiła wymóg wdrożenia procedur w celu:






  — | potwierdzenia m.in., że SEAH i Airport Handling nie dokonały żadnych ustaleń prawnych w kwestii dostaw towarów, ruchomości lub nieruchomości oraz umów dotyczących działań związanych z obsługą naziemną zawartych z liniami lotniczymi lub dostawcami towarów i usług, |
| --- | --- | --- |

—

ustanowiła wymóg wdrożenia procedur w celu:

—

potwierdzenia m.in., że SEAH i Airport Handling nie dokonały żadnych ustaleń prawnych w kwestii dostaw towarów, ruchomości lub nieruchomości oraz umów dotyczących działań związanych z obsługą naziemną zawartych z liniami lotniczymi lub dostawcami towarów i usług,

| — | sprawdzenia, czy Airport Handling wprowadziłby niezbędne procedury i kontrole w celu uniknięcia sytuacji, w której przedsiębiorstwo korzystałoby z nienależnych informacji handlowych będących w posiadaniu SEA, które mogłyby przynieść korzyść Airport Handling w stosunku do konkurentów w ramach umów nabycia lub umów dotyczących obsługi zawartych z przewoźnikami lub które są istotne dla pozycji jaką Airport Handling zajmuje na rynku obsługi naziemnej, |
| --- | --- |

—

sprawdzenia, czy Airport Handling wprowadziłby niezbędne procedury i kontrole w celu uniknięcia sytuacji, w której przedsiębiorstwo korzystałoby z nienależnych informacji handlowych będących w posiadaniu SEA, które mogłyby przynieść korzyść Airport Handling w stosunku do konkurentów w ramach umów nabycia lub umów dotyczących obsługi zawartych z przewoźnikami lub które są istotne dla pozycji jaką Airport Handling zajmuje na rynku obsługi naziemnej,

| — | uwzględniła istniejące stanowiska poprzez połączenie funkcji wyższego szczebla, jeżeli uznano je za niewystarczające (głównie Dyrekcja do Spraw Prawnych i Zasobów), |
| --- | --- |

—

uwzględniła istniejące stanowiska poprzez połączenie funkcji wyższego szczebla, jeżeli uznano je za niewystarczające (głównie Dyrekcja do Spraw Prawnych i Zasobów),

| — | zmieniła sposób zarządzania Airport Handling, powierzając dyrektorowi generalnemu (będącemu członkiem Trustee) szerokie uprawnienia decyzyjne, |
| --- | --- |

—

zmieniła sposób zarządzania Airport Handling, powierzając dyrektorowi generalnemu (będącemu członkiem Trustee) szerokie uprawnienia decyzyjne,

| — | oceniła i wstępnie zatwierdziła dyrektora generalnego, |
| --- | --- |

—

oceniła i wstępnie zatwierdziła dyrektora generalnego,

| — | postanowiła, że Airport Handling powinien mieć własną stronę internetową, |
| --- | --- |

—

postanowiła, że Airport Handling powinien mieć własną stronę internetową,

| — | podjęła intensywne negocjacje z SEA dotyczące szczegółowego przeglądu umów o świadczenie usług zawartych między Airport Handling a SEA w celu zapewnienia dostępności wszystkich usług na najlepszych możliwych warunkach i możliwości przerwania świadczenia usług bez ponoszenia kary, w przypadku gdy Airport Handling zdecyduje się skorzystać z wewnętrznych struktur lub z usług innych, bardziej odpowiadających mu dostawców, |
| --- | --- |

—

podjęła intensywne negocjacje z SEA dotyczące szczegółowego przeglądu umów o świadczenie usług zawartych między Airport Handling a SEA w celu zapewnienia dostępności wszystkich usług na najlepszych możliwych warunkach i możliwości przerwania świadczenia usług bez ponoszenia kary, w przypadku gdy Airport Handling zdecyduje się skorzystać z wewnętrznych struktur lub z usług innych, bardziej odpowiadających mu dostawców,

| — | poinformowała klientów, dostawców i właściwy organ (ENAC) o zmianie kontroli nad danym przedsiębiorstwem. |
| --- | --- |

—

poinformowała klientów, dostawców i właściwy organ (ENAC) o zmianie kontroli nad danym przedsiębiorstwem.

| (180) | Ponadto Trustee podjął środki w celu zapewnienia przerwania ciągłości działalności gospodarczej. Podsumowując, procedury te obejmują:






  — | wykaz operacji uznanych za istotne w celu zapewnienia przerwania ciągłości działalności gospodarczej, |
| --- | --- | --- |

(180)

Ponadto Trustee podjął środki w celu zapewnienia przerwania ciągłości działalności gospodarczej. Podsumowując, procedury te obejmują:

—

wykaz operacji uznanych za istotne w celu zapewnienia przerwania ciągłości działalności gospodarczej,

| — | ocenę i zatwierdzenie tych operacji, |
| --- | --- |

—

ocenę i zatwierdzenie tych operacji,

| — | przepływ informacji do rady dyrektorów, |
| --- | --- |

—

przepływ informacji do rady dyrektorów,

| — | procedury dotyczące zarządzania, podziału i przechowywania informacji, które mogą być istotne dla przerwania ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

—

procedury dotyczące zarządzania, podziału i przechowywania informacji, które mogą być istotne dla przerwania ciągłości gospodarczej.

| (181) | Według Trust wspomniane procedury wewnętrzne objaśniono podczas dwóch sesji szkoleniowych zorganizowanych odpowiednio dla wyższego i średniego szczebla kierowniczego Airport Handling. |
| --- | --- |

(181)

Według Trust wspomniane procedury wewnętrzne objaśniono podczas dwóch sesji szkoleniowych zorganizowanych odpowiednio dla wyższego i średniego szczebla kierowniczego Airport Handling.

5.1.8.   Możliwość przypisania państwu środków pomocy

Możliwość przypisania państwu środków pomocy

| (182) | Według Trust w okresie od czerwca do sierpnia 2014 r. władze włoskie nie wywarły bezpośredniego wpływu na SEA i jej decyzję o zainwestowaniu w Airport Handling. Nigdy nie istniałyby żadne przesłanki, bezpośrednie lub pośrednie, które mogłyby budzić nawet niewielką wątpliwość, że decyzja o utworzeniu lub kapitalizacji Airport Handling zależała od władz włoskich. |
| --- | --- |

(182)

Według Trust w okresie od czerwca do sierpnia 2014 r. władze włoskie nie wywarły bezpośredniego wpływu na SEA i jej decyzję o zainwestowaniu w Airport Handling. Nigdy nie istniałyby żadne przesłanki, bezpośrednie lub pośrednie, które mogłyby budzić nawet niewielką wątpliwość, że decyzja o utworzeniu lub kapitalizacji Airport Handling zależała od władz włoskich.

5.1.9.   Biznesplan Airport Handling i zgodność z testem prywatnego inwestora

Biznesplan Airport Handling i zgodność z testem prywatnego inwestora

| (183) | Według Trust nie istnieje ciągłość między SEAH i Airport Handling, dlatego każdy inwestor prywatny uwzględniłby niepewność oceny Komisji przy podejmowaniu decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. i nie opierałby się na tej ocenie przy podejmowaniu decyzji o zainwestowaniu w Airport Handling. |
| --- | --- |

(183)

Według Trust nie istnieje ciągłość między SEAH i Airport Handling, dlatego każdy inwestor prywatny uwzględniłby niepewność oceny Komisji przy podejmowaniu decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. i nie opierałby się na tej ocenie przy podejmowaniu decyzji o zainwestowaniu w Airport Handling.

| (184) | Trust wyjaśnił, że biznesplan z listopada 2013 r., wstępnie przedstawiony Komisji, został w międzyczasie poprawiony. Biznesplanem, na którego podstawie podjęto decyzję w sprawie kapitalizacji Airport Handling, był zatem biznesplan z sierpnia 2014 r. przyjęty przez radę dyrektorów Airport Handling w dniu 26 sierpnia 2014 r. |
| --- | --- |

(184)

Trust wyjaśnił, że biznesplan z listopada 2013 r., wstępnie przedstawiony Komisji, został w międzyczasie poprawiony. Biznesplanem, na którego podstawie podjęto decyzję w sprawie kapitalizacji Airport Handling, był zatem biznesplan z sierpnia 2014 r. przyjęty przez radę dyrektorów Airport Handling w dniu 26 sierpnia 2014 r.

| (185) | Po przeniesieniu części akcji SEA do Trust Trustee przystąpił do sprawdzania wiarygodności biznesplanu Airport Handling. Według Trust nowo powołana rada dyrektorów Airport Handling w pierwszej kolejności sprawdziła, czy biznesplan z dnia 6 sierpnia 2014 r. był wiarygodny, powierzając to zadanie Boston Consulting Group („BCG”). |
| --- | --- |

(185)

Po przeniesieniu części akcji SEA do Trust Trustee przystąpił do sprawdzania wiarygodności biznesplanu Airport Handling. Według Trust nowo powołana rada dyrektorów Airport Handling w pierwszej kolejności sprawdziła, czy biznesplan z dnia 6 sierpnia 2014 r. był wiarygodny, powierzając to zadanie Boston Consulting Group („BCG”).

| (186) | BCG przekazał swoje ustalenia Airport Handling w dniu 14 października 2014 r. BCG doszedł do wniosku, że cel określony w biznesplanie, tj. EBIT w wysokości [...] (*1) EUR w 2017 r. z marżą na poziomie [...] (*1) %, był rozsądny, a poziom odchylenia był zasadniczo zgodny ze średnią rentownością znacznej próby obejmującej inne publiczne i prywatne przedsiębiorstwa europejskie działające w sektorze obsługi naziemnej lub nieco niższy od średniej rentowności tej próby. BCG potwierdził również ważność biznesplanu z listopada 2013 r. |
| --- | --- |

(186)

BCG przekazał swoje ustalenia Airport Handling w dniu 14 października 2014 r. BCG doszedł do wniosku, że cel określony w biznesplanie, tj. EBIT w wysokości [...] (*1) EUR w 2017 r. z marżą na poziomie [...] (*1) %, był rozsądny, a poziom odchylenia był zasadniczo zgodny ze średnią rentownością znacznej próby obejmującej inne publiczne i prywatne przedsiębiorstwa europejskie działające w sektorze obsługi naziemnej lub nieco niższy od średniej rentowności tej próby. BCG potwierdził również ważność biznesplanu z listopada 2013 r.

*1

*1

5.1.9.1.   Planowane zmniejszenie siły roboczej i przyrost wydajności

Planowane zmniejszenie siły roboczej i przyrost wydajności

| (187) | Według Trust Airport Handling dąży do zapewnienia maksymalnej wydajności i elastyczności za pomocą [...] (*1). Zgodnie z biznesplanem z dnia 6 sierpnia 2014 r. oczekuje się, że Airport Handling zatrudni [...] (*1). Cel ten zostanie osiągnięty poprzez usprawnienie struktur koordynacyjnych i wprowadzenie nowego wydajnego sprzętu i nowych wydajnych systemów komputerowych do zarządzania personelem, dzięki czemu Airport Handling nie będzie musiał zastępować odchodzących pracowników. |
| --- | --- |

(187)

Według Trust Airport Handling dąży do zapewnienia maksymalnej wydajności i elastyczności za pomocą [...] (*1). Zgodnie z biznesplanem z dnia 6 sierpnia 2014 r. oczekuje się, że Airport Handling zatrudni [...] (*1). Cel ten zostanie osiągnięty poprzez usprawnienie struktur koordynacyjnych i wprowadzenie nowego wydajnego sprzętu i nowych wydajnych systemów komputerowych do zarządzania personelem, dzięki czemu Airport Handling nie będzie musiał zastępować odchodzących pracowników.

*1

*1

5.1.9.2.   Przyrost wydajności związany z czynnikami charakterystycznymi dla organizacji pracy

Przyrost wydajności związany z czynnikami charakterystycznymi dla organizacji pracy

| (188) | Według Trust zastosowanie poniższego zestawu środków pozwoli uzyskać jeszcze większy stopień wydajności:






  — | optymalizacja udziału umów na czas określony i umów w niepełnym wymiarze czasu pracy: szacuje się, że wydajność wzrośnie o około [...] (*1) % już w 2015 r.; a wraz z [...] (*1) wzrośnie o dodatkowe [...] (*1) % do 2017 r., |
| --- | --- | --- |

(188)

Według Trust zastosowanie poniższego zestawu środków pozwoli uzyskać jeszcze większy stopień wydajności:

—

optymalizacja udziału umów na czas określony i umów w niepełnym wymiarze czasu pracy: szacuje się, że wydajność wzrośnie o około [...] (*1) % już w 2015 r.; a wraz z [...] (*1) wzrośnie o dodatkowe [...] (*1) % do 2017 r.,

*1

*1

*1

| — | lepsze zdefiniowanie programu prac: w umowie o pracę stosowanej przez Airport Handling przewiduje się [...] (*1) niż w umowie, jaką SEAH podpisywała ze swoimi pracownikami. Pozwala to zaoszczędzić [...] (*1) % w odniesieniu do liczby zatrudnionych pracowników. Ponadto dzienny czas pracy pracowników pełnoetatowych wynosi [...] (*1), a wpływ na potrzeby pracowników wynosi [...] (*1) %. Wraz z odnowieniem porozumienia zbiorowego, którego oczekuje się w 2015 r., nastąpi dalszy [...] (*1). Co więcej, Airport Handling zamierza zoptymalizować wykorzystanie zasobów poprzez wprowadzenie takich instrumentów jak praca zmianowa i umowy z regulowanym rozkładem dziennym i tygodniowym zgodnie z rzeczywistymi wymogami odpowiadającymi nowym możliwościom oferowanym przez porozumienia zbiorowe zawierane na szczeblu krajowym. Mechanizmy te pozwolą Airport Handling na zwiększenie wydajności co najmniej o kolejne [...] (*1) %, |
| --- | --- |

—

lepsze zdefiniowanie programu prac: w umowie o pracę stosowanej przez Airport Handling przewiduje się [...] (*1) niż w umowie, jaką SEAH podpisywała ze swoimi pracownikami. Pozwala to zaoszczędzić [...] (*1) % w odniesieniu do liczby zatrudnionych pracowników. Ponadto dzienny czas pracy pracowników pełnoetatowych wynosi [...] (*1), a wpływ na potrzeby pracowników wynosi [...] (*1) %. Wraz z odnowieniem porozumienia zbiorowego, którego oczekuje się w 2015 r., nastąpi dalszy [...] (*1). Co więcej, Airport Handling zamierza zoptymalizować wykorzystanie zasobów poprzez wprowadzenie takich instrumentów jak praca zmianowa i umowy z regulowanym rozkładem dziennym i tygodniowym zgodnie z rzeczywistymi wymogami odpowiadającymi nowym możliwościom oferowanym przez porozumienia zbiorowe zawierane na szczeblu krajowym. Mechanizmy te pozwolą Airport Handling na zwiększenie wydajności co najmniej o kolejne [...] (*1) %,

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| — | dostosowanie struktury organizacyjnej w celu bardziej efektywnego wykorzystania zasobów poprzez [...] (*1): już od 2015 r. nastąpi wzrost wydajności wynikający z sezonowej modernizacji matryc w związku ze wzrostem ruchu oraz z rozdzielenia urlopów na dziewięć okresów, co pociąga za sobą [...] (*1). Szacowane oszczędności wyniosą [...] (*1) %, |
| --- | --- |

—

dostosowanie struktury organizacyjnej w celu bardziej efektywnego wykorzystania zasobów poprzez [...] (*1): już od 2015 r. nastąpi wzrost wydajności wynikający z sezonowej modernizacji matryc w związku ze wzrostem ruchu oraz z rozdzielenia urlopów na dziewięć okresów, co pociąga za sobą [...] (*1). Szacowane oszczędności wyniosą [...] (*1) %,

*1

*1

*1

| — | optymalizacja zdolności dotychczasowych pracowników: stopniowe wykorzystanie [...] (*1) doprowadzi do pozytywnego wzrostu wydajności o 0,5 %. Zmniejszenie liczby stanowisk dla [...] (*1), częściowo już zrealizowane ([...] (*1) a częściowo w trakcie realizacji w 2015 r. ([...] (*1)), jeszcze bardziej przyczyni się do wzrostu wydajności, |
| --- | --- |

—

optymalizacja zdolności dotychczasowych pracowników: stopniowe wykorzystanie [...] (*1) doprowadzi do pozytywnego wzrostu wydajności o 0,5 %. Zmniejszenie liczby stanowisk dla [...] (*1), częściowo już zrealizowane ([...] (*1) a częściowo w trakcie realizacji w 2015 r. ([...] (*1)), jeszcze bardziej przyczyni się do wzrostu wydajności,

*1

*1

*1

*1

| — | korzyści skali wynikające z większego natężenia ruchu: wzrost natężenia ruchu wśród dotychczasowych klientów i zawieranie umów z nowymi przewoźnikami, nawet tymi prowadzącymi działalności w godzinach pozaszczytowych, wpłyną na poprawę czynników zwiększania liczby pracowników, co spowoduje wzrost wydajności o [...] (*1) % w 2017 r., |
| --- | --- |

—

korzyści skali wynikające z większego natężenia ruchu: wzrost natężenia ruchu wśród dotychczasowych klientów i zawieranie umów z nowymi przewoźnikami, nawet tymi prowadzącymi działalności w godzinach pozaszczytowych, wpłyną na poprawę czynników zwiększania liczby pracowników, co spowoduje wzrost wydajności o [...] (*1) % w 2017 r.,

*1

| — | strukturalne dostosowania w ramach procesów przemysłowych: Trust wspomniał o następujących przewidywanych sposobach zwiększenia wydajności: lepsze planowanie i organizacja pracy, inwestycje w rozwiązania techniczne umożliwiające częściową lub całkowitą automatyzację niektórych działań; powiązanie nakładów siły roboczej z wynikami i produktami działalności. Jeżeli chodzi o planowanie prac, Trust wskazał, że Airport Handling przewidział inwestycje w nowe systemy informatyczne do zarządzania pracownikami i przypisywania do pracy zmianowej, co doprowadziło do bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów z wydajnością na poziomie [...] (*1) %. Ponadto Airport Handling rozpoczął proces nabywania nowego sprzętu wyposażonego w nowoczesne systemy geolokalizacji. Szacuje się, że wydajność w zakresie korzystania z usług pracowników wyniesie [...] (*1) %. |
| --- | --- |

—

strukturalne dostosowania w ramach procesów przemysłowych: Trust wspomniał o następujących przewidywanych sposobach zwiększenia wydajności: lepsze planowanie i organizacja pracy, inwestycje w rozwiązania techniczne umożliwiające częściową lub całkowitą automatyzację niektórych działań; powiązanie nakładów siły roboczej z wynikami i produktami działalności. Jeżeli chodzi o planowanie prac, Trust wskazał, że Airport Handling przewidział inwestycje w nowe systemy informatyczne do zarządzania pracownikami i przypisywania do pracy zmianowej, co doprowadziło do bardziej racjonalnego wykorzystania zasobów z wydajnością na poziomie [...] (*1) %. Ponadto Airport Handling rozpoczął proces nabywania nowego sprzętu wyposażonego w nowoczesne systemy geolokalizacji. Szacuje się, że wydajność w zakresie korzystania z usług pracowników wyniesie [...] (*1) %.

*1

*1

| (189) | Według Trust na podstawie wyników osiągniętych przez Airport Handling w pierwszych miesiącach działalności Komisja mogła sprawdzić ex post, czy założenia przedstawione w biznesplanie były prawidłowe. Trust zwrócił uwagę na wyniki osiągnięte w pierwszych czterech miesiącach działalności, wskazujące na [...] (*1) EBIT wynoszący [...] (*1) EUR i [...] (*1) EUR w porównaniu z prognozami przedstawionymi w biznesplanie z dnia 6 sierpnia 2014 r. Ta pozytywna tendencja była wynikiem [...] (*1) przychodów ([...] (*1) EUR) i [...] (*1) kosztów ([...] (*1) EUR). |
| --- | --- |

(189)

Według Trust na podstawie wyników osiągniętych przez Airport Handling w pierwszych miesiącach działalności Komisja mogła sprawdzić ex post, czy założenia przedstawione w biznesplanie były prawidłowe. Trust zwrócił uwagę na wyniki osiągnięte w pierwszych czterech miesiącach działalności, wskazujące na [...] (*1) EBIT wynoszący [...] (*1) EUR i [...] (*1) EUR w porównaniu z prognozami przedstawionymi w biznesplanie z dnia 6 sierpnia 2014 r. Ta pozytywna tendencja była wynikiem [...] (*1) przychodów ([...] (*1) EUR) i [...] (*1) kosztów ([...] (*1) EUR).

ex post

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

5.2.   Uwagi SEAH (w likwidacji)

Uwagi SEAH (w likwidacji)

5.2.1.   Aktywa SEAH

Aktywa SEAH

| (190) | Według SEAH przed przejściem SEAH w stan likwidacji wartość księgowa sprzętu do obsługi naziemnej wynosiła [...] (*1) EUR. Średni wiek tych aktywów wynosił [...] (*1). Spośród około [...] (*1) elementów sprzętu o wyższej wartości [...] (*1), z wyjątkiem [...] (*1), tylko [...] (*1) zakupiono po dniu 31 grudnia 2006 r. |
| --- | --- |

(190)

Według SEAH przed przejściem SEAH w stan likwidacji wartość księgowa sprzętu do obsługi naziemnej wynosiła [...] (*1) EUR. Średni wiek tych aktywów wynosił [...] (*1). Spośród około [...] (*1) elementów sprzętu o wyższej wartości [...] (*1), z wyjątkiem [...] (*1), tylko [...] (*1) zakupiono po dniu 31 grudnia 2006 r.

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| (191) | Gdy SEAH przeszedł w stan likwidacji, wyłącznie inne aktywa przedsiębiorstwa składały się z kapitału obrotowego powiązanego z działalnością zakończoną w dniu 1 września 2014 r. Ponadto istniały pewne [...] (*1). Pozycje te zostały w międzyczasie zlikwidowane. Według SEAH likwidator może zatem liczyć jedynie na sprzedaż sprzętu do obsługi naziemnej w celu pokrycia kosztów likwidacji i wszelkich innych zobowiązań. |
| --- | --- |

(191)

Gdy SEAH przeszedł w stan likwidacji, wyłącznie inne aktywa przedsiębiorstwa składały się z kapitału obrotowego powiązanego z działalnością zakończoną w dniu 1 września 2014 r. Ponadto istniały pewne [...] (*1). Pozycje te zostały w międzyczasie zlikwidowane. Według SEAH likwidator może zatem liczyć jedynie na sprzedaż sprzętu do obsługi naziemnej w celu pokrycia kosztów likwidacji i wszelkich innych zobowiązań.

*1

5.2.2.   Postępowanie przetargowe w sprawie sprzedaży aktywów SEAH

Postępowanie przetargowe w sprawie sprzedaży aktywów SEAH

| (192) | Jednym z głównych zadań likwidatora było zakończenie otwartej, publicznej i niedyskryminującej procedury przetargowej dotyczącej sprzedaży aktywów SEAH, którą rozpoczęto już przed przejściem przedsiębiorstwa w stan likwidacji. |
| --- | --- |

(192)

Jednym z głównych zadań likwidatora było zakończenie otwartej, publicznej i niedyskryminującej procedury przetargowej dotyczącej sprzedaży aktywów SEAH, którą rozpoczęto już przed przejściem przedsiębiorstwa w stan likwidacji.

| (193) | Zdaniem SEAH aktywa podzielono na dziewięć pakietów, które zawierały uzupełniające się aktywa o różnej wartości i autonomii funkcjonalnej. Celem takiego działania było zagwarantowanie większego udziału w przetargu. Podział aktywów na pakiety miał na celu spełnienie wymogów rynkowych określonych w oparciu o działalność głównych przedsiębiorstw świadczących usługi obsługi naziemnej we włoskich portach lotniczych. Z dostępnych informacji wynika, że w udział w procedurze sprzedaży mogły wziąć jedynie: przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej, operatorzy portu lotniczego, przewoźnicy lotniczy, producenci poszczególnych rodzajów sprzedawanego sprzętu, odsprzedawcy i firmy leasingowe. Ponadto określono pewne minimalne wymogi dotyczące wypłacalności, odnoszące się w szczególności do (i) obrotu w wysokości co najmniej 1 mln EUR na pakiet aktywów, w odniesieniu do którego zamierzają złożyć ofertę; (ii) aktywów netto o wartości co najmniej 1 mln EUR lub 2 mln EUR w przypadku potencjalnych nabywców składających ofertę w odniesieniu do więcej niż jednego pakietu; (iii) wskaźnika ogólnego zadłużenia nie wyższego niż 3. Zaproszenie do składania ofert nie zawierało żadnych kryteriów wyboru poza wymogami obowiązkowymi określonymi powyżej. |
| --- | --- |

(193)

Zdaniem SEAH aktywa podzielono na dziewięć pakietów, które zawierały uzupełniające się aktywa o różnej wartości i autonomii funkcjonalnej. Celem takiego działania było zagwarantowanie większego udziału w przetargu. Podział aktywów na pakiety miał na celu spełnienie wymogów rynkowych określonych w oparciu o działalność głównych przedsiębiorstw świadczących usługi obsługi naziemnej we włoskich portach lotniczych. Z dostępnych informacji wynika, że w udział w procedurze sprzedaży mogły wziąć jedynie: przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej, operatorzy portu lotniczego, przewoźnicy lotniczy, producenci poszczególnych rodzajów sprzedawanego sprzętu, odsprzedawcy i firmy leasingowe. Ponadto określono pewne minimalne wymogi dotyczące wypłacalności, odnoszące się w szczególności do (i) obrotu w wysokości co najmniej 1 mln EUR na pakiet aktywów, w odniesieniu do którego zamierzają złożyć ofertę; (ii) aktywów netto o wartości co najmniej 1 mln EUR lub 2 mln EUR w przypadku potencjalnych nabywców składających ofertę w odniesieniu do więcej niż jednego pakietu; (iii) wskaźnika ogólnego zadłużenia nie wyższego niż 3. Zaproszenie do składania ofert nie zawierało żadnych kryteriów wyboru poza wymogami obowiązkowymi określonymi powyżej.

| (194) | SEAH zauważa, że żaden potencjalny oferent nie wyraził zainteresowania nabyciem tych aktywów. Jedyne wnioski o przekazanie informacji zostałyby złożone poza ramami procedury przez strony zainteresowane nabyciem tylko niektórych aktywów, jednak po cenach znacznie niższych niż te ustalone przez niezależnych rzeczoznawców. SEAH stwierdził również, że Airport Handling wyraził zainteresowanie nabyciem przedmiotowych aktywów, ale nie złożył oferty. Komisja zauważa, że władze włoskie już w dniu 27 listopada 2013 r., podczas konsultacji z Komisją w sprawie planu SEA dotyczącego likwidacji SEAH, zadeklarowały utworzenie Airport Handling i udostępnienie mu kapitału, który uniemożliwiłby mu wzięcie udziału w procedurze sprzedaży i tym samym przedstawienie oferty w ramach takiej procedury. |
| --- | --- |

(194)

SEAH zauważa, że żaden potencjalny oferent nie wyraził zainteresowania nabyciem tych aktywów. Jedyne wnioski o przekazanie informacji zostałyby złożone poza ramami procedury przez strony zainteresowane nabyciem tylko niektórych aktywów, jednak po cenach znacznie niższych niż te ustalone przez niezależnych rzeczoznawców. SEAH stwierdził również, że Airport Handling wyraził zainteresowanie nabyciem przedmiotowych aktywów, ale nie złożył oferty. Komisja zauważa, że władze włoskie już w dniu 27 listopada 2013 r., podczas konsultacji z Komisją w sprawie planu SEA dotyczącego likwidacji SEAH, zadeklarowały utworzenie Airport Handling i udostępnienie mu kapitału, który uniemożliwiłby mu wzięcie udziału w procedurze sprzedaży i tym samym przedstawienie oferty w ramach takiej procedury.

| (195) | Po nieudanej próbie sprzedaży aktywów SEAH likwidator skontaktował się z głównymi operatorami z sektora w celu omówienia możliwości sprzedaży tych aktywów i warunków mających zastosowanie do takiej sprzedaży. |
| --- | --- |

(195)

Po nieudanej próbie sprzedaży aktywów SEAH likwidator skontaktował się z głównymi operatorami z sektora w celu omówienia możliwości sprzedaży tych aktywów i warunków mających zastosowanie do takiej sprzedaży.

5.2.3.   Wycena aktywów

Wycena aktywów

| (196) | SEAH przypomniał, że przed wejściem w stan likwidacji jego rada dyrektorów wybrała na niezależnego rzeczoznawcę IMQ, któremu powierzyła wycenę aktywów. W dniu 25 czerwca 2014 r. przedstawiono wycenę i zaproponowano opłatę za dzierżawę w wysokości [...] (*1) EUR rocznie, jako wartość uznawaną za zgodną z warunkami rynkowymi. W dniu 1 września 2014 r. SEAH powierzył E&Y dokonanie drugiej wyceny aktywów. Na żądanie Trustee SEAH i Trustee wspólnie zlecili E&Y dokonanie drugiej wyceny. Następnie E&Y zaproponował opłatę za dzierżawę w wysokości 1,4 mln EUR rocznie. |
| --- | --- |

(196)

SEAH przypomniał, że przed wejściem w stan likwidacji jego rada dyrektorów wybrała na niezależnego rzeczoznawcę IMQ, któremu powierzyła wycenę aktywów. W dniu 25 czerwca 2014 r. przedstawiono wycenę i zaproponowano opłatę za dzierżawę w wysokości [...] (*1) EUR rocznie, jako wartość uznawaną za zgodną z warunkami rynkowymi. W dniu 1 września 2014 r. SEAH powierzył E&Y dokonanie drugiej wyceny aktywów. Na żądanie Trustee SEAH i Trustee wspólnie zlecili E&Y dokonanie drugiej wyceny. Następnie E&Y zaproponował opłatę za dzierżawę w wysokości 1,4 mln EUR rocznie.

*1

| (197) | SEAH dodał, że Airport Handling korzysta obecnie z aktywów SEAH na podstawie umowy dzierżawy i odpowiada za ich utrzymanie (koszty utrzymania szacuje się na [...] (*1) EUR rocznie). |
| --- | --- |

(197)

SEAH dodał, że Airport Handling korzysta obecnie z aktywów SEAH na podstawie umowy dzierżawy i odpowiada za ich utrzymanie (koszty utrzymania szacuje się na [...] (*1) EUR rocznie).

*1

5.2.4.   Umowa dzierżawy

Umowa dzierżawy

| (198) | Według SEAH umowa dzierżawy, przed jej podpisaniem, była przedmiotem intensywnych negocjacji między stronami, bez jakiejkolwiek ingerencji ze strony SEA. SEAH twierdził, że podpisanie umowy dzierżawy jest obowiązkowym warunkiem utrzymania wartości aktywów w związku z ich zbyciem. W przypadku braku umowy dzierżawy z Airport Handling SEAH musiałby usunąć sprzęt z terenu portu lotniczego, co wiązałoby się ze znacznymi kosztami transportu i utrzymania. |
| --- | --- |

(198)

Według SEAH umowa dzierżawy, przed jej podpisaniem, była przedmiotem intensywnych negocjacji między stronami, bez jakiejkolwiek ingerencji ze strony SEA. SEAH twierdził, że podpisanie umowy dzierżawy jest obowiązkowym warunkiem utrzymania wartości aktywów w związku z ich zbyciem. W przypadku braku umowy dzierżawy z Airport Handling SEAH musiałby usunąć sprzęt z terenu portu lotniczego, co wiązałoby się ze znacznymi kosztami transportu i utrzymania.

| (199) | SEAH oświadczył również, że z uwagi na wygaśnięcie umowy dzierżawy w dniu 31 sierpnia 2015 r. likwidator rozważał możliwość zbycia aktywów. SEAH wskazuje, że sprzedaż aktywów Airport Handling po rozwianiu wątpliwości Komisji dotyczących ciągłości gospodarczej umożliwiłaby SEAH zmaksymalizowanie wartości tych aktywów w ramach postępowania likwidacyjnego. |
| --- | --- |

(199)

SEAH oświadczył również, że z uwagi na wygaśnięcie umowy dzierżawy w dniu 31 sierpnia 2015 r. likwidator rozważał możliwość zbycia aktywów. SEAH wskazuje, że sprzedaż aktywów Airport Handling po rozwianiu wątpliwości Komisji dotyczących ciągłości gospodarczej umożliwiłaby SEAH zmaksymalizowanie wartości tych aktywów w ramach postępowania likwidacyjnego.

5.3.   Uwagi SEA

Uwagi SEA

5.3.1.   Ciągłość gospodarcza

Ciągłość gospodarcza

| (200) | Zdaniem SEA orzecznictwo przytoczone w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. różni się dość znacząco od orzecznictwa w przedmiotowej sprawie. |
| --- | --- |

(200)

Zdaniem SEA orzecznictwo przytoczone w decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. różni się dość znacząco od orzecznictwa w przedmiotowej sprawie.

| (201) | Po pierwsze, orzecznictwo to odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których aktywa przenosi się z beneficjenta pomocy na nowo utworzone przedsiębiorstwo. Orzecznictwo dotyczyłoby zasadniczo przypadków, gdy przedsiębiorstwo, które korzystało z pomocy państwa niezgodnej z rynkiem wewnętrznym i nie było w stanie spłacić takich korzyści, utworzyło nowe przedsiębiorstwo, do którego przeniosło część swojej działalności. Po drugie, we wszystkich przytoczonych przez Komisję przypadkach przeniesienie między beneficjentem a nowym przedsiębiorstwem dotyczyło aktywów o znacznej wartości (działania, obiekty, towary, nieruchomości, znaki towarowe, prawa własności przemysłowej). |
| --- | --- |

(201)

Po pierwsze, orzecznictwo to odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których aktywa przenosi się z beneficjenta pomocy na nowo utworzone przedsiębiorstwo. Orzecznictwo dotyczyłoby zasadniczo przypadków, gdy przedsiębiorstwo, które korzystało z pomocy państwa niezgodnej z rynkiem wewnętrznym i nie było w stanie spłacić takich korzyści, utworzyło nowe przedsiębiorstwo, do którego przeniosło część swojej działalności. Po drugie, we wszystkich przytoczonych przez Komisję przypadkach przeniesienie między beneficjentem a nowym przedsiębiorstwem dotyczyło aktywów o znacznej wartości (działania, obiekty, towary, nieruchomości, znaki towarowe, prawa własności przemysłowej).

| (202) | Zdaniem SEA cechy bieżącej sprawy świadczą o tym, że Airport Handling nie mógł nadal korzystać z przewagi konkurencyjnej związanej z domniemaną pomocą otrzymaną przez SEAH, biorąc pod uwagę fakt, że nie przejął żadnych aktywów od SEAH. Domniemana przewaga konkurencyjna przyznana SEAH raczej ustałaby wraz z likwidacją przedsiębiorstwa, a zatem nie mogła zostać przeniesiona. |
| --- | --- |

(202)

Zdaniem SEA cechy bieżącej sprawy świadczą o tym, że Airport Handling nie mógł nadal korzystać z przewagi konkurencyjnej związanej z domniemaną pomocą otrzymaną przez SEAH, biorąc pod uwagę fakt, że nie przejął żadnych aktywów od SEAH. Domniemana przewaga konkurencyjna przyznana SEAH raczej ustałaby wraz z likwidacją przedsiębiorstwa, a zatem nie mogła zostać przeniesiona.

| (203) | SEA przypomina, że w decyzji o odzyskaniu pomocy z 2012 r. Komisja stwierdziła, iż domniemana przewaga konkurencyjna przyznana SEAH odpowiadała finansowaniu strat poniesionych przez przedsiębiorstwo, spowodowanych głównie wysokimi kosztami personelu. Przypominając, że koszty personelu mają istotny wpływ na strukturę kosztów podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej, które stanowią 65–80 % całkowitych kosztów, SEA wskazuje, że w przeciwieństwie do przypadków przytoczonych przez Komisję niniejsza sprawa nie dotyczy przeniesienia akcji ani aktywów wymaganych do prowadzenia (lub raczej kontynuowania) przez SEAH działalności lub operacji, której celem jest ochrona aktywów beneficjenta i tym samym obejście nakazu odzyskania środków. |
| --- | --- |

(203)

SEA przypomina, że w decyzji o odzyskaniu pomocy z 2012 r. Komisja stwierdziła, iż domniemana przewaga konkurencyjna przyznana SEAH odpowiadała finansowaniu strat poniesionych przez przedsiębiorstwo, spowodowanych głównie wysokimi kosztami personelu. Przypominając, że koszty personelu mają istotny wpływ na strukturę kosztów podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej, które stanowią 65–80 % całkowitych kosztów, SEA wskazuje, że w przeciwieństwie do przypadków przytoczonych przez Komisję niniejsza sprawa nie dotyczy przeniesienia akcji ani aktywów wymaganych do prowadzenia (lub raczej kontynuowania) przez SEAH działalności lub operacji, której celem jest ochrona aktywów beneficjenta i tym samym obejście nakazu odzyskania środków.

| (204) | Według SEA należy również zwrócić uwagę na fakt, że w związku z tym, iż korzyść wynikająca z domniemanej pomocy państwa otrzymanej przez SEAH została wykorzystana do pokrycia strat związanych z nadmiernymi kosztami pracy, taka korzyść została definitywnie zakończona wraz z likwidacją przedsiębiorstwa i zwolnieniem pracowników. Zdaniem SEA fakt, że byli pracownicy SEAH zostali następnie zatrudnieni przez Airport Handling na warunkach formalnie i zasadniczo odmiennych nie może w istotny sposób zmienić tego wniosku. |
| --- | --- |

(204)

Według SEA należy również zwrócić uwagę na fakt, że w związku z tym, iż korzyść wynikająca z domniemanej pomocy państwa otrzymanej przez SEAH została wykorzystana do pokrycia strat związanych z nadmiernymi kosztami pracy, taka korzyść została definitywnie zakończona wraz z likwidacją przedsiębiorstwa i zwolnieniem pracowników. Zdaniem SEA fakt, że byli pracownicy SEAH zostali następnie zatrudnieni przez Airport Handling na warunkach formalnie i zasadniczo odmiennych nie może w istotny sposób zmienić tego wniosku.

| (205) | SEA dodaje, że nawet jeżeli przyjmie się, iż do stwierdzenia braku ciągłości gospodarczej nie wystarczy brak przeniesienia aktywów z SEAH do Airport Handling, nie można uznać, że okoliczności związane z transakcją leżącą u podstaw utworzenia Airport Handling, postrzegane jako całość, wpłynęły na obejście nakazu odzyskania środków. |
| --- | --- |

(205)

SEA dodaje, że nawet jeżeli przyjmie się, iż do stwierdzenia braku ciągłości gospodarczej nie wystarczy brak przeniesienia aktywów z SEAH do Airport Handling, nie można uznać, że okoliczności związane z transakcją leżącą u podstaw utworzenia Airport Handling, postrzegane jako całość, wpłynęły na obejście nakazu odzyskania środków.

| (206) | Według SEA decyzja o utworzeniu nowego przedsiębiorstwa świadczącego usługi obsługi naziemnej, działającego na warunkach rynkowych i konkurującego z innymi dostawcami usług, opiera się na logice ekonomicznej i jest uzasadniona modelem zarządzania, który znacząco różni się od modelu stosowanego przez poprzedniego operatora SEAH ([...] (*1)) w celu osiągnięcia trwałej rentowności w perspektywie średnio- i długoterminowej. |
| --- | --- |

(206)

Według SEA decyzja o utworzeniu nowego przedsiębiorstwa świadczącego usługi obsługi naziemnej, działającego na warunkach rynkowych i konkurującego z innymi dostawcami usług, opiera się na logice ekonomicznej i jest uzasadniona modelem zarządzania, który znacząco różni się od modelu stosowanego przez poprzedniego operatora SEAH ([...] (*1)) w celu osiągnięcia trwałej rentowności w perspektywie średnio- i długoterminowej.

*1

| (207) | SEA twierdzi, że zapowiedź SEAH, zgodnie z którą przedsiębiorstwo zaprzestanie działalności w portach lotniczych w Mediolanie, oraz wejście SEAH w stan likwidacji stworzyło warunki skutecznej konkurencji na rynku, w ramach której przewoźnicy lotniczy prowadzący działalność w portach lotniczych w Mediolanie mogli wybrać dostawcę usług obsługi naziemnej na podstawie oceny porównawczej ofert przedstawionych przez różnych dostawców. |
| --- | --- |

(207)

SEA twierdzi, że zapowiedź SEAH, zgodnie z którą przedsiębiorstwo zaprzestanie działalności w portach lotniczych w Mediolanie, oraz wejście SEAH w stan likwidacji stworzyło warunki skutecznej konkurencji na rynku, w ramach której przewoźnicy lotniczy prowadzący działalność w portach lotniczych w Mediolanie mogli wybrać dostawcę usług obsługi naziemnej na podstawie oceny porównawczej ofert przedstawionych przez różnych dostawców.

| (208) | Według SEA to właśnie w ramach tego konkurencyjnego procesu Airport Handling pomyślnie zawarł umowy z przewoźnikami lotniczymi, całkowicie niezależnie od SEA. W istocie niektórzy przewoźnicy, dawni klienci SEAH, zdecydowali się nie korzystać z usług Airport Handling, zaś Airport Handling zawarł umowy z przewoźnikami, którzy nie byli wcześniej obsługiwani przez SEAH. |
| --- | --- |

(208)

Według SEA to właśnie w ramach tego konkurencyjnego procesu Airport Handling pomyślnie zawarł umowy z przewoźnikami lotniczymi, całkowicie niezależnie od SEA. W istocie niektórzy przewoźnicy, dawni klienci SEAH, zdecydowali się nie korzystać z usług Airport Handling, zaś Airport Handling zawarł umowy z przewoźnikami, którzy nie byli wcześniej obsługiwani przez SEAH.

| (209) | Ponadto, według SEA, w rozumieniu dyrektyw Rady 78/660/EWG (18) i 83/349/EWG (19) w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych, transponowanych do ustawodawstwa włoskiego dekretem legislacyjnym nr 127 z dnia 9 kwietnia 1991 r., w związku z nieprzyznaniem Airport Handling jakichkolwiek uprawnień w zakresie kontroli i zarządzania przez SEA w następstwie przeniesienia jego udziału do Trust, Airport Handling przestaje być częścią grupy SEA do celów księgowych, a zatem jego budżet nie jest skonsolidowany z budżetem SEA. |
| --- | --- |

(209)

Ponadto, według SEA, w rozumieniu dyrektyw Rady 78/660/EWG (18) i 83/349/EWG (19) w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych, transponowanych do ustawodawstwa włoskiego dekretem legislacyjnym nr 127 z dnia 9 kwietnia 1991 r., w związku z nieprzyznaniem Airport Handling jakichkolwiek uprawnień w zakresie kontroli i zarządzania przez SEA w następstwie przeniesienia jego udziału do Trust, Airport Handling przestaje być częścią grupy SEA do celów księgowych, a zatem jego budżet nie jest skonsolidowany z budżetem SEA.

18

19

| (210) | Co więcej, aby przyspieszyć zakup akcji Airport Handling przez osoby trzecie, w dniu 26 stycznia 2015 r. SEA i Trustee podpisali „rozporządzenie wykonawcze na mocy art. 20 aktu założycielskiego Trust” w celu przeniesienia na Trustee odpowiedzialności za poszukiwanie inwestora będącego osobą trzecią. Trustee i SEA zdecydowali się wyznaczyć BNP Paribas na niezależnego doradcę w ramach tego przeniesienia. |
| --- | --- |

(210)

Co więcej, aby przyspieszyć zakup akcji Airport Handling przez osoby trzecie, w dniu 26 stycznia 2015 r. SEA i Trustee podpisali „rozporządzenie wykonawcze na mocy art. 20 aktu założycielskiego Trust” w celu przeniesienia na Trustee odpowiedzialności za poszukiwanie inwestora będącego osobą trzecią. Trustee i SEA zdecydowali się wyznaczyć BNP Paribas na niezależnego doradcę w ramach tego przeniesienia.

| (211) | BNP Paribas wspomógł Airport Handling w przygotowaniu oferty sprzedaży akcji, nawiązał kontakt z kilkoma inwestorami, którzy mogli być zainteresowanymi zakupem akcji Airport Handling, i zorganizował spotkania z potencjalnymi inwestorami. |
| --- | --- |

(211)

BNP Paribas wspomógł Airport Handling w przygotowaniu oferty sprzedaży akcji, nawiązał kontakt z kilkoma inwestorami, którzy mogli być zainteresowanymi zakupem akcji Airport Handling, i zorganizował spotkania z potencjalnymi inwestorami.

| (212) | SEA dodała, że po nabyciu przez prywatnego inwestora co najmniej 30 % akcji Airport Handling SEA rozważy poszukiwanie inwestorów zainteresowanych przejęciem większości akcji w spółce. |
| --- | --- |

(212)

SEA dodała, że po nabyciu przez prywatnego inwestora co najmniej 30 % akcji Airport Handling SEA rozważy poszukiwanie inwestorów zainteresowanych przejęciem większości akcji w spółce.

5.3.2.   Zasoby państwowe i możliwość przypisania przedmiotowego środka państwu

Zasoby państwowe i możliwość przypisania przedmiotowego środka państwu

| (213) | Zdaniem SEA fakt, że Airport Handling posiada status przedsiębiorstwa publicznego, nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że zasoby Airport Handling stanowią zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Ponadto po utworzeniu Trust zasoby finansowe Airport Handling nie są kontrolowane przez SEA, w związku z czym nie można twierdzić, że są to zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. |
| --- | --- |

(213)

Zdaniem SEA fakt, że Airport Handling posiada status przedsiębiorstwa publicznego, nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że zasoby Airport Handling stanowią zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Ponadto po utworzeniu Trust zasoby finansowe Airport Handling nie są kontrolowane przez SEA, w związku z czym nie można twierdzić, że są to zasoby państwowe w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

| (214) | W tym względzie SEA dodaje, że:






  — | pierwsze podwyższenie kapitału wynoszące 3,7 mln EUR zostało zatwierdzone przez walne zgromadzenie akcjonariuszy Airport Handling w dniu 27 sierpnia 2014 r. W tym samym dniu Trust otrzymał od SEA uprawnienia do przejęcia wszystkich akcji w SEAH. W tym dniu Trustee stał się, dla wszystkich celów prawnych, jedynym akcjonariuszem Airport Handling, |
| --- | --- | --- |

(214)

W tym względzie SEA dodaje, że:

—

pierwsze podwyższenie kapitału wynoszące 3,7 mln EUR zostało zatwierdzone przez walne zgromadzenie akcjonariuszy Airport Handling w dniu 27 sierpnia 2014 r. W tym samym dniu Trust otrzymał od SEA uprawnienia do przejęcia wszystkich akcji w SEAH. W tym dniu Trustee stał się, dla wszystkich celów prawnych, jedynym akcjonariuszem Airport Handling,

| — | w tym samym dniu Trustee, jako jedyny akcjonariusz Airport Handling, wyemitował 20 000 instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy o łącznej wartości 20 mln EUR. W dniu 28 sierpnia 2014 r. SEA subskrybowała i w pełni opłaciła instrumenty kapitałowe o określonym prawie do dywidendy. |
| --- | --- |

—

w tym samym dniu Trustee, jako jedyny akcjonariusz Airport Handling, wyemitował 20 000 instrumentów kapitałowych o określonym prawie do dywidendy o łącznej wartości 20 mln EUR. W dniu 28 sierpnia 2014 r. SEA subskrybowała i w pełni opłaciła instrumenty kapitałowe o określonym prawie do dywidendy.

| (215) | SEA podkreśla, że od momentu przeniesienia zasoby finansowe Airport Handling pozostają pod stałą kontrolą Trustee, jedynego akcjonariusza Airport Handling. |
| --- | --- |

(215)

SEA podkreśla, że od momentu przeniesienia zasoby finansowe Airport Handling pozostają pod stałą kontrolą Trustee, jedynego akcjonariusza Airport Handling.

| (216) | Zdaniem SEA powyższe argumenty wskazują na to, że akcjonariusz publiczny SEA (gmina Mediolan) nie może mieć – bezpośrednio bądź pośrednio – żadnego wpływu na wykorzystanie instrumentów finansowych w odniesieniu do Airport Handling oraz że przez cały okres działalności Trust zasoby takie pozostaną pod kontrolą Trustee. W każdym wypadku w rezultacie utworzenia Trust SEA utraciła swoje prawa do wyznaczania członków rady dyrektorów Airport Handling. |
| --- | --- |

(216)

Zdaniem SEA powyższe argumenty wskazują na to, że akcjonariusz publiczny SEA (gmina Mediolan) nie może mieć – bezpośrednio bądź pośrednio – żadnego wpływu na wykorzystanie instrumentów finansowych w odniesieniu do Airport Handling oraz że przez cały okres działalności Trust zasoby takie pozostaną pod kontrolą Trustee. W każdym wypadku w rezultacie utworzenia Trust SEA utraciła swoje prawa do wyznaczania członków rady dyrektorów Airport Handling.

5.4.   Uwagi zainteresowanej strony

Uwagi zainteresowanej strony

| (217) | Komisja otrzymała uwagi zainteresowanej strony, która zażądała, aby jej tożsamości ani jej uwag nie ujawniać osobom trzecim. |
| --- | --- |

(217)

Komisja otrzymała uwagi zainteresowanej strony, która zażądała, aby jej tożsamości ani jej uwag nie ujawniać osobom trzecim.

6.   UWAGI WŁOCH DOTYCZĄCE UWAG ZAINTERESOWANYCH STRON

UWAGI WŁOCH DOTYCZĄCE UWAG ZAINTERESOWANYCH STRON

| (218) | Władze włoskie przedstawiły uwagi dotyczące spostrzeżeń przedstawionych w ramach postępowania wyjaśniającego przez Trust i SEA. |
| --- | --- |

(218)

Władze włoskie przedstawiły uwagi dotyczące spostrzeżeń przedstawionych w ramach postępowania wyjaśniającego przez Trust i SEA.

| (219) | Władze włoskie całkowicie poparły spostrzeżenia przedstawione przez wyżej wymienione zainteresowane strony i podkreśliły, że z jednej strony stanowią one dowód na brak jakiegokolwiek wpływu władz włoskich na działalność SEA i jej decyzję o zainwestowaniu w Airport Handling, a z drugiej strony stanowią dowód, że Airport Handling nie kontynuuje działalności gospodarczej SEAH. |
| --- | --- |

(219)

Władze włoskie całkowicie poparły spostrzeżenia przedstawione przez wyżej wymienione zainteresowane strony i podkreśliły, że z jednej strony stanowią one dowód na brak jakiegokolwiek wpływu władz włoskich na działalność SEA i jej decyzję o zainwestowaniu w Airport Handling, a z drugiej strony stanowią dowód, że Airport Handling nie kontynuuje działalności gospodarczej SEAH.

7.   OCENA

OCENA

| (220) | W tym przypadku Komisja musiała poddać ocenie dwie osobne kwestie: po pierwsze, możliwe przeniesienie wynikającego z decyzji o odzyskaniu pomocy obowiązku zwrotu pomocy z SEA Handling na Airport Handling; po drugie, udzielenie potencjalnej pomocy związanej z dokonaniem przez SEA zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling w wysokości 25 mln EUR. |
| --- | --- |

(220)

W tym przypadku Komisja musiała poddać ocenie dwie osobne kwestie: po pierwsze, możliwe przeniesienie wynikającego z decyzji o odzyskaniu pomocy obowiązku zwrotu pomocy z SEA Handling na Airport Handling; po drugie, udzielenie potencjalnej pomocy związanej z dokonaniem przez SEA zastrzyku kapitałowego na rzecz Airport Handling w wysokości 25 mln EUR.

7.1.   Ciągłość gospodarcza i przeniesienie obowiązku zwrotu pomocy

Ciągłość gospodarcza i przeniesienie obowiązku zwrotu pomocy

| (221) | Na podstawie utrwalonego orzecznictwa pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym należy odzyskać od przedsiębiorstw, które rzeczywiście z niej skorzystały (20). |
| --- | --- |

(221)

Na podstawie utrwalonego orzecznictwa pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym należy odzyskać od przedsiębiorstw, które rzeczywiście z niej skorzystały (20).

20

| (222) | Niewypłacalni beneficjenci pomocy państwa mogą spełnić obowiązek zwrotu pomocy poprzez rejestrację zobowiązania związanego ze spłatą pomocy w harmonogramie zobowiązań, zakładając, że beneficjent pomocy opuści rynek (21). Trybunał stwierdził, że „jeśli [...] przedsiębiorstwo będące beneficjentem bezprawnie przyznanej pomocy znajduje się w stanie upadłości i stworzona została spółka mająca na celu dalsze prowadzenie części jego działalności, to dalsze prowadzenie działalności, jeśli tylko bezprawnie przyznana pomoc nie została odzyskana, może nadal powodować zakłócenie konkurencji wynikające z przewagi konkurencyjnej wobec konkurentów tej spółki, która została jej przysporzona na danym rynku. Taka nowoutworzona spółka, jeśli ta korzyść po jej stronie utrzyma się, może zostać zobowiązana do zwrotu rozpatrywanej pomocy. Ma to miejsce w szczególności w przypadku, gdy dowiedzione zostanie, że spółka ta rzeczywiście korzysta z tej związanej ze skorzystaniem z pomocy przewagi konkurencyjnej, a w szczególności gdy dokonuje ona nabycia aktywów likwidowanego przedsiębiorstwa, nie płacąc w zamian ceny rynkowej, lub też jeśli dowiedzione zostanie, że utworzenie takiej spółki skutkuje obejściem obowiązku zwrotu tej pomocy” (22). |
| --- | --- |

(222)

Niewypłacalni beneficjenci pomocy państwa mogą spełnić obowiązek zwrotu pomocy poprzez rejestrację zobowiązania związanego ze spłatą pomocy w harmonogramie zobowiązań, zakładając, że beneficjent pomocy opuści rynek (21). Trybunał stwierdził, że „jeśli [...] przedsiębiorstwo będące beneficjentem bezprawnie przyznanej pomocy znajduje się w stanie upadłości i stworzona została spółka mająca na celu dalsze prowadzenie części jego działalności, to dalsze prowadzenie działalności, jeśli tylko bezprawnie przyznana pomoc nie została odzyskana, może nadal powodować zakłócenie konkurencji wynikające z przewagi konkurencyjnej wobec konkurentów tej spółki, która została jej przysporzona na danym rynku. Taka nowoutworzona spółka, jeśli ta korzyść po jej stronie utrzyma się, może zostać zobowiązana do zwrotu rozpatrywanej pomocy. Ma to miejsce w szczególności w przypadku, gdy dowiedzione zostanie, że spółka ta rzeczywiście korzysta z tej związanej ze skorzystaniem z pomocy przewagi konkurencyjnej, a w szczególności gdy dokonuje ona nabycia aktywów likwidowanego przedsiębiorstwa, nie płacąc w zamian ceny rynkowej, lub też jeśli dowiedzione zostanie, że utworzenie takiej spółki skutkuje obejściem obowiązku zwrotu tej pomocy” (22).

21

22

| (223) | W kontekście przeniesienia aktywów przez beneficjenta pomocy na inne przedsiębiorstwo, które kontynuuje działalność poprzednika, Trybunał potwierdził, że przy dokonywaniu oceny ciągłości gospodarczej między tymi dwoma przedsiębiorstwami można uwzględnić następujące czynniki (23): zakres przeniesienia (aktywa i pasywa, ciągłość siły roboczej, pakiety aktywów itp.); cenę przeniesienia; tożsamość akcjonariuszy lub właścicieli przedsiębiorstwa przejmującego i przedsiębiorstwa przejmowanego; moment dokonania przeniesienia (po rozpoczęciu postępowania wyjaśniającego, wszczęciu postępowania lub ogłoszeniu ostatecznej decyzji); a także ekonomiczną logikę transakcji. |
| --- | --- |

(223)

W kontekście przeniesienia aktywów przez beneficjenta pomocy na inne przedsiębiorstwo, które kontynuuje działalność poprzednika, Trybunał potwierdził, że przy dokonywaniu oceny ciągłości gospodarczej między tymi dwoma przedsiębiorstwami można uwzględnić następujące czynniki (23): zakres przeniesienia (aktywa i pasywa, ciągłość siły roboczej, pakiety aktywów itp.); cenę przeniesienia; tożsamość akcjonariuszy lub właścicieli przedsiębiorstwa przejmującego i przedsiębiorstwa przejmowanego; moment dokonania przeniesienia (po rozpoczęciu postępowania wyjaśniającego, wszczęciu postępowania lub ogłoszeniu ostatecznej decyzji); a także ekonomiczną logikę transakcji.

można uwzględnić

23

| (224) | Zgodnie z orzecznictwem wymienione powyżej czynniki można uwzględnić w różnym stopniu w zależności od szczególnych cech konkretnej sprawy (24). Wynika z tego, że Komisja nie ma obowiązku uwzględniania całości tych czynników, jak wskazano na to poprzez zastosowanie wyrażenia „można uwzględnić” (25). |
| --- | --- |

(224)

Zgodnie z orzecznictwem wymienione powyżej czynniki można uwzględnić w różnym stopniu w zależności od szczególnych cech konkretnej sprawy (24). Wynika z tego, że Komisja nie ma obowiązku uwzględniania całości tych czynników, jak wskazano na to poprzez zastosowanie wyrażenia „można uwzględnić” (25).

24

25

| (225) | W celu stwierdzenia, czy między SEAH a Airport Handling istnieje ciągłość gospodarcza oraz czy Airport Handling można obarczyć odpowiedzialnością zwrotu niezgodnej z rynkiem wewnętrznym pomocy przyznanej SEAH, Komisja zastosowała wspomniane powyżej wskaźniki do szczególnych okoliczności rozpatrywanej sprawy. |
| --- | --- |

(225)

W celu stwierdzenia, czy między SEAH a Airport Handling istnieje ciągłość gospodarcza oraz czy Airport Handling można obarczyć odpowiedzialnością zwrotu niezgodnej z rynkiem wewnętrznym pomocy przyznanej SEAH, Komisja zastosowała wspomniane powyżej wskaźniki do szczególnych okoliczności rozpatrywanej sprawy.

7.1.1.   Zakres przeniesienia

Zakres przeniesienia

7.1.1.1.   Przeniesienie siły roboczej i umów o pracę

Przeniesienie siły roboczej i umów o pracę

| (226) | Po rozpoczęciu likwidacji SEAH wielu jego byłych pracowników zostało ponownie zatrudnionych przez Airport Handling i stanowiło początkowo większość jego siły roboczej. W związku z tym istotne jest, aby zbadać, czy sytuacja ta nie wskazuje na obejście decyzji o odzyskaniu pomocy. W tym celu należy ocenić, czy proces, który do tego doprowadził, nie był równoważny z przeniesieniem siły roboczej SEAH do Airport Handling przy jednoczesnym zachowaniu swoich głównych cech. Jest to tym bardziej istotne ze względu na fakt, że w przypadku przedsiębiorstwa świadczącego usługi obsługi naziemnej siła robocza jest głównym zasobem niezbędnym do funkcjonowania (26). |
| --- | --- |

(226)

Po rozpoczęciu likwidacji SEAH wielu jego byłych pracowników zostało ponownie zatrudnionych przez Airport Handling i stanowiło początkowo większość jego siły roboczej. W związku z tym istotne jest, aby zbadać, czy sytuacja ta nie wskazuje na obejście decyzji o odzyskaniu pomocy. W tym celu należy ocenić, czy proces, który do tego doprowadził, nie był równoważny z przeniesieniem siły roboczej SEAH do Airport Handling przy jednoczesnym zachowaniu swoich głównych cech. Jest to tym bardziej istotne ze względu na fakt, że w przypadku przedsiębiorstwa świadczącego usługi obsługi naziemnej siła robocza jest głównym zasobem niezbędnym do funkcjonowania (26).

26

| (227) | Według władz włoskich między SEAH a Airport Handling nie ma ciągłości siły roboczej, ponieważ umowy o pracę z SEAH rozwiązano, a Airport Handling zatrudnił pracowników na podstawie nowych umów, w których warunki zatrudnienia znacznie się różniły. Stanowisko to zostało poparte zarówno przez Airport Handling, jak i przez SEA. |
| --- | --- |

(227)

Według władz włoskich między SEAH a Airport Handling nie ma ciągłości siły roboczej, ponieważ umowy o pracę z SEAH rozwiązano, a Airport Handling zatrudnił pracowników na podstawie nowych umów, w których warunki zatrudnienia znacznie się różniły. Stanowisko to zostało poparte zarówno przez Airport Handling, jak i przez SEA.

| (228) | Zdaniem władz włoskich umowy podpisanej przez SEA, SEAH i związki zawodowe w dniu 4 listopada 2013 r. nie należy rozumieć jako gwarancji, zgodnie z którą byłym pracownikom SEAH przysługują prawa nabyte na podstawie poprzednich umów z SEAH. Umowa ta jest dokumentem zdecydowanie programowym, który następnie zastąpiono umowami podpisanymi dnia 4 czerwca 2014 r. Z brzmienia tych umów jasno wynika, że byłym pracownikom SEAH nie gwarantuje się uprzednio nabytych praw, a Airport Handling zatrudnia ich ponownie na nowych warunkach. |
| --- | --- |

(228)

Zdaniem władz włoskich umowy podpisanej przez SEA, SEAH i związki zawodowe w dniu 4 listopada 2013 r. nie należy rozumieć jako gwarancji, zgodnie z którą byłym pracownikom SEAH przysługują prawa nabyte na podstawie poprzednich umów z SEAH. Umowa ta jest dokumentem zdecydowanie programowym, który następnie zastąpiono umowami podpisanymi dnia 4 czerwca 2014 r. Z brzmienia tych umów jasno wynika, że byłym pracownikom SEAH nie gwarantuje się uprzednio nabytych praw, a Airport Handling zatrudnia ich ponownie na nowych warunkach.

| (229) | Na podstawie informacji uzyskanych podczas formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja oceniła (i) proces, w drodze którego Airport Handling zatrudnił ponownie znaczącą część siły roboczej SEAH, oraz (ii) umowy ze związkami zawodowymi w sprawie ponownego zatrudnienia siły roboczej SEAH. |
| --- | --- |

(229)

Na podstawie informacji uzyskanych podczas formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja oceniła (i) proces, w drodze którego Airport Handling zatrudnił ponownie znaczącą część siły roboczej SEAH, oraz (ii) umowy ze związkami zawodowymi w sprawie ponownego zatrudnienia siły roboczej SEAH.

| (230) | Po pierwsze, w odniesieniu do tego procesu należy na początku zaznaczyć, że przeniesienie umów o pracę z SEAH do Airport Handling de iure nie miało miejsca. Umowy z SEAH rozwiązano zgodnie z prawem i zawarto nowe umowy z Airport Handling. Ponadto umów o pracę nie przeniesiono z SEAH do Airport Handling ani automatycznie, ani ogólnie. W rzeczywistości nie doszło do żadnego przeniesienia umów o pracę. SEAH rozwiązał umowy o pracę, zanim Airport Handling ponownie zatrudnił część pracowników na innych warunkach. |
| --- | --- |

(230)

Po pierwsze, w odniesieniu do tego procesu należy na początku zaznaczyć, że przeniesienie umów o pracę z SEAH do Airport Handling de iure nie miało miejsca. Umowy z SEAH rozwiązano zgodnie z prawem i zawarto nowe umowy z Airport Handling. Ponadto umów o pracę nie przeniesiono z SEAH do Airport Handling ani automatycznie, ani ogólnie. W rzeczywistości nie doszło do żadnego przeniesienia umów o pracę. SEAH rozwiązał umowy o pracę, zanim Airport Handling ponownie zatrudnił część pracowników na innych warunkach.

de iure

| (231) | Po drugie, w odniesieniu do zakresu przeniesienia należy zauważyć, co następuje: dnia 22 kwietnia 2014 r., kiedy SEAH przystąpił do realizacji programu mobilności pracowników zwolnionych z pracy, liczba zatrudnianych przez niego pracowników wynosiła [...] (*1) osób, co stanowi równoważność [...] (*1) EPC. Z dostępnych danych wynika, że dnia 31 maja 2015 r. – 9 miesięcy po rozpoczęciu działalności – Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników, z których [...] (*1) poprzednio zatrudniał SEAH. Airport Handling przejął zatem do tego czasu około [...] (*1) % pracowników SEAH. W związku z tym przeniesienie nie zostało ukończone; nie ukończono go nawet w praktyce. Niemniej jednak należy również zauważyć, że siła robocza Airport Handling, przynajmniej na wczesnym etapie po rozpoczęciu działalności spółki, składała się niemal wyłącznie z byłego personelu SEAH. |
| --- | --- |

(231)

Po drugie, w odniesieniu do zakresu przeniesienia należy zauważyć, co następuje: dnia 22 kwietnia 2014 r., kiedy SEAH przystąpił do realizacji programu mobilności pracowników zwolnionych z pracy, liczba zatrudnianych przez niego pracowników wynosiła [...] (*1) osób, co stanowi równoważność [...] (*1) EPC. Z dostępnych danych wynika, że dnia 31 maja 2015 r. – 9 miesięcy po rozpoczęciu działalności – Airport Handling zatrudniał [...] (*1) pracowników, z których [...] (*1) poprzednio zatrudniał SEAH. Airport Handling przejął zatem do tego czasu około [...] (*1) % pracowników SEAH. W związku z tym przeniesienie nie zostało ukończone; nie ukończono go nawet w praktyce. Niemniej jednak należy również zauważyć, że siła robocza Airport Handling, przynajmniej na wczesnym etapie po rozpoczęciu działalności spółki, składała się niemal wyłącznie z byłego personelu SEAH.

*1

*1

*1

*1

*1

| (232) | Po trzecie, w odniesieniu do istotnych warunków ponownego zatrudnienia Komisja zauważa, że umowy podpisane przez Airport Handling z byłymi pracownikami SEAH różniły się od wcześniejszych umów z SEAH zarówno formalnie, jak i rzeczowo, w szczególności ze względu na fakt, że zastosowanie mają różne warunki:






  — | do pracowników Airport Handling zastosowanie ma [...] (*1), |
| --- | --- | --- |

(232)

Po trzecie, w odniesieniu do istotnych warunków ponownego zatrudnienia Komisja zauważa, że umowy podpisane przez Airport Handling z byłymi pracownikami SEAH różniły się od wcześniejszych umów z SEAH zarówno formalnie, jak i rzeczowo, w szczególności ze względu na fakt, że zastosowanie mają różne warunki:

—

do pracowników Airport Handling zastosowanie ma [...] (*1),

*1

| — | Airport Handling nie stosuje [...] (*1) uzupełniającego krajowy układ zbiorowy pracy, |
| --- | --- |

—

Airport Handling nie stosuje [...] (*1) uzupełniającego krajowy układ zbiorowy pracy,

*1

| — | istotne zmiany w warunkach zatrudnienia obejmują:






  — | [...] (*1), |
| --- | --- | --- |

—

istotne zmiany w warunkach zatrudnienia obejmują:

—

[...] (*1),

*1

| — | [...] (*1), który SEAH stosował wobec swoich pracowników, |
| --- | --- |

—

[...] (*1), który SEAH stosował wobec swoich pracowników,

*1

| — | organizację pracy, np. [...] (*1), |
| --- | --- |

—

organizację pracy, np. [...] (*1),

*1

| — | wymiernym rezultatem wyżej wymienionych zmian jest zmniejszenie kosztów pracy – w porównaniu z kosztami pracy ponoszonymi przez SEAH – wynoszące około [...] (*1) %, co wynika zarówno ze zmian w stosowaniu krajowego układu zbiorowego pracy, jak i ze stosowania uzupełniających umów korporacyjnych; wagę warunków tych uzupełniających umów korporacyjnych obniżono o 50 %. |
| --- | --- |

—

wymiernym rezultatem wyżej wymienionych zmian jest zmniejszenie kosztów pracy – w porównaniu z kosztami pracy ponoszonymi przez SEAH – wynoszące około [...] (*1) %, co wynika zarówno ze zmian w stosowaniu krajowego układu zbiorowego pracy, jak i ze stosowania uzupełniających umów korporacyjnych; wagę warunków tych uzupełniających umów korporacyjnych obniżono o 50 %.

*1

| (233) | Ponadto również okoliczności, w których zainteresowane strony negocjowały warunki zatrudnienia i w których ostatecznie ustaliły te warunki, w tym przypadku wskazują, że warunki zatrudnienia zmieniły się w sposób istotny: SEA, SEAH i Airport Handling prowadzili osobne negocjacje ze związkami zawodowymi i wypracowali z nimi osobne umowy. Airport Handling przez ponad osiem miesięcy szukał porozumienia ze związkami zawodowymi w zakresie procedury rekrutacyjnej, kwestii związanych z treścią prawną i finansową umów o pracę, postanowień dotyczące polityki socjalnej i organizacji pracy. Według Trust pracownicy SEAH początkowo byli przeciwni zmianom, na które związki zawodowe będące ich przedstawicielami wyraziły zgodę w umowie z czerwca 2014 r. Pracownicy odrzucili te zmiany w drodze referendum. Zgodnie z dokumentacją przedstawioną przez Trust związki zawodowe wówczas zgodziły się na nowe warunki zatrudnienia dopiero po tym, jak Airport Handling zgodził się na wprowadzenie pewnych wyjaśnień do wspomnianej wcześniej umowy. Komisja zauważa, że Airport Handling prowadził osobne negocjacje ze związkami zawodowymi oraz że, pomimo początkowych sporów, udało mu się wdrożyć opisane powyżej zmiany. Jak opisano w motywie 38 powyżej, umowy zawartej między Airport Handling a związkami zawodowymi w dniu 4 czerwca 2014 r. nie zmieniono w istotny sposób po odrzuceniu jej w referendum przez związki partnerskie, które żądały szeregu wyjaśnień odnośnie do tej umowy. |
| --- | --- |

(233)

Ponadto również okoliczności, w których zainteresowane strony negocjowały warunki zatrudnienia i w których ostatecznie ustaliły te warunki, w tym przypadku wskazują, że warunki zatrudnienia zmieniły się w sposób istotny: SEA, SEAH i Airport Handling prowadzili osobne negocjacje ze związkami zawodowymi i wypracowali z nimi osobne umowy. Airport Handling przez ponad osiem miesięcy szukał porozumienia ze związkami zawodowymi w zakresie procedury rekrutacyjnej, kwestii związanych z treścią prawną i finansową umów o pracę, postanowień dotyczące polityki socjalnej i organizacji pracy. Według Trust pracownicy SEAH początkowo byli przeciwni zmianom, na które związki zawodowe będące ich przedstawicielami wyraziły zgodę w umowie z czerwca 2014 r. Pracownicy odrzucili te zmiany w drodze referendum. Zgodnie z dokumentacją przedstawioną przez Trust związki zawodowe wówczas zgodziły się na nowe warunki zatrudnienia dopiero po tym, jak Airport Handling zgodził się na wprowadzenie pewnych wyjaśnień do wspomnianej wcześniej umowy. Komisja zauważa, że Airport Handling prowadził osobne negocjacje ze związkami zawodowymi oraz że, pomimo początkowych sporów, udało mu się wdrożyć opisane powyżej zmiany. Jak opisano w motywie 38 powyżej, umowy zawartej między Airport Handling a związkami zawodowymi w dniu 4 czerwca 2014 r. nie zmieniono w istotny sposób po odrzuceniu jej w referendum przez związki partnerskie, które żądały szeregu wyjaśnień odnośnie do tej umowy.

| (234) | W świetle powyższych rozważań faktycznego przeniesienia siły roboczej nie ukończono, ani też przeniesienie nie oznaczało zasadniczego powielenia warunków zatrudnienia obowiązujących na podstawie umów z SEAH. |
| --- | --- |

(234)

W świetle powyższych rozważań faktycznego przeniesienia siły roboczej nie ukończono, ani też przeniesienie nie oznaczało zasadniczego powielenia warunków zatrudnienia obowiązujących na podstawie umów z SEAH.

| (235) | Na ustalenie to nie mają wpływu umowy dotyczące pracowników zawarte odpowiednio między SEA, SEAH i Airport Handling a organizacjami związków zawodowych. Rzeczywiście, cel umów nie wskazuje, że siła robocza zostałaby w całości przeniesiona z SEAH do Airport Handling ani że nadal będą obowiązywać warunki obowiązujące w umowach o pracę z SEAH. Komisja zauważa w szczególności, że zgodnie ze wstępnym projektem ugody z dnia 4 listopada 2013 r. między SEA a związkami zawodowymi przewodnim celem przyszłej umowy wykonawczej musi być zabezpieczenie miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH (27). W umowie tej wymieniono szereg działań mających służyć osiągnięciu tego celu, w szczególności wszystkie mechanizmy dostępne na mocy ustawodawstwa w zakresie zatrudnienia i rokowań zbiorowych, takich jak siatki bezpieczeństwa socjalnego i dobrowolne odejście z pracy – które będą wdrażane również wewnątrz grupy SEA – oraz rozwiązania obejmujące relokację wewnątrz grupy. Umowa rzeczywiście sugerowała zatem, że miejsca pracy miały być ponownie przydzielone wewnątrz grupy SEA jako całości (28), ale nie tylko spółce Airport Handling i tylko jako jeden z kilku środków. Ponadto umów tych nie zawarto z Airport Handling, który zawarł osobne umowy z personelem. Strony nie określiły zatem z góry, jaka liczba miejsc pracy zostanie ponownie przydzielona spółce Airport Handling, ale ustaliły je zgodnie z zapotrzebowaniem przedsiębiorstwa na pracowników po zawarciu umów z liniami lotniczymi. |
| --- | --- |

(235)

Na ustalenie to nie mają wpływu umowy dotyczące pracowników zawarte odpowiednio między SEA, SEAH i Airport Handling a organizacjami związków zawodowych. Rzeczywiście, cel umów nie wskazuje, że siła robocza zostałaby w całości przeniesiona z SEAH do Airport Handling ani że nadal będą obowiązywać warunki obowiązujące w umowach o pracę z SEAH. Komisja zauważa w szczególności, że zgodnie ze wstępnym projektem ugody z dnia 4 listopada 2013 r. między SEA a związkami zawodowymi przewodnim celem przyszłej umowy wykonawczej musi być zabezpieczenie miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH (27). W umowie tej wymieniono szereg działań mających służyć osiągnięciu tego celu, w szczególności wszystkie mechanizmy dostępne na mocy ustawodawstwa w zakresie zatrudnienia i rokowań zbiorowych, takich jak siatki bezpieczeństwa socjalnego i dobrowolne odejście z pracy – które będą wdrażane również wewnątrz grupy SEA – oraz rozwiązania obejmujące relokację wewnątrz grupy. Umowa rzeczywiście sugerowała zatem, że miejsca pracy miały być ponownie przydzielone wewnątrz grupy SEA jako całości (28), ale nie tylko spółce Airport Handling i tylko jako jeden z kilku środków. Ponadto umów tych nie zawarto z Airport Handling, który zawarł osobne umowy z personelem. Strony nie określiły zatem z góry, jaka liczba miejsc pracy zostanie ponownie przydzielona spółce Airport Handling, ale ustaliły je zgodnie z zapotrzebowaniem przedsiębiorstwa na pracowników po zawarciu umów z liniami lotniczymi.

27

28

| (236) | Komisja zauważa ponadto, że nic nie wskazuje, aby Airport Handling miał jakikolwiek obowiązek – narzucony przez organy publiczne albo jego spółkę dominującą SEA – zatrudnienia byłych pracowników SEAH. |
| --- | --- |

(236)

Komisja zauważa ponadto, że nic nie wskazuje, aby Airport Handling miał jakikolwiek obowiązek – narzucony przez organy publiczne albo jego spółkę dominującą SEA – zatrudnienia byłych pracowników SEAH.

| (237) | Podsumowując, w odniesieniu do zakresu przeniesienia siły roboczej Komisja uważa, że na pierwszy rzut oka okoliczności wskazują na silniejszy element ciągłości gospodarczej ze względu na ponowne zatrudnienie przez Airport Handling znacznej części siły roboczej SEAH. Należy jednak uwzględnić fakty związane z ponownym zatrudnieniem, w szczególności rozwiązanie wszystkich umów i zawarcie nowych umów na nowych warunkach umownych. Komisja stwierdza zatem, że przeniesienia siły roboczej nie można traktować jako silnego wskaźnika ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling. |
| --- | --- |

(237)

Podsumowując, w odniesieniu do zakresu przeniesienia siły roboczej Komisja uważa, że na pierwszy rzut oka okoliczności wskazują na silniejszy element ciągłości gospodarczej ze względu na ponowne zatrudnienie przez Airport Handling znacznej części siły roboczej SEAH. Należy jednak uwzględnić fakty związane z ponownym zatrudnieniem, w szczególności rozwiązanie wszystkich umów i zawarcie nowych umów na nowych warunkach umownych. Komisja stwierdza zatem, że przeniesienia siły roboczej nie można traktować jako silnego wskaźnika ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling.

7.1.1.2.   Umowy z przewoźnikami lotniczymi

Umowy z przewoźnikami lotniczymi

| (238) | W swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja przyjęła wstępnie, że oczekiwany przez Airport Handling udział w rynku w ciągu pierwszych sześciu miesięcy prowadzenia działalności można było uznać za realistyczny jedynie ze względu na insourcing działalności poprzednio prowadzonej przez SEAH. |
| --- | --- |

(238)

W swojej decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja przyjęła wstępnie, że oczekiwany przez Airport Handling udział w rynku w ciągu pierwszych sześciu miesięcy prowadzenia działalności można było uznać za realistyczny jedynie ze względu na insourcing działalności poprzednio prowadzonej przez SEAH.

| (239) | W toku postępowania wyjaśniającego władze włoskie, SEA i Airport Handling twierdzili, że oczekiwania te opierały się na biznesplanie Airport Handling z sierpnia 2014 r. Stały się one możliwe do osiągnięcia poprzez określenie znacznego obniżenia kosztów operacyjnych, co uzyskano poprzez wydajność pracy i zmniejszenie liczby pracowników. |
| --- | --- |

(239)

W toku postępowania wyjaśniającego władze włoskie, SEA i Airport Handling twierdzili, że oczekiwania te opierały się na biznesplanie Airport Handling z sierpnia 2014 r. Stały się one możliwe do osiągnięcia poprzez określenie znacznego obniżenia kosztów operacyjnych, co uzyskano poprzez wydajność pracy i zmniejszenie liczby pracowników.

| (240) | Ponadto Airport Handling od nowa negocjował umowy z liniami lotniczymi prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Według władz włoskich tego rodzaju umów nie można było zgodnie z prawem przenieść z SEAH na Airport Handling. Należało wynegocjować je od nowa w warunkach konkurencji z pozostałymi dostawcami usług prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. |
| --- | --- |

(240)

Ponadto Airport Handling od nowa negocjował umowy z liniami lotniczymi prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie. Według władz włoskich tego rodzaju umów nie można było zgodnie z prawem przenieść z SEAH na Airport Handling. Należało wynegocjować je od nowa w warunkach konkurencji z pozostałymi dostawcami usług prowadzącymi działalność w portach lotniczych w Mediolanie.

| (241) | Rzeczywiście, jak opisano w motywach 133 i 208, portfel klientów Airport Handling różni się od portfela klientów SEAH. W czasie gdy SEAH opuścił rynek, szereg jego klientów podjęło decyzję o powierzeniu usług obsługi naziemnej operatorom innym niż Airport Handling. Z kolei Airport Handling był w stanie przyciągnąć klientów, którzy przedtem nie korzystali z usług SEAH. |
| --- | --- |

(241)

Rzeczywiście, jak opisano w motywach 133 i 208, portfel klientów Airport Handling różni się od portfela klientów SEAH. W czasie gdy SEAH opuścił rynek, szereg jego klientów podjęło decyzję o powierzeniu usług obsługi naziemnej operatorom innym niż Airport Handling. Z kolei Airport Handling był w stanie przyciągnąć klientów, którzy przedtem nie korzystali z usług SEAH.

| (242) | W celu przedstawienia dalszych dowodów, że nowe umowy zawarte przez Airport Handling z przewoźnikami lotniczymi nie tylko były przedmiotem negocjacji od nowa, ale również zawarto w nich znacznie inne warunki umowne, władze włoskie przedstawiły informacje, z których wynika, że Airport Handling zaproponowało niektórym liniom lotniczym poprzednio obsługiwanym przez SEAH (takim jak [...] (*1)) o wiele korzystniejsze warunki niż przedtem oferował SEAH. W szczególności w trakcie negocjacji z Airport Handling [...] (*1) zwrócił się o [...] (*1). W rezultacie [...] (*1) uzyskał [...] (*1) (29). |
| --- | --- |

(242)

W celu przedstawienia dalszych dowodów, że nowe umowy zawarte przez Airport Handling z przewoźnikami lotniczymi nie tylko były przedmiotem negocjacji od nowa, ale również zawarto w nich znacznie inne warunki umowne, władze włoskie przedstawiły informacje, z których wynika, że Airport Handling zaproponowało niektórym liniom lotniczym poprzednio obsługiwanym przez SEAH (takim jak [...] (*1)) o wiele korzystniejsze warunki niż przedtem oferował SEAH. W szczególności w trakcie negocjacji z Airport Handling [...] (*1) zwrócił się o [...] (*1). W rezultacie [...] (*1) uzyskał [...] (*1) (29).

*1

*1

*1

*1

*1

29

| (243) | W toku postępowania wyjaśniającego władze włoskie wyjaśniły, że SEA nie uzależniła przyznawania zniżek na opłaty lotniskowe przewoźnikom lotniczym prowadzącym działalność w portach lotniczych w Mediolanie od zawarcia przez nich umów na obsługę naziemną z Airport Handling. Na podstawie uwag otrzymanych w toku postępowania wyjaśniającego nie istnieje dokumentacja dowodowa, która dowodziłaby, że SEA skutecznie uczestniczyła w tego rodzaju działaniach w celu wpłynięcia na decyzję linii lotniczych prowadzących działalność w portach lotniczych w Mediolanie o zawarcie nowych umów na obsługę naziemną z Airport Handling. |
| --- | --- |

(243)

W toku postępowania wyjaśniającego władze włoskie wyjaśniły, że SEA nie uzależniła przyznawania zniżek na opłaty lotniskowe przewoźnikom lotniczym prowadzącym działalność w portach lotniczych w Mediolanie od zawarcia przez nich umów na obsługę naziemną z Airport Handling. Na podstawie uwag otrzymanych w toku postępowania wyjaśniającego nie istnieje dokumentacja dowodowa, która dowodziłaby, że SEA skutecznie uczestniczyła w tego rodzaju działaniach w celu wpłynięcia na decyzję linii lotniczych prowadzących działalność w portach lotniczych w Mediolanie o zawarcie nowych umów na obsługę naziemną z Airport Handling.

| (244) | W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja wyraziła wątpliwości co do faktu, że umowy z liniami lotniczymi mogły być przedmiotem ponownych negocjacji. W tym kontekście Komisja przytoczyła informacje, z których wynika, że jeszcze przed wygaśnięciem takich umów SEA i Airport Handling podjęli wspólne działania marketingowe mające na celu zapewnienie linii lotniczych działających w tym porcie lotniczym, że SEA będzie kontynuować działalność w zakresie obsługi naziemnej. Formalne postępowanie wyjaśniające nie wykazało jednak żadnych rzeczywistych dowodów, że SEA i Airport Handling, w drodze wspólnych działań marketingowych, zorganizowali zmianę wykonawcy, nie dając liniom lotniczym pola do ponownych negocjacji w zakresie warunków umownych. W szczególności Komisja nie uzyskała jakichkolwiek dowodów, że SEA albo Airport Handling byłyby w stanie skutecznie udaremnić próby byłych klientów SEAH do uzyskania korzystniejszych warunków od innych podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej. |
| --- | --- |

(244)

W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja wyraziła wątpliwości co do faktu, że umowy z liniami lotniczymi mogły być przedmiotem ponownych negocjacji. W tym kontekście Komisja przytoczyła informacje, z których wynika, że jeszcze przed wygaśnięciem takich umów SEA i Airport Handling podjęli wspólne działania marketingowe mające na celu zapewnienie linii lotniczych działających w tym porcie lotniczym, że SEA będzie kontynuować działalność w zakresie obsługi naziemnej. Formalne postępowanie wyjaśniające nie wykazało jednak żadnych rzeczywistych dowodów, że SEA i Airport Handling, w drodze wspólnych działań marketingowych, zorganizowali zmianę wykonawcy, nie dając liniom lotniczym pola do ponownych negocjacji w zakresie warunków umownych. W szczególności Komisja nie uzyskała jakichkolwiek dowodów, że SEA albo Airport Handling byłyby w stanie skutecznie udaremnić próby byłych klientów SEAH do uzyskania korzystniejszych warunków od innych podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej.

| (245) | Komisja dokonała oceny, czy podczas przygotowań do rozpoczęcia działalności Airport Handling de facto znajdował się na pozycji podmiotu rozpoczynającego działalność gospodarczą, czy też czerpał korzyści z tytułu pozycji na rynku i kontaktów z klientami SEAH w celu zapewnienia ciągłości działalności. W szczególnych okolicznościach przedmiotowej sprawy, jeżeli opuszczenie rynku przez SEAH nie stworzyłoby możliwości dla jego klientów do negocjowania nowych umów z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej innymi niż Airport Handling, mogłoby to oznaczać obejście decyzji o odzyskaniu pomocy pod tym względem, że oznaczałoby to przeniesienie klientów SEAH do Airport Handling. |
| --- | --- |

(245)

Komisja dokonała oceny, czy podczas przygotowań do rozpoczęcia działalności Airport Handling de facto znajdował się na pozycji podmiotu rozpoczynającego działalność gospodarczą, czy też czerpał korzyści z tytułu pozycji na rynku i kontaktów z klientami SEAH w celu zapewnienia ciągłości działalności. W szczególnych okolicznościach przedmiotowej sprawy, jeżeli opuszczenie rynku przez SEAH nie stworzyłoby możliwości dla jego klientów do negocjowania nowych umów z przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej innymi niż Airport Handling, mogłoby to oznaczać obejście decyzji o odzyskaniu pomocy pod tym względem, że oznaczałoby to przeniesienie klientów SEAH do Airport Handling.

de facto

| (246) | W tym zakresie szczególne znaczenie mają następujące czynniki: w biznesplanie Airport Handling nie uwzględniono scenariuszy alternatywnych w przypadku niższych udziałów w rynku. Mogło to wskazywać na to, że Airport Handling był pewien stosunkowo dużego prawdopodobieństwa przejęcia klientów SEAH, w związku z czym mógł oczekiwać, że korzyści płynące z poprzedniej pozycji na rynku i kontaktów z klientami SEAH przyciągną jego klientów i odpowiednie dla nich umowy bez konkurowania z innymi przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej, aby zdobyć te umowy. |
| --- | --- |

(246)

W tym zakresie szczególne znaczenie mają następujące czynniki: w biznesplanie Airport Handling nie uwzględniono scenariuszy alternatywnych w przypadku niższych udziałów w rynku. Mogło to wskazywać na to, że Airport Handling był pewien stosunkowo dużego prawdopodobieństwa przejęcia klientów SEAH, w związku z czym mógł oczekiwać, że korzyści płynące z poprzedniej pozycji na rynku i kontaktów z klientami SEAH przyciągną jego klientów i odpowiednie dla nich umowy bez konkurowania z innymi przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej, aby zdobyć te umowy.

| (247) | Niektóre formalne i rzeczowe czynniki wskazują jednak, że nie miało to miejsca. |
| --- | --- |

(247)

Niektóre formalne i rzeczowe czynniki wskazują jednak, że nie miało to miejsca.

| (248) | Po pierwsze, jeżeli chodzi o formę przeniesienia, umów o usługi nie przeniesiono z SEAH do Airport Handling zgodnie z prawem. Linie lotnicze miały zatem możliwość swobodnego wyboru usługodawcy innego niż Airport Handling, gdy tylko ich umowy z SEAH zostały rozwiązane, jak opisano w motywie 43 niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(248)

Po pierwsze, jeżeli chodzi o formę przeniesienia, umów o usługi nie przeniesiono z SEAH do Airport Handling zgodnie z prawem. Linie lotnicze miały zatem możliwość swobodnego wyboru usługodawcy innego niż Airport Handling, gdy tylko ich umowy z SEAH zostały rozwiązane, jak opisano w motywie 43 niniejszej decyzji.

| (249) | Po drugie, z dostępnych informacji wynika, że klienci mogli skontaktować się z innymi dostawcami usług po tym, gdy SEAH powiadomił ich o zamiarze zaprzestania działalności. O istnieniu takiej możliwości świadczy fakt, że szereg klientów spółki zrezygnowało wówczas z jej usług. Co najistotniejsze, SEAH nie posiadał – poza nadzwyczajnymi okolicznościami – podstaw prawnych do jednostronnego przeniesienia umów na osobę trzecią. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze włoskie w omawianym przypadku nie powołano się jednak na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Władze włoskie przedstawiły przegląd informacji na temat bazy klientów Airport Handling według stanu na dzień 14 lutego 2014 r., z którego wynikało, że spośród 68 dawnych klientów SEAH [...] (*1) przeszło do innych dostawców usług obsługi naziemnej oraz że spośród [...] (*1) ówczesnych klientów Airport Handling 1 przyszedł od konkurenta, 3 było nowymi podmiotami rozpoczynającymi działalność związaną z portem lotniczym, a [...] (*1) było dawnymi klientami SEAH. [...] (*1) spośród tych [...] (*1) byłych klientów SEAH wynegocjowało nowe, bardziej korzystne dla klientów warunki umowne zakładające obniżenie cen (13 klientów), wprowadzenie zmian w portfelu usług ([...] (*1) klientów) albo wręcz połączenie tych dwóch rozwiązań ([...] (*1) klientów). Zatem zaledwie 20 klientów zawarło umowy o świadczenie usług na zasadniczo takich samych warunkach jak warunki przewidziane we wcześniejszych umowach z SEAH. Obniżki cen wahają się od [...] (*1) do [...] (*1) % w porównaniu z cenami wcześniej uzgodnionymi z SEAH. |
| --- | --- |

(249)

Po drugie, z dostępnych informacji wynika, że klienci mogli skontaktować się z innymi dostawcami usług po tym, gdy SEAH powiadomił ich o zamiarze zaprzestania działalności. O istnieniu takiej możliwości świadczy fakt, że szereg klientów spółki zrezygnowało wówczas z jej usług. Co najistotniejsze, SEAH nie posiadał – poza nadzwyczajnymi okolicznościami – podstaw prawnych do jednostronnego przeniesienia umów na osobę trzecią. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze włoskie w omawianym przypadku nie powołano się jednak na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Władze włoskie przedstawiły przegląd informacji na temat bazy klientów Airport Handling według stanu na dzień 14 lutego 2014 r., z którego wynikało, że spośród 68 dawnych klientów SEAH [...] (*1) przeszło do innych dostawców usług obsługi naziemnej oraz że spośród [...] (*1) ówczesnych klientów Airport Handling 1 przyszedł od konkurenta, 3 było nowymi podmiotami rozpoczynającymi działalność związaną z portem lotniczym, a [...] (*1) było dawnymi klientami SEAH. [...] (*1) spośród tych [...] (*1) byłych klientów SEAH wynegocjowało nowe, bardziej korzystne dla klientów warunki umowne zakładające obniżenie cen (13 klientów), wprowadzenie zmian w portfelu usług ([...] (*1) klientów) albo wręcz połączenie tych dwóch rozwiązań ([...] (*1) klientów). Zatem zaledwie 20 klientów zawarło umowy o świadczenie usług na zasadniczo takich samych warunkach jak warunki przewidziane we wcześniejszych umowach z SEAH. Obniżki cen wahają się od [...] (*1) do [...] (*1) % w porównaniu z cenami wcześniej uzgodnionymi z SEAH.

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| (250) | W związku z powyższym, ogólnie rzecz biorąc, Komisja nie widzi przesłanek świadczących o obchodzeniu decyzji o odzyskaniu pomocy (a zatem o ciągłości gospodarczej) w procesie, który doprowadził Airport Handling do zawarcia umów z szeregiem danych klientów SEAH. Airport Handling wydawał się narażony na rzeczywistą konkurencję w trakcie negocjacji z przewoźnikami obsługującymi porty lotnicze w Mediolanie – istnieją również przesłanki świadczące o tym, że konkurencja między dostawcami usług w portach lotniczych w Mediolanie została skutecznie rozpoczęta w momencie ogłoszenia przez SEAH decyzji o wycofaniu się z rynku. |
| --- | --- |

(250)

W związku z powyższym, ogólnie rzecz biorąc, Komisja nie widzi przesłanek świadczących o obchodzeniu decyzji o odzyskaniu pomocy (a zatem o ciągłości gospodarczej) w procesie, który doprowadził Airport Handling do zawarcia umów z szeregiem danych klientów SEAH. Airport Handling wydawał się narażony na rzeczywistą konkurencję w trakcie negocjacji z przewoźnikami obsługującymi porty lotnicze w Mediolanie – istnieją również przesłanki świadczące o tym, że konkurencja między dostawcami usług w portach lotniczych w Mediolanie została skutecznie rozpoczęta w momencie ogłoszenia przez SEAH decyzji o wycofaniu się z rynku.

7.1.1.3.   Aktywa SEAH

Aktywa SEAH

| (251) | W ramach trzeciego punktu analizy zakresu przeniesienia Komisja oceniła zakres przeniesienia aktywów. |
| --- | --- |

(251)

W ramach trzeciego punktu analizy zakresu przeniesienia Komisja oceniła zakres przeniesienia aktywów.

| (252) | Komisja zwraca uwagę na fakt, że w chwili rozpoczęcia działalności przez Airport Handling spółka ta pozyskiwała 100 % swojego sprzętu do obsługi naziemnej od podmiotów zewnętrznych, dzierżawiąc ten sprzęt od SEAH. 5 miesięcy później Airport Handling zaczął stopniowo zastępować ten sprzęt aktywami nabywanymi na rynku, a ostatecznie – we wrześniu 2015 r. – zakupił [...] (*1) spośród [...] (*1) pakietów aktywów od SEAH. |
| --- | --- |

(252)

Komisja zwraca uwagę na fakt, że w chwili rozpoczęcia działalności przez Airport Handling spółka ta pozyskiwała 100 % swojego sprzętu do obsługi naziemnej od podmiotów zewnętrznych, dzierżawiąc ten sprzęt od SEAH. 5 miesięcy później Airport Handling zaczął stopniowo zastępować ten sprzęt aktywami nabywanymi na rynku, a ostatecznie – we wrześniu 2015 r. – zakupił [...] (*1) spośród [...] (*1) pakietów aktywów od SEAH.

*1

*1

| (253) | W szczególności Airport Handling rozpoczął świadczenie usług obsługi naziemnej przy wykorzystaniu aktywów SEAH dzierżawionych na mocy umowy dzierżawy. Umowa ta miała wygasnąć w dniu 31 sierpnia 2015 r. Przed wygaśnięciem umowy dzierżawy Airport Handling wyraził zainteresowanie nabyciem [...] (*1) spośród [...] (*1) pakietów wystawionych w przetargu, mianowicie pakietów nr [...] (*1). W opinii Airport Handling – mimo że, realistycznie rzecz ujmując, około jedna trzecia należącego do SEAH sprzętu do obsługi naziemnej wydzierżawionego Airport Handling była przestarzała – Airport Handling był gotowy nabyć około [...] % tego sprzętu (co byłoby wystarczające do zapewnienia Airport Handling możliwości prowadzenia działalności gospodarczej), ponieważ Airport Handling pozyskał w międzyczasie na rynku znaczne zapasy części zamiennych, które mógłby wykorzystać do wymienienia niektórych elementów najbardziej przestarzałego sprzętu SEAH. |
| --- | --- |

(253)

W szczególności Airport Handling rozpoczął świadczenie usług obsługi naziemnej przy wykorzystaniu aktywów SEAH dzierżawionych na mocy umowy dzierżawy. Umowa ta miała wygasnąć w dniu 31 sierpnia 2015 r. Przed wygaśnięciem umowy dzierżawy Airport Handling wyraził zainteresowanie nabyciem [...] (*1) spośród [...] (*1) pakietów wystawionych w przetargu, mianowicie pakietów nr [...] (*1). W opinii Airport Handling – mimo że, realistycznie rzecz ujmując, około jedna trzecia należącego do SEAH sprzętu do obsługi naziemnej wydzierżawionego Airport Handling była przestarzała – Airport Handling był gotowy nabyć około [...] % tego sprzętu (co byłoby wystarczające do zapewnienia Airport Handling możliwości prowadzenia działalności gospodarczej), ponieważ Airport Handling pozyskał w międzyczasie na rynku znaczne zapasy części zamiennych, które mógłby wykorzystać do wymienienia niektórych elementów najbardziej przestarzałego sprzętu SEAH.

*1

*1

*1

| (254) | Z dostępnej dokumentacji wynika, że negocjacje dotyczące sprzedaży między Airport Handling i SEAH rozpoczęły się w chwili przedstawienia przez Airport Handling następujących propozycji w piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r.:






  — | przyznanie upustu w wysokości [...] (*1) % w odniesieniu do [...] (*1), biorąc pod uwagę, po pierwsze, wiek i stan floty, a także, po drugie, rezultat procedury sprzedaży uruchomionej przez SEA, |
| --- | --- | --- |

(254)

Z dostępnej dokumentacji wynika, że negocjacje dotyczące sprzedaży między Airport Handling i SEAH rozpoczęły się w chwili przedstawienia przez Airport Handling następujących propozycji w piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r.:

—

przyznanie upustu w wysokości [...] (*1) % w odniesieniu do [...] (*1), biorąc pod uwagę, po pierwsze, wiek i stan floty, a także, po drugie, rezultat procedury sprzedaży uruchomionej przez SEA,

*1

*1

| — | zapłatę [...] (*1) w okresie od dnia 31 lipca do dnia 31 grudnia 2015 r., |
| --- | --- |

—

zapłatę [...] (*1) w okresie od dnia 31 lipca do dnia 31 grudnia 2015 r.,

*1

| — | rozwiązanie pierwotnej umowy dzierżawy za porozumieniem stron w dniu 30 czerwca 2015 r. oraz oddanie przez SEAH w tymczasową, ograniczoną, nieodpłatną dzierżawę (comodato) około [...] (*1) wybranych elementów wyposażenia [...] (*1), która to dzierżawa zakończyłaby się najpóźniej do dnia 31 grudnia 2015 r., przy czym odpowiedzialność za pokrycie wszystkich kosztów związanych z ubezpieczeniem i konserwacją spoczywałaby na Airport Handling. |
| --- | --- |

—

rozwiązanie pierwotnej umowy dzierżawy za porozumieniem stron w dniu 30 czerwca 2015 r. oraz oddanie przez SEAH w tymczasową, ograniczoną, nieodpłatną dzierżawę (comodato) około [...] (*1) wybranych elementów wyposażenia [...] (*1), która to dzierżawa zakończyłaby się najpóźniej do dnia 31 grudnia 2015 r., przy czym odpowiedzialność za pokrycie wszystkich kosztów związanych z ubezpieczeniem i konserwacją spoczywałaby na Airport Handling.

comodato

*1

*1

| (255) | Tego samego dnia zorganizowano spotkanie z udziałem stron. W piśmie z dnia 10 czerwca 2015 r. likwidator SEAH odniósł się do propozycji Airport Handling – poniżej przedstawiono streszczenie jego uwag:






  — | choć SEAH jest gotowy zaakceptować przedstawioną ofertę, nie zgadza się przyznać przewidzianych w niej upustów, ponieważ wszystkie ceny ustalono na podstawie wycen rzeczoznawców. Likwidator zwrócił uwagę na fakt, że Airport Handling nie musiałby nawet ponieść żadnych kosztów transportu, |
| --- | --- | --- |

(255)

Tego samego dnia zorganizowano spotkanie z udziałem stron. W piśmie z dnia 10 czerwca 2015 r. likwidator SEAH odniósł się do propozycji Airport Handling – poniżej przedstawiono streszczenie jego uwag:

—

choć SEAH jest gotowy zaakceptować przedstawioną ofertę, nie zgadza się przyznać przewidzianych w niej upustów, ponieważ wszystkie ceny ustalono na podstawie wycen rzeczoznawców. Likwidator zwrócił uwagę na fakt, że Airport Handling nie musiałby nawet ponieść żadnych kosztów transportu,

| — | SEAH nie zgadza się na rozłożenie płatności na raty, o ile Airport Handling nie zapewni odpowiednich gwarancji w tym zakresie, |
| --- | --- |

—

SEAH nie zgadza się na rozłożenie płatności na raty, o ile Airport Handling nie zapewni odpowiednich gwarancji w tym zakresie,

| — | w przypadku nieprzyznania upustów SEAH wyraża gotowość przekazania floty w dniu 30 czerwca 2015 r. oraz zgadza się wypożyczyć określone elementy wyposażenia, ale tylko maksymalnie do dnia 30 listopada 2015 r. |
| --- | --- |

—

w przypadku nieprzyznania upustów SEAH wyraża gotowość przekazania floty w dniu 30 czerwca 2015 r. oraz zgadza się wypożyczyć określone elementy wyposażenia, ale tylko maksymalnie do dnia 30 listopada 2015 r.

| (256) | W opinii władz włoskich negocjacje przeciągnęły się do września 2015 r., kiedy to SEAH zgodził się na sprzedaż [...] (*1) pakietów za cenę zakupu [...] (*1), [...] (*1). Cena zakupu wynosiła [...] (*1) EUR i odpowiadała cenie pierwotnie wyznaczonej w zakończonej niepowodzeniem procedurze przetargowej. Pierwotna dzierżawa została wyjątkowo przedłużona do dnia [...] (*1) w odniesieniu do [...] (*1) elementów floty pod warunkiem uiszczenia łącznej opłaty z tytułu dzierżawy wynoszącej [...] (*1) EUR – wysokość tej opłaty ustalono na podstawie wartości odpowiednich przedmiotów ustalonej w ramach niezależnych wycen. Airport Handling zwrócił SEAH wspomniane [...] (*1) elementy wyposażenia w dniu [...] (*1). |
| --- | --- |

(256)

W opinii władz włoskich negocjacje przeciągnęły się do września 2015 r., kiedy to SEAH zgodził się na sprzedaż [...] (*1) pakietów za cenę zakupu [...] (*1), [...] (*1). Cena zakupu wynosiła [...] (*1) EUR i odpowiadała cenie pierwotnie wyznaczonej w zakończonej niepowodzeniem procedurze przetargowej. Pierwotna dzierżawa została wyjątkowo przedłużona do dnia [...] (*1) w odniesieniu do [...] (*1) elementów floty pod warunkiem uiszczenia łącznej opłaty z tytułu dzierżawy wynoszącej [...] (*1) EUR – wysokość tej opłaty ustalono na podstawie wartości odpowiednich przedmiotów ustalonej w ramach niezależnych wycen. Airport Handling zwrócił SEAH wspomniane [...] (*1) elementy wyposażenia w dniu [...] (*1).

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

*1

| (257) | W opinii Airport Handling zakup był mimo to uzasadniony ze względów ekonomicznych, w szczególności z następujących powodów:






  — | model biznesowy Airport Handling zasadniczo zakłada posiadanie centrum operacji wyłącznie w jednym miejscu, mianowicie w portach lotniczych w Mediolanie, a zatem bazuje na modelu organizacyjnym zapewniającym zasoby ludzkie i środki techniczne niezbędne do zaspokojenia zapotrzebowania na usługi w jednej konkretnej lokalizacji (model biznesowy scentralizowanego dostawcy usług). W opinii Airport Handling model ten zapewnia lepszą wydajność i bardziej stabilne marże zysku. Dlatego też wiek i wydajność sprzętu są mniej istotne dla Airport Handling niż dla podmiotów prowadzących działalność w szeregu portów lotniczych, które muszą ściślej zarządzać swoim wyposażeniem, |
| --- | --- | --- |

(257)

W opinii Airport Handling zakup był mimo to uzasadniony ze względów ekonomicznych, w szczególności z następujących powodów:

—

model biznesowy Airport Handling zasadniczo zakłada posiadanie centrum operacji wyłącznie w jednym miejscu, mianowicie w portach lotniczych w Mediolanie, a zatem bazuje na modelu organizacyjnym zapewniającym zasoby ludzkie i środki techniczne niezbędne do zaspokojenia zapotrzebowania na usługi w jednej konkretnej lokalizacji (model biznesowy scentralizowanego dostawcy usług). W opinii Airport Handling model ten zapewnia lepszą wydajność i bardziej stabilne marże zysku. Dlatego też wiek i wydajność sprzętu są mniej istotne dla Airport Handling niż dla podmiotów prowadzących działalność w szeregu portów lotniczych, które muszą ściślej zarządzać swoim wyposażeniem,

| — | mimo że część sprzętu była przestarzała, sprzęt zawierał również szereg stosunkowo nowych elementów, z których można było korzystać w efektywny sposób, |
| --- | --- |

—

mimo że część sprzętu była przestarzała, sprzęt zawierał również szereg stosunkowo nowych elementów, z których można było korzystać w efektywny sposób,

| — | elementy wyposażenia znajdowały się już na terenie portów lotniczych, co pozwoliło uniknąć jakichkolwiek kosztów transportu, |
| --- | --- |

—

elementy wyposażenia znajdowały się już na terenie portów lotniczych, co pozwoliło uniknąć jakichkolwiek kosztów transportu,

| — | Airport Handling liczył, że uda mu się obniżyć koszty konserwacji, ponieważ większość elementów wyposażenia pochodziła od tego samego producenta i należała do tego samego modelu, |
| --- | --- |

—

Airport Handling liczył, że uda mu się obniżyć koszty konserwacji, ponieważ większość elementów wyposażenia pochodziła od tego samego producenta i należała do tego samego modelu,

| — | przy próbie zakupu używanego sprzętu na rynku UE Airport Handling stwierdził, że dostępna na rynku ilość używanego sprzętu jest niewystarczająca do pokrycia zapotrzebowania Airport Handling za możliwą do przyjęcia cenę, |
| --- | --- |

—

przy próbie zakupu używanego sprzętu na rynku UE Airport Handling stwierdził, że dostępna na rynku ilość używanego sprzętu jest niewystarczająca do pokrycia zapotrzebowania Airport Handling za możliwą do przyjęcia cenę,

| — | na początkowym etapie powinno się korzystać ze zrównoważonego połączenia używanych i nowych aktywów, głównie z uwagi na fakt, że dostawcy sprzętu zdawali się niezdolni do dostarczenia nowego sprzętu w ramach jednej dostawy, a także z uwagi na fakt, że Airport Handling miało powody, by przypuszczać, że nieoczekiwany, gwałtowny wzrost popytu może doprowadzić do wzrostu cen. Dlatego też Airport Handling optował raczej za stopniowym wycofywaniem używanych elementów wyposażenia i zastępowaniem ich nowym wyposażeniem, |
| --- | --- |

—

na początkowym etapie powinno się korzystać ze zrównoważonego połączenia używanych i nowych aktywów, głównie z uwagi na fakt, że dostawcy sprzętu zdawali się niezdolni do dostarczenia nowego sprzętu w ramach jednej dostawy, a także z uwagi na fakt, że Airport Handling miało powody, by przypuszczać, że nieoczekiwany, gwałtowny wzrost popytu może doprowadzić do wzrostu cen. Dlatego też Airport Handling optował raczej za stopniowym wycofywaniem używanych elementów wyposażenia i zastępowaniem ich nowym wyposażeniem,

| — | przetestowanie nowej floty i odpowiednie przeszkolenie pracowników w zakresie jej obsługi w warunkach normalnej eksploatacji byłoby trudne, zwłaszcza na początkowym etapie. |
| --- | --- |

—

przetestowanie nowej floty i odpowiednie przeszkolenie pracowników w zakresie jej obsługi w warunkach normalnej eksploatacji byłoby trudne, zwłaszcza na początkowym etapie.

| (258) | W międzyczasie Airport Handling wszczął procedurę przetargową dotyczącą zakupu nowego sprzętu na rynku, która obejmowała okres od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r. Zdaniem władz włoskich wartość sprzętu zakupionego w ramach tej pierwszej procedury przetargowej opiewała na około [...] (*1) EUR. |
| --- | --- |

(258)

W międzyczasie Airport Handling wszczął procedurę przetargową dotyczącą zakupu nowego sprzętu na rynku, która obejmowała okres od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r. Zdaniem władz włoskich wartość sprzętu zakupionego w ramach tej pierwszej procedury przetargowej opiewała na około [...] (*1) EUR.

*1

| (259) | Komisja oceniła, czy porównanie wartości i liczby aktywów Airport Handling zakupionych na rynku z wartością i liczbą elementów wyposażenia dzierżawionych, a następnie zakupionych od SEAH stanowi wiarygodny wskaźnik ciągłości gospodarczej. Jeżeli chodzi o porównywalność tych dwóch rodzajów aktywów, Komisja stwierdziła, że:






  — | likwidator SEAH uformował pakiety w taki sposób, aby pogrupować w każdym z nich elementy wyposażenia, które w warunkach pracy występowały razem z mniej operacyjnymi aktywami i elementami wyposażenia, |
| --- | --- | --- |

(259)

Komisja oceniła, czy porównanie wartości i liczby aktywów Airport Handling zakupionych na rynku z wartością i liczbą elementów wyposażenia dzierżawionych, a następnie zakupionych od SEAH stanowi wiarygodny wskaźnik ciągłości gospodarczej. Jeżeli chodzi o porównywalność tych dwóch rodzajów aktywów, Komisja stwierdziła, że:

—

likwidator SEAH uformował pakiety w taki sposób, aby pogrupować w każdym z nich elementy wyposażenia, które w warunkach pracy występowały razem z mniej operacyjnymi aktywami i elementami wyposażenia,

| — | ogólnie rzecz biorąc, sprzęt SEAH był przestarzały, |
| --- | --- |

—

ogólnie rzecz biorąc, sprzęt SEAH był przestarzały,

| — | w opinii władz włoskich około [...] (*1) spośród [...] (*1) elementów wyposażenia zakupionych od SEAH znajdowało się w dobrym lub zadowalającym stanie technicznym. Co najwyżej 1/3 elementów wyposażenia mogła zostać wykorzystana do pozyskania części zamiennych. W przypadku 700 zakupionych elementów wyposażenia stwierdzono później, że mają one minimalną wartość/minimalne zastosowania lub że nie posiadają żadnej wartości/żadnych zastosowań; 270 elementów wyposażenia umieszczono następnie na parkingu i zezłomowano, |
| --- | --- |

—

w opinii władz włoskich około [...] (*1) spośród [...] (*1) elementów wyposażenia zakupionych od SEAH znajdowało się w dobrym lub zadowalającym stanie technicznym. Co najwyżej 1/3 elementów wyposażenia mogła zostać wykorzystana do pozyskania części zamiennych. W przypadku 700 zakupionych elementów wyposażenia stwierdzono później, że mają one minimalną wartość/minimalne zastosowania lub że nie posiadają żadnej wartości/żadnych zastosowań; 270 elementów wyposażenia umieszczono następnie na parkingu i zezłomowano,

*1

*1

| — | sprzęt do obsługi naziemnej w portach lotniczych obejmuje szerokie spektrum różnego rodzaju wyposażenia takiego jak: schody, samochody ciężarowe, wózki widłowe, urządzenia załadunkowe i wózki jednoosiowe podpierające naczepę, |
| --- | --- |

—

sprzęt do obsługi naziemnej w portach lotniczych obejmuje szerokie spektrum różnego rodzaju wyposażenia takiego jak: schody, samochody ciężarowe, wózki widłowe, urządzenia załadunkowe i wózki jednoosiowe podpierające naczepę,

| — | nie można wykluczyć, że zaledwie jeden nowoczesny pojazd wykorzystywany w maksymalnym możliwym stopniu może okazać się wydajniejszy niż szereg przestarzałych pojazdów, które co do zasady muszą być częściej wycofywane z eksploatacji w celu poddania ich pracom konserwacyjnym. |
| --- | --- |

—

nie można wykluczyć, że zaledwie jeden nowoczesny pojazd wykorzystywany w maksymalnym możliwym stopniu może okazać się wydajniejszy niż szereg przestarzałych pojazdów, które co do zasady muszą być częściej wycofywane z eksploatacji w celu poddania ich pracom konserwacyjnym.

| (260) | Na tej podstawie Komisja stwierdziła, że porównanie wartości i liczby nowego sprzętu z wartością i liczbą dzierżawionego i zakupionego sprzętu nie może być w omawianym przypadku wykorzystywane jako wskaźnik ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(260)

Na tej podstawie Komisja stwierdziła, że porównanie wartości i liczby nowego sprzętu z wartością i liczbą dzierżawionego i zakupionego sprzętu nie może być w omawianym przypadku wykorzystywane jako wskaźnik ciągłości gospodarczej.

| (261) | W tym kontekście Komisja oceniła znaczenie aktywów (narzędzi operacyjnych) jako czynnika produkcji w Airport Handling w proporcji do pracy rozumianej jako czynnik produkcji, a także w proporcji do obrotów uzyskiwanych zarówno przez SEAH, jak i przez Airport Handling. |
| --- | --- |

(261)

W tym kontekście Komisja oceniła znaczenie aktywów (narzędzi operacyjnych) jako czynnika produkcji w Airport Handling w proporcji do pracy rozumianej jako czynnik produkcji, a także w proporcji do obrotów uzyskiwanych zarówno przez SEAH, jak i przez Airport Handling.

| (262) | Jeżeli chodzi o znaczenie aktywów w zestawieniu z pracą, z informacji przedstawionych na ostatnim bilansie SEAH przed likwidacją wartość narzędzi operacyjnych opiewała na około [...] (*1) EUR. Z kolei Airport Handling posiadał w 2015 r. aktywa trwałe opiewające na kwotę [...] (*1) EUR (30). Natomiast zgodnie ze sprawozdaniem finansowym Airport Handling za roczny okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. koszty pracy Airport Handling wyniosły w tym okresie [...] (*1) EUR (31). |
| --- | --- |

(262)

Jeżeli chodzi o znaczenie aktywów w zestawieniu z pracą, z informacji przedstawionych na ostatnim bilansie SEAH przed likwidacją wartość narzędzi operacyjnych opiewała na około [...] (*1) EUR. Z kolei Airport Handling posiadał w 2015 r. aktywa trwałe opiewające na kwotę [...] (*1) EUR (30). Natomiast zgodnie ze sprawozdaniem finansowym Airport Handling za roczny okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. koszty pracy Airport Handling wyniosły w tym okresie [...] (*1) EUR (31).

*1

*1

30

*1

31

| (263) | Również wartość aktywów ma mniejsze znaczenie w przypadku porównania jej z wielkością obrotów: ze sprawozdania finansowego Airport Handling za okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. wynika, że obroty spółki wyniosły [...] (*1) EUR. Dlatego też wydaje się, że przedmiotowe aktywa stanowiły czynnik produkcji mający niewielkie znaczenie w porównaniu z pracą. Ich wartość wydaje się również bardzo skromna w zestawieniu z obrotem uzyskanym dzięki połączeniu pracy i aktywów. Z informacji zgromadzonych w toku formalnego postępowania wyjaśniającego wynika raczej, że zarówno SEAH, jak i Airport Handling dążą do realizacji modelu biznesowego opierającego się wyraźnie na pracy, a nie na aktywach. |
| --- | --- |

(263)

Również wartość aktywów ma mniejsze znaczenie w przypadku porównania jej z wielkością obrotów: ze sprawozdania finansowego Airport Handling za okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. wynika, że obroty spółki wyniosły [...] (*1) EUR. Dlatego też wydaje się, że przedmiotowe aktywa stanowiły czynnik produkcji mający niewielkie znaczenie w porównaniu z pracą. Ich wartość wydaje się również bardzo skromna w zestawieniu z obrotem uzyskanym dzięki połączeniu pracy i aktywów. Z informacji zgromadzonych w toku formalnego postępowania wyjaśniającego wynika raczej, że zarówno SEAH, jak i Airport Handling dążą do realizacji modelu biznesowego opierającego się wyraźnie na pracy, a nie na aktywach.

*1

| (264) | Dlatego też Komisja stwierdza, że fakt, iż Airport Handling początkowo dzierżawił wszystkie swoje aktywa od SEAH, sam w sobie nie świadczy o istnieniu ciągłości gospodarczej, ponieważ aktywa stanowią wyłącznie czynnik produkcji o znikomym znaczeniu dla działalności w zakresie obsługi naziemnej. |
| --- | --- |

(264)

Dlatego też Komisja stwierdza, że fakt, iż Airport Handling początkowo dzierżawił wszystkie swoje aktywa od SEAH, sam w sobie nie świadczy o istnieniu ciągłości gospodarczej, ponieważ aktywa stanowią wyłącznie czynnik produkcji o znikomym znaczeniu dla działalności w zakresie obsługi naziemnej.

7.1.1.4.   Streszczenie oceny zakresu przeniesienia

Streszczenie oceny zakresu przeniesienia

| (265) | Wyniki oceny służącej rozstrzygnięciu kwestii dotyczącej tego, w jakim stopniu zakres przeniesienia może świadczyć o istnieniu ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling, prowadzą do poniższych wniosków. |
| --- | --- |

(265)

Wyniki oceny służącej rozstrzygnięciu kwestii dotyczącej tego, w jakim stopniu zakres przeniesienia może świadczyć o istnieniu ciągłości gospodarczej między SEAH a Airport Handling, prowadzą do poniższych wniosków.

| (266) | Po pierwsze, Airport Handling nie przejął portfela klientów SEAH. Przeciwnie, z chwilą likwidacji SEAH wszystkie zawarte przez niego umowy zostały rozwiązane, a Airport Handling musiał zawrzeć je ponownie – dzięki temu mógł przyciągnąć część dawnych klientów SEAH i pewnych nowych klientów, ale stracił również niektórych klientów na rzecz swoich konkurentów. Warunki umowne zostały wynegocjowane niezależnie od wcześniej obowiązujących warunków ustanowionych w umowach z SEAH. W tym względzie pozycja Airport Handling odpowiadała pozycji, jaką posiadałby każdy inny konkurent lub nowy podmiot rozpoczynający działalność na rynku. Komisja uważa, że fakt, iż nie doszło do przekazania portfela klientów, stanowi istotną przesłankę świadczącą o braku ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(266)

Po pierwsze, Airport Handling nie przejął portfela klientów SEAH. Przeciwnie, z chwilą likwidacji SEAH wszystkie zawarte przez niego umowy zostały rozwiązane, a Airport Handling musiał zawrzeć je ponownie – dzięki temu mógł przyciągnąć część dawnych klientów SEAH i pewnych nowych klientów, ale stracił również niektórych klientów na rzecz swoich konkurentów. Warunki umowne zostały wynegocjowane niezależnie od wcześniej obowiązujących warunków ustanowionych w umowach z SEAH. W tym względzie pozycja Airport Handling odpowiadała pozycji, jaką posiadałby każdy inny konkurent lub nowy podmiot rozpoczynający działalność na rynku. Komisja uważa, że fakt, iż nie doszło do przekazania portfela klientów, stanowi istotną przesłankę świadczącą o braku ciągłości gospodarczej.

| (267) | Po drugie, Airport Handling zatrudnił całą swoją początkową siłę roboczą spośród pracowników SEAH, ale zawarł z nimi nowe umowy zawierające odmienne warunki umowne. Nie doszło więc do blokowego przeniesienia umów o pracę, do automatycznego przeniesienia takich umów ani do powielenia zawartych w nich warunków umownych. |
| --- | --- |

(267)

Po drugie, Airport Handling zatrudnił całą swoją początkową siłę roboczą spośród pracowników SEAH, ale zawarł z nimi nowe umowy zawierające odmienne warunki umowne. Nie doszło więc do blokowego przeniesienia umów o pracę, do automatycznego przeniesienia takich umów ani do powielenia zawartych w nich warunków umownych.

| (268) | Po trzecie, choć początkowo Airport Handling faktycznie dzierżawił wszystkie aktywa do obsługi naziemnej od SEAH, w ostatecznym rozrachunku – po wygaśnięciu umowy dzierżawy – przejął tylko część aktywów SEAH, ponieważ w międzyczasie zaczął kupować sprzęt od osób trzecich. Ponadto z dostępnych informacji wynika, że aktywa stanowią zaledwie niewielką część aktywów produkcyjnych wykorzystywanych do prowadzenia działalności w zakresie obsługi naziemnej i nie mają kluczowego znaczenia dla struktury kosztów ani dla wydajności Airport Handling. |
| --- | --- |

(268)

Po trzecie, choć początkowo Airport Handling faktycznie dzierżawił wszystkie aktywa do obsługi naziemnej od SEAH, w ostatecznym rozrachunku – po wygaśnięciu umowy dzierżawy – przejął tylko część aktywów SEAH, ponieważ w międzyczasie zaczął kupować sprzęt od osób trzecich. Ponadto z dostępnych informacji wynika, że aktywa stanowią zaledwie niewielką część aktywów produkcyjnych wykorzystywanych do prowadzenia działalności w zakresie obsługi naziemnej i nie mają kluczowego znaczenia dla struktury kosztów ani dla wydajności Airport Handling.

| (269) | Ogólnie rzecz biorąc, oceniając tę kwestię pod kątem zakresu przeniesienia, Komisja uważa, że wszystkie okoliczności związane z ustanowieniem Airport Handling po likwidacji SEAH postrzegane łącznie nie dają wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że między tymi dwoma spółkami zachowano ciągłość gospodarczą w celu obejścia decyzji o odzyskaniu pomocy. |
| --- | --- |

(269)

Ogólnie rzecz biorąc, oceniając tę kwestię pod kątem zakresu przeniesienia, Komisja uważa, że wszystkie okoliczności związane z ustanowieniem Airport Handling po likwidacji SEAH postrzegane łącznie nie dają wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że między tymi dwoma spółkami zachowano ciągłość gospodarczą w celu obejścia decyzji o odzyskaniu pomocy.

7.1.2.   Zapłata ceny rynkowej

Zapłata ceny rynkowej

| (270) | Zgodnie z orzecznictwem przekazanie aktywów po cenie niższej niż cena rynkowa również stanowiłoby przesłankę świadczącą o zachowaniu ciągłości gospodarczej między likwidowaną spółką, która była zobowiązana do zwrotu pomocy państwa, a nowo utworzoną spółką. |
| --- | --- |

(270)

Zgodnie z orzecznictwem przekazanie aktywów po cenie niższej niż cena rynkowa również stanowiłoby przesłankę świadczącą o zachowaniu ciągłości gospodarczej między likwidowaną spółką, która była zobowiązana do zwrotu pomocy państwa, a nowo utworzoną spółką.

7.1.2.1.   Aktywa SEAH – uwagi ogólne

Aktywa SEAH – uwagi ogólne

| (271) | W toku postępowania upadłościowego do obejścia niekorzystnej decyzji w sprawie pomocy państwa poprzez przeniesienie aktywów może dojść w szczególności w przypadku, gdy:






  — | cena sprzedaży – lub dzierżawy – aktywów jest niższa od ceny rynkowej (na przykład z uwagi na fakt, że aktywa są sprzedawane w ramach postępowania, które nie jest dostatecznie otwarte, przejrzyste i niedyskryminujące), lub |
| --- | --- | --- |

(271)

W toku postępowania upadłościowego do obejścia niekorzystnej decyzji w sprawie pomocy państwa poprzez przeniesienie aktywów może dojść w szczególności w przypadku, gdy:

—

cena sprzedaży – lub dzierżawy – aktywów jest niższa od ceny rynkowej (na przykład z uwagi na fakt, że aktywa są sprzedawane w ramach postępowania, które nie jest dostatecznie otwarte, przejrzyste i niedyskryminujące), lub

| — | syndyk masy upadłościowej podjął działania, które doprowadziły do dopuszczenia się oszustwa wobec wierzycieli i które mogły obniżyć wartość aktywów niewypłacalnej spółki, lub działania naruszające zasadę równego stopnia uprzywilejowania wierzycieli ze szkodą dla wierzycieli publicznych (32). |
| --- | --- |

—

syndyk masy upadłościowej podjął działania, które doprowadziły do dopuszczenia się oszustwa wobec wierzycieli i które mogły obniżyć wartość aktywów niewypłacalnej spółki, lub działania naruszające zasadę równego stopnia uprzywilejowania wierzycieli ze szkodą dla wierzycieli publicznych (32).

32

| (272) | Komisja uważa natomiast, że przekazanie – lub wydzierżawienie – aktywów niewypłacalnej spółki, która otrzymała pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym, nowej spółce nie musi świadczyć o próbie obejścia decyzji o odzyskaniu pomocy, jeżeli:






  — | nie podjęto żadnych działań służących obniżeniu wartości aktywów niewypłacalnej spółki z korzyścią dla nowej spółki i ze szkodą dla wierzycieli (ponieważ celem likwidacji jest maksymalizacja zysków ze sprzedaży aktywów, aby w możliwie jak największym stopniu pokryć zobowiązania wobec wierzycieli), |
| --- | --- | --- |

(272)

Komisja uważa natomiast, że przekazanie – lub wydzierżawienie – aktywów niewypłacalnej spółki, która otrzymała pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym, nowej spółce nie musi świadczyć o próbie obejścia decyzji o odzyskaniu pomocy, jeżeli:

—

nie podjęto żadnych działań służących obniżeniu wartości aktywów niewypłacalnej spółki z korzyścią dla nowej spółki i ze szkodą dla wierzycieli (ponieważ celem likwidacji jest maksymalizacja zysków ze sprzedaży aktywów, aby w możliwie jak największym stopniu pokryć zobowiązania wobec wierzycieli),

| — | wierzyciele publiczni (posiadający wierzytelność powiązaną z pomocą niezgodną z rynkiem wewnętrznym) nie zostali w nieuzasadniony sposób potraktowani w mniej korzystny sposób niż inni wierzyciele (uwzględniając potencjalnie nową spółkę lub jej założycieli) w toku postępowania upadłościowego. |
| --- | --- |

—

wierzyciele publiczni (posiadający wierzytelność powiązaną z pomocą niezgodną z rynkiem wewnętrznym) nie zostali w nieuzasadniony sposób potraktowani w mniej korzystny sposób niż inni wierzyciele (uwzględniając potencjalnie nową spółkę lub jej założycieli) w toku postępowania upadłościowego.

| (273) | W omawianym przypadku:






  — | wysokość opłaty z tytułu dzierżawy ustalono na podstawie dwóch wycen zewnętrznych. Została ona skorygowana w górę zgodnie z wynikiem drugiej wyceny, którą przeprowadzono w oparciu o kompleksową analizę wydzierżawionego sprzętu. Dlatego też nie stwierdzono przesłanek świadczących o tym, że cena, za którą SEAH dzierżawił swoje aktywa Airport Handling, odbiegała od ceny stosowanej w normalnych warunkach rynkowych, |
| --- | --- | --- |

(273)

W omawianym przypadku:

—

wysokość opłaty z tytułu dzierżawy ustalono na podstawie dwóch wycen zewnętrznych. Została ona skorygowana w górę zgodnie z wynikiem drugiej wyceny, którą przeprowadzono w oparciu o kompleksową analizę wydzierżawionego sprzętu. Dlatego też nie stwierdzono przesłanek świadczących o tym, że cena, za którą SEAH dzierżawił swoje aktywa Airport Handling, odbiegała od ceny stosowanej w normalnych warunkach rynkowych,

| — | brak jest również podstaw do tego, by stwierdzić, że transakcje przeprowadzone z inicjatywy likwidatora doprowadziły do dopuszczenia się oszustwa wobec wierzycieli i mogły obniżyć wartość aktywów SEAH. W szczególności, jak wyjaśniono bardziej szczegółowo poniżej, wszystkie dostępne informacje potwierdzają prawidłowość przetargów zorganizowanych w celu sprzedaży aktywów SEAH, w ramach których wszystkim zainteresowanym potencjalnym kupującym zapewniono możliwość złożenia oferty. Fakt, że cenę dzierżawy ustalono na podstawie opinii zewnętrznych rzeczoznawców i podwyższono ją po przeprowadzeniu drugiej wyceny, a także fakt, że likwidator SEAH nie był gotowy udzielić Airport Handling upustu przy zakupie sprzętu, świadczą o tym, że w ramach procedury zbywania aktywów likwidator dążył do maksymalizacji zysku ze sprzedaży przedmiotowych aktywów z korzyścią dla wierzycieli SEAH, a zatem jego działania nie przyniosły szczególnej korzyści gospodarczej Airport Handling, |
| --- | --- |

—

brak jest również podstaw do tego, by stwierdzić, że transakcje przeprowadzone z inicjatywy likwidatora doprowadziły do dopuszczenia się oszustwa wobec wierzycieli i mogły obniżyć wartość aktywów SEAH. W szczególności, jak wyjaśniono bardziej szczegółowo poniżej, wszystkie dostępne informacje potwierdzają prawidłowość przetargów zorganizowanych w celu sprzedaży aktywów SEAH, w ramach których wszystkim zainteresowanym potencjalnym kupującym zapewniono możliwość złożenia oferty. Fakt, że cenę dzierżawy ustalono na podstawie opinii zewnętrznych rzeczoznawców i podwyższono ją po przeprowadzeniu drugiej wyceny, a także fakt, że likwidator SEAH nie był gotowy udzielić Airport Handling upustu przy zakupie sprzętu, świadczą o tym, że w ramach procedury zbywania aktywów likwidator dążył do maksymalizacji zysku ze sprzedaży przedmiotowych aktywów z korzyścią dla wierzycieli SEAH, a zatem jego działania nie przyniosły szczególnej korzyści gospodarczej Airport Handling,

| — | Komisja zwraca również uwagę na fakt, że żadna z zainteresowanych stron nie stwierdziła, że w toku postępowania likwidacyjnego doszło do przypadku naruszenia praw wierzycieli lub obniżenia wartości aktywów znajdujących się w posiadaniu SEAH, ani że wspomniane aktywy były dzierżawione Airport Handling poniżej cen rynkowych. Sprzęt do obsługi naziemnej SEAH obejmował około 4 000 urządzeń. Zgodnie z planem pierwotnie zgłoszonym przez Włochy SEAH miał dzierżawić te aktywa po cenie rynkowej do momentu ich sprzedaży na otwartym rynku w toku postępowania likwidacyjnego. |
| --- | --- |

—

Komisja zwraca również uwagę na fakt, że żadna z zainteresowanych stron nie stwierdziła, że w toku postępowania likwidacyjnego doszło do przypadku naruszenia praw wierzycieli lub obniżenia wartości aktywów znajdujących się w posiadaniu SEAH, ani że wspomniane aktywy były dzierżawione Airport Handling poniżej cen rynkowych. Sprzęt do obsługi naziemnej SEAH obejmował około 4 000 urządzeń. Zgodnie z planem pierwotnie zgłoszonym przez Włochy SEAH miał dzierżawić te aktywa po cenie rynkowej do momentu ich sprzedaży na otwartym rynku w toku postępowania likwidacyjnego.

7.1.2.2.   Wydzierżawienie aktywów SEAH Airport Handling – ustalenie wysokości opłaty z tytułu dzierżawy

Wydzierżawienie aktywów SEAH Airport Handling – ustalenie wysokości opłaty z tytułu dzierżawy

| (274) | Po tym, jak procedura przetargowa zakończyła się niepowodzeniem, sprzęt do obsługi naziemnej wydzierżawiono Airport Handling na mocy umowy dzierżawy, która pierwotnie miała wygasnąć w dniu 31 sierpnia 2015 r. |
| --- | --- |

(274)

Po tym, jak procedura przetargowa zakończyła się niepowodzeniem, sprzęt do obsługi naziemnej wydzierżawiono Airport Handling na mocy umowy dzierżawy, która pierwotnie miała wygasnąć w dniu 31 sierpnia 2015 r.

| (275) | Zgodnie z orzecznictwem sam fakt, że przedsiębiorstwo dzierżawiło część swoich aktywów lub wszystkie swoje aktywa od niewypłacalnej spółki nie musi oznaczać, że nowa spółka uzyskała przewagę konkurencyjną powiązaną z pomocą wcześniej udzieloną wydzierżawiającemu (33). Wydzierżawianie przez beneficjenta pomocy aktywów spółce prowadzącej podobną działalność nie świadczy o zachowaniu ciągłości gospodarczej, jeżeli cena dzierżawy odpowiada cenie rynkowej. Jeżeli jednak cena dzierżawy, jaką nowa spółka płaciła beneficjentowi pomocy, była niższa od ceny rynkowej, mogłoby to świadczyć o zachowaniu ciągłości gospodarczej, ponieważ w takiej sytuacji można byłoby stwierdzić, że korzyść, jaką beneficjent uzyskał dzięki przyznaniu mu pomocy niezgodnej z prawem i rynkiem wewnętrznym, została w całości lub częściowo przeniesiona na nową spółkę w rezultacie wyznaczenia ceny niższej od wartości rynkowej. |
| --- | --- |

(275)

Zgodnie z orzecznictwem sam fakt, że przedsiębiorstwo dzierżawiło część swoich aktywów lub wszystkie swoje aktywa od niewypłacalnej spółki nie musi oznaczać, że nowa spółka uzyskała przewagę konkurencyjną powiązaną z pomocą wcześniej udzieloną wydzierżawiającemu (33). Wydzierżawianie przez beneficjenta pomocy aktywów spółce prowadzącej podobną działalność nie świadczy o zachowaniu ciągłości gospodarczej, jeżeli cena dzierżawy odpowiada cenie rynkowej. Jeżeli jednak cena dzierżawy, jaką nowa spółka płaciła beneficjentowi pomocy, była niższa od ceny rynkowej, mogłoby to świadczyć o zachowaniu ciągłości gospodarczej, ponieważ w takiej sytuacji można byłoby stwierdzić, że korzyść, jaką beneficjent uzyskał dzięki przyznaniu mu pomocy niezgodnej z prawem i rynkiem wewnętrznym, została w całości lub częściowo przeniesiona na nową spółkę w rezultacie wyznaczenia ceny niższej od wartości rynkowej.

33

| (276) | Z dostępnych informacji wynika, że SEAH i Trustee wynegocjowali umowę dzierżawy w warunkach pełnej konkurencji. Ponadto wysokość opłaty z tytułu dzierżawy ustalono na podstawie dwóch następujących po sobie wycen zewnętrznych. Aby potwierdzić prawidłowość pierwszej wyceny, w której ustalono, że roczna opłata z tytułu dzierżawy powinna wynosić [...] (*1) EUR, SEAH i Airport Handling wspólnie powierzyły E&Y zadanie ponownego ustalenia wysokości opłaty z tytułu dzierżawy. W tej drugiej wycenie początkowo zaproponowano [...] (*1) opłaty z tytułu dzierżawy, ustalając jej wysokość na poziomie [...] (*1) EUR. Następnie, po wyrażeniu przez SEAH i Airport Handling zgody na poszerzenie zakresu tej drugiej wyceny w celu uwzględnienia nowych informacji przedstawionych w sprawozdaniach z dostaw sprzętu, rzeczoznawcy stwierdzili, że szereg maszyn i urządzeń nie nadaje się do użytku, i zmienili swoje początkowe szacunki [...] (*1), stwierdzając, że opłata z tytułu dzierżawy powinna wynosić [...] (*1) EUR. Na podstawie wyników tej drugiej wyceny SEAH i Airport Handling wynegocjowali obniżenie wysokości opłaty z tytułu dzierżawy do [...] EUR rocznie. |
| --- | --- |

(276)

Z dostępnych informacji wynika, że SEAH i Trustee wynegocjowali umowę dzierżawy w warunkach pełnej konkurencji. Ponadto wysokość opłaty z tytułu dzierżawy ustalono na podstawie dwóch następujących po sobie wycen zewnętrznych. Aby potwierdzić prawidłowość pierwszej wyceny, w której ustalono, że roczna opłata z tytułu dzierżawy powinna wynosić [...] (*1) EUR, SEAH i Airport Handling wspólnie powierzyły E&Y zadanie ponownego ustalenia wysokości opłaty z tytułu dzierżawy. W tej drugiej wycenie początkowo zaproponowano [...] (*1) opłaty z tytułu dzierżawy, ustalając jej wysokość na poziomie [...] (*1) EUR. Następnie, po wyrażeniu przez SEAH i Airport Handling zgody na poszerzenie zakresu tej drugiej wyceny w celu uwzględnienia nowych informacji przedstawionych w sprawozdaniach z dostaw sprzętu, rzeczoznawcy stwierdzili, że szereg maszyn i urządzeń nie nadaje się do użytku, i zmienili swoje początkowe szacunki [...] (*1), stwierdzając, że opłata z tytułu dzierżawy powinna wynosić [...] (*1) EUR. Na podstawie wyników tej drugiej wyceny SEAH i Airport Handling wynegocjowali obniżenie wysokości opłaty z tytułu dzierżawy do [...] EUR rocznie.

*1

*1

*1

*1

*1

| (277) | Reasumując, z dostępnych informacji wynika, że SEAH i Airport Handling prowadzili negocjacje w warunkach pełnej konkurencji i opierali się na wynikach wycen rzeczoznawców przy ustalaniu wartości przedmiotowych aktywów. Fakt, że wyniki drugiej wyceny zostały zmienione na wspólny wniosek obydwu stron, świadczy o tym, że obydwie strony zamierzały utrzymać cenę dzierżawy na poziomie możliwie jak najbardziej zbliżonym do warunków rynkowych oraz że dążyły do rozwiania z wyprzedzeniem wszelkich podejrzeń dotyczących potencjalnej zmowy. Dlatego też Komisja uznaje uzgodnioną wysokość opłaty z tytułu dzierżawy za co najmniej równą cenie rynkowej. |
| --- | --- |

(277)

Reasumując, z dostępnych informacji wynika, że SEAH i Airport Handling prowadzili negocjacje w warunkach pełnej konkurencji i opierali się na wynikach wycen rzeczoznawców przy ustalaniu wartości przedmiotowych aktywów. Fakt, że wyniki drugiej wyceny zostały zmienione na wspólny wniosek obydwu stron, świadczy o tym, że obydwie strony zamierzały utrzymać cenę dzierżawy na poziomie możliwie jak najbardziej zbliżonym do warunków rynkowych oraz że dążyły do rozwiania z wyprzedzeniem wszelkich podejrzeń dotyczących potencjalnej zmowy. Dlatego też Komisja uznaje uzgodnioną wysokość opłaty z tytułu dzierżawy za co najmniej równą cenie rynkowej.

7.1.2.3.   Zakup części aktywów SEAH przez Airport Handling – cena zakupu

Zakup części aktywów SEAH przez Airport Handling – cena zakupu

| (278) | Airport Handling nabył aktywa po zakończonej niepowodzeniem procedurze przetargowej i po wygaśnięciu umowy dzierżawy. Komisja oceniła, czy w ramach tej transakcji Airport Handling uzyskał jakąkolwiek korzyść wynikającą z przyznanej wcześniej SEAH pomocy niezgodnej z prawem. Ocena ta opiera się na założeniu, że korzyść jest wykluczona, jeżeli cena nabycia wynosząca [...] (*1) EUR odpowiada co najmniej cenie rynkowej. |
| --- | --- |

(278)

Airport Handling nabył aktywa po zakończonej niepowodzeniem procedurze przetargowej i po wygaśnięciu umowy dzierżawy. Komisja oceniła, czy w ramach tej transakcji Airport Handling uzyskał jakąkolwiek korzyść wynikającą z przyznanej wcześniej SEAH pomocy niezgodnej z prawem. Ocena ta opiera się na założeniu, że korzyść jest wykluczona, jeżeli cena nabycia wynosząca [...] (*1) EUR odpowiada co najmniej cenie rynkowej.

*1

| (279) | W dniu 12 listopada 2014 r. zaproszenie do wyrażenia zainteresowania aktywami SEAH zostało opublikowane w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Ze względu na dużą liczbę elementów wyposażenia likwidator, z pomocą niezależnej firmy konsultingowej IMQ, postanowił podzielić je na dziewięć pakietów. Według SEAH powodem takiego działania była chęć uniknięcia nieefektywności spowodowanej nadmierną fragmentacją. W celu przyciągnięcia jak największej liczby oferentów każdy pakiet określono jako samodzielną kombinację aktywów, obejmującą pozycje uzupełniające się i pozycje o różnej wartości. Zewnętrzny rzeczoznawca określił minimalną cenę każdego pakietu. |
| --- | --- |

(279)

W dniu 12 listopada 2014 r. zaproszenie do wyrażenia zainteresowania aktywami SEAH zostało opublikowane w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Ze względu na dużą liczbę elementów wyposażenia likwidator, z pomocą niezależnej firmy konsultingowej IMQ, postanowił podzielić je na dziewięć pakietów. Według SEAH powodem takiego działania była chęć uniknięcia nieefektywności spowodowanej nadmierną fragmentacją. W celu przyciągnięcia jak największej liczby oferentów każdy pakiet określono jako samodzielną kombinację aktywów, obejmującą pozycje uzupełniające się i pozycje o różnej wartości. Zewnętrzny rzeczoznawca określił minimalną cenę każdego pakietu.

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej.

| (280) | W procedurze sprzedaży mogły uczestniczyć tylko przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej, operatorzy portu lotniczego, przewoźnicy lotniczy, producenci poszczególnych rodzajów sprzedawanego sprzętu, odsprzedawcy i firmy leasingowe, którzy spełnili określone kryteria dotyczące minimalnej wypłacalności. |
| --- | --- |

(280)

W procedurze sprzedaży mogły uczestniczyć tylko przedsiębiorstwa świadczące usługi obsługi naziemnej, operatorzy portu lotniczego, przewoźnicy lotniczy, producenci poszczególnych rodzajów sprzedawanego sprzętu, odsprzedawcy i firmy leasingowe, którzy spełnili określone kryteria dotyczące minimalnej wypłacalności.

| (281) | Według władz włoskich w ramach przetargu nie otrzymano żadnej formalnej odpowiedzi na zaproszenie do wyrażenia zainteresowania. SEAH otrzymał jedynie nieformalne komunikaty od osób trzecich, których celem było zbadanie możliwości nabycia tylko określonych aktywów, jednak po cenach niższych niż te wskazane w przetargu. Komunikaty te przekazano Komisji w trakcie postępowania. |
| --- | --- |

(281)

Według władz włoskich w ramach przetargu nie otrzymano żadnej formalnej odpowiedzi na zaproszenie do wyrażenia zainteresowania. SEAH otrzymał jedynie nieformalne komunikaty od osób trzecich, których celem było zbadanie możliwości nabycia tylko określonych aktywów, jednak po cenach niższych niż te wskazane w przetargu. Komunikaty te przekazano Komisji w trakcie postępowania.

| (282) | Władze włoskie stwierdziły, że w następstwie negatywnego wyniku przetargu likwidator SEAH starał się zwiększyć zainteresowanie potencjalnych nabywców aktywów SEAH, kontaktując się z niektórymi operatorami działającymi w sektorze usług obsługi naziemnej oraz z tymi operatorami, którzy nieformalnie wyrazili swoje zainteresowanie w trakcie procedury przetargowej, oraz zapewniając dostęp do biura danych i aktywów w celu umożliwienia każdemu zainteresowanemu operatorowi sprawdzenie aktywów na miejscu. |
| --- | --- |

(282)

Władze włoskie stwierdziły, że w następstwie negatywnego wyniku przetargu likwidator SEAH starał się zwiększyć zainteresowanie potencjalnych nabywców aktywów SEAH, kontaktując się z niektórymi operatorami działającymi w sektorze usług obsługi naziemnej oraz z tymi operatorami, którzy nieformalnie wyrazili swoje zainteresowanie w trakcie procedury przetargowej, oraz zapewniając dostęp do biura danych i aktywów w celu umożliwienia każdemu zainteresowanemu operatorowi sprawdzenie aktywów na miejscu.

| (283) | W rezultacie otrzymano kilka zgłoszeń, w których wyrażono zainteresowanie nabyciem sprzętu należącego do SEAH, jednak nadal po cenach niższych niż te podane w przetargu. Ostatecznie jedynym wiarygodnym nabywcą zainteresowanym zakupem sprzętu należącego do SEAH był Airport Handling. |
| --- | --- |

(283)

W rezultacie otrzymano kilka zgłoszeń, w których wyrażono zainteresowanie nabyciem sprzętu należącego do SEAH, jednak nadal po cenach niższych niż te podane w przetargu. Ostatecznie jedynym wiarygodnym nabywcą zainteresowanym zakupem sprzętu należącego do SEAH był Airport Handling.

| (284) | Komisja oceniła, czy dana procedura przetargowa została skutecznie ogłoszona na rynku, tak aby w przypadku jej niepowodzenia można było uznać, że rynek nie był zainteresowany nabyciem aktywów SEAH. Komisja zakłada, że procedura przetargowa jest faktycznie otwarta na rynek i ukierunkowana na maksymalizację przychodów, o ile jest otwarta, przejrzysta, niedyskryminacyjna i bezwarunkowa. |
| --- | --- |

(284)

Komisja oceniła, czy dana procedura przetargowa została skutecznie ogłoszona na rynku, tak aby w przypadku jej niepowodzenia można było uznać, że rynek nie był zainteresowany nabyciem aktywów SEAH. Komisja zakłada, że procedura przetargowa jest faktycznie otwarta na rynek i ukierunkowana na maksymalizację przychodów, o ile jest otwarta, przejrzysta, niedyskryminacyjna i bezwarunkowa.

| (285) | Jeżeli chodzi o otwartość danego postępowania, Komisja zauważa, że sprzedaż opublikowano w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, a zatem zostało ono odpowiednio szeroko nagłośnione. |
| --- | --- |

(285)

Jeżeli chodzi o otwartość danego postępowania, Komisja zauważa, że sprzedaż opublikowano w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, a zatem zostało ono odpowiednio szeroko nagłośnione.

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

| (286) | W procedurze sprzedaży mogli jednak uczestniczyć tylko nabywcy należący do określonych kategorii, a mianowicie operatorzy portu lotniczego, przewoźnicy lotniczy, producenci, odsprzedawcy i firmy leasingowe spełniający określone kryteria dotyczące minimalnej wypłacalności (motyw 193 powyżej). |
| --- | --- |

(286)

W procedurze sprzedaży mogli jednak uczestniczyć tylko nabywcy należący do określonych kategorii, a mianowicie operatorzy portu lotniczego, przewoźnicy lotniczy, producenci, odsprzedawcy i firmy leasingowe spełniający określone kryteria dotyczące minimalnej wypłacalności (motyw 193 powyżej).

| (287) | Ponadto władze włoskie nie podały żadnych ważnych powodów ograniczenia a priori liczby potencjalnych nabywców. Procedura przetargowa nie była zatem w pełni otwarta, ponieważ kryteria kwalifikowalności mogły ograniczyć ją do tego stopnia, że właściciel publiczny nie mógł mieć pewności co do otrzymania najkorzystniejszej oferty pod względem ekonomicznym. |
| --- | --- |

(287)

Ponadto władze włoskie nie podały żadnych ważnych powodów ograniczenia a priori liczby potencjalnych nabywców. Procedura przetargowa nie była zatem w pełni otwarta, ponieważ kryteria kwalifikowalności mogły ograniczyć ją do tego stopnia, że właściciel publiczny nie mógł mieć pewności co do otrzymania najkorzystniejszej oferty pod względem ekonomicznym.

a priori

| (288) | W praktyce Komisja uważa jednak, że nic nie wskazuje na to, że gdyby oferta nie ograniczała się do operatorów obsługi naziemnej lub powiązanych przedsiębiorstw, przetarg zakończyłby się powodzeniem. Potwierdza to fakt, że próby zainteresowania oferentów nieformalnie nieobjętych zakresem procedury przetargowej również nie doprowadziły do przedstawienia ofert po cenach, o które wnioskowano. |
| --- | --- |

(288)

W praktyce Komisja uważa jednak, że nic nie wskazuje na to, że gdyby oferta nie ograniczała się do operatorów obsługi naziemnej lub powiązanych przedsiębiorstw, przetarg zakończyłby się powodzeniem. Potwierdza to fakt, że próby zainteresowania oferentów nieformalnie nieobjętych zakresem procedury przetargowej również nie doprowadziły do przedstawienia ofert po cenach, o które wnioskowano.

| (289) | Likwidator SEAH otrzymał szereg zgłoszeń, w których wyrażono zainteresowanie nabyciem sprzętu należącego do SEAH po cenach niższych niż te podane w trakcie postępowania przetargowego. Jest to wystarczający dowód na to, że podmioty gospodarcze spoza ograniczonej grupy wstępnie kwalifikujących się oferentów nie były gotowe zapłacić ceny żądanej przez SEAH. |
| --- | --- |

(289)

Likwidator SEAH otrzymał szereg zgłoszeń, w których wyrażono zainteresowanie nabyciem sprzętu należącego do SEAH po cenach niższych niż te podane w trakcie postępowania przetargowego. Jest to wystarczający dowód na to, że podmioty gospodarcze spoza ograniczonej grupy wstępnie kwalifikujących się oferentów nie były gotowe zapłacić ceny żądanej przez SEAH.

| (290) | Opisany powyżej wynik zarówno procedury sprzedaży, jak i negocjacji między SEAH jako sprzedawcą i Airport Handling jako nabywcą wskazuje, że początkowa cena ofertowa była wyższa od ceny, jaką gotowe były zapłacić podmioty gospodarcze. W szczególności likwidator SEAH jako sprzedawca prowadził negocjacje w warunkach pełnej konkurencji w celu uzyskania maksymalnej korzyści ekonomicznej ze sprzedaży danych aktywów. Z dokumentów dostarczonych przez władze włoskie wynika, że oferta złożona przez Airport Handling była w istocie niekorzystniejszą pod względem ekonomicznym ofertą, jaką otrzymał SEAH. Z kolei Airport Handling miał powody ekonomiczne, aby nabyć aktywa pomimo odmowy udzielenia przez SEAH zniżki lub zapewnienia korzystniejszych warunków płatności. Cenę nabycia można uznać co najmniej za cenę rynkową. Nic nie wskazuje zatem na to, że Airport Handling poprzez nabycie części aktywów SEAH otrzymał jakąkolwiek korzyść, która wynikałaby z przyznanej mu wcześniej pomocy niezgodnej z prawem. |
| --- | --- |

(290)

Opisany powyżej wynik zarówno procedury sprzedaży, jak i negocjacji między SEAH jako sprzedawcą i Airport Handling jako nabywcą wskazuje, że początkowa cena ofertowa była wyższa od ceny, jaką gotowe były zapłacić podmioty gospodarcze. W szczególności likwidator SEAH jako sprzedawca prowadził negocjacje w warunkach pełnej konkurencji w celu uzyskania maksymalnej korzyści ekonomicznej ze sprzedaży danych aktywów. Z dokumentów dostarczonych przez władze włoskie wynika, że oferta złożona przez Airport Handling była w istocie niekorzystniejszą pod względem ekonomicznym ofertą, jaką otrzymał SEAH. Z kolei Airport Handling miał powody ekonomiczne, aby nabyć aktywa pomimo odmowy udzielenia przez SEAH zniżki lub zapewnienia korzystniejszych warunków płatności. Cenę nabycia można uznać co najmniej za cenę rynkową. Nic nie wskazuje zatem na to, że Airport Handling poprzez nabycie części aktywów SEAH otrzymał jakąkolwiek korzyść, która wynikałaby z przyznanej mu wcześniej pomocy niezgodnej z prawem.

7.1.2.4.   Wniosek dotyczący ceny rynkowej jako potencjalnego wskaźnika ciągłości gospodarczej

Wniosek dotyczący ceny rynkowej jako potencjalnego wskaźnika ciągłości gospodarczej

| (291) | W związku z powyższym Komisja stwierdza, że okoliczności dzierżawy i późniejszej sprzedaży skutecznie wykluczają jakiekolwiek przeniesienie korzyści gospodarczej z SEAH na Airport Handling. A zatem w tym przypadku ceny dzierżawy i ceny nabycia nie można uznać za wskaźnik ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(291)

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że okoliczności dzierżawy i późniejszej sprzedaży skutecznie wykluczają jakiekolwiek przeniesienie korzyści gospodarczej z SEAH na Airport Handling. A zatem w tym przypadku ceny dzierżawy i ceny nabycia nie można uznać za wskaźnik ciągłości gospodarczej.

7.1.3.   Tożsamość akcjonariuszy

Tożsamość akcjonariuszy

| (292) | W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja zauważyła, że władze włoskie zobowiązały się powierzyć niezależnemu pełnomocnikowi zarządzanie Airport Handling przez okres trzech lat (34). Ponadto władze włoskie zaproponowały ogłoszenie przetargu na 20 % kapitału podstawowego Airport Handling, w którym będą mogli wziąć udział inwestorzy. Następnie Komisja ustaliła– po pierwsze – że przedsiębiorstwo świadczące usługi obsługi naziemnej miałoby tego samego właściciela, tj. spółkę SEA, oraz – po drugie – że propozycja władz włoskich dotycząca ogłoszenia przetargu na 20 % kapitału nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej jest niewystarczająca do zagwarantowania przerwania ciągłości działalności z SEAH, ponieważ – po pierwsze – propozycja ograniczała się jedynie do mniejszościowego pakietu akcji oraz – po drugie – nie przedstawiono żadnych gwarancji w tym zakresie. Ponadto takie otwarcie kapitału miałoby miejsce dopiero po wejściu Airport Handling na rynek. |
| --- | --- |

(292)

W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja zauważyła, że władze włoskie zobowiązały się powierzyć niezależnemu pełnomocnikowi zarządzanie Airport Handling przez okres trzech lat (34). Ponadto władze włoskie zaproponowały ogłoszenie przetargu na 20 % kapitału podstawowego Airport Handling, w którym będą mogli wziąć udział inwestorzy. Następnie Komisja ustaliła– po pierwsze – że przedsiębiorstwo świadczące usługi obsługi naziemnej miałoby tego samego właściciela, tj. spółkę SEA, oraz – po drugie – że propozycja władz włoskich dotycząca ogłoszenia przetargu na 20 % kapitału nowego podmiotu świadczącego usługi obsługi naziemnej jest niewystarczająca do zagwarantowania przerwania ciągłości działalności z SEAH, ponieważ – po pierwsze – propozycja ograniczała się jedynie do mniejszościowego pakietu akcji oraz – po drugie – nie przedstawiono żadnych gwarancji w tym zakresie. Ponadto takie otwarcie kapitału miałoby miejsce dopiero po wejściu Airport Handling na rynek.

34

| (293) | W trakcie postępowania wyjaśniającego władze włoskie stwierdziły, że utworzenie Trust stanowi gwarancję braku ciągłości między SEAH a Airport Handling. Trustee zapewniłby niezależne zarządzanie udziałem SEA w Airport Handling, zakładając wyłączną kontrolę nad przedsiębiorstwem, tym samym gwarantując brak jakiegokolwiek zainteresowania lub przepływu informacji między Airport Handling a grupą SEA. |
| --- | --- |

(293)

W trakcie postępowania wyjaśniającego władze włoskie stwierdziły, że utworzenie Trust stanowi gwarancję braku ciągłości między SEAH a Airport Handling. Trustee zapewniłby niezależne zarządzanie udziałem SEA w Airport Handling, zakładając wyłączną kontrolę nad przedsiębiorstwem, tym samym gwarantując brak jakiegokolwiek zainteresowania lub przepływu informacji między Airport Handling a grupą SEA.

| (294) | Komisja oceniła chronologiczne i istotne cechy pozwalające określić własność w omawianym przypadku. |
| --- | --- |

(294)

Komisja oceniła chronologiczne i istotne cechy pozwalające określić własność w omawianym przypadku.

| (295) | Po pierwsze, jeżeli chodzi o chronologię, Komisja zauważa, że SEA utworzyła Airport Handling w dniu 9 września 2013 r. Trust został utworzony w dniu 30 czerwca 2014 r., a akt założycielski Trust podpisano tego samego dnia. Komisja zauważa, że Trust przejął faktyczne zarządzanie Airport Handling dopiero później, w dniu 27 sierpnia 2014 r., gdy SEA przeniosła wszystkie posiadane udziały Airport Handling do Trust i wyznaczyła pełnomocnika. Z kolei Trust powołał nową radę dyrektorów Airport Handling. Airport Handling rozpoczął działalność kilka dni później, tj. w dniu 1 września 2014 r. Komisja zauważa jednak, że zgodnie z dostępnymi informacjami przedsiębiorstwo prowadziło już działalność gospodarczą, oferując swoje usługi na rynku przed tą datą i najwyraźniej już w kwietniu 2014 r., jako że zawarto szereg umów o świadczenie usług [...] (*1) (35). Wówczas Airport Handling był jednak w całości własnością SEA, która sprawowała nad nim kontrolę. |
| --- | --- |

(295)

Po pierwsze, jeżeli chodzi o chronologię, Komisja zauważa, że SEA utworzyła Airport Handling w dniu 9 września 2013 r. Trust został utworzony w dniu 30 czerwca 2014 r., a akt założycielski Trust podpisano tego samego dnia. Komisja zauważa, że Trust przejął faktyczne zarządzanie Airport Handling dopiero później, w dniu 27 sierpnia 2014 r., gdy SEA przeniosła wszystkie posiadane udziały Airport Handling do Trust i wyznaczyła pełnomocnika. Z kolei Trust powołał nową radę dyrektorów Airport Handling. Airport Handling rozpoczął działalność kilka dni później, tj. w dniu 1 września 2014 r. Komisja zauważa jednak, że zgodnie z dostępnymi informacjami przedsiębiorstwo prowadziło już działalność gospodarczą, oferując swoje usługi na rynku przed tą datą i najwyraźniej już w kwietniu 2014 r., jako że zawarto szereg umów o świadczenie usług [...] (*1) (35). Wówczas Airport Handling był jednak w całości własnością SEA, która sprawowała nad nim kontrolę.

*1

35

| (296) | Po drugie, jeżeli chodzi o istotne cechy przeniesienia własności Trust i kontroli nad nim, Komisja oceniła, czy fakt, że na krótko przed rozpoczęciem działalności Airport Handling był tymczasowo zarządzany przez Trustee, jest wystarczający, aby wykluczyć możliwość wykonywania przez SEA praw dotyczących zarządzania Airport Handling, tzn. jednostronnego podejmowania decyzji handlowych. W tym względzie Komisja zauważa, co następuje. |
| --- | --- |

(296)

Po drugie, jeżeli chodzi o istotne cechy przeniesienia własności Trust i kontroli nad nim, Komisja oceniła, czy fakt, że na krótko przed rozpoczęciem działalności Airport Handling był tymczasowo zarządzany przez Trustee, jest wystarczający, aby wykluczyć możliwość wykonywania przez SEA praw dotyczących zarządzania Airport Handling, tzn. jednostronnego podejmowania decyzji handlowych. W tym względzie Komisja zauważa, co następuje.

| (297) | Zgodnie z aktem założycielskim Trust działalność Trustee podlega pewnym istotnym ograniczeniom, przede wszystkim Trustee nie musi zbadać, czy:






  — | przedstawiciele SEA brali udział w negocjacjach z pracownikami, którzy mieli zostać przejęci przez Airport Handling, |
| --- | --- | --- |

(297)

Zgodnie z aktem założycielskim Trust działalność Trustee podlega pewnym istotnym ograniczeniom, przede wszystkim Trustee nie musi zbadać, czy:

—

przedstawiciele SEA brali udział w negocjacjach z pracownikami, którzy mieli zostać przejęci przez Airport Handling,

| — | SEA podnajął swoich pracowników Airport Handling na zasadzie outsourcingu, w tym swojego dyrektora generalnego, |
| --- | --- |

—

SEA podnajął swoich pracowników Airport Handling na zasadzie outsourcingu, w tym swojego dyrektora generalnego,

| — | niektóre usługi centralne, w tym relacje z inwestorami i obsługa klienta, nadal będą świadczone przez SEA, |
| --- | --- |

—

niektóre usługi centralne, w tym relacje z inwestorami i obsługa klienta, nadal będą świadczone przez SEA,

| — | decyzje o finansowaniu są całkowicie uzależnione od swobody decyzyjnej SEA. |
| --- | --- |

—

decyzje o finansowaniu są całkowicie uzależnione od swobody decyzyjnej SEA.

| (298) | Ponadto, mimo iż z aktu założycielskiego Trust wynika, że kierownictwo Airport Handling ma być niezależny od SEAH, spółką Airport Handling zarządza szef SEA odpowiedzialny za dział rozwoju działalności lotniczej. |
| --- | --- |

(298)

Ponadto, mimo iż z aktu założycielskiego Trust wynika, że kierownictwo Airport Handling ma być niezależny od SEAH, spółką Airport Handling zarządza szef SEA odpowiedzialny za dział rozwoju działalności lotniczej.

| (299) | W istocie Komisja zauważa, że SEA oddelegowała dwóch kierowników wyższego szczebla do Airport Handling. Obaj zajmują obecnie stanowiska kierownicze wyższego szczebla w Airport Handling. Według władz włoskich nie istniałaby żadna hierarchiczna relacja między SEA a tymi kierownikami, a kierownicy nie prowadziliby żadnych działań na rzecz SEA. Ich wynagrodzenie również byłoby ustalane w sposób niezależny przez Airport Handling. |
| --- | --- |

(299)

W istocie Komisja zauważa, że SEA oddelegowała dwóch kierowników wyższego szczebla do Airport Handling. Obaj zajmują obecnie stanowiska kierownicze wyższego szczebla w Airport Handling. Według władz włoskich nie istniałaby żadna hierarchiczna relacja między SEA a tymi kierownikami, a kierownicy nie prowadziliby żadnych działań na rzecz SEA. Ich wynagrodzenie również byłoby ustalane w sposób niezależny przez Airport Handling.

| (300) | Zdaniem władz włoskich decyzja SEA o oddelegowaniu swoich kierowników do Airport Handling została podjęta w związku z propozycjami władz włoskich dotyczącymi otwarcia kapitału Airport Handling na osoby trzecie. W tym celu konieczne byłoby zapewnienie z jednej strony w pełni wykwalifikowanej kadry kierowniczej Airport Handling, a z drugiej strony elastycznych warunków zatrudnienia kierowników. Władze włoskie wyjaśniły, że Airport Handling podpisał z SEA umowy o oddelegowanie [...] (*1) pracowników. |
| --- | --- |

(300)

Zdaniem władz włoskich decyzja SEA o oddelegowaniu swoich kierowników do Airport Handling została podjęta w związku z propozycjami władz włoskich dotyczącymi otwarcia kapitału Airport Handling na osoby trzecie. W tym celu konieczne byłoby zapewnienie z jednej strony w pełni wykwalifikowanej kadry kierowniczej Airport Handling, a z drugiej strony elastycznych warunków zatrudnienia kierowników. Władze włoskie wyjaśniły, że Airport Handling podpisał z SEA umowy o oddelegowanie [...] (*1) pracowników.

*1

| (301) | Podsumowując, Komisja stwierdza, że zarówno chronologia, jak i istotne przepisy dotyczące powierzania potwierdzają, że SEA sprawowała kontrolę nad Airport Handling przez cały okres fazy rozruchu i uruchamiania działalności gospodarczej w stopniu, który – choć różny – zapewniał ciągły, znaczący wpływ na jego bieżące zarządzanie. |
| --- | --- |

(301)

Podsumowując, Komisja stwierdza, że zarówno chronologia, jak i istotne przepisy dotyczące powierzania potwierdzają, że SEA sprawowała kontrolę nad Airport Handling przez cały okres fazy rozruchu i uruchamiania działalności gospodarczej w stopniu, który – choć różny – zapewniał ciągły, znaczący wpływ na jego bieżące zarządzanie.

| (302) | Komisja wzięła pod uwagę opisaną powyżej ramową umowę inwestycyjną z dnia 21 września 2015 r. zawartą między Trustee a prywatnym podmiotem gospodarczym D’Nata, która dotyczyła sprzedaży [...] (*1) % akcji Airport Handling, wraz z prawem do powoływania większości członków rady dyrektorów i dyrektora generalnego Airport Handling oraz możliwości nabycia dodatkowych [...] (*1) % akcji Airport Handling. |
| --- | --- |

(302)

Komisja wzięła pod uwagę opisaną powyżej ramową umowę inwestycyjną z dnia 21 września 2015 r. zawartą między Trustee a prywatnym podmiotem gospodarczym D’Nata, która dotyczyła sprzedaży [...] (*1) % akcji Airport Handling, wraz z prawem do powoływania większości członków rady dyrektorów i dyrektora generalnego Airport Handling oraz możliwości nabycia dodatkowych [...] (*1) % akcji Airport Handling.

*1

*1

| (303) | D’Nata będzie sprawować faktyczną kontrolę nad Airport Handling, gdy powoła większość członków rady dyrektorów i dyrektora generalnego Airport Handling. Ponadto z informacji dostępnych na temat procedury przetargowej, którą bank prywatny zorganizował niezależnie od SEA i Trustee, wynika, że D’Nata nabył akcje Airport Handling po cenie rynkowej. Ponadto informacje te potwierdzają, że D’Nata i SEA nie są identyczne ani w jakikolwiek inny sposób powiązane ze sobą. |
| --- | --- |

(303)

D’Nata będzie sprawować faktyczną kontrolę nad Airport Handling, gdy powoła większość członków rady dyrektorów i dyrektora generalnego Airport Handling. Ponadto z informacji dostępnych na temat procedury przetargowej, którą bank prywatny zorganizował niezależnie od SEA i Trustee, wynika, że D’Nata nabył akcje Airport Handling po cenie rynkowej. Ponadto informacje te potwierdzają, że D’Nata i SEA nie są identyczne ani w jakikolwiek inny sposób powiązane ze sobą.

| (304) | Przeniesienie kontroli nad Airport Handling z SEA i Trustee na D’Nata odbyło się jednak ponad dwa lata po tym jak SEA utworzyła Airport Handling i ponad rok po rozpoczęciu działalności przez to przedsiębiorstwo. |
| --- | --- |

(304)

Przeniesienie kontroli nad Airport Handling z SEA i Trustee na D’Nata odbyło się jednak ponad dwa lata po tym jak SEA utworzyła Airport Handling i ponad rok po rozpoczęciu działalności przez to przedsiębiorstwo.

| (305) | W związku z powyższym Komisja nie może stwierdzić wyłącznie na podstawie kryterium dotyczącego tożsamości akcjonariuszy, że nie istnieje ciągłość gospodarcza. Komisja dokonała jednak oceny tego kryterium oraz pozostałych istotnych kryteriów w celu zbadania, czy można stwierdzić istnienie ciągłości gospodarczej. |
| --- | --- |

(305)

W związku z powyższym Komisja nie może stwierdzić wyłącznie na podstawie kryterium dotyczącego tożsamości akcjonariuszy, że nie istnieje ciągłość gospodarcza. Komisja dokonała jednak oceny tego kryterium oraz pozostałych istotnych kryteriów w celu zbadania, czy można stwierdzić istnienie ciągłości gospodarczej.

7.1.4.   Czas przeprowadzenia transakcji

Czas przeprowadzenia transakcji

| (306) | Likwidacja SEAH w dniu 1 lipca 2014 r. i utworzenie Airport Handling w dniu 9 września 2013 r. miały miejsce po przyjęciu przez Komisję decyzji o odzyskaniu pomocy w dniu 12 grudnia 2012 r. Likwidowane przedsiębiorstwo zapewniało prowadzenie działalności w obszarze obsługi naziemnej do czasu rozpoczęcia działalności przez Airport Handling w dniu 1 września 2014 r. |
| --- | --- |

(306)

Likwidacja SEAH w dniu 1 lipca 2014 r. i utworzenie Airport Handling w dniu 9 września 2013 r. miały miejsce po przyjęciu przez Komisję decyzji o odzyskaniu pomocy w dniu 12 grudnia 2012 r. Likwidowane przedsiębiorstwo zapewniało prowadzenie działalności w obszarze obsługi naziemnej do czasu rozpoczęcia działalności przez Airport Handling w dniu 1 września 2014 r.

| (307) | Czas wystąpienia zdarzeń może zatem na pierwszy rzut oka wskazywać, że proces, który zakończył się utworzeniem Airport Handling, spowodował obejście decyzji o odzyskaniu pomocy przyjętej przed przeprowadzeniem tego procesu. Komisja przypomina jednak, że zgodnie z orzecznictwem nie jest zobowiązana do zbadania w szczególności, oprócz pozostałych kryteriów, momentu, w którym miało miejsce przekazanie aktywów, jako że należy on do okoliczności, które „można” uwzględnić w celu wykluczenia ciągłości gospodarczej między tymi dwoma podmiotami (36). |
| --- | --- |

(307)

Czas wystąpienia zdarzeń może zatem na pierwszy rzut oka wskazywać, że proces, który zakończył się utworzeniem Airport Handling, spowodował obejście decyzji o odzyskaniu pomocy przyjętej przed przeprowadzeniem tego procesu. Komisja przypomina jednak, że zgodnie z orzecznictwem nie jest zobowiązana do zbadania w szczególności, oprócz pozostałych kryteriów, momentu, w którym miało miejsce przekazanie aktywów, jako że należy on do okoliczności, które „można” uwzględnić w celu wykluczenia ciągłości gospodarczej między tymi dwoma podmiotami (36).

36

7.1.5.   Ekonomiczna logika transakcji

Ekonomiczna logika transakcji

| (308) | Dostępne informacje potwierdzają, że Airport Handling zasadniczo kontynuuje ten sam rodzaj działalności gospodarczej co SEAH, a mianowicie oferuje usługi obsługi naziemnej w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa i porcie lotniczym Mediolan-Linate. |
| --- | --- |

(308)

Dostępne informacje potwierdzają, że Airport Handling zasadniczo kontynuuje ten sam rodzaj działalności gospodarczej co SEAH, a mianowicie oferuje usługi obsługi naziemnej w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa i porcie lotniczym Mediolan-Linate.

| (309) | W tym względzie Komisja odnosi się do orzecznictwa, zgodnie z którym sama okoliczność, że nabywca faktycznie kontynuuje działalność przedsiębiorstwa zobowiązanego do zwrotu pomocy, nie musi koniecznie oznaczać, że dawne przedsiębiorstwo korzystało z przewagi konkurencyjnej związanej z przyznaną mu pomocą. W tym konkretnym przypadku dawne przedsiębiorstwo wydzierżawiło zakład po cenie rynkowej od przedsiębiorstwa, które otrzymało pomoc prawie trzy lata przed utworzeniem tego pierwszego przedsiębiorstwa (37). Komisja przypomina, że w przedmiotowej sprawie Airport Handling wydzierżawił, a następnie nabył aktywa SEAH po cenie, którą można uznać co najmniej za cenę rynkową, oraz że pomoc niezgodną z prawem, którą należy odzyskać od SEAH, przyznano w latach 2002–2010, tj. trzy lata przed utworzeniem Airport Handling i cztery lata przed rozpoczęciem działalności przez Airport Handling. |
| --- | --- |

(309)

W tym względzie Komisja odnosi się do orzecznictwa, zgodnie z którym sama okoliczność, że nabywca faktycznie kontynuuje działalność przedsiębiorstwa zobowiązanego do zwrotu pomocy, nie musi koniecznie oznaczać, że dawne przedsiębiorstwo korzystało z przewagi konkurencyjnej związanej z przyznaną mu pomocą. W tym konkretnym przypadku dawne przedsiębiorstwo wydzierżawiło zakład po cenie rynkowej od przedsiębiorstwa, które otrzymało pomoc prawie trzy lata przed utworzeniem tego pierwszego przedsiębiorstwa (37). Komisja przypomina, że w przedmiotowej sprawie Airport Handling wydzierżawił, a następnie nabył aktywa SEAH po cenie, którą można uznać co najmniej za cenę rynkową, oraz że pomoc niezgodną z prawem, którą należy odzyskać od SEAH, przyznano w latach 2002–2010, tj. trzy lata przed utworzeniem Airport Handling i cztery lata przed rozpoczęciem działalności przez Airport Handling.

37

| (310) | W szczególności w odniesieniu do ekonomicznej logiki transakcji Komisja zauważa, co następuje. |
| --- | --- |

(310)

W szczególności w odniesieniu do ekonomicznej logiki transakcji Komisja zauważa, co następuje.

| (311) | Jak opisano powyżej w pkt 2.6.1 i 2.6.2 biznesplan Airport Handling różni się od biznesplanu SEAH pod wieloma względami, w szczególności:






  — | [...] (*1), |
| --- | --- | --- |

(311)

Jak opisano powyżej w pkt 2.6.1 i 2.6.2 biznesplan Airport Handling różni się od biznesplanu SEAH pod wieloma względami, w szczególności:

—

[...] (*1),

*1

| — | [...] (*1), |
| --- | --- |

—

[...] (*1),

*1

| — | [...] (*1), |
| --- | --- |

—

[...] (*1),

*1

| — | [...] (*1), |
| --- | --- |

—

[...] (*1),

*1

| — | [...] (*1), |
| --- | --- |

—

[...] (*1),

*1

| — | [...] (*1). |
| --- | --- |

—

[...] (*1).

*1

| (312) | Airport Handling zarządzała zatem swoimi działaniami w innych warunkach działalności niż spółka SEAH, zgodnie z własnym biznesplanem. Ponadto władze włoskie nie wymagały od Airport Handling prowadzenia działalności zgodnie z konkretnym modelem biznesowym ani utrzymania określonego zakresu działalności, ani też przejęcia określonych aktywów lub pracowników. |
| --- | --- |

(312)

Airport Handling zarządzała zatem swoimi działaniami w innych warunkach działalności niż spółka SEAH, zgodnie z własnym biznesplanem. Ponadto władze włoskie nie wymagały od Airport Handling prowadzenia działalności zgodnie z konkretnym modelem biznesowym ani utrzymania określonego zakresu działalności, ani też przejęcia określonych aktywów lub pracowników.

7.1.6.   Wniosek ogólny dotyczący kwestii ciągłości gospodarczej między SEAH i Airport Handling

Wniosek ogólny dotyczący kwestii ciągłości gospodarczej między SEAH i Airport Handling

| (313) | Zdaniem Komisji przedmiotowa sprawa obejmuje zarówno elementy, które przemawiają za ciągłością gospodarczą, jak i elementy przemawiające za odmiennym ustaleniem. |
| --- | --- |

(313)

Zdaniem Komisji przedmiotowa sprawa obejmuje zarówno elementy, które przemawiają za ciągłością gospodarczą, jak i elementy przemawiające za odmiennym ustaleniem.

| (314) | Jeżeli chodzi o elementy uzasadniające stwierdzenie istnienia ciągłości gospodarczej, Komisja orzekła, że to były właściciel SEAH utworzył Airport Handling – przedsiębiorstwo prowadzące ten sam rodzaj działalności gospodarczej co SEAH, które swoich pierwszych pracowników pozyskało prawie wyłącznie z SEAH i przejęło znaczną część jego aktywów, a wszystkie te działania miały miejsce po przyjęciu przez Komisję decyzji o odzyskaniu pomocy. |
| --- | --- |

(314)

Jeżeli chodzi o elementy uzasadniające stwierdzenie istnienia ciągłości gospodarczej, Komisja orzekła, że to były właściciel SEAH utworzył Airport Handling – przedsiębiorstwo prowadzące ten sam rodzaj działalności gospodarczej co SEAH, które swoich pierwszych pracowników pozyskało prawie wyłącznie z SEAH i przejęło znaczną część jego aktywów, a wszystkie te działania miały miejsce po przyjęciu przez Komisję decyzji o odzyskaniu pomocy.

| (315) | Szereg innych czynników wskazuje jednak na to, że Airport Handling nie utworzono w celu obejścia decyzji, lecz w celu utworzenia całkiem nowego przedsiębiorstwa. Najistotniejszym elementem w tym przypadku jest utworzenie nowego portfela klientów poprzez przedstawienie liniom lotniczym ofert niezależnych od poprzednich umów z SEAH oraz zawarcie z nimi nowych porozumień na odmiennych warunkach. Airport Handling musiałby zatem na nowo pozyskać klientów i udziały w rynku, tak jak musiałby to zrobić każdy inny konkurent lub nowy podmiot na rynku. Mając na uwadze fakt, że portfel klientów stanowi podstawę działalności w zakresie obsługi naziemnej, Komisja przypisuje temu elementowi duże znaczenie. |
| --- | --- |

(315)

Szereg innych czynników wskazuje jednak na to, że Airport Handling nie utworzono w celu obejścia decyzji, lecz w celu utworzenia całkiem nowego przedsiębiorstwa. Najistotniejszym elementem w tym przypadku jest utworzenie nowego portfela klientów poprzez przedstawienie liniom lotniczym ofert niezależnych od poprzednich umów z SEAH oraz zawarcie z nimi nowych porozumień na odmiennych warunkach. Airport Handling musiałby zatem na nowo pozyskać klientów i udziały w rynku, tak jak musiałby to zrobić każdy inny konkurent lub nowy podmiot na rynku. Mając na uwadze fakt, że portfel klientów stanowi podstawę działalności w zakresie obsługi naziemnej, Komisja przypisuje temu elementowi duże znaczenie.

| (316) | Jeżeli chodzi o aktywa przejęte od SEAH, Airport Handling zapłacił przynajmniej cenę rynkową za dzierżawę aktywów, a później, gdy zakupił część aktywów, zapłacił cenę, która odpowiadała co najmniej cenie, jaką gotowe były zapłacić podmioty gospodarcze. |
| --- | --- |

(316)

Jeżeli chodzi o aktywa przejęte od SEAH, Airport Handling zapłacił przynajmniej cenę rynkową za dzierżawę aktywów, a później, gdy zakupił część aktywów, zapłacił cenę, która odpowiadała co najmniej cenie, jaką gotowe były zapłacić podmioty gospodarcze.

| (317) | Ponadto siła robocza nie została przeniesiona. Airport Handling zawarł nowe umowy na nowych warunkach. Każdy konkurent lub nowy podmiot miałby taką samą możliwość zatrudnienia byłych pracowników SEAH, przy czym byli pracownicy SEAH wydawali się najwłaściwszymi kandydatami do zatrudnienia. Przeniesiono jedynie część aktywów; ponadto stanowią one jedynie niewielką część ogólnego czynnika produkcji, jeżeli chodzi o działalność w zakresie obsługi naziemnej. |
| --- | --- |

(317)

Ponadto siła robocza nie została przeniesiona. Airport Handling zawarł nowe umowy na nowych warunkach. Każdy konkurent lub nowy podmiot miałby taką samą możliwość zatrudnienia byłych pracowników SEAH, przy czym byli pracownicy SEAH wydawali się najwłaściwszymi kandydatami do zatrudnienia. Przeniesiono jedynie część aktywów; ponadto stanowią one jedynie niewielką część ogólnego czynnika produkcji, jeżeli chodzi o działalność w zakresie obsługi naziemnej.

| (318) | W odniesieniu do ekonomicznej logiki działania Airport Handling zarządzał swoimi działaniami w innych warunkach działalności niż SEAH i zgodnie z własnym biznesplanem. Ponadto władze włoskie nie wymagały od Airport Handling prowadzenia działalności zgodnie z konkretnym modelem biznesowym ani utrzymania określonego zakresu działalności, ani też przejęcia określonych aktywów lub pracowników. |
| --- | --- |

(318)

W odniesieniu do ekonomicznej logiki działania Airport Handling zarządzał swoimi działaniami w innych warunkach działalności niż SEAH i zgodnie z własnym biznesplanem. Ponadto władze włoskie nie wymagały od Airport Handling prowadzenia działalności zgodnie z konkretnym modelem biznesowym ani utrzymania określonego zakresu działalności, ani też przejęcia określonych aktywów lub pracowników.

| (319) | W tym kontekście Komisja uważa, że w sumie nie istnieje ciągłość gospodarcza między SEAH i Airport Handling, a utworzenia Airport Handling nie można uznać za obejście decyzji o odzyskaniu pomocy. W związku z powyższym Airport Handling nie może być zobowiązany do zwrotu pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w decyzji o odzyskaniu pomocy. |
| --- | --- |

(319)

W tym kontekście Komisja uważa, że w sumie nie istnieje ciągłość gospodarcza między SEAH i Airport Handling, a utworzenia Airport Handling nie można uznać za obejście decyzji o odzyskaniu pomocy. W związku z powyższym Airport Handling nie może być zobowiązany do zwrotu pomocy uznanej za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w decyzji o odzyskaniu pomocy.

7.2.   Inwestycje SEA w Airport Handling – istnienie pomocy państwa

Inwestycje SEA w Airport Handling – istnienie pomocy państwa

| (320) | Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”. |
| --- | --- |

(320)

Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.

| (321) | Kryteria ustanowione w art. 107 ust. 1 Traktatu mają charakter kumulacyjny. W związku z powyższym w celu stwierdzenia, że środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, muszą zostać spełnione wszystkie wyżej wymienione warunki. Mianowicie wsparcie finansowe powinno:






  a) | zostać przyznane przez państwo członkowskie lub z zasobów państwowych; |
| --- | --- | --- |

(321)

Kryteria ustanowione w art. 107 ust. 1 Traktatu mają charakter kumulacyjny. W związku z powyższym w celu stwierdzenia, że środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, muszą zostać spełnione wszystkie wyżej wymienione warunki. Mianowicie wsparcie finansowe powinno:

a)

zostać przyznane przez państwo członkowskie lub z zasobów państwowych;

| b) | sprzyjać niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów; |
| --- | --- |

b)

sprzyjać niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów;

| c) | zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem; |
| --- | --- |

c)

zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem;

| d) | wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

d)

wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

7.2.1.   Selektywna korzyść gospodarcza – test prywatnego inwestora

Selektywna korzyść gospodarcza – test prywatnego inwestora

| (322) | Władze włoskie są zdania, że zastrzyk kapitałowy SEA na rzecz Airport Handling był zgodny z testem prywatnego inwestora, w związku z czym Airport Handling nie otrzymał żadnej korzyści gospodarczej, a środek nie stanowił pomocy państwa. Chociaż od 2000 r. SEAH systematycznie odnotowywał straty, istniały podstawy, by przypuszczać, że działalność Airport Handling przyniesie wystarczający zwrot, aby uznać zastrzyk kapitału własnego za rentowny, szczególnie w kontekście działań przedstawionych w biznesplanie Airport Handling na lata 2014–2017. Podejmując decyzję o zainwestowaniu w kapitał Airport Handling, SEA działałaby zatem jako rozważny inwestor rynkowy. |
| --- | --- |

(322)

Władze włoskie są zdania, że zastrzyk kapitałowy SEA na rzecz Airport Handling był zgodny z testem prywatnego inwestora, w związku z czym Airport Handling nie otrzymał żadnej korzyści gospodarczej, a środek nie stanowił pomocy państwa. Chociaż od 2000 r. SEAH systematycznie odnotowywał straty, istniały podstawy, by przypuszczać, że działalność Airport Handling przyniesie wystarczający zwrot, aby uznać zastrzyk kapitału własnego za rentowny, szczególnie w kontekście działań przedstawionych w biznesplanie Airport Handling na lata 2014–2017. Podejmując decyzję o zainwestowaniu w kapitał Airport Handling, SEA działałaby zatem jako rozważny inwestor rynkowy.

| (323) | Na potrzeby oceny testu prywatnego inwestora konieczne jest określenie, czy w okolicznościach podobnych do tych, w których przyjęto środki podlegające ocenie, hipotetyczny prywatny inwestor – dążący do osiągnięcia zysku, a nie do osiągnięcia celów polityki publicznej – zachowałby się w podobny sposób. Aby zbadać, czy państwo przyjęło zachowanie ostrożnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej, należy jego działania osadzić w kontekście czasu, w którym stosowano środki wsparcia finansowego w celu dokonania oceny, czy decyzje państwa były uzasadnione pod względem gospodarczym, unikając przy tym wszelkich ocen bazujących na sytuacji późniejszej (38). |
| --- | --- |

(323)

Na potrzeby oceny testu prywatnego inwestora konieczne jest określenie, czy w okolicznościach podobnych do tych, w których przyjęto środki podlegające ocenie, hipotetyczny prywatny inwestor – dążący do osiągnięcia zysku, a nie do osiągnięcia celów polityki publicznej – zachowałby się w podobny sposób. Aby zbadać, czy państwo przyjęło zachowanie ostrożnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej, należy jego działania osadzić w kontekście czasu, w którym stosowano środki wsparcia finansowego w celu dokonania oceny, czy decyzje państwa były uzasadnione pod względem gospodarczym, unikając przy tym wszelkich ocen bazujących na sytuacji późniejszej (38).

38

| (324) | W związku z tym uzasadnienie inwestycji publicznej w kontekście gospodarki rynkowej należy ocenić z uwzględnieniem informacji dostępnych w czasie przeprowadzenia inwestycji oraz zmian, które można było wtedy przewidzieć (39). |
| --- | --- |

(324)

W związku z tym uzasadnienie inwestycji publicznej w kontekście gospodarki rynkowej należy ocenić z uwzględnieniem informacji dostępnych w czasie przeprowadzenia inwestycji oraz zmian, które można było wtedy przewidzieć (39).

39

| (325) | W toku postępowania wyjaśniającego władze włoskie wyjaśniły, że decyzję o inwestycji w Airport Handling podjęto na podstawie biznesplanu z dnia 6 sierpnia 2014 r. Komisja zauważa jednak, że ten biznesplan jest opatrzony datą późniejszą niż ostateczna decyzja o zwiększeniu kapitału przedsiębiorstwa do 25 mln EUR, którą podjęto dnia 30 czerwca 2014 r. Komisja uważa, że wstępna decyzja o utworzeniu Airport Handling i zainwestowaniu 25 mln EUR musiała zostać podjęta najpóźniej przed stworzeniem przedsiębiorstwa w dniu 9 września 2013 r. Udostępniony Komisji biznesplan najbardziej zbliżony do tej daty to biznesplan z dnia 14 listopada 2013 r. Komisja zauważa również, że w tym biznesplanie już zakładano inwestycję w wysokości 25 mln EUR. Komisja uważa zatem, że to biznesplan z listopada 2013 r. jest biznesplanem istotnym z punktu widzenia testu prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(325)

W toku postępowania wyjaśniającego władze włoskie wyjaśniły, że decyzję o inwestycji w Airport Handling podjęto na podstawie biznesplanu z dnia 6 sierpnia 2014 r. Komisja zauważa jednak, że ten biznesplan jest opatrzony datą późniejszą niż ostateczna decyzja o zwiększeniu kapitału przedsiębiorstwa do 25 mln EUR, którą podjęto dnia 30 czerwca 2014 r. Komisja uważa, że wstępna decyzja o utworzeniu Airport Handling i zainwestowaniu 25 mln EUR musiała zostać podjęta najpóźniej przed stworzeniem przedsiębiorstwa w dniu 9 września 2013 r. Udostępniony Komisji biznesplan najbardziej zbliżony do tej daty to biznesplan z dnia 14 listopada 2013 r. Komisja zauważa również, że w tym biznesplanie już zakładano inwestycję w wysokości 25 mln EUR. Komisja uważa zatem, że to biznesplan z listopada 2013 r. jest biznesplanem istotnym z punktu widzenia testu prywatnego inwestora.

| (326) | W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja wyraziła wątpliwości co do faktu, że SEA działała jako prywatny inwestor. Po pierwsze, SEA nie rozważyła ryzyka związanego z odpowiedzialnością spłaty przez Airport Handling pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym poprzednio przyznanej SEAH, która wynika ze stwierdzenia przez Komisję istnienia ciągłości gospodarczej. Po drugie, Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy biznesplan będący podstawą decyzji SEA o zainwestowaniu w Airport Handling oparty był na dostatecznie przekonujących założeniach. Ostatecznie Komisja musi ocenić, czy decyzję o inwestycji w Airport Handling podjęto na warunkach rynkowych. Innymi słowy, Komisja musi ocenić, czy inwestor mógł oczekiwać uzasadnionego zwrotu z inwestycji, biorąc pod uwagę przewidywalne ryzyka związane z tą inwestycją. |
| --- | --- |

(326)

W decyzji o wszczęciu postępowania z 2014 r. Komisja wyraziła wątpliwości co do faktu, że SEA działała jako prywatny inwestor. Po pierwsze, SEA nie rozważyła ryzyka związanego z odpowiedzialnością spłaty przez Airport Handling pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym poprzednio przyznanej SEAH, która wynika ze stwierdzenia przez Komisję istnienia ciągłości gospodarczej. Po drugie, Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy biznesplan będący podstawą decyzji SEA o zainwestowaniu w Airport Handling oparty był na dostatecznie przekonujących założeniach. Ostatecznie Komisja musi ocenić, czy decyzję o inwestycji w Airport Handling podjęto na warunkach rynkowych. Innymi słowy, Komisja musi ocenić, czy inwestor mógł oczekiwać uzasadnionego zwrotu z inwestycji, biorąc pod uwagę przewidywalne ryzyka związane z tą inwestycją.

7.2.2.   Środki ograniczające ryzyko przyjęte przez SEA

Środki ograniczające ryzyko przyjęte przez SEA

| (327) | Jeżeli chodzi o pierwszą wątpliwość, Komisja zauważa, że SEA była świadoma ryzyka możliwego stwierdzenia istnienia ciągłości gospodarczej, i przyjęła środki ograniczające ryzyko. |
| --- | --- |

(327)

Jeżeli chodzi o pierwszą wątpliwość, Komisja zauważa, że SEA była świadoma ryzyka możliwego stwierdzenia istnienia ciągłości gospodarczej, i przyjęła środki ograniczające ryzyko.

| (328) | Jak wynika z dokumentów przedłożonych Komisji w kontekście procedury poprzedzającej zgłoszenie z listopada 2013 r., SEA miała świadomość takiego ryzyka. Ryzyko, że za sprawą ciągłości gospodarczej odpowiedzialność może zostać przeniesiona z SEAH na Airport Handling, było ryzykiem prawnym. Postrzeganie i ważenie ryzyka oraz odpowiednie środki ograniczające ryzyko zależą od prawnych założeń przyjętych w momencie inwestycji. |
| --- | --- |

(328)

Jak wynika z dokumentów przedłożonych Komisji w kontekście procedury poprzedzającej zgłoszenie z listopada 2013 r., SEA miała świadomość takiego ryzyka. Ryzyko, że za sprawą ciągłości gospodarczej odpowiedzialność może zostać przeniesiona z SEAH na Airport Handling, było ryzykiem prawnym. Postrzeganie i ważenie ryzyka oraz odpowiednie środki ograniczające ryzyko zależą od prawnych założeń przyjętych w momencie inwestycji.

| (329) | Z dostępnych informacji wynika, że SEA rozważała zastosowanie następujących środków ograniczających ryzyko związane z siłą roboczą: w umowie między SEA a związkami zawodowymi z dnia 4 listopada 2013 r. SEA oświadczyła, że „fundamentalne znaczenie przypisano do wymogu »przerwania ciągłości działalności«, który musi być częścią wszystkich rozwiązań alternatywnych dla zapłaty pieniężnej jako gwarancja, że nie istnieje możliwość rozszerzenia obowiązku odzyskania pomocy na jakąkolwiek osobę trzecią”. W toku negocjacji dotyczących częściowego przeniesienia siły roboczej z SEAH do Airport Handling znacząco zmieniono strukturę pracy i niektóre warunki zatrudnienia, jak wyjaśniono w motywach 232–234 powyżej. Mające zastosowanie postanowienia określono w opisanych powyżej umowach wykonawczych ze związkami zawodowymi z dnia 4 czerwca 2014 r. i przedstawiono je już w umowie ze związkami zawodowymi z dnia 13 listopada 2013 r., czyli przed dokonaniem dwóch głównych zastrzyków kapitałowych, które miały miejsce w dniach 10 marca i 30 czerwca 2014 r. (motywy 45 i 46 powyżej). |
| --- | --- |

(329)

Z dostępnych informacji wynika, że SEA rozważała zastosowanie następujących środków ograniczających ryzyko związane z siłą roboczą: w umowie między SEA a związkami zawodowymi z dnia 4 listopada 2013 r. SEA oświadczyła, że „fundamentalne znaczenie przypisano do wymogu »przerwania ciągłości działalności«, który musi być częścią wszystkich rozwiązań alternatywnych dla zapłaty pieniężnej jako gwarancja, że nie istnieje możliwość rozszerzenia obowiązku odzyskania pomocy na jakąkolwiek osobę trzecią”. W toku negocjacji dotyczących częściowego przeniesienia siły roboczej z SEAH do Airport Handling znacząco zmieniono strukturę pracy i niektóre warunki zatrudnienia, jak wyjaśniono w motywach 232–234 powyżej. Mające zastosowanie postanowienia określono w opisanych powyżej umowach wykonawczych ze związkami zawodowymi z dnia 4 czerwca 2014 r. i przedstawiono je już w umowie ze związkami zawodowymi z dnia 13 listopada 2013 r., czyli przed dokonaniem dwóch głównych zastrzyków kapitałowych, które miały miejsce w dniach 10 marca i 30 czerwca 2014 r. (motywy 45 i 46 powyżej).

| (330) | Aby zapewnić przerwanie ciągłości między przenoszeniem aktywów SEAH, SEA wprowadziła następujące środki ograniczające ryzyko: po pierwsze, Trustee wykluczył Airport Handling z procedury przetargu publicznego na sprzedaż aktywów; po drugie, Airport Handling dzierżawił aktywa od SEAH po rynkowej cenie dzierżawy ustalonej w sprawozdaniach dwóch niezależnych rzeczoznawców. |
| --- | --- |

(330)

Aby zapewnić przerwanie ciągłości między przenoszeniem aktywów SEAH, SEA wprowadziła następujące środki ograniczające ryzyko: po pierwsze, Trustee wykluczył Airport Handling z procedury przetargu publicznego na sprzedaż aktywów; po drugie, Airport Handling dzierżawił aktywa od SEAH po rynkowej cenie dzierżawy ustalonej w sprawozdaniach dwóch niezależnych rzeczoznawców.

| (331) | SEA podjęła działania, aby zapewnić przerwanie ciągłości działalności między Airport Handling a SEAH również pod względem bazy klientów. Klientów SEAH wcześniej poinformowano o likwidacji przedsiębiorstwa. Z liniami lotniczymi, które wybrały Airport Handling jako swojego nowego dostawcę usług, podpisano nowe umowy o świadczenie usług na nowych warunkach finansowych. |
| --- | --- |

(331)

SEA podjęła działania, aby zapewnić przerwanie ciągłości działalności między Airport Handling a SEAH również pod względem bazy klientów. Klientów SEAH wcześniej poinformowano o likwidacji przedsiębiorstwa. Z liniami lotniczymi, które wybrały Airport Handling jako swojego nowego dostawcę usług, podpisano nowe umowy o świadczenie usług na nowych warunkach finansowych.

| (332) | W ramach kolejnego środka ograniczającego ryzyko SEA utworzyła Trust. Jak wyjaśniono w sekcji 2.3 powyżej, głównym celem Trust było działanie w charakterze jedynego udziałowca/akcjonariusza Airport Handling oraz zapewnienie przerwania ciągłości działalności gospodarczej między Airport Handling a SEAH. |
| --- | --- |

(332)

W ramach kolejnego środka ograniczającego ryzyko SEA utworzyła Trust. Jak wyjaśniono w sekcji 2.3 powyżej, głównym celem Trust było działanie w charakterze jedynego udziałowca/akcjonariusza Airport Handling oraz zapewnienie przerwania ciągłości działalności gospodarczej między Airport Handling a SEAH.

| (333) | Komisja zauważa, że w biznesplanie Airport Handling z listopada 2013 r. nie wspomniano o ryzyku wynikającym z możliwej przyszłej odpowiedzialności za spłatę pomocy. W tym względzie Komisja zauważa, że SEA sporządziła ten biznesplan dla swoich własnych celów. Jako spółka dominująca podmiotu rynkowego o ustalonej pozycji w zakresie obsługi naziemnej, a także wyraźnie mając świadomość ryzyka wynikającego z różnych czynników ciągłości, SEA była w stanie podejmować decyzje o inwestycjach oparte na znajomości faktów bez jednoznacznego wspominania o tym ryzyku w biznesplanie. Dodatkowo ostateczną decyzję o zwiększeniu kapitału do 25 mln EUR podjęto dopiero po zapewnieniu środków ograniczających ryzyko. Co więcej, opisana powyżej ocena zewnętrzna biznesplanu z listopada 2013 r. (motyw 114 powyżej) potwierdza, że rozsądny inwestor oceniłby możliwość ciągłości gospodarczej – a tym samym możliwość odpowiedzialności za spłatę pomocy – na mniej niż [...] (*1) %, w związku z czym uznałby inwestycję w Airport Handling za racjonalną z ekonomicznego punktu widzenia. |
| --- | --- |

(333)

Komisja zauważa, że w biznesplanie Airport Handling z listopada 2013 r. nie wspomniano o ryzyku wynikającym z możliwej przyszłej odpowiedzialności za spłatę pomocy. W tym względzie Komisja zauważa, że SEA sporządziła ten biznesplan dla swoich własnych celów. Jako spółka dominująca podmiotu rynkowego o ustalonej pozycji w zakresie obsługi naziemnej, a także wyraźnie mając świadomość ryzyka wynikającego z różnych czynników ciągłości, SEA była w stanie podejmować decyzje o inwestycjach oparte na znajomości faktów bez jednoznacznego wspominania o tym ryzyku w biznesplanie. Dodatkowo ostateczną decyzję o zwiększeniu kapitału do 25 mln EUR podjęto dopiero po zapewnieniu środków ograniczających ryzyko. Co więcej, opisana powyżej ocena zewnętrzna biznesplanu z listopada 2013 r. (motyw 114 powyżej) potwierdza, że rozsądny inwestor oceniłby możliwość ciągłości gospodarczej – a tym samym możliwość odpowiedzialności za spłatę pomocy – na mniej niż [...] (*1) %, w związku z czym uznałby inwestycję w Airport Handling za racjonalną z ekonomicznego punktu widzenia.

*1

7.2.3.   Biznesplan Airport Handling

Biznesplan Airport Handling

| (334) | Jeżeli chodzi o drugą wątpliwość – mianowicie, czy biznesplan będący podstawą decyzji SEA o zainwestowaniu w Airport Handling oparty był na dostatecznie przekonujących założeniach – Komisja przedstawia następujące uwagi. |
| --- | --- |

(334)

Jeżeli chodzi o drugą wątpliwość – mianowicie, czy biznesplan będący podstawą decyzji SEA o zainwestowaniu w Airport Handling oparty był na dostatecznie przekonujących założeniach – Komisja przedstawia następujące uwagi.

7.2.3.1.   Założenia dotyczące zastoju w rozwoju ruchu

Założenia dotyczące zastoju w rozwoju ruchu

| (335) | Prognozy dotyczące ruchu lotniczego w portach lotniczych w Mediolanie w połączeniu z udziałami w rynku Airport Handling są czynnikami decydującymi w biznesplanie tego przedsiębiorstwa. Jak potwierdzili to zewnętrzni rzeczoznawcy (BCG), którzy dokonali oceny biznesplanów Airport Handling, opracowane przez przedsiębiorstwo prognozy dotyczące ruchu są zgodne z prognozami wydanymi przez IATA i Eurocontrol. Komisja uważa te organy za wiarygodne źródła danych dla opracowywania prognoz dotyczących ruchu w sektorze lotnictwa. Jeżeli chodzi o zastosowanie tych prognoz do portu lotniczego Mediolan-Malpensa, Komisja zauważa, że według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez BCG zamiar Airport Handling, tj. utrzymanie stałej kombinacji przewoźników w tym porcie lotniczym, nie jest zgodny z historycznym rozwojem oraz że nowa regulacja może doprowadzić do przeniesienia się niektórych przewoźników do portu lotniczego Mediolan-Linate. |
| --- | --- |

(335)

Prognozy dotyczące ruchu lotniczego w portach lotniczych w Mediolanie w połączeniu z udziałami w rynku Airport Handling są czynnikami decydującymi w biznesplanie tego przedsiębiorstwa. Jak potwierdzili to zewnętrzni rzeczoznawcy (BCG), którzy dokonali oceny biznesplanów Airport Handling, opracowane przez przedsiębiorstwo prognozy dotyczące ruchu są zgodne z prognozami wydanymi przez IATA i Eurocontrol. Komisja uważa te organy za wiarygodne źródła danych dla opracowywania prognoz dotyczących ruchu w sektorze lotnictwa. Jeżeli chodzi o zastosowanie tych prognoz do portu lotniczego Mediolan-Malpensa, Komisja zauważa, że według informacji przedstawionych w sprawozdaniu opracowanym przez BCG zamiar Airport Handling, tj. utrzymanie stałej kombinacji przewoźników w tym porcie lotniczym, nie jest zgodny z historycznym rozwojem oraz że nowa regulacja może doprowadzić do przeniesienia się niektórych przewoźników do portu lotniczego Mediolan-Linate.

7.2.3.2.   Założenia dotyczące kosztów personelu

Założenia dotyczące kosztów personelu

| (336) | Według biznesplanu z listopada 2013 r. koszty personelu stanowią w latach 2014–2017 średnio [...] (*1) % kosztów operacyjnych. |
| --- | --- |

(336)

Według biznesplanu z listopada 2013 r. koszty personelu stanowią w latach 2014–2017 średnio [...] (*1) % kosztów operacyjnych.

*1

| (337) | Komisja poddała ocenie wiarygodność założeń stanowiących podstawę tej istotnej pozycji kosztów. |
| --- | --- |

(337)

Komisja poddała ocenie wiarygodność założeń stanowiących podstawę tej istotnej pozycji kosztów.

| (338) | Po pierwsze, Komisja zauważa, że w świetle sprawozdania opracowanego przez grupę Brattle odsetek kosztów personelu w stosunku do całkowitych kosztów operacyjnych prognozowanych przez Airport Handling zasadniczo wpisuje się w strukturę kosztów europejskiego sektora obsługi naziemnej, co wskazuje, że odsetek kosztów personelu w stosunku do całkowitych kosztów operacyjnych wynosi 65–80 %. W tym zakresie w sprawozdaniu odniesiono się do wartości wymienionych w przeprowadzonej przez Komisję ocenie skutków towarzyszącej wnioskowi Komisji dotyczącemu nowego rozporządzenia w sprawie obsługi naziemnej (40). |
| --- | --- |

(338)

Po pierwsze, Komisja zauważa, że w świetle sprawozdania opracowanego przez grupę Brattle odsetek kosztów personelu w stosunku do całkowitych kosztów operacyjnych prognozowanych przez Airport Handling zasadniczo wpisuje się w strukturę kosztów europejskiego sektora obsługi naziemnej, co wskazuje, że odsetek kosztów personelu w stosunku do całkowitych kosztów operacyjnych wynosi 65–80 %. W tym zakresie w sprawozdaniu odniesiono się do wartości wymienionych w przeprowadzonej przez Komisję ocenie skutków towarzyszącej wnioskowi Komisji dotyczącemu nowego rozporządzenia w sprawie obsługi naziemnej (40).

40

| (339) | Po drugie, na podstawie informacji przedłożonych przez władze włoskie Komisja zauważa, że wydaje się, iż średnie godzinne koszty personelu Airport Handling na EPC wynoszą [...] (*1). Średnie godzinne koszty personelu w biznesplanie z listopada 2013 r. wynoszą [...] (*1) EUR, a w biznesplanie z sierpnia 2014 r. [...] (*1) EUR, co jest odpowiednio [...] (*1) niż średnie godzinne koszty płacone przez SEAH w 2013 r., które wynosiły około [...] (*1) EUR (41). W sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle potwierdzono, że Airport Handling rzeczywiście osiągnął te koszty pracy, w związku z czym potwierdzono, że biznesplan nie był nadmiernie optymistyczny. |
| --- | --- |

(339)

Po drugie, na podstawie informacji przedłożonych przez władze włoskie Komisja zauważa, że wydaje się, iż średnie godzinne koszty personelu Airport Handling na EPC wynoszą [...] (*1). Średnie godzinne koszty personelu w biznesplanie z listopada 2013 r. wynoszą [...] (*1) EUR, a w biznesplanie z sierpnia 2014 r. [...] (*1) EUR, co jest odpowiednio [...] (*1) niż średnie godzinne koszty płacone przez SEAH w 2013 r., które wynosiły około [...] (*1) EUR (41). W sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle potwierdzono, że Airport Handling rzeczywiście osiągnął te koszty pracy, w związku z czym potwierdzono, że biznesplan nie był nadmiernie optymistyczny.

*1

*1

*1

*1

*1

41

| (340) | Komisja uważa, że zakładany spadek kosztów pracy nie wydaje się nierealistyczny na tle typowej struktury kosztów dla tego sektora. |
| --- | --- |

(340)

Komisja uważa, że zakładany spadek kosztów pracy nie wydaje się nierealistyczny na tle typowej struktury kosztów dla tego sektora.

7.2.3.3.   Założenia dotyczące udziału w rynku

Założenia dotyczące udziału w rynku

| (341) | Komisja wyraziła obawy w odniesieniu do założeń stosunkowo wysokiego udziału w rynku przedstawionych w biznesplanie Airport Handling z listopada 2013 r.. W przypadku obsługi ramp udział w rynku przewidziano na [60–70] (*1) % w 2014 r., przy czym odsetek ten wzrasta do [70–80] (*1) % w 2017 r. W przypadku obsługi pasażerów udział w rynku przewidziano na [60–70] (*1) % w 2014 r., przy czym odsetek ten wzrasta do [60–70] (*1) % w 2017 r. |
| --- | --- |

(341)

Komisja wyraziła obawy w odniesieniu do założeń stosunkowo wysokiego udziału w rynku przedstawionych w biznesplanie Airport Handling z listopada 2013 r.. W przypadku obsługi ramp udział w rynku przewidziano na [60–70] (*1) % w 2014 r., przy czym odsetek ten wzrasta do [70–80] (*1) % w 2017 r. W przypadku obsługi pasażerów udział w rynku przewidziano na [60–70] (*1) % w 2014 r., przy czym odsetek ten wzrasta do [60–70] (*1) % w 2017 r.

*1

*1

*1

*1

| (342) | W 2013 r. całkowity udział w rynku SEAH wynosił [70–80] (*1) % (42). Komisja zauważa, że przewidywany udział w rynku Airport Handling jest niższy niż udział w rynku SEAH. W związku z tym nie oczekiwano, że Airport Handling otrzyma wszystkie umowy SEAH. W rzeczywistości uwzględniono pewne straty udziału w rynku nowego przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

(342)

W 2013 r. całkowity udział w rynku SEAH wynosił [70–80] (*1) % (42). Komisja zauważa, że przewidywany udział w rynku Airport Handling jest niższy niż udział w rynku SEAH. W związku z tym nie oczekiwano, że Airport Handling otrzyma wszystkie umowy SEAH. W rzeczywistości uwzględniono pewne straty udziału w rynku nowego przedsiębiorstwa.

*1

42

| (343) | Airport Handling przyjął strategię oferowania wyższego poziomu dostępności w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej w portach lotniczych Mediolan-Linate i Mediolan-Malpensa. Gwarantuje to 24-godzinną obsługę, dzięki czemu spółka świadczy usługi obsługi naziemnej nawet w przypadku. gdy samolot przybędzie z opóźnieniem. Jest to przewaga konkurencyjna, która może mieć szczególne znaczenie dla przewoźników lotniczych, którzy prowadzą znaczącą działalność oraz którzy realizują duża liczbę lotów w portach lotniczych w Mediolanie, takich jak Alitalia i EasyJet. Ci przewoźnicy lotniczy mogą być skłonni pozostać przy dostawcy, który jest w stanie świadczyć te usługi. Może to stanowić wystarczające uzasadnienie, dlaczego Airport Handling mógł oczekiwać stosunkowo wysokiego udziału w rynku od momentu rozpoczęcia swojej działalności. |
| --- | --- |

(343)

Airport Handling przyjął strategię oferowania wyższego poziomu dostępności w porównaniu z innymi przedsiębiorstwami świadczącymi usługi obsługi naziemnej w portach lotniczych Mediolan-Linate i Mediolan-Malpensa. Gwarantuje to 24-godzinną obsługę, dzięki czemu spółka świadczy usługi obsługi naziemnej nawet w przypadku. gdy samolot przybędzie z opóźnieniem. Jest to przewaga konkurencyjna, która może mieć szczególne znaczenie dla przewoźników lotniczych, którzy prowadzą znaczącą działalność oraz którzy realizują duża liczbę lotów w portach lotniczych w Mediolanie, takich jak Alitalia i EasyJet. Ci przewoźnicy lotniczy mogą być skłonni pozostać przy dostawcy, który jest w stanie świadczyć te usługi. Może to stanowić wystarczające uzasadnienie, dlaczego Airport Handling mógł oczekiwać stosunkowo wysokiego udziału w rynku od momentu rozpoczęcia swojej działalności.

| (344) | Komisja zauważa również, że – jak zwrócono uwagę w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle opierającym się na danych z 2013 r. – oczekiwany udział w rynku Airport Handling był niższy niż udział w rynku szacowany dla większych podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej w innych portach lotniczych we Włoszech: (i) w Bergamo (78,23 %); (ii) w Cagliari (75,61 %); (iii) w Katanii (77,18 %); (iv) w Palermo (75,85 %); (v) w Turynie (68,8 %). |
| --- | --- |

(344)

Komisja zauważa również, że – jak zwrócono uwagę w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle opierającym się na danych z 2013 r. – oczekiwany udział w rynku Airport Handling był niższy niż udział w rynku szacowany dla większych podmiotów świadczących usługi obsługi naziemnej w innych portach lotniczych we Włoszech: (i) w Bergamo (78,23 %); (ii) w Cagliari (75,61 %); (iii) w Katanii (77,18 %); (iv) w Palermo (75,85 %); (v) w Turynie (68,8 %).

| (345) | Ponadto Komisja zauważa, że osiągnięty w 2014 r. udział w rynku Airport Handling jest w rzeczywistości wyższy niż udział w rynku przewidywany w biznesplanie z listopada 2013 r. Tak wysoki udział w rynku można wytłumaczyć głównie faktem, że Airport Handling był w stanie podpisać umowy z [...] (*1). Razem mają oni znaczący udział w ruchu lotniczym w tych dwóch portach lotniczych, mianowicie [...] (*1) % w ruchu lotniczym w porcie lotniczym Mediolan-Linate i [...] (*1) % w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa. |
| --- | --- |

(345)

Ponadto Komisja zauważa, że osiągnięty w 2014 r. udział w rynku Airport Handling jest w rzeczywistości wyższy niż udział w rynku przewidywany w biznesplanie z listopada 2013 r. Tak wysoki udział w rynku można wytłumaczyć głównie faktem, że Airport Handling był w stanie podpisać umowy z [...] (*1). Razem mają oni znaczący udział w ruchu lotniczym w tych dwóch portach lotniczych, mianowicie [...] (*1) % w ruchu lotniczym w porcie lotniczym Mediolan-Linate i [...] (*1) % w porcie lotniczym Mediolan-Malpensa.

*1

*1

*1

| (346) | Podsumowując, Komisja nie podaje w wątpliwość wiarygodności założeń Airport Handling odnośnie do udziału w rynku: po pierwsze, opierają się one na przewadze konkurencyjnej, jaką oferuje Airport Handling; po drugie, założenia te wydają się konserwatywne w porównaniu z udziałami w rynku grupy porównywalnych przedsiębiorstw świadczących usługi obsługi naziemnej w portach lotniczych w okresie, w którym sporządzano biznesplan. Komisja zauważa również, że założenia te osiągnięto w praktyce. |
| --- | --- |

(346)

Podsumowując, Komisja nie podaje w wątpliwość wiarygodności założeń Airport Handling odnośnie do udziału w rynku: po pierwsze, opierają się one na przewadze konkurencyjnej, jaką oferuje Airport Handling; po drugie, założenia te wydają się konserwatywne w porównaniu z udziałami w rynku grupy porównywalnych przedsiębiorstw świadczących usługi obsługi naziemnej w portach lotniczych w okresie, w którym sporządzano biznesplan. Komisja zauważa również, że założenia te osiągnięto w praktyce.

7.2.3.4.   Założenia dotyczące rentowności

Założenia dotyczące rentowności

| (347) | W biznesplanie z listopada 2013 r. przewidywano, że od drugiego roku prowadzenia działalności wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem wyniesie [...] (*1), natomiast zysk przed opodatkowaniem – [...] (*1). Wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem i zysk po opodatkowaniu [...] (*1). W biznesplanie z listopada 2013 r. nie przedstawiono zwyczajowych wskaźników rentowności, takich jak np. wewnętrzna stopa zwrotu lub wartość bieżąca netto. W sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle przedstawiono jednak te obliczenia w oparciu o liczby zamieszczone w biznesplanie. |
| --- | --- |

(347)

W biznesplanie z listopada 2013 r. przewidywano, że od drugiego roku prowadzenia działalności wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem wyniesie [...] (*1), natomiast zysk przed opodatkowaniem – [...] (*1). Wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem i zysk po opodatkowaniu [...] (*1). W biznesplanie z listopada 2013 r. nie przedstawiono zwyczajowych wskaźników rentowności, takich jak np. wewnętrzna stopa zwrotu lub wartość bieżąca netto. W sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle przedstawiono jednak te obliczenia w oparciu o liczby zamieszczone w biznesplanie.

*1

*1

*1

| (348) | Aby zainwestować w Airport Handling, rozsądny inwestor prywatny musi oczekiwać zwrotu z inwestycji wynoszącego tyle samo co koszt alternatywny kapitału, który można oszacować przez zastosowanie średniego ważonego kosztu kapitału (WACC), lub większego niż ten koszt. |
| --- | --- |

(348)

Aby zainwestować w Airport Handling, rozsądny inwestor prywatny musi oczekiwać zwrotu z inwestycji wynoszącego tyle samo co koszt alternatywny kapitału, który można oszacować przez zastosowanie średniego ważonego kosztu kapitału (WACC), lub większego niż ten koszt.

| (349) | W sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle obliczono wewnętrzną stopę zwrotu kapitału własnego inwestycji w Airport Handling i sprawdzono, czy jest ona równa lub większa niż WACC. W sprawozdaniu zastosowano dwie alternatywne wartości WACC. Pierwsza wynosi [...] (*1) %, co zgodnie ze sprawozdaniem jest wartością wykorzystanego w biznesplanie odlewarowanego WACC po opodatkowaniu (43). Druga wynosi [...] (*1) % – w sprawozdaniu obliczono ją jako niższy pułap alternatywnego kosztu kapitału. W zależności od wartości końcowej inwestycji w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle oszacowano, że oczekiwany zwrot kapitału własnego inwestycji w Airport Handling waha się od [...] (*1) % do [...] (*1) %. Z obliczeń wynika, że we wszystkich scenariuszach oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu przekracza alternatywny koszt kapitału, w związku z czym inwestycja jest rentowna. |
| --- | --- |

(349)

W sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle obliczono wewnętrzną stopę zwrotu kapitału własnego inwestycji w Airport Handling i sprawdzono, czy jest ona równa lub większa niż WACC. W sprawozdaniu zastosowano dwie alternatywne wartości WACC. Pierwsza wynosi [...] (*1) %, co zgodnie ze sprawozdaniem jest wartością wykorzystanego w biznesplanie odlewarowanego WACC po opodatkowaniu (43). Druga wynosi [...] (*1) % – w sprawozdaniu obliczono ją jako niższy pułap alternatywnego kosztu kapitału. W zależności od wartości końcowej inwestycji w sprawozdaniu opracowanym przez grupę Brattle oszacowano, że oczekiwany zwrot kapitału własnego inwestycji w Airport Handling waha się od [...] (*1) % do [...] (*1) %. Z obliczeń wynika, że we wszystkich scenariuszach oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu przekracza alternatywny koszt kapitału, w związku z czym inwestycja jest rentowna.

*1

43

*1

*1

*1

| (350) | Komisja zauważa, że okres planowania zawarty w biznesplanie (lata 2014–2017) jest stosunkowo krótki. Z tego powodu biznesplan może być wrażliwy na różnice w założeniach leżących u jego podstaw. Na okres ten należy jednak patrzeć przez pryzmat następujących faktów. Po pierwsze, biznesplan opracowano dla operatora portu lotniczego SEA, który przez wiele lat był w posiadaniu spółki zależnej świadczącej usługi obsługi naziemnej. Po drugie, w SEAH trwała już restrukturyzacja i osiągnięto już znaczący wzrost wydajności. Ograniczenie zakresu biznesplanu do minimum niezbędnego dla doświadczonego inwestora, takiego jak SEA, nie wydaje się zatem nieuzasadnione. |
| --- | --- |

(350)

Komisja zauważa, że okres planowania zawarty w biznesplanie (lata 2014–2017) jest stosunkowo krótki. Z tego powodu biznesplan może być wrażliwy na różnice w założeniach leżących u jego podstaw. Na okres ten należy jednak patrzeć przez pryzmat następujących faktów. Po pierwsze, biznesplan opracowano dla operatora portu lotniczego SEA, który przez wiele lat był w posiadaniu spółki zależnej świadczącej usługi obsługi naziemnej. Po drugie, w SEAH trwała już restrukturyzacja i osiągnięto już znaczący wzrost wydajności. Ograniczenie zakresu biznesplanu do minimum niezbędnego dla doświadczonego inwestora, takiego jak SEA, nie wydaje się zatem nieuzasadnione.

| (351) | Komisja zauważa, że niektóre podstawowe założenia biznesplanu z listopada 2013 r. zasadniczo urzeczywistniono, w szczególności założenia dotyczące rentowności i udziałów w rynku. Airport Handling był rentowny już w pierwszym roku swojej działalności: zgodnie z rachunkiem zysków i strat za okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. przedsiębiorstwo uzyskało wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem w wysokości [...] (*1) EUR. |
| --- | --- |

(351)

Komisja zauważa, że niektóre podstawowe założenia biznesplanu z listopada 2013 r. zasadniczo urzeczywistniono, w szczególności założenia dotyczące rentowności i udziałów w rynku. Airport Handling był rentowny już w pierwszym roku swojej działalności: zgodnie z rachunkiem zysków i strat za okres od września 2014 r. do sierpnia 2015 r. przedsiębiorstwo uzyskało wynik finansowy przed odsetkami i opodatkowaniem w wysokości [...] (*1) EUR.

*1

| (352) | Podsumowując, Komisja uważa, że poprzez wykorzystanie założeń dotyczących zmian w zakresie kosztów pracy i udziału w rynku, które nie wydają się nieuzasadnione, w biznesplanie przedstawiono wystarczająco wysoką dla SEA stopę zwrotu z kapitału własnego z zastrzyku kapitałowego w wysokości 25 mln EUR. |
| --- | --- |

(352)

Podsumowując, Komisja uważa, że poprzez wykorzystanie założeń dotyczących zmian w zakresie kosztów pracy i udziału w rynku, które nie wydają się nieuzasadnione, w biznesplanie przedstawiono wystarczająco wysoką dla SEA stopę zwrotu z kapitału własnego z zastrzyku kapitałowego w wysokości 25 mln EUR.

7.2.4.   Wnioski dotyczące selektywnej korzyści gospodarczej

Wnioski dotyczące selektywnej korzyści gospodarczej

| (353) | Komisja stwierdza, że SEA przyjęła wystarczające środki, aby ograniczyć ryzyko związane ze stwierdzeniem istnienia ciągłości gospodarczej. Biznesplan opierał się na założeniach, które rozsądny inwestor prywatny posiadający znaczące doświadczenie w sektorze usług obsługi naziemnej portów lotniczych i dążący do restrukturyzacji przedsiębiorstwa uznałby za przekonujące i wystarczające, aby ustalić przyszłą rentowność Airport Handling. Inwestycja SEA w Airport Handling nie stanowi zatem korzyści, której Airport Handling nie byłby w stanie uzyskać w normalnych warunkach rynkowych. |
| --- | --- |

(353)

Komisja stwierdza, że SEA przyjęła wystarczające środki, aby ograniczyć ryzyko związane ze stwierdzeniem istnienia ciągłości gospodarczej. Biznesplan opierał się na założeniach, które rozsądny inwestor prywatny posiadający znaczące doświadczenie w sektorze usług obsługi naziemnej portów lotniczych i dążący do restrukturyzacji przedsiębiorstwa uznałby za przekonujące i wystarczające, aby ustalić przyszłą rentowność Airport Handling. Inwestycja SEA w Airport Handling nie stanowi zatem korzyści, której Airport Handling nie byłby w stanie uzyskać w normalnych warunkach rynkowych.

7.2.5.   Wniosek dotyczący istnienia pomocy państwa w inwestycji SEA w Airport Handling

Wniosek dotyczący istnienia pomocy państwa w inwestycji SEA w Airport Handling

| (354) | Inwestycja nie zawiera w sobie żadnej korzyści, której Airport Handling nie byłby w stanie uzyskać w normalnych warunkach rynkowych. Jedno z łącznych kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 TFUE nie jest zatem spełnione. W związku z powyższym inwestycja nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, |
| --- | --- |

(354)

Inwestycja nie zawiera w sobie żadnej korzyści, której Airport Handling nie byłby w stanie uzyskać w normalnych warunkach rynkowych. Jedno z łącznych kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 TFUE nie jest zatem spełnione. W związku z powyższym inwestycja nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1.   Proces, który doprowadził do likwidacji SEA Handling S.p.A. i utworzenia Airport Handling S.p.A., nie zapewnił ciągłości gospodarczej między tymi przedsiębiorstwami.

2.   Airport Handling nie ponosi odpowiedzialności za spłatę pomocy państwa, którą Komisja uznała za niezgodną z rynkiem wewnętrznym w swojej decyzji C(2012) 9448 z dnia 19 grudnia 2012 r., sprostowanej decyzją C(2013) 1668 z dnia 22 marca 2013 r., w sprawie pomocy, którą SEA przyznała swojej spółce zależnej SEA Handling S.p.A. w latach 2002–2010.

Artykuł 2

Ustanowienie i dokapitalizowanie Airport Handling S.p.A. przez Włochy kwotą 25 mln EUR nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Włoskiej.

Sporządzono w Brukseli dnia 5 lipca 2016 r.

W imieniu Komisji

Margrethe VESTAGER

Członek Komisji

---

(1)  
  Dz.U. C 44 z 6.2.2015, s. 30.

1

(2)  
  Dz.U. C 249 z 31.7.2014, s. 1.

2

(3)  Zob. postanowienie Sądu z dnia 20 czerwca 2013 r., Sea Handling SpA przeciwko Komisji, T-152/13 R, ECLI:EU:T:2013:337 i postanowienie Sądu z dnia 1 lipca 2013 r., Commune di Milano przeciwko Komisji, T-167/13 R, ECLI:EU:T:2013:331.

3

(4)  Zob. postanowienie Sądu z dnia 28 listopada 2014 r., Airport Handling przeciwko Komisji, T-688/14, ECLI:EU:T:2014:1010. Prezes Sądu oddalił wniosek w sprawie T-674/14 R na mocy postanowienia z dnia 27 listopada 2014 r., ECLI:EU:T:2014:1009.

4

(5)  
  Dz.U. C 44 z 6.2.2015, s. 30.

5

(6)  Pkt 5 umowy z dnia 4 listopada 2013 r.

6

(7)  Ustawa nr 223 z dnia 23 lipca 1991 r. o przepisach dotyczących funduszu dla pracowników zwalnianych z pracy, mobilności takich pracowników, zasiłków dla bezrobotnych, wdrażania dyrektyw UE i pośrednictwa pracy oraz innych przepisach istotnych dla rynku pracy (GURI nr 175 z dnia 27 lipca 1991 r.).

7

(*1)  Tajemnica handlowa.

*1

(8)  Procedura dobrowolnej likwidacji jest zasadniczo podobna do procedury rozwiązania spółki przez sąd, z tą różnicą, że odpowiedzialność za podjęcie decyzji o rozwiązaniu spółki, powołanie likwidatorów i określenie zakresu ich uprawnień spoczywa w tym przypadku na akcjonariuszach będących członkami walnego zgromadzenia, a nie na sądzie. Spółka może zwrócić się do sądu o wydanie orzeczenia o postawieniu jej w stan likwidacji wyłącznie w przypadku, gdy nie uda się jej zwołać walnego zgromadzenia z udziałem większości akcjonariuszy. Następnie sąd powołuje likwidatorów zgodnie z umową spółki lub decyzją walnego zgromadzenia akcjonariuszy, chyba że w danym przypadku istnieje oczywisty spór między akcjonariuszami uniemożliwiający im podjęcie decyzji na forum walnego zgromadzenia – w takiej sytuacji sąd powoła likwidatora samodzielnie.

8

(9)  Airport Handling złożył wniosek o wydanie pozwolenia na świadczenie usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Mediolan-Linate i Mediolan-Malpensa w dniu 21 stycznia 2014 r. W dniu 17 kwietnia 2014 r. ENAC udzielił Airport Handling stosownego pozwolenia.

9

(10)  Instrumenty kapitałowe o określonym prawie do dywidendy są instrumentami kapitałowymi, w związku z czym nie podlegają obowiązkowi zwrotu kwoty przekazanej przez SEA. Nie przyznają one żadnych praw administracyjnych, ale są podobne do udziałów pod względem praw kapitałowych. W szczególności instrumenty te zapewniają udział w zyskach i rezerwach oraz prawa do innych pozycji kapitałowych, także w przypadku likwidacji spółki.

10

(11)  W tym dniu SEA nadal była jedynym udziałowcem Airport Handling.

11

(12)  W tym dniu Trust był jedynym akcjonariuszem Airport Handling.

12

(13)  Ogłoszenie o zamówieniu nr 2014/S218-385934 z dnia 12 listopada 2014 r. w Suplemencie TED do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej: http://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:385934-2014:TEXT:PL:HTML&tabId=0

13

Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

(14)  
  „Ostateczny termin realizacji umowy” – 18 miesięcy kalendarzowych od dnia wykonania i wymiany wszystkich dokumentów oraz wykonania i wypełnienia wszystkich zobowiązań wynikających z umowy sprzedaży.

14

(15)  Usługi świadczone w strefie operacyjnej lotniska, w tym wejście pasażerów na pokład/zejście pasażerów z pokładu, bagaż i ładunek, wyważanie statków powietrznych i dystrybucja bagaży.

15

(16)  Usługi świadczone na lądzie.

16

(17)  Sprawozdanie opracowane przez grupę Brattle, s. 1, pkt 1 i s. 7, pkt 34.

17

(18)  Czwarta dyrektywa Rady z dnia 25 lipca 1978 r wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu, w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek (Dz.U. L 222 z 14.8.1978, s. 11).

18

(19)  Siódma dyrektywa Rady z dnia 13 czerwca 1983 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych (Dz.U. L 193 z 18.7.1983, s. 1).

19

(20)  Wyrok Trybunału z dnia 21 marca 1991 r., Republika Włoska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich, C-303/88, ECLI:EU:C:1991:367, pkt 57; wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 29 kwietnia 2004 r., Republika Federalna Niemiec przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich („SMI”), C-277/00, ECLI:EU:C:2004:238, pkt 75. Poprzez spłatę pomocy beneficjent traci przewagę, którą uzyskał na rynku, dzięki czemu dochodzi do przywrócenia sytuacji sprzed przyznania pomocy.

20

(21)  Wyrok Trybunału (piąta izba) z dnia 13 października 2011 r., Komisja Europejska przeciwko Republice Włoskiej, pomoc przyznana spółce New Interline SpA, C-454/09, ECLI:EU:C:2011:650, pkt 36.

21

(22)  Wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 11 grudnia 2012 r., Komisja Europejska przeciwko Królestwu Hiszpanii, C-610/10, ECLI:EU:C:2012:781, pkt 106.

22

(23)  Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 8 maja 2003 r., Republika Włoska i SIM 2 Multimedia SpA przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich („Seleco-Multimedia”), sprawy połączone C-328/99 oraz C-399/00, ECLI:EU:C:2003:252, pkt 69, 77–78. Ten zbiór czynników potwierdzono w wyroku Sądu (piąta izba) z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair Ltd przeciwko Komisji Europejskiej, T-123/09, ECLI:EU:T:2012:164, pkt 155.

23

(24)  Wyrok Sądu (szósta izba) z dnia 13 września 2010 r., Republika Grecka i in. przeciwko Komisji Europejskiej, sprawy połączone T-415/05, T-416/05 i T-423/05, ECLI:EU:T:2010:386, pkt 135.

24

(25)  Wyroku Sąd (piąta izba) z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair Ltd przeciwko Komisji Europejskiej, T-123/09, ECLI:EU:T:2012:164, pkt 156.

25

(26)  Zob. przypis 40.

26

(27)  
  „[...] kontynuowanie realizacji celu polegającego na zabezpieczeniu miejsc pracy wszystkich pracowników SEAH”. Zob. pkt 6 ppkt 1 umowy z dnia 4 listopada 2013 r.

27

(28)  
  „Dostęp do wszystkich mechanizmów przewidzianych we właściwym ustawodawstwie w zakresie zatrudnienia i rokowań zbiorowych (głównie siatek bezpieczeństwa socjalnego i dobrowolnego odejścia z pracy, które płynnie będą wdrażane również wewnątrz grupy SEA w odniesieniu do nadchodzącego terminu – dnia 31 grudnia 2013 r.) oraz rozwiązania obejmujące relokację wewnątrz grupy (zarówno wpisujące się w nowe możliwości rynkowe i zgodne z procesami insourcingu wdrożonymi w następstwie podpisania decentralizujących porozumień przedsiębiorstw, a także z wewnętrzną mobilnością opracowaną w celu spełnienia wymogów organizacyjnych SEA S.p.A)”; ibidem.

28

ibidem

(29)  [...] (*).

29

(30)  Komisja zwraca uwagę na fakt, że zgodnie z zestawieniami i spisami inwentarza przedstawionymi przez Airport Handling przeważająca część aktywów SEAH była przestarzała, wymagała częstych napraw i była w pełni zamortyzowana.

30

(31)  Zgodnie ze wspomnianym powyżej sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle dotyczącym biznesplanu Airport Handling koszty pracy przedsiębiorstwa wynosiły [...] (*).

31

(32)  Wyrok Trybunału z dnia 29 kwietnia 2004 r., Republika Federalna Niemiec przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich („SMI”), C-277/00, ECLI:EU:C:2004:238, pkt 93.

32

(33)  Wyrok Trybunału z dnia 29 kwietnia 2004 r., Republika Federalna Niemiec przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich („SMI”), C-277/00, ECLI:EU:C:2004:238, pkt 88.

33

(34)  Motyw 16 decyzji o wszczęciu postępowania.

34

(35)  Daty podpisania umów zgodnie z wykazem przedstawionym przez władze włoskie: np. [...] (*).

35

(36)  Wyroku Sąd (piąta izba) z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair Ltd przeciwko Komisji Europejskiej, T-123/09, ECLI:EU:T:2012:164, pkt 156.

36

(37)  Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 29 kwietnia 2004 r., Republika Federalna Niemiec przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich („SMI”), C-277/00, ECLI:EU:C:2004:238, pkt 86–89.

37

(38)  Przywołany wyrok Trybunału z dnia 16 maja 2002 r., Republika Francuska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich, C-482/99, Francja przeciwko Komisji, pkt 71.

38

(39)  Wyrok Sądu pierwszej instancji (piąta izba w składzie powiększonym) z dnia 30 kwietnia 1998 r., Cityflyer Express Ltd przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich, T-16/96, Rec. 1998, s. II-757, pkt 76.

39

(40)  Załącznik do oceny skutków towarzyszący dokumentowi „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Unii i uchylającego dyrektywę Rady 96/67/WE” z dnia 16 stycznia 2012 r., SEC(2011) 1439 final. Na s. 95 tego dokumentu Komisja zauważa, że „liberalizacja usług obsługi naziemnej oraz zakończenie monopoli lub duopoli (port lotniczy/przewoźnik w węźle lotniczym) w portach lotniczych oznacza, że podmioty świadczące usługi obsługi naziemnej muszą dostosować się w celu zwiększenia swojej konkurencyjności oraz że muszą mierzyć się ze wzmożona konkurencją. Najwyraźniejszym skutkiem dla pracowników obsługi naziemnej był wzrost wydajności i elastyczności pracy. Podmioty świadczące usługi w zakresie obsługi naziemnej często tłumaczą, że ten wzrost wydajności pracy jest niezbędny, ponieważ koszty personelu stanowią 65–80 % kosztów całkowitych, natomiast stowarzyszenia pracowników zwykle twierdzą, że przedsiębiorstwa oferujące usługi w zakresie obsługi naziemnej w zbyt dużym stopniu skupiają się na czynniku pracy w celu obniżenia kosztów”.

40

(41)  Zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle, pkt 48, s. 11.

41

(42)  Sprawozdanie opracowane przez grupę Brattle, pkt 40, s. 9.

42

(43)  Zgodnie ze sprawozdaniem opracowanym przez grupę Brattle WACC ten jest wyższy, ponieważ uwzględniono w nim ryzyka szczególne dla tego projektu poprzez zwiększenie wartości współczynnika beta kapitału własnego.

43

---

| 1.12.2017 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 317/45 |
| --- | --- | --- | --- |

1.12.2017

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 317/45

---

DECYZJA KOMISJI (UE) 2017/2112

z dnia 6 marca 2017 r.

w sprawie środka pomocy/programu pomocy/pomocy państwa SA.38454 – 2015/C (ex 2015/N), które Węgry planują wdrożyć w celu wsparcia utworzenia dwóch nowych reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks II

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 1486)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

zwróciwszy się do zainteresowanych stron o przedstawienie uwag (1) oraz po uwzględnieniu tych uwag,

a także mając na uwadze, co następuje:

1.   PROCEDURA

PROCEDURA

| (1) | Na podstawie artykułów prasowych i nieformalnych kontaktów z władzami węgierskimi w dniu 13 marca 2014 r. Komisja wszczęła wstępne postępowanie wyjaśniające w sprawie możliwej pomocy państwa na budowę elektrowni jądrowej Paks II („Paks II”) opatrzone numerem sprawy SA.38454 (2014/CP). |
| --- | --- |

(1)

Na podstawie artykułów prasowych i nieformalnych kontaktów z władzami węgierskimi w dniu 13 marca 2014 r. Komisja wszczęła wstępne postępowanie wyjaśniające w sprawie możliwej pomocy państwa na budowę elektrowni jądrowej Paks II („Paks II”) opatrzone numerem sprawy SA.38454 (2014/CP).

| (2) | Po licznych wymianach informacji i szeregu spotkań formalnych władze węgierskie zgłosiły środek w dniu 22 maja 2015 r. w celu uzyskania pewności prawa, twierdząc, że projekt nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”). |
| --- | --- |

(2)

Po licznych wymianach informacji i szeregu spotkań formalnych władze węgierskie zgłosiły środek w dniu 22 maja 2015 r. w celu uzyskania pewności prawa, twierdząc, że projekt nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”).

| (3) | Pismem z dnia 22 maja 2015 r. Węgry zgłosiły Komisji środek mający na celu zapewnienie wkładu finansowego na utworzenie dwóch nowych reaktorów jądrowych na terenie elektrowni Paks. |
| --- | --- |

(3)

Pismem z dnia 22 maja 2015 r. Węgry zgłosiły Komisji środek mający na celu zapewnienie wkładu finansowego na utworzenie dwóch nowych reaktorów jądrowych na terenie elektrowni Paks.

| (4) | W piśmie z dnia 23 listopada 2015 r. Komisja poinformowała Węgry o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do środka pomocy (decyzja o wszczęciu postępowania). Decyzja Komisji została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja zwróciła się do zainteresowanych stron o przekazanie uwag. |
| --- | --- |

(4)

W piśmie z dnia 23 listopada 2015 r. Komisja poinformowała Węgry o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do środka pomocy (decyzja o wszczęciu postępowania). Decyzja Komisji została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja zwróciła się do zainteresowanych stron o przekazanie uwag.

Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

2

| (5) | W dniu 29 stycznia 2016 r. Węgry przekazały swoje uwagi do decyzji o wszczęciu postępowania. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 29 stycznia 2016 r. Węgry przekazały swoje uwagi do decyzji o wszczęciu postępowania.

| (6) | Komisja otrzymała uwagi od zainteresowanych stron. Przekazała je Węgrom, dając im możliwość udzielenia na nie odpowiedzi. Węgry przekazały uwagi pismem z dnia 7 kwietnia 2016 r. |
| --- | --- |

(6)

Komisja otrzymała uwagi od zainteresowanych stron. Przekazała je Węgrom, dając im możliwość udzielenia na nie odpowiedzi. Węgry przekazały uwagi pismem z dnia 7 kwietnia 2016 r.

| (7) | Węgry przekazały dalsze informacje w dniach 21 kwietnia, 27 maja, 9 czerwca, 16 czerwca i 28 lipca 2016 r., dnia 16 stycznia 2017 r. i dnia 20 lutego 2017 r. |
| --- | --- |

(7)

Węgry przekazały dalsze informacje w dniach 21 kwietnia, 27 maja, 9 czerwca, 16 czerwca i 28 lipca 2016 r., dnia 16 stycznia 2017 r. i dnia 20 lutego 2017 r.

| (8) | W dniu 12 września 2016 r. władze węgierskie oświadczyły o rezygnacji ze stosowania własnego języka i wyraziły zgodę, by autentyczną wersją językową przyjętej decyzji był język angielski. |
| --- | --- |

(8)

W dniu 12 września 2016 r. władze węgierskie oświadczyły o rezygnacji ze stosowania własnego języka i wyraziły zgodę, by autentyczną wersją językową przyjętej decyzji był język angielski.

2.   SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKA POMOCY

SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKA POMOCY

2.1.   OPIS PROJEKTU

OPIS PROJEKTU

| (9) | Środek pomocy dotyczy utworzenia dwóch nowych reaktorów jądrowych (bloki nr 5 i 6) na Węgrzech, których budowę finansuje w całości państwo węgierskie na rzecz podmiotu Paks II (MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares), który będzie właścicielem nowych reaktorów oraz będzie je obsługiwał. |
| --- | --- |

(9)

Środek pomocy dotyczy utworzenia dwóch nowych reaktorów jądrowych (bloki nr 5 i 6) na Węgrzech, których budowę finansuje w całości państwo węgierskie na rzecz podmiotu Paks II (MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares), który będzie właścicielem nowych reaktorów oraz będzie je obsługiwał.

MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares

| (10) | W dniu 14 stycznia 2014 r. Federacja Rosyjska i Węgry zawarły umowę międzyrządową w sprawie programu jądrowego (3). Na podstawie umowy międzyrządowej oba państwa współpracują ze sobą w zakresie konserwacji i dalszego rozwoju obecnej elektrowni jądrowej Paks (elektrownia jądrowa Paks). Współpraca obejmuje zaprojektowanie, wybudowanie, uruchomienie i likwidację dwóch nowych bloków energetycznych nr 5 i 6, oprócz istniejących już bloków energetycznych nr 1–4, z reaktorami jądrowymi typu VVER (moderowane i chłodzone wodą) o mocy zainstalowanej wynoszącej co najmniej 1 000 MW na każdy blok energetyczny (4). Uruchomienie bloków nr 5 i 6 ma na celu zrekompensowanie utraty mocy, gdy bloki nr 1–4 (w sumie 2 000 MW) przestaną działać. Węgry poinformowały, że bloki nr 1–4 będą działać odpowiednio do końca 2032 r., 2034 r., 2036 r. i 2037 r., bez przewidywanej perspektywy dalszego przedłużenia cyklu życia. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 14 stycznia 2014 r. Federacja Rosyjska i Węgry zawarły umowę międzyrządową w sprawie programu jądrowego (3). Na podstawie umowy międzyrządowej oba państwa współpracują ze sobą w zakresie konserwacji i dalszego rozwoju obecnej elektrowni jądrowej Paks (elektrownia jądrowa Paks). Współpraca obejmuje zaprojektowanie, wybudowanie, uruchomienie i likwidację dwóch nowych bloków energetycznych nr 5 i 6, oprócz istniejących już bloków energetycznych nr 1–4, z reaktorami jądrowymi typu VVER (moderowane i chłodzone wodą) o mocy zainstalowanej wynoszącej co najmniej 1 000 MW na każdy blok energetyczny (4). Uruchomienie bloków nr 5 i 6 ma na celu zrekompensowanie utraty mocy, gdy bloki nr 1–4 (w sumie 2 000 MW) przestaną działać. Węgry poinformowały, że bloki nr 1–4 będą działać odpowiednio do końca 2032 r., 2034 r., 2036 r. i 2037 r., bez przewidywanej perspektywy dalszego przedłużenia cyklu życia.

3

4

| (11) | Zgodnie z umową międzyrządową (5) zarówno Rosja, jak i Węgry wyznaczą jedną doświadczoną organizację państwową i kontrolowaną przez państwo, która będzie ponosiła odpowiedzialność finansową i techniczną za wykonanie zobowiązań jako wykonawca/właściciel projektu. |
| --- | --- |

(11)

Zgodnie z umową międzyrządową (5) zarówno Rosja, jak i Węgry wyznaczą jedną doświadczoną organizację państwową i kontrolowaną przez państwo, która będzie ponosiła odpowiedzialność finansową i techniczną za wykonanie zobowiązań jako wykonawca/właściciel projektu.

5

| (12) | Budowę tych nowych reaktorów jądrowych (bloków nr 5 i 6) powierzono wyznaczonej przez Rosję spółce akcyjnej Nizhny Novgorod Engineering Company Atomenergoproekt (JSC NIAEP), zaś ich właścicielem i operatorem będzie wyznaczona przez Węgry spółka MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares (1) („Paks II”). |
| --- | --- |

(12)

Budowę tych nowych reaktorów jądrowych (bloków nr 5 i 6) powierzono wyznaczonej przez Rosję spółce akcyjnej Nizhny Novgorod Engineering Company Atomenergoproekt (JSC NIAEP), zaś ich właścicielem i operatorem będzie wyznaczona przez Węgry spółka MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares (1) („Paks II”).

MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares

1

| (13) | Chociaż w umowie międzyrządowej określono ogólne prawa i obowiązki związane ze współpracą jądrową między tymi dwoma państwami, szczegółowa realizacja umowy międzyrządowej zostanie określona w oddzielnych umowach zwanych „umowami wykonawczymi” (6) w następujący sposób:






  a) | umowa obejmująca usługi inżynieryjne, przetargowe i budowlane dotycząca budowy dwóch nowych bloków nr 5 i 6 z reaktorami typu VVER 1 200 (V491) na terenie elektrowni Paks będzie określana mianem „umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych”; |
| --- | --- | --- |

(13)

Chociaż w umowie międzyrządowej określono ogólne prawa i obowiązki związane ze współpracą jądrową między tymi dwoma państwami, szczegółowa realizacja umowy międzyrządowej zostanie określona w oddzielnych umowach zwanych „umowami wykonawczymi” (6) w następujący sposób:

6

a)

umowa obejmująca usługi inżynieryjne, przetargowe i budowlane dotycząca budowy dwóch nowych bloków nr 5 i 6 z reaktorami typu VVER 1 200 (V491) na terenie elektrowni Paks będzie określana mianem „umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych”;

| b) | umowa określająca warunki współpracy w zakresie eksploatacji i konserwacji nowych reaktorów jądrowych będzie określana mianem „umowy w sprawie eksploatacji i konserwacji”; |
| --- | --- |

b)

umowa określająca warunki współpracy w zakresie eksploatacji i konserwacji nowych reaktorów jądrowych będzie określana mianem „umowy w sprawie eksploatacji i konserwacji”;

| c) | umowa w sprawie warunków dostarczania paliwa i zarządzania wypalonym paliwem jądrowym. |
| --- | --- |

c)

umowa w sprawie warunków dostarczania paliwa i zarządzania wypalonym paliwem jądrowym.

| (14) | W dniu 9 grudnia 2014 r. spółki JSC NIAEP i Paks II zawarły umowę o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych, która stanowi, że dwa nowe bloki nr 5 i 6 zaczną działać odpowiednio w latach 2025 i 2026. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 9 grudnia 2014 r. spółki JSC NIAEP i Paks II zawarły umowę o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych, która stanowi, że dwa nowe bloki nr 5 i 6 zaczną działać odpowiednio w latach 2025 i 2026.

| (15) | Oddzielnie Rosja zobowiązała się udzielić Węgrom pożyczki państwowej na sfinansowanie utworzenia Paks II. Pożyczka ta jest regulowana umową międzyrządową w sprawie finansowania (7) i zapewnia kredyt odnawialny w wysokości 10 mld EUR, którego wykorzystanie ogranicza się wyłącznie do zaprojektowania, wybudowania i uruchomienia bloków energetycznych nr 5 i 6 w Paks II. Węgry wykorzystają ten kredyt odnawialny na bezpośrednie sfinansowanie inwestycji w Paks II koniecznych w celu zaprojektowania, wybudowania i uruchomienia nowych bloków energetycznych nr 5 i 6 zgodnie z umową międzyrządową w sprawie finansowania. Oprócz umowy międzyrządowej w sprawie finansowania Węgry zapewnią na sfinansowanie inwestycji w Paks II dodatkową kwotę w wysokości do 2,5 mld EUR ze swojego budżetu. |
| --- | --- |

(15)

Oddzielnie Rosja zobowiązała się udzielić Węgrom pożyczki państwowej na sfinansowanie utworzenia Paks II. Pożyczka ta jest regulowana umową międzyrządową w sprawie finansowania (7) i zapewnia kredyt odnawialny w wysokości 10 mld EUR, którego wykorzystanie ogranicza się wyłącznie do zaprojektowania, wybudowania i uruchomienia bloków energetycznych nr 5 i 6 w Paks II. Węgry wykorzystają ten kredyt odnawialny na bezpośrednie sfinansowanie inwestycji w Paks II koniecznych w celu zaprojektowania, wybudowania i uruchomienia nowych bloków energetycznych nr 5 i 6 zgodnie z umową międzyrządową w sprawie finansowania. Oprócz umowy międzyrządowej w sprawie finansowania Węgry zapewnią na sfinansowanie inwestycji w Paks II dodatkową kwotę w wysokości do 2,5 mld EUR ze swojego budżetu.

7

| (16) | Poza wsparciem inwestycyjnym, o którym mowa w motywie 15, Węgry nie zamierzają udzielać Paks II żadnego innego wsparcia finansowego po wybudowaniu bloków energetycznych nr 5 i 6. Nowe bloki będą działać zgodnie z warunkami rynkowymi bez ustalonej kwoty przychodów czy ceny gwarantowanej. Węgry uważają, że na tym etapie zaciąganie zadłużenia bezpośrednio przez Paks II nie będzie konieczne. |
| --- | --- |

(16)

Poza wsparciem inwestycyjnym, o którym mowa w motywie 15, Węgry nie zamierzają udzielać Paks II żadnego innego wsparcia finansowego po wybudowaniu bloków energetycznych nr 5 i 6. Nowe bloki będą działać zgodnie z warunkami rynkowymi bez ustalonej kwoty przychodów czy ceny gwarantowanej. Węgry uważają, że na tym etapie zaciąganie zadłużenia bezpośrednio przez Paks II nie będzie konieczne.

2.2.   CEL ŚRODKA POMOCY

CEL ŚRODKA POMOCY

| (17) | Jak wyjaśniono w decyzji o wszczęciu postępowania, elektrownia jądrowa Paks jest jedyną elektrownią jądrową działającą na terenie Węgier. Jej właścicielem jest należące w całości do państwa przedsiębiorstwo zajmujące się obrotem energią elektryczną i produkcją energii – Magyar Villamos Művek Zártkörűen Működő Részvénytársaság („Grupa MVM”) (8). Jej cztery bloki posiadają całkowitą moc zainstalowaną równą 2 000 MW, przy czym każdy blok jest obecnie wyposażony w technologię rosyjską (VVER-440/V213). Do 2037 r. bloki będą stopniowo wycofywane z eksploatacji (zob. motyw 10). |
| --- | --- |

(17)

Jak wyjaśniono w decyzji o wszczęciu postępowania, elektrownia jądrowa Paks jest jedyną elektrownią jądrową działającą na terenie Węgier. Jej właścicielem jest należące w całości do państwa przedsiębiorstwo zajmujące się obrotem energią elektryczną i produkcją energii – Magyar Villamos Művek Zártkörűen Működő Részvénytársaság („Grupa MVM”) (8). Jej cztery bloki posiadają całkowitą moc zainstalowaną równą 2 000 MW, przy czym każdy blok jest obecnie wyposażony w technologię rosyjską (VVER-440/V213). Do 2037 r. bloki będą stopniowo wycofywane z eksploatacji (zob. motyw 10).

8

| (18) | Wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł jądrowych odgrywa strategiczną rolę w koszyku energetycznym Węgier, ponieważ około 50 % całkowitej energii elektrycznej wytworzonej w kraju pochodzi z istniejących czterech reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks (9). |
| --- | --- |

(18)

Wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł jądrowych odgrywa strategiczną rolę w koszyku energetycznym Węgier, ponieważ około 50 % całkowitej energii elektrycznej wytworzonej w kraju pochodzi z istniejących czterech reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks (9).

9

| (19) | Na podstawie następujących celów:






  — | utrzymanie rozsądnego udziału zasobów krajowych, oraz |
| --- | --- | --- |

(19)

Na podstawie następujących celów:

—

utrzymanie rozsądnego udziału zasobów krajowych, oraz

| — | zmniejszenie zależności Węgier od importu, przy jednoczesnym zachowaniu spójności z krajową polityką klimatyczną, |
| --- | --- |

—

zmniejszenie zależności Węgier od importu, przy jednoczesnym zachowaniu spójności z krajową polityką klimatyczną,

rząd zwrócił się do grupy MVM o przeanalizowanie rozwiązań alternatywnych dla rozszerzenia produkcji energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych. Grupa MVM przygotowała studium wykonalności zawierające analizę realizacji i finansowania nowej elektrowni jądrowej, którą można połączyć z systemem energii elektrycznej i której eksploatacja może odbywać się w sposób ekonomiczny, bezpieczny i przyjazny dla środowiska. Na podstawie tego studium wykonalności, przedstawionego w 2008 r. przez grupę MVM, rząd zaproponował realizację projektu parlamentowi węgierskiemu, który wyraził zgodę na rozpoczęcie prac przygotowawczych związanych z budową nowych bloków elektrowni jądrowej na terenie elektrowni Paks (10). Studium poparto obliczeniami, które wykazały, że do 2025 r. przewiduje się zmniejszenie mocy zainstalowanej brutto o 6 000 MW z 8 000–9 000 MW w wyniku zamknięcia przestarzałych elektrowni. Elektrownie te miały zostać częściowo zastąpione poprzez rozbudowanie elektrowni jądrowej Paks.

10

| (20) | W 2011 r. wdrożono krajową strategię energetyczną na okres do 2030 r. (11). W strategii tej skoncentrowano się przede wszystkim na scenariuszu dla Węgier uwzględniającym energię jądrową, węglową i bioenergię. Węgierski operator systemu przesyłowego (OSP), MAVIR, przewiduje, że do 2026 r. na Węgrzech powstanie zapotrzebowanie na co najmniej 5,3 GW nowej zdolności wytwórczej, a do 2031 r. na nieco ponad 7 GW w wyniku przyszłego zapotrzebowania i zlikwidowania istniejącej zdolności wytwórczej na Węgrzech (12). MAVIR przewiduje również, że prawie cała bieżąca infrastruktura elektrowni węglowych zostanie zlikwidowana w latach 2025–2030, a moc zainstalowana infrastruktury wytwarzania energii w węgierskich elektrowniach gazowych spadnie o około 1 GW, jak wynika z tabeli 1 przedstawionej przez Węgry w dniu 16 stycznia 2017 r. Węgry wyjaśniły, że w prognozie zawartej w badaniu przeprowadzonym przez MAVIR, zgodnie z którą wymagana będzie nowa zdolność na poziomie 7 GW, nie uwzględniono importu ani nowych mocy zainstalowanych.

  Tabela 1


  Oczekiwane wycofywanie krajowych mocy zainstalowanych do 2031 r.








  (ΜW) |
| --- | --- |
| | Existing | Phase-out |
| Nuclear | 2 000 | |
| Coal | 1 292 | 1 222 |
| Natural gas | 3 084 | 960 |
| Oil | 410 | |
| Intermittent renewables/weather-dependent | 455 | 100 |
| Other renewables | 259 | 123 |
| Other non-renewables | 844 | 836 |
| Sum | 8 344 | 3 241 |
| Źródło: Władze węgierskie (Mavir). |

(20)

W 2011 r. wdrożono krajową strategię energetyczną na okres do 2030 r. (11). W strategii tej skoncentrowano się przede wszystkim na scenariuszu dla Węgier uwzględniającym energię jądrową, węglową i bioenergię. Węgierski operator systemu przesyłowego (OSP), MAVIR, przewiduje, że do 2026 r. na Węgrzech powstanie zapotrzebowanie na co najmniej 5,3 GW nowej zdolności wytwórczej, a do 2031 r. na nieco ponad 7 GW w wyniku przyszłego zapotrzebowania i zlikwidowania istniejącej zdolności wytwórczej na Węgrzech (12). MAVIR przewiduje również, że prawie cała bieżąca infrastruktura elektrowni węglowych zostanie zlikwidowana w latach 2025–2030, a moc zainstalowana infrastruktury wytwarzania energii w węgierskich elektrowniach gazowych spadnie o około 1 GW, jak wynika z tabeli 1 przedstawionej przez Węgry w dniu 16 stycznia 2017 r. Węgry wyjaśniły, że w prognozie zawartej w badaniu przeprowadzonym przez MAVIR, zgodnie z którą wymagana będzie nowa zdolność na poziomie 7 GW, nie uwzględniono importu ani nowych mocy zainstalowanych.

11

12

Tabela 1

Tabela 1

Oczekiwane wycofywanie krajowych mocy zainstalowanych do 2031 r.

Oczekiwane wycofywanie krajowych mocy zainstalowanych do 2031 r.

(ΜW)

Existing

Phase-out

Nuclear

2 000

Coal

1 292

1 222

Natural gas

3 084

960

Oil

410

Intermittent renewables/weather-dependent

455

100

Other renewables

259

123

Other non-renewables

844

836

Sum

8 344

3 241

Źródło: Władze węgierskie (Mavir).

Źródło:

| (21) | Węgry i Rosja podpisały umowę międzyrządową w celu rozwijania nowych zdolności na terenie elektrowni Paks. Węgry wyjaśniły, że utrzymanie produkcji energii jądrowej w koszyku energetycznym może pomóc w zaspokojeniu potrzeby zastąpienia stopniowo wycofywanej zdolności, rozwijania nowych zdolności i osiągnięcia określonego przez Węgry celu w związku z realizacją unijnych celów klimatycznych (w szczególności związanych z przewidywanym obniżeniem emisji CO2). |
| --- | --- |

(21)

Węgry i Rosja podpisały umowę międzyrządową w celu rozwijania nowych zdolności na terenie elektrowni Paks. Węgry wyjaśniły, że utrzymanie produkcji energii jądrowej w koszyku energetycznym może pomóc w zaspokojeniu potrzeby zastąpienia stopniowo wycofywanej zdolności, rozwijania nowych zdolności i osiągnięcia określonego przez Węgry celu w związku z realizacją unijnych celów klimatycznych (w szczególności związanych z przewidywanym obniżeniem emisji CO2).

2

2.3.   OPIS NOWYCH BLOKÓW – TECHNOLOGIA, KTÓRA MA ZOSTAĆ WDROŻONA

OPIS NOWYCH BLOKÓW – TECHNOLOGIA, KTÓRA MA ZOSTAĆ WDROŻONA

| (22) | Nowe bloki nr 5 i 6 elektrowni jądrowej Paks II zostaną wyposażone w technologię VVER 1 200 (V491) i bardziej zaawansowane reaktory jądrowe generacji III+. Węgry wyjaśniają, że specyfikacje techniczne bloków, które zostaną rozmieszczone w Paks II, przyniosą znaczące korzyści w stosunku do obecnych bloków elektrowni jądrowej Paks II, takie jak zwiększona wydajność i bardziej ekonomiczna eksploatacja, a także rozszerzone zabezpieczenia. |
| --- | --- |

(22)

Nowe bloki nr 5 i 6 elektrowni jądrowej Paks II zostaną wyposażone w technologię VVER 1 200 (V491) i bardziej zaawansowane reaktory jądrowe generacji III+. Węgry wyjaśniają, że specyfikacje techniczne bloków, które zostaną rozmieszczone w Paks II, przyniosą znaczące korzyści w stosunku do obecnych bloków elektrowni jądrowej Paks II, takie jak zwiększona wydajność i bardziej ekonomiczna eksploatacja, a także rozszerzone zabezpieczenia.

| (23) | Poza znacząco wyższą mocą zainstalowaną VVER 1 200 (V491) istnieje również istotna różnica w przewidywanym okresie eksploatacji (60 lat w przypadku bloków VVER 1 200 w przeciwieństwie do 30 lat w przypadku istniejących bloków elektrowni jądrowej Paks) i większe pole do manewru, które pozwala na dostosowanie mocy każdego bloku w zależności od zapotrzebowania na sieć elektryczną w pewnym zakresie. |
| --- | --- |

(23)

Poza znacząco wyższą mocą zainstalowaną VVER 1 200 (V491) istnieje również istotna różnica w przewidywanym okresie eksploatacji (60 lat w przypadku bloków VVER 1 200 w przeciwieństwie do 30 lat w przypadku istniejących bloków elektrowni jądrowej Paks) i większe pole do manewru, które pozwala na dostosowanie mocy każdego bloku w zależności od zapotrzebowania na sieć elektryczną w pewnym zakresie.

| (24) | Zmniejszenie ilości paliwa potrzebnego do eksploatacji nowych bloków odzwierciedla również postęp technologiczny w ostatnich latach. Zamiast istniejącego 12-miesięcznego cyklu paliwowego nowe bloki mogą pracować w cyklu 18-miesięcznym. Oznacza to, że nowe bloki będą wymagały mniejszej liczby przestojów rocznie w celu ponownego załadunku paliwa, a średni czas eksploatacji elektrowni w ciągu roku wydłuży się, bez potrzeby utraty czasu produkcyjnego. |
| --- | --- |

(24)

Zmniejszenie ilości paliwa potrzebnego do eksploatacji nowych bloków odzwierciedla również postęp technologiczny w ostatnich latach. Zamiast istniejącego 12-miesięcznego cyklu paliwowego nowe bloki mogą pracować w cyklu 18-miesięcznym. Oznacza to, że nowe bloki będą wymagały mniejszej liczby przestojów rocznie w celu ponownego załadunku paliwa, a średni czas eksploatacji elektrowni w ciągu roku wydłuży się, bez potrzeby utraty czasu produkcyjnego.

| (25) | W specyfikacji technicznej wskazano również, że gęstość mocy, którą zapewnią nowe elementy paliwowe, będzie znacznie wyższa niż w istniejących elementach paliwowych. To z kolei oznacza, że można uzyskać wyższe wyniki w przeliczeniu na jednostkę masy materiału paliwowego, co może poprawić sytuację ekonomiczną elektrowni. |
| --- | --- |

(25)

W specyfikacji technicznej wskazano również, że gęstość mocy, którą zapewnią nowe elementy paliwowe, będzie znacznie wyższa niż w istniejących elementach paliwowych. To z kolei oznacza, że można uzyskać wyższe wyniki w przeliczeniu na jednostkę masy materiału paliwowego, co może poprawić sytuację ekonomiczną elektrowni.

2.4.   BENEFICJENT

BENEFICJENT

| (26) | Jak wyjaśniono w sekcji 2.3 decyzji o wszczęciu postępowania, beneficjentem środka pomocy jest spółka Paks II, należąca obecnie do państwa węgierskiego. Prawa akcjonariuszy wykonuje kancelaria premiera. Paks II będzie właścicielem i operatorem bloków nr 5 i 6 reaktorów jądrowych, które finansuje państwo węgierskie. |
| --- | --- |

(26)

Jak wyjaśniono w sekcji 2.3 decyzji o wszczęciu postępowania, beneficjentem środka pomocy jest spółka Paks II, należąca obecnie do państwa węgierskiego. Prawa akcjonariuszy wykonuje kancelaria premiera. Paks II będzie właścicielem i operatorem bloków nr 5 i 6 reaktorów jądrowych, które finansuje państwo węgierskie.

| (27) | W motywie 19 decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniono, w jaki sposób akcje Paks II będące pierwotnie własnością grupy MVM przeszły na własność państwa węgierskiego (13). Według informacji przekazanych przez Węgry w dniu 30 stycznia 2016 r. cena zakupu przeniesienia wynosiła 10,156 mld HUF, co odpowiada około 33 mln EUR. |
| --- | --- |

(27)

W motywie 19 decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniono, w jaki sposób akcje Paks II będące pierwotnie własnością grupy MVM przeszły na własność państwa węgierskiego (13). Według informacji przekazanych przez Węgry w dniu 30 stycznia 2016 r. cena zakupu przeniesienia wynosiła 10,156 mld HUF, co odpowiada około 33 mln EUR.

13

2.5.   STRUKTURA FINANSOWANIA PROJEKTU ORAZ PRAWA I OBOWIĄZKI WYNIKAJĄCE Z UMOWY O ŚWIADCZENIE USŁUG INŻYNIERYJNYCH, PRZETARGOWYCH I BUDOWLANYCH

STRUKTURA FINANSOWANIA PROJEKTU ORAZ PRAWA I OBOWIĄZKI WYNIKAJĄCE Z UMOWY O ŚWIADCZENIE USŁUG INŻYNIERYJNYCH, PRZETARGOWYCH I BUDOWLANYCH

2.5.1.   UMOWA MIĘDZYRZĄDOWA W SPRAWIE FINANSOWANIA

| (28) | W ramach umowy międzyrządowej (14) Rosja udzieliła Węgrom pożyczki państwowej w postaci kredytu odnawialnego w wysokości 10 mld EUR na sfinansowanie utworzenia bloków energetycznych nr 5 i 6 w elektrowni jądrowej Paks. Zakres oprocentowania pożyczki wynosi 3,95–4,95 % (15). Pożyczka jest przeznaczona na zaprojektowanie, wybudowanie i uruchomienie wspomnianych nowych bloków energetycznych. |
| --- | --- |

(28)

W ramach umowy międzyrządowej (14) Rosja udzieliła Węgrom pożyczki państwowej w postaci kredytu odnawialnego w wysokości 10 mld EUR na sfinansowanie utworzenia bloków energetycznych nr 5 i 6 w elektrowni jądrowej Paks. Zakres oprocentowania pożyczki wynosi 3,95–4,95 % (15). Pożyczka jest przeznaczona na zaprojektowanie, wybudowanie i uruchomienie wspomnianych nowych bloków energetycznych.

14

15

| (29) | Zgodnie z umową międzyrządową w sprawie finansowania Węgry mogą wykorzystać pożyczkę do sfinansowania 80 % wartości umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych w celu realizacji robót budowlanych, świadczenia usług i dostarczenia sprzętu, zaś 20 % wartości umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych pokrywa się z budżetu Węgier (zob. motyw 15). Węgry muszą wykorzystać pożyczkę do 2025 r. |
| --- | --- |

(29)

Zgodnie z umową międzyrządową w sprawie finansowania Węgry mogą wykorzystać pożyczkę do sfinansowania 80 % wartości umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych w celu realizacji robót budowlanych, świadczenia usług i dostarczenia sprzętu, zaś 20 % wartości umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych pokrywa się z budżetu Węgier (zob. motyw 15). Węgry muszą wykorzystać pożyczkę do 2025 r.

| (30) | Węgry mają 21 lat na zwrócenie pożyczki do dnia 15 marca lub 15 września po dniu uruchomienia obu nowych bloków elektrowni jądrowej nr 5 i 6, ale nie później niż do dnia 15 marca 2026 r. (16). |
| --- | --- |

(30)

Węgry mają 21 lat na zwrócenie pożyczki do dnia 15 marca lub 15 września po dniu uruchomienia obu nowych bloków elektrowni jądrowej nr 5 i 6, ale nie później niż do dnia 15 marca 2026 r. (16).

16

| (31) | Płatności w ramach umowy międzyrządowej w sprawie finansowania można dokonać wyłącznie na wniosek węgierskiego Ministerstwa Gospodarki Narodowej i po otrzymaniu zgody rosyjskiego Ministerstwa Finansów. |
| --- | --- |

(31)

Płatności w ramach umowy międzyrządowej w sprawie finansowania można dokonać wyłącznie na wniosek węgierskiego Ministerstwa Gospodarki Narodowej i po otrzymaniu zgody rosyjskiego Ministerstwa Finansów.

2.5.2.   UMOWA O ŚWIADCZENIE USŁUG INŻYNIERYJNYCH, PRZETARGOWYCH I BUDOWLANYCH

| (32) | Zgodnie z umową o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych JSC NIAEP musi dostarczyć dwa reaktory jądrowe określone w szczegółowej specyfikacji technicznej w ustalonych terminach i po ustalonej cenie ryczałtowej ([...] (*1) mld EUR). Uznaje się, że cena ta – wynosząca [...] – uwzględnia każdy wcześniej nieokreślony koszt (17). |
| --- | --- |

(32)

Zgodnie z umową o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych JSC NIAEP musi dostarczyć dwa reaktory jądrowe określone w szczegółowej specyfikacji technicznej w ustalonych terminach i po ustalonej cenie ryczałtowej ([...] (*1) mld EUR). Uznaje się, że cena ta – wynosząca [...] – uwzględnia każdy wcześniej nieokreślony koszt (17).

*1

17

| (33) | W umowie przewidziano zapłatę kary umownej (18) w szczególnych okolicznościach [...]. |
| --- | --- |

(33)

W umowie przewidziano zapłatę kary umownej (18) w szczególnych okolicznościach [...].

18

| (34) | [...]. |
| --- | --- |

(34)

[...].

| (35) | [...]. |
| --- | --- |

(35)

[...].

2.5.3.   STOSUNKI MIĘDZY PAŃSTWEM A BENEFICJENTEM

| (36) | Początkowo Węgry przewidywały, że Paks II pozostanie w całości spółką zależną MVM Hungarian Electricity Ltd., która sama jest własnością państwa węgierskiego i gmin. Od listopada 2014 r. Paks II nie jest już spółką zależną MVM Hungarian Electricity Ltd. ani częścią grupy MVM, ale jest w całości bezpośrednią własnością przedsiębiorstwa państwowego, które obecnie nie ma żadnych związków prawnych z grupą MVM. |
| --- | --- |

(36)

Początkowo Węgry przewidywały, że Paks II pozostanie w całości spółką zależną MVM Hungarian Electricity Ltd., która sama jest własnością państwa węgierskiego i gmin. Od listopada 2014 r. Paks II nie jest już spółką zależną MVM Hungarian Electricity Ltd. ani częścią grupy MVM, ale jest w całości bezpośrednią własnością przedsiębiorstwa państwowego, które obecnie nie ma żadnych związków prawnych z grupą MVM.

| (37) | Jeżeli chodzi o działalność Paks II, w szczególności sprzedaż energii elektrycznej, Węgry oświadczyły, że na tym etapie nie zawarto ani nie przewiduje się zawarcia żadnej oddzielnej umowy na zakup energii elektrycznej z osobnym dostawcą. Władze węgierskie przewidują, że energia elektryczna wytwarzana przez Paks II będzie sprzedawana na rynku i konsumentom energii elektrycznej zgodnie ze standardowymi na rynku umowami sprzedaży energii przy obciążeniu podstawowym. Zdaniem władz węgierskich Paks II, jako wytwórca energii przy obciążeniu podstawowym o przewidywanym długim okresie eksploatacji, byłby cenobiorcą podobnym do obecnych wytwórców energii jądrowej w Europie. |
| --- | --- |

(37)

Jeżeli chodzi o działalność Paks II, w szczególności sprzedaż energii elektrycznej, Węgry oświadczyły, że na tym etapie nie zawarto ani nie przewiduje się zawarcia żadnej oddzielnej umowy na zakup energii elektrycznej z osobnym dostawcą. Władze węgierskie przewidują, że energia elektryczna wytwarzana przez Paks II będzie sprzedawana na rynku i konsumentom energii elektrycznej zgodnie ze standardowymi na rynku umowami sprzedaży energii przy obciążeniu podstawowym. Zdaniem władz węgierskich Paks II, jako wytwórca energii przy obciążeniu podstawowym o przewidywanym długim okresie eksploatacji, byłby cenobiorcą podobnym do obecnych wytwórców energii jądrowej w Europie.

| (38) | Spółka Paks II będzie właścicielem elektrowni jądrowej Paks II, a na etapie budowy dwóch reaktorów jądrowych całość finansowania kapitałowego zapewni państwo węgierskie. Władze węgierskie uważają, że na tym etapie zaciąganie zadłużenia bezpośrednio przez Paks II nie będzie konieczne. |
| --- | --- |

(38)

Spółka Paks II będzie właścicielem elektrowni jądrowej Paks II, a na etapie budowy dwóch reaktorów jądrowych całość finansowania kapitałowego zapewni państwo węgierskie. Władze węgierskie uważają, że na tym etapie zaciąganie zadłużenia bezpośrednio przez Paks II nie będzie konieczne.

| (39) | Węgry nie przeniosą środków wymaganych do przeniesienia ceny zakupu elektrowni jądrowej Paks II na rachunki Paks II. Największa część tych środków będzie należała do rosyjskiego Banku Rozwoju i Zagranicznych Spraw Gospodarczych (Wnieszekonombank). W odniesieniu do każdego zrealizowanego etapu Paks II złoży wniosek do Wnieszekonombanku o bezpośrednie wypłacenie 80 % należnej kwoty spółce JSC NIAEP. Złoży także wniosek do Rządowej Agencji Zarządzania Zadłużeniem na Węgrzech o zapłacenie pozostałych 20 %. |
| --- | --- |

(39)

Węgry nie przeniosą środków wymaganych do przeniesienia ceny zakupu elektrowni jądrowej Paks II na rachunki Paks II. Największa część tych środków będzie należała do rosyjskiego Banku Rozwoju i Zagranicznych Spraw Gospodarczych (Wnieszekonombank). W odniesieniu do każdego zrealizowanego etapu Paks II złoży wniosek do Wnieszekonombanku o bezpośrednie wypłacenie 80 % należnej kwoty spółce JSC NIAEP. Złoży także wniosek do Rządowej Agencji Zarządzania Zadłużeniem na Węgrzech o zapłacenie pozostałych 20 %.

| (40) | Pozostałe wymogi finansowe Paks II na etapie budowy zostaną zaspokojone dzięki środkom pochodzącym z budżetu państwa węgierskiego. Początkowa kwota przewidziana na etap budowy będzie wynosiła do [...] mld EUR (różnica między kwotą 12,5 mld EUR ustaloną w odniesieniu do projektu jądrowego w umowie międzyrządowej a rzeczywistą ceną zakupu elektrowni jądrowej Paks II wynoszącą [...] mld EUR). Węgry uważają, że kwota ta stanowi pułap zasobów państwowych, który można przeznaczyć na budowę elektrowni jądrowej Paks II, przynajmniej bez dalszej oceny. Węgry twierdzą jednak, że w przypadku gdy wymogi kapitałowe przewyższą taką kwotę, zainwestują więcej środków, jeżeli ocena przeprowadzona w danym czasie wykaże, że jest to ekonomicznie uzasadnione. |
| --- | --- |

(40)

Pozostałe wymogi finansowe Paks II na etapie budowy zostaną zaspokojone dzięki środkom pochodzącym z budżetu państwa węgierskiego. Początkowa kwota przewidziana na etap budowy będzie wynosiła do [...] mld EUR (różnica między kwotą 12,5 mld EUR ustaloną w odniesieniu do projektu jądrowego w umowie międzyrządowej a rzeczywistą ceną zakupu elektrowni jądrowej Paks II wynoszącą [...] mld EUR). Węgry uważają, że kwota ta stanowi pułap zasobów państwowych, który można przeznaczyć na budowę elektrowni jądrowej Paks II, przynajmniej bez dalszej oceny. Węgry twierdzą jednak, że w przypadku gdy wymogi kapitałowe przewyższą taką kwotę, zainwestują więcej środków, jeżeli ocena przeprowadzona w danym czasie wykaże, że jest to ekonomicznie uzasadnione.

| (41) | Węgry twierdzą, że analiza wrażliwości dotycząca możliwych kosztów dodatkowych poniesionych przez Paks II w fazie budowy wykazała, że konieczne będzie pomnożenie tych kosztów przez 10, aby oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu zmalała o 1 %. W związku z powyższym Węgry spodziewają się, że wpływ zwiększonych kosztów będzie niewielki. |
| --- | --- |

(41)

Węgry twierdzą, że analiza wrażliwości dotycząca możliwych kosztów dodatkowych poniesionych przez Paks II w fazie budowy wykazała, że konieczne będzie pomnożenie tych kosztów przez 10, aby oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu zmalała o 1 %. W związku z powyższym Węgry spodziewają się, że wpływ zwiększonych kosztów będzie niewielki.

2.6.   WĘGIERSKI RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ

WĘGIERSKI RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ

2.6.1.   OPIS WĘGIERSKIEGO RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ

| (42) | Obecna struktura węgierskiego rynku energii elektrycznej uformowała się około 1995 r., gdy większość dużych elektrowni, przedsiębiorstw świadczących usługi użyteczności publicznej i przedsiębiorstw dystrybucyjnych poddano prywatyzacji. Państwo zachowuje pozycję dominującą w sektorze dzięki państwowej grupie energetycznej MVM zintegrowanej pionowo. |
| --- | --- |

(42)

Obecna struktura węgierskiego rynku energii elektrycznej uformowała się około 1995 r., gdy większość dużych elektrowni, przedsiębiorstw świadczących usługi użyteczności publicznej i przedsiębiorstw dystrybucyjnych poddano prywatyzacji. Państwo zachowuje pozycję dominującą w sektorze dzięki państwowej grupie energetycznej MVM zintegrowanej pionowo.

| (43) | W badaniu MAVIR, o którym mowa w motywie 20, wyjaśniono, że od 2014 r. całkowite zużycie krajowe wzrosło o 2,7 %, osiągając poziom 43,75 TWh w 2015 r. W wyniku tego zużycia produkcja krajowa wyniosła 30,06 TWh, co odpowiada 68,72 % całkowitego zużycia energii elektrycznej (zob. wykres 1). Import wyniósł 13,69 TWh, co odpowiada 31,28 % całkowitego zużycia. Państwowa grupa MVM zajmuje znaczącą pozycję na rynku jako wytwórca ze względu na swój główny składnik wytwórczy, elektrownię jądrową Paks, która w 2015 r. dostarczyła 52,67 % energii elektrycznej wytworzonej w kraju, jak wynika z wykresu 1. Elektrownia Mátra jest elektrownią opalaną węglem brunatnym należącą w większości do RWE Power AG (50,92 %), przy czym grupa MVM posiada również 26,15 % akcji. Dodatkowe większe (többi nagyerőmű) i mniejsze (kiserőművek) elektrownie odgrywają nieznaczną rolę w ogólnej strukturze wytwarzania energii na rynku węgierskim. Ponadto zintegrowana pionowo spółka należąca do grupy MVM zajmująca się sprzedażą hurtową, MVM Partner, zajmuje pozycję dominującą na hurtowym rynku energii elektrycznej (19).

  Wykres 1


  Podział całkowitego zużycia energii elektrycznej na Węgrzech w 2015 r.













  Źródło: | Rozwój aktywów wytwórczych węgierskiego systemu energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej (Mavir, 2016 r.) (20). |
| --- | --- | --- |

(43)

W badaniu MAVIR, o którym mowa w motywie 20, wyjaśniono, że od 2014 r. całkowite zużycie krajowe wzrosło o 2,7 %, osiągając poziom 43,75 TWh w 2015 r. W wyniku tego zużycia produkcja krajowa wyniosła 30,06 TWh, co odpowiada 68,72 % całkowitego zużycia energii elektrycznej (zob. wykres 1). Import wyniósł 13,69 TWh, co odpowiada 31,28 % całkowitego zużycia. Państwowa grupa MVM zajmuje znaczącą pozycję na rynku jako wytwórca ze względu na swój główny składnik wytwórczy, elektrownię jądrową Paks, która w 2015 r. dostarczyła 52,67 % energii elektrycznej wytworzonej w kraju, jak wynika z wykresu 1. Elektrownia Mátra jest elektrownią opalaną węglem brunatnym należącą w większości do RWE Power AG (50,92 %), przy czym grupa MVM posiada również 26,15 % akcji. Dodatkowe większe (többi nagyerőmű) i mniejsze (kiserőművek) elektrownie odgrywają nieznaczną rolę w ogólnej strukturze wytwarzania energii na rynku węgierskim. Ponadto zintegrowana pionowo spółka należąca do grupy MVM zajmująca się sprzedażą hurtową, MVM Partner, zajmuje pozycję dominującą na hurtowym rynku energii elektrycznej (19).

többi nagyerőmű

kiserőművek

19

Wykres 1

Wykres 1

Podział całkowitego zużycia energii elektrycznej na Węgrzech w 2015 r.

Podział całkowitego zużycia energii elektrycznej na Węgrzech w 2015 r.

Image 1

Źródło:

Źródło:

20

Wykres 2

Wykres 2

Produkcja energii elektrycznej brutto na Węgrzech w 2015 r.

Produkcja energii elektrycznej brutto na Węgrzech w 2015 r.

Image 2

| Źródło: | Rozwój aktywów wytwórczych węgierskiego systemu energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej (Mavir, 2016 r.). |
| --- | --- |

Źródło:

Źródło:

| (44) | Na Węgrzech transakcje sprzedaży hurtowej odbywają się najczęściej w ramach dwustronnych umów na zakup energii, w których wytwórcy zgadzają się na sprzedaż hurtowym przedsiębiorcom handlowym minimalnej uprzednio uzgodnionej ilości energii i zgodnie z którymi przedsiębiorcy handlowi są zobowiązani do zakupu minimalnej ilości energii. Umowy na zakup energii najczęściej zawiera się zgodnie z normami określonymi przez Europejską Federację Przedsiębiorstw Zajmujących się Obrotem Energią. |
| --- | --- |

(44)

Na Węgrzech transakcje sprzedaży hurtowej odbywają się najczęściej w ramach dwustronnych umów na zakup energii, w których wytwórcy zgadzają się na sprzedaż hurtowym przedsiębiorcom handlowym minimalnej uprzednio uzgodnionej ilości energii i zgodnie z którymi przedsiębiorcy handlowi są zobowiązani do zakupu minimalnej ilości energii. Umowy na zakup energii najczęściej zawiera się zgodnie z normami określonymi przez Europejską Federację Przedsiębiorstw Zajmujących się Obrotem Energią.

| (45) | Przedsiębiorstwo Hungarian Power Exchange Company Ltd. (HUPX) rozpoczęło swoją działalność w lipcu 2010 r. jako spółka zależna OSP, MAVIR. Oferuje wymiany handlowe dnia następnego oraz fizyczne wymiany handlowe kontraktów terminowych typu future. Wymiana handlowa na rynku dnia następnego rozpoczyna się o godzinie 11 każdego dnia na podstawie ofert zakupu i sprzedaży wprowadzonych na każdą godzinę następnego dnia. Wymiana handlowa kończy się najpóźniej o godzinie 11.40. Wymiany handlowe kontraktów terminowych typu future mogą być prowadzone przez cztery pierwsze tygodnie, trzy pierwsze miesiące, cztery pierwsze kwartały i trzy pierwsze lata. Tego rodzaju transakcje prowadzone są w określonych dniach handlowych, w których składa się oferty w pewnym przedziale czasowym. Od marca 2016 r. na rynku dnia bieżącego HUPX sprzedawane są zarówno produkty 15-minutowe, jak i bloki jednogodzinne. Oprócz zorganizowanych rynków dnia następnego i dnia bieżącego HUPX zawarł umowy o współpracy z dwoma firmami brokerskimi świadczącymi usługi polegające na przekazywaniu pozagiełdowych transakcji rozliczeniowych dla wspólnych klientów. |
| --- | --- |

(45)

Przedsiębiorstwo Hungarian Power Exchange Company Ltd. (HUPX) rozpoczęło swoją działalność w lipcu 2010 r. jako spółka zależna OSP, MAVIR. Oferuje wymiany handlowe dnia następnego oraz fizyczne wymiany handlowe kontraktów terminowych typu future. Wymiana handlowa na rynku dnia następnego rozpoczyna się o godzinie 11 każdego dnia na podstawie ofert zakupu i sprzedaży wprowadzonych na każdą godzinę następnego dnia. Wymiana handlowa kończy się najpóźniej o godzinie 11.40. Wymiany handlowe kontraktów terminowych typu future mogą być prowadzone przez cztery pierwsze tygodnie, trzy pierwsze miesiące, cztery pierwsze kwartały i trzy pierwsze lata. Tego rodzaju transakcje prowadzone są w określonych dniach handlowych, w których składa się oferty w pewnym przedziale czasowym. Od marca 2016 r. na rynku dnia bieżącego HUPX sprzedawane są zarówno produkty 15-minutowe, jak i bloki jednogodzinne. Oprócz zorganizowanych rynków dnia następnego i dnia bieżącego HUPX zawarł umowy o współpracy z dwoma firmami brokerskimi świadczącymi usługi polegające na przekazywaniu pozagiełdowych transakcji rozliczeniowych dla wspólnych klientów.

future

future

| (46) | Oprócz aukcji na rynku dnia następnego, których nie zorganizował HUPX, energia elektryczna jest również przedmiotem obrotu na giełdach w UE lub na platformach OTC oraz w ramach bezpośrednich umów dwustronnych (zob. motyw 44). |
| --- | --- |

(46)

Oprócz aukcji na rynku dnia następnego, których nie zorganizował HUPX, energia elektryczna jest również przedmiotem obrotu na giełdach w UE lub na platformach OTC oraz w ramach bezpośrednich umów dwustronnych (zob. motyw 44).

| (47) | Jak widać na wykresie 1 w motywie 43, Węgry są importerem energii elektrycznej netto, przy czym import stanowi około 30 % węgierskiego zużycia energii elektrycznej. Z wykresu 3 wynika, że hurtowa cena energii elektrycznej była najwyższa na Węgrzech w połączonym regionie sąsiadującym z tym państwem (tj. z wyłączeniem Polski lub Słowenii).

  Wykres 3


  Średnie miesięczne ceny przy obciążeniu podstawowym na rynku dnia następnego w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (w tym na Węgrzech) i Niemczech (lata 2010–2016)













  Źródło: | Komisja Europejska. |
| --- | --- | --- |

(47)

Jak widać na wykresie 1 w motywie 43, Węgry są importerem energii elektrycznej netto, przy czym import stanowi około 30 % węgierskiego zużycia energii elektrycznej. Z wykresu 3 wynika, że hurtowa cena energii elektrycznej była najwyższa na Węgrzech w połączonym regionie sąsiadującym z tym państwem (tj. z wyłączeniem Polski lub Słowenii).

Wykres 3

Wykres 3

Średnie miesięczne ceny przy obciążeniu podstawowym na rynku dnia następnego w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (w tym na Węgrzech) i Niemczech (lata 2010–2016)

Średnie miesięczne ceny przy obciążeniu podstawowym na rynku dnia następnego w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (w tym na Węgrzech) i Niemczech (lata 2010–2016)

Image 3

Źródło:

Źródło:

| (48) | Krótkoterminowa prognoza cen przy obciążeniu podstawowym w regionie wskazuje na taką samą tendencję, tj. że węgierskie ceny przy obciążeniu podstawowym będą najwyższe w regionie (zob. wykres 4).

  Wykres 4


  Regionalne ceny kontraktów terminowych typu future dotyczących obciążenia podstawowego w okresie od stycznia do czerwca 2017 r.













  Źródło: | Komisja Europejska (na podstawie danych opublikowanych przez Środkowoeuropejską Giełdę Energii). |
| --- | --- | --- |

(48)

Krótkoterminowa prognoza cen przy obciążeniu podstawowym w regionie wskazuje na taką samą tendencję, tj. że węgierskie ceny przy obciążeniu podstawowym będą najwyższe w regionie (zob. wykres 4).

Wykres 4

Wykres 4

Regionalne ceny kontraktów terminowych typu future dotyczących obciążenia podstawowego w okresie od stycznia do czerwca 2017 r.

Regionalne ceny kontraktów terminowych typu future

Image 4

Źródło:

Źródło:

| (49) | Państwo jest dobrze połączone z państwami sąsiadującymi – w 2014 r. przepustowość połączeń wzajemnych w odniesieniu do energii elektrycznej wynosiła 30 %, tj. przewyższała cel ustanowiony do 2020 r. (21). W 2014 r. nastąpiło połączenie rynków czeskiego, słowackiego, węgierskiego i rumuńskiego, które doprowadziło do zwiększenia płynności HUPX i zmniejszenia zmienności cenowej. Na wykresie 5 podsumowano dane dotyczące wymiany energii elektrycznej z państwami sąsiadującymi w 2014 r.

  Wykres 5


  Wymiana energii elektrycznej między Węgrami a państwami sąsiadującymi













  Źródło: | Dane dotyczące węgierskiego systemu energii elektrycznej (Mavir, 2014 r.). |
| --- | --- | --- |

(49)

Państwo jest dobrze połączone z państwami sąsiadującymi – w 2014 r. przepustowość połączeń wzajemnych w odniesieniu do energii elektrycznej wynosiła 30 %, tj. przewyższała cel ustanowiony do 2020 r. (21). W 2014 r. nastąpiło połączenie rynków czeskiego, słowackiego, węgierskiego i rumuńskiego, które doprowadziło do zwiększenia płynności HUPX i zmniejszenia zmienności cenowej. Na wykresie 5 podsumowano dane dotyczące wymiany energii elektrycznej z państwami sąsiadującymi w 2014 r.

21

Wykres 5

Wykres 5

Wymiana energii elektrycznej między Węgrami a państwami sąsiadującymi

Wymiana energii elektrycznej między Węgrami a państwami sąsiadującymi

Image 5

Źródło:

Źródło:

2.6.2.   OPIS PRZEWIDYWANYCH ZMIAN NA WĘGIERSKIM RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ

| (50) | Z przeprowadzonego przez MAVIR badania (22), o którym mowa w motywie 20, wynika, że prawie cała bieżąca infrastruktura elektrowni węglowych zostanie zlikwidowana w latach 2025–2030, a moc zainstalowana infrastruktury wytwarzania energii w węgierskich elektrowniach gazowych spadnie o około 1 GW. W porównaniu z szacunkami dotyczącymi wzrostu zapotrzebowania szczytowego oczekuje się, że do 2021 r. dostępna zdolność wytwórcza krajowych producentów energii spadnie poniżej obciążenia szczytowego. W rezultacie OSP szacuje, że do 2026 r. rynek węgierski będzie potrzebował co najmniej 5,3 GW dodatkowej nowej zdolności wytwórczej energii elektrycznej, a do końca okresu objętego prognozą w 2031 r. – nieco powyżej 7 GW Szacunki te przedstawiono na wykresie 6 poniżej, z którego wynika, że wymagana będzie znaczna ilość mocy zainstalowanej poza rosnącym obciążeniem szczytowym. W swoich uwagach z dnia 16 stycznia 2017 r. Węgry wyjaśniły, że konieczne jest zapewnienie pewnego poziomu pozostałej zdolności odzwierciedlającej standardowe praktyki przemysłowe OSP dotyczące ENTSO-E. Pozostała zdolność stanowi różnicę między sumą wiarygodnej dostępnej zdolności krajowej, krajowej zdolności wytwórczej i obciążenia szczytowego a rezerwą na usługi systemowe. Pozostała zdolność jest częścią krajowej zdolności wytwórczej pozostawionej w systemie na pokrycie wszelkiego objętego programem eksportu, nieoczekiwanych zmian obciążenia, rezerwy na usługi systemowe i nieplanowanych przestojów w punkcie odniesienia.

  Wykres 6


  Wymóg w zakresie dodatkowej zdolności w węgierskim sektorze energii elektrycznej













  Źródło: | Rozwój aktywów wytwórczych węgierskiego systemu energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej (Mavir, 2016 r.). Csúcsterhelés oznacza „obciążenie szczytowe”. |
| --- | --- | --- |

(50)

Z przeprowadzonego przez MAVIR badania (22), o którym mowa w motywie 20, wynika, że prawie cała bieżąca infrastruktura elektrowni węglowych zostanie zlikwidowana w latach 2025–2030, a moc zainstalowana infrastruktury wytwarzania energii w węgierskich elektrowniach gazowych spadnie o około 1 GW. W porównaniu z szacunkami dotyczącymi wzrostu zapotrzebowania szczytowego oczekuje się, że do 2021 r. dostępna zdolność wytwórcza krajowych producentów energii spadnie poniżej obciążenia szczytowego. W rezultacie OSP szacuje, że do 2026 r. rynek węgierski będzie potrzebował co najmniej 5,3 GW dodatkowej nowej zdolności wytwórczej energii elektrycznej, a do końca okresu objętego prognozą w 2031 r. – nieco powyżej 7 GW Szacunki te przedstawiono na wykresie 6 poniżej, z którego wynika, że wymagana będzie znaczna ilość mocy zainstalowanej poza rosnącym obciążeniem szczytowym. W swoich uwagach z dnia 16 stycznia 2017 r. Węgry wyjaśniły, że konieczne jest zapewnienie pewnego poziomu pozostałej zdolności odzwierciedlającej standardowe praktyki przemysłowe OSP dotyczące ENTSO-E. Pozostała zdolność stanowi różnicę między sumą wiarygodnej dostępnej zdolności krajowej, krajowej zdolności wytwórczej i obciążenia szczytowego a rezerwą na usługi systemowe. Pozostała zdolność jest częścią krajowej zdolności wytwórczej pozostawionej w systemie na pokrycie wszelkiego objętego programem eksportu, nieoczekiwanych zmian obciążenia, rezerwy na usługi systemowe i nieplanowanych przestojów w punkcie odniesienia.

22

Wykres 6

Wykres 6

Wymóg w zakresie dodatkowej zdolności w węgierskim sektorze energii elektrycznej

Wymóg w zakresie dodatkowej zdolności w węgierskim sektorze energii elektrycznej

Image 6

Źródło:

Źródło:

Csúcsterhelés

| (51) | Węgry wskazują, że pomimo twierdzeń o stosunkowo wysokim zapotrzebowaniu na nową zdolność wytwórczą z danych przedstawionych przez Platts Powervision wynika, że w rzeczywistości powstaje niewielka ilość nowych zdolności, co widać w tabeli 2. Węgry twierdzą również, że według danych Platt elektrownia o mocy 44 MW produkująca energię z odpadów jest jedyną elektrownią budowaną obecnie na Węgrzech. Węgry wyjaśniają, że pomimo planów inwestowania w budowę większych (opalanych gazem) elektrowni, żadnego z tych projektów nie można uznać za potwierdzony, ponieważ inwestorzy nie ponieśli jeszcze żadnych znaczących nieściągalnych wydatków takich jak koszty budowy, które wykazałyby zobowiązanie do zrealizowania projektu.

  Tabela 2


  Nowe zdolności, które mają zostać utworzone w węgierskim sektorze energii elektrycznej











  Plant | Plant Type | Primary Fuel | Nameplate MW | Online Year | Status |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dunaujvaros Chp | Waste | Biomass | 44 | 2016 | Under Constr |
| Szeged Ccgt | CC/Cogen | Natural Gas | 460 | 2017 | Advan Develop |
| Szeged Ccgt | CC/Cogen | Natural Gas | 460 | 2017 | Advan Develop |
| Csepel III | CC/Cogen | Natural Gas | 430 | 2018 | Advan Develop |
| Tolna | Wind | Wind | 260 | 2018 | Early Develop |
| Gyor Region | Wind | Wind | 300 | 2019 | Early Develop |
| Szazhalombatta — Dunai Refinery | CC | Natural Gas | 860 | 2020 | Advan Develop |
| Almasfuzito | Coal | Coal Generic | 435 | 2020 | Proposed |
| Source: Platts Powervision, data accurate as of September 2015. |

(51)

Węgry wskazują, że pomimo twierdzeń o stosunkowo wysokim zapotrzebowaniu na nową zdolność wytwórczą z danych przedstawionych przez Platts Powervision wynika, że w rzeczywistości powstaje niewielka ilość nowych zdolności, co widać w tabeli 2. Węgry twierdzą również, że według danych Platt elektrownia o mocy 44 MW produkująca energię z odpadów jest jedyną elektrownią budowaną obecnie na Węgrzech. Węgry wyjaśniają, że pomimo planów inwestowania w budowę większych (opalanych gazem) elektrowni, żadnego z tych projektów nie można uznać za potwierdzony, ponieważ inwestorzy nie ponieśli jeszcze żadnych znaczących nieściągalnych wydatków takich jak koszty budowy, które wykazałyby zobowiązanie do zrealizowania projektu.

Tabela 2

Tabela 2

Nowe zdolności, które mają zostać utworzone w węgierskim sektorze energii elektrycznej

Nowe zdolności, które mają zostać utworzone w węgierskim sektorze energii elektrycznej

Plant

Plant Type

Primary Fuel

Nameplate MW

Online Year

Status

Dunaujvaros Chp

Waste

Biomass

44

2016

Under Constr

Szeged Ccgt

CC/Cogen

Natural Gas

460

2017

Advan Develop

Szeged Ccgt

CC/Cogen

Natural Gas

460

2017

Advan Develop

Csepel III

CC/Cogen

Natural Gas

430

2018

Advan Develop

Tolna

Wind

Wind

260

2018

Early Develop

Gyor Region

Wind

Wind

300

2019

Early Develop

Szazhalombatta — Dunai Refinery

CC

Natural Gas

860

2020

Advan Develop

Almasfuzito

Coal

Coal Generic

435

2020

Proposed

Source: Platts Powervision, data accurate as of September 2015.

Source:

2.7.   PODSTAWY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

PODSTAWY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

| (52) | W maju 2015 r. z uwagi na pewność prawa Węgry powiadomiły Komisję o swoich planach zainwestowania w budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych na terenie elektrowni Paks, twierdząc, że przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa, ponieważ państwo działa jako prywatny inwestor szukający rozsądnego zysku. Opierając się na informacjach dostępnych na tym etapie, w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła obawy, że środek będzie stanowił pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE. W szczególności Komisja wyraziła poważne wątpliwości co do tego, czy środek wiąże się z przyznaniem selektywnej korzyści na rzecz Paks II, ponieważ Węgry na etapie zgłaszania nie zakwestionowały istnienia pozostałych elementów pomocy państwa. |
| --- | --- |

(52)

W maju 2015 r. z uwagi na pewność prawa Węgry powiadomiły Komisję o swoich planach zainwestowania w budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych na terenie elektrowni Paks, twierdząc, że przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa, ponieważ państwo działa jako prywatny inwestor szukający rozsądnego zysku. Opierając się na informacjach dostępnych na tym etapie, w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła obawy, że środek będzie stanowił pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE. W szczególności Komisja wyraziła poważne wątpliwości co do tego, czy środek wiąże się z przyznaniem selektywnej korzyści na rzecz Paks II, ponieważ Węgry na etapie zgłaszania nie zakwestionowały istnienia pozostałych elementów pomocy państwa.

| (53) | Podstawy do wątpliwości dają wyniki testu prywatnego inwestora, w ramach którego oceniono, czy prywatny inwestor zainwestowałby w projekt na takich samych zasadach i warunkach co inwestor publiczny, w czasie, gdy podejmowano decyzję o inwestycji publicznej (23). Test prywatnego inwestora jest również uznawany przez orzecznictwo (24). |
| --- | --- |

(53)

Podstawy do wątpliwości dają wyniki testu prywatnego inwestora, w ramach którego oceniono, czy prywatny inwestor zainwestowałby w projekt na takich samych zasadach i warunkach co inwestor publiczny, w czasie, gdy podejmowano decyzję o inwestycji publicznej (23). Test prywatnego inwestora jest również uznawany przez orzecznictwo (24).

23

24

| (54) | Z formalnego punktu widzenia celem testu prywatnego inwestora było uzasadnienie, czy oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu („IRR”) inwestycji byłaby wyższa od opartego jedynie na rynku punktu odniesienia średniego ważonego kosztu kapitału („WACC”) w odniesieniu do projektu objętego inwestycją (25). Choć Węgry oszacowały, że IRR projektu będzie wyższa od czysto rynkowego referencyjnego WACC opartego jedynie na rynku, Komisja wyraziła wątpliwości, czy WACC ma być uznany za wyższy. |
| --- | --- |

(54)

Z formalnego punktu widzenia celem testu prywatnego inwestora było uzasadnienie, czy oczekiwana wewnętrzna stopa zwrotu („IRR”) inwestycji byłaby wyższa od opartego jedynie na rynku punktu odniesienia średniego ważonego kosztu kapitału („WACC”) w odniesieniu do projektu objętego inwestycją (25). Choć Węgry oszacowały, że IRR projektu będzie wyższa od czysto rynkowego referencyjnego WACC opartego jedynie na rynku, Komisja wyraziła wątpliwości, czy WACC ma być uznany za wyższy.

25

| (55) | W świetle wątpliwości co do istnienia pomocy państwa Komisja zbadała, czy możliwe środki pomocy państwa można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że władze węgierskie uznały środek za wolny od pomocy państwa, nie przedstawiły na wstępnym etapie żadnego uzasadnienia potwierdzającego zgodność środka z rynkiem wewnętrznym. Komisja wyraziła również wątpliwości co do tego, ze dany środek nie jest objęty zakresem komunikatu Komisji pt. „Wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020” (26), ponieważ wytyczne te nie obejmują środków w dziedzinie energetyki jądrowej i odpadów promieniotwórczych. Chociaż Komisja stwierdziła, że do oceny zgłoszonego środka nie mają zastosowania żadne inne wytyczne, stwierdziła również, że może uznać środek pomocy za bezpośrednio zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, jeżeli środek służy osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie, jeżeli jest on konieczny i proporcjonalny, a pozytywne skutki dla osiągnięcia wspólnego interesu przewyższają negatywny wpływ na konkurencję i wymianę handlową. |
| --- | --- |

(55)

W świetle wątpliwości co do istnienia pomocy państwa Komisja zbadała, czy możliwe środki pomocy państwa można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że władze węgierskie uznały środek za wolny od pomocy państwa, nie przedstawiły na wstępnym etapie żadnego uzasadnienia potwierdzającego zgodność środka z rynkiem wewnętrznym. Komisja wyraziła również wątpliwości co do tego, ze dany środek nie jest objęty zakresem komunikatu Komisji pt. „Wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020” (26), ponieważ wytyczne te nie obejmują środków w dziedzinie energetyki jądrowej i odpadów promieniotwórczych. Chociaż Komisja stwierdziła, że do oceny zgłoszonego środka nie mają zastosowania żadne inne wytyczne, stwierdziła również, że może uznać środek pomocy za bezpośrednio zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, jeżeli środek służy osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie, jeżeli jest on konieczny i proporcjonalny, a pozytywne skutki dla osiągnięcia wspólnego interesu przewyższają negatywny wpływ na konkurencję i wymianę handlową.

26

| (56) | Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy środek można uznać za proporcjonalny, tzn. czy środek ogranicza się do minimalnego poziomu wsparcia inwestycyjnego niezbędnego do umożliwienia pomyślnej budowy dodatkowych bloków wytwarzających energię elektryczną na potrzeby osiągnięcia wspólnego celu. Beneficjent otrzymałby aktywa wytwórcze, nie ponosząc jakiegokolwiek szczególnego ryzyka związanego z kosztami refinansowania, które ponosiliby inni uczestnicy rynku. Komisja nie otrzymała żadnych dowodów na to, w jaki sposób Węgry zapobiegną powstaniu takiej nadmiernej rekompensaty. |
| --- | --- |

(56)

Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy środek można uznać za proporcjonalny, tzn. czy środek ogranicza się do minimalnego poziomu wsparcia inwestycyjnego niezbędnego do umożliwienia pomyślnej budowy dodatkowych bloków wytwarzających energię elektryczną na potrzeby osiągnięcia wspólnego celu. Beneficjent otrzymałby aktywa wytwórcze, nie ponosząc jakiegokolwiek szczególnego ryzyka związanego z kosztami refinansowania, które ponosiliby inni uczestnicy rynku. Komisja nie otrzymała żadnych dowodów na to, w jaki sposób Węgry zapobiegną powstaniu takiej nadmiernej rekompensaty.

| (57) | Komisja podkreśliła, że węgierski rynek wytwarzania energii elektrycznej charakteryzuje się stosunkowo wysoką koncentracją na rynku, przy czym obecna elektrownia jądrowa Paks wytwarza około 50 % produkcji krajowej. Wobec braku nowych zdolności energia elektryczna wytworzona przez elektrownie jądrowe Paks i Paks II prawdopodobnie dotrze do jeszcze większej części rynku dostaw, co może mieć negatywny wpływ na węgierski rynek energii elektrycznej. Węgry nie przekazały Komisji szczegółowych dowodów na to, w jaki sposób zapewni ciągłą niezależną eksploatację istniejących i nowych aktywów wytwórczych. |
| --- | --- |

(57)

Komisja podkreśliła, że węgierski rynek wytwarzania energii elektrycznej charakteryzuje się stosunkowo wysoką koncentracją na rynku, przy czym obecna elektrownia jądrowa Paks wytwarza około 50 % produkcji krajowej. Wobec braku nowych zdolności energia elektryczna wytworzona przez elektrownie jądrowe Paks i Paks II prawdopodobnie dotrze do jeszcze większej części rynku dostaw, co może mieć negatywny wpływ na węgierski rynek energii elektrycznej. Węgry nie przekazały Komisji szczegółowych dowodów na to, w jaki sposób zapewni ciągłą niezależną eksploatację istniejących i nowych aktywów wytwórczych.

| (58) | Ponadto Komisja zauważyła, że ze względu na specyfikę węgierskiego rynku energii elektrycznej eksploatacja elektrowni Paks II może również stwarzać ryzyko płynności rynku hurtowego poprzez ograniczenie liczby ofert dostaw dostępnych na rynku. W zależności od sposobu sprzedaży na rynku energii elektrycznej wytworzonej przez nowe reaktory jądrowe sprzedaż może znacząco wpłynąć na płynność, może zwiększyć bariery ograniczające wprowadzanie na rynek oraz może zmniejszyć konkurencję na różnych poziomach rynku. Węgry nie przedstawiły szczegółowych wyjaśnień dotyczących sposobu sprzedaży energii elektrycznej przez elektrownię Paks II i sposobu zapewnienia płynności rynku. |
| --- | --- |

(58)

Ponadto Komisja zauważyła, że ze względu na specyfikę węgierskiego rynku energii elektrycznej eksploatacja elektrowni Paks II może również stwarzać ryzyko płynności rynku hurtowego poprzez ograniczenie liczby ofert dostaw dostępnych na rynku. W zależności od sposobu sprzedaży na rynku energii elektrycznej wytworzonej przez nowe reaktory jądrowe sprzedaż może znacząco wpłynąć na płynność, może zwiększyć bariery ograniczające wprowadzanie na rynek oraz może zmniejszyć konkurencję na różnych poziomach rynku. Węgry nie przedstawiły szczegółowych wyjaśnień dotyczących sposobu sprzedaży energii elektrycznej przez elektrownię Paks II i sposobu zapewnienia płynności rynku.

| (59) | Komisja wyraziła zatem wątpliwości co do tego, że środek może obejmować pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

(59)

Komisja wyraziła zatem wątpliwości co do tego, że środek może obejmować pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

| (60) | Wobec braku wystarczających dowodów Komisja nie mogła również wyciągnąć wniosków dotyczących zgodności takiego środka z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c). Ponadto w związku z wątpliwościami przedstawionymi w decyzji o wszczęciu postępowania i biorąc pod uwagę fakt, że Węgry nie przedstawiły wtedy żadnych argumentów dotyczących zgodności, Komisja zbadała szereg problemów związanych z zakłóceniami konkurencji i możliwości objęcia Paks II nadmierną rekompensatą. |
| --- | --- |

(60)

Wobec braku wystarczających dowodów Komisja nie mogła również wyciągnąć wniosków dotyczących zgodności takiego środka z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c). Ponadto w związku z wątpliwościami przedstawionymi w decyzji o wszczęciu postępowania i biorąc pod uwagę fakt, że Węgry nie przedstawiły wtedy żadnych argumentów dotyczących zgodności, Komisja zbadała szereg problemów związanych z zakłóceniami konkurencji i możliwości objęcia Paks II nadmierną rekompensatą.

| (61) | Jeżeli chodzi o wątpliwości dotyczące proporcjonalności wyrażone w motywie 56 powyżej, Komisja zbadała, czy w wyniku udzielenia pomocy Paks II mógłby reinwestować zyski, które nie są wypłacane państwu w formie dywidend, w celu utworzenia lub zakupu dodatkowych aktywów wytwórczych i tym samym umocnienia swojej pozycji na rynku. |
| --- | --- |

(61)

Jeżeli chodzi o wątpliwości dotyczące proporcjonalności wyrażone w motywie 56 powyżej, Komisja zbadała, czy w wyniku udzielenia pomocy Paks II mógłby reinwestować zyski, które nie są wypłacane państwu w formie dywidend, w celu utworzenia lub zakupu dodatkowych aktywów wytwórczych i tym samym umocnienia swojej pozycji na rynku.

| (62) | W odniesieniu do wyrażonych w motywie 56 wątpliwości dotyczących proporcjonalności Komisja zbadała również politykę dywidendową, którą Węgry zamierzają prowadzić, w szczególności pod kątem tego, czy Węgry będą żądały wypłaty dywidend (według własnego uznania w zależności od zysku osiągniętego przez Paks II), czy też pozwolą Paks II zatrzymać zyski. Komisja obawiała się, że Paks II może wykorzystać swoje zyski do celów reinwestycji poprzez utworzenie lub zakup dodatkowych aktywów wytwórczych i przyczynić się do jeszcze większego zakłócenia konkurencji. |
| --- | --- |

(62)

W odniesieniu do wyrażonych w motywie 56 wątpliwości dotyczących proporcjonalności Komisja zbadała również politykę dywidendową, którą Węgry zamierzają prowadzić, w szczególności pod kątem tego, czy Węgry będą żądały wypłaty dywidend (według własnego uznania w zależności od zysku osiągniętego przez Paks II), czy też pozwolą Paks II zatrzymać zyski. Komisja obawiała się, że Paks II może wykorzystać swoje zyski do celów reinwestycji poprzez utworzenie lub zakup dodatkowych aktywów wytwórczych i przyczynić się do jeszcze większego zakłócenia konkurencji.

| (63) | Jak określono w motywie 57, ze względu na stosunkowo wysoki poziom koncentracji węgierskiego rynku wytwarzania energii elektrycznej i fakt, że działająca obecnie elektrownia jądrowa Paks (grupa MVM) wytwarza około 50 % produkcji krajowej, Komisja miała obawy w kwestii tego, czy elektrownie jądrowe Paks i Paks II działałyby osobno oraz czy można by je uznać za niezależne i niepowiązane. Fakt, że Paks II jest obecnie prawnie niezależna od grupy MVM, był niewystarczający dla Komisji, ponieważ na etapie zgłaszania nie otrzymała ona żadnych informacji pozwalających stwierdzić, czy elektrownie jądrowe Paks i Paks II będą kontynuowały działalność całkowicie oddzielnie zarówno pod względem prawnym, jak i strukturalnym. Takie wyjaśnienia okazały się konieczne, aby zminimalizować ryzyko dalszego wzrostu koncentracji na rynku. |
| --- | --- |

(63)

Jak określono w motywie 57, ze względu na stosunkowo wysoki poziom koncentracji węgierskiego rynku wytwarzania energii elektrycznej i fakt, że działająca obecnie elektrownia jądrowa Paks (grupa MVM) wytwarza około 50 % produkcji krajowej, Komisja miała obawy w kwestii tego, czy elektrownie jądrowe Paks i Paks II działałyby osobno oraz czy można by je uznać za niezależne i niepowiązane. Fakt, że Paks II jest obecnie prawnie niezależna od grupy MVM, był niewystarczający dla Komisji, ponieważ na etapie zgłaszania nie otrzymała ona żadnych informacji pozwalających stwierdzić, czy elektrownie jądrowe Paks i Paks II będą kontynuowały działalność całkowicie oddzielnie zarówno pod względem prawnym, jak i strukturalnym. Takie wyjaśnienia okazały się konieczne, aby zminimalizować ryzyko dalszego wzrostu koncentracji na rynku.

| (64) | Ponadto, jak wyjaśniono w sekcji 2.6, transakcje w węgierskim sektorze hurtowej sprzedaży energii elektrycznej odbywają się najczęściej w ramach dwustronnych umów na zakup energii, a Hungarian Power Exchange („HUPX”) nie osiągnęło jeszcze odpowiedniego poziomu płynności. Jako że w zgłoszeniu przekazanym przez Węgry nie odniesiono się do oczekiwanych metod sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej w elektrowni Paks II, Komisja zbadała wpływ Paks II na obecne poziomy płynności sektora hurtowej sprzedaży energii elektrycznej na Węgrzech. |
| --- | --- |

(64)

Ponadto, jak wyjaśniono w sekcji 2.6, transakcje w węgierskim sektorze hurtowej sprzedaży energii elektrycznej odbywają się najczęściej w ramach dwustronnych umów na zakup energii, a Hungarian Power Exchange („HUPX”) nie osiągnęło jeszcze odpowiedniego poziomu płynności. Jako że w zgłoszeniu przekazanym przez Węgry nie odniesiono się do oczekiwanych metod sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej w elektrowni Paks II, Komisja zbadała wpływ Paks II na obecne poziomy płynności sektora hurtowej sprzedaży energii elektrycznej na Węgrzech.

| (65) | Biorąc pod uwagę przedstawione w motywie 58 wątpliwości dotyczące płynności rynku, Komisja chciała zapewnić dostępność szerokiej gamy ofert dostaw na rynku, szczególnie w świetle dominującej pozycji MVM Partner na rynku hurtowym energii elektrycznej (27). Komisja obawiała się znaczącego wpływu na poziomy płynności oraz wzrostu kosztów ponoszonych przez konkurentów działających na rynku niższego szczebla w wyniku ograniczenia ich konkurencyjnego dostępu do ważnych rynków (blokowanie wejścia na rynek). Sytuacja taka mogłaby mieć miejsce, gdyby energię elektryczną wytwarzaną przez Paks II sprzedawano przede wszystkim w drodze umów długoterminowych tylko niektórym dostawcom, przekształcając w ten sposób władzę rynkową Paks II na rynku wytwarzania energii na rynek detaliczny. |
| --- | --- |

(65)

Biorąc pod uwagę przedstawione w motywie 58 wątpliwości dotyczące płynności rynku, Komisja chciała zapewnić dostępność szerokiej gamy ofert dostaw na rynku, szczególnie w świetle dominującej pozycji MVM Partner na rynku hurtowym energii elektrycznej (27). Komisja obawiała się znaczącego wpływu na poziomy płynności oraz wzrostu kosztów ponoszonych przez konkurentów działających na rynku niższego szczebla w wyniku ograniczenia ich konkurencyjnego dostępu do ważnych rynków (blokowanie wejścia na rynek). Sytuacja taka mogłaby mieć miejsce, gdyby energię elektryczną wytwarzaną przez Paks II sprzedawano przede wszystkim w drodze umów długoterminowych tylko niektórym dostawcom, przekształcając w ten sposób władzę rynkową Paks II na rynku wytwarzania energii na rynek detaliczny.

27

| (66) | Komisja zwróciła się zatem o przekazanie dodatkowych informacji na temat strategii handlowej w zakresie mocy wyjściowej Paks II, zwracając szczególną uwagę na to, czy jej wdrażanie będzie odbywało się w warunkach pełnej konkurencji poprzez oferowanie wygenerowanej tam energii elektrycznej na giełdzie, czy też na innej przejrzystej platformie obrotu. |
| --- | --- |

(66)

Komisja zwróciła się zatem o przekazanie dodatkowych informacji na temat strategii handlowej w zakresie mocy wyjściowej Paks II, zwracając szczególną uwagę na to, czy jej wdrażanie będzie odbywało się w warunkach pełnej konkurencji poprzez oferowanie wygenerowanej tam energii elektrycznej na giełdzie, czy też na innej przejrzystej platformie obrotu.

3.   STANOWISKO RZĄDU WĘGIERSKIEGO

STANOWISKO RZĄDU WĘGIERSKIEGO

3.1.   STANOWISKO WĘGIER DOTYCZĄCE ISTNIENIA POMOCY

STANOWISKO WĘGIER DOTYCZĄCE ISTNIENIA POMOCY

3.1.1.   KORZYŚĆ GOSPODARCZA

| (67) | W swoim zgłoszeniu Węgry twierdzą, że inwestycja nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 TFUE, ponieważ nie przynosi ona Paks II żadnej korzyści gospodarczej. Na poparcie tego argumentu Węgry wskazują, że inwestycja Paks II jest zgodna z testem prywatnego inwestora (zob. motywy 53 i 54). |
| --- | --- |

(67)

W swoim zgłoszeniu Węgry twierdzą, że inwestycja nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 TFUE, ponieważ nie przynosi ona Paks II żadnej korzyści gospodarczej. Na poparcie tego argumentu Węgry wskazują, że inwestycja Paks II jest zgodna z testem prywatnego inwestora (zob. motywy 53 i 54).

| (68) | W szczególności Węgry twierdzą, że test prywatnego inwestora udało się przeprowadzić na dwa sposoby (28). Po pierwsze, WACC projektu jest niższy od jego IRR. Po drugie twierdzą, że uśrednione koszty wytworzenia energii są na tyle niskie, że energia jądrowa może konkurować z innymi technologiami wytwarzania energii oraz zapewnia rozsądne zyski w ramach dominujących cen energii elektrycznej (29). |
| --- | --- |

(68)

W szczególności Węgry twierdzą, że test prywatnego inwestora udało się przeprowadzić na dwa sposoby (28). Po pierwsze, WACC projektu jest niższy od jego IRR. Po drugie twierdzą, że uśrednione koszty wytworzenia energii są na tyle niskie, że energia jądrowa może konkurować z innymi technologiami wytwarzania energii oraz zapewnia rozsądne zyski w ramach dominujących cen energii elektrycznej (29).

28

29

| (69) | Na poparcie swojego stanowiska Węgry przedstawiły następujące badania i dokumenty potwierdzające:






  a) | analiza potwierdzająca test prywatnego inwestora („badanie dotyczące testu prywatnego inwestora” z dnia 18 lutego 2015 r.); |
| --- | --- | --- |

(69)

Na poparcie swojego stanowiska Węgry przedstawiły następujące badania i dokumenty potwierdzające:

a)

analiza potwierdzająca test prywatnego inwestora („badanie dotyczące testu prywatnego inwestora” z dnia 18 lutego 2015 r.);

| b) | analiza ekonomiczna projektu elektrowni jądrowej Paks II („badanie ekonomiczne” z dnia 8 października 2015 r.) (30); |
| --- | --- |

b)

analiza ekonomiczna projektu elektrowni jądrowej Paks II („badanie ekonomiczne” z dnia 8 października 2015 r.) (30);

30

| c) | pisma skierowane do zastępcy Dyrektora Generalnego ds. Pomocy Państwa odnoszące się do wstępnej analizy Komisji („pisma wyjaśniające”):






  — | pierwsze pismo („pierwsze pismo wyjaśniające” z dnia 16 października 2015 r.), |
| --- | --- | --- |

c)

pisma skierowane do zastępcy Dyrektora Generalnego ds. Pomocy Państwa odnoszące się do wstępnej analizy Komisji („pisma wyjaśniające”):

—

pierwsze pismo („pierwsze pismo wyjaśniające” z dnia 16 października 2015 r.),

| — | drugie pismo („drugie pismo wyjaśniające” z dnia 29 października 2015 r.); |
| --- | --- |

—

drugie pismo („drugie pismo wyjaśniające” z dnia 29 października 2015 r.);

| d) | uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania („odpowiedź na decyzję o wszczęciu postępowania”):






  — | pismo skierowane do zastępcy Dyrektora Generalnego ds. Pomocy Państwa wysłane po ogłoszeniu przez Komisję decyzji o wszczęciu postępowania w dniu 3 grudnia 2015 r. („pismo potwierdzające decyzję o wszczęciu postępowania”), |
| --- | --- | --- |

d)

uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania („odpowiedź na decyzję o wszczęciu postępowania”):

—

pismo skierowane do zastępcy Dyrektora Generalnego ds. Pomocy Państwa wysłane po ogłoszeniu przez Komisję decyzji o wszczęciu postępowania w dniu 3 grudnia 2015 r. („pismo potwierdzające decyzję o wszczęciu postępowania”),

| — | uwagi Węgier przekazane Komisji w dniu 29 stycznia 2016 r. („uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania”); |
| --- | --- |

—

uwagi Węgier przekazane Komisji w dniu 29 stycznia 2016 r. („uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania”);

| e) | odpowiedź rządu Węgier na uwagi osób trzecich dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie pomocy państwa z dnia 7 kwietnia 2016 r. („odpowiedź na uwagi osób trzecich”); |
| --- | --- |

e)

odpowiedź rządu Węgier na uwagi osób trzecich dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie pomocy państwa z dnia 7 kwietnia 2016 r. („odpowiedź na uwagi osób trzecich”);

| f) | odpowiedź na wniosek o przekazanie informacji z dnia 18 marca 2016 r. przekazana w dniu 21 kwietnia 2016 r. („dalsze wyjaśnienia”). |
| --- | --- |

f)

odpowiedź na wniosek o przekazanie informacji z dnia 18 marca 2016 r. przekazana w dniu 21 kwietnia 2016 r. („dalsze wyjaśnienia”).

| (70) | Ponadto rząd węgierski przedstawił również model finansowy, który wykorzystano do obliczenia wartości IRR dla projektu. Komisji przedstawiono dwie wersje modelu:






  a) | wersję pierwotną w dniu 16 marca 2015 r. („wstępny model finansowy”); |
| --- | --- | --- |

(70)

Ponadto rząd węgierski przedstawił również model finansowy, który wykorzystano do obliczenia wartości IRR dla projektu. Komisji przedstawiono dwie wersje modelu:

a)

wersję pierwotną w dniu 16 marca 2015 r. („wstępny model finansowy”);

| b) | wersję ostateczną w dniu 16 października 2015 r. („model finansowy”). |
| --- | --- |

b)

wersję ostateczną w dniu 16 października 2015 r. („model finansowy”).

| (71) | Z wyjątkiem „dalszych wyjaśnień” dokumenty wymienione w motywie 69 odnoszą się do kwestii obliczania WACC i IRR, aczkolwiek charakteryzują się różnymi poziomami szczegółowości. IRR projektu oblicza się za pomocą modelu finansowego (31). Podejście oparte na uśrednionych kosztach wytworzenia energii omówiono w badaniu ekonomicznym i „dalszych wyjaśnieniach” (zob. motyw 69). |
| --- | --- |

(71)

Z wyjątkiem „dalszych wyjaśnień” dokumenty wymienione w motywie 69 odnoszą się do kwestii obliczania WACC i IRR, aczkolwiek charakteryzują się różnymi poziomami szczegółowości. IRR projektu oblicza się za pomocą modelu finansowego (31). Podejście oparte na uśrednionych kosztach wytworzenia energii omówiono w badaniu ekonomicznym i „dalszych wyjaśnieniach” (zob. motyw 69).

31

| (72) | Jeżeli chodzi o analizę przeprowadzoną przez Węgry, dokumenty wymienione w motywach 69 lit. c)–69 lit. f) zawierają różne aktualizacje danych przedstawionych w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, a następnie w badaniu ekonomicznym. W szczególności niektóre aktualizacje są opatrzone datą po podpisaniu umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych w dniu 9 grudnia 2014 r., tj. wstępnej decyzji inwestycyjnej. |
| --- | --- |

(72)

Jeżeli chodzi o analizę przeprowadzoną przez Węgry, dokumenty wymienione w motywach 69 lit. c)–69 lit. f) zawierają różne aktualizacje danych przedstawionych w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, a następnie w badaniu ekonomicznym. W szczególności niektóre aktualizacje są opatrzone datą po podpisaniu umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych w dniu 9 grudnia 2014 r., tj. wstępnej decyzji inwestycyjnej.

| (73) | Decyzja o wszczęciu postępowania zawiera szczegółową ocenę stanowiska Węgier w odniesieniu do każdego kluczowego zagadnienia odzwierciedlonego w uwagach przedstawionych do dnia ogłoszenia decyzji o wszczęciu postępowania (32). W pozostałej części niniejszej sekcji przedstawiono przegląd stanowiska Węgier w odniesieniu do kluczowych kwestii poruszonych po ogłoszeniu decyzji o wszczęciu postępowania. W szczególności oddzielnie przedstawione zostaną kwestia stosowania WACC i IRR oraz kwestia uśrednionych kosztów wytworzenia energii. |
| --- | --- |

(73)

Decyzja o wszczęciu postępowania zawiera szczegółową ocenę stanowiska Węgier w odniesieniu do każdego kluczowego zagadnienia odzwierciedlonego w uwagach przedstawionych do dnia ogłoszenia decyzji o wszczęciu postępowania (32). W pozostałej części niniejszej sekcji przedstawiono przegląd stanowiska Węgier w odniesieniu do kluczowych kwestii poruszonych po ogłoszeniu decyzji o wszczęciu postępowania. W szczególności oddzielnie przedstawione zostaną kwestia stosowania WACC i IRR oraz kwestia uśrednionych kosztów wytworzenia energii.

32

3.1.1.1.   
  Stanowisko Węgier dotyczące WACC

Stanowisko Węgier dotyczące WACC

| (74) | W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry powtórzyły szacunkowy zakres WACC wynoszący 6,2–7,7 %, podobnie jak w poprzednich uwagach. Przypomniały również wcześniejsze argumenty przedstawione w pismach wyjaśniających i zauważyły, że Komisja nie oceniła tych argumentów w decyzji o wszczęciu postępowania. |
| --- | --- |

(74)

W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry powtórzyły szacunkowy zakres WACC wynoszący 6,2–7,7 %, podobnie jak w poprzednich uwagach. Przypomniały również wcześniejsze argumenty przedstawione w pismach wyjaśniających i zauważyły, że Komisja nie oceniła tych argumentów w decyzji o wszczęciu postępowania.

3.1.1.2.   
  Stanowisko Węgier dotyczące IRR

Stanowisko Węgier dotyczące IRR

| (75) | W niniejszej sekcji przedstawiono stanowisko Węgier dotyczące obliczania IRR przy użyciu modelu finansowego do obliczania przyszłych wolnych przepływów pieniężnych w ramach projektu i określania jego IRR. Główne elementy modelu finansowego są następujące:






  1) | różne długoterminowe prognozy cen energii elektrycznej; oraz |
| --- | --- | --- |

(75)

W niniejszej sekcji przedstawiono stanowisko Węgier dotyczące obliczania IRR przy użyciu modelu finansowego do obliczania przyszłych wolnych przepływów pieniężnych w ramach projektu i określania jego IRR. Główne elementy modelu finansowego są następujące:

1)

różne długoterminowe prognozy cen energii elektrycznej; oraz

| 2) | różne założenia operacyjne dotyczące elektrowni jądrowej. |
| --- | --- |

2)

różne założenia operacyjne dotyczące elektrowni jądrowej.

A)   Prognozy cen energii elektrycznej

| (76) | Przegląd prognoz cenowych stosowanych przez rząd węgierski można znaleźć w decyzji o wszczęciu postępowania. W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry skrytykowały Komisję za wykorzystanie tylko jednej krzywej prognozy cenowej (na podstawie światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r.) do obliczenia IRR projektu (33). W szczególności podkreśliły, że do oceny IRR należało użyć wszystkich prognoz cenowych przedstawionych w badaniu ekonomicznym. |
| --- | --- |

(76)

Przegląd prognoz cenowych stosowanych przez rząd węgierski można znaleźć w decyzji o wszczęciu postępowania. W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry skrytykowały Komisję za wykorzystanie tylko jednej krzywej prognozy cenowej (na podstawie światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r.) do obliczenia IRR projektu (33). W szczególności podkreśliły, że do oceny IRR należało użyć wszystkich prognoz cenowych przedstawionych w badaniu ekonomicznym.

33

B)   Założenia operacyjne

| (77) | Zespół techniczny Paks II przedstawił założenia operacyjne modelu finansowego i obliczenia IRR. Chociaż początkowo nie przedstawiono żadnych szczegółowych informacji pozwalających na uzasadnienie wspomnianych założeń operacyjnych, Węgry przekazały podstawowe informacje na temat tych założeń później w swoich odpowiedziach na wezwania Komisji do udzielenia informacji. Najważniejszymi przekazanymi dokumentami w tym przypadku są dalsze wyjaśnienia przedstawione w odpowiedzi na wezwania do udzielenia informacji po ogłoszeniu decyzji o wszczęciu postępowania i przekazaniu uwag przez osoby trzecie. |
| --- | --- |

(77)

Zespół techniczny Paks II przedstawił założenia operacyjne modelu finansowego i obliczenia IRR. Chociaż początkowo nie przedstawiono żadnych szczegółowych informacji pozwalających na uzasadnienie wspomnianych założeń operacyjnych, Węgry przekazały podstawowe informacje na temat tych założeń później w swoich odpowiedziach na wezwania Komisji do udzielenia informacji. Najważniejszymi przekazanymi dokumentami w tym przypadku są dalsze wyjaśnienia przedstawione w odpowiedzi na wezwania do udzielenia informacji po ogłoszeniu decyzji o wszczęciu postępowania i przekazaniu uwag przez osoby trzecie.

C)   IRR projektu

| (78) | W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry przypomniały wyniki swoich wcześniejszych obliczeń, zgodnie z którymi IRR projektu wynosi 8,6–12,0 %. |
| --- | --- |

(78)

W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry przypomniały wyniki swoich wcześniejszych obliczeń, zgodnie z którymi IRR projektu wynosi 8,6–12,0 %.

| (79) | W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry skrytykowały ocenę Komisji dotyczącą wpływu opóźnienia na IRR projektu (spadek o 0,9 % w przypadku opóźnienia wynoszącego 5 lat). Dane liczbowe zostały obliczone na podstawie przewidywanych opóźnień w okresie operacyjnym. Węgry twierdziły, że opóźnienie w okresie budowy może jednak spowodować wzrost IRR projektu w przypadku, gdyby nastąpiło również opóźnienie w ponoszeniu kosztów. |
| --- | --- |

(79)

W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry skrytykowały ocenę Komisji dotyczącą wpływu opóźnienia na IRR projektu (spadek o 0,9 % w przypadku opóźnienia wynoszącego 5 lat). Dane liczbowe zostały obliczone na podstawie przewidywanych opóźnień w okresie operacyjnym. Węgry twierdziły, że opóźnienie w okresie budowy może jednak spowodować wzrost IRR projektu w przypadku, gdyby nastąpiło również opóźnienie w ponoszeniu kosztów.

3.1.1.3.   
  Stanowisko Węgier dotyczące uśrednionych kosztów wytworzenia energii

Stanowisko Węgier dotyczące uśrednionych kosztów wytworzenia energii

| (80) | W niniejszej sekcji opisano stanowisko Węgier dotyczące uśrednionych kosztów wytworzenia energii w odniesieniu do Paks II (34). |
| --- | --- |

(80)

W niniejszej sekcji opisano stanowisko Węgier dotyczące uśrednionych kosztów wytworzenia energii w odniesieniu do Paks II (34).

34

A)   Badanie ekonomiczne

| (81) | W badaniu ekonomicznym Węgry stwierdziły, że uśrednione koszty wytworzenia energii w elektrowni Paks II są na tyle niskie, że elektrownia może stać się konkurencyjna dla innych technologii wytwarzania. W szczególności w badaniu przedstawiono trzy szacunki dotyczące uśrednionych kosztów wytworzenia energii projektu jądrowego na Węgrzech. Pierwszy szacunek wynoszący 70 EUR/MWh otrzymano przy uwzględnieniu stopy dyskontowej równej 7 % (górna granica oszacowanego WACC przedstawionego w tym samym badaniu ekonomicznym) i zaczerpniętej ze wspólnej publikacji OECD/MAE/NEA z 2015 r. pt. „Projected Costs of Generating Electricity” („Prognozowane koszty wytwarzania energii elektrycznej”) („badanie OECD/MAE/NEA z 2015 r.”) (35). Drugi szacunek uśrednionych kosztów wytworzenia energii wynoszący 50–63 EUR/MWh otrzymano przy uwzględnieniu badania przeprowadzonego przez Aszodi et al. (2014 r.), w którym zastosowano stopę dyskontową opartą na oprocentowaniu pożyczki rosyjskiej mieszczącą się w zakresie 4–5 % (36). Trzeci szacunek uśrednionych kosztów wytworzenia energii wynoszący 58–120 EUR/MWh (ceny rzeczywiste z 2013 r.) obliczono za pomocą analizy porównawczej, w której wykorzystano dane liczbowe opublikowane przez różne agencje międzynarodowe i która oferuje potencjalny zakres uśrednionych kosztów wytworzenia energii (37). W badaniu stwierdzono, że uśrednione koszty wytworzenia energii dla węgierskiej elektrowni jądrowej mieszczą się w zakresie 50,5–57,4 EUR/MWh (ceny rzeczywiste z 2013 r.), przy czym obie wartości krańcowe obliczono przy zastosowaniu stopy procentowej równej obu wartościom krańcowym zakresu WACC (6,2 % i 7,0 %) podanym w tym samym badaniu ekonomicznym (38). W porównaniu z przyszłymi cenami energii elektrycznej z tego samego badania ekonomicznego projekt węgierskiej elektrowni jądrowej można uznać za rentowny, w związku z czym Węgry twierdzą, że inwestor prywatny uznałby za zasadne podjęcie się realizacji takiego projektu. |
| --- | --- |

(81)

W badaniu ekonomicznym Węgry stwierdziły, że uśrednione koszty wytworzenia energii w elektrowni Paks II są na tyle niskie, że elektrownia może stać się konkurencyjna dla innych technologii wytwarzania. W szczególności w badaniu przedstawiono trzy szacunki dotyczące uśrednionych kosztów wytworzenia energii projektu jądrowego na Węgrzech. Pierwszy szacunek wynoszący 70 EUR/MWh otrzymano przy uwzględnieniu stopy dyskontowej równej 7 % (górna granica oszacowanego WACC przedstawionego w tym samym badaniu ekonomicznym) i zaczerpniętej ze wspólnej publikacji OECD/MAE/NEA z 2015 r. pt. „Projected Costs of Generating Electricity” („Prognozowane koszty wytwarzania energii elektrycznej”) („badanie OECD/MAE/NEA z 2015 r.”) (35). Drugi szacunek uśrednionych kosztów wytworzenia energii wynoszący 50–63 EUR/MWh otrzymano przy uwzględnieniu badania przeprowadzonego przez Aszodi et al. (2014 r.), w którym zastosowano stopę dyskontową opartą na oprocentowaniu pożyczki rosyjskiej mieszczącą się w zakresie 4–5 % (36). Trzeci szacunek uśrednionych kosztów wytworzenia energii wynoszący 58–120 EUR/MWh (ceny rzeczywiste z 2013 r.) obliczono za pomocą analizy porównawczej, w której wykorzystano dane liczbowe opublikowane przez różne agencje międzynarodowe i która oferuje potencjalny zakres uśrednionych kosztów wytworzenia energii (37). W badaniu stwierdzono, że uśrednione koszty wytworzenia energii dla węgierskiej elektrowni jądrowej mieszczą się w zakresie 50,5–57,4 EUR/MWh (ceny rzeczywiste z 2013 r.), przy czym obie wartości krańcowe obliczono przy zastosowaniu stopy procentowej równej obu wartościom krańcowym zakresu WACC (6,2 % i 7,0 %) podanym w tym samym badaniu ekonomicznym (38). W porównaniu z przyszłymi cenami energii elektrycznej z tego samego badania ekonomicznego projekt węgierskiej elektrowni jądrowej można uznać za rentowny, w związku z czym Węgry twierdzą, że inwestor prywatny uznałby za zasadne podjęcie się realizacji takiego projektu.

35

36

37

38

B)   Dalsze wyjaśnienia

| (82) | W odpowiedzi na pytanie Komisji dotyczące tego, w jaki sposób można pogodzić zakres uśrednionych kosztów wytworzenia energii wynoszący 50,5–57,4 EUR/MWh określony w ostatecznych wnioskach z badania ekonomicznego z przedziałem wynoszącym 89–94 USD/MWh określonym w badaniu OECD/MAE/NEA, Węgry wyjaśniły w „dalszych wyjaśnieniach”, że różnica wynika z bardzo odmiennych założeń stosowanych w badaniu ekonomicznym i badaniu OECD/MAE/NEA, np. różnicy w zakładanym współczynniku zdolności elektrowni jądrowych (85 % w przeciwieństwie do 92 %) i w terminach uruchomienia elektrowni (2020 r. w przeciwieństwie do 2025 r.). |
| --- | --- |

(82)

W odpowiedzi na pytanie Komisji dotyczące tego, w jaki sposób można pogodzić zakres uśrednionych kosztów wytworzenia energii wynoszący 50,5–57,4 EUR/MWh określony w ostatecznych wnioskach z badania ekonomicznego z przedziałem wynoszącym 89–94 USD/MWh określonym w badaniu OECD/MAE/NEA, Węgry wyjaśniły w „dalszych wyjaśnieniach”, że różnica wynika z bardzo odmiennych założeń stosowanych w badaniu ekonomicznym i badaniu OECD/MAE/NEA, np. różnicy w zakładanym współczynniku zdolności elektrowni jądrowych (85 % w przeciwieństwie do 92 %) i w terminach uruchomienia elektrowni (2020 r. w przeciwieństwie do 2025 r.).

3.2.   STANOWISKO WĘGIER DOTYCZĄCE MOŻLIWEJ ZGODNOŚCI ŚRODKA Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

STANOWISKO WĘGIER DOTYCZĄCE MOŻLIWEJ ZGODNOŚCI ŚRODKA Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

| (83) | Choć w swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry podkreśliły, że środek nie stanowi pomocy państwa, przedstawiły uwagi dotyczące obaw zgłoszonych przez Komisję w odniesieniu do możliwej zgodności środka z rynkiem wewnętrznym, które ta wyraziła w decyzji o wszczęciu postępowania, na wypadek gdyby Komisja uznała jednak, że pomoc państwa została przyznana. |
| --- | --- |

(83)

Choć w swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry podkreśliły, że środek nie stanowi pomocy państwa, przedstawiły uwagi dotyczące obaw zgłoszonych przez Komisję w odniesieniu do możliwej zgodności środka z rynkiem wewnętrznym, które ta wyraziła w decyzji o wszczęciu postępowania, na wypadek gdyby Komisja uznała jednak, że pomoc państwa została przyznana.

3.2.1.   STANOWISKO DOTYCZĄCE CELU LEŻĄCEGO WE WSPÓLNYM INTERESIE

| (84) | W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry przedstawiły kilka względów politycznych, które uznały za istotne dla określenia celu leżącego we wspólnym interesie, w oparciu o następujące elementy:






  a) | węgierską politykę energetyczną; |
| --- | --- | --- |

(84)

W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Węgry przedstawiły kilka względów politycznych, które uznały za istotne dla określenia celu leżącego we wspólnym interesie, w oparciu o następujące elementy:

a)

węgierską politykę energetyczną;

| b) | cele traktatu EURATOM (39); |
| --- | --- |

b)

cele traktatu EURATOM (39);

39

| c) | lukę w przyszłej mocy zainstalowanej; |
| --- | --- |

c)

lukę w przyszłej mocy zainstalowanej;

| d) | dywersyfikację źródeł energii; |
| --- | --- |

d)

dywersyfikację źródeł energii;

| e) | obniżenie emisyjności; |
| --- | --- |

e)

obniżenie emisyjności;

| f) | tworzenie miejsc pracy; |
| --- | --- |

f)

tworzenie miejsc pracy;

| g) | przystępność cenową. |
| --- | --- |

g)

przystępność cenową.

| (85) | Węgry podkreśliły, że na podstawie art. 194 ust. 2 TFUE każde państwo członkowskie ma suwerenne prawo wyboru swojego koszyka energetycznego, i odwołują się do swojej krajowej strategii energetycznej do 2030 r. (zob. motyw 20), w której jako średniookresową strategię energetyczną państwa określono ścieżkę opierającą się na energii jądrowej, węglowej i odnawialnej. |
| --- | --- |

(85)

Węgry podkreśliły, że na podstawie art. 194 ust. 2 TFUE każde państwo członkowskie ma suwerenne prawo wyboru swojego koszyka energetycznego, i odwołują się do swojej krajowej strategii energetycznej do 2030 r. (zob. motyw 20), w której jako średniookresową strategię energetyczną państwa określono ścieżkę opierającą się na energii jądrowej, węglowej i odnawialnej.

| (86) | Węgry odniosły się również do art. 2 lit. c) traktatu EURATOM, który stanowi, że Wspólnota Euratom ułatwia inwestycje i zapewnia tworzenie podstawowych instalacji niezbędnych do rozwoju energetyki jądrowej we Wspólnocie Euratom. Węgry podkreśliły, że postanowienia traktatu EURATOM, które wiążą każde państwo członkowskie będące sygnatariuszem, należy uznać za wspólny cel Unii. |
| --- | --- |

(86)

Węgry odniosły się również do art. 2 lit. c) traktatu EURATOM, który stanowi, że Wspólnota Euratom ułatwia inwestycje i zapewnia tworzenie podstawowych instalacji niezbędnych do rozwoju energetyki jądrowej we Wspólnocie Euratom. Węgry podkreśliły, że postanowienia traktatu EURATOM, które wiążą każde państwo członkowskie będące sygnatariuszem, należy uznać za wspólny cel Unii.

| (87) | Ponadto Węgry wyjaśniają, że operator systemu przesyłowego spodziewa się około 4-procentowego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną do 2030 r., głównie w związku z proponowaną elektryfikacją transportu, przemysłu i systemów ogrzewania na Węgrzech. W tym samym badaniu operator systemu przesyłowego stwierdza, że wiele z istniejących na Węgrzech starszych elektrowni opalanych węglem i gazem staje się przestarzała, w związku z czym oczekuje się, że zostaną one zamknięte do 2030 r. W ramach badania wykazano również, że oczekuje się, iż bardzo niewiele nowych mocy zainstalowanych zostanie oddanych do użytku w tym samym okresie. Doprowadzi to do prognozowanego 32-procentowego spadku istniejącej zdolności, przy czym Węgry twierdzą, że budowa Paks II będzie dobrze ukierunkowaną reakcją na tę przewidywaną lukę w przyszłej zdolności wytwórczej. |
| --- | --- |

(87)

Ponadto Węgry wyjaśniają, że operator systemu przesyłowego spodziewa się około 4-procentowego wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną do 2030 r., głównie w związku z proponowaną elektryfikacją transportu, przemysłu i systemów ogrzewania na Węgrzech. W tym samym badaniu operator systemu przesyłowego stwierdza, że wiele z istniejących na Węgrzech starszych elektrowni opalanych węglem i gazem staje się przestarzała, w związku z czym oczekuje się, że zostaną one zamknięte do 2030 r. W ramach badania wykazano również, że oczekuje się, iż bardzo niewiele nowych mocy zainstalowanych zostanie oddanych do użytku w tym samym okresie. Doprowadzi to do prognozowanego 32-procentowego spadku istniejącej zdolności, przy czym Węgry twierdzą, że budowa Paks II będzie dobrze ukierunkowaną reakcją na tę przewidywaną lukę w przyszłej zdolności wytwórczej.

| (88) | Ponadto Węgry podkreślają, że ich zależność od importowanego gazu jest wyższa niż średnia w państwach UE-28. Ponad 95 % gazu wykorzystywanego na Węgrzech jest importowana, w szczególności z Rosji. Węgry argumentują, że bez energii jądrowej w koszyku energetycznym znacznie wzrosłaby ich zależność od ropy naftowej lub gazu. Sytuacja taka miałaby miejsce w szczególności po wycofaniu z eksploatacji istniejących obecnie działających bloków elektrowni jądrowej Paks, gdy inne dodatkowe bloki wytwarzające energię elektryczną musiałyby wykorzystywać takie paliwa do wypełnienia przyszłej luki w całkowitej krajowej mocy zainstalowanej, którą opisano w motywie 50. W związku z tym Węgry uważają, że środek przyczyniłby się do zróżnicowania źródeł paliwa w koszyku energetycznym i do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii w tym państwie. |
| --- | --- |

(88)

Ponadto Węgry podkreślają, że ich zależność od importowanego gazu jest wyższa niż średnia w państwach UE-28. Ponad 95 % gazu wykorzystywanego na Węgrzech jest importowana, w szczególności z Rosji. Węgry argumentują, że bez energii jądrowej w koszyku energetycznym znacznie wzrosłaby ich zależność od ropy naftowej lub gazu. Sytuacja taka miałaby miejsce w szczególności po wycofaniu z eksploatacji istniejących obecnie działających bloków elektrowni jądrowej Paks, gdy inne dodatkowe bloki wytwarzające energię elektryczną musiałyby wykorzystywać takie paliwa do wypełnienia przyszłej luki w całkowitej krajowej mocy zainstalowanej, którą opisano w motywie 50. W związku z tym Węgry uważają, że środek przyczyniłby się do zróżnicowania źródeł paliwa w koszyku energetycznym i do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii w tym państwie.

| (89) | Węgry twierdzą, że projekt przyczyni się do realizacji celów unijnych na 2020 r. w zakresie zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, ponieważ rozszczepienie jądrowe uznaje się za niskoemisyjne źródło energii. Władze węgierskie argumentują, że położenie topograficzne i geograficzne państwa nie pozwala na wdrożenie elektrowni zasilanych morską energią wiatrową lub elektrowni wodnych. Pozostałe warianty wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych obejmują lądową energię wiatrową, energię słoneczną i biomasę, jednak wykorzystanie takich technologii nie wystarczyłoby na wypełnienie przewidywanej luki w przyszłych zdolnościach, o których mowa w motywie 50, w przypadku, gdy nie przewiduje się dodatkowej produkcji energii jądrowej. W rezultacie Węgry uważają, że projekt ma na celu obniżenie emisyjności. |
| --- | --- |

(89)

Węgry twierdzą, że projekt przyczyni się do realizacji celów unijnych na 2020 r. w zakresie zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, ponieważ rozszczepienie jądrowe uznaje się za niskoemisyjne źródło energii. Władze węgierskie argumentują, że położenie topograficzne i geograficzne państwa nie pozwala na wdrożenie elektrowni zasilanych morską energią wiatrową lub elektrowni wodnych. Pozostałe warianty wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych obejmują lądową energię wiatrową, energię słoneczną i biomasę, jednak wykorzystanie takich technologii nie wystarczyłoby na wypełnienie przewidywanej luki w przyszłych zdolnościach, o których mowa w motywie 50, w przypadku, gdy nie przewiduje się dodatkowej produkcji energii jądrowej. W rezultacie Węgry uważają, że projekt ma na celu obniżenie emisyjności.

| (90) | Władze węgierskie twierdzą, że projekt (zarówno w trakcie budowy, jak i po jej zakończeniu) doprowadzi do utworzenia znaczącej liczby miejsc pracy. Miałoby to szczególne znaczenie przy uwzględnieniu położenia geograficznego elektrowni jądrowej Paks II, znajdującej się w regionie NUTS II, w którym PKB jest niższe niż średnie PKB na mieszkańca w UE wynoszące 45 %. Węgry uważają zatem, że sama realizacja projektu przyczyniłaby się do osiągnięcia celu, jakim jest wzrost gospodarczy i utworzenie znaczącej liczby miejsc pracy w wielu sektorach. |
| --- | --- |

(90)

Władze węgierskie twierdzą, że projekt (zarówno w trakcie budowy, jak i po jej zakończeniu) doprowadzi do utworzenia znaczącej liczby miejsc pracy. Miałoby to szczególne znaczenie przy uwzględnieniu położenia geograficznego elektrowni jądrowej Paks II, znajdującej się w regionie NUTS II, w którym PKB jest niższe niż średnie PKB na mieszkańca w UE wynoszące 45 %. Węgry uważają zatem, że sama realizacja projektu przyczyniłaby się do osiągnięcia celu, jakim jest wzrost gospodarczy i utworzenie znaczącej liczby miejsc pracy w wielu sektorach.

| (91) | Ponadto Węgry twierdzą, że inwestycje w nową zdolność wytwórczą elektrowni jądrowej bezpośrednio przełożą się na niższe ceny energii elektrycznej dla przemysłu i konsumentów, co jest zgodne z ogólnounijnym celem, jakim jest przystępność cenowa usług. Węgry uważają również, że brak wsparcia dla Paks II w trakcie jej eksploatacji uzasadnia argument przystępności cenowej. |
| --- | --- |

(91)

Ponadto Węgry twierdzą, że inwestycje w nową zdolność wytwórczą elektrowni jądrowej bezpośrednio przełożą się na niższe ceny energii elektrycznej dla przemysłu i konsumentów, co jest zgodne z ogólnounijnym celem, jakim jest przystępność cenowa usług. Węgry uważają również, że brak wsparcia dla Paks II w trakcie jej eksploatacji uzasadnia argument przystępności cenowej.

3.2.2.   STANOWISKO DOTYCZĄCE KONIECZNOŚCI ŚRODKA

| (92) | Węgry wyjaśniają, że w świetle powiększającej się luki w wytwarzaniu energii, z jaką zmagają się Węgry, konieczne jest przeznaczenie znacznych nakładów inwestycyjnych na zdolność wytwórczą, przy czym wymagana wielkość takich inwestycji jest większa niż projekty znajdujące się obecnie w trakcie budowy lub w fazie rozwoju. |
| --- | --- |

(92)

Węgry wyjaśniają, że w świetle powiększającej się luki w wytwarzaniu energii, z jaką zmagają się Węgry, konieczne jest przeznaczenie znacznych nakładów inwestycyjnych na zdolność wytwórczą, przy czym wymagana wielkość takich inwestycji jest większa niż projekty znajdujące się obecnie w trakcie budowy lub w fazie rozwoju.

| (93) | Z tych względów Węgry zaangażowały przedsiębiorstwo Nera Economic Consulting, by przeprowadziło analizę rozwoju rynków energii elektrycznej na Węgrzech i w państwach sąsiadujących oraz analizę definicji rynku stosowanej dla projektu Paks II po jego uruchomieniu („badanie przeprowadzone przez Nera”). Z badania tego wynika, że wybudowanie nowych bloków nr 5 i 6 w Paks II mogłoby być korzystniejsze z komercyjnego punktu widzenia niż inne rodzaje inwestycji w wytwarzanie energii zgodnie z węgierskimi warunkami rynkowymi, takie jak podobne zdolności zapewniane przez turbiny gazowe w obiegu otwartym i turbiny gazowe w cyklu kombinowanym. Węgry uważają, że nie istnieje zatem żaden scenariusz alternatywny spełniający cele polityki. |
| --- | --- |

(93)

Z tych względów Węgry zaangażowały przedsiębiorstwo Nera Economic Consulting, by przeprowadziło analizę rozwoju rynków energii elektrycznej na Węgrzech i w państwach sąsiadujących oraz analizę definicji rynku stosowanej dla projektu Paks II po jego uruchomieniu („badanie przeprowadzone przez Nera”). Z badania tego wynika, że wybudowanie nowych bloków nr 5 i 6 w Paks II mogłoby być korzystniejsze z komercyjnego punktu widzenia niż inne rodzaje inwestycji w wytwarzanie energii zgodnie z węgierskimi warunkami rynkowymi, takie jak podobne zdolności zapewniane przez turbiny gazowe w obiegu otwartym i turbiny gazowe w cyklu kombinowanym. Węgry uważają, że nie istnieje zatem żaden scenariusz alternatywny spełniający cele polityki.

3.2.3.   STANOWISKO DOTYCZĄCE PROPORCJONALNOŚCI ŚRODKA

| (94) | Węgry powtarzają, że spodziewają się otrzymać pełną rekompensatę z tytułu inwestycji w elektrownię jądrową Paks II, zarówno ze wzrostu wartości, jak i dywidend. |
| --- | --- |

(94)

Węgry powtarzają, że spodziewają się otrzymać pełną rekompensatę z tytułu inwestycji w elektrownię jądrową Paks II, zarówno ze wzrostu wartości, jak i dywidend.

| (95) | Ponadto w swoich uwagach z dnia 28 lipca 2016 r., utrzymując, że projekt nie stanowiłby pomocy państwa i byłby zgodny z testem prywatnego inwestora, Węgry przekazały dodatkowe informacje w odpowiedzi na obawy dotyczące proporcjonalności wyrażone w sekcji 3.3.6 decyzji o wszczęciu postępowania, na wypadek gdyby Komisja uznała, że zgłoszony projekt stanowi pomoc państwa. |
| --- | --- |

(95)

Ponadto w swoich uwagach z dnia 28 lipca 2016 r., utrzymując, że projekt nie stanowiłby pomocy państwa i byłby zgodny z testem prywatnego inwestora, Węgry przekazały dodatkowe informacje w odpowiedzi na obawy dotyczące proporcjonalności wyrażone w sekcji 3.3.6 decyzji o wszczęciu postępowania, na wypadek gdyby Komisja uznała, że zgłoszony projekt stanowi pomoc państwa.

| (96) | Zgodnie ze swoimi uwagami Węgry twierdzą, że Paks II wykorzystuje całość zysków pochodzących z działalności bloków nr 5 i 6 Paks II wyłącznie do następujących celów:






  a) | projekt Paks II, który definiuje się jako projekt zakładający utworzenie, sfinansowanie, budowę, uruchomienie, eksploatację i konserwację, modernizację, gospodarowanie odpadami i likwidację dwóch nowych bloków elektrowni jądrowej z reaktorami jądrowymi VVER nr 5 i 6 w Paks na Węgrzech. Zysków nie można przeznaczać na finansowanie inwestycji w działania nieobjęte zakresem wyżej określonego projektu; |
| --- | --- | --- |

(96)

Zgodnie ze swoimi uwagami Węgry twierdzą, że Paks II wykorzystuje całość zysków pochodzących z działalności bloków nr 5 i 6 Paks II wyłącznie do następujących celów:

a)

projekt Paks II, który definiuje się jako projekt zakładający utworzenie, sfinansowanie, budowę, uruchomienie, eksploatację i konserwację, modernizację, gospodarowanie odpadami i likwidację dwóch nowych bloków elektrowni jądrowej z reaktorami jądrowymi VVER nr 5 i 6 w Paks na Węgrzech. Zysków nie można przeznaczać na finansowanie inwestycji w działania nieobjęte zakresem wyżej określonego projektu;

| b) | wypłata zysków państwu węgierskiemu (np. w formie dywidend). |
| --- | --- |

b)

wypłata zysków państwu węgierskiemu (np. w formie dywidend).

| (97) | Węgry potwierdziły również, że Paks II powstrzyma się od (ponownego) inwestowania w zwiększanie zdolności lub wydłużenie okresu eksploatacji Paks II oraz od instalacji dodatkowych zdolności wytwórczych, innych niż zdolności reaktorów jądrowych nr 5 i 6 Paks II. W przypadku przeprowadzenia takiej nowej inwestycji Węgry zgłaszają ją Komisji w celu uzyskania odrębnego zatwierdzenia pomocy państwa. |
| --- | --- |

(97)

Węgry potwierdziły również, że Paks II powstrzyma się od (ponownego) inwestowania w zwiększanie zdolności lub wydłużenie okresu eksploatacji Paks II oraz od instalacji dodatkowych zdolności wytwórczych, innych niż zdolności reaktorów jądrowych nr 5 i 6 Paks II. W przypadku przeprowadzenia takiej nowej inwestycji Węgry zgłaszają ją Komisji w celu uzyskania odrębnego zatwierdzenia pomocy państwa.

3.2.4.   STANOWISKO DOTYCZĄCE WPŁYWU ŚRODKA NA RYNEK WEWNĘTRZNY

| (98) | Władze węgierskie stwierdziły, że w przypadku wystąpienia skutków zakłócających konkurencję skutki te będą ograniczone czasowo do okresu, w którym nastąpi jednoczesne zamknięcie istniejących reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks i uruchomienie dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II. Węgry uważają, że nieracjonalne jest założenie, iż okres eksploatacji elektrowni jądrowej Paks może przekroczyć 50 lat, a zatem okres jednoczesnej eksploatacji byłby bardzo krótki. |
| --- | --- |

(98)

Władze węgierskie stwierdziły, że w przypadku wystąpienia skutków zakłócających konkurencję skutki te będą ograniczone czasowo do okresu, w którym nastąpi jednoczesne zamknięcie istniejących reaktorów jądrowych w elektrowni jądrowej Paks i uruchomienie dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II. Węgry uważają, że nieracjonalne jest założenie, iż okres eksploatacji elektrowni jądrowej Paks może przekroczyć 50 lat, a zatem okres jednoczesnej eksploatacji byłby bardzo krótki.

| (99) | Co więcej, zdaniem Węgier okres pokrywania się jest potrzebny i uzasadniony, biorąc pod uwagę fakt, że Paks II musi być gotowa do eksploatacji, gdy wydłużony okres eksploatacji elektrowni jądrowej Paks będzie zbliżał się ku końcowi, oraz że utworzenie i uruchomienie Paks II może być opóźnione ze względu na złożoność techniczną związaną z uruchomieniem nowej elektrowni jądrowej i czynniki zewnętrzne pozostające poza kontrolą stron (np. zmiana prawodawstwa, wymogów bezpieczeństwa, otoczenia regulacyjnego). Węgry poinformowały również, że podczas budowy niektórych bloków wyposażonych w technologię VVER generacji III i III+ wystąpiły opóźnienia w stosunku do planowanego okresu budowy Paks II lub przewiduje się wystąpienie takich opóźnień, jak przedstawiono w tabeli 3 poniżej.

  Tabela 3


  Skumulowane opóźnienia w budowie bloków VVER generacji III i III+









  Miejsce (państwo) | Opóźnienia (lata) | Stan |
| --- | --- | --- | --- |
| Kudankulam – 1 (Indie) | +5,8 | zakończony |
| Kudankulam – 2 (Indie) | +7,0 | w trakcie |
| Nowoworonież II.-1 (Rosja) | +1,5 | zakończony |
| Nowoworonież II.-2 (Rosja) | +2,5 | w trakcie |
| Leningrad II.-1 (Rosja) | +2,0 | w trakcie |
| Leningrad II.-2 (Rosja) | +2,5 | w trakcie |
| Źródło: | Władze węgierskie. |

(99)

Co więcej, zdaniem Węgier okres pokrywania się jest potrzebny i uzasadniony, biorąc pod uwagę fakt, że Paks II musi być gotowa do eksploatacji, gdy wydłużony okres eksploatacji elektrowni jądrowej Paks będzie zbliżał się ku końcowi, oraz że utworzenie i uruchomienie Paks II może być opóźnione ze względu na złożoność techniczną związaną z uruchomieniem nowej elektrowni jądrowej i czynniki zewnętrzne pozostające poza kontrolą stron (np. zmiana prawodawstwa, wymogów bezpieczeństwa, otoczenia regulacyjnego). Węgry poinformowały również, że podczas budowy niektórych bloków wyposażonych w technologię VVER generacji III i III+ wystąpiły opóźnienia w stosunku do planowanego okresu budowy Paks II lub przewiduje się wystąpienie takich opóźnień, jak przedstawiono w tabeli 3 poniżej.

Tabela 3

Tabela 3

Skumulowane opóźnienia w budowie bloków VVER generacji III i III+

Skumulowane opóźnienia w budowie bloków VVER generacji III i III+

Miejsce (państwo)

Miejsce (państwo)

Opóźnienia (lata)

Opóźnienia (lata)

Stan

Stan

Kudankulam – 1 (Indie)

+5,8

zakończony

Kudankulam – 2 (Indie)

+7,0

w trakcie

Nowoworonież II.-1 (Rosja)

+1,5

zakończony

Nowoworonież II.-2 (Rosja)

+2,5

w trakcie

Leningrad II.-1 (Rosja)

+2,0

w trakcie

Leningrad II.-2 (Rosja)

+2,5

w trakcie

Źródło:

Źródło:

Władze węgierskie.

| (100) | Ponadto Węgry podkreślają, że właścicielem i operatorem elektrowni jądrowej Paks i dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II są odrębne podmioty, a grupa MVM nie jest w żaden sposób powiązana z projektem Paks II lub z Paks II. Utrzymują również, że jeżeli chodzi o koncentrację Paks II i grupy MVM, taka koncentracja podlegałaby zasadom kontroli połączeń. |
| --- | --- |

(100)

Ponadto Węgry podkreślają, że właścicielem i operatorem elektrowni jądrowej Paks i dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II są odrębne podmioty, a grupa MVM nie jest w żaden sposób powiązana z projektem Paks II lub z Paks II. Utrzymują również, że jeżeli chodzi o koncentrację Paks II i grupy MVM, taka koncentracja podlegałaby zasadom kontroli połączeń.

| (101) | Węgry twierdzą, że fakt, iż oba przedsiębiorstwa są własnością państwa, nie podważa na pierwszy rzut oka ich niezależności handlowej. Przeciwnie, można udowodnić, że przedsiębiorstwa są od siebie niezależne, ponieważ każde z nich posiada niezależne uprawnienia decyzyjne. |
| --- | --- |

(101)

Węgry twierdzą, że fakt, iż oba przedsiębiorstwa są własnością państwa, nie podważa na pierwszy rzut oka ich niezależności handlowej. Przeciwnie, można udowodnić, że przedsiębiorstwa są od siebie niezależne, ponieważ każde z nich posiada niezależne uprawnienia decyzyjne.

| (102) | Węgry utrzymują, że grupa MVM i Paks II są niezależne i niepowiązane z następujących względów:






  a) | zarządzają nimi różne departamenty rządowe (grupą MVM zarządza Ministerstwo Rozwoju Krajowego za pośrednictwem węgierskiego przedsiębiorstwa National Asset Management Inc., zaś spółką Paks II zarządza Kancelaria Premiera); |
| --- | --- | --- |

(102)

Węgry utrzymują, że grupa MVM i Paks II są niezależne i niepowiązane z następujących względów:

a)

zarządzają nimi różne departamenty rządowe (grupą MVM zarządza Ministerstwo Rozwoju Krajowego za pośrednictwem węgierskiego przedsiębiorstwa National Asset Management Inc., zaś spółką Paks II zarządza Kancelaria Premiera);

| b) | w zarządzie każdego przedsiębiorstwa nie ma wspólnych lub dzielonych stanowisk dyrektorów; |
| --- | --- |

b)

w zarządzie każdego przedsiębiorstwa nie ma wspólnych lub dzielonych stanowisk dyrektorów;

| c) | wprowadzono zabezpieczenia mające na celu zapewnienie, aby między przedsiębiorstwami nie dochodziło do wymiany szczególnie chronionych informacji handlowych i informacji poufnych; |
| --- | --- |

c)

wprowadzono zabezpieczenia mające na celu zapewnienie, aby między przedsiębiorstwami nie dochodziło do wymiany szczególnie chronionych informacji handlowych i informacji poufnych;

| d) | każde przedsiębiorstwo posiada oddzielne i różniące się między sobą uprawnienia decyzyjne. |
| --- | --- |

d)

każde przedsiębiorstwo posiada oddzielne i różniące się między sobą uprawnienia decyzyjne.

| (103) | Węgry krytykują ustalenia Komisji zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące obliczenia udziału grupy MVM w węgierskim rynku dostaw energii elektrycznej. Węgry twierdzą, że udziału w rynku nie zbadano w porównaniu z innymi producentami obecnymi na rynku węgierskim oraz że udział grupy MVM w rynku obliczono z uwzględnieniem wyłącznie energii elektrycznej wytwarzanej na rynku krajowym, z wyłączeniem importu. |
| --- | --- |

(103)

Węgry krytykują ustalenia Komisji zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące obliczenia udziału grupy MVM w węgierskim rynku dostaw energii elektrycznej. Węgry twierdzą, że udziału w rynku nie zbadano w porównaniu z innymi producentami obecnymi na rynku węgierskim oraz że udział grupy MVM w rynku obliczono z uwzględnieniem wyłącznie energii elektrycznej wytwarzanej na rynku krajowym, z wyłączeniem importu.

| (104) | Na podstawie badania przeprowadzonego przez Nera Węgry utrzymują, że wszelkie możliwe zakłócenia konkurencji należy interpretować w kontekście rynku, który jest większy niż państwo węgierskie. W badaniu przeprowadzonym przez Nera w ocenie rynku uwzględniono następujące dane wejściowe:






  a) | istniejące zdolności wytwórcze i możliwości techniczne (np. efektywność, koszty rozruchu); |
| --- | --- | --- |

(104)

Na podstawie badania przeprowadzonego przez Nera Węgry utrzymują, że wszelkie możliwe zakłócenia konkurencji należy interpretować w kontekście rynku, który jest większy niż państwo węgierskie. W badaniu przeprowadzonym przez Nera w ocenie rynku uwzględniono następujące dane wejściowe:

a)

istniejące zdolności wytwórcze i możliwości techniczne (np. efektywność, koszty rozruchu);

| b) | rozszerzenia zdolności wytwórczej objęte zobowiązaniem (np. elektrownia w trakcie budowy i nowe odnawialne źródła energii); |
| --- | --- |

b)

rozszerzenia zdolności wytwórczej objęte zobowiązaniem (np. elektrownia w trakcie budowy i nowe odnawialne źródła energii);

| c) | zamknięcie istniejących bloków objętych zobowiązaniem (np. z uwagi na dyrektywę w sprawie dużych obiektów energetycznego spalania); |
| --- | --- |

c)

zamknięcie istniejących bloków objętych zobowiązaniem (np. z uwagi na dyrektywę w sprawie dużych obiektów energetycznego spalania);

| d) | moce połączeń wzajemnych; |
| --- | --- |

d)

moce połączeń wzajemnych;

| e) | koszty paliwa do generatora, koszty CO2 oraz zmienne koszty eksploatacji i utrzymania; |
| --- | --- |

e)

koszty paliwa do generatora, koszty CO2 oraz zmienne koszty eksploatacji i utrzymania;

2

| f) | stałe koszty eksploatacji i utrzymania, których można by uniknąć w przypadku zamknięcia bloku; |
| --- | --- |

f)

stałe koszty eksploatacji i utrzymania, których można by uniknąć w przypadku zamknięcia bloku;

| g) | koszty wejścia nowego podmiotu na rynek. |
| --- | --- |

g)

koszty wejścia nowego podmiotu na rynek.

| (105) | Podstawę argumentu, że rynek podlegający ocenie jest większy od państwa węgierskiego, stanowi fakt, że import energii elektrycznej z państw sąsiadujących stanowił 31,4 % węgierskiego zużycia energii elektrycznej w 2014 r. Węgry argumentują również, że ten wysoki poziom połączeń międzysystemowych z państwami sąsiadującymi zwiększy się jeszcze bardziej w wyniku nowych połączeń wzajemnych, które zostaną uruchomione w latach 2016–2021 między Słowacją (2×400 kV i 1×400 kV) a Słowenią (1×400 kV). W swoich uwagach z dnia 16 stycznia 2017 r. Węgry przedstawiły więcej szczegółowych informacji na temat nadchodzących projektów związanych z transgranicznymi liniami przesyłowymi, zgodnie z którymi do 2029 r. zbudowane zostanie kolejne połączenie wzajemne ze Słowacją o napięciu 2×400 kV i do 2030 r. jedno połączenie wzajemne z Rumunią o napięciu 1×400 kV. Oczekiwaną łączną przepustowość połączeń wzajemnych w odniesieniu do importu i eksportu przedstawiono w tabelach 4 i 5.

  Tabela 4


  Prognozy ENTSO-E dotyczące przepustowości zainstalowanych połączeń wzajemnych w odniesieniu do importu na Węgry | Austria | Slovakia | Romania | Croatia | Serbia | Ukraine (*2) | Slovenia (*3) | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2015 | 600 | 800 | 1 000 | 1 200 | 1 000 | 450 | 0 | 5 050 |
| 2016 | 720 | 1 040 | 1 080 | 1 360 | 920 | 450 | 400 | 5 970 |
| 2017 | 840 | 1 280 | 1 160 | 1 520 | 840 | 450 | 800 | 6 890 |
| 2018 | 960 | 1 520 | 1 240 | 1 680 | 760 | 450 | 1 200 | 7 810 |
| 2019 | 1 080 | 1 760 | 1 320 | 1 840 | 680 | 450 | 1 600 | 8 730 |
| 2020 | 1 200 | 2 000 | 1 400 | 2 000 | 600 | 450 | 2 000 | 9 650 |
| 2021 | 1 200 | 2 000 | 1 400 | 2 000 | 600 | 450 | 2 000 | 9 650 |
| ... | | | | | | | | |
| 2030 | 1 200 | 2 000 | 1 400 | 2 000 | 600 | 450 | 2 000 | 9 650 |
| Źródło: Badanie przeprowadzone przez NERA. |

(105)

Podstawę argumentu, że rynek podlegający ocenie jest większy od państwa węgierskiego, stanowi fakt, że import energii elektrycznej z państw sąsiadujących stanowił 31,4 % węgierskiego zużycia energii elektrycznej w 2014 r. Węgry argumentują również, że ten wysoki poziom połączeń międzysystemowych z państwami sąsiadującymi zwiększy się jeszcze bardziej w wyniku nowych połączeń wzajemnych, które zostaną uruchomione w latach 2016–2021 między Słowacją (2×400 kV i 1×400 kV) a Słowenią (1×400 kV). W swoich uwagach z dnia 16 stycznia 2017 r. Węgry przedstawiły więcej szczegółowych informacji na temat nadchodzących projektów związanych z transgranicznymi liniami przesyłowymi, zgodnie z którymi do 2029 r. zbudowane zostanie kolejne połączenie wzajemne ze Słowacją o napięciu 2×400 kV i do 2030 r. jedno połączenie wzajemne z Rumunią o napięciu 1×400 kV. Oczekiwaną łączną przepustowość połączeń wzajemnych w odniesieniu do importu i eksportu przedstawiono w tabelach 4 i 5.

Tabela 4

Tabela 4

Prognozy ENTSO-E dotyczące przepustowości zainstalowanych połączeń wzajemnych w odniesieniu do importu na Węgry

Prognozy ENTSO-E dotyczące przepustowości zainstalowanych połączeń wzajemnych w odniesieniu do importu na Węgry

Austria

Slovakia

Romania

Croatia

Serbia

Ukraine (*2)

*2

Slovenia (*3)

*3

Total

2015

600

800

1 000

1 200

1 000

450

0

5 050

2016

720

1 040

1 080

1 360

920

450

400

5 970

2017

840

1 280

1 160

1 520

840

450

800

6 890

2018

960

1 520

1 240

1 680

760

450

1 200

7 810

2019

1 080

1 760

1 320

1 840

680

450

1 600

8 730

2020

1 200

2 000

1 400

2 000

600

450

2 000

9 650

2021

1 200

2 000

1 400

2 000

600

450

2 000

9 650

...

2030

1 200

2 000

1 400

2 000

600

450

2 000

9 650

Źródło: Badanie przeprowadzone przez NERA.

Źródło:

Tabela 5

Tabela 5

Prognozy ENTSO-E dotyczące przepustowości zainstalowanych połączeń wzajemnych w odniesieniu do eksportu na Węgry

Prognozy ENTSO-E dotyczące przepustowości zainstalowanych połączeń wzajemnych w odniesieniu do eksportu na Węgry

| | Austria | Slovakia | Romania | Croatia | Serbia | Ukraine (*4) | Slovenia (*5) | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2015 | 600 | 800 | 1 000 | 1 200 | 1 000 | 450 | 0 | 5 050 |
| 2016 | 640 | 1 040 | 1 060 | 1 360 | 920 | 450 | 340 | 5 810 |
| 2017 | 680 | 1 280 | 1 120 | 1 520 | 840 | 450 | 680 | 6 570 |
| 2018 | 720 | 1 520 | 1 180 | 1 680 | 760 | 450 | 1 020 | 7 330 |
| 2019 | 760 | 1 760 | 1 240 | 1 840 | 680 | 450 | 1 360 | 8 090 |
| 2020 | 800 | 2 000 | 1 300 | 2 000 | 600 | 450 | 1 700 | 8 850 |
| 2021 | 800 | 2 000 | 1 300 | 2 000 | 600 | 450 | 1 700 | 8 850 |
| ... | | | | | | | | |
| 2030 | 800 | 2 000 | 1 300 | 2 000 | 600 | 450 | 1 700 | 8 850 |
| Źródło: Badanie przeprowadzone przez NERA. |

Austria

Slovakia

Romania

Croatia

Serbia

Ukraine (*4)

*4

Slovenia (*5)

*5

Total

2015

600

800

1 000

1 200

1 000

450

0

5 050

2016

640

1 040

1 060

1 360

920

450

340

5 810

2017

680

1 280

1 120

1 520

840

450

680

6 570

2018

720

1 520

1 180

1 680

760

450

1 020

7 330

2019

760

1 760

1 240

1 840

680

450

1 360

8 090

2020

800

2 000

1 300

2 000

600

450

1 700

8 850

2021

800

2 000

1 300

2 000

600

450

1 700

8 850

...

2030

800

2 000

1 300

2 000

600

450

1 700

8 850

Źródło: Badanie przeprowadzone przez NERA.

Źródło:

| (106) | W badaniu określono również pomyślne połączenie rynków dostaw energii ze Słowacją, Republiką Czeską i Rumunią oraz odniesiono się do propozycji ENTSO-E opublikowanych w październiku 2015 r., w których Węgry uznano za część jednego regionu zdolności przesyłowych w Europie Środkowo-Wschodniej skoordynowanego z kilkoma państwami, z którymi ENTSO-E nie zawarła jeszcze porozumień dotyczących połączenia, w tym z Austrią, Niemcami i Polską (40). Węgry twierdzą, że w porównaniu z innymi państwami członkowskimi są już wysoce zintegrowanym rynkiem energii elektrycznej na terenie Unii Europejskiej, a przepustowość ich połączeń wzajemnych wynosi około 75 % całkowitej zainstalowanej mocy wytwórczej na rynku krajowym, tzn. jest około ośmiokrotnie wyższa niż cel UE ustanowiony dla państw członkowskich do 2020 r. i pięciokrotnie wyższa niż cel UE ustanowiony dla państw członkowskich do 2030 r. Zdaniem Węgier jest to wystarczający powód, aby rozważyć możliwe zakłócenia konkurencji na większą skalę. |
| --- | --- |

(106)

W badaniu określono również pomyślne połączenie rynków dostaw energii ze Słowacją, Republiką Czeską i Rumunią oraz odniesiono się do propozycji ENTSO-E opublikowanych w październiku 2015 r., w których Węgry uznano za część jednego regionu zdolności przesyłowych w Europie Środkowo-Wschodniej skoordynowanego z kilkoma państwami, z którymi ENTSO-E nie zawarła jeszcze porozumień dotyczących połączenia, w tym z Austrią, Niemcami i Polską (40). Węgry twierdzą, że w porównaniu z innymi państwami członkowskimi są już wysoce zintegrowanym rynkiem energii elektrycznej na terenie Unii Europejskiej, a przepustowość ich połączeń wzajemnych wynosi około 75 % całkowitej zainstalowanej mocy wytwórczej na rynku krajowym, tzn. jest około ośmiokrotnie wyższa niż cel UE ustanowiony dla państw członkowskich do 2020 r. i pięciokrotnie wyższa niż cel UE ustanowiony dla państw członkowskich do 2030 r. Zdaniem Węgier jest to wystarczający powód, aby rozważyć możliwe zakłócenia konkurencji na większą skalę.

40

| (107) | Jeżeli chodzi o wprowadzanie nowych technologii, zarówno w scenariuszu faktycznym, jak i w przypadku braku Paks II, w badaniu przeprowadzonym przez Nera przewiduje się turbiny gazowe w cyklu kombinowanym lub turbiny gazowe w obiegu otwartym jako technologie wchodzące na rynek, przy czym zakłada się, że wejście na rynek i wyjście z rynku innych technologii takich jak odnawialne źródła energii, energia węglowa i energia jądrowa jest mało prawdopodobne w oparciu o czysto ekonomiczne przesłanki z następujących powodów:






  a) | Obecne i dawne decyzje dotyczące wejścia na rynek elektrowni wykorzystującej odnawialne źródła energii zależą w dużej mierze od rządowych programów subsydiów, a nie od cen rynkowych. W związku z powyższym nie da się określić za pomocą modeli symulujących podstawowe czynniki rynkowe, czy elektrownia wykorzystująca odnawialne źródła energii w praktyce wejdzie na rynek lub z niego wyjdzie. |
| --- | --- | --- |

(107)

Jeżeli chodzi o wprowadzanie nowych technologii, zarówno w scenariuszu faktycznym, jak i w przypadku braku Paks II, w badaniu przeprowadzonym przez Nera przewiduje się turbiny gazowe w cyklu kombinowanym lub turbiny gazowe w obiegu otwartym jako technologie wchodzące na rynek, przy czym zakłada się, że wejście na rynek i wyjście z rynku innych technologii takich jak odnawialne źródła energii, energia węglowa i energia jądrowa jest mało prawdopodobne w oparciu o czysto ekonomiczne przesłanki z następujących powodów:

a)

Obecne i dawne decyzje dotyczące wejścia na rynek elektrowni wykorzystującej odnawialne źródła energii zależą w dużej mierze od rządowych programów subsydiów, a nie od cen rynkowych. W związku z powyższym nie da się określić za pomocą modeli symulujących podstawowe czynniki rynkowe, czy elektrownia wykorzystująca odnawialne źródła energii w praktyce wejdzie na rynek lub z niego wyjdzie.

| b) | Ze względu na obawy związane ze zmianą klimatu instalacja nieobniżonych nowo wybudowanych elektrowni opalanych węglem kamiennym i węglem brunatnym w UE jest obecnie bardzo kontrowersyjna, a wiele projektów jest zaskarżanych do agencji lub jest przedmiotem postępowania sądowego. Nie jest zatem jasne, w jakim stopniu nowe projekty budowlane są nadal wykonalne w UE. |
| --- | --- |

b)

Ze względu na obawy związane ze zmianą klimatu instalacja nieobniżonych nowo wybudowanych elektrowni opalanych węglem kamiennym i węglem brunatnym w UE jest obecnie bardzo kontrowersyjna, a wiele projektów jest zaskarżanych do agencji lub jest przedmiotem postępowania sądowego. Nie jest zatem jasne, w jakim stopniu nowe projekty budowlane są nadal wykonalne w UE.

| c) | Rozwój nowo wybudowanej elektrowni jądrowej w UE zależy również od strategii energetycznej, która obejmuje elektrownię jądrową i wymaga intensywnej komunikacji między rządem i organami regulacyjnymi podczas procesu planowania i wydawania pozwoleń. W przypadku elektrowni jądrowej planowanie i wybudowanie jest znacznie większym przedsięwzięciem niż w przypadku turbin gazowych w cyklu kombinowanym i turbin gazowych w obiegu otwartym, a wyniki są znacznie bardziej uzależnione od polityki krajowej i uznaniowości organu regulacyjnego. Zakłada się zatem, że żadna nowa elektrownia jądrowa nie została wybudowana w inny sposób niż elektrownie w państwach, które prowadzą już politykę energetyczną w zakresie energii jądrowej dotyczącą wyłącznie aktywnych projektów będących już w trakcie budowy lub realizują umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych. |
| --- | --- |

c)

Rozwój nowo wybudowanej elektrowni jądrowej w UE zależy również od strategii energetycznej, która obejmuje elektrownię jądrową i wymaga intensywnej komunikacji między rządem i organami regulacyjnymi podczas procesu planowania i wydawania pozwoleń. W przypadku elektrowni jądrowej planowanie i wybudowanie jest znacznie większym przedsięwzięciem niż w przypadku turbin gazowych w cyklu kombinowanym i turbin gazowych w obiegu otwartym, a wyniki są znacznie bardziej uzależnione od polityki krajowej i uznaniowości organu regulacyjnego. Zakłada się zatem, że żadna nowa elektrownia jądrowa nie została wybudowana w inny sposób niż elektrownie w państwach, które prowadzą już politykę energetyczną w zakresie energii jądrowej dotyczącą wyłącznie aktywnych projektów będących już w trakcie budowy lub realizują umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych.

| (108) | Z badania przeprowadzonego przez NERA wynika, że ze scenariusza faktycznego (budowa Paks II) można wyciągnąć następujące wnioski:






  a) | zapotrzebowanie na energię elektryczną na Węgrzech powinno znacząco wzrosnąć do 2040 r.; |
| --- | --- | --- |

(108)

Z badania przeprowadzonego przez NERA wynika, że ze scenariusza faktycznego (budowa Paks II) można wyciągnąć następujące wnioski:

a)

zapotrzebowanie na energię elektryczną na Węgrzech powinno znacząco wzrosnąć do 2040 r.;

| b) | Węgry mają obecnie deficyt dostaw i muszą importować znaczne ilości energii elektrycznej. Deficyt ten pogłębi się jeszcze bardziej w latach 2015–2025; |
| --- | --- |

b)

Węgry mają obecnie deficyt dostaw i muszą importować znaczne ilości energii elektrycznej. Deficyt ten pogłębi się jeszcze bardziej w latach 2015–2025;

| c) | mimo że elektrownia jądrowa Paks II zostanie przyłączona do sieci w 2025 r., Węgry utrzymają swoją pozycję w zakresie importu netto przez cały okres pokrywania się z obecnie działającymi blokami elektrowni jądrowej Paks, a następnie ponownie staną się coraz bardziej zależne od importu; |
| --- | --- |

c)

mimo że elektrownia jądrowa Paks II zostanie przyłączona do sieci w 2025 r., Węgry utrzymają swoją pozycję w zakresie importu netto przez cały okres pokrywania się z obecnie działającymi blokami elektrowni jądrowej Paks, a następnie ponownie staną się coraz bardziej zależne od importu;

| d) | zgodnie z prognozami ENTSO-E w pierwszych latach realizacji scenariusza faktycznego oczekuje się zwiększenia zasobów odnawialnych na Węgrzech, co jest zgodne z celem przyjętym przez Węgry w krajowym planie dotyczącym energii odnawialnej, zgodnie z którym do 2020 r. 10,9 % zużytej energii elektrycznej będzie pochodziło ze źródeł odnawialnych. |
| --- | --- |

d)

zgodnie z prognozami ENTSO-E w pierwszych latach realizacji scenariusza faktycznego oczekuje się zwiększenia zasobów odnawialnych na Węgrzech, co jest zgodne z celem przyjętym przez Węgry w krajowym planie dotyczącym energii odnawialnej, zgodnie z którym do 2020 r. 10,9 % zużytej energii elektrycznej będzie pochodziło ze źródeł odnawialnych.

Wykres 7

Wykres 7

Przewidywana produkcja według technologii i zapotrzebowania krajowego do 2040 r. (scenariusz faktyczny)

Przewidywana produkcja według technologii i zapotrzebowania krajowego do 2040 r. (scenariusz faktyczny)

| Źródło: | Badanie przeprowadzone przez NERA. |
| --- | --- |

Źródło:

Źródło:

| (109) | Jak wyjaśniono powyżej w motywie 93, w badaniu przeprowadzonym przez NERA przypomina się, że w przypadku niewybudowania elektrowni jądrowej Paks II podobne moce produkcyjne preferowane pod względem komercyjnym w stosunku do innych rodzajów inwestycji w wytwarzanie energii zgodnych z węgierskimi warunkami rynkowymi zostałyby zapewnione przez turbinę gazową w obiegu otwartym i turbinę gazową w cyklu kombinowanym. W badaniu przeprowadzonym przez NERA sugeruje się, że pomimo zastąpienia większości mocy elektrowni Paks II nowymi mocami gazowymi na Węgrzech, Węgry nadal są w dużym stopniu uzależnione od importu energii elektrycznej przez cały okres modelowania w alternatywnym scenariuszu gazowym (zob. wykres 8).

  Wykres 8


  Przewidywana produkcja według technologii i zapotrzebowania krajowego do 2040 r. (scenariusz alternatywny)











  Źródło: | Badanie przeprowadzone przez NERA. |
| --- | --- | --- |

(109)

Jak wyjaśniono powyżej w motywie 93, w badaniu przeprowadzonym przez NERA przypomina się, że w przypadku niewybudowania elektrowni jądrowej Paks II podobne moce produkcyjne preferowane pod względem komercyjnym w stosunku do innych rodzajów inwestycji w wytwarzanie energii zgodnych z węgierskimi warunkami rynkowymi zostałyby zapewnione przez turbinę gazową w obiegu otwartym i turbinę gazową w cyklu kombinowanym. W badaniu przeprowadzonym przez NERA sugeruje się, że pomimo zastąpienia większości mocy elektrowni Paks II nowymi mocami gazowymi na Węgrzech, Węgry nadal są w dużym stopniu uzależnione od importu energii elektrycznej przez cały okres modelowania w alternatywnym scenariuszu gazowym (zob. wykres 8).

Wykres 8

Wykres 8

Przewidywana produkcja według technologii i zapotrzebowania krajowego do 2040 r. (scenariusz alternatywny)

Przewidywana produkcja według technologii i zapotrzebowania krajowego do 2040 r. (scenariusz alternatywny)

Źródło:

Źródło:

| (110) | Ponadto Węgry twierdzą, że ze względu na silną zbieżność między cenami rynkowymi w państwach sąsiadujących a cenami na Węgrzech konkurenci będą prawdopodobnie w stanie zabezpieczyć się przed ryzykiem poprzez obrót energią elektryczną na sąsiednich rynkach, bez konieczności prowadzenia bezpośredniego obrotu energią elektryczną na rynku węgierskim. Na podstawie modelowania opisanego w badaniu przeprowadzonym przez NERA Węgry twierdzą, że cena energii elektrycznej wytwarzanej przy obciążeniu podstawowym na rynku regionalnym pozostałaby taka sama w scenariuszu alternatywnym (zob. wykres 9).

  Wykres 9


  Różnica między scenariuszem podstawowym a scenariuszem alternatywnym pod względem cen przy obciążeniu podstawowym obowiązujących na Węgrzech











  Źródło: | Badanie przeprowadzone przez NERA. |
| --- | --- | --- |

(110)

Ponadto Węgry twierdzą, że ze względu na silną zbieżność między cenami rynkowymi w państwach sąsiadujących a cenami na Węgrzech konkurenci będą prawdopodobnie w stanie zabezpieczyć się przed ryzykiem poprzez obrót energią elektryczną na sąsiednich rynkach, bez konieczności prowadzenia bezpośredniego obrotu energią elektryczną na rynku węgierskim. Na podstawie modelowania opisanego w badaniu przeprowadzonym przez NERA Węgry twierdzą, że cena energii elektrycznej wytwarzanej przy obciążeniu podstawowym na rynku regionalnym pozostałaby taka sama w scenariuszu alternatywnym (zob. wykres 9).

Wykres 9

Wykres 9

Różnica między scenariuszem podstawowym a scenariuszem alternatywnym pod względem cen przy obciążeniu podstawowym obowiązujących na Węgrzech

Różnica między scenariuszem podstawowym a scenariuszem alternatywnym pod względem cen przy obciążeniu podstawowym obowiązujących na Węgrzech

Źródło:

Źródło:

| (111) | Węgry podkreślają, że oceniły możliwy wpływ Paks II w szerszym kontekście rynkowym. Na podstawie badania przeprowadzonego przez NERA twierdzą one, że w związku z tym, iż Słowacja jest najmniejszym z rynków sąsiadujących, z którym rynek węgierski jest obecnie powiązany, możliwy wpływ Paks II byłby najbardziej odczuwalny w tym właśnie państwie. Twierdzą również, że do 2040 r. obecność Paks II na tym powiązanym rynku utrzymałaby się na poziomie około 20 %. |
| --- | --- |

(111)

Węgry podkreślają, że oceniły możliwy wpływ Paks II w szerszym kontekście rynkowym. Na podstawie badania przeprowadzonego przez NERA twierdzą one, że w związku z tym, iż Słowacja jest najmniejszym z rynków sąsiadujących, z którym rynek węgierski jest obecnie powiązany, możliwy wpływ Paks II byłby najbardziej odczuwalny w tym właśnie państwie. Twierdzą również, że do 2040 r. obecność Paks II na tym powiązanym rynku utrzymałaby się na poziomie około 20 %.

| (112) | W badaniu przeprowadzonym przez NERA wzięto pod uwagę również ewentualny szerszy rynek połączony (Węgry + Słowacja + Rumunia), argumentując, że są to rynki bezpośrednio ze sobą sąsiadujące, z którymi Węgry są obecnie powiązane rynkowo. Na tej podstawie Węgry twierdzą, że nawet łączne udziały grupy MVM i Paks II (wynoszące od 10 do 20 %) na połączonym rynku Węgry + Słowacja + Rumunia byłyby znacznie niższe od progu, co oznaczałoby możliwość dominacji (zob. wykres 10).

  Wykres 10


  Łączne udziały w rynku grupy MVM i Paks II według produkcji (MWh) na rynkach Węgry + Słowacja + Rumunia











  Źródło: | Badanie przeprowadzone przez NERA. |
| --- | --- | --- |

(112)

W badaniu przeprowadzonym przez NERA wzięto pod uwagę również ewentualny szerszy rynek połączony (Węgry + Słowacja + Rumunia), argumentując, że są to rynki bezpośrednio ze sobą sąsiadujące, z którymi Węgry są obecnie powiązane rynkowo. Na tej podstawie Węgry twierdzą, że nawet łączne udziały grupy MVM i Paks II (wynoszące od 10 do 20 %) na połączonym rynku Węgry + Słowacja + Rumunia byłyby znacznie niższe od progu, co oznaczałoby możliwość dominacji (zob. wykres 10).

Wykres 10

Wykres 10

Łączne udziały w rynku grupy MVM i Paks II według produkcji (MWh) na rynkach Węgry + Słowacja + Rumunia

Łączne udziały w rynku grupy MVM i Paks II według produkcji (MWh) na rynkach Węgry + Słowacja + Rumunia

Źródło:

Źródło:

| (113) | Ponadto Węgry podkreślają, że zarówno latem, jak i zimą technologia ustalania cen będzie opierała się na elektrowniach opalanych węglem brunatnym i węglem kamiennym, których koszty krańcowe są wyższe niż koszty Paks II, co oznacza, że Paks II ma pozostać cenobiorcą a nie podmiotem ustalającym ceny, nawet w pokrywającym się okresie eksploatacji elektrowni jądrowej Paks i Paks II, gdy prawdopodobieństwo, że technologia ustalania cen energii jądrowej pozostanie znacznie poniżej 5 % wszystkich godzin (zob. wykres 11).

  Wykres 11


  Ustalanie cen paliwa na węgierskim rynku energetycznym











  Źródło: | Badanie przeprowadzone przez NERA. |
| --- | --- | --- |

(113)

Ponadto Węgry podkreślają, że zarówno latem, jak i zimą technologia ustalania cen będzie opierała się na elektrowniach opalanych węglem brunatnym i węglem kamiennym, których koszty krańcowe są wyższe niż koszty Paks II, co oznacza, że Paks II ma pozostać cenobiorcą a nie podmiotem ustalającym ceny, nawet w pokrywającym się okresie eksploatacji elektrowni jądrowej Paks i Paks II, gdy prawdopodobieństwo, że technologia ustalania cen energii jądrowej pozostanie znacznie poniżej 5 % wszystkich godzin (zob. wykres 11).

Wykres 11

Wykres 11

Ustalanie cen paliwa na węgierskim rynku energetycznym

Ustalanie cen paliwa na węgierskim rynku energetycznym

Źródło:

Źródło:

| (114) | Węgry nie zgadzają się również z ustaleniami Komisji przedstawionymi w motywie 144 decyzji o wszczęciu postępowania, według których elektrownia jądrowa Paks II nie stworzy żadnego ryzyka płynności rynku hurtowego poprzez ograniczenie liczby ofert dostaw. Twierdzą, że jako oddzielny blok wytwórczy nowa elektrownia jądrowa powinna zwiększyć płynność i dywersyfikację dostaw energii. Węgry zauważają również, że Paks II nie dysponuje obecnie bazą klientów, którym mogliby bezpośrednio sprzedawać energię bez konieczności udziału w rynku. |
| --- | --- |

(114)

Węgry nie zgadzają się również z ustaleniami Komisji przedstawionymi w motywie 144 decyzji o wszczęciu postępowania, według których elektrownia jądrowa Paks II nie stworzy żadnego ryzyka płynności rynku hurtowego poprzez ograniczenie liczby ofert dostaw. Twierdzą, że jako oddzielny blok wytwórczy nowa elektrownia jądrowa powinna zwiększyć płynność i dywersyfikację dostaw energii. Węgry zauważają również, że Paks II nie dysponuje obecnie bazą klientów, którym mogliby bezpośrednio sprzedawać energię bez konieczności udziału w rynku.

| (115) | Węgry opierają się na szeregu argumentów przedstawionych przez Zjednoczone Królestwo w sprawie poświęconej elektrowni Hinkley Point C (41), która dotyczyła możliwych zakłóceń konkurencji, i stwierdzają, że miałyby one zastosowanie również do Paks II. Argumenty te są następujące:






  a) | środek ten pozwoliłby zachować ekspozycję beneficjenta na działanie sił rynkowych i stanowiłby dla niego zachętę do konkurowania na hurtowym rynku energii elektrycznej. Węgry podtrzymują ten argument i dodają, że nie zaoferowałyby Paks II żadnego wsparcia operacyjnego w formie kontraktów różnic kursowych; |
| --- | --- | --- |

(115)

Węgry opierają się na szeregu argumentów przedstawionych przez Zjednoczone Królestwo w sprawie poświęconej elektrowni Hinkley Point C (41), która dotyczyła możliwych zakłóceń konkurencji, i stwierdzają, że miałyby one zastosowanie również do Paks II. Argumenty te są następujące:

41

a)

środek ten pozwoliłby zachować ekspozycję beneficjenta na działanie sił rynkowych i stanowiłby dla niego zachętę do konkurowania na hurtowym rynku energii elektrycznej. Węgry podtrzymują ten argument i dodają, że nie zaoferowałyby Paks II żadnego wsparcia operacyjnego w formie kontraktów różnic kursowych;

| b) | środek nie miałby żadnego znaczącego wpływu na przepływ połączeń wzajemnych i zachęty do inwestowania w te połączenia wzajemne z państwami sąsiadującymi. Węgry powtarzają, że węgierski rynek energii elektrycznej jest już dobrze połączonym rynkiem i realizuje cztery projekty w zakresie połączeń międzysystemowych; |
| --- | --- |

b)

środek nie miałby żadnego znaczącego wpływu na przepływ połączeń wzajemnych i zachęty do inwestowania w te połączenia wzajemne z państwami sąsiadującymi. Węgry powtarzają, że węgierski rynek energii elektrycznej jest już dobrze połączonym rynkiem i realizuje cztery projekty w zakresie połączeń międzysystemowych;

| c) | środek nie miałby wpływu na różnice cenowe między Węgrami i rynkami sąsiadującymi, które są obecnie połączone za pomocą połączeń wzajemnych. |
| --- | --- |

c)

środek nie miałby wpływu na różnice cenowe między Węgrami i rynkami sąsiadującymi, które są obecnie połączone za pomocą połączeń wzajemnych.

| (116) | Ponadto Węgry w swoich uwagach z dnia 28 lipca 2016 r. przedstawiły dodatkowe informacje w odpowiedzi na obawy Komisji wyrażone w sekcji 3.3.7 decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące ogólnego zrównoważenia ewentualnego zakłócenia przez środek konkurencji na rynku wewnętrznym, jeżeli Komisja uzna, że środek stanowiłby pomoc państwa. |
| --- | --- |

(116)

Ponadto Węgry w swoich uwagach z dnia 28 lipca 2016 r. przedstawiły dodatkowe informacje w odpowiedzi na obawy Komisji wyrażone w sekcji 3.3.7 decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące ogólnego zrównoważenia ewentualnego zakłócenia przez środek konkurencji na rynku wewnętrznym, jeżeli Komisja uzna, że środek stanowiłby pomoc państwa.

| (117) | W swoich uwagach Węgry stwierdziły, że spółka Paks II, jej następcy i podmioty zależne są w pełni rozdzielone pod względem prawnym i strukturalnym, podlegają niezależnej władzy decyzyjnej w rozumieniu pkt 52 i 53 obwieszczenia dotyczącego kwestii jurysdykcyjnych w przypadku koncentracji przedsiębiorstw (42), a ich utrzymywanie, funkcjonowanie i zarządzanie nimi odbywają się w sposób niezależny i niepowiązany z grupą MVM i wszystkimi jej przedsiębiorstwami, następcami i podmiotami zależnymi oraz innymi przedsiębiorstwami państwowymi działającymi w sektorze wytwarzania energii, sprzedaży hurtowej lub detalicznej energii. |
| --- | --- |

(117)

W swoich uwagach Węgry stwierdziły, że spółka Paks II, jej następcy i podmioty zależne są w pełni rozdzielone pod względem prawnym i strukturalnym, podlegają niezależnej władzy decyzyjnej w rozumieniu pkt 52 i 53 obwieszczenia dotyczącego kwestii jurysdykcyjnych w przypadku koncentracji przedsiębiorstw (42), a ich utrzymywanie, funkcjonowanie i zarządzanie nimi odbywają się w sposób niezależny i niepowiązany z grupą MVM i wszystkimi jej przedsiębiorstwami, następcami i podmiotami zależnymi oraz innymi przedsiębiorstwami państwowymi działającymi w sektorze wytwarzania energii, sprzedaży hurtowej lub detalicznej energii.

42

| (118) | Ponadto, jeżeli chodzi o sprzedaż energii elektrycznej wygenerowanej w elektrowni jądrowej z Paks II, w tych samych uwagach Węgry wskazały, że strategia w zakresie obrotu mocą wyjściową Paks II będzie konkurencyjną strategią mającą na celu optymalizację zysków komercyjnych, realizowaną poprzez komercyjne uzgodnienia handlowe zawierane w drodze ofert rozliczanych na przejrzystej platformie obrotu lub na giełdzie. Węgry twierdzą również, że strategia obrotu mocą wyjściową Paks II (z wyłączeniem własnego zużycia przez Paks II) zostanie opracowana w następujący sposób:






  a) | Tier 1: Paks II sprzedaje co najmniej 30 % całkowitej produkcji energii elektrycznej na rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego i na rynku terminowym przedsiębiorstwa Hungarian Power Exchange (HUPX). Z innych podobnych giełd energii elektrycznej można korzystać pod warunkiem uzyskania zgody służby Komisji; Komisja ma dwa tygodnie na udzielenie lub odmówienie udzielenia zgody po otrzymaniu wniosku od władz węgierskich; |
| --- | --- | --- |

(118)

Ponadto, jeżeli chodzi o sprzedaż energii elektrycznej wygenerowanej w elektrowni jądrowej z Paks II, w tych samych uwagach Węgry wskazały, że strategia w zakresie obrotu mocą wyjściową Paks II będzie konkurencyjną strategią mającą na celu optymalizację zysków komercyjnych, realizowaną poprzez komercyjne uzgodnienia handlowe zawierane w drodze ofert rozliczanych na przejrzystej platformie obrotu lub na giełdzie. Węgry twierdzą również, że strategia obrotu mocą wyjściową Paks II (z wyłączeniem własnego zużycia przez Paks II) zostanie opracowana w następujący sposób:

a)

Tier 1: Paks II sprzedaje co najmniej 30 % całkowitej produkcji energii elektrycznej na rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego i na rynku terminowym przedsiębiorstwa Hungarian Power Exchange (HUPX). Z innych podobnych giełd energii elektrycznej można korzystać pod warunkiem uzyskania zgody służby Komisji; Komisja ma dwa tygodnie na udzielenie lub odmówienie udzielenia zgody po otrzymaniu wniosku od władz węgierskich;

| b) | Tier 2: pozostałą część całkowitej produkcji energii elektrycznej Paks II sprzedaje na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach w drodze aukcji. Warunki działania takich aukcji określa węgierski organ regulacyjny ds. energii, podobnie jak wymogi aukcyjne nakładane na MVM Partner (decyzja nr 741/2011 węgierskiego organu regulacyjnego). Węgry potwierdzają, że węgierski organ regulacyjny ds. energii nadzoruje również przebieg tych aukcji. Węgry potwierdziły również, że platforma aukcyjna dla Tier 2 jest obsługiwana przez Paks II, przy czym należy zapewnić, aby oferty zakupu i sprzedaży były jednakowo dostępne dla wszystkich licencjonowanych lub zarejestrowanych przedsiębiorców handlowych na tych samych warunkach rynkowych. Węgry zobowiązują się do utworzenia możliwego do zweryfikowania i przejrzystego systemu rozliczania ofert i do nienakładania żadnych ograniczeń na ostateczne wykorzystanie zakupionej energii elektrycznej. |
| --- | --- |

b)

Tier 2: pozostałą część całkowitej produkcji energii elektrycznej Paks II sprzedaje na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach w drodze aukcji. Warunki działania takich aukcji określa węgierski organ regulacyjny ds. energii, podobnie jak wymogi aukcyjne nakładane na MVM Partner (decyzja nr 741/2011 węgierskiego organu regulacyjnego). Węgry potwierdzają, że węgierski organ regulacyjny ds. energii nadzoruje również przebieg tych aukcji. Węgry potwierdziły również, że platforma aukcyjna dla Tier 2 jest obsługiwana przez Paks II, przy czym należy zapewnić, aby oferty zakupu i sprzedaży były jednakowo dostępne dla wszystkich licencjonowanych lub zarejestrowanych przedsiębiorców handlowych na tych samych warunkach rynkowych. Węgry zobowiązują się do utworzenia możliwego do zweryfikowania i przejrzystego systemu rozliczania ofert i do nienakładania żadnych ograniczeń na ostateczne wykorzystanie zakupionej energii elektrycznej.

3.3.   DALSZE UWAGI W ODPOWIEDZI NA DECYZJĘ O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA PRZEKAZANE PRZEZ WĘGRY

DALSZE UWAGI W ODPOWIEDZI NA DECYZJĘ O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA PRZEKAZANE PRZEZ WĘGRY

| (119) | Węgry twierdzą, że w stopniu, w jakim projekt objęty jest zakresem traktatu EURATOM (np. art. 41 i załącznika II, art. 52–66 i art. 103), rząd Węgier nie uważa, aby TFUE, a w szczególności zasady pomocy państwa zawarte w art. 107 i 108 TFUE, miały zastosowanie do tego projektu. Twierdzą, że traktat EURATOM stanowi lex specialis w stosunku do TFUE. W związku z powyższym, gdy wykonanie uprawnień wynikających z traktatu EURATOM byłoby utrudnione w związku z wykonywaniem uprawnień wynikających z TFUE, pierwszeństwo mają przepisy określone w traktacie EURATOM. Jako poparcie tego twierdzenia Węgry przedstawiają decyzję Komisję w sprawie Kernkraftwerke Lippe-Ems GmbH (43). |
| --- | --- |

(119)

Węgry twierdzą, że w stopniu, w jakim projekt objęty jest zakresem traktatu EURATOM (np. art. 41 i załącznika II, art. 52–66 i art. 103), rząd Węgier nie uważa, aby TFUE, a w szczególności zasady pomocy państwa zawarte w art. 107 i 108 TFUE, miały zastosowanie do tego projektu. Twierdzą, że traktat EURATOM stanowi lex specialis w stosunku do TFUE. W związku z powyższym, gdy wykonanie uprawnień wynikających z traktatu EURATOM byłoby utrudnione w związku z wykonywaniem uprawnień wynikających z TFUE, pierwszeństwo mają przepisy określone w traktacie EURATOM. Jako poparcie tego twierdzenia Węgry przedstawiają decyzję Komisję w sprawie Kernkraftwerke Lippe-Ems GmbH (43).

lex specialis

43

| (120) | Węgry zauważają, że chociaż w traktacie EURATOM nie ustanowiono konkretnego zbioru przepisów dotyczących pomocy państwa, z art. 6 lit. d) i art. 70 tego traktatu wynika, że nie istnieje ogólny zakaz stosowania pomocy państwa, a w szczególnych przypadkach zachęca się państwa członkowskie do udzielania subsydiów. |
| --- | --- |

(120)

Węgry zauważają, że chociaż w traktacie EURATOM nie ustanowiono konkretnego zbioru przepisów dotyczących pomocy państwa, z art. 6 lit. d) i art. 70 tego traktatu wynika, że nie istnieje ogólny zakaz stosowania pomocy państwa, a w szczególnych przypadkach zachęca się państwa członkowskie do udzielania subsydiów.

| (121) | Węgry podkreślają, że finansowanie projektu realizowanego w przemyśle jądrowym powinno podlegać obowiązkowi zgłoszenia w rozumieniu art. 43 traktatu EURATOM. Ponadto twierdzą, że zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1209/2000 (44) w przypadku każdego nowego projektu realizowanego przez dane państwo członkowskie należy przekazać dane dotyczące metod finansowania. Węgry twierdzą, że dostarczyły wszystkie niezbędne informacje zgodnie z art. 41 i 43 traktatu EURATOM, a ponieważ w kwietniu 2015 r. Europejska Agencja Dostaw zatwierdziła umowę dostawy paliwa (45), Węgry są zdania, że Komisja nie może obecnie twierdzić, iż finansowanie projektu może być niezgodne z prawem. |
| --- | --- |

(121)

Węgry podkreślają, że finansowanie projektu realizowanego w przemyśle jądrowym powinno podlegać obowiązkowi zgłoszenia w rozumieniu art. 43 traktatu EURATOM. Ponadto twierdzą, że zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1209/2000 (44) w przypadku każdego nowego projektu realizowanego przez dane państwo członkowskie należy przekazać dane dotyczące metod finansowania. Węgry twierdzą, że dostarczyły wszystkie niezbędne informacje zgodnie z art. 41 i 43 traktatu EURATOM, a ponieważ w kwietniu 2015 r. Europejska Agencja Dostaw zatwierdziła umowę dostawy paliwa (45), Węgry są zdania, że Komisja nie może obecnie twierdzić, iż finansowanie projektu może być niezgodne z prawem.

44

45

| (122) | Węgry porównują traktat EURATOM z traktatem EWWiS, ponieważ oba mają charakter sektorowy, oraz twierdzą, że traktat EWWiS zawiera daleko idący zakaz udzielania pomocy państwa, który w praktyce został dostosowany do art. 107 TFUE na podstawie art. 67 i 95 traktatu EWWiS. Węgry uważają, że stosując zasady pomocy państwa określone w TFUE Komisja błędnie zinterpretowałaby cel regulacyjny realizowany przez autorów traktatu EURATOM, który nie zawiera żadnych szczegółowych przepisów dotyczących pomocy państwa. |
| --- | --- |

(122)

Węgry porównują traktat EURATOM z traktatem EWWiS, ponieważ oba mają charakter sektorowy, oraz twierdzą, że traktat EWWiS zawiera daleko idący zakaz udzielania pomocy państwa, który w praktyce został dostosowany do art. 107 TFUE na podstawie art. 67 i 95 traktatu EWWiS. Węgry uważają, że stosując zasady pomocy państwa określone w TFUE Komisja błędnie zinterpretowałaby cel regulacyjny realizowany przez autorów traktatu EURATOM, który nie zawiera żadnych szczegółowych przepisów dotyczących pomocy państwa.

| (123) | Ponadto Węgry zauważają, że żadna inna inwestycja kapitałowa w budowę elektrowni jądrowej w Unii nie była nigdy przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa prowadzonego przez Komisję, w tym inwestycja w Flamanville lub Hanhikivi. Zdaniem Węgier inwestycja w elektrownię Hinkley Point C podlegała kontroli w zakresie pomocy państwa tylko dlatego, że w przeciwieństwie do innych inwestycji w Europie posiadała szczególne cechy finansowe (takie jak państwowa gwarancja kredytowa i kontrakt na transakcje różnicowe). |
| --- | --- |

(123)

Ponadto Węgry zauważają, że żadna inna inwestycja kapitałowa w budowę elektrowni jądrowej w Unii nie była nigdy przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa prowadzonego przez Komisję, w tym inwestycja w Flamanville lub Hanhikivi. Zdaniem Węgier inwestycja w elektrownię Hinkley Point C podlegała kontroli w zakresie pomocy państwa tylko dlatego, że w przeciwieństwie do innych inwestycji w Europie posiadała szczególne cechy finansowe (takie jak państwowa gwarancja kredytowa i kontrakt na transakcje różnicowe).

4.   UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

4.1.   UWAGI DOTYCZĄCE ISTNIENIA POMOCY

UWAGI DOTYCZĄCE ISTNIENIA POMOCY

| (124) | Uwagi otrzymane przez Komisję od następujących osób trzecich zawierały informacje i analizy ilościowe dotyczące istnienia środków:






  — | uwagi przedstawione przez węgierskiego posła do Parlamentu Europejskiego, pana Benedeka Jávora („uwagi przedstawione przez Jávora”), |
| --- | --- | --- |

(124)

Uwagi otrzymane przez Komisję od następujących osób trzecich zawierały informacje i analizy ilościowe dotyczące istnienia środków:

—

uwagi przedstawione przez węgierskiego posła do Parlamentu Europejskiego, pana Benedeka Jávora („uwagi przedstawione przez Jávora”),

| — | uwagi przedstawione przez Green Peace („uwagi przedstawione przez GP”), w tym badanie przygotowane przez jego doradców ekonomicznych, Candole Partners („badanie przeprowadzone przez Candole”) (46), |
| --- | --- |

—

uwagi przedstawione przez Green Peace („uwagi przedstawione przez GP”), w tym badanie przygotowane przez jego doradców ekonomicznych, Candole Partners („badanie przeprowadzone przez Candole”) (46),

46

| — | uwagi przedstawione przez EnergiaKlub („uwagi przedstawione przez EK”), w tym badanie przygotowane przez pana Balazsa Felsmanna („badanie przeprowadzone przez Felsmanna”) (47). |
| --- | --- |

—

uwagi przedstawione przez EnergiaKlub („uwagi przedstawione przez EK”), w tym badanie przygotowane przez pana Balazsa Felsmanna („badanie przeprowadzone przez Felsmanna”) (47).

47

Uwagi przedstawione przez Jávora

Uwagi przedstawione przez Jávora

| (125) | Uwagi przedstawione przez Jávora dotyczą głównie kosztów ponoszonych przez właściciela, które nie zostały uwzględnione w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych (zob. sekcja 2.5.2 niniejszej decyzji) oraz twierdzeń, że koszty te mogły zostać znacznie zaniżone. W szczególności uwagi zawierają następujące stwierdzenia:






  a) | jako że umowę o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych w odniesieniu do Paks II zawarto na podstawie „projektu elektrowni Leningradskaja” (48), uzasadnione jest przypuszczenie, że wymagane będą dodatkowe inwestycje w system bezpieczeństwa wynoszące co najmniej 1 mld EUR; |
| --- | --- | --- |

(125)

Uwagi przedstawione przez Jávora dotyczą głównie kosztów ponoszonych przez właściciela, które nie zostały uwzględnione w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych (zob. sekcja 2.5.2 niniejszej decyzji) oraz twierdzeń, że koszty te mogły zostać znacznie zaniżone. W szczególności uwagi zawierają następujące stwierdzenia:

a)

jako że umowę o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych w odniesieniu do Paks II zawarto na podstawie „projektu elektrowni Leningradskaja” (48), uzasadnione jest przypuszczenie, że wymagane będą dodatkowe inwestycje w system bezpieczeństwa wynoszące co najmniej 1 mld EUR;

48

| b) | system bezpośredniego chłodzenia wodą słodką jest niewystarczający do schłodzenia wody w przypadku równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II w gorące letnie dni. Stanowiłoby to dodatkowe obciążenie dla środowiska i wymagałoby inwestycji w wydajniejszy system chłodzenia oparty na chłodni kominowej, który jest około 40 % droższy niż bezpośredni system chłodzenia; |
| --- | --- |

b)

system bezpośredniego chłodzenia wodą słodką jest niewystarczający do schłodzenia wody w przypadku równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II w gorące letnie dni. Stanowiłoby to dodatkowe obciążenie dla środowiska i wymagałoby inwestycji w wydajniejszy system chłodzenia oparty na chłodni kominowej, który jest około 40 % droższy niż bezpośredni system chłodzenia;

| c) | kwota, którą planuje się wpłacić na Centralny Fundusz Jądrowy, jest prawdopodobnie niewystarczająca, aby pokryć potrzeby w zakresie składowania odpadów promieniotwórczych i likwidacji. Przede wszystkim tymczasowe składowanie, końcowe składowisko odpadów jądrowych i likwidacja elektrowni kosztowałyby odpowiednio co najmniej 150 mln EUR, 1,54 mld EUR i 1,734 mld EUR; |
| --- | --- |

c)

kwota, którą planuje się wpłacić na Centralny Fundusz Jądrowy, jest prawdopodobnie niewystarczająca, aby pokryć potrzeby w zakresie składowania odpadów promieniotwórczych i likwidacji. Przede wszystkim tymczasowe składowanie, końcowe składowisko odpadów jądrowych i likwidacja elektrowni kosztowałyby odpowiednio co najmniej 150 mln EUR, 1,54 mld EUR i 1,734 mld EUR;

| d) | modernizacja sieci wymagana w celu przyłączenia nowych bloków elektrowni jądrowej, w tym inwestycje zarówno w system przewodów o napięciu 400 kV i pomocniczy kabel wysokiego napięcia 120 kV, mogą kosztować nawet 1,6 mld EUR; |
| --- | --- |

d)

modernizacja sieci wymagana w celu przyłączenia nowych bloków elektrowni jądrowej, w tym inwestycje zarówno w system przewodów o napięciu 400 kV i pomocniczy kabel wysokiego napięcia 120 kV, mogą kosztować nawet 1,6 mld EUR;

| e) | inwestycje konieczne do zapewnienia zgodności z obowiązującymi przepisami dotyczącymi sieci, zarówno w postaci elektrowni szczytowo-pompowych, jak i dodatkowych bloków wytwarzających energię elektryczną i zapewniających rezerwy bezpieczeństwa, które zgodnie z prawem muszą równać się energii wytwarzanej w największym krajowym bloku wytwarzającym energię elektryczną, kosztowałyby 1,2 mld EUR; |
| --- | --- |

e)

inwestycje konieczne do zapewnienia zgodności z obowiązującymi przepisami dotyczącymi sieci, zarówno w postaci elektrowni szczytowo-pompowych, jak i dodatkowych bloków wytwarzających energię elektryczną i zapewniających rezerwy bezpieczeństwa, które zgodnie z prawem muszą równać się energii wytwarzanej w największym krajowym bloku wytwarzającym energię elektryczną, kosztowałyby 1,2 mld EUR;

| f) | straty wynikające z ograniczenia eksploatacji jednej z dwóch sąsiadujących elektrowni jądrowych z przyczyn związanych z bilansowaniem systemu mogłyby spowodować łączną stratę finansową w wysokości około 1,2 mld EUR; |
| --- | --- |

f)

straty wynikające z ograniczenia eksploatacji jednej z dwóch sąsiadujących elektrowni jądrowych z przyczyn związanych z bilansowaniem systemu mogłyby spowodować łączną stratę finansową w wysokości około 1,2 mld EUR;

| g) | różne podatki i cła nieobjęte umową o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych mogą kosztować dodatkowe 1,8 mld EUR. |
| --- | --- |

g)

różne podatki i cła nieobjęte umową o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych mogą kosztować dodatkowe 1,8 mld EUR.

| (126) | Zgodnie z powyższymi uwagami pozycje kosztów wymienione w motywie 125 należy dodać do kosztów projektu, co z kolei znacznie zmniejszyłoby IRR projektu. W uwagach wskazano również, że opóźnienia i krótszy okres eksploatacji jeszcze bardziej zmniejszyłyby IRR projektu. |
| --- | --- |

(126)

Zgodnie z powyższymi uwagami pozycje kosztów wymienione w motywie 125 należy dodać do kosztów projektu, co z kolei znacznie zmniejszyłoby IRR projektu. W uwagach wskazano również, że opóźnienia i krótszy okres eksploatacji jeszcze bardziej zmniejszyłyby IRR projektu.

Badanie przeprowadzone przez Candole

Badanie przeprowadzone przez Candole

| (127) | W badaniu przeprowadzonym przez Candole wykorzystano założenia i informacje zawarte w badaniu ekonomicznym i przeanalizowano rentowność projektu Paks II. Twierdzono w nim przede wszystkim, że prognozy cenowe wykorzystane w badaniu ekonomicznym mogą być zbyt optymistyczne i że bardziej realistyczne prognozy cenowe sprawiłyby, że projekt przyniósłby straty, nawet w przypadku przyjęcia założeń operacyjnych badania ekonomicznego. |
| --- | --- |

(127)

W badaniu przeprowadzonym przez Candole wykorzystano założenia i informacje zawarte w badaniu ekonomicznym i przeanalizowano rentowność projektu Paks II. Twierdzono w nim przede wszystkim, że prognozy cenowe wykorzystane w badaniu ekonomicznym mogą być zbyt optymistyczne i że bardziej realistyczne prognozy cenowe sprawiłyby, że projekt przyniósłby straty, nawet w przypadku przyjęcia założeń operacyjnych badania ekonomicznego.

| (128) | Aby zilustrować ten argument, w badaniu przeprowadzonym przez Candole opracowano własną długoterminową prognozę cen energii elektrycznej. W szczególności w badaniu prognozuje się przyszłe długoterminowe ceny energii elektrycznej na podstawie prognoz cen węgla kamiennego, ropy naftowej i gazu pochodzących ze światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. oraz oblicza się koszt krańcowy wytworzenia energii w przypadku różnego typu wytwórców (49). Ponadto opracowano również oddzielną prognozę dla różnych przyszłych scenariuszy rozważanych w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r., tj. (i) „scenariusza nowej polityki” odpowiadającego strategiom politycznym i środkom wykonawczym mającym wpływ na rynki energii, który przyjęto na kilka miesięcy przed publikacją światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. wraz z odpowiednimi deklarowanymi intencjami politycznymi, (ii) „scenariusza bieżącej polityki” odpowiadającego strategiom politycznym przyjętym kilka miesięcy przed publikacją badania przeprowadzonego przez Candole oraz (iii) „scenariusza niskich cen ropy naftowej”, w którym przeanalizowano wpływ utrzymujących się niższych cen (wynikających z niższych cen ropy naftowej) na system energetyczny (50). Na poniższym wykresie przedstawiono długoterminowe prognozy cen energii elektrycznej opracowane dla każdego z tych trzech scenariuszy.

  Wykres 12


  Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)













  Źródło: | Candole Partners. |
| --- | --- | --- |

(128)

Aby zilustrować ten argument, w badaniu przeprowadzonym przez Candole opracowano własną długoterminową prognozę cen energii elektrycznej. W szczególności w badaniu prognozuje się przyszłe długoterminowe ceny energii elektrycznej na podstawie prognoz cen węgla kamiennego, ropy naftowej i gazu pochodzących ze światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. oraz oblicza się koszt krańcowy wytworzenia energii w przypadku różnego typu wytwórców (49). Ponadto opracowano również oddzielną prognozę dla różnych przyszłych scenariuszy rozważanych w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r., tj. (i) „scenariusza nowej polityki” odpowiadającego strategiom politycznym i środkom wykonawczym mającym wpływ na rynki energii, który przyjęto na kilka miesięcy przed publikacją światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. wraz z odpowiednimi deklarowanymi intencjami politycznymi, (ii) „scenariusza bieżącej polityki” odpowiadającego strategiom politycznym przyjętym kilka miesięcy przed publikacją badania przeprowadzonego przez Candole oraz (iii) „scenariusza niskich cen ropy naftowej”, w którym przeanalizowano wpływ utrzymujących się niższych cen (wynikających z niższych cen ropy naftowej) na system energetyczny (50). Na poniższym wykresie przedstawiono długoterminowe prognozy cen energii elektrycznej opracowane dla każdego z tych trzech scenariuszy.

49

50

Wykres 12

Wykres 12

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)

Image 12

Źródło:

Źródło:

| (129) | Z wykresu wynika, że zgodnie z przewidywaniami zawartymi w scenariuszu bieżącej polityki w przyszłości ceny energii elektrycznej nieco wzrosną, natomiast w scenariuszu niskich cen ropy naftowej przewidziano w przyszłości znacząco niższe ceny energii elektrycznej niż w centralnym scenariuszu nowej polityki, tj. scenariuszu, o którym mowa w uwagach przedstawionych przez Węgry. |
| --- | --- |

(129)

Z wykresu wynika, że zgodnie z przewidywaniami zawartymi w scenariuszu bieżącej polityki w przyszłości ceny energii elektrycznej nieco wzrosną, natomiast w scenariuszu niskich cen ropy naftowej przewidziano w przyszłości znacząco niższe ceny energii elektrycznej niż w centralnym scenariuszu nowej polityki, tj. scenariuszu, o którym mowa w uwagach przedstawionych przez Węgry.

| (130) | Oprócz prognoz przedstawionych na wykresie 12 w badaniu przeprowadzonym przez Candole porównuje się również długoterminową prognozę cen energii elektrycznej opartą na scenariuszu niskich cen ropy naftowej przedstawionym w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. z kontraktami terminowymi typu future będącymi przedmiotem obrotu (według stanu na luty 2016 r.) na niemieckich i węgierskich giełdach energii elektrycznej. Wspomniane krzywe przedstawiono na wykresie 13 poniżej.

  Wykres 13


  Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)













  Źródło: | Candole Partners. |
| --- | --- | --- |

(130)

Oprócz prognoz przedstawionych na wykresie 12 w badaniu przeprowadzonym przez Candole porównuje się również długoterminową prognozę cen energii elektrycznej opartą na scenariuszu niskich cen ropy naftowej przedstawionym w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. z kontraktami terminowymi typu future będącymi przedmiotem obrotu (według stanu na luty 2016 r.) na niemieckich i węgierskich giełdach energii elektrycznej. Wspomniane krzywe przedstawiono na wykresie 13 poniżej.

future

Wykres 13

Wykres 13

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)

Image 13

Źródło:

Źródło:

| (131) | Z wykresu wynika, że do 2022 r., kiedy to niemiecko-austriackie umowy mogą być przedmiotem obrotu, ceny niemieckich kontraktów terminowych typu future będą niższe niż ceny określone w prognozie cen opartej na scenariuszu niskich cen ropy naftowej przedstawionym w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. To samo dotyczy węgierskich giełdowych kontraktów terminowych typu future, które mogą być przedmiotem obrotu do 2019 r. (51). |
| --- | --- |

(131)

Z wykresu wynika, że do 2022 r., kiedy to niemiecko-austriackie umowy mogą być przedmiotem obrotu, ceny niemieckich kontraktów terminowych typu future będą niższe niż ceny określone w prognozie cen opartej na scenariuszu niskich cen ropy naftowej przedstawionym w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. To samo dotyczy węgierskich giełdowych kontraktów terminowych typu future, które mogą być przedmiotem obrotu do 2019 r. (51).

future

future

51

| (132) | Na podstawie tych rozważań w badaniu przeprowadzonym przez Candole stwierdzono, że zgodnie z długoterminowymi prognozami cen energii elektrycznej przedstawionymi w badaniu ekonomicznym projekt Paks II przyniósłby straty nawet w przypadku przyjęcia założeń operacyjnych badania ekonomicznego (52). |
| --- | --- |

(132)

Na podstawie tych rozważań w badaniu przeprowadzonym przez Candole stwierdzono, że zgodnie z długoterminowymi prognozami cen energii elektrycznej przedstawionymi w badaniu ekonomicznym projekt Paks II przyniósłby straty nawet w przypadku przyjęcia założeń operacyjnych badania ekonomicznego (52).

52

Uwagi przedstawione przez EK

Uwagi przedstawione przez EK

| (133) | W uwagach przedstawionych przez EK wskazano na potencjalne niedociągnięcia w decyzji Komisji o wszczęciu postępowania oraz na problematyczne punkty w węgierskim badaniu ekonomicznym. Podkreślono również pewne zagrożenia, jakie mogą wystąpić podczas realizacji projektu. Ponadto EK przedstawiło badanie przeprowadzone przez Felsmanna jako analizę ilościową rentowności Paks II. W badaniu obliczono wartość bieżącą netto projektu Paks II na podstawie kosztów operacyjnych obecnej elektrowni jądrowej Paks i stwierdzono, że w większości rozważanych scenariuszy projekt przynosiłby straty. |
| --- | --- |

(133)

W uwagach przedstawionych przez EK wskazano na potencjalne niedociągnięcia w decyzji Komisji o wszczęciu postępowania oraz na problematyczne punkty w węgierskim badaniu ekonomicznym. Podkreślono również pewne zagrożenia, jakie mogą wystąpić podczas realizacji projektu. Ponadto EK przedstawiło badanie przeprowadzone przez Felsmanna jako analizę ilościową rentowności Paks II. W badaniu obliczono wartość bieżącą netto projektu Paks II na podstawie kosztów operacyjnych obecnej elektrowni jądrowej Paks i stwierdzono, że w większości rozważanych scenariuszy projekt przynosiłby straty.

| (134) | W odniesieniu do decyzji o wszczęciu postępowania w uwagach przedstawionych przez EK wskazano, że w ocenie zawartej w decyzji o wszczęciu postępowania pominięto niektóre pozycje kosztów lub nie uwzględniono ich w całości. EK twierdzi przykładowo, że nie jest jasne, w jakim stopniu kwota określona w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych obejmowała potencjalne dodatkowe koszty bezpieczeństwa jądrowego, koszty rozbudowy sieci konieczne do poniesienia w związku z przyłączeniem do systemu dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II lub koszty budowy odpowiedniego systemu chłodzenia. W uwagach wyrażono również wątpliwości dotyczące dokładności odzwierciedlenia kosztów wstępnych badań, pozwoleń i komunikacji. |
| --- | --- |

(134)

W odniesieniu do decyzji o wszczęciu postępowania w uwagach przedstawionych przez EK wskazano, że w ocenie zawartej w decyzji o wszczęciu postępowania pominięto niektóre pozycje kosztów lub nie uwzględniono ich w całości. EK twierdzi przykładowo, że nie jest jasne, w jakim stopniu kwota określona w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych obejmowała potencjalne dodatkowe koszty bezpieczeństwa jądrowego, koszty rozbudowy sieci konieczne do poniesienia w związku z przyłączeniem do systemu dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II lub koszty budowy odpowiedniego systemu chłodzenia. W uwagach wyrażono również wątpliwości dotyczące dokładności odzwierciedlenia kosztów wstępnych badań, pozwoleń i komunikacji.

| (135) | Ponadto w uwagach twierdzono, że dane liczbowe dotyczące kosztów odpadów i likwidacji, tj. 2,1–2,7 EUR/MWh, mogą być niedoszacowane, ponieważ dla obecnej elektrowni jądrowej Paks dane te wynoszą 4,5 EUR/MWh. Co więcej, podkreślono również negatywny wpływ projektu na przyszłe budżety państwa, które zdaniem EK byłyby sprzeczne ze statystycznym systemem rachunkowości i unijną zasadą wzrostu zadłużenia (53). Ponadto w uwagach podkreślono ryzyko korupcji związane głównie z wielkością projektu i przewagą informacyjną dostawcy i właściciela (54). |
| --- | --- |

(135)

Ponadto w uwagach twierdzono, że dane liczbowe dotyczące kosztów odpadów i likwidacji, tj. 2,1–2,7 EUR/MWh, mogą być niedoszacowane, ponieważ dla obecnej elektrowni jądrowej Paks dane te wynoszą 4,5 EUR/MWh. Co więcej, podkreślono również negatywny wpływ projektu na przyszłe budżety państwa, które zdaniem EK byłyby sprzeczne ze statystycznym systemem rachunkowości i unijną zasadą wzrostu zadłużenia (53). Ponadto w uwagach podkreślono ryzyko korupcji związane głównie z wielkością projektu i przewagą informacyjną dostawcy i właściciela (54).

53

54

| (136) | W odniesieniu do badania ekonomicznego przygotowanego przez Węgry w przedłożonych uwagach kwestionuje się wysoki współczynnik wykorzystania (92 %) zastosowany w obliczeniach, zwłaszcza podczas równoległej eksploatacji elektrowni jądrowej Paks i Paks II, w okresach niskiego popytu, a także kwestionuje się ważność prognoz cenowych wykorzystanych w badaniu. |
| --- | --- |

(136)

W odniesieniu do badania ekonomicznego przygotowanego przez Węgry w przedłożonych uwagach kwestionuje się wysoki współczynnik wykorzystania (92 %) zastosowany w obliczeniach, zwłaszcza podczas równoległej eksploatacji elektrowni jądrowej Paks i Paks II, w okresach niskiego popytu, a także kwestionuje się ważność prognoz cenowych wykorzystanych w badaniu.

| (137) | W odniesieniu do różnych rodzajów ryzyka związanych z projektem w uwagach przedstawionych przez EK podkreślono potencjalny wpływ opóźnień w realizacji projektu i przekroczeń kosztów oraz konieczność dalszego otrzymywania wsparcia ze strony państwa w okresie realizacji projektu. |
| --- | --- |

(137)

W odniesieniu do różnych rodzajów ryzyka związanych z projektem w uwagach przedstawionych przez EK podkreślono potencjalny wpływ opóźnień w realizacji projektu i przekroczeń kosztów oraz konieczność dalszego otrzymywania wsparcia ze strony państwa w okresie realizacji projektu.

| (138) | Aby poprzeć swoje obawy dotyczące rentowności projektu Paks II, EK w swoich uwagach odniosło się do badania przeprowadzonego przez Felsmanna. W badaniu tym obliczono wartość bieżącą netto projektu Paks II, wykorzystując do tego koszty operacyjne obecnej elektrowni jądrowej Paks (które obejmują gruntowny przegląd śródokresowy elektrowni) oraz liczne alternatywne dane liczbowe (tj. 75 %, 85 % i 92 %) dotyczące wskaźnika wykorzystania z pewnymi prognozami cen energii elektrycznej opartymi na publicznie dostępnych źródłach międzynarodowych (np. amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej i krajowej sieci energetycznej w Zjednoczonym Królestwie). W badaniu stwierdzono, że w większości rozważanych scenariuszy projekt przyniósłby straty, co świadczy o istnieniu pomocy państwa. |
| --- | --- |

(138)

Aby poprzeć swoje obawy dotyczące rentowności projektu Paks II, EK w swoich uwagach odniosło się do badania przeprowadzonego przez Felsmanna. W badaniu tym obliczono wartość bieżącą netto projektu Paks II, wykorzystując do tego koszty operacyjne obecnej elektrowni jądrowej Paks (które obejmują gruntowny przegląd śródokresowy elektrowni) oraz liczne alternatywne dane liczbowe (tj. 75 %, 85 % i 92 %) dotyczące wskaźnika wykorzystania z pewnymi prognozami cen energii elektrycznej opartymi na publicznie dostępnych źródłach międzynarodowych (np. amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej i krajowej sieci energetycznej w Zjednoczonym Królestwie). W badaniu stwierdzono, że w większości rozważanych scenariuszy projekt przyniósłby straty, co świadczy o istnieniu pomocy państwa.

Rząd Austrii

Rząd Austrii

| (139) | Austria twierdzi, że budowa i eksploatacja elektrowni jądrowych jest nieopłacalna, biorąc pod uwagę wszystkie związane z tym koszty, które należy zinternalizować zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Austria uważa, że w odniesieniu do inwestycji Węgier w Paks II nie spełniono wymogów testu prywatnego inwestora. Ponadto twierdzi, że nie istnieją żadne dowody potwierdzające, iż badania ekonomiczne przedstawione Komisji przez Węgry zostały przeprowadzone z należytą starannością lub że koszty uwzględnione w obliczeniach obejmują wszystkie możliwe koszty zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”. |
| --- | --- |

(139)

Austria twierdzi, że budowa i eksploatacja elektrowni jądrowych jest nieopłacalna, biorąc pod uwagę wszystkie związane z tym koszty, które należy zinternalizować zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Austria uważa, że w odniesieniu do inwestycji Węgier w Paks II nie spełniono wymogów testu prywatnego inwestora. Ponadto twierdzi, że nie istnieją żadne dowody potwierdzające, iż badania ekonomiczne przedstawione Komisji przez Węgry zostały przeprowadzone z należytą starannością lub że koszty uwzględnione w obliczeniach obejmują wszystkie możliwe koszty zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”.

| (140) | Austria twierdzi również, że spełniono pozostałe warunki dotyczące istnienia pomocy państwa. |
| --- | --- |

(140)

Austria twierdzi również, że spełniono pozostałe warunki dotyczące istnienia pomocy państwa.

Inne uwagi dotyczące istnienia pomocy

Inne uwagi dotyczące istnienia pomocy

| (141) | Według Paks II w decyzji o wszczęciu postępowania nieprawidłowo zastosowano jednolitą krzywą prognozy cenowej, zwłaszcza biorąc pod uwagę długi okres realizacji projektu. W niektórych uwagach zauważono również, że Komisja błędnie wykorzystuje koszty eksploatacji i konserwacji związane z działaniem obecnej elektrowni jądrowej Paks do uzasadnienia kosztów eksploatacji i konserwacji nowych bloków nr 5 i 6 generacji III+. Ponadto Paks II podkreśla, że chociaż wstępną decyzję inwestycyjną przedsiębiorstwo podjęło z chwilą podpisania umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych oraz że takie zobowiązanie podjęto wyłącznie w odniesieniu do etapu opracowywania wydatków jako ostateczne zobowiązanie Paks II na okres budowy, wydatki będą miały miejsce w określonym momencie w przyszłości. Paks II oświadcza, że do tego punktu w przyszłości – jeżeli rentowność projektu jest zróżnicowana ze względu na zmiany zachodzące na rynku zewnętrznym – przedsiębiorstwo może podjąć decyzję, by nie kontynuować projektu, chociaż taka sytuacja jest raczej mało prawdopodobna. Paks II odnosi się również do sprawozdania przygotowanego przez Rothschild & Co dla rządu węgierskiego („badanie przygotowane przez Rothschild”) (55), w którym stwierdzono, że górna wartość zakresu IRR może osiągnąć 12 %, co znacznie przewyższa zakres 6,7–9 % wskazany przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania. Ponadto Paks II zauważa, że zakresy WACC i IRR obliczone przez Komisję pokrywają się, a zatem można oczekiwać, że projekt zapewni odpowiednie wynagrodzenie. |
| --- | --- |

(141)

Według Paks II w decyzji o wszczęciu postępowania nieprawidłowo zastosowano jednolitą krzywą prognozy cenowej, zwłaszcza biorąc pod uwagę długi okres realizacji projektu. W niektórych uwagach zauważono również, że Komisja błędnie wykorzystuje koszty eksploatacji i konserwacji związane z działaniem obecnej elektrowni jądrowej Paks do uzasadnienia kosztów eksploatacji i konserwacji nowych bloków nr 5 i 6 generacji III+. Ponadto Paks II podkreśla, że chociaż wstępną decyzję inwestycyjną przedsiębiorstwo podjęło z chwilą podpisania umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych oraz że takie zobowiązanie podjęto wyłącznie w odniesieniu do etapu opracowywania wydatków jako ostateczne zobowiązanie Paks II na okres budowy, wydatki będą miały miejsce w określonym momencie w przyszłości. Paks II oświadcza, że do tego punktu w przyszłości – jeżeli rentowność projektu jest zróżnicowana ze względu na zmiany zachodzące na rynku zewnętrznym – przedsiębiorstwo może podjąć decyzję, by nie kontynuować projektu, chociaż taka sytuacja jest raczej mało prawdopodobna. Paks II odnosi się również do sprawozdania przygotowanego przez Rothschild & Co dla rządu węgierskiego („badanie przygotowane przez Rothschild”) (55), w którym stwierdzono, że górna wartość zakresu IRR może osiągnąć 12 %, co znacznie przewyższa zakres 6,7–9 % wskazany przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania. Ponadto Paks II zauważa, że zakresy WACC i IRR obliczone przez Komisję pokrywają się, a zatem można oczekiwać, że projekt zapewni odpowiednie wynagrodzenie.

55

| (142) | Enersense Group twierdzi, że wzór służący do obliczenia WACC zastosowany przez Komisję jest niedokładny, ponieważ Komisja zastosowała nadmiernie konserwatywne czynniki przy jego określaniu. Zdaniem Enersense Group odpowiedni koszt zadłużenia, który należy zastosować w odniesieniu do elementu WACC w ocenie testu prywatnego inwestora, wynosi 4,5 % przed opodatkowaniem lub 3,6 % po opodatkowaniu, z niewielkimi planowanymi z czasem korektami. Enersense Group twierdzi, że w związku z tym, iż rosyjski dostawca zapewnia około 80 % finansowania ceny umownej, zwrot z inwestycji powinien opierać się na dźwigni finansowej w wysokości 80 % w celu odzwierciedlenia źródła finansowania inwestycji, podobnie jak jest to w przypadku innych elektrowni jądrowych. Enersense Group twierdzi, że przy założeniu, iż koszt kapitału własnego wynosi 11 %, a koszt zadłużenia po opodatkowaniu wynosi 3,6 %, oraz przy zastosowaniu obniżenia na podstawie dźwigni finansowej w wysokości 80 % – WACC powinien wynosić 5,1 %. Co więcej, Enersense Group twierdzi, że WACC wzrósłby do 6,2 %, gdyby zastosowano obniżenie na podstawie procentowej dźwigni finansowej wynoszącej 65 %. Podsumowując, grupa twierdzi, że zwrot z inwestycji uległby znacznemu zwiększeniu w związku z wybraniem rynkowego kosztu zadłużenia i efektu dźwigni. |
| --- | --- |

(142)

Enersense Group twierdzi, że wzór służący do obliczenia WACC zastosowany przez Komisję jest niedokładny, ponieważ Komisja zastosowała nadmiernie konserwatywne czynniki przy jego określaniu. Zdaniem Enersense Group odpowiedni koszt zadłużenia, który należy zastosować w odniesieniu do elementu WACC w ocenie testu prywatnego inwestora, wynosi 4,5 % przed opodatkowaniem lub 3,6 % po opodatkowaniu, z niewielkimi planowanymi z czasem korektami. Enersense Group twierdzi, że w związku z tym, iż rosyjski dostawca zapewnia około 80 % finansowania ceny umownej, zwrot z inwestycji powinien opierać się na dźwigni finansowej w wysokości 80 % w celu odzwierciedlenia źródła finansowania inwestycji, podobnie jak jest to w przypadku innych elektrowni jądrowych. Enersense Group twierdzi, że przy założeniu, iż koszt kapitału własnego wynosi 11 %, a koszt zadłużenia po opodatkowaniu wynosi 3,6 %, oraz przy zastosowaniu obniżenia na podstawie dźwigni finansowej w wysokości 80 % – WACC powinien wynosić 5,1 %. Co więcej, Enersense Group twierdzi, że WACC wzrósłby do 6,2 %, gdyby zastosowano obniżenie na podstawie procentowej dźwigni finansowej wynoszącej 65 %. Podsumowując, grupa twierdzi, że zwrot z inwestycji uległby znacznemu zwiększeniu w związku z wybraniem rynkowego kosztu zadłużenia i efektu dźwigni.

| (143) | Zainteresowane strony przedstawiły dalsze argumenty, a mianowicie, że po przyłączeniu elektrowni do sieci nastąpi znaczne obniżenie WACC, podczas gdy wartość przedsiębiorstwa wzrośnie. W związku z powyższym można sprzedać części elektrowni bądź całą elektrownię po cenie porównywalnej z ceną innych działających obecnie obiektów jądrowych. Twierdzi się, że obliczenia Komisji w decyzji o wszczęciu postępowania nie odzwierciedlają takiej elastyczności inwestycyjnej. |
| --- | --- |

(143)

Zainteresowane strony przedstawiły dalsze argumenty, a mianowicie, że po przyłączeniu elektrowni do sieci nastąpi znaczne obniżenie WACC, podczas gdy wartość przedsiębiorstwa wzrośnie. W związku z powyższym można sprzedać części elektrowni bądź całą elektrownię po cenie porównywalnej z ceną innych działających obecnie obiektów jądrowych. Twierdzi się, że obliczenia Komisji w decyzji o wszczęciu postępowania nie odzwierciedlają takiej elastyczności inwestycyjnej.

| (144) | Komisja otrzymała również uwagi dotyczące znaczenia pełnej oceny i uwzględnienia alternatywnych kosztów wyłączenia technologii jądrowej w krajowym koszyku energetycznym w kontekście istotnych zmian w istniejącym portfelu zdolności produkcji energii elektrycznej. Zgodnie z tymi uwagami oprócz modeli dotyczących „zwrotu z inwestycji” lub „zdyskontowanych przepływów pieniężnych” ważne jest również, by uwzględnić fakt, iż projekt Paks II jest istotną inwestycją w istniejący sektor, która zwiększa wartość rzeczywistą, i nie jest tylko szansą na „inwestycje portfelowe” lub inwestycją prowadzoną na zasadzie krótkoterminowej spekulacji. Stwierdzono w nich, że cechy te powinny znaleźć odzwierciedlenie również w obliczeniach Komisji dotyczących rentowności projektu. |
| --- | --- |

(144)

Komisja otrzymała również uwagi dotyczące znaczenia pełnej oceny i uwzględnienia alternatywnych kosztów wyłączenia technologii jądrowej w krajowym koszyku energetycznym w kontekście istotnych zmian w istniejącym portfelu zdolności produkcji energii elektrycznej. Zgodnie z tymi uwagami oprócz modeli dotyczących „zwrotu z inwestycji” lub „zdyskontowanych przepływów pieniężnych” ważne jest również, by uwzględnić fakt, iż projekt Paks II jest istotną inwestycją w istniejący sektor, która zwiększa wartość rzeczywistą, i nie jest tylko szansą na „inwestycje portfelowe” lub inwestycją prowadzoną na zasadzie krótkoterminowej spekulacji. Stwierdzono w nich, że cechy te powinny znaleźć odzwierciedlenie również w obliczeniach Komisji dotyczących rentowności projektu.

| (145) | Kilka uwag dotyczy wniosku z badania przygotowanego przez Rothschild, zgodnie z którym projekt może być rentowny wyłącznie na podstawie warunków rynkowych, nawet jeżeli opiera się na bardzo pesymistycznych założeniach. Niektórzy twierdzą również, że kluczowe założenia dotyczące przyszłych cen energii elektrycznej są dość umiarkowane oraz że ceny te prawdopodobnie wzrosną po 2025 r. Na tej podstawie Paks II nie uzyskałby korzyści. |
| --- | --- |

(145)

Kilka uwag dotyczy wniosku z badania przygotowanego przez Rothschild, zgodnie z którym projekt może być rentowny wyłącznie na podstawie warunków rynkowych, nawet jeżeli opiera się na bardzo pesymistycznych założeniach. Niektórzy twierdzą również, że kluczowe założenia dotyczące przyszłych cen energii elektrycznej są dość umiarkowane oraz że ceny te prawdopodobnie wzrosną po 2025 r. Na tej podstawie Paks II nie uzyskałby korzyści.

| (146) | Zgodnie z niektórymi uwagami fakt, że projekt jest realizowany w ramach umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych na zasadzie „pod klucz”, uczyniłby go atrakcyjnym dla każdego prywatnego inwestora, dlatego Węgry zainwestowałyby również na warunkach rynkowych. |
| --- | --- |

(146)

Zgodnie z niektórymi uwagami fakt, że projekt jest realizowany w ramach umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych na zasadzie „pod klucz”, uczyniłby go atrakcyjnym dla każdego prywatnego inwestora, dlatego Węgry zainwestowałyby również na warunkach rynkowych.

4.2.   UWAGI DOTYCZĄCE MOŻLIWEJ ZGODNOŚCI ŚRODKA Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

UWAGI DOTYCZĄCE MOŻLIWEJ ZGODNOŚCI ŚRODKA Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM

4.2.1.   UWAGI DOTYCZĄCE CELU LEŻĄCEGO WE WSPÓLNYM INTERESIE

| (147) | Austria, IG Windkraft, Oekostorm AG i inne osoby trzecie twierdzą, że zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 ust. 3 TFUE subsydiowania budowy i eksploatacji nowych elektrowni jądrowych nie uznaje się za zgodne z rynkiem wewnętrznym. Energia jądrowa nie byłaby nową, innowacyjną ani zrównoważoną technologią wytwarzania energii elektrycznej, która mogłaby przyczynić się do osiągnięcia celu Unii, jakim jest zwiększenie udziału wytwarzania energii przez technologie energii odnawialnej. Dlatego też projekt nie powinien mieć możliwości otrzymania tymczasowego wsparcia dopóki nie osiągnie dojrzałości rynkowej. |
| --- | --- |

(147)

Austria, IG Windkraft, Oekostorm AG i inne osoby trzecie twierdzą, że zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 ust. 3 TFUE subsydiowania budowy i eksploatacji nowych elektrowni jądrowych nie uznaje się za zgodne z rynkiem wewnętrznym. Energia jądrowa nie byłaby nową, innowacyjną ani zrównoważoną technologią wytwarzania energii elektrycznej, która mogłaby przyczynić się do osiągnięcia celu Unii, jakim jest zwiększenie udziału wytwarzania energii przez technologie energii odnawialnej. Dlatego też projekt nie powinien mieć możliwości otrzymania tymczasowego wsparcia dopóki nie osiągnie dojrzałości rynkowej.

| (148) | Austria twierdzi, że na mocy art. 2 lit. c) i art. 40 traktatu EURATOM nie zezwala się, aby promowanie nowych inwestycji jądrowych uznawano za cel leżący we wspólnym interesie, ponieważ żadnego wspólnego interesu w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE nie można interpretować na podstawie traktatu EURATOM. Ponadto taki cel byłby sprzeczny z innymi celami Unii określonymi w TFUE, a mianowicie z zasadą ostrożności określoną w art. 191 i zasadą zrównoważonego rozwoju określoną w programie „Horyzont 2020” (56). |
| --- | --- |

(148)

Austria twierdzi, że na mocy art. 2 lit. c) i art. 40 traktatu EURATOM nie zezwala się, aby promowanie nowych inwestycji jądrowych uznawano za cel leżący we wspólnym interesie, ponieważ żadnego wspólnego interesu w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE nie można interpretować na podstawie traktatu EURATOM. Ponadto taki cel byłby sprzeczny z innymi celami Unii określonymi w TFUE, a mianowicie z zasadą ostrożności określoną w art. 191 i zasadą zrównoważonego rozwoju określoną w programie „Horyzont 2020” (56).

56

| (149) | W kilku uwagach stwierdzono, że projekt przyczyniłby się do realizacji ogólnoeuropejskich celów w zakresie rozmieszczania obiektów jądrowych oraz badań jądrowych, które uznano również w traktacie EURATOM. |
| --- | --- |

(149)

W kilku uwagach stwierdzono, że projekt przyczyniłby się do realizacji ogólnoeuropejskich celów w zakresie rozmieszczania obiektów jądrowych oraz badań jądrowych, które uznano również w traktacie EURATOM.

| (150) | Z wielu uwag wynika, że Komisja powinna uznać za wspólny cel Unii, który uzasadnia inwestycje, fakt, iż energetyka jądrowa zapewniłaby czyste, niskoemisyjne źródło energii. |
| --- | --- |

(150)

Z wielu uwag wynika, że Komisja powinna uznać za wspólny cel Unii, który uzasadnia inwestycje, fakt, iż energetyka jądrowa zapewniłaby czyste, niskoemisyjne źródło energii.

| (151) | W niektórych uwagach odniesiono się do art. 194 ust. 2 TFUE, który umożliwia państwom członkowskim określenie swojego koszyka wytwarzania energii. Z uwag wynika, że planowany przez Węgry koszyk wytwarzania energii stanowi część krajowej strategii energetycznej i zakłada wytwarzanie energii jądrowej, węglowej i bioenergii. Na tej podstawie inwestycja mogłaby być uzasadniona. |
| --- | --- |

(151)

W niektórych uwagach odniesiono się do art. 194 ust. 2 TFUE, który umożliwia państwom członkowskim określenie swojego koszyka wytwarzania energii. Z uwag wynika, że planowany przez Węgry koszyk wytwarzania energii stanowi część krajowej strategii energetycznej i zakłada wytwarzanie energii jądrowej, węglowej i bioenergii. Na tej podstawie inwestycja mogłaby być uzasadniona.

| (152) | Komisja otrzymała również uwagi, z których wynika, że energetyka jądrowa zapewnia bardzo długotrwałe, bezpieczne i niezawodne źródło energii w unijnym koszyku wytwarzania energii. W uwagach tych stwierdzono, że energia elektryczna wytwarzana ze źródeł jądrowych – zazwyczaj o wysokich poziomach mocy wytwórczych (85–90 %) – może znacząco przyczynić się do długoterminowego bezpieczeństwa dostaw energii. Inne zainteresowane strony twierdziły, że ze względu na znaczną lukę w przyszłej mocy zainstalowanej, która prawdopodobnie wystąpi do 2030 r., wraz ze stopniowym wycofywaniem z eksploatacji istniejących bloków w elektrowni jądrowej Paks oraz ze względu na zależność od importu energii elektrycznej, projekt może być idealnym sposobem zapewnienia Węgrom bezpieczeństwa dostaw energii i zmniejszenia zależności paliwowej. |
| --- | --- |

(152)

Komisja otrzymała również uwagi, z których wynika, że energetyka jądrowa zapewnia bardzo długotrwałe, bezpieczne i niezawodne źródło energii w unijnym koszyku wytwarzania energii. W uwagach tych stwierdzono, że energia elektryczna wytwarzana ze źródeł jądrowych – zazwyczaj o wysokich poziomach mocy wytwórczych (85–90 %) – może znacząco przyczynić się do długoterminowego bezpieczeństwa dostaw energii. Inne zainteresowane strony twierdziły, że ze względu na znaczną lukę w przyszłej mocy zainstalowanej, która prawdopodobnie wystąpi do 2030 r., wraz ze stopniowym wycofywaniem z eksploatacji istniejących bloków w elektrowni jądrowej Paks oraz ze względu na zależność od importu energii elektrycznej, projekt może być idealnym sposobem zapewnienia Węgrom bezpieczeństwa dostaw energii i zmniejszenia zależności paliwowej.

| (153) | Komisji przedstawiono argumenty, że ukończenie projektu przyczyni się do wzrostu gospodarczego w regionie, głównie poprzez utworzenie miejsc pracy. Ponadto w niektórych spostrzeżeniach zwrócono uwagę na fakt, że przedsiębiorstwa każdej wielkości w Unii mają istotną szansę uczestniczyć w realizacji projektu, tym samym pobudzając transakcje w łańcuchu dostaw. W spostrzeżeniach tych sugeruje się, że taki przewidywany wzrost leży we wspólnym interesie, który może uzasadniać ukończenie projektu. |
| --- | --- |

(153)

Komisji przedstawiono argumenty, że ukończenie projektu przyczyni się do wzrostu gospodarczego w regionie, głównie poprzez utworzenie miejsc pracy. Ponadto w niektórych spostrzeżeniach zwrócono uwagę na fakt, że przedsiębiorstwa każdej wielkości w Unii mają istotną szansę uczestniczyć w realizacji projektu, tym samym pobudzając transakcje w łańcuchu dostaw. W spostrzeżeniach tych sugeruje się, że taki przewidywany wzrost leży we wspólnym interesie, który może uzasadniać ukończenie projektu.

4.2.2.   UWAGI DOTYCZĄCE STOSOWNOŚCI ŚRODKA

| (154) | IG Windkraft i Energiaklub twierdzą, że środek jest nieodpowiedni, biorąc pod uwagę koszty projektu w porównaniu z możliwymi rozwiązaniami alternatywnymi, które byłyby ukierunkowane na niedostatki energii elektrycznej w przyszłej mocy zainstalowanej. Podobna kwota dotacji pozwoliłaby wyprodukować znacznie większą roczną sumę energii elektrycznej, jeżeli zostałaby zainwestowana w inne źródła energii elektrycznej takie jak technologie odnawialne. |
| --- | --- |

(154)

IG Windkraft i Energiaklub twierdzą, że środek jest nieodpowiedni, biorąc pod uwagę koszty projektu w porównaniu z możliwymi rozwiązaniami alternatywnymi, które byłyby ukierunkowane na niedostatki energii elektrycznej w przyszłej mocy zainstalowanej. Podobna kwota dotacji pozwoliłaby wyprodukować znacznie większą roczną sumę energii elektrycznej, jeżeli zostałaby zainwestowana w inne źródła energii elektrycznej takie jak technologie odnawialne.

4.2.3.   UWAGI DOTYCZĄCE KONIECZNOŚCI ŚRODKA I EFEKTU ZACHĘTY

| (155) | Austria twierdzi, że Komisja nieprawidłowo określiła rynek właściwy na potrzeby dokonania oceny występowania niedoskonałości rynku, tj. rynek energii jądrowej na Węgrzech. Austria twierdzi, że poprawnym rynkiem właściwym byłby zliberalizowany wewnętrzny rynek energii elektrycznej Unii. Austria twierdzi również, że niedoskonałość rynku nie występuje w zakresie wytwarzania energii elektrycznej i dostaw energii elektrycznej na rynku wewnętrznym. Wręcz przeciwnie – ceny energii elektrycznej spadałyby m.in. w związku z wystarczającymi zdolnościami wytwórczymi. Ponadto Węgry są dobrze połączone z sieciami sąsiednich państw członkowskich. |
| --- | --- |

(155)

Austria twierdzi, że Komisja nieprawidłowo określiła rynek właściwy na potrzeby dokonania oceny występowania niedoskonałości rynku, tj. rynek energii jądrowej na Węgrzech. Austria twierdzi, że poprawnym rynkiem właściwym byłby zliberalizowany wewnętrzny rynek energii elektrycznej Unii. Austria twierdzi również, że niedoskonałość rynku nie występuje w zakresie wytwarzania energii elektrycznej i dostaw energii elektrycznej na rynku wewnętrznym. Wręcz przeciwnie – ceny energii elektrycznej spadałyby m.in. w związku z wystarczającymi zdolnościami wytwórczymi. Ponadto Węgry są dobrze połączone z sieciami sąsiednich państw członkowskich.

| (156) | Austria i IG Windkraft twierdzą, że jeżeli Węgry stanęłyby w obliczu problemu bezpieczeństwa dostaw energii, elektrownie jądrowe mogą nie być odpowiednimi środkami do uporania się z tym problemem. Ich zdaniem odpowiedniejszymi środkami mogą być bardziej przyjazne środowisku, elastyczniejsze i tańsze źródła energii znajdujące się w małych, zdecentralizowanych jednostkach. Austria twierdzi ponadto, że ze względu na wymagane chłodzenie elektrownie jądrowe są wrażliwe na fale upałów oraz że państwa członkowskie niemal w 100 % polegają na przywożonej rudzie uranu. |
| --- | --- |

(156)

Austria i IG Windkraft twierdzą, że jeżeli Węgry stanęłyby w obliczu problemu bezpieczeństwa dostaw energii, elektrownie jądrowe mogą nie być odpowiednimi środkami do uporania się z tym problemem. Ich zdaniem odpowiedniejszymi środkami mogą być bardziej przyjazne środowisku, elastyczniejsze i tańsze źródła energii znajdujące się w małych, zdecentralizowanych jednostkach. Austria twierdzi ponadto, że ze względu na wymagane chłodzenie elektrownie jądrowe są wrażliwe na fale upałów oraz że państwa członkowskie niemal w 100 % polegają na przywożonej rudzie uranu.

| (157) | Osoby trzecie również uznały, że sam rynek przyczyniłby się do budowy nowych zdolności wytwórczych w sektorze wytwarzania energii elektrycznej. Fakt, że Węgry polegają na importowanej energii elektrycznej nie stanowiłby niedoskonałości rynku, a w szczególności nie stanowiłby niedoskonałości, której zaradziłaby nowa elektrownia jądrowa. Z przedstawionych uwag wynika, że import tańszej energii elektrycznej z innych państw członkowskich jest normalnym i akceptowalnym skutkiem funkcjonującego rynku, a nie niedoskonałością rynku. Wskazuje to jedynie na zdolność zakupu towarów po najniższej cenie rynkowej. Zgodnie z otrzymanymi uwagami ceny energii ustala się na podstawie wielu czynników, w tym cen towarów, podaży i popytu. W szczególności w Europie spadki cen energii elektrycznej byłyby reakcją na nieustanne wytwarzanie energii przekraczające zdolności wytwórcze. Ponieważ sytuację taką można by uznać za reakcję skutecznie funkcjonującego rynku, jako uzasadnienie dla budowy nowych zdolności jądrowych nie można powołać się na fakt, że spadek cen rynkowych energii będący wynikiem importu stanowiłby niedoskonałość rynku. |
| --- | --- |

(157)

Osoby trzecie również uznały, że sam rynek przyczyniłby się do budowy nowych zdolności wytwórczych w sektorze wytwarzania energii elektrycznej. Fakt, że Węgry polegają na importowanej energii elektrycznej nie stanowiłby niedoskonałości rynku, a w szczególności nie stanowiłby niedoskonałości, której zaradziłaby nowa elektrownia jądrowa. Z przedstawionych uwag wynika, że import tańszej energii elektrycznej z innych państw członkowskich jest normalnym i akceptowalnym skutkiem funkcjonującego rynku, a nie niedoskonałością rynku. Wskazuje to jedynie na zdolność zakupu towarów po najniższej cenie rynkowej. Zgodnie z otrzymanymi uwagami ceny energii ustala się na podstawie wielu czynników, w tym cen towarów, podaży i popytu. W szczególności w Europie spadki cen energii elektrycznej byłyby reakcją na nieustanne wytwarzanie energii przekraczające zdolności wytwórcze. Ponieważ sytuację taką można by uznać za reakcję skutecznie funkcjonującego rynku, jako uzasadnienie dla budowy nowych zdolności jądrowych nie można powołać się na fakt, że spadek cen rynkowych energii będący wynikiem importu stanowiłby niedoskonałość rynku.

| (158) | Zgodnie z otrzymanymi uwagami, nawet jeżeli w sektorze wytwarzania energii elektrycznej wystąpiłaby niedoskonałość rynku, Węgry powinny rozważyć więcej możliwości w przejrzysty i niedyskryminujący sposób. |
| --- | --- |

(158)

Zgodnie z otrzymanymi uwagami, nawet jeżeli w sektorze wytwarzania energii elektrycznej wystąpiłaby niedoskonałość rynku, Węgry powinny rozważyć więcej możliwości w przejrzysty i niedyskryminujący sposób.

| (159) | Inne spostrzeżenia sugerują, że chociaż wyzwania związane z inwestycją w energię jądrową – w tym duże inwestycje kapitałowe i konieczność wsparcia publicznego i politycznego – są dobrze znane, rozpoznanie tych trudności nie jest jednoznaczne z ustaleniem, że rozwój energii jądrowej wiąże się z niedoskonałością rynku. W tych samych spostrzeżeniach podkreślono, że chociaż Komisja uznała, iż w sprawie elektrowni jądrowej Hinkley Point C miała miejsce niedoskonałość rynku, nie należy zakładać, że wszystkie inwestycje jądrowe można realizować jedynie poprzez systemy dotacji lub że istnieją podstawy do założenia istnienia ogólnej niedoskonałości rynku energii jądrowej. |
| --- | --- |

(159)

Inne spostrzeżenia sugerują, że chociaż wyzwania związane z inwestycją w energię jądrową – w tym duże inwestycje kapitałowe i konieczność wsparcia publicznego i politycznego – są dobrze znane, rozpoznanie tych trudności nie jest jednoznaczne z ustaleniem, że rozwój energii jądrowej wiąże się z niedoskonałością rynku. W tych samych spostrzeżeniach podkreślono, że chociaż Komisja uznała, iż w sprawie elektrowni jądrowej Hinkley Point C miała miejsce niedoskonałość rynku, nie należy zakładać, że wszystkie inwestycje jądrowe można realizować jedynie poprzez systemy dotacji lub że istnieją podstawy do założenia istnienia ogólnej niedoskonałości rynku energii jądrowej.

4.2.4.   UWAGI DOTYCZĄCE PROPORCJONALNOŚCI ŚRODKA

| (160) | Austria twierdziła, że pomoc państwa musi zawsze ograniczać się do minimalnej wymaganej kwoty. W tym przypadku, jeżeli budowa zaproponowanego projektu odbywa się bez zaproszenia do składania ofert, nie można ustalić, czy koszty całkowite projektu byłyby ograniczone do minimalnej wymaganej kwoty. |
| --- | --- |

(160)

Austria twierdziła, że pomoc państwa musi zawsze ograniczać się do minimalnej wymaganej kwoty. W tym przypadku, jeżeli budowa zaproponowanego projektu odbywa się bez zaproszenia do składania ofert, nie można ustalić, czy koszty całkowite projektu byłyby ograniczone do minimalnej wymaganej kwoty.

| (161) | Energiaklub twierdzi, że władze węgierskie nie zbadały minimalnego poziomu wsparcia finansowego, który umożliwiłby zrealizowanie projektu. Zamiast tego władze węgierskie dążyły do sfinansowania całości projektu, prawdopodobnie także z uwzględnieniem kosztów operacyjnych. Energiaklub podkreśla również, że zgodnie z obliczeniami przedstawionymi przez Węgry pomoc państwa nie byłaby ograniczona jedynie do realizacji inwestycji, ale przyznano by ją również na funkcjonowanie projektu, co mogłoby stanowić nadmierną rekompensatę na rzecz Paks II. |
| --- | --- |

(161)

Energiaklub twierdzi, że władze węgierskie nie zbadały minimalnego poziomu wsparcia finansowego, który umożliwiłby zrealizowanie projektu. Zamiast tego władze węgierskie dążyły do sfinansowania całości projektu, prawdopodobnie także z uwzględnieniem kosztów operacyjnych. Energiaklub podkreśla również, że zgodnie z obliczeniami przedstawionymi przez Węgry pomoc państwa nie byłaby ograniczona jedynie do realizacji inwestycji, ale przyznano by ją również na funkcjonowanie projektu, co mogłoby stanowić nadmierną rekompensatę na rzecz Paks II.

4.2.5.   UWAGI DOTYCZĄCE WPŁYWU ŚRODKA NA RYNEK WEWNĘTRZNY

| (162) | Austria twierdzi, że pomoc państwa na rzecz technologii, która sama w sobie nie jest dochodowa w obrębie zliberalizowanego rynku wewnętrznego energii elektrycznej, prowadzi do nadmiernego zakłócenia konkurencji. Dodatkowo może też uniemożliwić wejście na rynek nowym, zrównoważonym i bardziej opłacalnym uczestnikom rynku lub zmusić tych uczestników do odejścia z rynku. Austria twierdzi, że uruchomienie elektrowni jądrowych ma na celu pokrycie wysokiej zdolności przy obciążeniu podstawowym oraz że przy połączeniu z siecią zdolności tej nadaje się priorytetowe znaczenie, ponieważ elektrownie jądrowe jedynie nieznacznie różnią się pod względem swoich zdolności wytwórczych. Chociaż koszty ich budowy i likwidacji są wysokie, ich koszty operacyjne są niskie, dzięki czemu znajdują się w rankingu cenowym. |
| --- | --- |

(162)

Austria twierdzi, że pomoc państwa na rzecz technologii, która sama w sobie nie jest dochodowa w obrębie zliberalizowanego rynku wewnętrznego energii elektrycznej, prowadzi do nadmiernego zakłócenia konkurencji. Dodatkowo może też uniemożliwić wejście na rynek nowym, zrównoważonym i bardziej opłacalnym uczestnikom rynku lub zmusić tych uczestników do odejścia z rynku. Austria twierdzi, że uruchomienie elektrowni jądrowych ma na celu pokrycie wysokiej zdolności przy obciążeniu podstawowym oraz że przy połączeniu z siecią zdolności tej nadaje się priorytetowe znaczenie, ponieważ elektrownie jądrowe jedynie nieznacznie różnią się pod względem swoich zdolności wytwórczych. Chociaż koszty ich budowy i likwidacji są wysokie, ich koszty operacyjne są niskie, dzięki czemu znajdują się w rankingu cenowym.

| (163) | Władze austriackie oraz IG Windkraft twierdzą, że budowa nowych elektrowni jądrowych nada znaczącą władzę rynkową operatorom elektrowni na terenie elektrowni Paks poprzez zwiększenie koncentracji rynku, prawdopodobnie prowadząc do nadużycia pozycji dominującej zgodnie z art. 102 TFUE. |
| --- | --- |

(163)

Władze austriackie oraz IG Windkraft twierdzą, że budowa nowych elektrowni jądrowych nada znaczącą władzę rynkową operatorom elektrowni na terenie elektrowni Paks poprzez zwiększenie koncentracji rynku, prawdopodobnie prowadząc do nadużycia pozycji dominującej zgodnie z art. 102 TFUE.

| (164) | Zdaniem grupy MVM i Paks II w następstwie sprzedaży przez grupę MVM 100 % akcji Paks II na rzecz państwa te dwa przedsiębiorstwa stały się od siebie zupełnie niezależne. Podmioty te zwracają uwagę na to, że grupa MVM nie sprawuje żadnej kontroli – bezpośredniej ani innego rodzaju – nad zarządzaniem Paks II ani nad funkcjonowaniem tej spółki. Podkreślają oni również fakt, że – podobnie jak wszyscy inni konkurenci – grupa MVM i Paks II to dwa osobne przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną i nie ma powodu, aby zakładać istnienie jakiejkolwiek koordynacji lub działalności lub możliwości połączenia tych dwóch przedsiębiorstw. Ponadto grupa MVM twierdzi, że jej własna strategia obejmuje możliwe inwestycje, które w przyszłości mogą konkurować z Paks II. |
| --- | --- |

(164)

Zdaniem grupy MVM i Paks II w następstwie sprzedaży przez grupę MVM 100 % akcji Paks II na rzecz państwa te dwa przedsiębiorstwa stały się od siebie zupełnie niezależne. Podmioty te zwracają uwagę na to, że grupa MVM nie sprawuje żadnej kontroli – bezpośredniej ani innego rodzaju – nad zarządzaniem Paks II ani nad funkcjonowaniem tej spółki. Podkreślają oni również fakt, że – podobnie jak wszyscy inni konkurenci – grupa MVM i Paks II to dwa osobne przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną i nie ma powodu, aby zakładać istnienie jakiejkolwiek koordynacji lub działalności lub możliwości połączenia tych dwóch przedsiębiorstw. Ponadto grupa MVM twierdzi, że jej własna strategia obejmuje możliwe inwestycje, które w przyszłości mogą konkurować z Paks II.

| (165) | Zdaniem Paks II projekt ma na celu zastąpienie zdolności wytwórczych obecnych czterech blokach elektrowni jądrowej Paks. Oczekuje się, że te obecnie działające bloki zostaną wycofane z eksploatacji do połowy lat 30. tego wieku, natomiast nowe bloki nr 5 i 6 (projekt Paks II) nie będą eksploatowane do połowy lat 20. tego wieku. Paks II argumentuje, że ocena udziału w rynku i zarzuty dotyczące dominacji są zatem bezzasadne i nie można ich tym razem uwzględnić. |
| --- | --- |

(165)

Zdaniem Paks II projekt ma na celu zastąpienie zdolności wytwórczych obecnych czterech blokach elektrowni jądrowej Paks. Oczekuje się, że te obecnie działające bloki zostaną wycofane z eksploatacji do połowy lat 30. tego wieku, natomiast nowe bloki nr 5 i 6 (projekt Paks II) nie będą eksploatowane do połowy lat 20. tego wieku. Paks II argumentuje, że ocena udziału w rynku i zarzuty dotyczące dominacji są zatem bezzasadne i nie można ich tym razem uwzględnić.

| (166) | Kilka zainteresowanych stron podkreśliło, że biorąc pod uwagę rozległą skalę importu energii elektrycznej przez Węgry i bardzo dobry poziom połączenia międzysystemowego tego państwa z państwami sąsiadującymi, rynek energii, który ma zostać poddany ocenie, będzie wykraczał poza terytorium jednego państwa, na którym prowadzi działalność szereg międzynarodowych konkurentów. |
| --- | --- |

(166)

Kilka zainteresowanych stron podkreśliło, że biorąc pod uwagę rozległą skalę importu energii elektrycznej przez Węgry i bardzo dobry poziom połączenia międzysystemowego tego państwa z państwami sąsiadującymi, rynek energii, który ma zostać poddany ocenie, będzie wykraczał poza terytorium jednego państwa, na którym prowadzi działalność szereg międzynarodowych konkurentów.

| (167) | Niektóre strony jednoznacznie stwierdzają, że projekt może mieć potencjalny wpływ na zmniejszenie dynamiki regionalnych rynków energii elektrycznej, takich jak Niemcy, gdzie oczekiwano by spadku rocznej ceny przy obciążeniu podstawowym maksymalnie o 0,6 % do 2025 r., o 1,1 % do 2030 r. oraz o 1,2 % do 2040 r. Z drugiej strony niektóre strony argumentują również, że odnawialne instalacje w Niemczech osiągnęłyby niższe przychody ze względu na nowe reaktory jądrowe elektrowni Paks II oraz że podatników w większym stopniu obciążono by finansowaniem odnawialnych programów pomocy Niemiec, natomiast dostawcy „brudnej” energii elektrycznej mogliby zaoszczędzić aż do 1,02 % do 2030 r. |
| --- | --- |

(167)

Niektóre strony jednoznacznie stwierdzają, że projekt może mieć potencjalny wpływ na zmniejszenie dynamiki regionalnych rynków energii elektrycznej, takich jak Niemcy, gdzie oczekiwano by spadku rocznej ceny przy obciążeniu podstawowym maksymalnie o 0,6 % do 2025 r., o 1,1 % do 2030 r. oraz o 1,2 % do 2040 r. Z drugiej strony niektóre strony argumentują również, że odnawialne instalacje w Niemczech osiągnęłyby niższe przychody ze względu na nowe reaktory jądrowe elektrowni Paks II oraz że podatników w większym stopniu obciążono by finansowaniem odnawialnych programów pomocy Niemiec, natomiast dostawcy „brudnej” energii elektrycznej mogliby zaoszczędzić aż do 1,02 % do 2030 r.

4.3.   DODATKOWE UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

DODATKOWE UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

| (168) | W kilku spostrzeżeniach podkreślono, że na Węgrzech nie do końca upubliczniono szczegółowe informacje na temat projektu. Stwierdzono w nich również, że decyzja w sprawie Paks II z technicznego punktu widzenia nie jest uzasadniona, ponieważ nie przeprowadzono postępowań przygotowawczych dotyczących tego, w jaki sposób inwestycje w środki na rzecz efektywności energetycznej oraz w energię odnawialną realizowane na taką samą skalę przyczyniłyby się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii. Biorąc pod uwagę brak szeroko zakrojonego zaangażowania publicznego i zawodowego, przedmiotowe osoby, które przedstawiły uwagi, twierdzą zatem, że nie należy kontynuować realizacji projektu. |
| --- | --- |

(168)

W kilku spostrzeżeniach podkreślono, że na Węgrzech nie do końca upubliczniono szczegółowe informacje na temat projektu. Stwierdzono w nich również, że decyzja w sprawie Paks II z technicznego punktu widzenia nie jest uzasadniona, ponieważ nie przeprowadzono postępowań przygotowawczych dotyczących tego, w jaki sposób inwestycje w środki na rzecz efektywności energetycznej oraz w energię odnawialną realizowane na taką samą skalę przyczyniłyby się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii. Biorąc pod uwagę brak szeroko zakrojonego zaangażowania publicznego i zawodowego, przedmiotowe osoby, które przedstawiły uwagi, twierdzą zatem, że nie należy kontynuować realizacji projektu.

| (169) | W niektórych uwagach powołano się na potencjalne niebezpieczeństwo związane z elektrowniami jądrowymi. W niektórych spostrzeżeniach wyrażono obawy dotyczące zdolności Węgier i Paks II do radzenia sobie z wypadkami w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, w tym również z bezpiecznym trwałym składowaniem odpadów jądrowych. |
| --- | --- |

(169)

W niektórych uwagach powołano się na potencjalne niebezpieczeństwo związane z elektrowniami jądrowymi. W niektórych spostrzeżeniach wyrażono obawy dotyczące zdolności Węgier i Paks II do radzenia sobie z wypadkami w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, w tym również z bezpiecznym trwałym składowaniem odpadów jądrowych.

| (170) | W niektórych spostrzeżeniach położono nacisk na fakt niezorganizowania przetargu przy wyznaczaniu przedsiębiorstwa budowlanego odpowiedzialnego za budowę nowych bloków wytwórczych, co według autorów tych spostrzeżeń jest sprzeczne z przepisami prawa Unii. Dodatkowo poseł do Parlamentu Europejskiego Benedek Jávor twierdzi, że naruszenie unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych, które miało mieć miejsce, nieodłącznie wiąże się ze środkiem, gdyż jego zdaniem Rosja nie udzieliłaby Węgrom pożyczki na projekt Paks II bez zabezpieczenia inwestycji na rzecz Rosatom, która umożliwiłaby uniknięcie stosowania unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Benedek Jávor uznaje, że oceny tego, czy wykorzystanie udzielonej przez Rosję pożyczki stanowi pomoc państwa niezgodną z prawem, nie można oddzielić od uniknięcia stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych – kwestie te są ze sobą nieodłącznie powiązane, a ich skutek należy ocenić łącznie. |
| --- | --- |

(170)

W niektórych spostrzeżeniach położono nacisk na fakt niezorganizowania przetargu przy wyznaczaniu przedsiębiorstwa budowlanego odpowiedzialnego za budowę nowych bloków wytwórczych, co według autorów tych spostrzeżeń jest sprzeczne z przepisami prawa Unii. Dodatkowo poseł do Parlamentu Europejskiego Benedek Jávor twierdzi, że naruszenie unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych, które miało mieć miejsce, nieodłącznie wiąże się ze środkiem, gdyż jego zdaniem Rosja nie udzieliłaby Węgrom pożyczki na projekt Paks II bez zabezpieczenia inwestycji na rzecz Rosatom, która umożliwiłaby uniknięcie stosowania unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Benedek Jávor uznaje, że oceny tego, czy wykorzystanie udzielonej przez Rosję pożyczki stanowi pomoc państwa niezgodną z prawem, nie można oddzielić od uniknięcia stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych – kwestie te są ze sobą nieodłącznie powiązane, a ich skutek należy ocenić łącznie.

| (171) | Zgłoszono kilka uwag wyrażających sprzeciw wobec faktu, że projekt jest realizowany dzięki pożyczce udzielonej przez Rosję. W uwagach tych stwierdzono, że sytuacja taka promowałaby zależność pod względem paliwa i finansów, jednocześnie naruszając europejską strategię bezpieczeństwa energetycznego poprzez ograniczenie możliwości unijnych uczestników rynku do rozwoju ogólnounijnej sieci i infrastruktury energetycznej. |
| --- | --- |

(171)

Zgłoszono kilka uwag wyrażających sprzeciw wobec faktu, że projekt jest realizowany dzięki pożyczce udzielonej przez Rosję. W uwagach tych stwierdzono, że sytuacja taka promowałaby zależność pod względem paliwa i finansów, jednocześnie naruszając europejską strategię bezpieczeństwa energetycznego poprzez ograniczenie możliwości unijnych uczestników rynku do rozwoju ogólnounijnej sieci i infrastruktury energetycznej.

| (172) | Niektóre zainteresowane strony twierdzą, że jeżeli Węgry zadecydowały, że na przyszłość potrzebują nowych zdolności w zakresie energii elektrycznej, powinny były zachować zgodność z art. 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE (57). W tym przypadku nie odbyła się procedura przetargowa ani żadna procedura równoważna w zakresie przejrzystości i niedyskryminacji dotycząca jakiejkolwiek nowej zdolności. W związku z powyższym zdaniem niektórych zainteresowanych stron inwestycja Paks II mogła naruszyć prawo Unii. |
| --- | --- |

(172)

Niektóre zainteresowane strony twierdzą, że jeżeli Węgry zadecydowały, że na przyszłość potrzebują nowych zdolności w zakresie energii elektrycznej, powinny były zachować zgodność z art. 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE (57). W tym przypadku nie odbyła się procedura przetargowa ani żadna procedura równoważna w zakresie przejrzystości i niedyskryminacji dotycząca jakiejkolwiek nowej zdolności. W związku z powyższym zdaniem niektórych zainteresowanych stron inwestycja Paks II mogła naruszyć prawo Unii.

57

| (173) | Zdaniem niektórych stron pomoc państwa nie jest odpowiednim środkiem w przypadkach, w których zdjęłaby z zanieczyszczającego ciężar kosztów generowanych przez niego zanieczyszczeń w rozumieniu wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska (58). |
| --- | --- |

(173)

Zdaniem niektórych stron pomoc państwa nie jest odpowiednim środkiem w przypadkach, w których zdjęłaby z zanieczyszczającego ciężar kosztów generowanych przez niego zanieczyszczeń w rozumieniu wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska (58).

58

4.4.   ODPOWIEDŹ WĘGIER NA UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

ODPOWIEDŹ WĘGIER NA UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

| (174) | Dnia 8 kwietnia 2016 r. Węgry przedłożyły swoją odpowiedź na uwagi osób trzecich dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie pomocy państwa („odpowiedź na uwagi osób trzecich”). |
| --- | --- |

(174)

Dnia 8 kwietnia 2016 r. Węgry przedłożyły swoją odpowiedź na uwagi osób trzecich dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie pomocy państwa („odpowiedź na uwagi osób trzecich”).

| (175) | Węgry w szczególności zdecydowanie nie zgadzają się z uwagami otrzymanymi od rządu Austrii, Greenpeace Energy, Energiaklub i posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora, w których różne osoby trzecie stwierdziły, że kosztów związanych z przestrzeganiem przepisów dotyczących bezpieczeństwa i ochrony środowiska, finansowaniem dłużnym, ubezpieczeniem, bezpieczeństwem, trwałym składowaniem, likwidacją, przesyłami, połączeniami i inwestycjami w modernizację nie zamieszczono w analizie Węgier, tłumacząc, że strony te posiadają błędne informacje i że ich zarzuty są nieuzasadnione. |
| --- | --- |

(175)

Węgry w szczególności zdecydowanie nie zgadzają się z uwagami otrzymanymi od rządu Austrii, Greenpeace Energy, Energiaklub i posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora, w których różne osoby trzecie stwierdziły, że kosztów związanych z przestrzeganiem przepisów dotyczących bezpieczeństwa i ochrony środowiska, finansowaniem dłużnym, ubezpieczeniem, bezpieczeństwem, trwałym składowaniem, likwidacją, przesyłami, połączeniami i inwestycjami w modernizację nie zamieszczono w analizie Węgier, tłumacząc, że strony te posiadają błędne informacje i że ich zarzuty są nieuzasadnione.

| (176) | W odpowiedzi umieszczono szczegółową kontrargumentację dla uwag przedstawionych przez posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora. Węgry w szczególności wskazują, że:






  — | koszty wszystkich niezbędnych inwestycji związanych z bezpieczeństwem zawarto w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych, |
| --- | --- | --- |

(176)

W odpowiedzi umieszczono szczegółową kontrargumentację dla uwag przedstawionych przez posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora. Węgry w szczególności wskazują, że:

—

koszty wszystkich niezbędnych inwestycji związanych z bezpieczeństwem zawarto w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych,

| — | wybór bezpośredniego systemu chłodzącego poparto w ocenie oddziaływania na środowisko projektu, |
| --- | --- |

—

wybór bezpośredniego systemu chłodzącego poparto w ocenie oddziaływania na środowisko projektu,

| — | dane liczbowe dotyczące kosztów związanych z gospodarowaniem odpadami i likwidacją obliczyła agencja ds. zarządzania odpadami promieniotwórczymi na podstawie aktu CXVI z 1996 r. w sprawie energii atomowej, |
| --- | --- |

—

dane liczbowe dotyczące kosztów związanych z gospodarowaniem odpadami i likwidacją obliczyła agencja ds. zarządzania odpadami promieniotwórczymi na podstawie aktu CXVI z 1996 r. w sprawie energii atomowej,

| — | koszty związane z przyłączeniem elektrowni jądrowej Paks II do sieci zawarto w analizie finansowej projektu, |
| --- | --- |

—

koszty związane z przyłączeniem elektrowni jądrowej Paks II do sieci zawarto w analizie finansowej projektu,

| — | w godzinach niskiego zapotrzebowania nie nastąpi ograniczenie działalności ani elektrowni jądrowej Paks, ani Paks II, ponieważ elektrownia jądrowa Paks II powinna zastąpić starsze i istniejące zdolności wytwórcze, które zostałyby wycofane z eksploatacji, |
| --- | --- |

—

w godzinach niskiego zapotrzebowania nie nastąpi ograniczenie działalności ani elektrowni jądrowej Paks, ani Paks II, ponieważ elektrownia jądrowa Paks II powinna zastąpić starsze i istniejące zdolności wytwórcze, które zostałyby wycofane z eksploatacji,

| — | biorąc pod uwagę fakt, że elektrownia reprezentuje generację III+ nowoczesnej technologii, można bezpiecznie założyć, że wskaźnik wykorzystania w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej Paks II jest stosunkowo wysoki (powyżej 90 %), |
| --- | --- |

—

biorąc pod uwagę fakt, że elektrownia reprezentuje generację III+ nowoczesnej technologii, można bezpiecznie założyć, że wskaźnik wykorzystania w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej Paks II jest stosunkowo wysoki (powyżej 90 %),

| — | na świecie powszechnie przyjmuje się okres operacyjny wynoszący 60 lat, ponieważ jest to standardowe założenie nawet w odniesieniu do mniej zaawansowanych elektrowni trzeciej generacji, |
| --- | --- |

—

na świecie powszechnie przyjmuje się okres operacyjny wynoszący 60 lat, ponieważ jest to standardowe założenie nawet w odniesieniu do mniej zaawansowanych elektrowni trzeciej generacji,

| — | projekt jest neutralny z perspektywy VAT, a ponieważ znaczną część usług będą świadczyli dostawcy znajdujący się na terenie UE, założenia/obliczenia dotyczące opłat celnych są niedokładne. |
| --- | --- |

—

projekt jest neutralny z perspektywy VAT, a ponieważ znaczną część usług będą świadczyli dostawcy znajdujący się na terenie UE, założenia/obliczenia dotyczące opłat celnych są niedokładne.

| (177) | Węgry twierdzą, że przeprowadziły wyczerpującą analizę wrażliwości w celu uwzględnienia wpływu założeń i zmiennych, takich jak okres eksploatacji elektrowni, koszty eksploatacji i konserwacji, koszty gospodarowania odpadami i likwidacji, współczynniki wykorzystania, czynniki makroekonomiczne takie jak kurs wymiany i inflacja, różne scenariusze rozwoju cen rynkowych, opóźnienia itp., na uzasadnienie biznesowe, oraz że przedmiotowa analiza wrażliwości w pełni popiera wniosek Węgier, zgodnie z którym środek nie stanowi pomocy państwa. |
| --- | --- |

(177)

Węgry twierdzą, że przeprowadziły wyczerpującą analizę wrażliwości w celu uwzględnienia wpływu założeń i zmiennych, takich jak okres eksploatacji elektrowni, koszty eksploatacji i konserwacji, koszty gospodarowania odpadami i likwidacji, współczynniki wykorzystania, czynniki makroekonomiczne takie jak kurs wymiany i inflacja, różne scenariusze rozwoju cen rynkowych, opóźnienia itp., na uzasadnienie biznesowe, oraz że przedmiotowa analiza wrażliwości w pełni popiera wniosek Węgier, zgodnie z którym środek nie stanowi pomocy państwa.

| (178) | W odniesieniu do spostrzeżeń dotyczących możliwej zgodności środka Węgry podtrzymują kilka argumentów przedstawionych w odniesieniu do swobodnego wyboru oraz dywersyfikacji koszyka energetycznego, konieczności odtworzenia zdolności, obniżenia emisyjności, tworzenia miejsc pracy, przystępności i wskazanych efektów mnożnikowych. |
| --- | --- |

(178)

W odniesieniu do spostrzeżeń dotyczących możliwej zgodności środka Węgry podtrzymują kilka argumentów przedstawionych w odniesieniu do swobodnego wyboru oraz dywersyfikacji koszyka energetycznego, konieczności odtworzenia zdolności, obniżenia emisyjności, tworzenia miejsc pracy, przystępności i wskazanych efektów mnożnikowych.

| (179) | Węgry twierdzą, że argument rządu Austrii, zgodnie z którym cel określony w traktacie EURATOM dotyczący „rozwoju energetyki jądrowej we Wspólnocie” został „już osiągnięty i nie można go wykorzystać w celu wsparcia wspólnego interesu w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE ze względu na rozwinięte technicznie, liczne elektrownie jądrowe, które wybudowano w Europie”, jest błędny. Zdaniem Węgier w argumencie tym pomylono cel, jakim jest rozwój wytwarzania energii jądrowej, z koncepcją technologii, której nie można uznać za stojącą w miejscu. Węgry są zdania, że traktat EURATOM nadal stanowi część konstytucyjnego porządku Unii i nie został uchylony. Ponadto Węgry podkreślają, że Austria i Greenpeace nie przedstawiły żadnego orzecznictwa, które sugerowałoby, że kwestie związane z celami leżącymi we wspólnym interesie muszą być określone lub ograniczone w czasie. |
| --- | --- |

(179)

Węgry twierdzą, że argument rządu Austrii, zgodnie z którym cel określony w traktacie EURATOM dotyczący „rozwoju energetyki jądrowej we Wspólnocie” został „już osiągnięty i nie można go wykorzystać w celu wsparcia wspólnego interesu w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE ze względu na rozwinięte technicznie, liczne elektrownie jądrowe, które wybudowano w Europie”, jest błędny. Zdaniem Węgier w argumencie tym pomylono cel, jakim jest rozwój wytwarzania energii jądrowej, z koncepcją technologii, której nie można uznać za stojącą w miejscu. Węgry są zdania, że traktat EURATOM nadal stanowi część konstytucyjnego porządku Unii i nie został uchylony. Ponadto Węgry podkreślają, że Austria i Greenpeace nie przedstawiły żadnego orzecznictwa, które sugerowałoby, że kwestie związane z celami leżącymi we wspólnym interesie muszą być określone lub ograniczone w czasie.

| (180) | W odniesieniu do dywersyfikacji koszyka wytwarzania energii Węgry obalają przedstawione przez Austrię i Austriackie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej zarzuty dotyczące ogólnounijnej zależności od uranu i podkreślają, że w istotnych nieeksploatowanych źródłach znajduje się bardzo różnorodny i dostępny uran. Węgry twierdzą również, że sam fakt ograniczenia zasobów nie oznacza, iż jego wykorzystanie jest niezrównoważone, przy czym odpowiadają też na uwagi przedstawione przez ekonomistkę ds. energii Loretę Stankeviciute w imieniu Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) (59), w których stwierdza ona, że „energia jądrowa przedstawia się korzystnie na tle wielu wskaźników zrównoważoności”. |
| --- | --- |

(180)

W odniesieniu do dywersyfikacji koszyka wytwarzania energii Węgry obalają przedstawione przez Austrię i Austriackie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej zarzuty dotyczące ogólnounijnej zależności od uranu i podkreślają, że w istotnych nieeksploatowanych źródłach znajduje się bardzo różnorodny i dostępny uran. Węgry twierdzą również, że sam fakt ograniczenia zasobów nie oznacza, iż jego wykorzystanie jest niezrównoważone, przy czym odpowiadają też na uwagi przedstawione przez ekonomistkę ds. energii Loretę Stankeviciute w imieniu Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) (59), w których stwierdza ona, że „energia jądrowa przedstawia się korzystnie na tle wielu wskaźników zrównoważoności”.

59

| (181) | Węgry podkreślają, że niektóre argumenty przedstawione w stosunku do konieczności obniżenia emisyjności w drodze wykorzystania jądrowych źródeł energii są uzasadnione, ponieważ technologie odnawialne wiążą się z wysokimi kosztami i stanowią nieciągłe źródła wytwarzania energii. Węgry twierdzą również, że stałe odnawialne taryfy subsydiowane są niezgodne z dopuszczaniem warunków wolnego rynku, oraz przytaczają wypowiedź Greenpeace, który argumentował, że umowy dotyczące stałej ceny zakupu energii elektrycznej byłyby mniej korzystne w przypadku niższych cen rynkowych, chociaż elektrownia Paks II nie sprzedawałaby wytworzonej przez siebie energii elektrycznej w ten sposób. |
| --- | --- |

(181)

Węgry podkreślają, że niektóre argumenty przedstawione w stosunku do konieczności obniżenia emisyjności w drodze wykorzystania jądrowych źródeł energii są uzasadnione, ponieważ technologie odnawialne wiążą się z wysokimi kosztami i stanowią nieciągłe źródła wytwarzania energii. Węgry twierdzą również, że stałe odnawialne taryfy subsydiowane są niezgodne z dopuszczaniem warunków wolnego rynku, oraz przytaczają wypowiedź Greenpeace, który argumentował, że umowy dotyczące stałej ceny zakupu energii elektrycznej byłyby mniej korzystne w przypadku niższych cen rynkowych, chociaż elektrownia Paks II nie sprzedawałaby wytworzonej przez siebie energii elektrycznej w ten sposób.

| (182) | Węgry powołują się na kilka źródeł, w których stwierdzono, że środek nie zakłóci nadmiernie konkurencji, a także podkreślają, że Komisja miała wątpliwości nie co do zgodności środka z rynkiem wewnętrznym (jak zasugerował to Greenpeace), ale w odniesieniu do kwestii istnienia pomocy państwa. |
| --- | --- |

(182)

Węgry powołują się na kilka źródeł, w których stwierdzono, że środek nie zakłóci nadmiernie konkurencji, a także podkreślają, że Komisja miała wątpliwości nie co do zgodności środka z rynkiem wewnętrznym (jak zasugerował to Greenpeace), ale w odniesieniu do kwestii istnienia pomocy państwa.

| (183) | W tym samym zakresie (możliwe zakłócenie konkurencji) Węgry obalają przedstawione przez Greenpeace argumenty, zgodnie z którymi Węgry miałyby ustalić stałą taryfę (podobną do tej w elektrowni Hinkley Point C) w celu długoterminowego wsparcia działalności elektrowni jądrowej Paks II. |
| --- | --- |

(183)

W tym samym zakresie (możliwe zakłócenie konkurencji) Węgry obalają przedstawione przez Greenpeace argumenty, zgodnie z którymi Węgry miałyby ustalić stałą taryfę (podobną do tej w elektrowni Hinkley Point C) w celu długoterminowego wsparcia działalności elektrowni jądrowej Paks II.

| (184) | Węgry kwestionują spostrzeżenia, zgodnie z którymi projekt wyparłby inwestycje w odnawialne źródła energii na Węgrzech i w państwach sąsiadujących. Węgry twierdzą, że w krajowej strategii energetycznej oprócz źródeł jądrowych uwzględniono odnawialne źródła energii oraz że przyszłej luki w mocy zainstalowanej nie będzie można wypełnić wyłącznie energią jądrową. Dodatkowe zdolności jądrowe nie powstrzymałyby zatem rozwoju w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych. Węgry zauważają, że w załączonym jako część uwag Greenpeace badaniu rynku przeprowadzonym przez Energy Brainpool założono poziom wykorzystania źródeł odnawialnych zgodny z krajowym celem Węgier w tym zakresie. |
| --- | --- |

(184)

Węgry kwestionują spostrzeżenia, zgodnie z którymi projekt wyparłby inwestycje w odnawialne źródła energii na Węgrzech i w państwach sąsiadujących. Węgry twierdzą, że w krajowej strategii energetycznej oprócz źródeł jądrowych uwzględniono odnawialne źródła energii oraz że przyszłej luki w mocy zainstalowanej nie będzie można wypełnić wyłącznie energią jądrową. Dodatkowe zdolności jądrowe nie powstrzymałyby zatem rozwoju w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych. Węgry zauważają, że w załączonym jako część uwag Greenpeace badaniu rynku przeprowadzonym przez Energy Brainpool założono poziom wykorzystania źródeł odnawialnych zgodny z krajowym celem Węgier w tym zakresie.

| (185) | Węgry podtrzymują stanowisko przedstawione przez grupę MVM, zgodnie z którym nie przewiduje się połączenia grupy MVM i Paks II, w związku z czym nie wystąpi koncentracja rynku. Węgry podtrzymują także stwierdzenie grupy MVM, zgodnie z którym w strategii biznesowej grupy MVM uwzględniono możliwe inwestycje, które w przyszłości mogą konkurować z Paks II. |
| --- | --- |

(185)

Węgry podtrzymują stanowisko przedstawione przez grupę MVM, zgodnie z którym nie przewiduje się połączenia grupy MVM i Paks II, w związku z czym nie wystąpi koncentracja rynku. Węgry podtrzymują także stwierdzenie grupy MVM, zgodnie z którym w strategii biznesowej grupy MVM uwzględniono możliwe inwestycje, które w przyszłości mogą konkurować z Paks II.

| (186) | Węgry podkreślają również uwagi, że ze względu na wysoki poziom połączenia międzysystemowego rynek, który ma zostać zbadany, należy interpretować w szerszym zakresie niż państwo węgierskie. W tym kontekście skutek środka byłby nieznaczny. Węgry podważają także metodykę analizy przeprowadzonej w imieniu Greenpeace przez Energy Brainpool w zakresie potencjalnego wpływu projektu na regionalne rynki energii elektrycznej, takie jak Niemcy. Węgry twierdzą, że przyjęte podejście obejmuje ocenę wpływu projektu w kontekście czysto krajowym, bez uwzględnienia roli, jaką odgrywa import energii do Węgier, i ekstrapolując wynik na Niemcy, opierając się na domniemanym założeniu, że wpływ na niemiecki rynek energii elektrycznej będzie taki sam, jak na rynek energii elektrycznej Węgier. Węgry twierdzą również, że analiza jest błędna w zakresie, w jakim zakłada ona istniejący poziom przepustowości połączeń wzajemnych, ignorując dalsze połączenia międzysystemowe, które tworzą część celów Unii. |
| --- | --- |

(186)

Węgry podkreślają również uwagi, że ze względu na wysoki poziom połączenia międzysystemowego rynek, który ma zostać zbadany, należy interpretować w szerszym zakresie niż państwo węgierskie. W tym kontekście skutek środka byłby nieznaczny. Węgry podważają także metodykę analizy przeprowadzonej w imieniu Greenpeace przez Energy Brainpool w zakresie potencjalnego wpływu projektu na regionalne rynki energii elektrycznej, takie jak Niemcy. Węgry twierdzą, że przyjęte podejście obejmuje ocenę wpływu projektu w kontekście czysto krajowym, bez uwzględnienia roli, jaką odgrywa import energii do Węgier, i ekstrapolując wynik na Niemcy, opierając się na domniemanym założeniu, że wpływ na niemiecki rynek energii elektrycznej będzie taki sam, jak na rynek energii elektrycznej Węgier. Węgry twierdzą również, że analiza jest błędna w zakresie, w jakim zakłada ona istniejący poziom przepustowości połączeń wzajemnych, ignorując dalsze połączenia międzysystemowe, które tworzą część celów Unii.

| (187) | W odniesieniu do spostrzeżeń wskazujących na kwestie bezpieczeństwa Węgry są zdania że dzięki istniejącym czterem blokom jądrowym państwo posiada znaczącą wiedzę i znaczące doświadczenie. Węgry zauważają również, że węgierski organ ds. energii jądrowej (organ wydający licencje placówkom jądrowym) posiada już bardzo dobrą znajomość technologii VVER i opracował dwuletni wewnętrzny program szkoleniowy w zakresie tej technologii. Program obejmuje członków organu regulacyjnego, którzy posiadają istotne właściwe doświadczenie akademickie i praktyczne; w ramach programu dla nowych pracowników organizowane będą szkolenia i sesje rozwojowe z zakresu zadań i obowiązków, które podejmą jako część organu regulacyjnego. |
| --- | --- |

(187)

W odniesieniu do spostrzeżeń wskazujących na kwestie bezpieczeństwa Węgry są zdania że dzięki istniejącym czterem blokom jądrowym państwo posiada znaczącą wiedzę i znaczące doświadczenie. Węgry zauważają również, że węgierski organ ds. energii jądrowej (organ wydający licencje placówkom jądrowym) posiada już bardzo dobrą znajomość technologii VVER i opracował dwuletni wewnętrzny program szkoleniowy w zakresie tej technologii. Program obejmuje członków organu regulacyjnego, którzy posiadają istotne właściwe doświadczenie akademickie i praktyczne; w ramach programu dla nowych pracowników organizowane będą szkolenia i sesje rozwojowe z zakresu zadań i obowiązków, które podejmą jako część organu regulacyjnego.

| (188) | Dodatkowo Węgry kładą nacisk na fakt, że zarówno organ ds. ochrony środowiska, jak i organ regulacyjny są od siebie niezależne, co zapewnia solidne i obiektywne ramy bezpieczeństwa. Węgry zauważają również, że istotne wymogi techniczne projektu dotyczące bezpieczeństwa jądrowego opracowano w drodze połączenia prawa węgierskiego, europejskich wymogów w zakresie użyteczności, zaleceń MAEA i Zachodnioeuropejskiego Stowarzyszenia Regulatorów Jądrowych w zakresie bezpieczeństwa, a także wniosków wyciągniętych z awarii elektrowni jądrowej w Fukushimie. |
| --- | --- |

(188)

Dodatkowo Węgry kładą nacisk na fakt, że zarówno organ ds. ochrony środowiska, jak i organ regulacyjny są od siebie niezależne, co zapewnia solidne i obiektywne ramy bezpieczeństwa. Węgry zauważają również, że istotne wymogi techniczne projektu dotyczące bezpieczeństwa jądrowego opracowano w drodze połączenia prawa węgierskiego, europejskich wymogów w zakresie użyteczności, zaleceń MAEA i Zachodnioeuropejskiego Stowarzyszenia Regulatorów Jądrowych w zakresie bezpieczeństwa, a także wniosków wyciągniętych z awarii elektrowni jądrowej w Fukushimie.

| (189) | W odpowiedzi na spostrzeżenia zwracające uwagę na oczywisty brak przejrzystości podczas przygotowań projektu Węgry wyjaśniły, że osiągnęły przejrzystość w wyniku parlamentarnego procesu decyzyjnego. Proces parlamentarny zapewnił wszystkim zainteresowanym stronom i organom, w tym Komisji, dostęp do wszystkich istotnych informacji. W ramach procesu opublikowano wszystkie sprawozdania niezależnych ekspertów, w tym analizy ekonomiczne projektu, a wszystkie materiały związane z oceną oddziaływania na środowisko udostępniono w kilku językach. |
| --- | --- |

(189)

W odpowiedzi na spostrzeżenia zwracające uwagę na oczywisty brak przejrzystości podczas przygotowań projektu Węgry wyjaśniły, że osiągnęły przejrzystość w wyniku parlamentarnego procesu decyzyjnego. Proces parlamentarny zapewnił wszystkim zainteresowanym stronom i organom, w tym Komisji, dostęp do wszystkich istotnych informacji. W ramach procesu opublikowano wszystkie sprawozdania niezależnych ekspertów, w tym analizy ekonomiczne projektu, a wszystkie materiały związane z oceną oddziaływania na środowisko udostępniono w kilku językach.

| (190) | Węgry odwołują się także do konsultacji społecznych prowadzonych przez komisarza rządowego odpowiedzialnego za projekt, które miały miejsce od dnia 17 marca do dnia 4 maja 2015 r., mających zaradzić potencjalnym skutkom, jakie budowa i eksploatacja elektrowni jądrowej Paks II mogłyby wywrzeć na środowisko. Węgry powiadomiły również o projekcie wszystkie sąsiadujące z nimi państwa trzecie (należące i nienależące do UE) i przeprowadziły dziewięć konsultacji społecznych na temat projektu w kilku państwach. |
| --- | --- |

(190)

Węgry odwołują się także do konsultacji społecznych prowadzonych przez komisarza rządowego odpowiedzialnego za projekt, które miały miejsce od dnia 17 marca do dnia 4 maja 2015 r., mających zaradzić potencjalnym skutkom, jakie budowa i eksploatacja elektrowni jądrowej Paks II mogłyby wywrzeć na środowisko. Węgry powiadomiły również o projekcie wszystkie sąsiadujące z nimi państwa trzecie (należące i nienależące do UE) i przeprowadziły dziewięć konsultacji społecznych na temat projektu w kilku państwach.

| (191) | W odniesieniu do spostrzeżeń zakładających, że ukończenie projektu narusza przepisy ustanowione dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE (60) oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE (61) władze węgierskie tłumaczą, że umowa międzyrządowa i umowy wykonawcze nie są objęte zakresem stosowania TFUE oraz dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE. Ponadto twierdzą one, że nawet gdyby TFUE miał zastosowanie, umowa międzyrządowa i umowy wykonawcze wchodziłoby w zakres szczególnego wyłączenia dotyczącego umów międzynarodowych określonego w art. 22 dyrektywy 2014/25/UE lub wyłączenia ze względów technicznych określonego w art. 50 lit. c) tej dyrektywy, w związku z czym umowy te powinny być zwolnione z obowiązku przestrzegania unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Węgry tłumaczą, że w umowie międzyrządowej określono jasne procedury zawierania umów wykonawczych, w tym szczególne wymogi w zakresie wyznaczania przedsiębiorstw i przyznawania umów o podwykonawstwo. |
| --- | --- |

(191)

W odniesieniu do spostrzeżeń zakładających, że ukończenie projektu narusza przepisy ustanowione dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE (60) oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE (61) władze węgierskie tłumaczą, że umowa międzyrządowa i umowy wykonawcze nie są objęte zakresem stosowania TFUE oraz dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE. Ponadto twierdzą one, że nawet gdyby TFUE miał zastosowanie, umowa międzyrządowa i umowy wykonawcze wchodziłoby w zakres szczególnego wyłączenia dotyczącego umów międzynarodowych określonego w art. 22 dyrektywy 2014/25/UE lub wyłączenia ze względów technicznych określonego w art. 50 lit. c) tej dyrektywy, w związku z czym umowy te powinny być zwolnione z obowiązku przestrzegania unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych. Węgry tłumaczą, że w umowie międzyrządowej określono jasne procedury zawierania umów wykonawczych, w tym szczególne wymogi w zakresie wyznaczania przedsiębiorstw i przyznawania umów o podwykonawstwo.

60

61

| (192) | Węgry przeczą również spostrzeżeniom w których twierdzi się, że stanowi to naruszenie art. 8 dyrektywy 2009/72/WE. Zdaniem Węgier dyrektywa ta nie ma zastosowania do projektu, ponieważ projekt jest objęty wyłącznym zakresem traktatu EURATOM, który jest nadrzędny wobec postanowień TFUE oraz wszelkiego wynikającego z niego prawa wtórnego. Władze węgierskie podkreślają także, że ich zdaniem określone w dyrektywie 2009/72/WE przepisy dotyczące ogłaszania przetargów na nowe zdolności nie mają zastosowania, ponieważ projekt nie obejmuje pomocy państwa. |
| --- | --- |

(192)

Węgry przeczą również spostrzeżeniom w których twierdzi się, że stanowi to naruszenie art. 8 dyrektywy 2009/72/WE. Zdaniem Węgier dyrektywa ta nie ma zastosowania do projektu, ponieważ projekt jest objęty wyłącznym zakresem traktatu EURATOM, który jest nadrzędny wobec postanowień TFUE oraz wszelkiego wynikającego z niego prawa wtórnego. Władze węgierskie podkreślają także, że ich zdaniem określone w dyrektywie 2009/72/WE przepisy dotyczące ogłaszania przetargów na nowe zdolności nie mają zastosowania, ponieważ projekt nie obejmuje pomocy państwa.

| (193) | Węgry odnoszą się ponadto do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (62), które stanowi, że ostatecznego stanowiska w kwestii naruszenia przepisów prawa Unii nie można uwzględnić w kontekście postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa. W świetle tego faktu Węgry uważają, że jakiekolwiek możliwe naruszenie dyrektywy w sprawie energii elektrycznej należy zbadać poza zakresem formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa. Węgry odnoszą się również do decyzji Komisji w sprawie pomocy państwa na rzecz elektrowni jądrowej Hinkley Point C, twierdząc, że w rozumieniu art. 8 dyrektywy 2009/72/WE zamiast określonych procedur przetargowych można przeprowadzić procedury równoważne pod względem przejrzystości i niedyskryminacji. Zdaniem Węgier przyznanie umów o podwykonawstwo przebiegałoby zgodnie z zasadami niedyskryminacji i przejrzystości. |
| --- | --- |

(193)

Węgry odnoszą się ponadto do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (62), które stanowi, że ostatecznego stanowiska w kwestii naruszenia przepisów prawa Unii nie można uwzględnić w kontekście postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa. W świetle tego faktu Węgry uważają, że jakiekolwiek możliwe naruszenie dyrektywy w sprawie energii elektrycznej należy zbadać poza zakresem formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa. Węgry odnoszą się również do decyzji Komisji w sprawie pomocy państwa na rzecz elektrowni jądrowej Hinkley Point C, twierdząc, że w rozumieniu art. 8 dyrektywy 2009/72/WE zamiast określonych procedur przetargowych można przeprowadzić procedury równoważne pod względem przejrzystości i niedyskryminacji. Zdaniem Węgier przyznanie umów o podwykonawstwo przebiegałoby zgodnie z zasadami niedyskryminacji i przejrzystości.

62

4.5.   DODATKOWE UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ WĘGRY W ODPOWIEDZI NA SPOSTRZEŻENIA ZGŁOSZONE KOMISJI

DODATKOWE UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ WĘGRY W ODPOWIEDZI NA SPOSTRZEŻENIA ZGŁOSZONE KOMISJI

| (194) | W swojej odpowiedzi na spostrzeżenia zgłoszone Komisji Węgry twierdzą, że w samym komunikacie Komisji w sprawie przykładowego programu energetyki jądrowej (PPEJ) (63) wskazano, że w celu zapewnienia bezpiecznej przyszłości dostaw energii w całej Unii w latach 2015–2050 w energię jądrową należałoby zainwestować miliardy euro (szacowana kwota wynosi 650–760 mld EUR). |
| --- | --- |

(194)

W swojej odpowiedzi na spostrzeżenia zgłoszone Komisji Węgry twierdzą, że w samym komunikacie Komisji w sprawie przykładowego programu energetyki jądrowej (PPEJ) (63) wskazano, że w celu zapewnienia bezpiecznej przyszłości dostaw energii w całej Unii w latach 2015–2050 w energię jądrową należałoby zainwestować miliardy euro (szacowana kwota wynosi 650–760 mld EUR).

63

5.   OCENA ŚRODKA

OCENA ŚRODKA

5.1.   ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

| (195) | Środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeśli spełnione są równocześnie cztery warunki. Po pierwsze środek musi zostać przyznany przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych. Po drugie środek musi przynosić korzyść beneficjentowi. Po trzecie środek musi faworyzować pewne przedsiębiorstwa lub pewien rodzaj działalności gospodarczej (tj. musi istnieć pewien poziom selektywności). Oraz po czwarte musi wywierać potencjalny wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję na rynku wewnętrznym. |
| --- | --- |

(195)

Środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeśli spełnione są równocześnie cztery warunki. Po pierwsze środek musi zostać przyznany przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych. Po drugie środek musi przynosić korzyść beneficjentowi. Po trzecie środek musi faworyzować pewne przedsiębiorstwa lub pewien rodzaj działalności gospodarczej (tj. musi istnieć pewien poziom selektywności). Oraz po czwarte musi wywierać potencjalny wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję na rynku wewnętrznym.

| (196) | W sekcji 3.1 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja dokonała wstępnych ustaleń, z których wynika, że środek może stanowić korzyść gospodarczą dla Paks II, wiąże się z udzieleniem pomocy państwa, ponieważ przyznano go z zasobów państwowych, które można przypisać państwu węgierskiemu, środek byłby selektywny oraz potencjalnie może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję na rynku wewnętrznym. Podczas formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja nie znalazła żadnych powodów, które wpłynęłyby na zmianę jej oceny w tym zakresie. |
| --- | --- |

(196)

W sekcji 3.1 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja dokonała wstępnych ustaleń, z których wynika, że środek może stanowić korzyść gospodarczą dla Paks II, wiąże się z udzieleniem pomocy państwa, ponieważ przyznano go z zasobów państwowych, które można przypisać państwu węgierskiemu, środek byłby selektywny oraz potencjalnie może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję na rynku wewnętrznym. Podczas formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja nie znalazła żadnych powodów, które wpłynęłyby na zmianę jej oceny w tym zakresie.

5.1.1.   KORZYŚĆ GOSPODARCZA

| (197) | Komisja oceniła, czy środek wiązałby się z korzyścią gospodarczą dla Paks II ze względu na fakt, że elektrownia posiadałaby i wykorzystywałaby dwa nowe bloki jądrowe w pełni sfinansowane przez państwo węgierskie. Komisja oceniła ponadto możliwość wykluczenia istnienia korzyści gospodarczej dla Paks II w przypadku, gdyby inwestycja państwa węgierskiego była inwestycją rynkową uzasadnioną celem osiągnięcia zysku. |
| --- | --- |

(197)

Komisja oceniła, czy środek wiązałby się z korzyścią gospodarczą dla Paks II ze względu na fakt, że elektrownia posiadałaby i wykorzystywałaby dwa nowe bloki jądrowe w pełni sfinansowane przez państwo węgierskie. Komisja oceniła ponadto możliwość wykluczenia istnienia korzyści gospodarczej dla Paks II w przypadku, gdyby inwestycja państwa węgierskiego była inwestycją rynkową uzasadnioną celem osiągnięcia zysku.

| (198) | W swojej ocenie Komisja zgadza się z Węgrami w zakresie dotyczącym skorzystania z testu prywatnego inwestora w celu ustalenia, czy dana inwestycja jest inwestycją rynkową. Przedmiotowy test pozwala ustalić, czy prywatny inwestor zainwestowałby w projekt na takich samych zasadach i warunkach, co inwestor publiczny, w czasie, gdy podejmowano decyzję o inwestycji (zob. również motywy 53 oraz 54). |
| --- | --- |

(198)

W swojej ocenie Komisja zgadza się z Węgrami w zakresie dotyczącym skorzystania z testu prywatnego inwestora w celu ustalenia, czy dana inwestycja jest inwestycją rynkową. Przedmiotowy test pozwala ustalić, czy prywatny inwestor zainwestowałby w projekt na takich samych zasadach i warunkach, co inwestor publiczny, w czasie, gdy podejmowano decyzję o inwestycji (zob. również motywy 53 oraz 54).

| (199) | Test wskazuje na istnienie korzyści gospodarczej, a tym samym na istnienie pomocy państwa, jeżeli oczekiwana IRR inwestycji jest niższa niż rynkowy referencyjny WACC dla tego samego projektu, ponieważ racjonalny inwestor prywatny nie zainwestowałby na takich warunkach. |
| --- | --- |

(199)

Test wskazuje na istnienie korzyści gospodarczej, a tym samym na istnienie pomocy państwa, jeżeli oczekiwana IRR inwestycji jest niższa niż rynkowy referencyjny WACC dla tego samego projektu, ponieważ racjonalny inwestor prywatny nie zainwestowałby na takich warunkach.

| (200) | Test prywatnego inwestora wymaga, aby dowody wykorzystane do oszacowania IRR i WACC pochodziły z tego samego okresu co decyzja o inwestycji w celu odtworzenia informacji posiadanych w tym czasie przez inwestorów. Komisja określiła ramy czasowe procesu decyzyjnego dotyczącego projektu elektrowni jądrowej Paks II w celu ustalenia, które informacje były i byłyby dostępne dla inwestorów podczas podejmowania decyzji o kontynuowaniu projektu (64). |
| --- | --- |

(200)

Test prywatnego inwestora wymaga, aby dowody wykorzystane do oszacowania IRR i WACC pochodziły z tego samego okresu co decyzja o inwestycji w celu odtworzenia informacji posiadanych w tym czasie przez inwestorów. Komisja określiła ramy czasowe procesu decyzyjnego dotyczącego projektu elektrowni jądrowej Paks II w celu ustalenia, które informacje były i byłyby dostępne dla inwestorów podczas podejmowania decyzji o kontynuowaniu projektu (64).

64

| (201) | W dniu wydania niniejszej decyzji spółka Paks II nadal jeszcze nie zleciła nieodwołalnie prac budowlanych dotyczących dwóch nowych reaktorów jądrowych (65) [...]. Komisja uważa zatem, że najistotniejsze z punktu widzenia oceny testu prywatnego inwestora byłyby dane dostępne w lutym 2017 r. (zwane dalej „danymi z 2017 r.”) i że te dane należy uważać za scenariusz podstawowy. |
| --- | --- |

(201)

W dniu wydania niniejszej decyzji spółka Paks II nadal jeszcze nie zleciła nieodwołalnie prac budowlanych dotyczących dwóch nowych reaktorów jądrowych (65) [...]. Komisja uważa zatem, że najistotniejsze z punktu widzenia oceny testu prywatnego inwestora byłyby dane dostępne w lutym 2017 r. (zwane dalej „danymi z 2017 r.”) i że te dane należy uważać za scenariusz podstawowy.

65

| (202) | Negocjacje w sprawie elektrowni jądrowej Paks II rozpoczęły się jednak dwa lata wcześniej. W celu zapewnienia weryfikacji wiarygodności wyników testu prywatnego inwestora Komisja dokonała także osobnej oceny danych od dnia podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej, tj. od czasu, gdy dnia 9 grudnia 2014 r. podpisano umowę o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych (zwanych dalej „danymi z 2014 r.”). Komisja pokazuje, że wynik tej samej analizy, ale dla wcześniejszego okresu, tj. daty inwestycji początkowej, jest spójny z wynikiem uzyskanym przy użyciu danych z 2017 r. |
| --- | --- |

(202)

Negocjacje w sprawie elektrowni jądrowej Paks II rozpoczęły się jednak dwa lata wcześniej. W celu zapewnienia weryfikacji wiarygodności wyników testu prywatnego inwestora Komisja dokonała także osobnej oceny danych od dnia podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej, tj. od czasu, gdy dnia 9 grudnia 2014 r. podpisano umowę o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych (zwanych dalej „danymi z 2014 r.”). Komisja pokazuje, że wynik tej samej analizy, ale dla wcześniejszego okresu, tj. daty inwestycji początkowej, jest spójny z wynikiem uzyskanym przy użyciu danych z 2017 r.

| (203) | W celu dokonania oceny spełnienia wymogów testu prywatnego inwestora Komisja oszacowała teoretyczny WACC inwestycji o profilu ryzyka podobnym do profilu Paks II. Następnie Komisja porównała wspomniany oszacowany WACC rynkowy z WACC projektu, najpierw w kontekście scenariusza podstawowego, stosując dane z 2017 r., a później w kontekście weryfikacji wiarygodności, stosując dane z 2014 r., które są istotne dla wstępnej decyzji inwestycyjnej. |
| --- | --- |

(203)

W celu dokonania oceny spełnienia wymogów testu prywatnego inwestora Komisja oszacowała teoretyczny WACC inwestycji o profilu ryzyka podobnym do profilu Paks II. Następnie Komisja porównała wspomniany oszacowany WACC rynkowy z WACC projektu, najpierw w kontekście scenariusza podstawowego, stosując dane z 2017 r., a później w kontekście weryfikacji wiarygodności, stosując dane z 2014 r., które są istotne dla wstępnej decyzji inwestycyjnej.

5.1.1.1.   
  Ocena WACC przeprowadzona przez Komisję

Ocena WACC przeprowadzona przez Komisję

| (204) | Do oszacowania WACC Komisja wykorzystuje dwie metodyki zgodne z metodykami stosowanymi przez Węgry, tj. standardowe podejście oddolne, dzięki któremu teoretyczny WACC można ustalić w drodze oszacowania wszystkich jego części składowych, oraz analizę porównawczą, która opiera się na właściwych odniesieniach do przypadków porównywalnych z sytuacją Paks II. Pomimo zastosowania identycznych metod wynik otrzymany przez Komisję różni się od wniosków Węgier ze względu na fakt, że Komisja zakwestionowała wartości niektórych parametrów i niektóre odniesienia wykorzystane przez Węgry i odrzuciła ich ważność. Inne parametry i odniesienia zostały przyjęto i uwzględniono według wartości nominalnej zaproponowanej przez Węgry. W swojej ocenie Komisja przedstawi dowody potwierdzające każdą wartość, która różni się od wartości przedstawionej przez Węgry. |
| --- | --- |

(204)

Do oszacowania WACC Komisja wykorzystuje dwie metodyki zgodne z metodykami stosowanymi przez Węgry, tj. standardowe podejście oddolne, dzięki któremu teoretyczny WACC można ustalić w drodze oszacowania wszystkich jego części składowych, oraz analizę porównawczą, która opiera się na właściwych odniesieniach do przypadków porównywalnych z sytuacją Paks II. Pomimo zastosowania identycznych metod wynik otrzymany przez Komisję różni się od wniosków Węgier ze względu na fakt, że Komisja zakwestionowała wartości niektórych parametrów i niektóre odniesienia wykorzystane przez Węgry i odrzuciła ich ważność. Inne parametry i odniesienia zostały przyjęto i uwzględniono według wartości nominalnej zaproponowanej przez Węgry. W swojej ocenie Komisja przedstawi dowody potwierdzające każdą wartość, która różni się od wartości przedstawionej przez Węgry.

| (205) | W obu przyjętych przez Komisję metodach oceny zastosowano dane z 2017 r. jako model referencyjny oraz dane z 2014 r. na potrzeby weryfikacji wiarygodności. |
| --- | --- |

(205)

W obu przyjętych przez Komisję metodach oceny zastosowano dane z 2017 r. jako model referencyjny oraz dane z 2014 r. na potrzeby weryfikacji wiarygodności.

| (206) | Biorąc pod uwagę stosunkowo duże niepewności nieodłącznie związane z szacunkową oceną finansów, Komisja przedstawia zakres wartości, jakie może przyjąć teoretyczny rynkowy referencyjny WACC, który należy wykorzystać w teście prywatnego inwestora. |
| --- | --- |

(206)

Biorąc pod uwagę stosunkowo duże niepewności nieodłącznie związane z szacunkową oceną finansów, Komisja przedstawia zakres wartości, jakie może przyjąć teoretyczny rynkowy referencyjny WACC, który należy wykorzystać w teście prywatnego inwestora.

| (207) | Stosując obie metody, Komisja przyjęła cel wynoszący 40–50 % obliczony poprzez średni wskaźnik dźwigni finansowej w okresie trwania, który Węgry zaproponowały w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora i w badaniu ekonomicznym, według wartości nominalnej jako zgodny z wiarygodnymi punktami odniesienia. Na potrzeby niniejszej decyzji odwołanie do dźwigni finansowej oznacza stosunek zadłużenia do łącznego kapitału projektu. Co więcej, Komisja przyjęła również węgierski podatek od osób prawnych wynoszący 19 %. |
| --- | --- |

(207)

Stosując obie metody, Komisja przyjęła cel wynoszący 40–50 % obliczony poprzez średni wskaźnik dźwigni finansowej w okresie trwania, który Węgry zaproponowały w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora i w badaniu ekonomicznym, według wartości nominalnej jako zgodny z wiarygodnymi punktami odniesienia. Na potrzeby niniejszej decyzji odwołanie do dźwigni finansowej oznacza stosunek zadłużenia do łącznego kapitału projektu. Co więcej, Komisja przyjęła również węgierski podatek od osób prawnych wynoszący 19 %.

| (208) | Przed przedstawieniem własnej oceny Komisja zauważyła następujące niedociągnięcia w odniesieniu do ostatecznego punktu odniesienia WACC przedłożonego przez Węgry:






  a) | zakresy uzyskane przy zastosowaniu dwóch metod zaproponowanych przez Węgry nie są w zupełności spójne. Przedział [5,9–8,4 %] uzyskany w analizie porównawczej przeprowadzonej na potrzeby badania ekonomicznego jest szerszy niż zakres wyprowadzony z podejścia oddolnego w tym samym badaniu [6,2–7,0 %] i zawiera dużo wyższe wartości. Węgry nie wykazują, dlaczego najdokładniejszy podzbiór wartości WACC należy ograniczyć do [6,2–7,0 %], co pokrywa się jedynie z niższą częścią zakresu punktu odniesienia; |
| --- | --- | --- |

(208)

Przed przedstawieniem własnej oceny Komisja zauważyła następujące niedociągnięcia w odniesieniu do ostatecznego punktu odniesienia WACC przedłożonego przez Węgry:

a)

zakresy uzyskane przy zastosowaniu dwóch metod zaproponowanych przez Węgry nie są w zupełności spójne. Przedział [5,9–8,4 %] uzyskany w analizie porównawczej przeprowadzonej na potrzeby badania ekonomicznego jest szerszy niż zakres wyprowadzony z podejścia oddolnego w tym samym badaniu [6,2–7,0 %] i zawiera dużo wyższe wartości. Węgry nie wykazują, dlaczego najdokładniejszy podzbiór wartości WACC należy ograniczyć do [6,2–7,0 %], co pokrywa się jedynie z niższą częścią zakresu punktu odniesienia;

| b) | ponadto wartości różnych zmiennych w analizie porównawczej Węgier zamieszczonej w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora i badaniu ekonomicznym są niespójne z odpowiadającym im wartościom zmiennych podejścia oddolnego zawartego w tych samych badaniach (66); |
| --- | --- |

b)

ponadto wartości różnych zmiennych w analizie porównawczej Węgier zamieszczonej w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora i badaniu ekonomicznym są niespójne z odpowiadającym im wartościom zmiennych podejścia oddolnego zawartego w tych samych badaniach (66);

66

| c) | w odniesieniu do podejścia oddolnego Komisja odrzuca przede wszystkim trzy parametry zastosowane przez Węgry, mianowicie premię z tytułu ryzyka cen akcji, stopę wolną od ryzyka i premię z tytułu zadłużenia. Po pierwsze nie ma uzasadnienia, dlaczego historyczne wyniki rynku akcji z ostatnich 10 lat (wykorzystane zarówno w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, jak i w badaniu ekonomicznym) są odpowiednim punktem odniesienia dla węgierskiej premii z tytułu ryzyka cen akcji. Argumenty przemawiające za nieużywaniem historycznej premii z tytułu ryzyka odnoszą się do zachowań rynkowych po kryzysie z 2008 r., które uznano za sprzeczne z zachowaniami w okresach przed kryzysem (67). Po drugie stopę wolną od ryzyka przedstawioną przez Węgry w drugim piśmie wyjaśniającym (przed decyzją o wszczęciu postępowania) poddano analizie porównawczej z wyrażonym w HUF 15-letnim dochodem z obligacji skarbowych Węgier wynoszącym 3,8 %, który był ważny w okresie od listopada do grudnia 2014 r. Komisja uważa jednak, że ze względu na duże zmiany w dochodach uzyskiwanych z obligacji skarbowych Węgier rozsądniej jest obliczyć średni dochód na podstawie dostępnych danych dotyczących miesięcznego dochodu w okresie całego roku kalendarzowego poprzedzającego wydanie decyzji o inwestycji. Po trzecie Węgry korzystają z opartej na EUR stopy referencyjnej oprocentowania rynkowego (stopa CIRR) OECD dla projektu o 18-letnim okresie zapadalności jako wskaźnika zastępczego w odniesieniu do premii z tytułu zadłużenia Paks II. Jak jednak Węgry zauważają w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, stopę CIRR OECD oblicza się na podstawie przepisów, zgodnie z którymi do finansowania projektów jądrowych można wykorzystywać kredyty eksportowe i pomoc mającą związek z handlem. Potencjalny aspekt pomocy państwa w odniesieniu do kredytów eksportowych może zakłócić rynkowy punkt odniesienia premii z tytułu zadłużenia; |
| --- | --- |

c)

w odniesieniu do podejścia oddolnego Komisja odrzuca przede wszystkim trzy parametry zastosowane przez Węgry, mianowicie premię z tytułu ryzyka cen akcji, stopę wolną od ryzyka i premię z tytułu zadłużenia. Po pierwsze nie ma uzasadnienia, dlaczego historyczne wyniki rynku akcji z ostatnich 10 lat (wykorzystane zarówno w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, jak i w badaniu ekonomicznym) są odpowiednim punktem odniesienia dla węgierskiej premii z tytułu ryzyka cen akcji. Argumenty przemawiające za nieużywaniem historycznej premii z tytułu ryzyka odnoszą się do zachowań rynkowych po kryzysie z 2008 r., które uznano za sprzeczne z zachowaniami w okresach przed kryzysem (67). Po drugie stopę wolną od ryzyka przedstawioną przez Węgry w drugim piśmie wyjaśniającym (przed decyzją o wszczęciu postępowania) poddano analizie porównawczej z wyrażonym w HUF 15-letnim dochodem z obligacji skarbowych Węgier wynoszącym 3,8 %, który był ważny w okresie od listopada do grudnia 2014 r. Komisja uważa jednak, że ze względu na duże zmiany w dochodach uzyskiwanych z obligacji skarbowych Węgier rozsądniej jest obliczyć średni dochód na podstawie dostępnych danych dotyczących miesięcznego dochodu w okresie całego roku kalendarzowego poprzedzającego wydanie decyzji o inwestycji. Po trzecie Węgry korzystają z opartej na EUR stopy referencyjnej oprocentowania rynkowego (stopa CIRR) OECD dla projektu o 18-letnim okresie zapadalności jako wskaźnika zastępczego w odniesieniu do premii z tytułu zadłużenia Paks II. Jak jednak Węgry zauważają w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, stopę CIRR OECD oblicza się na podstawie przepisów, zgodnie z którymi do finansowania projektów jądrowych można wykorzystywać kredyty eksportowe i pomoc mającą związek z handlem. Potencjalny aspekt pomocy państwa w odniesieniu do kredytów eksportowych może zakłócić rynkowy punkt odniesienia premii z tytułu zadłużenia;

67

| d) | ponadto Węgry nie omawiają szczegółów dotyczących odporności szacunków. Dodatkowego ryzyka związanego z elektrowniami jądrowymi nie uwzględniono jednoznacznie w szacunkach ani nie wykorzystano go w węgierskiej analizie wrażliwości. Jest to istotne, ponieważ wytwarzanie energii jądrowej może wiązać się z różnego rodzaju ryzykiem, które może być większe niż ryzyko związane ze stosowaniem innego rodzaju technologii wytwarzania energii elektrycznej (68)
  , (69). |
| --- | --- |

d)

ponadto Węgry nie omawiają szczegółów dotyczących odporności szacunków. Dodatkowego ryzyka związanego z elektrowniami jądrowymi nie uwzględniono jednoznacznie w szacunkach ani nie wykorzystano go w węgierskiej analizie wrażliwości. Jest to istotne, ponieważ wytwarzanie energii jądrowej może wiązać się z różnego rodzaju ryzykiem, które może być większe niż ryzyko związane ze stosowaniem innego rodzaju technologii wytwarzania energii elektrycznej (68)
  , (69).

68

,

69

Metoda pierwsza – podejście oddolne

Metoda pierwsza – podejście oddolne

| (209) | W metodzie podejścia oddolnego stosuje się standardowy wzór na obliczenie WACC (stosowany również przez Węgry); za jej pomocą szacuje się wartość parametrów WACC:





  gdzie D i E oznaczają wartości zadłużenia i kapitału własnego, Rd i Re oznaczają odpowiednio koszty zadłużenia i kapitału własnego, natomiast t oznacza podatek od osób prawnych, który w przypadku Węgier wynosi 19 %. Wzór ten opiera się na oczekiwanych wartościach występujących w nim parametrów. Rd i Re oznaczają koszty zadłużenia i kapitału własnego w momencie podjęcia decyzji o inwestycji, a nie koszty historyczne. |
| --- | --- |

(209)

W metodzie podejścia oddolnego stosuje się standardowy wzór na obliczenie WACC (stosowany również przez Węgry); za jej pomocą szacuje się wartość parametrów WACC:

Image 14

gdzie D i E oznaczają wartości zadłużenia i kapitału własnego, Rd i Re oznaczają odpowiednio koszty zadłużenia i kapitału własnego, natomiast t oznacza podatek od osób prawnych, który w przypadku Węgier wynosi 19 %. Wzór ten opiera się na oczekiwanych wartościach występujących w nim parametrów. Rd i Re oznaczają koszty zadłużenia i kapitału własnego w momencie podjęcia decyzji o inwestycji, a nie koszty historyczne.

d

e

d

e

| (210) | Z kolei koszt zadłużenia ustala się przy użyciu następującego wzoru (stosowanego również przez Węgry):





  gdzie Rf oznacza stopę wolną od ryzyka na rynku, a (Rd–Rf) oznacza premię z tytułu obligacji na rynku. |
| --- | --- |

(210)

Z kolei koszt zadłużenia ustala się przy użyciu następującego wzoru (stosowanego również przez Węgry):

Image 15

gdzie Rf oznacza stopę wolną od ryzyka na rynku, a (Rd–Rf) oznacza premię z tytułu obligacji na rynku.

f

d

f

| (211) | Z kolei koszt kapitału własnego ustala się przy użyciu standardowego wzoru kapitałowego modelu wyceny aktywów (stosowanego również przez Węgry) (70):





  gdzie Rf
  oznacza stopę wolną od ryzyka na rynku, oznacza premię z tytułu ryzyka związanego z rynkiem akcji, natomiast β (beta) oznacza środek niesystematycznego i niedywersyfikowalnego ryzyka projektu. |
| --- | --- |

(211)

Z kolei koszt kapitału własnego ustala się przy użyciu standardowego wzoru kapitałowego modelu wyceny aktywów (stosowanego również przez Węgry) (70):

70

Image 16

gdzie Rf
  oznacza stopę wolną od ryzyka na rynku, oznacza premię z tytułu ryzyka związanego z rynkiem akcji, natomiast β (beta) oznacza środek niesystematycznego i niedywersyfikowalnego ryzyka projektu.

Rf

β

| (212) | Komisja zatwierdza następujące wartości dla parametrów zastosowanych do obliczenia WACC:






  — | W celu przybliżenia stopy wolnej od ryzyka Komisja wykorzystuje stopę procentową wyrażonego w HUF 15-letniego dochodu z obligacji skarbowych Węgier, ponieważ była to obligacja o najdłuższym czasie trwania wyemitowana przez rząd węgierski. Wahania miesięcznej stopy procentowej były bardzo wysokie w okresie, kiedy podjęto wstępną decyzję inwestycyjną w sprawie Paks II. Wybór wartości odpowiadającej jedynie danemu miesiącowi może zatem skutkować nierzetelnym wynikiem. Wartość ta nie odzwierciedlałaby rzeczywistości i złożoności decyzji o tak dużej skali, w której inwestorzy poszukują całościowego zestawu informacji na jej temat. Z tego powodu Komisja wykorzystuje średnią wartość z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających główny punkt w czasie, a nie tak jak zrobiły to Węgry – stopę procentową z miesiąca bezpośrednio poprzedzającego decyzję o inwestycji (71). |
| --- | --- | --- |

(212)

Komisja zatwierdza następujące wartości dla parametrów zastosowanych do obliczenia WACC:

—

W celu przybliżenia stopy wolnej od ryzyka Komisja wykorzystuje stopę procentową wyrażonego w HUF 15-letniego dochodu z obligacji skarbowych Węgier, ponieważ była to obligacja o najdłuższym czasie trwania wyemitowana przez rząd węgierski. Wahania miesięcznej stopy procentowej były bardzo wysokie w okresie, kiedy podjęto wstępną decyzję inwestycyjną w sprawie Paks II. Wybór wartości odpowiadającej jedynie danemu miesiącowi może zatem skutkować nierzetelnym wynikiem. Wartość ta nie odzwierciedlałaby rzeczywistości i złożoności decyzji o tak dużej skali, w której inwestorzy poszukują całościowego zestawu informacji na jej temat. Z tego powodu Komisja wykorzystuje średnią wartość z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających główny punkt w czasie, a nie tak jak zrobiły to Węgry – stopę procentową z miesiąca bezpośrednio poprzedzającego decyzję o inwestycji (71).

71

| — | Z przyczyn wyjaśnionych w motywie 208 lit. c), w którym mowa o nieadekwatności stosowanych przez Węgry historycznych premii z tytułu ryzyka (cen akcji) na rynku, Komisja obliczyła premię z tytułu ryzyka cen akcji jako średnią arytmetyczną wartości premii z tytułu ryzyka cen akcji pochodzących z dwóch źródeł powszechnie uznanych w świecie finansów i biznesu:






  — | głównym źródłem danych jest światowa baza danych premii z tytułu ryzyka cen akcji opracowana przez profesora Aswatha Damodarana z Uniwersytetu Nowojorskiego („baza danych premii z tytułu ryzyka opracowana przez Damodarana”) (72), |
| --- | --- | --- |

—

Z przyczyn wyjaśnionych w motywie 208 lit. c), w którym mowa o nieadekwatności stosowanych przez Węgry historycznych premii z tytułu ryzyka (cen akcji) na rynku, Komisja obliczyła premię z tytułu ryzyka cen akcji jako średnią arytmetyczną wartości premii z tytułu ryzyka cen akcji pochodzących z dwóch źródeł powszechnie uznanych w świecie finansów i biznesu:

—

głównym źródłem danych jest światowa baza danych premii z tytułu ryzyka cen akcji opracowana przez profesora Aswatha Damodarana z Uniwersytetu Nowojorskiego („baza danych premii z tytułu ryzyka opracowana przez Damodarana”) (72),

72

| — | drugą bazą danych jest baza danych premii z tytułu ryzyka rynkowego stworzona przez profesora Fernandeza z IESE Business School Uniwersytetu Nawarry (73). |
| --- | --- |

—

drugą bazą danych jest baza danych premii z tytułu ryzyka rynkowego stworzona przez profesora Fernandeza z IESE Business School Uniwersytetu Nawarry (73).

73

Ustalenia podsumowano w tabeli 6 poniżej.

Tabela 6

Tabela 6

Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Węgry

Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Węgry

| | Grudzień 2014 r. | Luty 2017 r. |
| --- | --- | --- |
| Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Damodaran | 8,84 | 8,05 |
| Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Fernandez | 8,30 | 8,10 |
| Średnia premia z tytułu ryzyka cen akcji | 8,57 | 8,08 |

Grudzień 2014 r.

Luty 2017 r.

Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Damodaran

8,84

8,05

Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Fernandez

8,30

8,10

Średnia premia z tytułu ryzyka cen akcji

8,57

8,08

| — | W celu oszacowania wartości beta Komisja przyjęła propozycję Węgier przedstawioną w uwagach dotyczących testu prywatnego inwestora według wartości nominalnej, mianowicie wartość 0,92
   (74). |
| --- | --- |

—

W celu oszacowania wartości beta Komisja przyjęła propozycję Węgier przedstawioną w uwagach dotyczących testu prywatnego inwestora według wartości nominalnej, mianowicie wartość 0,92
   (74).

74

| — | Koszt zadłużenia przed opodatkowaniem stanowiłby węgierską stopę wolną od ryzyka (średnią wartość w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających główny punkt w czasie) powiększoną o wynoszącą 2,26 % premię z tytułu ryzyka zadłużenia handlowego doliczaną do obligacji skarbowych, która jest środkiem na rzecz krajowej premii z tytułu ryzyka (75). |
| --- | --- |

—

Koszt zadłużenia przed opodatkowaniem stanowiłby węgierską stopę wolną od ryzyka (średnią wartość w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających główny punkt w czasie) powiększoną o wynoszącą 2,26 % premię z tytułu ryzyka zadłużenia handlowego doliczaną do obligacji skarbowych, która jest środkiem na rzecz krajowej premii z tytułu ryzyka (75).

75

| — | Zakładano, że wskaźnik dźwigni finansowej projektu przyjmie dwie wartości zaproponowane przez Węgry, 50 % i 40 %, zarówno w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, jak i w badaniu ekonomicznym. |
| --- | --- |

—

Zakładano, że wskaźnik dźwigni finansowej projektu przyjmie dwie wartości zaproponowane przez Węgry, 50 % i 40 %, zarówno w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora, jak i w badaniu ekonomicznym.

| (213) | Dane wejściowe WACC określone w motywie 212 i wyprowadzone zakresy WACC zebrano w tabeli 7. Każdy okres istotny z punktu widzenia oceny rozpisano w osobnej kolumnie.

  Tabela 7


  Oddolne obliczenia WACC








  DANE WEJŚCIOWE | Grudzień 2014 r. | Luty 2017 r. |
| --- | --- | --- | --- |
| Stopa wolna od ryzyka – Węgry | 5,30  % | 3,45  % |
| Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Węgry | 8,57  % | 8,08  % |
| Wartość beta | 0,92 | 0,92 |
| Stopa zwrotu z kapitału własnego | 13,19  % | 10,88  % |
| Premia z tytułu ryzyka zadłużenia handlowego doliczana do stopy zwrotu z obligacji państwowych Węgier | 2,26  % | 2,26  % |
| Przed złożeniem deklaracji podatkowej dotyczącej zadłużenia | 7,56  % | 5,71  % |
| Stawka podatku od osób prawnych | 19 % | 19 % |
| Po złożeniu deklaracji podatkowej dotyczącej zadłużenia | 6,12  % | 4,63  % |
| Wskaźnik dźwigni finansowej (D/(D+E)) – scenariusz I | 50 % | 50 % |
| Wskaźnik dźwigni finansowej (D/(D+E)) – scenariusz II | 40 % | 40 % |
| WACC z dźwignią finansową I | 9,66  % | 7,75  % |
| WACC z dźwignią finansową II | 10,36  % | 8,38  % |
| Zakres WACC | 9,66 –10,36  % | 7,75 –8,38  % |

(213)

Dane wejściowe WACC określone w motywie 212 i wyprowadzone zakresy WACC zebrano w tabeli 7. Każdy okres istotny z punktu widzenia oceny rozpisano w osobnej kolumnie.

Tabela 7

Tabela 7

Oddolne obliczenia WACC

Oddolne obliczenia WACC

DANE WEJŚCIOWE

Grudzień 2014 r.

Luty 2017 r.

Stopa wolna od ryzyka – Węgry

5,30  %

3,45  %

Premia z tytułu ryzyka cen akcji – Węgry

8,57  %

8,08  %

Wartość beta

0,92

0,92

Stopa zwrotu z kapitału własnego

13,19  %

10,88  %

Premia z tytułu ryzyka zadłużenia handlowego doliczana do stopy zwrotu z obligacji państwowych Węgier

2,26  %

2,26  %

Przed złożeniem deklaracji podatkowej dotyczącej zadłużenia

7,56  %

5,71  %

Stawka podatku od osób prawnych

19 %

19 %

Po złożeniu deklaracji podatkowej dotyczącej zadłużenia

6,12  %

4,63  %

Wskaźnik dźwigni finansowej (D/(D+E)) – scenariusz I

50 %

50 %

Wskaźnik dźwigni finansowej (D/(D+E)) – scenariusz II

40 %

40 %

WACC z dźwignią finansową I

9,66  %

7,75  %

WACC z dźwignią finansową II

10,36  %

8,38  %

Zakres WACC

9,66 –10,36  %

7,75 –8,38  %

| (214) | Z przedstawionych w tabeli 7 elementów WACC wynika, że zakres WACC wynosi [9,66–10,36 %] w odniesieniu do grudnia 2014 r. oraz [7,75–8,38 %] w odniesieniu do lutego 2017 r. (76). Należy jednak zauważyć, że jedynym wkładem ze strony sektorów w tych obliczeniach jest przemysłowa wartość beta (0,92). W konsekwencji ujęcie pełnej premii związanej z większym ryzykiem projektów jądrowych jest mało prawdopodobne (zob. przypis 68), w związku z czym należy tę premię postrzegać jako niższy pułap faktycznego ryzyka. |
| --- | --- |

(214)

Z przedstawionych w tabeli 7 elementów WACC wynika, że zakres WACC wynosi [9,66–10,36 %] w odniesieniu do grudnia 2014 r. oraz [7,75–8,38 %] w odniesieniu do lutego 2017 r. (76). Należy jednak zauważyć, że jedynym wkładem ze strony sektorów w tych obliczeniach jest przemysłowa wartość beta (0,92). W konsekwencji ujęcie pełnej premii związanej z większym ryzykiem projektów jądrowych jest mało prawdopodobne (zob. przypis 68), w związku z czym należy tę premię postrzegać jako niższy pułap faktycznego ryzyka.

76

Metoda druga – analiza porównawcza

Metoda druga – analiza porównawcza

| (215) | Komisja zgadza się z Węgrami w kwestii tego, że alternatywnym podejściem do wyznaczenia odpowiedniego zakresu rynkowego WACC byłoby poddanie go analizie porównawczej względem odniesień do przypadków porównywalnych do projektu Paks II. Ze względów określonych w motywie a) Komisja nie uznała jednak odniesień i zakresów przedstawionych przez władze węgierskie za wystarczająco solidne. W związku z tym Komisja opracowała własną analizę porównawczą, w której ustaliła referencyjny WACC dla poszczególnych sektorów i państw w oparciu o bazę danych Damodaran (77)
  , (78), wykorzystując dane z 2017 r. oraz dane z 2014 r. |
| --- | --- |

(215)

Komisja zgadza się z Węgrami w kwestii tego, że alternatywnym podejściem do wyznaczenia odpowiedniego zakresu rynkowego WACC byłoby poddanie go analizie porównawczej względem odniesień do przypadków porównywalnych do projektu Paks II. Ze względów określonych w motywie a) Komisja nie uznała jednak odniesień i zakresów przedstawionych przez władze węgierskie za wystarczająco solidne. W związku z tym Komisja opracowała własną analizę porównawczą, w której ustaliła referencyjny WACC dla poszczególnych sektorów i państw w oparciu o bazę danych Damodaran (77)
  , (78), wykorzystując dane z 2017 r. oraz dane z 2014 r.

77

,

78

| (216) | Podejście to obejmuje w szczególności następujące trzy etapy (dane liczbowe dla wszystkich trzech etapów obliczono osobno dla grudnia 2014 r. i lutego 2017 r.):






  a) | Na etapie pierwszym wykorzystuje się dane dostępne w przemysłowej bazie danych WACC Damodarana dla Europy Zachodniej w celu określenia kosztów zadłużenia i kapitału własnego ponoszonych przez sektory, które można uznać za dobre wskaźniki zastępcze dla sektora wytwarzania energii jądrowej (79).
  Wykorzystane wskaźniki zastępcze dla sektora wytwarzania energii jądrowej obejmują sektory „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii”, „energii elektrycznej” oraz „(ogólnych) usług użyteczności publicznej” w przypadku bazy danych z 2017 r. oraz sektory „energii elektrycznej” i „(ogólnych) usług użyteczności publicznej” w przypadku bazy danych z 2014 r. (80). Wszelkie wartości kosztu zadłużenia i kapitału własnego obliczone na podstawie tych sektorów można uznać za konserwatywne szacunki dla elektrowni jądrowej Paks z dwóch powodów. Po pierwsze, w bazie danych Damodaran nie istnieje rozróżnienie na uregulowane i nieuregulowane segmenty w tych sektorach. Paks II mieści się w segmencie nieuregulowanym, co oznacza wyższe ryzyko, a zatem wyższe wartości kosztów zadłużenia i kapitału własnego niż w przypadku przedsiębiorstw uregulowanych w tym samym sektorze. Po drugie, ze względu na duży rozmiar i skalę elektrownie jądrowe charakteryzują się wyższym ryzykiem niż przeciętne przedsiębiorstwo produkujące energię elektryczną lub świadczące usługi użyteczności publicznej (81).
  W tabeli 8 określono koszty zadłużenia i kapitału własnego przed opodatkowaniem zaczerpnięte bezpośrednio z bazy danych WACC Damodaran dla Europy Zachodniej oraz wartości beta na poziomie sektorów (82). W tabeli zamieszczono również średnią wartość międzybranżową dla tych sektorów (83).

  Tabela 8


  Koszty zadłużenia (przed opodatkowaniem) i kapitału własnego na poziomie przemysłu dla Europy Zachodniej











  Rok | Koszt | Zielona energia i odnawialne źródła energii | Energia elektryczna | (Ogólne) Usługi użyteczności publicznej | Wytwarzanie energii i usługi użyteczności publicznej (średnia) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Zadłużenie | — | 5,90  % | 5,40  % | 5,65  % |
| Kapitał własny | — | 9,92  % | 9,84  % | 9,88  % |
| β | — | 1,09 | 1,08 | |
| 2017 | Zadłużenie | 4,41  % | 3,96  % | 3,96  % | 4,11  % |
| Kapitał własny | 9,31  % | 9,82  % | 9,82  % | 9,65  % |
| β | 1,01 | 1,08 | 1,08 | |

(216)

Podejście to obejmuje w szczególności następujące trzy etapy (dane liczbowe dla wszystkich trzech etapów obliczono osobno dla grudnia 2014 r. i lutego 2017 r.):

a)

Na etapie pierwszym wykorzystuje się dane dostępne w przemysłowej bazie danych WACC Damodarana dla Europy Zachodniej w celu określenia kosztów zadłużenia i kapitału własnego ponoszonych przez sektory, które można uznać za dobre wskaźniki zastępcze dla sektora wytwarzania energii jądrowej (79).

79

Wykorzystane wskaźniki zastępcze dla sektora wytwarzania energii jądrowej obejmują sektory „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii”, „energii elektrycznej” oraz „(ogólnych) usług użyteczności publicznej” w przypadku bazy danych z 2017 r. oraz sektory „energii elektrycznej” i „(ogólnych) usług użyteczności publicznej” w przypadku bazy danych z 2014 r. (80). Wszelkie wartości kosztu zadłużenia i kapitału własnego obliczone na podstawie tych sektorów można uznać za konserwatywne szacunki dla elektrowni jądrowej Paks z dwóch powodów. Po pierwsze, w bazie danych Damodaran nie istnieje rozróżnienie na uregulowane i nieuregulowane segmenty w tych sektorach. Paks II mieści się w segmencie nieuregulowanym, co oznacza wyższe ryzyko, a zatem wyższe wartości kosztów zadłużenia i kapitału własnego niż w przypadku przedsiębiorstw uregulowanych w tym samym sektorze. Po drugie, ze względu na duży rozmiar i skalę elektrownie jądrowe charakteryzują się wyższym ryzykiem niż przeciętne przedsiębiorstwo produkujące energię elektryczną lub świadczące usługi użyteczności publicznej (81).

80

81

W tabeli 8 określono koszty zadłużenia i kapitału własnego przed opodatkowaniem zaczerpnięte bezpośrednio z bazy danych WACC Damodaran dla Europy Zachodniej oraz wartości beta na poziomie sektorów (82). W tabeli zamieszczono również średnią wartość międzybranżową dla tych sektorów (83).

82

83

Tabela 8

Tabela 8

Koszty zadłużenia (przed opodatkowaniem) i kapitału własnego na poziomie przemysłu dla Europy Zachodniej

Koszty zadłużenia (przed opodatkowaniem) i kapitału własnego na poziomie przemysłu dla Europy Zachodniej

Rok

Koszt

Zielona energia i odnawialne źródła energii

Energia elektryczna

(Ogólne) Usługi użyteczności publicznej

Wytwarzanie energii i usługi użyteczności publicznej (średnia)

2014

Zadłużenie

—

5,90  %

5,40  %

5,65  %

Kapitał własny

—

9,92  %

9,84  %

9,88  %

β

—

1,09

1,08

2017

Zadłużenie

4,41  %

3,96  %

3,96  %

4,11  %

Kapitał własny

9,31  %

9,82  %

9,82  %

9,65  %

β

1,01

1,08

1,08

| b) | Na etapie drugim wykorzystuje się dane dostępne w bazie danych Damodarana zawierającej informacje o premii z tytułu ryzyka w celu obliczenia średnich premii z tytułu ryzyka zadłużenia oraz premii z tytułu ryzyka cen akcji wymaganych przez Węgry w stosunku do pozostałych państw Europy Zachodniej, które należą do podgrupy „Europa rozwinięta” (zob. przypis 77), jak przedstawiono w tabeli 9; w obliczeniach uwzględnia się przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorach wymienionych w tabeli 8, które ujęto w przemysłowej bazie danych WACC (84). Uzyskane wartości dodaje się do wartości kosztu zadłużenia i kapitału własnego przedstawionych na etapie pierwszym (lit. a)).

  Tabela 9


  Premie z tytułu ryzyka dla Węgrzech










  (%) |
| --- | --- |
| Rok | Premia z tytułu ryzyka | Europa rozwinięta | Węgry | Różnica |
| 2014 | Premia z tytułu ryzyka kraju (obligacje) | 0,99 | 2,56 | 1,57 |
| Premia z tytułu ryzyka kraju (kapitał własny) | 1,48 | 3,84 | 2,36 |
| 2017 | Premia z tytułu ryzyka kraju (obligacje) | 1,06 | 1,92 | 0,86 |
| Premia z tytułu ryzyka kraju (kapitał własny) | 1,30 | 2,36 | 1,06 |

b)

Na etapie drugim wykorzystuje się dane dostępne w bazie danych Damodarana zawierającej informacje o premii z tytułu ryzyka w celu obliczenia średnich premii z tytułu ryzyka zadłużenia oraz premii z tytułu ryzyka cen akcji wymaganych przez Węgry w stosunku do pozostałych państw Europy Zachodniej, które należą do podgrupy „Europa rozwinięta” (zob. przypis 77), jak przedstawiono w tabeli 9; w obliczeniach uwzględnia się przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorach wymienionych w tabeli 8, które ujęto w przemysłowej bazie danych WACC (84). Uzyskane wartości dodaje się do wartości kosztu zadłużenia i kapitału własnego przedstawionych na etapie pierwszym (lit. a)).

84

Tabela 9

Tabela 9

Premie z tytułu ryzyka dla Węgrzech

Premie z tytułu ryzyka dla Węgrzech

(%)

Rok

Premia z tytułu ryzyka

Europa rozwinięta

Węgry

Różnica

2014

Premia z tytułu ryzyka kraju (obligacje)

0,99

2,56

1,57

Premia z tytułu ryzyka kraju (kapitał własny)

1,48

3,84

2,36

2017

Premia z tytułu ryzyka kraju (obligacje)

1,06

1,92

0,86

Premia z tytułu ryzyka kraju (kapitał własny)

1,30

2,36

1,06

| c) | Na etapie trzecim sumuje się odpowiednią różnicę państwowych premii z tytułu ryzyka dla Węgier określonych w kroku drugim (lit. b)) i koszt zadłużenia i kapitału własnego uzyskany w kroku pierwszym (lit. a)), otrzymując dane liczbowe dotyczące kosztu zadłużenia i kapitału własnego dla Węgier (85). Następnie wyprowadza się WACC dla dwóch poziomów dźwigni finansowej zaproponowanych przez władze węgierskie. W tabeli 10 zestawiono wyniki.

  Tabela 10


  Koszt zadłużenia, koszt kapitału własnego i WACC (*6) Węgier












  (%) |
| --- | --- |
| Rok | Koszt | D/
  (D+E) | Zielona energia i odnawialne źródła energii | Energia elektryczna | (Ogólne) Usługi użyteczności publicznej | Wytwarzanie energii i usługi użyteczności publicznej (średnia) |
| 2014 | Zadłużenie przed opodatkowaniem | | | 7,47 | 6,97 | 7,22 |
| Zadłużenie po opodatkowaniu | | | 6,05 | 5,65 | 5,85 |
| Kapitał własny | | | 12,50 | 12,40 | 12,45 |
| WACC | 50 % | | 9,28 | 9,02 | 9,15 |
| WACC | 40 % | | 9,92 | 9,70 | 9,81 |
| 2017 | Zadłużenie przed opodatkowaniem | | 5,27  % | 4,82 | 4,82 | 4,97 |
| Zadłużenie po opodatkowaniu | | 4,27  % | 3,91 | 3,91 | 4,03 |
| Kapitał własny | | 10,38  % | 10,97 | 10,97 | 10,77 |
| WACC | 50 % | 7,32  % | 7,44 | 7,44 | 7,40 |
| WACC | 40 % | 7,93  % | 8,15 | 8,14 | 8,07 |

c)

Na etapie trzecim sumuje się odpowiednią różnicę państwowych premii z tytułu ryzyka dla Węgier określonych w kroku drugim (lit. b)) i koszt zadłużenia i kapitału własnego uzyskany w kroku pierwszym (lit. a)), otrzymując dane liczbowe dotyczące kosztu zadłużenia i kapitału własnego dla Węgier (85). Następnie wyprowadza się WACC dla dwóch poziomów dźwigni finansowej zaproponowanych przez władze węgierskie. W tabeli 10 zestawiono wyniki.

85

Tabela 10

Tabela 10

Koszt zadłużenia, koszt kapitału własnego i WACC (*6) Węgier

Koszt zadłużenia, koszt kapitału własnego i WACC (*6

(%)

Rok

Koszt

D/

(D+E)

Zielona energia i odnawialne źródła energii

Energia elektryczna

(Ogólne) Usługi użyteczności publicznej

Wytwarzanie energii i usługi użyteczności publicznej (średnia)

2014

Zadłużenie przed opodatkowaniem

7,47

6,97

7,22

Zadłużenie po opodatkowaniu

6,05

5,65

5,85

Kapitał własny

12,50

12,40

12,45

WACC

50 %

9,28

9,02

9,15

WACC

40 %

9,92

9,70

9,81

2017

Zadłużenie przed opodatkowaniem

5,27  %

4,82

4,82

4,97

Zadłużenie po opodatkowaniu

4,27  %

3,91

3,91

4,03

Kapitał własny

10,38  %

10,97

10,97

10,77

WACC

50 %

7,32  %

7,44

7,44

7,40

WACC

40 %

7,93  %

8,15

8,14

8,07

| (217) | Wyniki uzyskane przy użyciu tej metody sugerują, że zakres WACC dla projektu elektrowni jądrowej Paks II wynosi 9,15–9,81 % w odniesieniu do grudnia 2014 r., będącego datą podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej, oraz 7,40–8,07 % w odniesieniu do lutego 2017 r. Podstawę tego zakresu stanowią wartości wskaźnika dźwigni finansowej wynoszące 40–50 % określone w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora. Należy również zauważyć, że gdyby dane dotyczące sektora „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii” z 2014 r. były dostępne, niższą granicę równą 9,15 % w przypadku WACC na 2014 r. prawdopodobnie należałoby skorygować w górę. Ponadto wyraźniejsze włączenie dodatkowej premii z tytułu ryzyka dla elektrowni jądrowych (zob. przypis 68) skutkowałoby zwiększeniem obu zakresów. |
| --- | --- |

(217)

Wyniki uzyskane przy użyciu tej metody sugerują, że zakres WACC dla projektu elektrowni jądrowej Paks II wynosi 9,15–9,81 % w odniesieniu do grudnia 2014 r., będącego datą podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej, oraz 7,40–8,07 % w odniesieniu do lutego 2017 r. Podstawę tego zakresu stanowią wartości wskaźnika dźwigni finansowej wynoszące 40–50 % określone w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora. Należy również zauważyć, że gdyby dane dotyczące sektora „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii” z 2014 r. były dostępne, niższą granicę równą 9,15 % w przypadku WACC na 2014 r. prawdopodobnie należałoby skorygować w górę. Ponadto wyraźniejsze włączenie dodatkowej premii z tytułu ryzyka dla elektrowni jądrowych (zob. przypis 68) skutkowałoby zwiększeniem obu zakresów.

Wnioski dotyczące WACC

Wnioski dotyczące WACC

| (218) | Stosowanie dwóch metod szacowania rynkowego punktu odniesienia dla WACC prowadzi do uzyskania nakładających się na siebie przedziałów. Całkowite wartości na 2017 r. średnio są niższe niż wartości na 2014 r., co głównie odzwierciedla sposób, w jaki rynki oceniają węgierską stopę wolną od ryzyka. Odpowiednie przedziały zestawiono w tabeli 11.

  Tabela 11


  Podsumowanie WACC








  (%) |
| --- | --- |
| | Grudzień 2014 r. | Luty 2017 r. |
| Metoda podejścia oddolnego | 9,66 –10,36 | 7,75 –8,38 |
| Metoda analizy porównawczej | 9,15 –9,81 | 7,40 –8,07 |
| Całkowity zakres | 9,15 –10,36 | 7,40 –8,38 |
| Wartość środkowa | 9,76 | 7,89 |

(218)

Stosowanie dwóch metod szacowania rynkowego punktu odniesienia dla WACC prowadzi do uzyskania nakładających się na siebie przedziałów. Całkowite wartości na 2017 r. średnio są niższe niż wartości na 2014 r., co głównie odzwierciedla sposób, w jaki rynki oceniają węgierską stopę wolną od ryzyka. Odpowiednie przedziały zestawiono w tabeli 11.

Tabela 11

Tabela 11

Podsumowanie WACC

Podsumowanie WACC

(%)

Grudzień 2014 r.

Luty 2017 r.

Metoda podejścia oddolnego

9,66 –10,36

7,75 –8,38

Metoda analizy porównawczej

9,15 –9,81

7,40 –8,07

Całkowity zakres

9,15 –10,36

7,40 –8,38

Wartość środkowa

9,76

7,89

| (219) | W tabeli 11 wskazano, że wartości WACC mieszczą się w zakresie 9,15–10,36 % w odniesieniu do grudnia 2014 r., będącego datą podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej, i w zakresie 7,40–8,38 % w odniesieniu do lutego 2017 r. Wszystkie te wartości WACC należy postrzegać jako konserwatywne, ponieważ nie zawierają potencjalnej premii z tytułu ryzyka, której wymagają projekty elektrowni jądrowych (86). |
| --- | --- |

(219)

W tabeli 11 wskazano, że wartości WACC mieszczą się w zakresie 9,15–10,36 % w odniesieniu do grudnia 2014 r., będącego datą podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej, i w zakresie 7,40–8,38 % w odniesieniu do lutego 2017 r. Wszystkie te wartości WACC należy postrzegać jako konserwatywne, ponieważ nie zawierają potencjalnej premii z tytułu ryzyka, której wymagają projekty elektrowni jądrowych (86).

86

5.1.1.2.   
  Ocena IRR projektu przeprowadzona przez Komisję

Ocena IRR projektu przeprowadzona przez Komisję

| (220) | W swojej ocenie IRR Komisja wykorzystała przedłożony przez Węgry model finansowy. W szczególności Komisja przyjęła zastosowaną w modelu finansowym metodę, a także wykorzystane w nim dane wejściowe, z wyjątkiem prognozy cen energii elektrycznej w przypadku rozważanego scenariusza centralnego. Komisja zauważa jednak, że:






  a) | wartość IRR jest bardzo wrażliwa na prognozę cenową wybraną do obliczeń. Przykładowo zastosowanie kursu wymiany EUR/USD z listopada 2014 r. (87) zamiast kursu z października 2015 r. (wybór dokonany przez rząd węgierski) podczas obliczania wyrażonej w EUR prognozy cenowej MAE z 2014 r. (która opierała się na danych przewidzianych w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r.) zmniejsza IRR projektu o ponad 0,8 %. Wymaga to ponownej oceny prognozy cenowej wykorzystanej do obliczenia IRR projektu; |
| --- | --- | --- |

(220)

W swojej ocenie IRR Komisja wykorzystała przedłożony przez Węgry model finansowy. W szczególności Komisja przyjęła zastosowaną w modelu finansowym metodę, a także wykorzystane w nim dane wejściowe, z wyjątkiem prognozy cen energii elektrycznej w przypadku rozważanego scenariusza centralnego. Komisja zauważa jednak, że:

a)

wartość IRR jest bardzo wrażliwa na prognozę cenową wybraną do obliczeń. Przykładowo zastosowanie kursu wymiany EUR/USD z listopada 2014 r. (87) zamiast kursu z października 2015 r. (wybór dokonany przez rząd węgierski) podczas obliczania wyrażonej w EUR prognozy cenowej MAE z 2014 r. (która opierała się na danych przewidzianych w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r.) zmniejsza IRR projektu o ponad 0,8 %. Wymaga to ponownej oceny prognozy cenowej wykorzystanej do obliczenia IRR projektu;

87

| b) | wartość IRR jest także wrażliwa na (i) współczynnik wykorzystania (lub wskaźnik wykorzystania) bloków elektrowni jądrowej; (ii) różnorodne pozycje kosztów związane z projektem, w tym zarówno koszty ponoszone przez właściciela w okresie budowy, jak i późniejsze koszty eksploatacji i konserwacji ponoszone w okresie eksploatacji; a także na (iii) potencjalne opóźnienia w budowie. Wpływ zmian tych czynników należy dokładnie ocenić, tj. w zakresie szerszym niż drobne odchylenia zbadane przez Węgry w modelu finansowym, poprzez przeprowadzenie analizy wrażliwości, która zapewni weryfikację wiarygodności głównych wyników. |
| --- | --- |

b)

wartość IRR jest także wrażliwa na (i) współczynnik wykorzystania (lub wskaźnik wykorzystania) bloków elektrowni jądrowej; (ii) różnorodne pozycje kosztów związane z projektem, w tym zarówno koszty ponoszone przez właściciela w okresie budowy, jak i późniejsze koszty eksploatacji i konserwacji ponoszone w okresie eksploatacji; a także na (iii) potencjalne opóźnienia w budowie. Wpływ zmian tych czynników należy dokładnie ocenić, tj. w zakresie szerszym niż drobne odchylenia zbadane przez Węgry w modelu finansowym, poprzez przeprowadzenie analizy wrażliwości, która zapewni weryfikację wiarygodności głównych wyników.

| (221) | W celu zapewnienia większej dokładności szacunkowych wyników IRR projektu oraz towarzyszących im analiz wrażliwości i weryfikacji wiarygodności Komisja wprowadziła zatem pewne udoskonalenia części składowych wykorzystywanych do szacowania IRR. W szczególności Komisja poddała przeglądowi i ukończyła prognozy cenowe przedłożone przez Węgry. Ponadto oprócz wykorzystania wartości kosztów i współczynnika wykorzystania zaproponowanych przez Węgry w odniesieniu do scenariusza centralnego przedstawionego w modelu finansowym Komisja włączyła również informacje przedstawione przez zainteresowane strony w celu poprawy dokładności wyników. Komisja przeprowadziła również szczegółową kontrolę wrażliwości wyników, symulując zmiany we wszystkich istotnych parametrach modelu. |
| --- | --- |

(221)

W celu zapewnienia większej dokładności szacunkowych wyników IRR projektu oraz towarzyszących im analiz wrażliwości i weryfikacji wiarygodności Komisja wprowadziła zatem pewne udoskonalenia części składowych wykorzystywanych do szacowania IRR. W szczególności Komisja poddała przeglądowi i ukończyła prognozy cenowe przedłożone przez Węgry. Ponadto oprócz wykorzystania wartości kosztów i współczynnika wykorzystania zaproponowanych przez Węgry w odniesieniu do scenariusza centralnego przedstawionego w modelu finansowym Komisja włączyła również informacje przedstawione przez zainteresowane strony w celu poprawy dokładności wyników. Komisja przeprowadziła również szczegółową kontrolę wrażliwości wyników, symulując zmiany we wszystkich istotnych parametrach modelu.

| (222) | Podobnie jak w przypadku WACC odpowiednie zakresy IRR obliczono zarówno na podstawie informacji dostępnych w lutym 2017 r. (dane z 2017 r.), jak i na podstawie informacji dostępnych w dniu 9 grudnia 2014 r., kiedy to podjęto wstępną decyzję inwestycyjną (dane z 2014 r.). |
| --- | --- |

(222)

Podobnie jak w przypadku WACC odpowiednie zakresy IRR obliczono zarówno na podstawie informacji dostępnych w lutym 2017 r. (dane z 2017 r.), jak i na podstawie informacji dostępnych w dniu 9 grudnia 2014 r., kiedy to podjęto wstępną decyzję inwestycyjną (dane z 2014 r.).

Prognozy cenowe

Prognozy cenowe

| (223) | Punktami początkowymi przeprowadzonej przez Komisję oceny prognoz cen są krzywe prognozy cenowej przedstawione na wykresie 16 badania ekonomicznego przedłożonego przez Węgry oraz prognoza cenowa oparta na światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r., którą Komisja wykorzystała w decyzji o wszczęciu postępowania. W celu uwzględnienia całego oczekiwanego okresu funkcjonowania bloków elektrowni jądrowej Paks II Komisja rozszerzyła te wykresy, aby uwzględniały wyłącznie te, które obejmują jedynie okresy odpowiednio do 2030 r. i 2040 r., utrzymując prognozowane ceny na stałym poziomie wartości, które ceny przyjęłyby w momencie ich zakończenia (tj. 2030 r. i 2040 r.). Omawiane prognozy cenowe przedstawiono na wykresie 14.

  Wykres 14


  Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh) (88)














  Źródło: | Badanie ekonomiczne i model finansowy (zob. motyw 69). |
| --- | --- | --- |

(223)

Punktami początkowymi przeprowadzonej przez Komisję oceny prognoz cen są krzywe prognozy cenowej przedstawione na wykresie 16 badania ekonomicznego przedłożonego przez Węgry oraz prognoza cenowa oparta na światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r., którą Komisja wykorzystała w decyzji o wszczęciu postępowania. W celu uwzględnienia całego oczekiwanego okresu funkcjonowania bloków elektrowni jądrowej Paks II Komisja rozszerzyła te wykresy, aby uwzględniały wyłącznie te, które obejmują jedynie okresy odpowiednio do 2030 r. i 2040 r., utrzymując prognozowane ceny na stałym poziomie wartości, które ceny przyjęłyby w momencie ich zakończenia (tj. 2030 r. i 2040 r.). Omawiane prognozy cenowe przedstawiono na wykresie 14.

Wykres 14

Wykres 14

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh) (88)

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh) (88

Image 17

Źródło:

Źródło:

| (224) | Komisja wykorzystała w decyzji o wszczęciu postępowania krzywą D przedstawioną na wykresie 14 w celu obliczenia IRR projektu. Ponadto krzywa H przedstawia prognozę badania rynku BMWi (niemieckiego Ministerstwa Gospodarki) z 2014 r., krzywa I przedstawia prognozę scenariusza odniesienia BMWi z 2014 r., krzywa J przedstawia prognozę cen energii elektrycznej zawartą w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r., przy czym wartość USD przeliczono na wartość wyrażoną w EUR przy wykorzystaniu przybliżonego średniego kursu wymiany EUR/USD z września 2015 r. równego 0,9 (89). Podstawę obliczeń IRR przedstawionych przez Węgry zasadniczo stanowił krzywe H, I oraz J. |
| --- | --- |

(224)

Komisja wykorzystała w decyzji o wszczęciu postępowania krzywą D przedstawioną na wykresie 14 w celu obliczenia IRR projektu. Ponadto krzywa H przedstawia prognozę badania rynku BMWi (niemieckiego Ministerstwa Gospodarki) z 2014 r., krzywa I przedstawia prognozę scenariusza odniesienia BMWi z 2014 r., krzywa J przedstawia prognozę cen energii elektrycznej zawartą w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r., przy czym wartość USD przeliczono na wartość wyrażoną w EUR przy wykorzystaniu przybliżonego średniego kursu wymiany EUR/USD z września 2015 r. równego 0,9 (89). Podstawę obliczeń IRR przedstawionych przez Węgry zasadniczo stanowił krzywe H, I oraz J.

89

| (225) | Komisja wprowadziła następujące korekty do krzywych przedstawionych na wykresie 14. Krzywą J skorygowano na podstawie średniego kursu wymiany EUR/USD dostępnego w listopadzie 2014 r., kiedy to opublikowano wyrażone w USD prognozy zawarte w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. Wówczas średni kurs wymiany EUR/USD na przestrzeni poprzedzających 3 miesięcy wynosił 0,79. Tę korektę wprowadzono także dla krzywej L przedstawionej na wykresie 15 (90). |
| --- | --- |

(225)

Komisja wprowadziła następujące korekty do krzywych przedstawionych na wykresie 14. Krzywą J skorygowano na podstawie średniego kursu wymiany EUR/USD dostępnego w listopadzie 2014 r., kiedy to opublikowano wyrażone w USD prognozy zawarte w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. Wówczas średni kurs wymiany EUR/USD na przestrzeni poprzedzających 3 miesięcy wynosił 0,79. Tę korektę wprowadzono także dla krzywej L przedstawionej na wykresie 15 (90).

90

| (226) | Co więcej, w celu oszacowania dokładnej IRR z lutego 2017 r. Komisja wskazuje prognozy cenowe zawarte w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2016 r. opublikowanej dnia 16 listopada 2016 r. (91). Ponieważ pierwotne wartości liczbowe przedstawiono w USD, aby wyrazić te wartości w EUR, Komisja zastosowała średni kurs wymiany EUR/USD, wynoszący 0,9, w okresie trzech miesięcy (okres od połowy sierpnia 2016 r. do połowy listopada 2016 r.) odpowiedni do tej daty publikacji (92)
  , (93). Przedmiotową prognozę cenową przedstawiono na krzywej M na wykresie 15 poniżej.

  Wykres 15


  Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh) (94)














  Źródło: | Badanie ekonomiczne, model finansowy (zob. motyw 69) i obliczenia Komisji. |
| --- | --- | --- |

(226)

Co więcej, w celu oszacowania dokładnej IRR z lutego 2017 r. Komisja wskazuje prognozy cenowe zawarte w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2016 r. opublikowanej dnia 16 listopada 2016 r. (91). Ponieważ pierwotne wartości liczbowe przedstawiono w USD, aby wyrazić te wartości w EUR, Komisja zastosowała średni kurs wymiany EUR/USD, wynoszący 0,9, w okresie trzech miesięcy (okres od połowy sierpnia 2016 r. do połowy listopada 2016 r.) odpowiedni do tej daty publikacji (92)
  , (93). Przedmiotową prognozę cenową przedstawiono na krzywej M na wykresie 15 poniżej.

91

92

,

93

Wykres 15

Wykres 15

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh) (94)

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh) (94

Image 18

Źródło:

Źródło:

| (227) | Wykres ten przedstawia dwie zasadnicze informacje. Po pierwsze poprzez zastosowanie odpowiedniego kursu wymiany podczas przeliczania wartości wyrażonych w USD na wartości wyrażone w EUR przedstawione w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. prognozy cenowe dla Europy spadają w przybliżeniu o 12 % (krzywa L znajduje się poniżej krzywej J). Po drugie opublikowana w listopadzie 2016 r. prognoza cen przedstawiona w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE jest średnio o nieco ponad 20 % niższa niż prognoza cenowa przedstawiona w tej samej publikacji dwa lata wcześniej (krzywa L i krzywa M). Można to przypisać spadającym cenom energii elektrycznej w 2014 r. i 2016 r. oraz wymaganym przez to korektom prognozy (95). W związku z powyższym jakakolwiek ocena dokonana w odniesieniu do prognozy z 2016 r. i wszelkie powiązane obliczenia IRR powinny uwzględniać wspomniany spadek w prognozach cenowych oraz powinny skupić się na krzywej M przedstawionej na wykresie 15 (96). |
| --- | --- |

(227)

Wykres ten przedstawia dwie zasadnicze informacje. Po pierwsze poprzez zastosowanie odpowiedniego kursu wymiany podczas przeliczania wartości wyrażonych w USD na wartości wyrażone w EUR przedstawione w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. prognozy cenowe dla Europy spadają w przybliżeniu o 12 % (krzywa L znajduje się poniżej krzywej J). Po drugie opublikowana w listopadzie 2016 r. prognoza cen przedstawiona w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE jest średnio o nieco ponad 20 % niższa niż prognoza cenowa przedstawiona w tej samej publikacji dwa lata wcześniej (krzywa L i krzywa M). Można to przypisać spadającym cenom energii elektrycznej w 2014 r. i 2016 r. oraz wymaganym przez to korektom prognozy (95). W związku z powyższym jakakolwiek ocena dokonana w odniesieniu do prognozy z 2016 r. i wszelkie powiązane obliczenia IRR powinny uwzględniać wspomniany spadek w prognozach cenowych oraz powinny skupić się na krzywej M przedstawionej na wykresie 15 (96).

95

96

| (228) | W stosunku do prognoz cenowych opracowanych na podstawie światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE należy zauważyć, że opracowano je na podstawie „scenariusza nowej polityki” (97). W szczegółowej ocenie należy także uwzględnić pozostałe scenariusze rozważane w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE, takie jak „scenariusz bieżącej polityki” i „scenariusz niskich cen ropy naftowej” opracowany w badaniu przeprowadzonym przez Candole w odniesieniu do prognoz cenowych przedstawionych w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. (98). Jest to istotne, ponieważ wybór innego wariantu polityki prowadzi do innego sposobu kształtowania się prognoz cenowych, jak wykazano na wykresie 12 i powielono na wykresie 16 poniżej.

  Wykres 16


  Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)













  Źródło: | Candole Partners. |
| --- | --- | --- |

(228)

W stosunku do prognoz cenowych opracowanych na podstawie światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE należy zauważyć, że opracowano je na podstawie „scenariusza nowej polityki” (97). W szczegółowej ocenie należy także uwzględnić pozostałe scenariusze rozważane w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE, takie jak „scenariusz bieżącej polityki” i „scenariusz niskich cen ropy naftowej” opracowany w badaniu przeprowadzonym przez Candole w odniesieniu do prognoz cenowych przedstawionych w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. (98). Jest to istotne, ponieważ wybór innego wariantu polityki prowadzi do innego sposobu kształtowania się prognoz cenowych, jak wykazano na wykresie 12 i powielono na wykresie 16 poniżej.

97

98

Wykres 16

Wykres 16

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)

Krzywe długoterminowej prognozy cen energii elektrycznej (EUR/MWh)

Image 19

Źródło:

Źródło:

| (229) | Scenariusze podstawowy, najlepszy i najgorszy przedstawione na wykresie 16 odpowiadają scenariuszowi nowej polityki, scenariuszowi bieżącej polityki i scenariuszowi polityki niskich cen ropy naftowej przedstawionym w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. (zob. także motyw 128). Z wykresu 16 wynika, że scenariusz bieżącej polityki przewiduje w przyszłości nieco wyższe ceny energii elektrycznej niż scenariusz nowej polityki, natomiast w scenariuszu niskich cen ropy naftowej przewidziano w przyszłości znacząco niższe ceny energii elektrycznej niż w centralnym scenariuszu nowej polityki (prognozy sporządzone w 2015 r.). Należy to uwzględnić w szczegółowej analizie wrażliwości obliczeń IRR projektu dla Paks II (99). |
| --- | --- |

(229)

Scenariusze podstawowy, najlepszy i najgorszy przedstawione na wykresie 16 odpowiadają scenariuszowi nowej polityki, scenariuszowi bieżącej polityki i scenariuszowi polityki niskich cen ropy naftowej przedstawionym w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. (zob. także motyw 128). Z wykresu 16 wynika, że scenariusz bieżącej polityki przewiduje w przyszłości nieco wyższe ceny energii elektrycznej niż scenariusz nowej polityki, natomiast w scenariuszu niskich cen ropy naftowej przewidziano w przyszłości znacząco niższe ceny energii elektrycznej niż w centralnym scenariuszu nowej polityki (prognozy sporządzone w 2015 r.). Należy to uwzględnić w szczegółowej analizie wrażliwości obliczeń IRR projektu dla Paks II (99).

99

| (230) | Co więcej, w celu uzyskania dokładnej interpretacji i oceny wartości prognoz cenowych w perspektywie długoterminowej sporządzonych przez różne instytucje wartości te należy połączyć z przyszłymi cenami umownymi energii elektrycznej określonymi na giełdzie energii elektrycznej, nawet jeżeli te odnoszą się do znacznie krótszych horyzontów czasowych, jak przedstawiono na wykresie 12. Z krzywych cen przedstawionych na wykresie 13, porównujących niemieckie i węgierskie ceny kontraktów terminowych typu future z najniższymi prognozami cen przedstawionymi w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE (prognozą odpowiadającą scenariuszowi niskich cen ropy naftowej), wynika, że nawet najnowsze prognozy cenowe zamieszczone w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. mogą być zbyt optymistyczne, ponieważ mogą zawyżać przyszłe ceny energii elektrycznej. Fakt ten trzeba także wziąć pod uwagę podczas ustalania IRR projektu elektrowni jądrowej Paks II oraz podczas przeprowadzania jakiejkolwiek wspierającej analizy wrażliwości. |
| --- | --- |

(230)

Co więcej, w celu uzyskania dokładnej interpretacji i oceny wartości prognoz cenowych w perspektywie długoterminowej sporządzonych przez różne instytucje wartości te należy połączyć z przyszłymi cenami umownymi energii elektrycznej określonymi na giełdzie energii elektrycznej, nawet jeżeli te odnoszą się do znacznie krótszych horyzontów czasowych, jak przedstawiono na wykresie 12. Z krzywych cen przedstawionych na wykresie 13, porównujących niemieckie i węgierskie ceny kontraktów terminowych typu future z najniższymi prognozami cen przedstawionymi w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE (prognozą odpowiadającą scenariuszowi niskich cen ropy naftowej), wynika, że nawet najnowsze prognozy cenowe zamieszczone w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. mogą być zbyt optymistyczne, ponieważ mogą zawyżać przyszłe ceny energii elektrycznej. Fakt ten trzeba także wziąć pod uwagę podczas ustalania IRR projektu elektrowni jądrowej Paks II oraz podczas przeprowadzania jakiejkolwiek wspierającej analizy wrażliwości.

future

Współczynnik wykorzystania, różnorodne pozycje kosztów i opóźnienia

Współczynnik wykorzystania, różnorodne pozycje kosztów i opóźnienia

| (231) | Ze względu na duży rozmiar, złożoność prac budowlanych i długi czas eksploatacji elektrownie jądrowe są narażone na niepewności dotyczące m.in. współczynnika wykorzystania, czasu budowy i różnorodnych pozycji kosztów. To z kolei ma zasadniczy wpływ na IRR projektu. |
| --- | --- |

(231)

Ze względu na duży rozmiar, złożoność prac budowlanych i długi czas eksploatacji elektrownie jądrowe są narażone na niepewności dotyczące m.in. współczynnika wykorzystania, czasu budowy i różnorodnych pozycji kosztów. To z kolei ma zasadniczy wpływ na IRR projektu.

| (232) | Trudność w ocenie takich niepewności stanowi fakt, że elektrownia Paks II jest elektrownią jądrową generacji III+, a w chwili obecnej nie funkcjonują elektrownie jądrowe zaprojektowane w ten sposób (100). Wszelkie analizy porównawcze są zatem hipotetyczne. Technologiczna różnica między elektrowniami jądrowymi trzeciej generacji a elektrowniami jądrowymi generacji III+ jest wystarczająco duża, by uznać, że niepewności wspomniane w motywie 231 nie dotyczą elektrowni Paks II. |
| --- | --- |

(232)

Trudność w ocenie takich niepewności stanowi fakt, że elektrownia Paks II jest elektrownią jądrową generacji III+, a w chwili obecnej nie funkcjonują elektrownie jądrowe zaprojektowane w ten sposób (100). Wszelkie analizy porównawcze są zatem hipotetyczne. Technologiczna różnica między elektrowniami jądrowymi trzeciej generacji a elektrowniami jądrowymi generacji III+ jest wystarczająco duża, by uznać, że niepewności wspomniane w motywie 231 nie dotyczą elektrowni Paks II.

100

Współczynnik wykorzystania

Współczynnik wykorzystania

| (233) | Oszacowana przez rząd węgierski IRR opiera się na założeniu, że średni współczynnik wykorzystania elektrowni jądrowej Paks II wynosi [90–95 %] (*7). Jest to wartość dużo wyższa niż średni roczny współczynnik wykorzystania wszystkich elektrowni jądrowych na świecie, który wynosi 72 %, jak podkreślono w sprawozdaniu „The World Nuclear Industry – Status Report 2015” („Przemysł jądrowy na świecie – sprawozdanie na temat stanu za 2015 r.”) („WNISR2015”) (101). Z kolei w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. w ramach prognozy w sprawie energii jądrowej zauważono, że „w latach 1980–2010 średni światowy współczynnik zdolności reaktorów jądrowych wzrósł z 56 % do 79 %. Jest to wynik lepszego zarządzania, które znacząco ograniczyło czas trwania przerw w dostawie prądu z powodu planowanych prac konserwacyjnych i tankowania. Współczynniki zdolności najwydajniejszych reaktorów jądrowych sięgają około 95 %. Wraz ze starzeniem się elektrowni mogą jednak wystąpić trudności z osiągnięciem tak wysokich poziomów ze względu na wymagane częstsze inspekcje i badania części składowych” (102). |
| --- | --- |

(233)

Oszacowana przez rząd węgierski IRR opiera się na założeniu, że średni współczynnik wykorzystania elektrowni jądrowej Paks II wynosi [90–95 %] (*7). Jest to wartość dużo wyższa niż średni roczny współczynnik wykorzystania wszystkich elektrowni jądrowych na świecie, który wynosi 72 %, jak podkreślono w sprawozdaniu „The World Nuclear Industry – Status Report 2015” („Przemysł jądrowy na świecie – sprawozdanie na temat stanu za 2015 r.”) („WNISR2015”) (101). Z kolei w światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. w ramach prognozy w sprawie energii jądrowej zauważono, że „w latach 1980–2010 średni światowy współczynnik zdolności reaktorów jądrowych wzrósł z 56 % do 79 %. Jest to wynik lepszego zarządzania, które znacząco ograniczyło czas trwania przerw w dostawie prądu z powodu planowanych prac konserwacyjnych i tankowania. Współczynniki zdolności najwydajniejszych reaktorów jądrowych sięgają około 95 %. Wraz ze starzeniem się elektrowni mogą jednak wystąpić trudności z osiągnięciem tak wysokich poziomów ze względu na wymagane częstsze inspekcje i badania części składowych” (102).

*7

101

102

| (234) | Należy zauważyć, że tak wysokie wartości współczynnika wykorzystania mogą być z łatwością zagrożone ze względu na awarie występujące w okresie eksploatacji elektrowni. Przykładowo awaria bloku nr 2 elektrowni jądrowej Paks w 2003 r. spowodowała obniżenie średniego współczynnika wykorzystania w latach 1990–2015 o niemal pięć punktów procentowych – z 85,3 % do 80,7 %. |
| --- | --- |

(234)

Należy zauważyć, że tak wysokie wartości współczynnika wykorzystania mogą być z łatwością zagrożone ze względu na awarie występujące w okresie eksploatacji elektrowni. Przykładowo awaria bloku nr 2 elektrowni jądrowej Paks w 2003 r. spowodowała obniżenie średniego współczynnika wykorzystania w latach 1990–2015 o niemal pięć punktów procentowych – z 85,3 % do 80,7 %.

| (235) | Kolejnym wyzwaniem związanym z utrzymaniem współczynnika wykorzystania powyżej 90 % przez dwa nowe reaktory jądrowe elektrowni jądrowej Paks II jest fakt, że elektrownia ma funkcjonować w tym samym czasie co niektóre bloki elektrowni jądrowej Paks. Wpływ na środowisko, jaki wywiera bliskie położenie dwóch elektrowni jądrowych nad Dunajem, może wymagać zmniejszenia produkcji jednej z elektrowni w gorące letnie dni. Ponieważ zakłada się, że dwa nowe reaktory jądrowe elektrowni Paks II będą funkcjonować nieustannie przy dużym współczynniku wykorzystania, prowadziłoby to do zmniejszenia produkcji i przychodów elektrowni jądrowej Paks; jest to koszt gospodarczy, który należy wziąć pod uwagę podczas dokonywania oceny rentowności projektu Paks II. |
| --- | --- |

(235)

Kolejnym wyzwaniem związanym z utrzymaniem współczynnika wykorzystania powyżej 90 % przez dwa nowe reaktory jądrowe elektrowni jądrowej Paks II jest fakt, że elektrownia ma funkcjonować w tym samym czasie co niektóre bloki elektrowni jądrowej Paks. Wpływ na środowisko, jaki wywiera bliskie położenie dwóch elektrowni jądrowych nad Dunajem, może wymagać zmniejszenia produkcji jednej z elektrowni w gorące letnie dni. Ponieważ zakłada się, że dwa nowe reaktory jądrowe elektrowni Paks II będą funkcjonować nieustannie przy dużym współczynniku wykorzystania, prowadziłoby to do zmniejszenia produkcji i przychodów elektrowni jądrowej Paks; jest to koszt gospodarczy, który należy wziąć pod uwagę podczas dokonywania oceny rentowności projektu Paks II.

Koszty

Koszty

| (236) | Koszty okresu eksploatacji projektu długoterminowego mogą w znaczącym stopniu odbiegać od wartości przewidzianych w długoterminowych prognozach przedstawionych w początkowym biznesplanie projektu. Typowym powodem rozbieżności jest nieuwzględnienie wszystkich istotnych pozycji kosztów w biznesplanie lub zastosowanie nadmiernie optymistycznych założeń i szacunków kosztów. |
| --- | --- |

(236)

Koszty okresu eksploatacji projektu długoterminowego mogą w znaczącym stopniu odbiegać od wartości przewidzianych w długoterminowych prognozach przedstawionych w początkowym biznesplanie projektu. Typowym powodem rozbieżności jest nieuwzględnienie wszystkich istotnych pozycji kosztów w biznesplanie lub zastosowanie nadmiernie optymistycznych założeń i szacunków kosztów.

| (237) | Ze względu na złożoność tych projektów faktyczny koszt budowy elektrowni jądrowych często znacznie przewyższa koszt prognozowany. Na przykład koszty budowy elektrowni AREVA EPR generacji III+ we Francji i w Finlandii były niemal trzykrotnie wyższe niż początkowe koszty zamieszczone w umowie o usługę budowlaną (103). W przypadku budowanych w Chinach i Stanach Zjednoczonych reaktorów jądrowych Westinghouse AP1000 również znacznie przekroczono szacowane koszty – o około 20 % lub więcej – natomiast w przypadku elektrowni jądrowej Rosatom AES-2006 na Białorusi początkowe koszty budowy przekroczono niemal dwukrotnie (104). |
| --- | --- |

(237)

Ze względu na złożoność tych projektów faktyczny koszt budowy elektrowni jądrowych często znacznie przewyższa koszt prognozowany. Na przykład koszty budowy elektrowni AREVA EPR generacji III+ we Francji i w Finlandii były niemal trzykrotnie wyższe niż początkowe koszty zamieszczone w umowie o usługę budowlaną (103). W przypadku budowanych w Chinach i Stanach Zjednoczonych reaktorów jądrowych Westinghouse AP1000 również znacznie przekroczono szacowane koszty – o około 20 % lub więcej – natomiast w przypadku elektrowni jądrowej Rosatom AES-2006 na Białorusi początkowe koszty budowy przekroczono niemal dwukrotnie (104).

103

104

| (238) | Chociaż zasadniczo umowy na realizację „pod klucz” w cenach stałych mogą zapewniać właścicielowi ochronę na wypadek zwiększonych kosztów budowy, często nie pokrywają całości kosztów nowych reaktorów jądrowych. W związku z tym koszty ponoszone przez właściciela, w tym koszty uzyskania wymaganych zezwoleń, koszty podłączenia do sieci, koszty gospodarowania odpadami, koszty likwidacji i koszty środowiskowe nie są stałe i mogą wzrosnąć. Z kolei dostawca może zadecydować o nieponoszeniu kosztów wykraczających poza ustalone wartości graniczne i może zasugerować, że wzrost kosztów wynika ze zmian, o które wniósł właściciel. Tego rodzaju spór może prowadzić do postępowania polubownego i przed sądem, tym samym jeszcze bardziej zwiększając koszty związane z inwestycją. |
| --- | --- |

(238)

Chociaż zasadniczo umowy na realizację „pod klucz” w cenach stałych mogą zapewniać właścicielowi ochronę na wypadek zwiększonych kosztów budowy, często nie pokrywają całości kosztów nowych reaktorów jądrowych. W związku z tym koszty ponoszone przez właściciela, w tym koszty uzyskania wymaganych zezwoleń, koszty podłączenia do sieci, koszty gospodarowania odpadami, koszty likwidacji i koszty środowiskowe nie są stałe i mogą wzrosnąć. Z kolei dostawca może zadecydować o nieponoszeniu kosztów wykraczających poza ustalone wartości graniczne i może zasugerować, że wzrost kosztów wynika ze zmian, o które wniósł właściciel. Tego rodzaju spór może prowadzić do postępowania polubownego i przed sądem, tym samym jeszcze bardziej zwiększając koszty związane z inwestycją.

| (239) | Wydaje się, że niektóre założenia dotyczące kosztów zawarte w biznesplanie elektrowni jądrowej Paks II również można uznać za optymistyczne. W swoich uwagach zainteresowane strony sugerują, że tymczasowe dane liczbowe mogą być zbyt optymistyczne w odniesieniu do następujących pozycji:






  — | chłodzenie elektrowni jądrowej: w modelu finansowym założono stosowanie wspieranego przez Węgry systemu chłodzenia wodą słodką zamiast droższego systemu chłodzenia opartego na chłodni kominowej, który w opinii posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora jest niezbędny; w badaniu dotyczącym oceny oddziaływania projektu na środowisko nie przedstawiono szczegółowej analizy ilościowej kosztów i korzyści tych dwóch systemów. Może również zaistnieć potrzeba zainstalowania droższej chłodni kominowej podczas równoległej eksploatacji obu elektrowni (105), |
| --- | --- | --- |

(239)

Wydaje się, że niektóre założenia dotyczące kosztów zawarte w biznesplanie elektrowni jądrowej Paks II również można uznać za optymistyczne. W swoich uwagach zainteresowane strony sugerują, że tymczasowe dane liczbowe mogą być zbyt optymistyczne w odniesieniu do następujących pozycji:

—

chłodzenie elektrowni jądrowej: w modelu finansowym założono stosowanie wspieranego przez Węgry systemu chłodzenia wodą słodką zamiast droższego systemu chłodzenia opartego na chłodni kominowej, który w opinii posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora jest niezbędny; w badaniu dotyczącym oceny oddziaływania projektu na środowisko nie przedstawiono szczegółowej analizy ilościowej kosztów i korzyści tych dwóch systemów. Może również zaistnieć potrzeba zainstalowania droższej chłodni kominowej podczas równoległej eksploatacji obu elektrowni (105),

105

| — | podłączenie do sieci: w modelu finansowym przedstawiono całkowitą kwotę wynoszącą [43 000–51 000] (*8) mln HUF lub [124–155] (*8) mln EUR, która jest kwotą o wiele niższą niż przedstawiona przez posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora kwota równa 1,6 mld EUR; żadna ze stron nie przedstawiła szczegółowych informacji dotyczących sposobu obliczenia tych kwot, |
| --- | --- |

—

podłączenie do sieci: w modelu finansowym przedstawiono całkowitą kwotę wynoszącą [43 000–51 000] (*8) mln HUF lub [124–155] (*8) mln EUR, która jest kwotą o wiele niższą niż przedstawiona przez posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora kwota równa 1,6 mld EUR; żadna ze stron nie przedstawiła szczegółowych informacji dotyczących sposobu obliczenia tych kwot,

*8

*8

| — | koszt rezerwy: w modelu finansowym nie zamieszczono pozycji, którą można przypisać kosztom wpływu elektrowni jądrowej Paks II na węgierski system energii elektrycznej, np. dodatkowych wymogów w zakresie rezerwy; zdaniem posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora dodatkowe rezerwy będą prawnie wymagane ze względu na duże rozmiary pojedynczych bloków elektrowni jądrowej Paks II, |
| --- | --- |

—

koszt rezerwy: w modelu finansowym nie zamieszczono pozycji, którą można przypisać kosztom wpływu elektrowni jądrowej Paks II na węgierski system energii elektrycznej, np. dodatkowych wymogów w zakresie rezerwy; zdaniem posła do Parlamentu Europejskiego Benedeka Jávora dodatkowe rezerwy będą prawnie wymagane ze względu na duże rozmiary pojedynczych bloków elektrowni jądrowej Paks II,

| — | koszty ubezpieczenia: ubezpieczenie obejmujące wielkoskalowe wypadki, które może spowodować elektrownia jądrowa – awarie pozaprojektowe – może być droższe niż przedstawione w modelu finansowym [15 000–20 000] (*8) mln HUF lub [45–60] (*8) mln EUR (106), |
| --- | --- |

—

koszty ubezpieczenia: ubezpieczenie obejmujące wielkoskalowe wypadki, które może spowodować elektrownia jądrowa – awarie pozaprojektowe – może być droższe niż przedstawione w modelu finansowym [15 000–20 000] (*8) mln HUF lub [45–60] (*8) mln EUR (106),

*8

*8

106

| — | koszt utrzymania: nie przewiduje się istotnych kosztów modernizacji w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej; koszty modernizacji mogą być konieczne ze względu na przedwczesne starzenie się niektórych elementów elektrowni jądrowej lub ze względu na wypadki lub awarie mające miejsce w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej (107). |
| --- | --- |

—

koszt utrzymania: nie przewiduje się istotnych kosztów modernizacji w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej; koszty modernizacji mogą być konieczne ze względu na przedwczesne starzenie się niektórych elementów elektrowni jądrowej lub ze względu na wypadki lub awarie mające miejsce w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej (107).

107

| (240) | Komisja zauważa, że wszelkie odchylenia od danych liczbowych przedstawionych przez Węgry w biznesplanie (i modelu finansowym) Paks II powodowane obawami wymienionymi w motywie 239 prowadziłyby do obniżenia wartości IRR projektu (108). |
| --- | --- |

(240)

Komisja zauważa, że wszelkie odchylenia od danych liczbowych przedstawionych przez Węgry w biznesplanie (i modelu finansowym) Paks II powodowane obawami wymienionymi w motywie 239 prowadziłyby do obniżenia wartości IRR projektu (108).

108

Potencjalne opóźnienia

Potencjalne opóźnienia

| (241) | Podczas budowy elektrowni jądrowych mogą wystąpić na opóźnienia, które wydłużają czas budowy (109). Główne przyczyny opóźnień w budowie obejmują kwestie związane z projektami, niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, utratę wiedzy eksperckiej, kwestie związane z łańcuchem dostaw, niedostateczne planowanie oraz problemy pierwsze w swoim rodzaju (110)
  , (111). |
| --- | --- |

(241)

Podczas budowy elektrowni jądrowych mogą wystąpić na opóźnienia, które wydłużają czas budowy (109). Główne przyczyny opóźnień w budowie obejmują kwestie związane z projektami, niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, utratę wiedzy eksperckiej, kwestie związane z łańcuchem dostaw, niedostateczne planowanie oraz problemy pierwsze w swoim rodzaju (110)
  , (111).

109

110

,

111

| (242) | W odniesieniu do opóźnień podczas budowy pierwszych dwóch elektrowni generacji III+, których budowę faktycznie zlecono i ukończono, tj. elektrowni Oikiluoto-3 w Finlandii (rozpoczęcie budowy: 2005 r.) i elektrowni Flamanville we Francji (rozpoczęcie budowy: 2007 r.), w obu przypadkach doszło do opóźnień wynoszących ponad pięć lat (112). Obie elektrownie są modelami AREVA EPR. |
| --- | --- |

(242)

W odniesieniu do opóźnień podczas budowy pierwszych dwóch elektrowni generacji III+, których budowę faktycznie zlecono i ukończono, tj. elektrowni Oikiluoto-3 w Finlandii (rozpoczęcie budowy: 2005 r.) i elektrowni Flamanville we Francji (rozpoczęcie budowy: 2007 r.), w obu przypadkach doszło do opóźnień wynoszących ponad pięć lat (112). Obie elektrownie są modelami AREVA EPR.

112

| (243) | W przypadku czterech projektów Rosatom AES-2006 generacji III+ w Rosji, których budowa rozpoczęła się w latach 2008–2010 r., również doświadczono opóźnień, jak opisano w tabeli 3 w motywie 99. Na przykład budowę jednego z dwóch bloków V-491 (projekt bloków Paks II) w Petersburgu (których uruchomienie pierwotnie zaplanowano na październik 2013 r.) na etapie Leningrad II zakłóciło zapadnięcie się stalowej struktury systemu uszczelniającego w dniu 17 lipca 2011 r. (113), w związku z czym obecnie uruchomienia oczekuje się w połowie 2017 r.; natomiast drugi blok, który zgodnie z oczekiwaniami miał zostać uruchomiony do 2016 r., obecnie ma zostać przyłączony do sieci nie wcześniej niż 2018 r. (114). Budowę innego bloku w Niemen w Kaliningradzie zawieszono w 2013 r. (115). |
| --- | --- |

(243)

W przypadku czterech projektów Rosatom AES-2006 generacji III+ w Rosji, których budowa rozpoczęła się w latach 2008–2010 r., również doświadczono opóźnień, jak opisano w tabeli 3 w motywie 99. Na przykład budowę jednego z dwóch bloków V-491 (projekt bloków Paks II) w Petersburgu (których uruchomienie pierwotnie zaplanowano na październik 2013 r.) na etapie Leningrad II zakłóciło zapadnięcie się stalowej struktury systemu uszczelniającego w dniu 17 lipca 2011 r. (113), w związku z czym obecnie uruchomienia oczekuje się w połowie 2017 r.; natomiast drugi blok, który zgodnie z oczekiwaniami miał zostać uruchomiony do 2016 r., obecnie ma zostać przyłączony do sieci nie wcześniej niż 2018 r. (114). Budowę innego bloku w Niemen w Kaliningradzie zawieszono w 2013 r. (115).

113

114

115

| (244) | W związku z powyższym najnowsze doświadczenia w zakresie budowy elektrowni generacji III+ wskazują, że występowanie opóźnień podczas ich budowy jest dość powszechne (116). To z kolei ma wpływ na IRR. Wpływ ten można w pewnym stopniu ograniczyć jedynie poprzez określenie wypłaty odszkodowań w pewnych okolicznościach. |
| --- | --- |

(244)

W związku z powyższym najnowsze doświadczenia w zakresie budowy elektrowni generacji III+ wskazują, że występowanie opóźnień podczas ich budowy jest dość powszechne (116). To z kolei ma wpływ na IRR. Wpływ ten można w pewnym stopniu ograniczyć jedynie poprzez określenie wypłaty odszkodowań w pewnych okolicznościach.

116

Obliczanie IRR

Obliczanie IRR

| (245) | W celu obliczenia zakresów odpowiednich wartości IRR na grudzień 2014 r. i luty 2017 r. Komisja wykorzystała przedłożony przez Węgry model finansowy. W szczególności Komisja:






  — | za punkt początkowy przyjęła dane liczbowe dotyczące kosztów, które rząd węgierski zamieścił w modelu finansowym, |
| --- | --- | --- |

(245)

W celu obliczenia zakresów odpowiednich wartości IRR na grudzień 2014 r. i luty 2017 r. Komisja wykorzystała przedłożony przez Węgry model finansowy. W szczególności Komisja:

—

za punkt początkowy przyjęła dane liczbowe dotyczące kosztów, które rząd węgierski zamieścił w modelu finansowym,

| — | zaktualizowała krzywe prognozy cenowej przedstawionej w modelu finansowym oraz linie omówione w podsekcji „Prognozy cen” (zob. motywy 223–230); krzywe prognozy cenowej H, I oraz L wykorzystano do obliczenia IRR na grudzień 2014 r., natomiast krzywą M wykorzystano do obliczenia IRR na luty 2017 r., |
| --- | --- |

—

zaktualizowała krzywe prognozy cenowej przedstawionej w modelu finansowym oraz linie omówione w podsekcji „Prognozy cen” (zob. motywy 223–230); krzywe prognozy cenowej H, I oraz L wykorzystano do obliczenia IRR na grudzień 2014 r., natomiast krzywą M wykorzystano do obliczenia IRR na luty 2017 r.,

| — | opracowała analizę wrażliwości opartą na metodzie Monte Carlo w celu uzyskania odpowiednich zakresów wartości IRR odpowiadających dwóm punktom w czasie, mianowicie grudniowi 2014 r. i lutemu 2017 r. (117). |
| --- | --- |

—

opracowała analizę wrażliwości opartą na metodzie Monte Carlo w celu uzyskania odpowiednich zakresów wartości IRR odpowiadających dwóm punktom w czasie, mianowicie grudniowi 2014 r. i lutemu 2017 r. (117).

117

| (246) | Analizę wrażliwości opartą na metodzie Monte Carlo wykorzystano w celu oszacowania odchyleń IRR od jej wartości centralnej występujących w następstwie drobnych zmian wartości różnych danych wejściowych modelu. Założono wystąpienie następujących odchyleń od wartości wprowadzonych przez Węgry:






  — | walutowego, kosztów operacyjnych, kosztów paliwa, wydatków kapitałowych na utrzymanie, kosztów gospodarowania odpadami i likwidacji, oczekiwanego okresu eksploatacji i zastosowanej krzywej prognozy cenowej (118), |
| --- | --- | --- |

(246)

Analizę wrażliwości opartą na metodzie Monte Carlo wykorzystano w celu oszacowania odchyleń IRR od jej wartości centralnej występujących w następstwie drobnych zmian wartości różnych danych wejściowych modelu. Założono wystąpienie następujących odchyleń od wartości wprowadzonych przez Węgry:

—

walutowego, kosztów operacyjnych, kosztów paliwa, wydatków kapitałowych na utrzymanie, kosztów gospodarowania odpadami i likwidacji, oczekiwanego okresu eksploatacji i zastosowanej krzywej prognozy cenowej (118),

118

| — | drobne niesymetryczne odchylenia przyszłych wskaźników przestoju – pełne wykorzystanie mocy produkcyjnych (100 %) ogranicza odchylenia ujemne, które uznaje się za mniejsze niż odchylenia dodatnie od wartości wyjściowej wynoszącej [5–10] % (**) (tj. [90–95] % (**) wykorzystania mocy produkcyjnych) (119), |
| --- | --- |

—

drobne niesymetryczne odchylenia przyszłych wskaźników przestoju – pełne wykorzystanie mocy produkcyjnych (100 %) ogranicza odchylenia ujemne, które uznaje się za mniejsze niż odchylenia dodatnie od wartości wyjściowej wynoszącej [5–10] % (**) (tj. [90–95] % (**) wykorzystania mocy produkcyjnych) (119),

**

**

119

| — | opóźnień w realizacji projektu nie uwzględniono w analizie metodą Monte Carlo ze względu na niepełne odniesienie się do opóźnień w modelu finansowym (zob. motyw 249 poniżej). |
| --- | --- |

—

opóźnień w realizacji projektu nie uwzględniono w analizie metodą Monte Carlo ze względu na niepełne odniesienie się do opóźnień w modelu finansowym (zob. motyw 249 poniżej).

Na wykresie 17 i wykresie 18 poniżej przedstawiono rozkład wartości IRR projektu przypadający na dwa okresy poddane ocenie. W obu przypadkach wynik uzyskano na podstawie 10 000 symulacji (120).

120

| (247) | W odniesieniu do grudnia 2014 r. centralny punkt rozkładu szacowanej IRR wynosi 8,79 %, natomiast 90 % obliczonych wartości IRR mieści się w przedziale [8,20–9,36 %].

  Wykres 17


  Wartości IRR na grudzień 2014 r.













  Źródło: | Obliczenia Komisji. |
| --- | --- | --- |

(247)

W odniesieniu do grudnia 2014 r. centralny punkt rozkładu szacowanej IRR wynosi 8,79 %, natomiast 90 % obliczonych wartości IRR mieści się w przedziale [8,20–9,36 %].

Wykres 17

Wykres 17

Wartości IRR na grudzień 2014 r.

Wartości IRR na grudzień 2014 r.

Image 20

Źródło:

Źródło:

| (248) | W odniesieniu do lutego 2017 r. centralny punkt rozkładu szacowanej IRR wynosi 7,35 %, natomiast 90 % obliczonych wartości IRR mieści się w przedziale [6,79–7,90 %] (121):

  Wykres 18


  Wartości IRR na luty 2017 r.













  Źródło: | Obliczenia Komisji. |
| --- | --- | --- |

(248)

W odniesieniu do lutego 2017 r. centralny punkt rozkładu szacowanej IRR wynosi 7,35 %, natomiast 90 % obliczonych wartości IRR mieści się w przedziale [6,79–7,90 %] (121):

121

Wykres 18

Wykres 18

Wartości IRR na luty 2017 r.

Wartości IRR na luty 2017 r.

Image 21

Źródło:

Źródło:

| (249) | Należy zauważyć, że wpływu potencjalnych opóźnień nie uwzględniono w obliczeniach IRR, na podstawie których opracowano wykres 17 i wykres 18. Główną tego przyczyną jest niepełne odniesienie się do opóźnień w modelu finansowym. W szczególności w modelu finansowym dopuszcza się następujące rodzaje opóźnień:






  — | opóźnienia, które miały miejsce jeszcze przed rozpoczęciem prac budowlanych (w modelu finansowym oznaczono je jako „podczas budowy”), |
| --- | --- | --- |

(249)

Należy zauważyć, że wpływu potencjalnych opóźnień nie uwzględniono w obliczeniach IRR, na podstawie których opracowano wykres 17 i wykres 18. Główną tego przyczyną jest niepełne odniesienie się do opóźnień w modelu finansowym. W szczególności w modelu finansowym dopuszcza się następujące rodzaje opóźnień:

—

opóźnienia, które miały miejsce jeszcze przed rozpoczęciem prac budowlanych (w modelu finansowym oznaczono je jako „podczas budowy”),

| — | opóźnienia, które nastąpiły po ukończeniu prac budowlanych (w modelu finansowym oznaczono je jako „wydatki wykraczające poza cenę oferty”). |
| --- | --- |

—

opóźnienia, które nastąpiły po ukończeniu prac budowlanych (w modelu finansowym oznaczono je jako „wydatki wykraczające poza cenę oferty”).

| (250) | Komisja zauważa, że wspomniane dwa scenariusze opóźnień uwzględnione w modelu finansowym są podstawowe i nie można ich wykorzystać do odpowiedniego przedstawienia faktycznego wpływu najczęściej występujących rodzajów opóźnień, np. w przypadkach, gdy opóźnienia o różnym okresie trwania pojawiają się na różnych etapach okresu budowy (122). |
| --- | --- |

(250)

Komisja zauważa, że wspomniane dwa scenariusze opóźnień uwzględnione w modelu finansowym są podstawowe i nie można ich wykorzystać do odpowiedniego przedstawienia faktycznego wpływu najczęściej występujących rodzajów opóźnień, np. w przypadkach, gdy opóźnienia o różnym okresie trwania pojawiają się na różnych etapach okresu budowy (122).

122

| (251) | Zakresy IRR dla dwóch punktów w czasie istotnych dla oceny podsumowano w tabeli 12 poniżej. Szacowana IRR jest niższa w przypadku lutego 2017 r. ze względu na spadek prognozy cen energii elektrycznej w okresie 2014–2017. Oba szacunki można jednak uznać za konserwatywne, biorąc pod uwagę, że niektórych elementów jakościowych opisanych w motywach 238 i 239 oraz niedociągnięć w szacunkach władz węgierskich nie można było ilościowo uwzględnić w modelu finansowym.

  Tabela 12


  Zestawienie IRR








  (%) |
| --- | --- |
| | Grudzień 2014 r. | Luty 2017 r. |
| Zakres | 8,20 –9,36 | 6,79 –7,90 |
| Wartość środkowa | 8,79 | 7,35 |

(251)

Zakresy IRR dla dwóch punktów w czasie istotnych dla oceny podsumowano w tabeli 12 poniżej. Szacowana IRR jest niższa w przypadku lutego 2017 r. ze względu na spadek prognozy cen energii elektrycznej w okresie 2014–2017. Oba szacunki można jednak uznać za konserwatywne, biorąc pod uwagę, że niektórych elementów jakościowych opisanych w motywach 238 i 239 oraz niedociągnięć w szacunkach władz węgierskich nie można było ilościowo uwzględnić w modelu finansowym.

Tabela 12

Tabela 12

Zestawienie IRR

Zestawienie IRR

(%)

Grudzień 2014 r.

Luty 2017 r.

Zakres

8,20 –9,36

6,79 –7,90

Wartość środkowa

8,79

7,35

5.1.1.3.   
  Ocena uśrednionych kosztów wytworzenia energii dokonana przez Komisję

Ocena uśrednionych kosztów wytworzenia energii dokonana przez Komisję

| (252) | Na potrzeby kompletności i w celu odzwierciedlenia wszystkich informacji przedłożonych przez Węgry (zob. motywy 69 oraz 81–82) Komisja pokrótce rozważyła również rentowność Paks II za pomocą środka uśrednionych kosztów wytworzenia energii (zob. sekcja 3.1.1.3). |
| --- | --- |

(252)

Na potrzeby kompletności i w celu odzwierciedlenia wszystkich informacji przedłożonych przez Węgry (zob. motywy 69 oraz 81–82) Komisja pokrótce rozważyła również rentowność Paks II za pomocą środka uśrednionych kosztów wytworzenia energii (zob. sekcja 3.1.1.3).

| (253) | Podczas dokonywania oceny uśrednionych kosztów wytworzenia energii dla węgierskiej elektrowni jądrowej takiej jak elektrownia Paks II jako punkt początkowy Komisja przyjęła badanie OECD/MAE/NEA z 2015 r. (zob. motyw 81). W badaniu tym uśrednione koszty wytworzenia energii w węgierskiej elektrowni jądrowej oszacowano na 80,95 EUR/MWh przy stopie procentowej wynoszącej 7 % oraz 112,45 EUR/MWh przy stopie procentowej wynoszącej 10 %, zakładając, że współczynnik wykorzystania wynosi 85 % (123). Ze względu na fakt, że te dane liczbowe opublikowano w sierpniu 2015 r., można je wykorzystać jedynie do oceny uśrednionych kosztów wytworzenia energii w 2017 r., a nie w 2014 r. |
| --- | --- |

(253)

Podczas dokonywania oceny uśrednionych kosztów wytworzenia energii dla węgierskiej elektrowni jądrowej takiej jak elektrownia Paks II jako punkt początkowy Komisja przyjęła badanie OECD/MAE/NEA z 2015 r. (zob. motyw 81). W badaniu tym uśrednione koszty wytworzenia energii w węgierskiej elektrowni jądrowej oszacowano na 80,95 EUR/MWh przy stopie procentowej wynoszącej 7 % oraz 112,45 EUR/MWh przy stopie procentowej wynoszącej 10 %, zakładając, że współczynnik wykorzystania wynosi 85 % (123). Ze względu na fakt, że te dane liczbowe opublikowano w sierpniu 2015 r., można je wykorzystać jedynie do oceny uśrednionych kosztów wytworzenia energii w 2017 r., a nie w 2014 r.

123

| (254) | Komisja zauważa, że przy zwiększeniu współczynnika wykorzystania do [90–95] % (*9) i centralnej wartości współczynnika wykorzystania w uwagach Węgier, wartości uśrednionych kosztów wytworzenia energii w poprzednich motywach zmieniają się odpowiednio na 74 EUR/MWh i 103 EUR/MWh (124). |
| --- | --- |

(254)

Komisja zauważa, że przy zwiększeniu współczynnika wykorzystania do [90–95] % (*9) i centralnej wartości współczynnika wykorzystania w uwagach Węgier, wartości uśrednionych kosztów wytworzenia energii w poprzednich motywach zmieniają się odpowiednio na 74 EUR/MWh i 103 EUR/MWh (124).

*9

124

| (255) | Na podstawie powyższego Komisja stwierdza, że uśrednione koszty wytworzenia energii w węgierskiej elektrowni jądrowej są wyższe niż 74 EUR/MWh, przy czym ta wartość z kolei jest wyższa niż opracowana w 2015 r. prognoza cenowa wskazująca cenę 73 EUR/MWh lub opracowana w 2016 r. prognoza cenowa wskazująca cenę 68 EUR/MWh (125). |
| --- | --- |

(255)

Na podstawie powyższego Komisja stwierdza, że uśrednione koszty wytworzenia energii w węgierskiej elektrowni jądrowej są wyższe niż 74 EUR/MWh, przy czym ta wartość z kolei jest wyższa niż opracowana w 2015 r. prognoza cenowa wskazująca cenę 73 EUR/MWh lub opracowana w 2016 r. prognoza cenowa wskazująca cenę 68 EUR/MWh (125).

125

5.1.1.4.   
  Wnioski dotyczące korzyści gospodarczej

Wnioski dotyczące korzyści gospodarczej

| (256) | Do oceny spełnienia wymogów testu prywatnego inwestora Komisja wykorzystuje szacunki WACC i IRR wyprowadzone w sekcjach 5.1.1.1 i 5.1.1.2. W tabeli 13 poniżej zestawiono istotne informacje dla obu tych punktów w czasie:

  Tabela 13


  Porównanie WACC i IRR








  (%) |
| --- | --- |
| | Grudzień 2014 r. | Luty 2017 r. |
| Zakres WACC | 9,15 –10,36 | 7,40 –8,35 |
| Zakres IRR | 8,20 –9,36 | 6,79 –7,90 |
| Wartość środkowa WACC | 9,76 | 7,88 |
| Centralna wartość IRR | 8,79 | 7,35 |
| Odsetek przypadków symulacji IRR, w których IRR<min(WACC) | 85 | 55 |

(256)

Do oceny spełnienia wymogów testu prywatnego inwestora Komisja wykorzystuje szacunki WACC i IRR wyprowadzone w sekcjach 5.1.1.1 i 5.1.1.2. W tabeli 13 poniżej zestawiono istotne informacje dla obu tych punktów w czasie:

Tabela 13

Tabela 13

Porównanie WACC i IRR

Porównanie WACC i IRR

(%)

Grudzień 2014 r.

Luty 2017 r.

Zakres WACC

9,15 –10,36

7,40 –8,35

Zakres IRR

8,20 –9,36

6,79 –7,90

Wartość środkowa WACC

9,76

7,88

Centralna wartość IRR

8,79

7,35

Odsetek przypadków symulacji IRR, w których IRR<min(WACC)

85

55

| (257) | W tabeli 13 przedstawiono następujące kluczowe informacje:






  — | centralna wartość IRR jest znacznie niższa niż wartość środkowa zakresu WACC (8,79 % w przeciwieństwie do 9,66 % oraz 7,35 % w przeciwieństwie do 7,88 %) w obu okresach, |
| --- | --- | --- |

(257)

W tabeli 13 przedstawiono następujące kluczowe informacje:

—

centralna wartość IRR jest znacznie niższa niż wartość środkowa zakresu WACC (8,79 % w przeciwieństwie do 9,66 % oraz 7,35 % w przeciwieństwie do 7,88 %) w obu okresach,

| — | centralna wartość IRR jest jeszcze niższa niż dolna granica zakresu WACC (8,79 % w przeciwieństwie do 9,15 % oraz 7,35 % w przeciwieństwie do 7,40 %) w obu okresach, |
| --- | --- |

—

centralna wartość IRR jest jeszcze niższa niż dolna granica zakresu WACC (8,79 % w przeciwieństwie do 9,15 % oraz 7,35 % w przeciwieństwie do 7,40 %) w obu okresach,

| — | w większości przypadków IRR jest niższa niż odnośny zakres WACC, mianowicie w większości przypadków wartości IRR oszacowane w drodze symulacji metodą Monte Carlo są niższe niż dolna granica zakresu WACC (85 % w przypadku grudnia 2014 r. i 55 % w przypadku lutego 2017 r.) (126)
  ,
   (127). |
| --- | --- |

—

w większości przypadków IRR jest niższa niż odnośny zakres WACC, mianowicie w większości przypadków wartości IRR oszacowane w drodze symulacji metodą Monte Carlo są niższe niż dolna granica zakresu WACC (85 % w przypadku grudnia 2014 r. i 55 % w przypadku lutego 2017 r.) (126)
  ,
   (127).

126

,

127

| (258) | Komisja podkreśla, że wyniki te są konserwatywne, biorąc pod uwagę, że:






  — | Komisja nie posiada środków do dokładnej oceny dodatkowych kosztów, w szczególności wielkości zasugerowanej w uwagach przedstawionych przez zainteresowane strony w następstwie publikacji decyzji o wszczęciu postępowania; różnice w kosztach przedstawionych w symulacjach metodą Monte Carlo miały znacznie mniejszy zasięg niż rozbieżności zasugerowane w uwagach, |
| --- | --- | --- |

(258)

Komisja podkreśla, że wyniki te są konserwatywne, biorąc pod uwagę, że:

—

Komisja nie posiada środków do dokładnej oceny dodatkowych kosztów, w szczególności wielkości zasugerowanej w uwagach przedstawionych przez zainteresowane strony w następstwie publikacji decyzji o wszczęciu postępowania; różnice w kosztach przedstawionych w symulacjach metodą Monte Carlo miały znacznie mniejszy zasięg niż rozbieżności zasugerowane w uwagach,

| — | przedstawionych w uwagach złożonych Komisji prognoz cen odnoszących się do scenariuszy niskich cen ropy naftowej w przyszłości nie uwzględniono w analizie wrażliwości ani nie wprowadzono poprawek pozwalających uwzględnić odchylenie podpisanych na giełdzie energii elektrycznej przyszłych cen umownych energii elektrycznej od rozpatrywanych prognoz cenowych, |
| --- | --- |

—

przedstawionych w uwagach złożonych Komisji prognoz cen odnoszących się do scenariuszy niskich cen ropy naftowej w przyszłości nie uwzględniono w analizie wrażliwości ani nie wprowadzono poprawek pozwalających uwzględnić odchylenie podpisanych na giełdzie energii elektrycznej przyszłych cen umownych energii elektrycznej od rozpatrywanych prognoz cenowych,

| — | nie uwzględniono żadnej premii z tytułu ryzyka dla elektrowni jądrowych wykraczającej poza standardowe premie z tytułu ryzyka wytwarzania energii elektrycznej i świadczenia usług użyteczności publicznej, |
| --- | --- |

—

nie uwzględniono żadnej premii z tytułu ryzyka dla elektrowni jądrowych wykraczającej poza standardowe premie z tytułu ryzyka wytwarzania energii elektrycznej i świadczenia usług użyteczności publicznej,

| — | w analizie porównawczej WACC z 2014 r. szacunki WACC dla sektora „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii” nie były dostępne. |
| --- | --- |

—

w analizie porównawczej WACC z 2014 r. szacunki WACC dla sektora „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii” nie były dostępne.

Wynika z tego, że w rzeczywistości potencjalna różnica między wartościami IRR a wartościami WACC odpowiadająca każdemu z punktów w czasie najprawdopodobniej jest jeszcze większa.

| (259) | Dodatkowo obliczenia, na których opierają się szacunki IRR projektu, w połączeniu z szacowanymi wartościami WACC można również wykorzystać do określenia wartości bieżącej netto całkowitych oczekiwanych strat w okresie trwania projektu, jeżeli byłby on finansowany przez prywatnego inwestora. W szczególności oczekuje się, że projekt przyniesie straty w wysokości 600 mln EUR w podstawowym scenariuszu, gdzie WACC rynkowy wynosi 7,88 %, a IRR wynosi 7,35 % – średnia wartości wynikająca z danych z 2017 r. (128). |
| --- | --- |

(259)

Dodatkowo obliczenia, na których opierają się szacunki IRR projektu, w połączeniu z szacowanymi wartościami WACC można również wykorzystać do określenia wartości bieżącej netto całkowitych oczekiwanych strat w okresie trwania projektu, jeżeli byłby on finansowany przez prywatnego inwestora. W szczególności oczekuje się, że projekt przyniesie straty w wysokości 600 mln EUR w podstawowym scenariuszu, gdzie WACC rynkowy wynosi 7,88 %, a IRR wynosi 7,35 % – średnia wartości wynikająca z danych z 2017 r. (128).

128

| (260) | Ponadto, oprócz porównania WACC-IRR, krótka analiza uśrednionych kosztów wytworzenia energii również potwierdziła, że uśrednione koszty wytworzenia energii elektrycznej przez elektrownię jądrową Paks II nie zostałyby pokryte przez prognozowane ceny. |
| --- | --- |

(260)

Ponadto, oprócz porównania WACC-IRR, krótka analiza uśrednionych kosztów wytworzenia energii również potwierdziła, że uśrednione koszty wytworzenia energii elektrycznej przez elektrownię jądrową Paks II nie zostałyby pokryte przez prognozowane ceny.

| (261) | Na podstawie tych wyników Komisja stwierdza, że przedmiotowy projekt nie przyniósłby wystarczających zysków pozwalających na pokrycie kosztów inwestora prywatnego, który mógłby uzyskać finansowanie jedynie po cenach rynkowych. Chociaż dane z lutego 2017 r. są najodpowiedniejsze do przeprowadzenia testu prywatnego inwestora, wyniki uzyskane w drodze poddania tych danych analizie są ważne nawet wtedy, gdy analizę przeprowadzi się z wykorzystaniem danych, które były dostępne podczas podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej w grudniu 2014 r. |
| --- | --- |

(261)

Na podstawie tych wyników Komisja stwierdza, że przedmiotowy projekt nie przyniósłby wystarczających zysków pozwalających na pokrycie kosztów inwestora prywatnego, który mógłby uzyskać finansowanie jedynie po cenach rynkowych. Chociaż dane z lutego 2017 r. są najodpowiedniejsze do przeprowadzenia testu prywatnego inwestora, wyniki uzyskane w drodze poddania tych danych analizie są ważne nawet wtedy, gdy analizę przeprowadzi się z wykorzystaniem danych, które były dostępne podczas podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej w grudniu 2014 r.

| (262) | Na podstawie opracowanej oceny Komisja stwierdza, że inwestor prywatny nie zainwestowałby w projekt na takich samych zasadach i warunkach. Ze względu na to, że Paks II w pełni korzysta z nowego mienia o wartości ekonomicznej, Komisja uznaje zatem, że środek wiąże się z korzyścią gospodarczą dla Paks II. |
| --- | --- |

(262)

Na podstawie opracowanej oceny Komisja stwierdza, że inwestor prywatny nie zainwestowałby w projekt na takich samych zasadach i warunkach. Ze względu na to, że Paks II w pełni korzysta z nowego mienia o wartości ekonomicznej, Komisja uznaje zatem, że środek wiąże się z korzyścią gospodarczą dla Paks II.

5.1.2.   PRZENIESIENIE ZASOBÓW PAŃSTWOWYCH I MOŻLIWOŚĆ PRZYPISANIA

| (263) | Jak wyjaśniono w decyzji o wszczęciu postępowania, Węgry sfinansowałyby budowę projektu z funduszy państwowych, z których 80 % pochodzi z pożyczki udzielonej przez Federację Rosyjską, a 20 % – z funduszy własnych Węgier. Węgry bezpośrednio sfinansowałyby wszystkie inwestycje niezbędne do zlecenia, zaprojektowania i wybudowania bloków energetycznych nr 5 i 6, jak określono w umowie międzyrządowej w sprawie finansowania. W związku z powyższym Komisja stwierdza, że środek wiązałby się z przekazaniem zasobów przez państwo węgierskie. |
| --- | --- |

(263)

Jak wyjaśniono w decyzji o wszczęciu postępowania, Węgry sfinansowałyby budowę projektu z funduszy państwowych, z których 80 % pochodzi z pożyczki udzielonej przez Federację Rosyjską, a 20 % – z funduszy własnych Węgier. Węgry bezpośrednio sfinansowałyby wszystkie inwestycje niezbędne do zlecenia, zaprojektowania i wybudowania bloków energetycznych nr 5 i 6, jak określono w umowie międzyrządowej w sprawie finansowania. W związku z powyższym Komisja stwierdza, że środek wiązałby się z przekazaniem zasobów przez państwo węgierskie.

| (264) | Komisja przypomina również, że środek można przypisać państwu węgierskiemu, ponieważ Węgry podjęły decyzję o inwestycji w projekt, a także zadecydują o wypłacie niezbędnych funduszy na pokrycie ceny zakupu określonej w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych oraz o finansowaniu kapitałowym dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II. |
| --- | --- |

(264)

Komisja przypomina również, że środek można przypisać państwu węgierskiemu, ponieważ Węgry podjęły decyzję o inwestycji w projekt, a także zadecydują o wypłacie niezbędnych funduszy na pokrycie ceny zakupu określonej w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych oraz o finansowaniu kapitałowym dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II.

5.1.3.   SELEKTYWNOŚĆ

| (265) | Środek uznaje się za selektywny, jeżeli sprzyja tylko niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. Komisja podtrzymuje, że środek jest selektywny, ponieważ dotyczy on jedynie jednego przedsiębiorstwa w takim zakresie, w jakim Węgry wyznaczyły Paks II na podstawie uchwały rządu nr 1429/2014 (VII. 31.), jako że właścicielem i operatorem nowych bloków wytwarzających energię jądrową będzie organizacja zatwierdzona przez Węgry. Korzyść uznaje się zatem za selektywną. |
| --- | --- |

(265)

Środek uznaje się za selektywny, jeżeli sprzyja tylko niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. Komisja podtrzymuje, że środek jest selektywny, ponieważ dotyczy on jedynie jednego przedsiębiorstwa w takim zakresie, w jakim Węgry wyznaczyły Paks II na podstawie uchwały rządu nr 1429/2014 (VII. 31.), jako że właścicielem i operatorem nowych bloków wytwarzających energię jądrową będzie organizacja zatwierdzona przez Węgry. Korzyść uznaje się zatem za selektywną.

5.1.4.   WPŁYW NA WYMIANĘ HANDLOWĄ I ZAKŁÓCENIE KONKURENCJI

| (266) | Jak Komisja wskazała w decyzji o wszczęciu postępowania, rynek energii elektrycznej w Unii zliberalizowano, a producenci energii elektrycznej uczestniczą w wymianie handlowej między państwami członkowskimi. Ponadto węgierska infrastruktura energii elektrycznej jest stosunkowo dobrze rozwinięta i obejmuje solidne połączenia międzysystemowe (równe 30 % krajowej mocy zainstalowanej) z sąsiadującymi państwami członkowskimi. Chociaż Węgry są importerem netto, z wykresu 5 w motywie 49 wynika, że Węgry również eksportują energię elektryczną, nie tylko na połączony rynek dnia następnego obejmujący Republika Czeska, Słowację, Węgry i Rumunię (funkcjonujący od 2014 r.), ale także na rynek Austrii i Chorwacji. |
| --- | --- |

(266)

Jak Komisja wskazała w decyzji o wszczęciu postępowania, rynek energii elektrycznej w Unii zliberalizowano, a producenci energii elektrycznej uczestniczą w wymianie handlowej między państwami członkowskimi. Ponadto węgierska infrastruktura energii elektrycznej jest stosunkowo dobrze rozwinięta i obejmuje solidne połączenia międzysystemowe (równe 30 % krajowej mocy zainstalowanej) z sąsiadującymi państwami członkowskimi. Chociaż Węgry są importerem netto, z wykresu 5 w motywie 49 wynika, że Węgry również eksportują energię elektryczną, nie tylko na połączony rynek dnia następnego obejmujący Republika Czeska, Słowację, Węgry i Rumunię (funkcjonujący od 2014 r.), ale także na rynek Austrii i Chorwacji.

| (267) | Zgłoszony środek umożliwiłby rozwinięcie znacznej zdolności, która w przeciwnym wypadku mogłaby być przedmiotem prywatnej inwestycji ze strony innych uczestników rynku korzystających z alternatywnych technologii, pochodzących z Węgier albo z innych państw członkowskich. Co więcej, ze względu na transgraniczny obrót energią elektryczną każda korzyść o charakterze selektywnym może wpływać na wymianę handlową w całej Unii. |
| --- | --- |

(267)

Zgłoszony środek umożliwiłby rozwinięcie znacznej zdolności, która w przeciwnym wypadku mogłaby być przedmiotem prywatnej inwestycji ze strony innych uczestników rynku korzystających z alternatywnych technologii, pochodzących z Węgier albo z innych państw członkowskich. Co więcej, ze względu na transgraniczny obrót energią elektryczną każda korzyść o charakterze selektywnym może wpływać na wymianę handlową w całej Unii.

| (268) | Komisja podtrzymuje zatem, że środek ten grozi zakłóceniem konkurencji. |
| --- | --- |

(268)

Komisja podtrzymuje zatem, że środek ten grozi zakłóceniem konkurencji.

5.1.5.   WNIOSEK DOTYCZĄCY ISTNIENIA POMOCY PAŃSTWA

| (269) | Biorąc pod uwagę, że Komisja stwierdza, iż środek wiąże się z korzyścią gospodarczą na rzecz Paks II oraz że obecne są pozostałe elementy istnienia pomocy państwa, Komisja stwierdza, że w przedmiotowym projekcie państwo węgierskie przyznaje pomoc Paks II, co stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. |
| --- | --- |

(269)

Biorąc pod uwagę, że Komisja stwierdza, iż środek wiąże się z korzyścią gospodarczą na rzecz Paks II oraz że obecne są pozostałe elementy istnienia pomocy państwa, Komisja stwierdza, że w przedmiotowym projekcie państwo węgierskie przyznaje pomoc Paks II, co stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

5.2.   Zgodność pomocy z prawem

Zgodność pomocy z prawem

| (270) | Jak ustalono w decyzji o wszczęciu postępowania (motyw 116), Komisja utrzymuje swoje stanowisko, że chociaż podpisano już szereg umów i podjęto już wstępną decyzję inwestycyjną, nadal nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji inwestycyjnej, na podstawie której spółka Paks II nieodwołalnie zleca budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych, a także nie dokonano jeszcze żadnych płatności w ramach umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych. Poprzez zgłoszenie środka przed jego wdrożeniem Węgry wypełniły zatem klauzulę zawieszającą zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE. |
| --- | --- |

(270)

Jak ustalono w decyzji o wszczęciu postępowania (motyw 116), Komisja utrzymuje swoje stanowisko, że chociaż podpisano już szereg umów i podjęto już wstępną decyzję inwestycyjną, nadal nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji inwestycyjnej, na podstawie której spółka Paks II nieodwołalnie zleca budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych, a także nie dokonano jeszcze żadnych płatności w ramach umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych. Poprzez zgłoszenie środka przed jego wdrożeniem Węgry wypełniły zatem klauzulę zawieszającą zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE.

5.3.   ZGODNOŚĆ

ZGODNOŚĆ

| (271) | Biorąc pod uwagę, że przyjęto, iż środek stanowi pomoc państwa, Komisja przeprowadziła dalsze badania, aby stwierdzić, czy środek można uznać za zgodny w rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(271)

Biorąc pod uwagę, że przyjęto, iż środek stanowi pomoc państwa, Komisja przeprowadziła dalsze badania, aby stwierdzić, czy środek można uznać za zgodny w rynkiem wewnętrznym.

| (272) | Komisja zauważa, że zdaniem Węgier środek nie stanowi pomocy państwa, niemniej jednak Węgry przedstawiły argumenty dotyczące zgodności środka z rynkiem wewnętrznym w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania oraz w odpowiedzi na uwagi osób trzecich przedstawione Komisji w następstwie opublikowania decyzji o wszczęciu postępowania (zob. sekcja 3.2). |
| --- | --- |

(272)

Komisja zauważa, że zdaniem Węgier środek nie stanowi pomocy państwa, niemniej jednak Węgry przedstawiły argumenty dotyczące zgodności środka z rynkiem wewnętrznym w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania oraz w odpowiedzi na uwagi osób trzecich przedstawione Komisji w następstwie opublikowania decyzji o wszczęciu postępowania (zob. sekcja 3.2).

5.3.1.   PODSTAWA PRAWNA OCENY

| (273) | Jak wyjaśniono w sekcji 3.3.1 decyzji o wszczęciu postępowania, Komisja może uznać dany środek pomocy za zgodny z rynkiem wewnętrznym bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, jeśli środek ten przyczynia się do osiągnięcia celu stanowiącego przedmiot wspólnego zainteresowania, jest konieczny i proporcjonalny do osiągnięcia tego celu oraz nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. |
| --- | --- |

(273)

Jak wyjaśniono w sekcji 3.3.1 decyzji o wszczęciu postępowania, Komisja może uznać dany środek pomocy za zgodny z rynkiem wewnętrznym bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, jeśli środek ten przyczynia się do osiągnięcia celu stanowiącego przedmiot wspólnego zainteresowania, jest konieczny i proporcjonalny do osiągnięcia tego celu oraz nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.

| (274) | Środek pomocy musi spełniać następujące warunki: (i) środek jest przeznaczony na ułatwianie rozwoju działań gospodarczych lub regionów gospodarczych zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE; (ii) środek ma na celu doprowadzenie do sytuacji, w której pomoc może przynieść istotną poprawę, niemożliwą do osiągnięcia w wyniku działania samego rynku (np. poprzez skorygowanie niedoskonałości rynku); (iii) proponowany środek pomocy jest instrumentem polityki adekwatnym do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie; (iv) środek stwarza efekt zachęty; (v) środek jest proporcjonalny do potrzeb, w odniesieniu do których został wprowadzony; oraz (vi) środek nie zakłóca nadmiernie konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

(274)

Środek pomocy musi spełniać następujące warunki: (i) środek jest przeznaczony na ułatwianie rozwoju działań gospodarczych lub regionów gospodarczych zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE; (ii) środek ma na celu doprowadzenie do sytuacji, w której pomoc może przynieść istotną poprawę, niemożliwą do osiągnięcia w wyniku działania samego rynku (np. poprzez skorygowanie niedoskonałości rynku); (iii) proponowany środek pomocy jest instrumentem polityki adekwatnym do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie; (iv) środek stwarza efekt zachęty; (v) środek jest proporcjonalny do potrzeb, w odniesieniu do których został wprowadzony; oraz (vi) środek nie zakłóca nadmiernie konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi.

| (275) | W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania władze węgierskie twierdziły, że zasady pomocy państwa, a w szczególności ogólny zakaz przyznawania pomocy państwa, nie mają zastosowania do środków objętych zakresem stosowania traktatu EURATOM. |
| --- | --- |

(275)

W swojej odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania władze węgierskie twierdziły, że zasady pomocy państwa, a w szczególności ogólny zakaz przyznawania pomocy państwa, nie mają zastosowania do środków objętych zakresem stosowania traktatu EURATOM.

| (276) | Komisja uznaje, że przedmiotowa inwestycja stanowi działalność przemysłową wchodzącą w zakres stosowania traktatu EURATOM (zob. załącznik II do tego traktatu). Fakt ten nie sprawia jednak, że art. 107 i 108 TFUE nie mają zastosowania przy ocenie metody finansowania tego rodzaju działalności. |
| --- | --- |

(276)

Komisja uznaje, że przedmiotowa inwestycja stanowi działalność przemysłową wchodzącą w zakres stosowania traktatu EURATOM (zob. załącznik II do tego traktatu). Fakt ten nie sprawia jednak, że art. 107 i 108 TFUE nie mają zastosowania przy ocenie metody finansowania tego rodzaju działalności.

| (277) | W praktyce, chociaż art. 2 lit. c) traktatu EURATOM zobowiązuje Unię do ułatwiania inwestycji w dziedzinie energetyki jądrowej, a art. 40 traktatu EURATOM – do publikacji informacji na temat przykładowych programów w celu ułatwienia dokonywania inwestycji jądrowych, to jednak w traktacie EURATOM nie przewidziano żadnych szczegółowych zasad dotyczących kontroli finansowania tego rodzaju inwestycji przez państwo członkowskie. Zgodnie z art. 106a ust. 3 traktatu EURATOM postanowienia TFUE nie wprowadzają odstępstw od postanowień traktatu EURATOM. |
| --- | --- |

(277)

W praktyce, chociaż art. 2 lit. c) traktatu EURATOM zobowiązuje Unię do ułatwiania inwestycji w dziedzinie energetyki jądrowej, a art. 40 traktatu EURATOM – do publikacji informacji na temat przykładowych programów w celu ułatwienia dokonywania inwestycji jądrowych, to jednak w traktacie EURATOM nie przewidziano żadnych szczegółowych zasad dotyczących kontroli finansowania tego rodzaju inwestycji przez państwo członkowskie. Zgodnie z art. 106a ust. 3 traktatu EURATOM postanowienia TFUE nie wprowadzają odstępstw od postanowień traktatu EURATOM.

| (278) | Art. 107 i 108 TFUE faktycznie nie zawierają odstępstw od żadnych postanowień traktatu EURATOM, gdyż w traktacie EURATOM nie przewidziano żadnych odrębnych zasad kontroli pomocy państwa, a kontrola pomocy państwa sprawowana przez Komisję na podstawie art. 107 i 108 TFUE nie utrudnia spełnienia celu, jakim jest propagowanie nowych inwestycji jądrowych, określonego w traktacie EURATOM. |
| --- | --- |

(278)

Art. 107 i 108 TFUE faktycznie nie zawierają odstępstw od żadnych postanowień traktatu EURATOM, gdyż w traktacie EURATOM nie przewidziano żadnych odrębnych zasad kontroli pomocy państwa, a kontrola pomocy państwa sprawowana przez Komisję na podstawie art. 107 i 108 TFUE nie utrudnia spełnienia celu, jakim jest propagowanie nowych inwestycji jądrowych, określonego w traktacie EURATOM.

5.3.2.   ZGODNOŚĆ Z ZASADAMI PRZEWIDZIANYMI W PRAWIE UNII INNYMI NIŻ ZASADY POMOCY PAŃSTWA

| (279) | Wiele zainteresowanych stron przedstawiło uwagi dotyczące zgodności środka z przepisami dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE (szczególnie dyrektywy 2014/25/UE ze względu na szczegółowe przepisy sektorowe) i art. 8 dyrektywy 2009/72/WE (dyrektywa w sprawie energii elektrycznej). Komisja dokonała zatem oceny stopnia, w jakim (ewentualna) niezgodność z przepisami dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE i art. 8 dyrektywy 2009/72/WE w związku z bezpośrednim udzieleniem przedsiębiorstwu zamówienia na budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II mogła mieć wpływ na ocenę pomocy państwa na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. |
| --- | --- |

(279)

Wiele zainteresowanych stron przedstawiło uwagi dotyczące zgodności środka z przepisami dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE (szczególnie dyrektywy 2014/25/UE ze względu na szczegółowe przepisy sektorowe) i art. 8 dyrektywy 2009/72/WE (dyrektywa w sprawie energii elektrycznej). Komisja dokonała zatem oceny stopnia, w jakim (ewentualna) niezgodność z przepisami dyrektyw 2014/24/UE i 2014/25/UE i art. 8 dyrektywy 2009/72/WE w związku z bezpośrednim udzieleniem przedsiębiorstwu zamówienia na budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II mogła mieć wpływ na ocenę pomocy państwa na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE.

| (280) | Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem: „gdy Komisja prowadzi postępowanie w dziedzinie pomocy państwa, jest ona zobowiązana na podstawie ogólnej systematyki traktatu do przestrzegania spójności między postanowieniami regulującymi pomoc państwa i postanowieniami szczególnymi innymi niż postanowienia dotyczące pomocy państwa, a zatem do oceny zgodności rozpatrywanej pomocy z tymi szczególnymi postanowieniami. Jednakże taki obowiązek ciąży na Komisji wyłącznie w odniesieniu do tych aspektów pomocy, które są do tego stopnia nierozerwalnie związane z przedmiotem pomocy, iż nie jest możliwa ich odrębna ocena. [...] Obowiązek zajęcia przez Komisję – w ramach postępowania w sprawie pomocy państwa, niezależnie od związku między aspektami pomocy i przedmiotem rozpatrywanej pomocy – ostatecznego stanowiska w kwestii naruszenia przepisów prawa Unii innych niż przepisy zawarte w art. 107 TFUE i 108 TFUE [...] jest bowiem sprzeczny, po pierwsze, z zasadami i gwarancjami proceduralnymi – w części bardzo odrębnymi i pociągającymi za sobą odmienne skutki prawne – charakterystycznymi dla postępowań przewidzianych specjalnie w celu kontroli stosowania tych przepisów, a po drugie, z zasadą autonomii postępowań administracyjnych i środków zaskarżenia. [...] Zatem jeśli rozpatrywane aspekty pomocy są nierozerwalnie związane z przedmiotem pomocy, ich zgodność z postanowieniami innymi niż postanowienia dotyczące pomocy państwa jest oceniana przez Komisję w ramach postępowania przewidzianego w art. 108 TFUE i ocena ta może zakończyć się stwierdzeniem niezgodności danej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Natomiast jeśli rozpatrywane aspekty mogą zostać oderwane od przedmiotu pomocy, Komisja nie jest zobowiązana do dokonania oceny ich zgodności z przepisami innymi niż przepisy dotyczące pomocy państwa w ramach postępowania przewidzianego w art. 108 TFUE” (129). |
| --- | --- |

(280)

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem: „gdy Komisja prowadzi postępowanie w dziedzinie pomocy państwa, jest ona zobowiązana na podstawie ogólnej systematyki traktatu do przestrzegania spójności między postanowieniami regulującymi pomoc państwa i postanowieniami szczególnymi innymi niż postanowienia dotyczące pomocy państwa, a zatem do oceny zgodności rozpatrywanej pomocy z tymi szczególnymi postanowieniami. Jednakże taki obowiązek ciąży na Komisji wyłącznie w odniesieniu do tych aspektów pomocy, które są do tego stopnia nierozerwalnie związane z przedmiotem pomocy, iż nie jest możliwa ich odrębna ocena. [...] Obowiązek zajęcia przez Komisję – w ramach postępowania w sprawie pomocy państwa, niezależnie od związku między aspektami pomocy i przedmiotem rozpatrywanej pomocy – ostatecznego stanowiska w kwestii naruszenia przepisów prawa Unii innych niż przepisy zawarte w art. 107 TFUE i 108 TFUE [...] jest bowiem sprzeczny, po pierwsze, z zasadami i gwarancjami proceduralnymi – w części bardzo odrębnymi i pociągającymi za sobą odmienne skutki prawne – charakterystycznymi dla postępowań przewidzianych specjalnie w celu kontroli stosowania tych przepisów, a po drugie, z zasadą autonomii postępowań administracyjnych i środków zaskarżenia. [...] Zatem jeśli rozpatrywane aspekty pomocy są nierozerwalnie związane z przedmiotem pomocy, ich zgodność z postanowieniami innymi niż postanowienia dotyczące pomocy państwa jest oceniana przez Komisję w ramach postępowania przewidzianego w art. 108 TFUE i ocena ta może zakończyć się stwierdzeniem niezgodności danej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Natomiast jeśli rozpatrywane aspekty mogą zostać oderwane od przedmiotu pomocy, Komisja nie jest zobowiązana do dokonania oceny ich zgodności z przepisami innymi niż przepisy dotyczące pomocy państwa w ramach postępowania przewidzianego w art. 108 TFUE” (129).

129

| (281) | W związku z powyższym, jeżeli chodzi o zgłoszony środek, na ocenę jego zgodności z rynkiem wewnętrznym może mieć wpływ ewentualna niezgodność z przepisami dyrektywy 2014/25/UE, jeżeli środek ten spowodował dodatkowe zakłócenie konkurencji i wymiany handlowej na rynku energii elektrycznej (czyli na rynku, na którym działalność będzie prowadził beneficjent pomocy – spółka Paks II). |
| --- | --- |

(281)

W związku z powyższym, jeżeli chodzi o zgłoszony środek, na ocenę jego zgodności z rynkiem wewnętrznym może mieć wpływ ewentualna niezgodność z przepisami dyrektywy 2014/25/UE, jeżeli środek ten spowodował dodatkowe zakłócenie konkurencji i wymiany handlowej na rynku energii elektrycznej (czyli na rynku, na którym działalność będzie prowadził beneficjent pomocy – spółka Paks II).

| (282) | W tej kwestii Komisja zauważa, że dyrektywa 2014/25/UE ma znaczenie w odniesieniu do bezpośredniego udzielenia jednemu konkretnemu przedsiębiorstwu zamówienia na budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych. W przedmiotowej sprawie, chociaż na podstawie umowy międzyrządowej bezpośrednie zamówienie na budowę dwóch reaktorów jądrowych udzielono JSC NIAEP, czyli przedsiębiorstwu prowadzącemu działalność w sektorze budowy reaktorów jądrowych, to jednak przedsiębiorstwo to nie jest beneficjentem pomocy. Faktycznym beneficjentem pomocy jest spółka Paks II – uczestnik rynku energii elektrycznej, która będzie właścicielem i operatorem obu nowych reaktorów jądrowych. Jak już stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, przedsiębiorstwa JSC NIAEP nie uznaje się za potencjalnego beneficjenta przedmiotowego środka. |
| --- | --- |

(282)

W tej kwestii Komisja zauważa, że dyrektywa 2014/25/UE ma znaczenie w odniesieniu do bezpośredniego udzielenia jednemu konkretnemu przedsiębiorstwu zamówienia na budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych. W przedmiotowej sprawie, chociaż na podstawie umowy międzyrządowej bezpośrednie zamówienie na budowę dwóch reaktorów jądrowych udzielono JSC NIAEP, czyli przedsiębiorstwu prowadzącemu działalność w sektorze budowy reaktorów jądrowych, to jednak przedsiębiorstwo to nie jest beneficjentem pomocy. Faktycznym beneficjentem pomocy jest spółka Paks II – uczestnik rynku energii elektrycznej, która będzie właścicielem i operatorem obu nowych reaktorów jądrowych. Jak już stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, przedsiębiorstwa JSC NIAEP nie uznaje się za potencjalnego beneficjenta przedmiotowego środka.

| (283) | Ewentualna niezgodność z przepisami dotyczącymi zamówień publicznych w przedmiotowej sprawie może zatem powodować zakłócenia na rynku budowy obiektów jądrowych. Przedmiotem pomocy inwestycyjnej na rzecz spółki Paks II jest jednak umożliwienie jej wytwarzania energii elektrycznej bez ponoszenia kosztów inwestycji związanych z budową obiektów jądrowych. Nie stwierdzono zatem żadnego dodatkowego negatywnego wpływu na konkurencję i wymianę handlową na rynku energii elektrycznej, którego źródłem byłaby niezgodność z przepisami dyrektywy 2014/25/UE w związku z bezpośrednim udzieleniem przedsiębiorstwu JSC NIAEP zamówienia na obiekty budowlane. |
| --- | --- |

(283)

Ewentualna niezgodność z przepisami dotyczącymi zamówień publicznych w przedmiotowej sprawie może zatem powodować zakłócenia na rynku budowy obiektów jądrowych. Przedmiotem pomocy inwestycyjnej na rzecz spółki Paks II jest jednak umożliwienie jej wytwarzania energii elektrycznej bez ponoszenia kosztów inwestycji związanych z budową obiektów jądrowych. Nie stwierdzono zatem żadnego dodatkowego negatywnego wpływu na konkurencję i wymianę handlową na rynku energii elektrycznej, którego źródłem byłaby niezgodność z przepisami dyrektywy 2014/25/UE w związku z bezpośrednim udzieleniem przedsiębiorstwu JSC NIAEP zamówienia na obiekty budowlane.

| (284) | W związku z brakiem „nierozerwalnego związku” między ewentualnym naruszeniem przepisów dyrektywy 2014/25/UE a przedmiotem pomocy tego rodzaju ewentualne naruszenie nie może mieć zatem wpływu na ocenę zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym. |
| --- | --- |

(284)

W związku z brakiem „nierozerwalnego związku” między ewentualnym naruszeniem przepisów dyrektywy 2014/25/UE a przedmiotem pomocy tego rodzaju ewentualne naruszenie nie może mieć zatem wpływu na ocenę zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

| (285) | W każdym razie Komisja przeprowadziła ocenę przestrzegania przez Węgry przepisów dyrektywy 2014/25/UE w ramach odrębnej procedury, w wyniku której na podstawie dostępnych informacji wstępnie stwierdziła, że procedury określone w dyrektywie 2014/25/UE nie miałyby zastosowania do powierzenia budowy dwóch reaktorów jądrowych na podstawie art. 50 lit. c) tejże dyrektywy. |
| --- | --- |

(285)

W każdym razie Komisja przeprowadziła ocenę przestrzegania przez Węgry przepisów dyrektywy 2014/25/UE w ramach odrębnej procedury, w wyniku której na podstawie dostępnych informacji wstępnie stwierdziła, że procedury określone w dyrektywie 2014/25/UE nie miałyby zastosowania do powierzenia budowy dwóch reaktorów jądrowych na podstawie art. 50 lit. c) tejże dyrektywy.

| (286) | Jeżeli chodzi o ewentualne naruszenie przepisów art. 8 dyrektywy 2009/72/WE, Komisja uznaje, że wymóg stosowania procedury przetargowej lub dowolnej procedury równoważnej z punktu widzenia przejrzystości i niedyskryminacji do celów tworzenia nowych zdolności nie ma charakteru bezwzględnego. W praktyce w pierwszym zdaniu w art. 8 ust. 1 państwa członkowskie zobowiązuje się do zapewnienia w prawie krajowym możliwości stosowania procedury przetargowej do celów tworzenia nowych zdolności. Węgry spełniły ten wymóg, transponując ten wymóg na mocy ustawy o energii elektrycznej (130). Ponadto zgodnie z drugim zdaniem art. 8 ust. 1 nie można wymagać przeprowadzenia procedury przetargowej, jeżeli zdolności wytwórcze, które mają być budowane na podstawie procedury udzielania zezwoleń określonej w art. 7 dyrektywy 2009/72/WE, były wystarczające, aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii. Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie: celem projektu, na który udzielono zezwolenia (zgodnie z procedurą udzielania zezwoleń opisaną w art. 7), było właśnie uzupełnienie m.in. luki w przewidywanej przyszłej całkowitej krajowej mocy zainstalowanej, a Komisja nie dysponuje informacjami, z których wynikałoby, że moc zainstalowana byłaby niewystarczająca. Wydaje się zatem, że wymóg przeprowadzenia procedury przetargowej lub równoważnej procedury na podstawie art. 8 dyrektywy 2009/72/WE nie ma zastosowania w odniesieniu do przedmiotowego projektu. W związku z powyższym Komisja nie dysponuje wystarczającą wiedzą pozwalającą na ewentualne stwierdzenie, że art. 8 dyrektywy 2009/72/WE ma zastosowanie. |
| --- | --- |

(286)

Jeżeli chodzi o ewentualne naruszenie przepisów art. 8 dyrektywy 2009/72/WE, Komisja uznaje, że wymóg stosowania procedury przetargowej lub dowolnej procedury równoważnej z punktu widzenia przejrzystości i niedyskryminacji do celów tworzenia nowych zdolności nie ma charakteru bezwzględnego. W praktyce w pierwszym zdaniu w art. 8 ust. 1 państwa członkowskie zobowiązuje się do zapewnienia w prawie krajowym możliwości stosowania procedury przetargowej do celów tworzenia nowych zdolności. Węgry spełniły ten wymóg, transponując ten wymóg na mocy ustawy o energii elektrycznej (130). Ponadto zgodnie z drugim zdaniem art. 8 ust. 1 nie można wymagać przeprowadzenia procedury przetargowej, jeżeli zdolności wytwórcze, które mają być budowane na podstawie procedury udzielania zezwoleń określonej w art. 7 dyrektywy 2009/72/WE, były wystarczające, aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii. Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie: celem projektu, na który udzielono zezwolenia (zgodnie z procedurą udzielania zezwoleń opisaną w art. 7), było właśnie uzupełnienie m.in. luki w przewidywanej przyszłej całkowitej krajowej mocy zainstalowanej, a Komisja nie dysponuje informacjami, z których wynikałoby, że moc zainstalowana byłaby niewystarczająca. Wydaje się zatem, że wymóg przeprowadzenia procedury przetargowej lub równoważnej procedury na podstawie art. 8 dyrektywy 2009/72/WE nie ma zastosowania w odniesieniu do przedmiotowego projektu. W związku z powyższym Komisja nie dysponuje wystarczającą wiedzą pozwalającą na ewentualne stwierdzenie, że art. 8 dyrektywy 2009/72/WE ma zastosowanie.

130

| (287) | Komisja uznaje zatem, że zgodność z innymi przepisami prawa Unii nie ma wpływu na ocenę środka zgłoszonego w oparciu o zasady pomocy państwa. |
| --- | --- |

(287)

Komisja uznaje zatem, że zgodność z innymi przepisami prawa Unii nie ma wpływu na ocenę środka zgłoszonego w oparciu o zasady pomocy państwa.

5.3.3.   CEL LEŻĄCY WE WSPÓLNYM INTERESIE

| (288) | Jak wyjaśniono w sekcji 3.3.2 decyzji o wszczęciu postępowania, środek musi mieć na celu osiągnięcie jasno określonego celu leżącego we wspólnym interesie. Cel leżący we wspólnym interesie to cel, który Unia uznaje za leżący we wspólnym interesie państw członkowskich. |
| --- | --- |

(288)

Jak wyjaśniono w sekcji 3.3.2 decyzji o wszczęciu postępowania, środek musi mieć na celu osiągnięcie jasno określonego celu leżącego we wspólnym interesie. Cel leżący we wspólnym interesie to cel, który Unia uznaje za leżący we wspólnym interesie państw członkowskich.

| (289) | Komisja zauważyła, że ze środkiem wiąże się szczególne wsparcie na rzecz technologii jądrowej. W tym względzie Komisja zauważyła, że art. 2 lit. c) traktatu EURATOM stanowi, że Unia: „ułatwia inwestycje i zapewnia, w szczególności stymulując działania ze strony przedsiębiorstw, tworzenie podstawowych instalacji niezbędnych do rozwoju energetyki jądrowej we Wspólnocie”. |
| --- | --- |

(289)

Komisja zauważyła, że ze środkiem wiąże się szczególne wsparcie na rzecz technologii jądrowej. W tym względzie Komisja zauważyła, że art. 2 lit. c) traktatu EURATOM stanowi, że Unia: „ułatwia inwestycje i zapewnia, w szczególności stymulując działania ze strony przedsiębiorstw, tworzenie podstawowych instalacji niezbędnych do rozwoju energetyki jądrowej we Wspólnocie”.

| (290) | Komisja uznała, że można zatem stwierdzić, iż przewidziana przez Węgry pomoc inwestycyjna na rzecz spółki Paks II, której celem było wspieranie energetyki jądrowej, służy osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie poprzez wspieranie nowych inwestycji jądrowych. |
| --- | --- |

(290)

Komisja uznała, że można zatem stwierdzić, iż przewidziana przez Węgry pomoc inwestycyjna na rzecz spółki Paks II, której celem było wspieranie energetyki jądrowej, służy osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie poprzez wspieranie nowych inwestycji jądrowych.

| (291) | Szereg zainteresowanych stron przedstawiło uwagi, w których twierdziły one, że nie można uznać, iż inwestycje w obszarze energetyki jądrowej dokonane przez Węgry na podstawie traktatu EURATOM stanowią cel leżący we wspólnym interesie. |
| --- | --- |

(291)

Szereg zainteresowanych stron przedstawiło uwagi, w których twierdziły one, że nie można uznać, iż inwestycje w obszarze energetyki jądrowej dokonane przez Węgry na podstawie traktatu EURATOM stanowią cel leżący we wspólnym interesie.

| (292) | Komisja uznaje jednak, że postanowienia traktatu EURATOM zostały wyraźnie potwierdzone w traktacie lizbońskim, a zatem nie można uznać, że postanowienia traktatu EURATOM są nieaktualne lub przestarzałe i nie mają zastosowania. Strony traktatu lizbońskiego uznały potrzebę, aby postanowienia traktatu EURATOM nadal wywoływały w pełni skutek prawny (131). W preambule do traktatu EURATOM uznano, że należy stworzyć warunki niezbędne do rozwoju silnego przemysłu jądrowego. Jak uznano we wcześniejszych decyzjach Komisji (132), Komisja stwierdza, że wspieranie energetyki jądrowej jest podstawowym celem traktatu EURATOM, a tym samym – Unii. Jak wskazano w preambule traktatu EURATOM, Komisja jest instytucją EWEA i ma obowiązek stworzyć „warunki niezbędne do rozwoju silnego przemysłu jądrowego zapewniającego szeroki dostęp do zasobów energetycznych”. Komisja powinna brać pod uwagę ten obowiązek, korzystając ze swoich uprawnień do zatwierdzania pomocy państwa zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. c) i art. 108 ust. 2 TFUE. |
| --- | --- |

(292)

Komisja uznaje jednak, że postanowienia traktatu EURATOM zostały wyraźnie potwierdzone w traktacie lizbońskim, a zatem nie można uznać, że postanowienia traktatu EURATOM są nieaktualne lub przestarzałe i nie mają zastosowania. Strony traktatu lizbońskiego uznały potrzebę, aby postanowienia traktatu EURATOM nadal wywoływały w pełni skutek prawny (131). W preambule do traktatu EURATOM uznano, że należy stworzyć warunki niezbędne do rozwoju silnego przemysłu jądrowego. Jak uznano we wcześniejszych decyzjach Komisji (132), Komisja stwierdza, że wspieranie energetyki jądrowej jest podstawowym celem traktatu EURATOM, a tym samym – Unii. Jak wskazano w preambule traktatu EURATOM, Komisja jest instytucją EWEA i ma obowiązek stworzyć „warunki niezbędne do rozwoju silnego przemysłu jądrowego zapewniającego szeroki dostęp do zasobów energetycznych”. Komisja powinna brać pod uwagę ten obowiązek, korzystając ze swoich uprawnień do zatwierdzania pomocy państwa zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. c) i art. 108 ust. 2 TFUE.

131

132

| (293) | Ponadto, chociaż państwa członkowskie nie mają obowiązku rozwijać energetyki jądrowej, a niektóre państwa członkowskie zdecydowały się nie budować ani nie rozwijać elektrowni jądrowych, to jednak do celów kontroli pomocy państwa propagowanie inwestycji jądrowych można uznać za cel leżący we wspólnym interesie. W praktyce wiele celów dopuszczalnych i uznanych na podstawie zasad pomocy państwa, takich jak rozwój regionalny, ma znaczenie zaledwie dla jednego państwa członkowskiego lub kilku państw członkowskich. |
| --- | --- |

(293)

Ponadto, chociaż państwa członkowskie nie mają obowiązku rozwijać energetyki jądrowej, a niektóre państwa członkowskie zdecydowały się nie budować ani nie rozwijać elektrowni jądrowych, to jednak do celów kontroli pomocy państwa propagowanie inwestycji jądrowych można uznać za cel leżący we wspólnym interesie. W praktyce wiele celów dopuszczalnych i uznanych na podstawie zasad pomocy państwa, takich jak rozwój regionalny, ma znaczenie zaledwie dla jednego państwa członkowskiego lub kilku państw członkowskich.

| (294) | Komisja stwierdza zatem, że środek przewidziany przez władze węgierskie służy osiągnięciu celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych, przewidzianego w traktacie EURATOM. |
| --- | --- |

(294)

Komisja stwierdza zatem, że środek przewidziany przez władze węgierskie służy osiągnięciu celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych, przewidzianego w traktacie EURATOM.

| (295) | W następstwie decyzji o wszczęciu postępowania władze węgierskie przedstawiły zaktualizowane informacje pochodzące z badań OSP, w których uwzględniono import i zmiany popytu. Zgodnie z badaniem wydanym przez MAVIR, o którym mowa w motywie 50, rynek węgierski będzie potrzebował co najmniej 5,3 GW dodatkowej nowej zdolności wytwórczej energii elektrycznej do 2026 r. i nieco więcej niż 7 GW do końca okresu objętego prognozą w 2031 r. Komisja uznaje zatem, że przedmiotowy środek, mający na celu propagowanie energetyki jądrowej, służy osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie, określonego w traktacie EURATOM, i jednocześnie wspiera również bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. |
| --- | --- |

(295)

W następstwie decyzji o wszczęciu postępowania władze węgierskie przedstawiły zaktualizowane informacje pochodzące z badań OSP, w których uwzględniono import i zmiany popytu. Zgodnie z badaniem wydanym przez MAVIR, o którym mowa w motywie 50, rynek węgierski będzie potrzebował co najmniej 5,3 GW dodatkowej nowej zdolności wytwórczej energii elektrycznej do 2026 r. i nieco więcej niż 7 GW do końca okresu objętego prognozą w 2031 r. Komisja uznaje zatem, że przedmiotowy środek, mający na celu propagowanie energetyki jądrowej, służy osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie, określonego w traktacie EURATOM, i jednocześnie wspiera również bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej.

5.3.4.   KONIECZNOŚĆ POMOCY I NIEDOSKONAŁOŚĆ RYNKU

| (296) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja uznała, że z sektorem energetyki jądrowej wiążą się wyjątkowo wysokie stałe koszty utopione oraz bardzo długie okresy, w których takie koszty muszą zostać amortyzowane. Wynika z tego, że inwestorzy rozważający wejście na rynek wytwarzania energii jądrowej będą narażeni na wysokie poziomy ryzyka finansowania. |
| --- | --- |

(296)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja uznała, że z sektorem energetyki jądrowej wiążą się wyjątkowo wysokie stałe koszty utopione oraz bardzo długie okresy, w których takie koszty muszą zostać amortyzowane. Wynika z tego, że inwestorzy rozważający wejście na rynek wytwarzania energii jądrowej będą narażeni na wysokie poziomy ryzyka finansowania.

| (297) | Komisja wezwała do udzielenia informacji na temat ewentualnych nowych inwestycji jądrowych (nieobjętych wsparciem ze strony państwa), terminów ich realizacji (mając na uwadze specyfikę węgierskiego rynku energii elektrycznej), ich oczekiwanego rozwoju, a także modeli rynkowych w tym zakresie, na potrzeby oceny kwestii, czy występowały jakiekolwiek niedoskonałości rynku, które mogły mieć wpływ na nowe inwestycje w projekty jądrowe na Węgrzech, oraz jakie byłyby to projekty. |
| --- | --- |

(297)

Komisja wezwała do udzielenia informacji na temat ewentualnych nowych inwestycji jądrowych (nieobjętych wsparciem ze strony państwa), terminów ich realizacji (mając na uwadze specyfikę węgierskiego rynku energii elektrycznej), ich oczekiwanego rozwoju, a także modeli rynkowych w tym zakresie, na potrzeby oceny kwestii, czy występowały jakiekolwiek niedoskonałości rynku, które mogły mieć wpływ na nowe inwestycje w projekty jądrowe na Węgrzech, oraz jakie byłyby to projekty.

| (298) | Jak wyjaśniono w motywie 129 decyzji o wszczęciu postępowania, aby stwierdzić, czy pomoc państwa jest konieczna, Komisja musi ustalić, czy środek ma na celu doprowadzenie do sytuacji, w której może on przynieść istotną poprawę, niemożliwą do osiągnięcia w wyniku działania samego rynku, np. poprzez skorygowanie jasno określonej niedoskonałości rynku. |
| --- | --- |

(298)

Jak wyjaśniono w motywie 129 decyzji o wszczęciu postępowania, aby stwierdzić, czy pomoc państwa jest konieczna, Komisja musi ustalić, czy środek ma na celu doprowadzenie do sytuacji, w której może on przynieść istotną poprawę, niemożliwą do osiągnięcia w wyniku działania samego rynku, np. poprzez skorygowanie jasno określonej niedoskonałości rynku.

| (299) | Występowanie niedoskonałości rynku stanowi jedną z kwestii uwzględnianych w ramach oceny, czy pomoc państwa jest niezbędna dla osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie. W przedmiotowej sprawie Węgry promują nowe inwestycje jądrowe, czyli realizują cel określony w traktacie EURATOM, aby uzupełnić lukę w całkowitej krajowej mocy zainstalowanej, która powstanie już niedługo. Komisja musi zatem ocenić kwestię, czy pomoc państwa jest potrzebna do osiągnięcia celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych. |
| --- | --- |

(299)

Występowanie niedoskonałości rynku stanowi jedną z kwestii uwzględnianych w ramach oceny, czy pomoc państwa jest niezbędna dla osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie. W przedmiotowej sprawie Węgry promują nowe inwestycje jądrowe, czyli realizują cel określony w traktacie EURATOM, aby uzupełnić lukę w całkowitej krajowej mocy zainstalowanej, która powstanie już niedługo. Komisja musi zatem ocenić kwestię, czy pomoc państwa jest potrzebna do osiągnięcia celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych.

| (300) | W tym zakresie Komisja przypomina uwagi zainteresowanych stron, jeżeli chodzi o potrzebę przeprowadzenia przez Komisję oceny kwestii, czy występowanie niedoskonałości rynku jest typowe w przypadku inwestycji w zakresie produkcji energii elektrycznej w ujęciu ogólnym. Niektóre zainteresowane strony zauważają, że w przypadku tego rodzaju inwestycji nie występowałyby żadne niedoskonałości rynku, a bieżące hurtowe ceny energii elektrycznej stanowią efekt normalnego funkcjonowania rynku. Inne zainteresowane strony podniosły argument, że Komisja powinna określić jako rynek właściwy, na którym ocenia się występowanie niedoskonałości rynku, zliberalizowany rynek wewnętrzny energii elektrycznej. Ponadto, jeżeli na tym rynku właściwym występowałaby niedoskonałość rynku, elektrownia jądrowa nie byłaby najlepszym sposobem eliminacji tego rodzaju niedoskonałości. |
| --- | --- |

(300)

W tym zakresie Komisja przypomina uwagi zainteresowanych stron, jeżeli chodzi o potrzebę przeprowadzenia przez Komisję oceny kwestii, czy występowanie niedoskonałości rynku jest typowe w przypadku inwestycji w zakresie produkcji energii elektrycznej w ujęciu ogólnym. Niektóre zainteresowane strony zauważają, że w przypadku tego rodzaju inwestycji nie występowałyby żadne niedoskonałości rynku, a bieżące hurtowe ceny energii elektrycznej stanowią efekt normalnego funkcjonowania rynku. Inne zainteresowane strony podniosły argument, że Komisja powinna określić jako rynek właściwy, na którym ocenia się występowanie niedoskonałości rynku, zliberalizowany rynek wewnętrzny energii elektrycznej. Ponadto, jeżeli na tym rynku właściwym występowałaby niedoskonałość rynku, elektrownia jądrowa nie byłaby najlepszym sposobem eliminacji tego rodzaju niedoskonałości.

| (301) | W swojej ocenie konieczności pomocy Komisja bada jednak, czy istniałaby możliwość osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie bez interwencji ze strony państwa, czy raczej byłoby to niemożliwe ze względu na niedoskonałość rynku. Oceniając konieczność pomocy, Komisja nie musi w pierwszej kolejności określić rynku właściwego. Aby ustalić, czy występuje niedoskonałość rynku, Komisja musi w pierwszej kolejności określić cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, jaki realizuje dane państwo członkowskie. Cel leżący we wspólnym interesie, realizowany w ramach przedmiotowego środka, nie dotyczy ogólnie rozumianego rynku wewnętrznego energii elektrycznej ani ogółu inwestycji w zakresie produkcji energii elektrycznej. Cel ten dotyczy natomiast propagowania nowych inwestycji jądrowych, jak przewidziano w traktacie EURATOM, które to inwestycje oczywiście stanowią niezaprzeczalny elementy rynku energii elektrycznej i pomogą uzupełnić przyszłą lukę w całkowitej mocy zainstalowanej Węgier. Po drugie, Komisja musi zbadać kwestię, czy swobodne wzajemne oddziaływanie podaży i popytu na ogólnie pojętym rynku energii elektrycznej zapewnia możliwość osiągnięcia tego celu polegającego na utworzeniu nowych obiektów jądrowych bez interwencji ze strony państwa. W tym zakresie nie zachodzi potrzeba określenia konkretnego rynku. |
| --- | --- |

(301)

W swojej ocenie konieczności pomocy Komisja bada jednak, czy istniałaby możliwość osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie bez interwencji ze strony państwa, czy raczej byłoby to niemożliwe ze względu na niedoskonałość rynku. Oceniając konieczność pomocy, Komisja nie musi w pierwszej kolejności określić rynku właściwego. Aby ustalić, czy występuje niedoskonałość rynku, Komisja musi w pierwszej kolejności określić cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, jaki realizuje dane państwo członkowskie. Cel leżący we wspólnym interesie, realizowany w ramach przedmiotowego środka, nie dotyczy ogólnie rozumianego rynku wewnętrznego energii elektrycznej ani ogółu inwestycji w zakresie produkcji energii elektrycznej. Cel ten dotyczy natomiast propagowania nowych inwestycji jądrowych, jak przewidziano w traktacie EURATOM, które to inwestycje oczywiście stanowią niezaprzeczalny elementy rynku energii elektrycznej i pomogą uzupełnić przyszłą lukę w całkowitej mocy zainstalowanej Węgier. Po drugie, Komisja musi zbadać kwestię, czy swobodne wzajemne oddziaływanie podaży i popytu na ogólnie pojętym rynku energii elektrycznej zapewnia możliwość osiągnięcia tego celu polegającego na utworzeniu nowych obiektów jądrowych bez interwencji ze strony państwa. W tym zakresie nie zachodzi potrzeba określenia konkretnego rynku.

| (302) | Komisja oceniła zatem kwestię występowania niedoskonałości rynku, jeżeli chodzi o realizację celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech, oraz kwestię, czy jest to ogólna cecha rynku węgierskiego, czy szczególna cecha związana wyłącznie z energią jądrową. |
| --- | --- |

(302)

Komisja oceniła zatem kwestię występowania niedoskonałości rynku, jeżeli chodzi o realizację celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech, oraz kwestię, czy jest to ogólna cecha rynku węgierskiego, czy szczególna cecha związana wyłącznie z energią jądrową.

| (303) | W sekcji 5.1.1.4 niniejszej decyzji Komisja stwierdziła, że przedmiotowy projekt nie przyniósłby wystarczających zysków umożliwiających pokrycie kosztów inwestora prywatnego, który mógłby uzyskać finansowanie jedynie po cenach rynkowych, gdyż IRR inwestycji jest niższa od rynkowego referencyjnego WACC projektu, a rozsądny inwestor prywatny nie dokonałby zatem inwestycji w takich warunkach bez dodatkowego wsparcia ze strony państwa. |
| --- | --- |

(303)

W sekcji 5.1.1.4 niniejszej decyzji Komisja stwierdziła, że przedmiotowy projekt nie przyniósłby wystarczających zysków umożliwiających pokrycie kosztów inwestora prywatnego, który mógłby uzyskać finansowanie jedynie po cenach rynkowych, gdyż IRR inwestycji jest niższa od rynkowego referencyjnego WACC projektu, a rozsądny inwestor prywatny nie dokonałby zatem inwestycji w takich warunkach bez dodatkowego wsparcia ze strony państwa.

| (304) | Mając na uwadze inwestycje w energię jądrową, Węgry uznają, że z technologią tą wiąże się niezwykle wysoka koncentracja kosztów inwestycji na wstępie oraz bardzo długie okresy oczekiwania na wynagrodzenie dla inwestorów. |
| --- | --- |

(304)

Mając na uwadze inwestycje w energię jądrową, Węgry uznają, że z technologią tą wiąże się niezwykle wysoka koncentracja kosztów inwestycji na wstępie oraz bardzo długie okresy oczekiwania na wynagrodzenie dla inwestorów.

| (305) | W decyzji o wszczęciu postępowania przedstawiono już opis węgierskiego rynku energii elektrycznej oraz uzasadnienie decyzji Węgier o realizacji nowego projektu dotyczącego elektrowni jądrowej, w szczególności mając na uwadze, że szacuje się, iż istniejące elektrownie niedługo zostaną zamknięte. Jak wyjaśniono w motywie 14 decyzji o wszczęciu postępowania, studium wykonalności opracowane przez grupę MVM, w którym przeanalizowano kwestie wdrożenia i finansowania nowej elektrowni jądrowej, opierało się na założeniu, że zgodnie z przewidywaniami do 2025 r. moc zainstalowana brutto na Węgrzech zmniejszy się o 6 000 MW z 8 000–9 000 MW w wyniku zamknięcia przestarzałych elektrowni. |
| --- | --- |

(305)

W decyzji o wszczęciu postępowania przedstawiono już opis węgierskiego rynku energii elektrycznej oraz uzasadnienie decyzji Węgier o realizacji nowego projektu dotyczącego elektrowni jądrowej, w szczególności mając na uwadze, że szacuje się, iż istniejące elektrownie niedługo zostaną zamknięte. Jak wyjaśniono w motywie 14 decyzji o wszczęciu postępowania, studium wykonalności opracowane przez grupę MVM, w którym przeanalizowano kwestie wdrożenia i finansowania nowej elektrowni jądrowej, opierało się na założeniu, że zgodnie z przewidywaniami do 2025 r. moc zainstalowana brutto na Węgrzech zmniejszy się o 6 000 MW z 8 000–9 000 MW w wyniku zamknięcia przestarzałych elektrowni.

| (306) | Jak wyjaśniono w motywach 15 i 45 decyzji o wszczęciu postępowania, węgierski operator systemu przesyłowego, MAVIR, przewidział znaczną lukę w przyszłej całkowitej mocy zainstalowanej na Węgrzech (133). Na podstawie najnowszych dostępnych informacji, o których mowa w motywie 50 niniejszej decyzji, z nowych szacunków wynika, że do 2031 r. całkowita wymagana zdolność wyniesie ponad 7 GW. Według władz węgierskich bieżąca lokalna produkcja energii elektrycznej w coraz większym stopniu nie będzie w stanie sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na energię, w związku z czym Węgry nie unikną luki między zapotrzebowaniem na energię elektryczną a jej podażą, coraz większego uzależnienia od importu energii ani wzrostu cen energii elektrycznej uiszczanych przez konsumentów końcowych, jeżeli nie zostaną dokonane nowe inwestycje w zakłady wytwarzania energii. Projekt Paks II wnoszący zdolność na poziomie 2,4 GW przyczyni się do spełnienia tego wymogu. |
| --- | --- |

(306)

Jak wyjaśniono w motywach 15 i 45 decyzji o wszczęciu postępowania, węgierski operator systemu przesyłowego, MAVIR, przewidział znaczną lukę w przyszłej całkowitej mocy zainstalowanej na Węgrzech (133). Na podstawie najnowszych dostępnych informacji, o których mowa w motywie 50 niniejszej decyzji, z nowych szacunków wynika, że do 2031 r. całkowita wymagana zdolność wyniesie ponad 7 GW. Według władz węgierskich bieżąca lokalna produkcja energii elektrycznej w coraz większym stopniu nie będzie w stanie sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na energię, w związku z czym Węgry nie unikną luki między zapotrzebowaniem na energię elektryczną a jej podażą, coraz większego uzależnienia od importu energii ani wzrostu cen energii elektrycznej uiszczanych przez konsumentów końcowych, jeżeli nie zostaną dokonane nowe inwestycje w zakłady wytwarzania energii. Projekt Paks II wnoszący zdolność na poziomie 2,4 GW przyczyni się do spełnienia tego wymogu.

133

| (307) | Następnie władze węgierskie odniosły się do ustalenia MAVIR, zgodnie z którym pomimo zidentyfikowania dużej luki pod względem zdolności na Węgrzech powstaje stosunkowo niewielka ilość nowych zdolności, jak wyjaśniono w motywie 46 decyzji o wszczęciu postępowania i przedstawiono w tabeli 2 w motywie 51 niniejszej decyzji. Komisja poddaje zatem w wątpliwość twierdzenie, że jakakolwiek niedoskonałość rynku mająca zastosowanie do nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech ogranicza się do tego typu inwestycji. |
| --- | --- |

(307)

Następnie władze węgierskie odniosły się do ustalenia MAVIR, zgodnie z którym pomimo zidentyfikowania dużej luki pod względem zdolności na Węgrzech powstaje stosunkowo niewielka ilość nowych zdolności, jak wyjaśniono w motywie 46 decyzji o wszczęciu postępowania i przedstawiono w tabeli 2 w motywie 51 niniejszej decyzji. Komisja poddaje zatem w wątpliwość twierdzenie, że jakakolwiek niedoskonałość rynku mająca zastosowanie do nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech ogranicza się do tego typu inwestycji.

| (308) | Komisja zauważa, że nowe inwestycje jądrowe w Europie cechuje brak pewności, i w niektórych przypadkach można planować środki wsparcia ze strony państwa. Komisja przeanalizowała przedstawione przez Węgry informacje dotyczące nowych projektów jądrowych w Finlandii, we Francji i na Słowacji, co do których twierdzono, że są one objęte finansowaniem rynkowym. Węgry twierdzą, że finansowanie rynkowe tych projektów wykluczyłoby występowanie niedoskonałości rynku w odniesieniu do projektów jądrowych (przynajmniej w niektórych państwach członkowskich). Komisja zauważa jednak, że na Słowacji, we Francji i w przypadku bloku Olkiluoto 3 w Finlandii decyzje o zainwestowaniu w te projekty podjęto przed kryzysem gospodarczym z 2008 r. oraz przed katastrofą elektrowni Fukushima, czyli zanim miały miejsce dwoma wydarzenia, które mogły w znacznym stopniu wpłynąć na parametry inwestycji. Ponadto inwestycje w Finlandii opierają się na modelu biznesowym zwanym „Mankala” (134), w ramach którego fińscy inwestorzy uzyskują całość wyprodukowanej energii elektrycznej po cenie zakupu. Model Mankala daje możliwość podziału ryzyka związanego z inwestycją między licznych udziałowców należących do spółdzielni inwestującej, dzięki czemu można uniknąć sytuacji, w której całe ryzyko związane z realizacją projektu obejmującego budowę elektrowni jądrowej spoczywa na jednym głównym udziałowcu lub kilku głównych udziałowcach. |
| --- | --- |

(308)

Komisja zauważa, że nowe inwestycje jądrowe w Europie cechuje brak pewności, i w niektórych przypadkach można planować środki wsparcia ze strony państwa. Komisja przeanalizowała przedstawione przez Węgry informacje dotyczące nowych projektów jądrowych w Finlandii, we Francji i na Słowacji, co do których twierdzono, że są one objęte finansowaniem rynkowym. Węgry twierdzą, że finansowanie rynkowe tych projektów wykluczyłoby występowanie niedoskonałości rynku w odniesieniu do projektów jądrowych (przynajmniej w niektórych państwach członkowskich). Komisja zauważa jednak, że na Słowacji, we Francji i w przypadku bloku Olkiluoto 3 w Finlandii decyzje o zainwestowaniu w te projekty podjęto przed kryzysem gospodarczym z 2008 r. oraz przed katastrofą elektrowni Fukushima, czyli zanim miały miejsce dwoma wydarzenia, które mogły w znacznym stopniu wpłynąć na parametry inwestycji. Ponadto inwestycje w Finlandii opierają się na modelu biznesowym zwanym „Mankala” (134), w ramach którego fińscy inwestorzy uzyskują całość wyprodukowanej energii elektrycznej po cenie zakupu. Model Mankala daje możliwość podziału ryzyka związanego z inwestycją między licznych udziałowców należących do spółdzielni inwestującej, dzięki czemu można uniknąć sytuacji, w której całe ryzyko związane z realizacją projektu obejmującego budowę elektrowni jądrowej spoczywa na jednym głównym udziałowcu lub kilku głównych udziałowcach.

134

| (309) | Węgry twierdzą, że Paks II należy porównać z projektem Hanhikivi-1 realizowanym w Finlandii przez przedsiębiorstwo Fennovoima. Komisja zauważa, że projekt Hanhikivi-1 jest oparty na modelu biznesowym „Mankala”, a ponadto 34 % jego udziałów należy do przedsiębiorstwa budującego elektrownię – Rosatom. Komisja nie jest w stanie porównać tych dwóch projektów, w przypadku których profil ryzyka wydaje się różny, przynajmniej pod względem udziałów. Węgry jako inwestor same poniosłyby ryzyko związane z realizacją projektu Paks II, natomiast w ramach modelu Mankala inwestorzy wspólnie ponoszą tego typu obciążenie. Co więcej, projekty te mogą różnić się pod względem zachowania przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za budowę elektrowni, jako że w przypadku projektu Hanhikivi-1 przedsiębiorstwo budowlane jest bezpośrednim udziałowcem, a w przypadku projektu Paks II przedsiębiorstwo budowlane ponosi odpowiedzialność wyłącznie na podstawie umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych, a nie jako inwestor lub udziałowiec. |
| --- | --- |

(309)

Węgry twierdzą, że Paks II należy porównać z projektem Hanhikivi-1 realizowanym w Finlandii przez przedsiębiorstwo Fennovoima. Komisja zauważa, że projekt Hanhikivi-1 jest oparty na modelu biznesowym „Mankala”, a ponadto 34 % jego udziałów należy do przedsiębiorstwa budującego elektrownię – Rosatom. Komisja nie jest w stanie porównać tych dwóch projektów, w przypadku których profil ryzyka wydaje się różny, przynajmniej pod względem udziałów. Węgry jako inwestor same poniosłyby ryzyko związane z realizacją projektu Paks II, natomiast w ramach modelu Mankala inwestorzy wspólnie ponoszą tego typu obciążenie. Co więcej, projekty te mogą różnić się pod względem zachowania przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za budowę elektrowni, jako że w przypadku projektu Hanhikivi-1 przedsiębiorstwo budowlane jest bezpośrednim udziałowcem, a w przypadku projektu Paks II przedsiębiorstwo budowlane ponosi odpowiedzialność wyłącznie na podstawie umowy o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych, a nie jako inwestor lub udziałowiec.

| (310) | W związku z powyższym wydaje się, że realizowane już projekty jądrowe nie stanowią odpowiedniego punktu odniesienia do celów oceny występowania niedoskonałości rynku w przypadku nowych inwestycji jądrowych. |
| --- | --- |

(310)

W związku z powyższym wydaje się, że realizowane już projekty jądrowe nie stanowią odpowiedniego punktu odniesienia do celów oceny występowania niedoskonałości rynku w przypadku nowych inwestycji jądrowych.

| (311) | Ponadto Węgry przedstawiły informacje na temat planów budowy nowych elektrowni jądrowych w innych państwach członkowskich: w Bułgarii, w Republice Czeskiej, na Litwie i w Rumunii. Wydaje się jednak, że plany te cechują się brakiem pewności, tj. nadal stanowią przedmiot negocjacji, jeżeli chodzi o niezbędne środki wsparcia i strukturę finansowania (135), albo przewidują pokrycie ryzyka cenowego w ramach kontraktów na transakcje różnicowe (136). Mając na uwadze, że wydaje się, iż plany te nie są jeszcze gotowe, nie wydaje się, aby stanowiły one ważny wskaźnik na potrzeby oceny występowania niedoskonałości rynku. |
| --- | --- |

(311)

Ponadto Węgry przedstawiły informacje na temat planów budowy nowych elektrowni jądrowych w innych państwach członkowskich: w Bułgarii, w Republice Czeskiej, na Litwie i w Rumunii. Wydaje się jednak, że plany te cechują się brakiem pewności, tj. nadal stanowią przedmiot negocjacji, jeżeli chodzi o niezbędne środki wsparcia i strukturę finansowania (135), albo przewidują pokrycie ryzyka cenowego w ramach kontraktów na transakcje różnicowe (136). Mając na uwadze, że wydaje się, iż plany te nie są jeszcze gotowe, nie wydaje się, aby stanowiły one ważny wskaźnik na potrzeby oceny występowania niedoskonałości rynku.

135

136

| (312) | Z badania dotyczącego oceny skutków instrumentu pożyczkowego Euratomu („badanie ICF”) (137) – przeprowadzonego przez ICF Consulting Services dla Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Finansowych Komisji – wynika, że projekty jądrowe wykazują pewne wyjątkowe cechy, które mogą stanowić szczególne wyzwanie w zakresie finansowania tego typu projektów. Tego typu cechy to: wysoki koszt inwestycji i złożoność techniczna reaktorów jądrowych, z którymi wiąże się stosunkowo wysokie ryzyko na etapie udzielania koncesji, budowy i eksploatacji; długi okres zwrotu z inwestycji; często kontrowersyjny charakter projektów jądrowych, z którym wiąże się dodatkowe ryzyko o charakterze politycznym, publicznym i regulacyjnym; oraz potrzeba opracowania przejrzystych metod oraz planów finansowych w zakresie gospodarowania odpadami promieniotwórczymi i likwidacji. Oprócz tradycyjnych wyzwań związanych z finansowaniem w badaniu ICF ustalono, że przedsiębiorstwa budujące elektrownie jądrowe spotykają się z większą kontrolą i ostrożnością ze strony ewentualnych podmiotów finansujących, co wynika z obecnych warunków rynkowych, a mianowicie: trwających skutków światowego kryzysu finansowego z 2008 r., awarii elektrowni Fukushima, problemów strefy euro oraz pakietu Bazylea III. Ze względu na wyzwania związane z finansowaniem na nowo dużą wagę przywiązuje się do ryzyka związanego z projektem (138). W wyniku badania ICF ustalono – na podstawie opinii wyrażonych przez zainteresowane strony, z którymi przeprowadzono konsultacje w toku tego badania – że wyzwania związane z finansowaniem w mniejszym stopniu wynikają z braku dostępności finansowania przez podmioty sektora prywatnego, a w większym stopniu z faktu, że ryzyko związane z tego rodzaju inwestycjami jest dużo wyższe niż w przypadku alternatywnych możliwości inwestycyjnych (tj. inwestycji w infrastrukturę obejmującą energię ze źródeł konwencjonalnych i odnawialnych). W podsumowaniu badania ICF stwierdzono, że w rezultacie finansowanie technologii jądrowej jest nieatrakcyjne, przez co powstaje luka między poziomem wymaganych inwestycji a poziomem inwestycji oferowanym przez rynek. |
| --- | --- |

(312)

Z badania dotyczącego oceny skutków instrumentu pożyczkowego Euratomu („badanie ICF”) (137) – przeprowadzonego przez ICF Consulting Services dla Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Finansowych Komisji – wynika, że projekty jądrowe wykazują pewne wyjątkowe cechy, które mogą stanowić szczególne wyzwanie w zakresie finansowania tego typu projektów. Tego typu cechy to: wysoki koszt inwestycji i złożoność techniczna reaktorów jądrowych, z którymi wiąże się stosunkowo wysokie ryzyko na etapie udzielania koncesji, budowy i eksploatacji; długi okres zwrotu z inwestycji; często kontrowersyjny charakter projektów jądrowych, z którym wiąże się dodatkowe ryzyko o charakterze politycznym, publicznym i regulacyjnym; oraz potrzeba opracowania przejrzystych metod oraz planów finansowych w zakresie gospodarowania odpadami promieniotwórczymi i likwidacji. Oprócz tradycyjnych wyzwań związanych z finansowaniem w badaniu ICF ustalono, że przedsiębiorstwa budujące elektrownie jądrowe spotykają się z większą kontrolą i ostrożnością ze strony ewentualnych podmiotów finansujących, co wynika z obecnych warunków rynkowych, a mianowicie: trwających skutków światowego kryzysu finansowego z 2008 r., awarii elektrowni Fukushima, problemów strefy euro oraz pakietu Bazylea III. Ze względu na wyzwania związane z finansowaniem na nowo dużą wagę przywiązuje się do ryzyka związanego z projektem (138). W wyniku badania ICF ustalono – na podstawie opinii wyrażonych przez zainteresowane strony, z którymi przeprowadzono konsultacje w toku tego badania – że wyzwania związane z finansowaniem w mniejszym stopniu wynikają z braku dostępności finansowania przez podmioty sektora prywatnego, a w większym stopniu z faktu, że ryzyko związane z tego rodzaju inwestycjami jest dużo wyższe niż w przypadku alternatywnych możliwości inwestycyjnych (tj. inwestycji w infrastrukturę obejmującą energię ze źródeł konwencjonalnych i odnawialnych). W podsumowaniu badania ICF stwierdzono, że w rezultacie finansowanie technologii jądrowej jest nieatrakcyjne, przez co powstaje luka między poziomem wymaganych inwestycji a poziomem inwestycji oferowanym przez rynek.

137

138

| (313) | Ryzyko finansowe związane z utworzeniem nowych obiektów jądrowych obejmuje: ryzyko związane z opracowaniem i przygotowaniem projektu, ryzyko związane z budową, ryzyko rynkowe i ryzyko związane z dochodami, ryzyko o charakterze politycznym i regulacyjnym. Z badania ICF wynika, że ryzyko właściwe dla energii jądrowej, w porównaniu z produkcją energii elektrycznej z innego rodzaju źródeł, dotyczy norm bezpieczeństwa wymaganych w przypadku obiektów jądrowych, co oznacza wyższe koszty budowy i wyższe koszty operacyjne w porównaniu z innymi technologiami produkcji energii, a także ryzyko to dotyczy średniego cyklu życia elektrowni jądrowej, który jest znacznie dłuższy niż w przypadku porównywalnych inwestycji w zakresie infrastruktury, z czym wiąże się ryzyko finansowe. Ustalenie to jest zgodne z ustaleniami Komisji w ramach oceny pomocy państwa na rzecz Hinkley Point C (139). |
| --- | --- |

(313)

Ryzyko finansowe związane z utworzeniem nowych obiektów jądrowych obejmuje: ryzyko związane z opracowaniem i przygotowaniem projektu, ryzyko związane z budową, ryzyko rynkowe i ryzyko związane z dochodami, ryzyko o charakterze politycznym i regulacyjnym. Z badania ICF wynika, że ryzyko właściwe dla energii jądrowej, w porównaniu z produkcją energii elektrycznej z innego rodzaju źródeł, dotyczy norm bezpieczeństwa wymaganych w przypadku obiektów jądrowych, co oznacza wyższe koszty budowy i wyższe koszty operacyjne w porównaniu z innymi technologiami produkcji energii, a także ryzyko to dotyczy średniego cyklu życia elektrowni jądrowej, który jest znacznie dłuższy niż w przypadku porównywalnych inwestycji w zakresie infrastruktury, z czym wiąże się ryzyko finansowe. Ustalenie to jest zgodne z ustaleniami Komisji w ramach oceny pomocy państwa na rzecz Hinkley Point C (139).

139

| (314) | W opinii zainteresowanych stron, z którymi przeprowadzono konsultacje w ramach tego badania, ryzyko rynkowe stanowi główną przeszkodę uniemożliwiającą inwestowanie w energię jądrową. Jeżeli chodzi o ryzyko rynkowe, z badania ICF wynika, że w porównaniu z konwencjonalnymi źródłami energii, które można eksploatować i które przynoszą dochody w ciągu trzech lat, więcej czasu potrzeba na wybudowanie elektrowni jądrowej i oddanie jej do eksploatacji tak, aby przynosiła dochody. Dłuższy czas eksploatacji elektrowni oznacza również, że dochody uzyskuje się w dłuższej perspektywie, w przeciwieństwie do perspektywy krótko- i średnioterminowej w przypadku inwestycji w konwencjonalne źródła energii. W związku z tym, że trudno jest dokładnie przewidzieć ceny energii w perspektywie długoterminowej, inwestorzy opierają się na prognozach cen paliwa kopalnego, udziale odnawialnych źródeł energii w sektorze i ich dostępie do sieci oraz przyszłej cenie uprawnień do emisji dwutlenku węgla (140). O ile ceny paliwa kopalnego ustala rynek i siłą rzeczy są one niepewne, cenę uprawnień do emisji dwutlenku węgla w pewnym stopniu określa się na podstawie przyjętej polityki. Z badania ICF wynika, że nie jest pewne, czy w przyszłości cena uprawnień do emisji dwutlenku węgla będzie wystarczająco wysoka, aby zapewnić konkurencyjność technologii produkcji energii z innych źródeł niż paliwo kopalne, w tym energii jądrowej. |
| --- | --- |

(314)

W opinii zainteresowanych stron, z którymi przeprowadzono konsultacje w ramach tego badania, ryzyko rynkowe stanowi główną przeszkodę uniemożliwiającą inwestowanie w energię jądrową. Jeżeli chodzi o ryzyko rynkowe, z badania ICF wynika, że w porównaniu z konwencjonalnymi źródłami energii, które można eksploatować i które przynoszą dochody w ciągu trzech lat, więcej czasu potrzeba na wybudowanie elektrowni jądrowej i oddanie jej do eksploatacji tak, aby przynosiła dochody. Dłuższy czas eksploatacji elektrowni oznacza również, że dochody uzyskuje się w dłuższej perspektywie, w przeciwieństwie do perspektywy krótko- i średnioterminowej w przypadku inwestycji w konwencjonalne źródła energii. W związku z tym, że trudno jest dokładnie przewidzieć ceny energii w perspektywie długoterminowej, inwestorzy opierają się na prognozach cen paliwa kopalnego, udziale odnawialnych źródeł energii w sektorze i ich dostępie do sieci oraz przyszłej cenie uprawnień do emisji dwutlenku węgla (140). O ile ceny paliwa kopalnego ustala rynek i siłą rzeczy są one niepewne, cenę uprawnień do emisji dwutlenku węgla w pewnym stopniu określa się na podstawie przyjętej polityki. Z badania ICF wynika, że nie jest pewne, czy w przyszłości cena uprawnień do emisji dwutlenku węgla będzie wystarczająco wysoka, aby zapewnić konkurencyjność technologii produkcji energii z innych źródeł niż paliwo kopalne, w tym energii jądrowej.

140

| (315) | Ponadto Komisja odnotowuje duży poziom ogólnej niepewności pod względem cen energii elektrycznej w perspektywie długoterminowej, co wynika z faktu, że na przyszłe ceny energii elektrycznej mają wpływ przyszłe ceny na rynkach wyższego szczebla, tj. na rynku gazu, węgla kamiennego i ropy naftowej, oraz przyszłe strategie w zakresie odnawialnych źródeł energii, energii jądrowej i handlu uprawnieniami do emisji, przy czym wszystkie te elementy są bardzo trudne do przewidzenia. Wniosek ten potwierdza również status podobnych projektów w Unii, w przypadku których przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych uwzględniano przede wszystkim pewność przepływu dochodów i zapewnienie produkcji energii elektrycznej. Ponadto obecna tendencja zniżkowa w zakresie cen energii elektrycznej w Europie oraz większe zapotrzebowanie na rynkach energii elektrycznej na elastyczne metody produkcji energii przyczyniają się do braku pewności co do przepływu dochodów z elektrowni jądrowej, która wytwarza energię przy nieelastycznym obciążeniu podstawowym. |
| --- | --- |

(315)

Ponadto Komisja odnotowuje duży poziom ogólnej niepewności pod względem cen energii elektrycznej w perspektywie długoterminowej, co wynika z faktu, że na przyszłe ceny energii elektrycznej mają wpływ przyszłe ceny na rynkach wyższego szczebla, tj. na rynku gazu, węgla kamiennego i ropy naftowej, oraz przyszłe strategie w zakresie odnawialnych źródeł energii, energii jądrowej i handlu uprawnieniami do emisji, przy czym wszystkie te elementy są bardzo trudne do przewidzenia. Wniosek ten potwierdza również status podobnych projektów w Unii, w przypadku których przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych uwzględniano przede wszystkim pewność przepływu dochodów i zapewnienie produkcji energii elektrycznej. Ponadto obecna tendencja zniżkowa w zakresie cen energii elektrycznej w Europie oraz większe zapotrzebowanie na rynkach energii elektrycznej na elastyczne metody produkcji energii przyczyniają się do braku pewności co do przepływu dochodów z elektrowni jądrowej, która wytwarza energię przy nieelastycznym obciążeniu podstawowym.

| (316) | W badaniu ICF zidentyfikowano również dodatkowy elementy ryzyka rynkowego obejmujący zdolność kredytową przedsiębiorstwa budowlanego/podmiotu odpowiedzialnego za projekt oraz państwa członkowskiego udzielającego finansowego wsparcia na rzecz projektu. Zdolność kredytowa ma wpływ na koszty finansowania, które wskutek takiego wpływu mogą być zbyt wysokie dla inwestycji sektora prywatnego. |
| --- | --- |

(316)

W badaniu ICF zidentyfikowano również dodatkowy elementy ryzyka rynkowego obejmujący zdolność kredytową przedsiębiorstwa budowlanego/podmiotu odpowiedzialnego za projekt oraz państwa członkowskiego udzielającego finansowego wsparcia na rzecz projektu. Zdolność kredytowa ma wpływ na koszty finansowania, które wskutek takiego wpływu mogą być zbyt wysokie dla inwestycji sektora prywatnego.

| (317) | Z badania ICF wynika również, że długi okres obowiązywania projektu finansowego i wstępnego elektrowni jądrowych sprawia, że są one narażone na ryzyko związane ze zmianami wsparcia publicznego i politycznego, co ma wpływ na komercyjną zasadność i rentowność projektów jądrowych. Inwestorzy pragną zatem uzyskać gwarancję i pewność, że po wybudowaniu elektrowni postanowienia umowy o dostawy energii zostaną spełnione lub zostanie osiągnięty szacowany okres eksploatacji elektrowni. Obawy inwestorów wiążą się również z normami regulacyjnymi, które mogą zmienić się w ciągu cyklu życia elektrowni jądrowej i mogą wymagać dodatkowych inwestycji kapitałowych lub większych kosztów operacyjnych. Inwestorzy zachowują ostrożność, jeżeli chodzi o finansowanie tego typu projektów, chyba że do celów poprawy bezpieczeństwa zostaje przedstawiony wystarczający plan awaryjny. Ma to szczególne znaczenie w momencie, w którym kończy się okres zwykłej eksploatacji elektrowni jądrowej i zostaje on przedłużony, co wymaga nowej koncesji udzielanej z zastrzeżeniem spełnienia dodatkowych warunków (141). Jako trzecią najistotniejszą przeszkodę w zakresie inwestowania w elektrownie jądrowe zainteresowane strony, z którymi przeprowadzono konsultacje, wskazały ryzyko o charakterze politycznym i regulacyjnym. |
| --- | --- |

(317)

Z badania ICF wynika również, że długi okres obowiązywania projektu finansowego i wstępnego elektrowni jądrowych sprawia, że są one narażone na ryzyko związane ze zmianami wsparcia publicznego i politycznego, co ma wpływ na komercyjną zasadność i rentowność projektów jądrowych. Inwestorzy pragną zatem uzyskać gwarancję i pewność, że po wybudowaniu elektrowni postanowienia umowy o dostawy energii zostaną spełnione lub zostanie osiągnięty szacowany okres eksploatacji elektrowni. Obawy inwestorów wiążą się również z normami regulacyjnymi, które mogą zmienić się w ciągu cyklu życia elektrowni jądrowej i mogą wymagać dodatkowych inwestycji kapitałowych lub większych kosztów operacyjnych. Inwestorzy zachowują ostrożność, jeżeli chodzi o finansowanie tego typu projektów, chyba że do celów poprawy bezpieczeństwa zostaje przedstawiony wystarczający plan awaryjny. Ma to szczególne znaczenie w momencie, w którym kończy się okres zwykłej eksploatacji elektrowni jądrowej i zostaje on przedłużony, co wymaga nowej koncesji udzielanej z zastrzeżeniem spełnienia dodatkowych warunków (141). Jako trzecią najistotniejszą przeszkodę w zakresie inwestowania w elektrownie jądrowe zainteresowane strony, z którymi przeprowadzono konsultacje, wskazały ryzyko o charakterze politycznym i regulacyjnym.

141

| (318) | Z badania wynika, że niekorzystny wpływ na poziom inwestycji w obszarze energii jądrowej w porównaniu z innymi technologiami energetycznymi może mieć również liberalizacja rynku, co wynika z konieczności dokonywania większych inwestycji. Istotnym elementem są ramy regulacyjne w każdym państwie członkowskim, gdyż mają one wpływ na zdolność dostawcy mediów do generowania zysków, a tym samym – na wartość danego przedsiębiorstwa i jego zdolność do finansowania utworzenia obiektu jądrowego w ramach swojego bilansu lub kredytów i pożyczek długoterminowych zaciąganych u instytucji finansowych. Kolejna przeszkoda pod względem finansowania nowych inwestycji jądrowych wiąże się z ostatnimi zasadami dotyczącymi rynków kapitałowych, określonymi przez komitet bazylejski w ramach pakietu Bazylea III, w ramach których zwiększa się poziom kapitału, którym banki muszą dysponować w celu zabezpieczenia kredytów długoterminowych, takich jak kredyty na rozwój elektrowni jądrowych (142). |
| --- | --- |

(318)

Z badania wynika, że niekorzystny wpływ na poziom inwestycji w obszarze energii jądrowej w porównaniu z innymi technologiami energetycznymi może mieć również liberalizacja rynku, co wynika z konieczności dokonywania większych inwestycji. Istotnym elementem są ramy regulacyjne w każdym państwie członkowskim, gdyż mają one wpływ na zdolność dostawcy mediów do generowania zysków, a tym samym – na wartość danego przedsiębiorstwa i jego zdolność do finansowania utworzenia obiektu jądrowego w ramach swojego bilansu lub kredytów i pożyczek długoterminowych zaciąganych u instytucji finansowych. Kolejna przeszkoda pod względem finansowania nowych inwestycji jądrowych wiąże się z ostatnimi zasadami dotyczącymi rynków kapitałowych, określonymi przez komitet bazylejski w ramach pakietu Bazylea III, w ramach których zwiększa się poziom kapitału, którym banki muszą dysponować w celu zabezpieczenia kredytów długoterminowych, takich jak kredyty na rozwój elektrowni jądrowych (142).

142

| (319) | Ustalenia te zgadzałyby się z uwagami przedstawionymi przez władze węgierskie, które twierdzą, że zarówno w przypadku przedsiębiorstw w sektorze prywatnym, jak i budżetów państw istnieją ograniczenia, jeżeli chodzi o możliwość ekspozycji finansowej w związku z poszczególnymi projektami wymagającymi znacznego finansowania, długie okresy realizacji projektu i ryzyko związane z dostawą i zamówieniem w przypadku braku ochrony wobec przekroczenia okresu budowy lub budżetu przeznaczonego na realizację danego projektu. Lepsze wyniki pod względem inwestycji odnotowuje sektor ropy naftowej i gazu niż służby użyteczności publicznej, szczególnie po niedawnym pogorszeniu się wycen tych przedsiębiorstw. Co więcej, jeżeli służby użyteczności publicznej dokonują inwestycji, zwykle robią to wraz z podobnymi przedsiębiorstwami w celu podziału ryzyka. |
| --- | --- |

(319)

Ustalenia te zgadzałyby się z uwagami przedstawionymi przez władze węgierskie, które twierdzą, że zarówno w przypadku przedsiębiorstw w sektorze prywatnym, jak i budżetów państw istnieją ograniczenia, jeżeli chodzi o możliwość ekspozycji finansowej w związku z poszczególnymi projektami wymagającymi znacznego finansowania, długie okresy realizacji projektu i ryzyko związane z dostawą i zamówieniem w przypadku braku ochrony wobec przekroczenia okresu budowy lub budżetu przeznaczonego na realizację danego projektu. Lepsze wyniki pod względem inwestycji odnotowuje sektor ropy naftowej i gazu niż służby użyteczności publicznej, szczególnie po niedawnym pogorszeniu się wycen tych przedsiębiorstw. Co więcej, jeżeli służby użyteczności publicznej dokonują inwestycji, zwykle robią to wraz z podobnymi przedsiębiorstwami w celu podziału ryzyka.

| (320) | Z modelowania przeprowadzonego do celów badania ICF wynika, że zasadniczo do 2030 r. inwestycjom w elektrownie jądrowe będzie brakować konkurencyjności, przy czym ten brak konkurencyjności zacznie w znacznym stopniu spadać od 2040 r. Według najbardziej pesymistycznego scenariusza zakładającego niekorzystne warunki gospodarcze w całym tym okresie nie zostaną jednak dokonane niemal żadne nowe inwestycje (143). W wyniku badania ICF ustalono również, że po 2030 r. odnotowana zostanie większa konkurencyjność na rynku w związku z dalszym wzrostem cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla i cen energii po 2030 r. W badaniu ICF zastosowano modelowanie wrażliwości, aby ocenić zmianę ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla i wpływ takiej zmiany na inwestycje w elektrownie jądrowe. W ramach tego badania ustalono, że żaden scenariusz dotyczący ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla nie przewiduje, aby hipotetycznie inwestycje jądrowe miałyby być rentowne w latach 2020–2025. |
| --- | --- |

(320)

Z modelowania przeprowadzonego do celów badania ICF wynika, że zasadniczo do 2030 r. inwestycjom w elektrownie jądrowe będzie brakować konkurencyjności, przy czym ten brak konkurencyjności zacznie w znacznym stopniu spadać od 2040 r. Według najbardziej pesymistycznego scenariusza zakładającego niekorzystne warunki gospodarcze w całym tym okresie nie zostaną jednak dokonane niemal żadne nowe inwestycje (143). W wyniku badania ICF ustalono również, że po 2030 r. odnotowana zostanie większa konkurencyjność na rynku w związku z dalszym wzrostem cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla i cen energii po 2030 r. W badaniu ICF zastosowano modelowanie wrażliwości, aby ocenić zmianę ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla i wpływ takiej zmiany na inwestycje w elektrownie jądrowe. W ramach tego badania ustalono, że żaden scenariusz dotyczący ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla nie przewiduje, aby hipotetycznie inwestycje jądrowe miałyby być rentowne w latach 2020–2025.

143

| (321) | Ponadto z podanych do wiadomości publicznych informacji pochodzących od agencji ratingowych (144) wynika, że budowa nowych elektrowni jądrowych zwykle negatywnie wpływa na oceną kredytową; dowiedziono natomiast, że zaprzestanie działalności w sektorze energii jądrowej oznacza dla służb użyteczności publicznej poprawę oceny kredytowej. |
| --- | --- |

(321)

Ponadto z podanych do wiadomości publicznych informacji pochodzących od agencji ratingowych (144) wynika, że budowa nowych elektrowni jądrowych zwykle negatywnie wpływa na oceną kredytową; dowiedziono natomiast, że zaprzestanie działalności w sektorze energii jądrowej oznacza dla służb użyteczności publicznej poprawę oceny kredytowej.

144

| (322) | Modelowanie i ustalenia w ramach badania ICF mają również pełne zastosowanie do sytuacji rynkowej na Węgrzech, w przypadku których oczekuje się – jak wyjaśniono powyżej w motywach 305 i 306 – wystąpienia znacznej luki w przyszłej całkowitej mocy zainstalowanej na Węgrzech. W związku z powyższym, uwzględniając informacje przedstawione w niniejszej sekcji 5.3.4, Komisja stwierdza istnienie niedoskonałości rynku pod względem finansowania, która to niedoskonałość ma wpływ na nowe inwestycje jądrowe, co dotyczy również nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech. |
| --- | --- |

(322)

Modelowanie i ustalenia w ramach badania ICF mają również pełne zastosowanie do sytuacji rynkowej na Węgrzech, w przypadku których oczekuje się – jak wyjaśniono powyżej w motywach 305 i 306 – wystąpienia znacznej luki w przyszłej całkowitej mocy zainstalowanej na Węgrzech. W związku z powyższym, uwzględniając informacje przedstawione w niniejszej sekcji 5.3.4, Komisja stwierdza istnienie niedoskonałości rynku pod względem finansowania, która to niedoskonałość ma wpływ na nowe inwestycje jądrowe, co dotyczy również nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech.

| (323) | Można by oczywiście argumentować, że w przypadku niniejszej decyzji główne ryzyko związane z opracowaniem i przygotowaniem projektu oraz jego realizacją zostało ograniczone, przynajmniej do pewnego stopnia, dzięki umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych „pod klucz”. Nie zmienia to jednak faktu, że ograniczeniu nie podlega ryzyko rynkowe ani ryzyko związane z dochodami, ani też ryzyko o charakterze politycznym i regulacyjnym dotyczące projektu Paks II. Przedmiotowy środek wydaje się zatem potrzebny do osiągnięcia celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech. |
| --- | --- |

(323)

Można by oczywiście argumentować, że w przypadku niniejszej decyzji główne ryzyko związane z opracowaniem i przygotowaniem projektu oraz jego realizacją zostało ograniczone, przynajmniej do pewnego stopnia, dzięki umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych „pod klucz”. Nie zmienia to jednak faktu, że ograniczeniu nie podlega ryzyko rynkowe ani ryzyko związane z dochodami, ani też ryzyko o charakterze politycznym i regulacyjnym dotyczące projektu Paks II. Przedmiotowy środek wydaje się zatem potrzebny do osiągnięcia celu polegającego na propagowaniu nowych inwestycji jądrowych na Węgrzech.

5.3.5.   ODPOWIEDNI INSTRUMENT

| (324) | W swojej ocenie Komisja musi ustalić, czy proponowany środek pomocy jest instrumentem polityki adekwatnym do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie, polegającego na propagowaniu energii jądrowej. |
| --- | --- |

(324)

W swojej ocenie Komisja musi ustalić, czy proponowany środek pomocy jest instrumentem polityki adekwatnym do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie, polegającego na propagowaniu energii jądrowej.

| (325) | Środek ma formę środka dotyczącego inwestycji, udzielonego przez państwo węgierskie na rzecz Paks II na rozwój projektu. Węgry potwierdziły, że nie będą planować udzielenia wsparcia operacyjnego na rzecz Paks II w czasie eksploatacji elektrowni, a pomoc państwa będzie obejmować wyłącznie koszty inwestycji związane z ukończeniem projektu. |
| --- | --- |

(325)

Środek ma formę środka dotyczącego inwestycji, udzielonego przez państwo węgierskie na rzecz Paks II na rozwój projektu. Węgry potwierdziły, że nie będą planować udzielenia wsparcia operacyjnego na rzecz Paks II w czasie eksploatacji elektrowni, a pomoc państwa będzie obejmować wyłącznie koszty inwestycji związane z ukończeniem projektu.

| (326) | W następstwie decyzji o wszczęciu postępowania Węgry nie przedstawiły żadnych informacji na temat ewentualnych alternatywnych instrumentów, które mogłyby przyciągnąć nowe inwestycje w obszarze energii jądrowej. |
| --- | --- |

(326)

W następstwie decyzji o wszczęciu postępowania Węgry nie przedstawiły żadnych informacji na temat ewentualnych alternatywnych instrumentów, które mogłyby przyciągnąć nowe inwestycje w obszarze energii jądrowej.

| (327) | Zdaniem Komisji innego rodzaju instrumenty i systemy, takie jak pożyczki na warunkach preferencyjnych lub ulgi podatkowe, nie wystarczyłyby do osiągnięcia takiego samego rezultatu, biorąc pod uwagę specyfikę projektu i znaczne ilości niezbędnych zasobów finansowych i innych zasobów oraz uwzględniając zidentyfikowaną ewentualną niedoskonałość rynku. |
| --- | --- |

(327)

Zdaniem Komisji innego rodzaju instrumenty i systemy, takie jak pożyczki na warunkach preferencyjnych lub ulgi podatkowe, nie wystarczyłyby do osiągnięcia takiego samego rezultatu, biorąc pod uwagę specyfikę projektu i znaczne ilości niezbędnych zasobów finansowych i innych zasobów oraz uwzględniając zidentyfikowaną ewentualną niedoskonałość rynku.

| (328) | Komisja uznaje zatem, że środek ten stanowiłby instrument odpowiedni do celów budowy dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II. |
| --- | --- |

(328)

Komisja uznaje zatem, że środek ten stanowiłby instrument odpowiedni do celów budowy dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II.

5.3.6.   EFEKT ZACHĘTY

| (329) | Aby dany środek wywierał efekt zachęty, musi on zmieniać zachowanie danego przedsiębiorstwa, co przejawia się zaangażowaniem się takiego przedsiębiorstwa w dodatkową działalność, której nie podjąłby bez tego środka lub którą podjąłby w ograniczonej skali lub w inny sposób. |
| --- | --- |

(329)

Aby dany środek wywierał efekt zachęty, musi on zmieniać zachowanie danego przedsiębiorstwa, co przejawia się zaangażowaniem się takiego przedsiębiorstwa w dodatkową działalność, której nie podjąłby bez tego środka lub którą podjąłby w ograniczonej skali lub w inny sposób.

| (330) | Komisja zauważa, że Paks II jest spółką zarejestrowaną przez państwo tylko w jednym celu, jakim jest rozwój i eksploatacja bloków nr 5 i 6 elektrowni jądrowej. Jak opisano w motywach 12, 26 i 27 powyżej, państwo węgierskie podjęło decyzję o zapewnieniu wkładu finansowego na rzecz Paks II na potrzeby osiągnięcia tego celu. |
| --- | --- |

(330)

Komisja zauważa, że Paks II jest spółką zarejestrowaną przez państwo tylko w jednym celu, jakim jest rozwój i eksploatacja bloków nr 5 i 6 elektrowni jądrowej. Jak opisano w motywach 12, 26 i 27 powyżej, państwo węgierskie podjęło decyzję o zapewnieniu wkładu finansowego na rzecz Paks II na potrzeby osiągnięcia tego celu.

| (331) | W tym zakresie Komisja zauważa, że projekt nie zostałby zrealizowany, gdyby wymagane zasoby finansowe i innego rodzaju zasoby nie były dostępne, czy też gdyby beneficjent nie miał do nich dostępu, jako że nie prowadzi on żadnej innej działalności dochodowej, a jego strukturę kapitałową zapewnia i konstruuje wyłącznie państwo. Potwierdzono to w toku formalnego postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego Komisja ustaliła, że projekt nie byłby wystarczająco rentowny bez wsparcia ze strony państwa węgierskiego (zob. analiza w sekcji 5.1.1 niniejszej decyzji). |
| --- | --- |

(331)

W tym zakresie Komisja zauważa, że projekt nie zostałby zrealizowany, gdyby wymagane zasoby finansowe i innego rodzaju zasoby nie były dostępne, czy też gdyby beneficjent nie miał do nich dostępu, jako że nie prowadzi on żadnej innej działalności dochodowej, a jego strukturę kapitałową zapewnia i konstruuje wyłącznie państwo. Potwierdzono to w toku formalnego postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego Komisja ustaliła, że projekt nie byłby wystarczająco rentowny bez wsparcia ze strony państwa węgierskiego (zob. analiza w sekcji 5.1.1 niniejszej decyzji).

| (332) | Pomoc państwa stanowi zatem zachętę do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie, jakim jest na budowa elektrowni jądrowej. |
| --- | --- |

(332)

Pomoc państwa stanowi zatem zachętę do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie, jakim jest na budowa elektrowni jądrowej.

5.3.7.   PROPORCJONALNOŚĆ

| (333) | W ramach oceny proporcjonalności środka Komisja musi zapewnić, aby środek był ograniczony do minimalnej kwoty umożliwiającej skuteczne ukończenie projektu pozwalające na osiągnięcie realizowanego celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

(333)

W ramach oceny proporcjonalności środka Komisja musi zapewnić, aby środek był ograniczony do minimalnej kwoty umożliwiającej skuteczne ukończenie projektu pozwalające na osiągnięcie realizowanego celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania.

| (334) | W przedmiotowej sprawie beneficjent otrzymałby wkład finansowy na budowę aktywów wytwórczych, nie ponosząc jakiegokolwiek ryzyka związanego z kosztami refinansowania, które ponosiliby inni uczestnicy rynku. |
| --- | --- |

(334)

W przedmiotowej sprawie beneficjent otrzymałby wkład finansowy na budowę aktywów wytwórczych, nie ponosząc jakiegokolwiek ryzyka związanego z kosztami refinansowania, które ponosiliby inni uczestnicy rynku.

| (335) | W wielu uwagach otrzymanych przez Komisję podniesiono argument, że w związku z tym, iż realizacja projektu będzie odbywać się bez zaproszenia do składania ofert, nie można ustalić, czy środek mający na celu pokrycie kosztów całkowitych byłyby ograniczony do minimalnej kwot potrzebnej na realizację projektu. |
| --- | --- |

(335)

W wielu uwagach otrzymanych przez Komisję podniesiono argument, że w związku z tym, iż realizacja projektu będzie odbywać się bez zaproszenia do składania ofert, nie można ustalić, czy środek mający na celu pokrycie kosztów całkowitych byłyby ograniczony do minimalnej kwot potrzebnej na realizację projektu.

| (336) | Komisja zauważa, że zasady pomocy państwa nie zawierają wymogu oszacowania kosztów i przychodów w ramach przetargu. Przetarg jest jedynie jednym z szeregu metod pozwalających na dokonanie oszacowania. Dlatego też sam fakt, że Węgry nie wybrały Paks II na beneficjenta środka w wyniku procedury przetargowej nie oznacza ani nie powoduje nadmiernej rekompensaty. |
| --- | --- |

(336)

Komisja zauważa, że zasady pomocy państwa nie zawierają wymogu oszacowania kosztów i przychodów w ramach przetargu. Przetarg jest jedynie jednym z szeregu metod pozwalających na dokonanie oszacowania. Dlatego też sam fakt, że Węgry nie wybrały Paks II na beneficjenta środka w wyniku procedury przetargowej nie oznacza ani nie powoduje nadmiernej rekompensaty.

| (337) | Jeżeli chodzi o zarzuty, że władze węgierskie nie zbadały minimalnego poziomu wsparcia umożliwiającego realizację projektu i zamiast tego podjęły decyzję o finansowaniu całego projektu, Komisja uznaje, że faktycznie ze względu występującą niedoskonałość rynku całość finansowania budowy dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II należy uznać za pomoc państwa, co potwierdzono w sekcji 5.1 niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(337)

Jeżeli chodzi o zarzuty, że władze węgierskie nie zbadały minimalnego poziomu wsparcia umożliwiającego realizację projektu i zamiast tego podjęły decyzję o finansowaniu całego projektu, Komisja uznaje, że faktycznie ze względu występującą niedoskonałość rynku całość finansowania budowy dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II należy uznać za pomoc państwa, co potwierdzono w sekcji 5.1 niniejszej decyzji.

| (338) | Jeżeli chodzi o ewentualną nadmierną rekompensatę dla beneficjenta wynikającą ze środka, Komisja odwołuje się do analizy ekonomicznej przeprowadzonej w sekcji 5.1, w wyniku której ustaliła, że projekt jako taki nie byłby rentowny, gdyż oczekiwana IRR nie przekroczyłaby rynkowego WACC, co wynika z faktu, że oczekuje się, iż uzyskane przychody nie pokryją kosztów wstępnych ani dalszych kosztów związanych z realizacją projektu, nawet przyjmując stosunkowo optymistyczne scenariusze. W toku oceny Komisja oszacowała poziom IRR na podstawie prognoz ceny rynkowej oraz innych parametrów uznanych za zgodne z rynkiem. Ustalając tego rodzaju lukę między kosztem kapitału a zyskiem, Komisja w pełni uwzględniła zatem oczekiwany wkład przychodów z działalności komercyjnej (sprzedaż energii elektrycznej) w rentowność projektu. W praktyce oczekiwane koszty projektu porównano z oczekiwanym zyskiem, mając na uwadze, że Węgry nie przewidziały przekazania żadnych dodatkowych zasobów państwowych. |
| --- | --- |

(338)

Jeżeli chodzi o ewentualną nadmierną rekompensatę dla beneficjenta wynikającą ze środka, Komisja odwołuje się do analizy ekonomicznej przeprowadzonej w sekcji 5.1, w wyniku której ustaliła, że projekt jako taki nie byłby rentowny, gdyż oczekiwana IRR nie przekroczyłaby rynkowego WACC, co wynika z faktu, że oczekuje się, iż uzyskane przychody nie pokryją kosztów wstępnych ani dalszych kosztów związanych z realizacją projektu, nawet przyjmując stosunkowo optymistyczne scenariusze. W toku oceny Komisja oszacowała poziom IRR na podstawie prognoz ceny rynkowej oraz innych parametrów uznanych za zgodne z rynkiem. Ustalając tego rodzaju lukę między kosztem kapitału a zyskiem, Komisja w pełni uwzględniła zatem oczekiwany wkład przychodów z działalności komercyjnej (sprzedaż energii elektrycznej) w rentowność projektu. W praktyce oczekiwane koszty projektu porównano z oczekiwanym zyskiem, mając na uwadze, że Węgry nie przewidziały przekazania żadnych dodatkowych zasobów państwowych.

| (339) | W związku z tym, że koszt kapitału związany z projektem przekracza oczekiwany zysk, Komisja jest zdania, że cała pomoc państwa udzielona przez Węgry jest konieczna i proporcjonalna do celów realizacji projektu, oraz że w tym zakresie wyklucza się nadmierną rekompensatę. Etap eksploatacji nie jest objęty żadnym dodatkowym wsparciem, co potwierdziły Węgry. |
| --- | --- |

(339)

W związku z tym, że koszt kapitału związany z projektem przekracza oczekiwany zysk, Komisja jest zdania, że cała pomoc państwa udzielona przez Węgry jest konieczna i proporcjonalna do celów realizacji projektu, oraz że w tym zakresie wyklucza się nadmierną rekompensatę. Etap eksploatacji nie jest objęty żadnym dodatkowym wsparciem, co potwierdziły Węgry.

| (340) | W tym względzie, jak wyjaśniono w motywach 96 i 97, zgodnie z zobowiązaniem podjętym przez Węgry Paks II wykorzysta zasoby państwowe wyłącznie do celów realizacji projektu, a każda uzyskana nadwyżka byłaby przekazana z powrotem do budżetu państwa. Zdaniem Komisji tego rodzaju zobowiązanie wyklucza sytuację, w której zasoby państwowe są wykorzystywane w sposób generujący dodatkowe zyski dla Paks II wykraczające poza kwotę konieczną do zapewnienia rentowności beneficjenta, a ponadto zobowiązanie to zapewnia ograniczenie pomocy do minimum. |
| --- | --- |

(340)

W tym względzie, jak wyjaśniono w motywach 96 i 97, zgodnie z zobowiązaniem podjętym przez Węgry Paks II wykorzysta zasoby państwowe wyłącznie do celów realizacji projektu, a każda uzyskana nadwyżka byłaby przekazana z powrotem do budżetu państwa. Zdaniem Komisji tego rodzaju zobowiązanie wyklucza sytuację, w której zasoby państwowe są wykorzystywane w sposób generujący dodatkowe zyski dla Paks II wykraczające poza kwotę konieczną do zapewnienia rentowności beneficjenta, a ponadto zobowiązanie to zapewnia ograniczenie pomocy do minimum.

| (341) | W innych uwagach podkreśla się, że pomoc państwa nie byłaby ograniczona jedynie do realizacji inwestycji, ale przyznano by ją również na etapie eksploatacji, co mogłoby skutkować nadmierną rekompensatą na rzecz Paks II. W tym zakresie Komisja przypomina, że Węgry wskazały, iż nie udzielą żadnego dodatkowego wsparcia ze strony państwa oprócz zgłoszonego środka będącego przedmiotem postępowania. Ponadto Komisja przypomina, że zgodnie z dodatkowymi informacjami przedstawionymi przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. każde nowe wsparcie na rzecz Paks II zawsze podlegałoby zatwierdzeniu pomocy państwa. |
| --- | --- |

(341)

W innych uwagach podkreśla się, że pomoc państwa nie byłaby ograniczona jedynie do realizacji inwestycji, ale przyznano by ją również na etapie eksploatacji, co mogłoby skutkować nadmierną rekompensatą na rzecz Paks II. W tym zakresie Komisja przypomina, że Węgry wskazały, iż nie udzielą żadnego dodatkowego wsparcia ze strony państwa oprócz zgłoszonego środka będącego przedmiotem postępowania. Ponadto Komisja przypomina, że zgodnie z dodatkowymi informacjami przedstawionymi przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. każde nowe wsparcie na rzecz Paks II zawsze podlegałoby zatwierdzeniu pomocy państwa.

| (342) | Komisja zbadała kwestię, czy mogłoby dość do nadmiernej rekompensaty, jeżeli zyski osiągnięte przez beneficjenta środka pomocy w czasie eksploatacji reaktorów jądrowych przekroczyłyby zyski oszacowane przez Komisję w ramach obliczeń IRR (zob. sekcja 5.1). W szczególności Komisja zbadała, co by się stało, gdyby spółka Paks II mogła reinwestować zyski niewypłacane państwu w formie dywidend w celu utworzenia lub zakupu dodatkowych aktywów wytwórczych i tym samym umocnienia swojej pozycji na rynku. W tym zakresie Komisja zauważa, że zgodnie z dodatkowymi informacjami przedstawionymi przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. (zob. motyw 96) beneficjent nie może dokonać reinwestycji w zwiększanie zdolności lub wydłużenie okresu eksploatacji Paks II lub instalację dodatkowych zdolności wytwórczych, innych niż zdolności reaktorów jądrowych nr 5 i 6 Paks II, które są objęte zakresem stosowania niniejszej decyzji. |
| --- | --- |

(342)

Komisja zbadała kwestię, czy mogłoby dość do nadmiernej rekompensaty, jeżeli zyski osiągnięte przez beneficjenta środka pomocy w czasie eksploatacji reaktorów jądrowych przekroczyłyby zyski oszacowane przez Komisję w ramach obliczeń IRR (zob. sekcja 5.1). W szczególności Komisja zbadała, co by się stało, gdyby spółka Paks II mogła reinwestować zyski niewypłacane państwu w formie dywidend w celu utworzenia lub zakupu dodatkowych aktywów wytwórczych i tym samym umocnienia swojej pozycji na rynku. W tym zakresie Komisja zauważa, że zgodnie z dodatkowymi informacjami przedstawionymi przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. (zob. motyw 96) beneficjent nie może dokonać reinwestycji w zwiększanie zdolności lub wydłużenie okresu eksploatacji Paks II lub instalację dodatkowych zdolności wytwórczych, innych niż zdolności reaktorów jądrowych nr 5 i 6 Paks II, które są objęte zakresem stosowania niniejszej decyzji.

| (343) | Mając na uwadze informacje przedstawione w niniejszej sekcji 5.3.7, Komisja jest zdania, szczególnie w świetle dodatkowych informacji dotyczących zgłoszenia, o których mowa w motywach 96 i 97, że beneficjent powinien zrekompensować państwu udostępnienie elektrowni i nie powinien zachowywać dodatkowych zysków wykraczających poza kwotę konieczną do zapewnienia możliwości prowadzenia swojej działalności gospodarczej i uzyskania rentowności. Środek jest zatem proporcjonalny. |
| --- | --- |

(343)

Mając na uwadze informacje przedstawione w niniejszej sekcji 5.3.7, Komisja jest zdania, szczególnie w świetle dodatkowych informacji dotyczących zgłoszenia, o których mowa w motywach 96 i 97, że beneficjent powinien zrekompensować państwu udostępnienie elektrowni i nie powinien zachowywać dodatkowych zysków wykraczających poza kwotę konieczną do zapewnienia możliwości prowadzenia swojej działalności gospodarczej i uzyskania rentowności. Środek jest zatem proporcjonalny.

5.3.8.   POTENCJALNE ZAKŁÓCENIA KONKURENCJI I WPŁYW NA WYMIANĘ HANDLOWĄ ORAZ OGÓLNE ZRÓWNOWAŻENIE

| (344) | Zgodność środka pomocy z rynkiem wewnętrznym wymaga, aby negatywny wpływ środka pomocy w postaci zakłócenia konkurencji i oddziaływania na wymianę handlową między państwami członkowskimi był ograniczony oraz zrównoważony pozytywnymi efektami w postaci wkładu w osiągnięcie celu leżącego we wspólnym interesie. W szczególności po ustaleniu celu, jakiemu służy dany środek, konieczne jest ograniczenie do minimum potencjalnego negatywnego oddziaływania środka na konkurencję i wymianę handlową. |
| --- | --- |

(344)

Zgodność środka pomocy z rynkiem wewnętrznym wymaga, aby negatywny wpływ środka pomocy w postaci zakłócenia konkurencji i oddziaływania na wymianę handlową między państwami członkowskimi był ograniczony oraz zrównoważony pozytywnymi efektami w postaci wkładu w osiągnięcie celu leżącego we wspólnym interesie. W szczególności po ustaleniu celu, jakiemu służy dany środek, konieczne jest ograniczenie do minimum potencjalnego negatywnego oddziaływania środka na konkurencję i wymianę handlową.

| (345) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja określiła trzy ewentualne sposoby zakłócenia konkurencji. Po pierwsze, zakłócenie polega na zwiększeniu ewentualnej koncentracji na rynku w wyniku połączonej przyszłej własności i eksploatacji obecnie działającej elektrowni jądrowej Paks i Paks II. Po drugie, Komisja miała wątpliwości w kwestii, czy nowe zdolności przy obciążeniu podstawowym charakteryzujące się wysokim wskaźnikiem wykorzystania mogą stanowić barierę wejścia dla nowych uczestników rynku i spowodować dalszy spadek wzdłuż krzywej rankingu cenowego określonej ilości bardziej kosztownych zdolności wytwórczych. W związku z tym Komisja zbadała następujące parametry: (i) potencjalny wpływ środka na rynek węgierski; (ii) potencjalny transgraniczny wpływ środka; (iii) potencjalny wpływ równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II. Ponadto wykryto potencjalne zakłócenie w związku z podejrzeniem Komisji, że elektrownia Paks II może stwarzać pewne ryzyko płynności rynku hurtowego poprzez ograniczenie liczby ofert dostaw dostępnych na rynku. |
| --- | --- |

(345)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja określiła trzy ewentualne sposoby zakłócenia konkurencji. Po pierwsze, zakłócenie polega na zwiększeniu ewentualnej koncentracji na rynku w wyniku połączonej przyszłej własności i eksploatacji obecnie działającej elektrowni jądrowej Paks i Paks II. Po drugie, Komisja miała wątpliwości w kwestii, czy nowe zdolności przy obciążeniu podstawowym charakteryzujące się wysokim wskaźnikiem wykorzystania mogą stanowić barierę wejścia dla nowych uczestników rynku i spowodować dalszy spadek wzdłuż krzywej rankingu cenowego określonej ilości bardziej kosztownych zdolności wytwórczych. W związku z tym Komisja zbadała następujące parametry: (i) potencjalny wpływ środka na rynek węgierski; (ii) potencjalny transgraniczny wpływ środka; (iii) potencjalny wpływ równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II. Ponadto wykryto potencjalne zakłócenie w związku z podejrzeniem Komisji, że elektrownia Paks II może stwarzać pewne ryzyko płynności rynku hurtowego poprzez ograniczenie liczby ofert dostaw dostępnych na rynku.

5.3.8.1.   Zwiększenie ewentualnej koncentracji na rynku

Zwiększenie ewentualnej koncentracji na rynku

| (346) | W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości w zakresie ewentualnej koncentracji na rynku, podobnie niektóre zarzuty przedstawione przez zainteresowane strony również dotyczyły ewentualnego połączenia Paks II i operatora obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks. Grupa MVM i spółka Paks II oraz państwo węgierskie zaprzeczają tym zarzutom. |
| --- | --- |

(346)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości w zakresie ewentualnej koncentracji na rynku, podobnie niektóre zarzuty przedstawione przez zainteresowane strony również dotyczyły ewentualnego połączenia Paks II i operatora obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks. Grupa MVM i spółka Paks II oraz państwo węgierskie zaprzeczają tym zarzutom.

| (347) | Komisja zauważa, że węgierski rynek wytwarzania energii elektrycznej charakteryzuje się stosunkowo wysoką koncentracją na rynku, jako że obecna elektrownia jądrowa Paks (grupa MVM) wytwarza około 50 % produkcji krajowej. Tego rodzaju koncentracje na rynku mogą mieć szkodliwy wpływ na skuteczną konkurencję na rynku, gdyż mogą stanowić barierę wejścia na rynek dla nowych uczestników oraz mogą stwarzać ryzyko płynności poprzez ograniczenie liczby dostępnych ofert dostaw. |
| --- | --- |

(347)

Komisja zauważa, że węgierski rynek wytwarzania energii elektrycznej charakteryzuje się stosunkowo wysoką koncentracją na rynku, jako że obecna elektrownia jądrowa Paks (grupa MVM) wytwarza około 50 % produkcji krajowej. Tego rodzaju koncentracje na rynku mogą mieć szkodliwy wpływ na skuteczną konkurencję na rynku, gdyż mogą stanowić barierę wejścia na rynek dla nowych uczestników oraz mogą stwarzać ryzyko płynności poprzez ograniczenie liczby dostępnych ofert dostaw.

| (348) | Planuje się, że eksploatacja dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II rozpocznie się zanim istniejące cztery reaktory jądrowe zostaną wycofane z eksploatacji. W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wskazała, że taka sytuacja może mieć szkodliwy wpływ na rynek węgierski, chyba że całość udziałów operatorów elektrowni jądrowych Paks i Paks II będzie znajdować się w posiadaniu innych właścicieli tak, aby elektrownie te można było uznać za niezależne i niepowiązane. |
| --- | --- |

(348)

Planuje się, że eksploatacja dwóch nowych reaktorów jądrowych Paks II rozpocznie się zanim istniejące cztery reaktory jądrowe zostaną wycofane z eksploatacji. W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wskazała, że taka sytuacja może mieć szkodliwy wpływ na rynek węgierski, chyba że całość udziałów operatorów elektrowni jądrowych Paks i Paks II będzie znajdować się w posiadaniu innych właścicieli tak, aby elektrownie te można było uznać za niezależne i niepowiązane.

| (349) | Komisja uznaje, że aktualnie spółka Paks II jest prawnie niezależna od grupy MVM. Komisja miała jednak obawy, że tego rodzaju prawne oddzielenie jest niewystarczające lub może nie zostać utrzymane bez dodatkowych gwarancji w tym zakresie. Komisja wyraziła również obawy co do przyszłych ewentualnych powiązań między Paks II a przedsiębiorstwami państwowymi prowadzącymi działalność w dziedzinie energii, które to powiązania mogą wzmocnić ich wpływ na węgierskim rynku energii. |
| --- | --- |

(349)

Komisja uznaje, że aktualnie spółka Paks II jest prawnie niezależna od grupy MVM. Komisja miała jednak obawy, że tego rodzaju prawne oddzielenie jest niewystarczające lub może nie zostać utrzymane bez dodatkowych gwarancji w tym zakresie. Komisja wyraziła również obawy co do przyszłych ewentualnych powiązań między Paks II a przedsiębiorstwami państwowymi prowadzącymi działalność w dziedzinie energii, które to powiązania mogą wzmocnić ich wpływ na węgierskim rynku energii.

| (350) | Po pierwsze, Komisja zauważa, że celem węgierskiego środka jest stopniowe zastąpienie istniejących zdolności jądrowych elektrowni jądrowej Paks w latach 2025–2037. Oczekuje się, że w praktyce wszystkie cztery reaktory jądrowe znajdujące się obecnie w eksploatacji będą przez pewien okres działały równolegle z reaktorami jądrowymi Paks II. Okres ten jest jednak ograniczony do lat 2026–2032, a wraz z wycofaniem wszystkich zdolności jądrowych do 2037 r. nastąpi znaczny spadek udziału w rynku grupy MVM. |
| --- | --- |

(350)

Po pierwsze, Komisja zauważa, że celem węgierskiego środka jest stopniowe zastąpienie istniejących zdolności jądrowych elektrowni jądrowej Paks w latach 2025–2037. Oczekuje się, że w praktyce wszystkie cztery reaktory jądrowe znajdujące się obecnie w eksploatacji będą przez pewien okres działały równolegle z reaktorami jądrowymi Paks II. Okres ten jest jednak ograniczony do lat 2026–2032, a wraz z wycofaniem wszystkich zdolności jądrowych do 2037 r. nastąpi znaczny spadek udziału w rynku grupy MVM.

| (351) | Po drugie, Komisja przypomina (zob. motyw 102), że Węgry stwierdziły, iż grupa MVM i Paks II są niezależne i niepowiązane z następujących względów:






  a) | zarządzają nimi różne departamenty rządowe (grupą MVM zarządza Ministerstwo Rozwoju Krajowego za pośrednictwem węgierskiego przedsiębiorstwa National Asset Management Inc., zaś spółką Paks II zarządza Kancelaria Premiera); |
| --- | --- | --- |

(351)

Po drugie, Komisja przypomina (zob. motyw 102), że Węgry stwierdziły, iż grupa MVM i Paks II są niezależne i niepowiązane z następujących względów:

a)

zarządzają nimi różne departamenty rządowe (grupą MVM zarządza Ministerstwo Rozwoju Krajowego za pośrednictwem węgierskiego przedsiębiorstwa National Asset Management Inc., zaś spółką Paks II zarządza Kancelaria Premiera);

| b) | w zarządzie każdego przedsiębiorstwa nie ma wspólnych lub dzielonych stanowisk dyrektorów; |
| --- | --- |

b)

w zarządzie każdego przedsiębiorstwa nie ma wspólnych lub dzielonych stanowisk dyrektorów;

| c) | wprowadzono zabezpieczenia mające na celu zapewnienie, aby między przedsiębiorstwami nie dochodziło do wymiany szczególnie chronionych informacji handlowych i informacji poufnych; |
| --- | --- |

c)

wprowadzono zabezpieczenia mające na celu zapewnienie, aby między przedsiębiorstwami nie dochodziło do wymiany szczególnie chronionych informacji handlowych i informacji poufnych;

| d) | każde przedsiębiorstwo posiada oddzielne i różniące się między sobą uprawnienia decyzyjne. |
| --- | --- |

d)

każde przedsiębiorstwo posiada oddzielne i różniące się między sobą uprawnienia decyzyjne.

| (352) | Potwierdza to również grupa MVM, która podkreśla fakt, że – podobnie jak wszyscy inni konkurenci – grupa MVM i Paks II to dwa osobne przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną i nie ma powodu, aby zakładać istnienie jakiejkolwiek koordynacji lub działalności lub możliwości połączenia tych dwóch przedsiębiorstw. Ponadto grupa MVM twierdzi, że jej własna strategia obejmuje możliwe inwestycje, które w przyszłości mogą konkurować z Paks II. |
| --- | --- |

(352)

Potwierdza to również grupa MVM, która podkreśla fakt, że – podobnie jak wszyscy inni konkurenci – grupa MVM i Paks II to dwa osobne przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną i nie ma powodu, aby zakładać istnienie jakiejkolwiek koordynacji lub działalności lub możliwości połączenia tych dwóch przedsiębiorstw. Ponadto grupa MVM twierdzi, że jej własna strategia obejmuje możliwe inwestycje, które w przyszłości mogą konkurować z Paks II.

| (353) | Po trzecie, Komisja przywołuje dodatkowe informacje przedstawione przez Węgry, o których to informacjach mowa w motywie 117 i zgodnie z którymi spółka Paks II, jej następcy i podmioty zależne będą w pełni rozdzielone pod względem prawnym i strukturalnym w rozumieniu pkt 52 i 53 obwieszczenia dotyczącego kwestii jurysdykcyjnych w przypadku koncentracji przedsiębiorstw, a ich utrzymywanie, zarządzanie nimi oraz ich funkcjonowanie będzie odbywać się w sposób niezależny i niepowiązany z grupą MVM i wszystkimi jej przedsiębiorstwami, następcami i podmiotami zależnymi oraz innymi przedsiębiorstwami państwowymi działającymi w sektorze wytwarzania energii, sprzedaży hurtowej lub sprzedaży detalicznej energii. |
| --- | --- |

(353)

Po trzecie, Komisja przywołuje dodatkowe informacje przedstawione przez Węgry, o których to informacjach mowa w motywie 117 i zgodnie z którymi spółka Paks II, jej następcy i podmioty zależne będą w pełni rozdzielone pod względem prawnym i strukturalnym w rozumieniu pkt 52 i 53 obwieszczenia dotyczącego kwestii jurysdykcyjnych w przypadku koncentracji przedsiębiorstw, a ich utrzymywanie, zarządzanie nimi oraz ich funkcjonowanie będzie odbywać się w sposób niezależny i niepowiązany z grupą MVM i wszystkimi jej przedsiębiorstwami, następcami i podmiotami zależnymi oraz innymi przedsiębiorstwami państwowymi działającymi w sektorze wytwarzania energii, sprzedaży hurtowej lub sprzedaży detalicznej energii.

| (354) | Komisja jest przekonana, że przedstawione dodatkowe informacje rozwiewają wszystkie jej obawy odnośnie do ewentualnych przyszłych koncentracji i powiązań między zasiedziałymi podmiotami aktywnymi w sektorze energii na węgierskim rynku energii elektrycznej. Nie jest możliwe, aby spółka Paks II była obecnie powiązania z grupą MVM albo z innymi przedsiębiorstwami państwowymi aktywnymi w sektorze energii, a tym samym – aby zwiększyła swój wpływ na rynku w okresie eksploatacji obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks i w późniejszym okresie. |
| --- | --- |

(354)

Komisja jest przekonana, że przedstawione dodatkowe informacje rozwiewają wszystkie jej obawy odnośnie do ewentualnych przyszłych koncentracji i powiązań między zasiedziałymi podmiotami aktywnymi w sektorze energii na węgierskim rynku energii elektrycznej. Nie jest możliwe, aby spółka Paks II była obecnie powiązania z grupą MVM albo z innymi przedsiębiorstwami państwowymi aktywnymi w sektorze energii, a tym samym – aby zwiększyła swój wpływ na rynku w okresie eksploatacji obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks i w późniejszym okresie.

5.3.8.2.   
  Bariera wejścia dla nowych uczestników rynku

Bariera wejścia dla nowych uczestników rynku

| (355) | Jeżeli chodzi o wątpliwości Komisji w kwestii, czy nowe zdolności mogą stanowić barierę wejścia dla nowych uczestników rynku, w niektórych uwagach podkreślono, że uruchomienie elektrowni jądrowych służy zapewnieniu wysokiej zdolności przy obciążeniu podstawowym, która ma pierwszeństwo przy wprowadzaniu do sieci, a w związku z niskimi kosztami operacyjnymi elektrownie jądrowe są również w korzystniejszej sytuacji z punktu widzenia podaży na rynku. |
| --- | --- |

(355)

Jeżeli chodzi o wątpliwości Komisji w kwestii, czy nowe zdolności mogą stanowić barierę wejścia dla nowych uczestników rynku, w niektórych uwagach podkreślono, że uruchomienie elektrowni jądrowych służy zapewnieniu wysokiej zdolności przy obciążeniu podstawowym, która ma pierwszeństwo przy wprowadzaniu do sieci, a w związku z niskimi kosztami operacyjnymi elektrownie jądrowe są również w korzystniejszej sytuacji z punktu widzenia podaży na rynku.

| (356) | Komisja zbadała wpływ środka na konkurencję, czyli na innych uczestników rynku węgierskiego oraz rynków sąsiadujących. Ponadto Komisja zbadała konkretnie okres równoległej eksploatacji obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks i elektrowni Paks II, tj. zgodnie z przewidywaniami na lata 2026–2032. |
| --- | --- |

(356)

Komisja zbadała wpływ środka na konkurencję, czyli na innych uczestników rynku węgierskiego oraz rynków sąsiadujących. Ponadto Komisja zbadała konkretnie okres równoległej eksploatacji obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks i elektrowni Paks II, tj. zgodnie z przewidywaniami na lata 2026–2032.

a)   Potencjalny wpływ środka na rynek węgierski

Potencjalny wpływ środka na rynek węgierski

| (357) | Komisja przypomina, że uruchomienie bloków nr 5 i 6 Paks II ma na celu zrekompensowanie utraty mocy, gdy bloki nr 1–4 elektrowni jądrowej Paks będą stopniowo zamykane odpowiednio do końca 2032 r., 2034 r., 2036 r. i 2037 r., bez przewidywanej perspektywy dalszego przedłużenia cyklu życia (zob. motyw 10). Uruchomienie dwóch nowych bloków nr 5 i 6 Paks II planuje się odpowiednio na lata 2025 i 2026. Taki rozwój zdolności jądrowych przyjęto również w badaniu wydanym przez MAVIR w 2016 r. (zob. motyw 20). |
| --- | --- |

(357)

Komisja przypomina, że uruchomienie bloków nr 5 i 6 Paks II ma na celu zrekompensowanie utraty mocy, gdy bloki nr 1–4 elektrowni jądrowej Paks będą stopniowo zamykane odpowiednio do końca 2032 r., 2034 r., 2036 r. i 2037 r., bez przewidywanej perspektywy dalszego przedłużenia cyklu życia (zob. motyw 10). Uruchomienie dwóch nowych bloków nr 5 i 6 Paks II planuje się odpowiednio na lata 2025 i 2026. Taki rozwój zdolności jądrowych przyjęto również w badaniu wydanym przez MAVIR w 2016 r. (zob. motyw 20).

| (358) | Komisja przypomina, że elektrownia jądrowa Paks wytwarza obecnie energię elektryczną zapewniającą 36 % całkowitego zużycia energii elektrycznej na Węgrzech, przy czym udział ten zmniejszy się w świetle oczekiwanego wzrostu zapotrzebowania, o którym mowa w motywie 50, a zgodnie z oczekiwaniami wielkość produkcji w elektrowni Paks II będzie utrzymywać się na podobnym poziomie po wycofaniu z eksploatacji elektrowni jądrowej Paks. |
| --- | --- |

(358)

Komisja przypomina, że elektrownia jądrowa Paks wytwarza obecnie energię elektryczną zapewniającą 36 % całkowitego zużycia energii elektrycznej na Węgrzech, przy czym udział ten zmniejszy się w świetle oczekiwanego wzrostu zapotrzebowania, o którym mowa w motywie 50, a zgodnie z oczekiwaniami wielkość produkcji w elektrowni Paks II będzie utrzymywać się na podobnym poziomie po wycofaniu z eksploatacji elektrowni jądrowej Paks.

| (359) | Mając na uwadze, że projekt Paks II ma na celu wymianę zdolności, Komisja zauważa, że po wycofaniu z eksploatacji wszystkich czterech bloków elektrowni jądrowej Paks w 2037 r. przewidywana przez OSP przyszła luka w całkowitej krajowej mocy zainstalowanej – jak wyjaśniono w motywie 50 – wróciłaby do wcześniejszych poziomów (zob. również wykres 7 w motywie 108), czyli zdolność na poziomie 2,4 GW zapewniana przez elektrownię Paks II nie spowoduje długotrwałego wzrostu całkowitego poziomu zainstalowanych zdolności jądrowych na Węgrzech. |
| --- | --- |

(359)

Mając na uwadze, że projekt Paks II ma na celu wymianę zdolności, Komisja zauważa, że po wycofaniu z eksploatacji wszystkich czterech bloków elektrowni jądrowej Paks w 2037 r. przewidywana przez OSP przyszła luka w całkowitej krajowej mocy zainstalowanej – jak wyjaśniono w motywie 50 – wróciłaby do wcześniejszych poziomów (zob. również wykres 7 w motywie 108), czyli zdolność na poziomie 2,4 GW zapewniana przez elektrownię Paks II nie spowoduje długotrwałego wzrostu całkowitego poziomu zainstalowanych zdolności jądrowych na Węgrzech.

| (360) | Komisja zauważa również, że wykaz bieżących inwestycji lub zatwierdzonych nowych inwestycji w zakłady wytwarzania energii elektrycznej jest dość krótki (zob. tabela 2 w motywie 51). Uwzględniając te dane, Komisja jest zdania, że po wycofaniu z eksploatacji czterech bloków obecnie działającej elektrowni jądrowej Paks Węgry pozostaną istotnym importerem netto. |
| --- | --- |

(360)

Komisja zauważa również, że wykaz bieżących inwestycji lub zatwierdzonych nowych inwestycji w zakłady wytwarzania energii elektrycznej jest dość krótki (zob. tabela 2 w motywie 51). Uwzględniając te dane, Komisja jest zdania, że po wycofaniu z eksploatacji czterech bloków obecnie działającej elektrowni jądrowej Paks Węgry pozostaną istotnym importerem netto.

| (361) | Jak wyjaśniono w motywie 93 powyżej, Węgry stwierdziły, że zgodnie z analizą przeprowadzoną przez NERA w przypadku braku zgłoszonego środka zdolność na poziomie 2,4 GW zapewnianą przez Paks II zapewniłyby zamiast tego komercyjne turbiny gazowe w obiegu otwartym i turbiny gazowe w cyklu kombinowanym. Nawet w przypadku uruchomienia elektrowni Paks II nadal możliwe będzie wprowadzenie nowych mocy gazowych lub mocy z innych źródeł. W badaniu przeprowadzonym przez NERA sugeruje się, że pomimo zastąpienia większości mocy elektrowni Paks II nowymi mocami gazowymi na Węgrzech, Węgry pozostałyby w dużym stopniu uzależnione od importu energii elektrycznej. |
| --- | --- |

(361)

Jak wyjaśniono w motywie 93 powyżej, Węgry stwierdziły, że zgodnie z analizą przeprowadzoną przez NERA w przypadku braku zgłoszonego środka zdolność na poziomie 2,4 GW zapewnianą przez Paks II zapewniłyby zamiast tego komercyjne turbiny gazowe w obiegu otwartym i turbiny gazowe w cyklu kombinowanym. Nawet w przypadku uruchomienia elektrowni Paks II nadal możliwe będzie wprowadzenie nowych mocy gazowych lub mocy z innych źródeł. W badaniu przeprowadzonym przez NERA sugeruje się, że pomimo zastąpienia większości mocy elektrowni Paks II nowymi mocami gazowymi na Węgrzech, Węgry pozostałyby w dużym stopniu uzależnione od importu energii elektrycznej.

| (362) | Jeżeli chodzi o wprowadzenie ewentualnych innych technologii oprócz Paks II, Komisja przywołuje twierdzenie Węgier, że obecne i dawne decyzje dotyczące wejścia na rynek elektrowni wykorzystującej odnawialne źródła energii zależą w dużej mierze od rządowych programów subsydiów, a nie od cen rynkowych (zob. motyw 107 lit. a)). Komisja uznaje, że w krajowej strategii energetycznej Węgier (145) w koszyku energetycznym Węgier przewidziano energię ze źródeł odnawialnych zgodnie z unijnym pakietem klimatyczno-energetycznym do 2020 roku (146), krajowymi celami w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określonymi w dyrektywie w sprawie energii ze źródeł odnawialnych (147) oraz kluczowymi celami ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 (148). Komisja zauważa, że koszty zmienne (149) związane z technologiami odnawialnymi tradycyjnie są niższe ze względu na brak uzależnienia od paliwa w porównaniu z kosztami związanymi z technologią jądrową. Ponadto w świetle wspomnianych europejskich i krajowych celów i obowiązków w zakresie energii ze źródeł odnawialnych Węgry nie stanowią wyjątku, jeżeli chodzi o uruchamianie mechanizmów wsparcia na rzecz przyłączenia do sieci nowych elektrowni, które wytwarzają energię elektryczną ze źródeł odnawialnych. Komisja zauważa, że część węgierskiego programu dotyczącego odnawialnych źródeł energii METÁR została uruchomiona w styczniu 2017 r. i działa od tamtej pory (150), natomiast w przypadku innych części programu związanych z większymi producentami w sektorze odnawialnych źródeł energii obecnie oczekuje się na zatwierdzenie pomocy państwa przez Komisję. |
| --- | --- |

(362)

Jeżeli chodzi o wprowadzenie ewentualnych innych technologii oprócz Paks II, Komisja przywołuje twierdzenie Węgier, że obecne i dawne decyzje dotyczące wejścia na rynek elektrowni wykorzystującej odnawialne źródła energii zależą w dużej mierze od rządowych programów subsydiów, a nie od cen rynkowych (zob. motyw 107 lit. a)). Komisja uznaje, że w krajowej strategii energetycznej Węgier (145) w koszyku energetycznym Węgier przewidziano energię ze źródeł odnawialnych zgodnie z unijnym pakietem klimatyczno-energetycznym do 2020 roku (146), krajowymi celami w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określonymi w dyrektywie w sprawie energii ze źródeł odnawialnych (147) oraz kluczowymi celami ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 (148). Komisja zauważa, że koszty zmienne (149) związane z technologiami odnawialnymi tradycyjnie są niższe ze względu na brak uzależnienia od paliwa w porównaniu z kosztami związanymi z technologią jądrową. Ponadto w świetle wspomnianych europejskich i krajowych celów i obowiązków w zakresie energii ze źródeł odnawialnych Węgry nie stanowią wyjątku, jeżeli chodzi o uruchamianie mechanizmów wsparcia na rzecz przyłączenia do sieci nowych elektrowni, które wytwarzają energię elektryczną ze źródeł odnawialnych. Komisja zauważa, że część węgierskiego programu dotyczącego odnawialnych źródeł energii METÁR została uruchomiona w styczniu 2017 r. i działa od tamtej pory (150), natomiast w przypadku innych części programu związanych z większymi producentami w sektorze odnawialnych źródeł energii obecnie oczekuje się na zatwierdzenie pomocy państwa przez Komisję.

145

146

147

148

149

150

| (363) | Komisja przypomina, że zgodnie z badaniem wydanym przez MAVIR w 2016 r. (zob. motyw 20) bieżąca infrastruktura elektrowni węglowych (węgiel brunatny) (zob. wykresy 1 i 2 w motywie 43) zostanie stopniowo zlikwidowana w latach 2025–2030, co umożliwiłoby przyłączenie do sieci dodatkowych instalacji, szczególnie mając na uwadze, że technologie o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji, wymienione w motywie 362, wymagałyby również współistnienia uzupełniających się, elastycznych zdolności. |
| --- | --- |

(363)

Komisja przypomina, że zgodnie z badaniem wydanym przez MAVIR w 2016 r. (zob. motyw 20) bieżąca infrastruktura elektrowni węglowych (węgiel brunatny) (zob. wykresy 1 i 2 w motywie 43) zostanie stopniowo zlikwidowana w latach 2025–2030, co umożliwiłoby przyłączenie do sieci dodatkowych instalacji, szczególnie mając na uwadze, że technologie o nieprzewidywalnej charakterystyce produkcji, wymienione w motywie 362, wymagałyby również współistnienia uzupełniających się, elastycznych zdolności.

| (364) | Węgierski środek ma charakter wsparcia inwestycyjnego, w związku z czym po uruchomieniu bloków wytwórczych spółka Paks II nie otrzyma żadnego dodatkowego wsparcia operacyjnego, i tym samym będzie ona narażona na ryzyka rynkowe. |
| --- | --- |

(364)

Węgierski środek ma charakter wsparcia inwestycyjnego, w związku z czym po uruchomieniu bloków wytwórczych spółka Paks II nie otrzyma żadnego dodatkowego wsparcia operacyjnego, i tym samym będzie ona narażona na ryzyka rynkowe.

| (365) | Ceny energii elektrycznej określa się głównie na podstawie kosztów krańcowych ponoszonych przez wytwórców będących uczestnikami określonego rynku. Koszty krańcowe związane z technologiami odnawialnymi są niskie, gdyż większość tego rodzaju technologii można stosować bez ponoszenia kosztów paliwa. Z technologią jądrową również wiążą się niskie koszty bieżące, przez co technologia ta zajmuje kolejne miejsce za odnawialnymi źródłami energii w tzw. rankingu cenowym. Chociaż z eksploatacją elektrowni węglowych – ze względu na związane z nimi koszty paliwa – zazwyczaj wiąże się wyższa stopa kosztu krańcowego niż w przypadku elektrowni jądrowych, to jednak w przypadku niskich cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla koszty bieżące elektrowni węglowej są zazwyczaj niższe w porównaniu z kosztami elektrowni wyposażonej w turbinę gazową w cyklu kombinowanym. Oznacza to, że technologie generujące wyższe koszty operacyjne mogą powodować wzrost cen, a zatem nie oczekuje się, żeby sam fakt uwzględnienia energii jądrowej w koszyku energetycznym miał spowodować wzrost cen energii elektrycznej na Węgrzech, a energia jądrowa będzie odwzorowywać ceny a nie je wyznaczać. |
| --- | --- |

(365)

Ceny energii elektrycznej określa się głównie na podstawie kosztów krańcowych ponoszonych przez wytwórców będących uczestnikami określonego rynku. Koszty krańcowe związane z technologiami odnawialnymi są niskie, gdyż większość tego rodzaju technologii można stosować bez ponoszenia kosztów paliwa. Z technologią jądrową również wiążą się niskie koszty bieżące, przez co technologia ta zajmuje kolejne miejsce za odnawialnymi źródłami energii w tzw. rankingu cenowym. Chociaż z eksploatacją elektrowni węglowych – ze względu na związane z nimi koszty paliwa – zazwyczaj wiąże się wyższa stopa kosztu krańcowego niż w przypadku elektrowni jądrowych, to jednak w przypadku niskich cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla koszty bieżące elektrowni węglowej są zazwyczaj niższe w porównaniu z kosztami elektrowni wyposażonej w turbinę gazową w cyklu kombinowanym. Oznacza to, że technologie generujące wyższe koszty operacyjne mogą powodować wzrost cen, a zatem nie oczekuje się, żeby sam fakt uwzględnienia energii jądrowej w koszyku energetycznym miał spowodować wzrost cen energii elektrycznej na Węgrzech, a energia jądrowa będzie odwzorowywać ceny a nie je wyznaczać.

b)   Potencjalny transgraniczny wpływ środka

Potencjalny transgraniczny wpływ środka

| (366) | Jak wskazały zarówno Węgry, jak i szereg zainteresowanych stron, rynek energii, który ma zostać poddany ocenie, wykracza poza terytorium jednego państwa, co wynika głównie z bardzo dobrego poziomu połączenia międzysystemowego, a środek powoduje zakłócenia konkurencji mające wpływ przynajmniej na państwa członkowskie znajdujące się w niedużej odległości od Węgier. |
| --- | --- |

(366)

Jak wskazały zarówno Węgry, jak i szereg zainteresowanych stron, rynek energii, który ma zostać poddany ocenie, wykracza poza terytorium jednego państwa, co wynika głównie z bardzo dobrego poziomu połączenia międzysystemowego, a środek powoduje zakłócenia konkurencji mające wpływ przynajmniej na państwa członkowskie znajdujące się w niedużej odległości od Węgier.

| (367) | Komisja zauważa, że – jak pokazano na wykresie 5 w motywie 49 niniejszej decyzji – bilans importu i eksportu w zakresie węgierskiego obrotu energią elektryczną jest ujemny w przypadku niemal wszystkich sąsiadujących państw członkowskich. Komisja odnotowuje również fakt, że Węgry są ogólnym importerem netto – na wykresie 1 w motywie 43 widać, że w 2015 r. z importu pochodziło w przybliżeniu 30 % krajowego zapotrzebowania, co odpowiada około 13 TWh. Komisja przypomina, że – jak przedstawiono na wykresie 2 w motywie 43 decyzji o wszczęciu postępowania – poziom importu odpowiadał poziomowi w 2014 r. |
| --- | --- |

(367)

Komisja zauważa, że – jak pokazano na wykresie 5 w motywie 49 niniejszej decyzji – bilans importu i eksportu w zakresie węgierskiego obrotu energią elektryczną jest ujemny w przypadku niemal wszystkich sąsiadujących państw członkowskich. Komisja odnotowuje również fakt, że Węgry są ogólnym importerem netto – na wykresie 1 w motywie 43 widać, że w 2015 r. z importu pochodziło w przybliżeniu 30 % krajowego zapotrzebowania, co odpowiada około 13 TWh. Komisja przypomina, że – jak przedstawiono na wykresie 2 w motywie 43 decyzji o wszczęciu postępowania – poziom importu odpowiadał poziomowi w 2014 r.

| (368) | Zdaniem Komisji Węgry są wysoce zintegrowanym rynkiem energii elektrycznej na terenie Unii Europejskiej, a przepustowość połączeń wzajemnych wynosi około 75 % całkowitej zainstalowanej mocy wytwórczej na rynku krajowym. Ponadto, jak ukazano w tabelach 4 i 5 w motywie 105, do 2030 r. zostanie odnotowany znaczny wzrost przepustowości połączeń wzajemnych, dzięki czemu przepływy handlowe nadal będą docierać do węgierskiego regionu cenowego. |
| --- | --- |

(368)

Zdaniem Komisji Węgry są wysoce zintegrowanym rynkiem energii elektrycznej na terenie Unii Europejskiej, a przepustowość połączeń wzajemnych wynosi około 75 % całkowitej zainstalowanej mocy wytwórczej na rynku krajowym. Ponadto, jak ukazano w tabelach 4 i 5 w motywie 105, do 2030 r. zostanie odnotowany znaczny wzrost przepustowości połączeń wzajemnych, dzięki czemu przepływy handlowe nadal będą docierać do węgierskiego regionu cenowego.

| (369) | Uznaje się, że wyjaśnienia przedstawione powyżej w motywie 365 dotyczą również kontekstu transgranicznego. Budowa elektrowni Paks II w przyszłości wywrze presję na spadek cen na rynku węgierskim, gdyż koszt krańcowy ponoszony w związku z wytwarzaniem energii w elektrowni Paks II jest stosunkowo niski w porównaniu z alternatywnymi zdolnościami zapewnianymi przez turbinę gazową w cyklu kombinowanym i turbinę gazową w obiegu otwartym, które w przeciwnym razie zdaniem zostałyby wybudowane, jak wynika z ustaleń NERA. W badaniu przeprowadzonym przez NERA wykazano jednak, że Paks II pozostanie cenobiorcą, a inne elektrownie nadal będą ustalać ceny na Węgrzech na wyższych poziomach. W związku z tym import do Węgier nadal będzie opłacalny. |
| --- | --- |

(369)

Uznaje się, że wyjaśnienia przedstawione powyżej w motywie 365 dotyczą również kontekstu transgranicznego. Budowa elektrowni Paks II w przyszłości wywrze presję na spadek cen na rynku węgierskim, gdyż koszt krańcowy ponoszony w związku z wytwarzaniem energii w elektrowni Paks II jest stosunkowo niski w porównaniu z alternatywnymi zdolnościami zapewnianymi przez turbinę gazową w cyklu kombinowanym i turbinę gazową w obiegu otwartym, które w przeciwnym razie zdaniem zostałyby wybudowane, jak wynika z ustaleń NERA. W badaniu przeprowadzonym przez NERA wykazano jednak, że Paks II pozostanie cenobiorcą, a inne elektrownie nadal będą ustalać ceny na Węgrzech na wyższych poziomach. W związku z tym import do Węgier nadal będzie opłacalny.

| (370) | Komisja uwzględniła uwagi Węgier dotyczące możliwego wpływu Paks II w szerszym kontekście rynkowym. Jak wyjaśniono w motywie 112, z oceny NERA dotyczącej rynków bezpośrednio ze sobą sąsiadujących, z którymi Węgry tworzą obecnie rynek połączony (Węgry + Słowacja + Rumunia), wynika, że łączne udziały grupy MVM i Paks II w połączonym rynku Węgry + Słowacja + Rumunia nie przekroczyłyby poziomu 20 % (zob. wykres 10 w motywie 112). |
| --- | --- |

(370)

Komisja uwzględniła uwagi Węgier dotyczące możliwego wpływu Paks II w szerszym kontekście rynkowym. Jak wyjaśniono w motywie 112, z oceny NERA dotyczącej rynków bezpośrednio ze sobą sąsiadujących, z którymi Węgry tworzą obecnie rynek połączony (Węgry + Słowacja + Rumunia), wynika, że łączne udziały grupy MVM i Paks II w połączonym rynku Węgry + Słowacja + Rumunia nie przekroczyłyby poziomu 20 % (zob. wykres 10 w motywie 112).

| (371) | Jeżeli chodzi o inne rynki sąsiadujące, oczekuje się, że wpływ nowej elektrowni Paks II będzie mniej znaczący ze względu na brak łączenia rynków z tymi strefami cenowymi oraz bardziej ograniczoną (istniejącą i planowaną) przepustowość połączeń wzajemnych z tymi państwami członkowskimi (zob. tabele 3 i 4). |
| --- | --- |

(371)

Jeżeli chodzi o inne rynki sąsiadujące, oczekuje się, że wpływ nowej elektrowni Paks II będzie mniej znaczący ze względu na brak łączenia rynków z tymi strefami cenowymi oraz bardziej ograniczoną (istniejącą i planowaną) przepustowość połączeń wzajemnych z tymi państwami członkowskimi (zob. tabele 3 i 4).

c)   Potencjalny wpływ równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II

Potencjalny wpływ równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II

| (372) | Jak wyjaśniono w motywach 98–99 oraz w motywach 241–244, istnieje szereg powodów, dla których z budową elektrowni jądrowych mogą wiązać się opóźnienia wydłużające czas budowy. Komisja przyjmuje do wiadomości, że już teraz istnieje znaczne opóźnienie w realizacji projektu w porównaniu z pierwotnym harmonogramem [...]. Ponadto, jak widać w tabeli 3 w motywie 99, w przypadku technologii oferowanej przez JSC NIAEP odnotowuje się średnio dwuletnie opóźnienia w Rosji będącej rynkiem krajowym wykonawcy, gdzie znajduje się najwięcej wybudowanych przez niego elektrowni. Opóźnienia te są znacznie dłuższe w przypadku realizacji projektu poza terenem Rosji (w Indiach wynoszą maksymalnie 7 lat). Węgry twierdzą, że Paks II ma być pierwszą elektrownią jądrową wykorzystującą technologię VVER III+, której budowę zlecono w UE, gdzie obowiązują najwyższe normy bezpieczeństwa jądrowego, a zamówienie na część projektu nieobjętą wyłączeniem technicznym musi być udzielone zgodnie z wymogami UE dotyczącymi udzielania zamówień publicznych. Można spodziewać się, że spowoduje to dodatkowe opóźnienia. W związku z powyższym zdaniem Komisji oczekuje się, że pierwotnie ustalony sześcioletni okres równoległej eksploatacji wszystkich czterech bloków elektrowni jądrowej Paks i obu bloków Paks II będzie znacznie krótszy. Ponadto, chociaż pewne pokrywanie się okresów eksploatacji istniejących i nowych bloków – które z wyżej wymienionych przyczyn z realistycznego punktu widzenia będzie raczej ograniczone w czasie – z oczywistych względów będzie miało wpływ na rynek krajowy, to jednak można je uznać za proporcjonalne w świetle celów polegających na zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw energii i konieczności starannego przygotowania likwidacji bloków elektrowni jądrowej Paks, mając na uwadze, że jądrowe zdolności wytwórcze stanowią ponad 50 % krajowej produkcji energii elektrycznej na Węgrzech. |
| --- | --- |

(372)

Jak wyjaśniono w motywach 98–99 oraz w motywach 241–244, istnieje szereg powodów, dla których z budową elektrowni jądrowych mogą wiązać się opóźnienia wydłużające czas budowy. Komisja przyjmuje do wiadomości, że już teraz istnieje znaczne opóźnienie w realizacji projektu w porównaniu z pierwotnym harmonogramem [...]. Ponadto, jak widać w tabeli 3 w motywie 99, w przypadku technologii oferowanej przez JSC NIAEP odnotowuje się średnio dwuletnie opóźnienia w Rosji będącej rynkiem krajowym wykonawcy, gdzie znajduje się najwięcej wybudowanych przez niego elektrowni. Opóźnienia te są znacznie dłuższe w przypadku realizacji projektu poza terenem Rosji (w Indiach wynoszą maksymalnie 7 lat). Węgry twierdzą, że Paks II ma być pierwszą elektrownią jądrową wykorzystującą technologię VVER III+, której budowę zlecono w UE, gdzie obowiązują najwyższe normy bezpieczeństwa jądrowego, a zamówienie na część projektu nieobjętą wyłączeniem technicznym musi być udzielone zgodnie z wymogami UE dotyczącymi udzielania zamówień publicznych. Można spodziewać się, że spowoduje to dodatkowe opóźnienia. W związku z powyższym zdaniem Komisji oczekuje się, że pierwotnie ustalony sześcioletni okres równoległej eksploatacji wszystkich czterech bloków elektrowni jądrowej Paks i obu bloków Paks II będzie znacznie krótszy. Ponadto, chociaż pewne pokrywanie się okresów eksploatacji istniejących i nowych bloków – które z wyżej wymienionych przyczyn z realistycznego punktu widzenia będzie raczej ograniczone w czasie – z oczywistych względów będzie miało wpływ na rynek krajowy, to jednak można je uznać za proporcjonalne w świetle celów polegających na zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw energii i konieczności starannego przygotowania likwidacji bloków elektrowni jądrowej Paks, mając na uwadze, że jądrowe zdolności wytwórcze stanowią ponad 50 % krajowej produkcji energii elektrycznej na Węgrzech.

| (373) | W każdym razie Komisja przywołuje ustalenia z badania przeprowadzonego przez NERA (zob. w szczególności wykres 7 w motywie 108), z których wynika, że nawet w okresie równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II (w latach 2025–2037) oczekiwane rosnące zapotrzebowanie szczytowe nie zostanie zaspokojone wyłącznie przez krajowe elektrownie, ponieważ całkowita moc wyjściowa obejmująca dodatkowe moce ze źródeł odnawialnych i dodatkowe moce gazowe oraz moce jądrowe nie osiągnie poziomu przewidywanego zapotrzebowania krajowego (wskazanego czarną linią na wykresie 7). W ramach badania uznaje się, że wynika to głównie z faktu, że Węgry mają obecnie deficyt dostaw i muszą importować znaczne ilości energii elektrycznej. NETA wyjaśnia, że ustalono, iż deficyt ten będzie się pogłębiał w latach 2015–2025, gdyż zapotrzebowanie na energię elektryczną na Węgrzech powinno znacząco wzrosnąć do 2040 r., a druga pod względem wielkości stale działająca elektrownia na Węgrzech (elektrownia Mátra – zob. wykresy 1 i 2 w motywie 43) ma zostać zamknięta w latach 2025–2030, jak przewidziano w badaniu OSP (zob. motyw 20). |
| --- | --- |

(373)

W każdym razie Komisja przywołuje ustalenia z badania przeprowadzonego przez NERA (zob. w szczególności wykres 7 w motywie 108), z których wynika, że nawet w okresie równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II (w latach 2025–2037) oczekiwane rosnące zapotrzebowanie szczytowe nie zostanie zaspokojone wyłącznie przez krajowe elektrownie, ponieważ całkowita moc wyjściowa obejmująca dodatkowe moce ze źródeł odnawialnych i dodatkowe moce gazowe oraz moce jądrowe nie osiągnie poziomu przewidywanego zapotrzebowania krajowego (wskazanego czarną linią na wykresie 7). W ramach badania uznaje się, że wynika to głównie z faktu, że Węgry mają obecnie deficyt dostaw i muszą importować znaczne ilości energii elektrycznej. NETA wyjaśnia, że ustalono, iż deficyt ten będzie się pogłębiał w latach 2015–2025, gdyż zapotrzebowanie na energię elektryczną na Węgrzech powinno znacząco wzrosnąć do 2040 r., a druga pod względem wielkości stale działająca elektrownia na Węgrzech (elektrownia Mátra – zob. wykresy 1 i 2 w motywie 43) ma zostać zamknięta w latach 2025–2030, jak przewidziano w badaniu OSP (zob. motyw 20).

| (374) | W rezultacie oprócz wyżej wspomnianych mocy jądrowych, mocy ze źródeł odnawialnych i mocy gazowych system będzie wymagał dodatkowych zdolności krajowych lub importowych do celów sprostania zapotrzebowaniu krajowemu i zapewnienia stabilności systemu w świetle oczekiwanych niedoborów zdolności. Wymagane jest również zapewnienie dodatkowych zdolności na potrzeby utworzenia obowiązkowej rezerwy określonej przez ENTSO-E (zob. motyw 50). |
| --- | --- |

(374)

W rezultacie oprócz wyżej wspomnianych mocy jądrowych, mocy ze źródeł odnawialnych i mocy gazowych system będzie wymagał dodatkowych zdolności krajowych lub importowych do celów sprostania zapotrzebowaniu krajowemu i zapewnienia stabilności systemu w świetle oczekiwanych niedoborów zdolności. Wymagane jest również zapewnienie dodatkowych zdolności na potrzeby utworzenia obowiązkowej rezerwy określonej przez ENTSO-E (zob. motyw 50).

| (375) | Ponadto Komisja przypomina, że – jak wyjaśniono w motywie 105 – już wysoki poziom połączeń międzysystemowych Węgier z państwami sąsiadującymi zwiększy się jeszcze bardziej w wyniku nowych połączeń wzajemnych, które zostaną uruchomione w latach 2016–2021 między Słowacją (2 × 400 kV i 1 × 400 kV) a Słowenią (1 × 400 kV), tj. na długo przed przyłączeniem do sieci dwóch nowych bloków Paks II. Komisja jest zdania, że te dwa nowe połączenia wzajemne, o których mówią Węgry, mogą poprawić dostępność transgranicznych przepływów handlowych, w szczególności tych pochodzących z importu. |
| --- | --- |

(375)

Ponadto Komisja przypomina, że – jak wyjaśniono w motywie 105 – już wysoki poziom połączeń międzysystemowych Węgier z państwami sąsiadującymi zwiększy się jeszcze bardziej w wyniku nowych połączeń wzajemnych, które zostaną uruchomione w latach 2016–2021 między Słowacją (2 × 400 kV i 1 × 400 kV) a Słowenią (1 × 400 kV), tj. na długo przed przyłączeniem do sieci dwóch nowych bloków Paks II. Komisja jest zdania, że te dwa nowe połączenia wzajemne, o których mówią Węgry, mogą poprawić dostępność transgranicznych przepływów handlowych, w szczególności tych pochodzących z importu.

| (376) | Jak wskazano w motywie 369, Komisja uwzględniła również ustalenia z badania przeprowadzonego przez NERA, zgodnie z którymi oczekuje się, że technologia jądrowa nadal będzie odwzorowywać ceny, a nie je wyznaczać, nawet w pokrywającym się okresie eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II, w którym prawdopodobieństwo, że technologią ustalania cen będzie technologia jądrowa, pozostanie znacznie poniżej 5 % wszystkich godzin (zob. wykres 11 w motywie 113). |
| --- | --- |

(376)

Jak wskazano w motywie 369, Komisja uwzględniła również ustalenia z badania przeprowadzonego przez NERA, zgodnie z którymi oczekuje się, że technologia jądrowa nadal będzie odwzorowywać ceny, a nie je wyznaczać, nawet w pokrywającym się okresie eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II, w którym prawdopodobieństwo, że technologią ustalania cen będzie technologia jądrowa, pozostanie znacznie poniżej 5 % wszystkich godzin (zob. wykres 11 w motywie 113).

5.3.8.3.   
  Ryzyko płynności rynku hurtowego

Ryzyko płynności rynku hurtowego

| (377) | Jak wskazano w sekcji 2.6, transakcje w węgierskim sektorze hurtowej sprzedaży energii elektrycznej odbywają się najczęściej w ramach dwustronnych umów na zakup energii, a HUPX nie osiągnęło jeszcze odpowiedniego poziomu płynności. Komisja miała wstępne obawy w kwestii, czy – w scenariuszu zakładającym, że dominujący dostawca (MVM Partner) i znaczna ilość nowych zdolności wytwórczych (Paks II) stanowią własność tego samego podmiotu (państwo węgierskie) – może dość do zmniejszenia płynności na rynku wskutek ograniczenia liczby ofert dostaw dostępnych na rynku przez zaangażowanych uczestników. |
| --- | --- |

(377)

Jak wskazano w sekcji 2.6, transakcje w węgierskim sektorze hurtowej sprzedaży energii elektrycznej odbywają się najczęściej w ramach dwustronnych umów na zakup energii, a HUPX nie osiągnęło jeszcze odpowiedniego poziomu płynności. Komisja miała wstępne obawy w kwestii, czy – w scenariuszu zakładającym, że dominujący dostawca (MVM Partner) i znaczna ilość nowych zdolności wytwórczych (Paks II) stanowią własność tego samego podmiotu (państwo węgierskie) – może dość do zmniejszenia płynności na rynku wskutek ograniczenia liczby ofert dostaw dostępnych na rynku przez zaangażowanych uczestników.

| (378) | Komisja uważała również, że w zależności od sposobu, w jaki energia elektryczna wytwarzana przez nowe reaktory jądrowe będzie sprzedawana na rynku, może występować znaczny wpływ na poziomy płynności oraz może dość do wzrostu kosztów ponoszonych przez konkurentów działających na rynku niższego szczebla w wyniku ograniczenia ich konkurencyjnego dostępu do ważnych rynków (blokowanie wejścia na rynek). Sytuacja taka mogłaby mieć miejsce, gdyby energię elektryczną wytwarzaną przez Paks II sprzedawano przede wszystkim w drodze umów długoterminowych tylko niektórym dostawcom, przenosząc w ten sposób władzę rynkową Paks II na rynku wytwarzania energii na rynek detaliczny. |
| --- | --- |

(378)

Komisja uważała również, że w zależności od sposobu, w jaki energia elektryczna wytwarzana przez nowe reaktory jądrowe będzie sprzedawana na rynku, może występować znaczny wpływ na poziomy płynności oraz może dość do wzrostu kosztów ponoszonych przez konkurentów działających na rynku niższego szczebla w wyniku ograniczenia ich konkurencyjnego dostępu do ważnych rynków (blokowanie wejścia na rynek). Sytuacja taka mogłaby mieć miejsce, gdyby energię elektryczną wytwarzaną przez Paks II sprzedawano przede wszystkim w drodze umów długoterminowych tylko niektórym dostawcom, przenosząc w ten sposób władzę rynkową Paks II na rynku wytwarzania energii na rynek detaliczny.

| (379) | Część obaw Komisji została rozwiana poprzez wykluczenie powiązań Paks II z operatorami państwowymi na rynku detalicznym, co wyjaśniono w motywie 353. |
| --- | --- |

(379)

Część obaw Komisji została rozwiana poprzez wykluczenie powiązań Paks II z operatorami państwowymi na rynku detalicznym, co wyjaśniono w motywie 353.

| (380) | Komisja zauważa, że Węgry potwierdziły – jak wyjaśniono w motywie 118 – że strategia w zakresie obrotu mocą wyjściową Paks II będzie konkurencyjną strategią mającą na celu optymalizację zysków komercyjnych, realizowaną poprzez komercyjne uzgodnienia handlowe zawierane w drodze ofert rozliczanych na przejrzystej platformie obrotu lub na giełdzie. |
| --- | --- |

(380)

Komisja zauważa, że Węgry potwierdziły – jak wyjaśniono w motywie 118 – że strategia w zakresie obrotu mocą wyjściową Paks II będzie konkurencyjną strategią mającą na celu optymalizację zysków komercyjnych, realizowaną poprzez komercyjne uzgodnienia handlowe zawierane w drodze ofert rozliczanych na przejrzystej platformie obrotu lub na giełdzie.

| (381) | W szczególności Węgry potwierdziły, że tego rodzaju strategia handlowa (z wyłączeniem własnego zużycia przez Paks II) zostanie opracowana w następujący sposób:






  a) | Paks II będzie sprzedawać co najmniej 30 % swojej całkowitej produkcji energii elektrycznej na rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego i na rynku terminowym HUPX. Z innych podobnych giełd energii elektrycznej można korzystać pod warunkiem uzyskania zgody służb Komisji; Komisja ma dwa tygodnie na udzielenie lub odmówienie udzielenia zgody po otrzymaniu wniosku od władz węgierskich; |
| --- | --- | --- |

(381)

W szczególności Węgry potwierdziły, że tego rodzaju strategia handlowa (z wyłączeniem własnego zużycia przez Paks II) zostanie opracowana w następujący sposób:

a)

Paks II będzie sprzedawać co najmniej 30 % swojej całkowitej produkcji energii elektrycznej na rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego i na rynku terminowym HUPX. Z innych podobnych giełd energii elektrycznej można korzystać pod warunkiem uzyskania zgody służb Komisji; Komisja ma dwa tygodnie na udzielenie lub odmówienie udzielenia zgody po otrzymaniu wniosku od władz węgierskich;

| b) | pozostałą część całkowitej produkcji energii elektrycznej Paks II sprzedaje na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach w drodze aukcji. Warunki działania takich aukcji określa węgierski organ regulacyjny ds. energii, podobnie jak wymogi aukcyjne nakładane na MVM Partner. Węgierski organ regulacyjny ds. energii nadzoruje również przebieg tych aukcji. |
| --- | --- |

b)

pozostałą część całkowitej produkcji energii elektrycznej Paks II sprzedaje na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach w drodze aukcji. Warunki działania takich aukcji określa węgierski organ regulacyjny ds. energii, podobnie jak wymogi aukcyjne nakładane na MVM Partner. Węgierski organ regulacyjny ds. energii nadzoruje również przebieg tych aukcji.

| (382) | Komisja zauważa również, że Węgry zapewniłyby, aby oferty zakupu i sprzedaży były jednakowo dostępne dla wszystkich licencjonowanych lub zarejestrowanych przedsiębiorców handlowych na tych samych warunkach rynkowych w ramach platformy aukcyjnej obsługiwanej przez Paks II oraz aby system rozliczania ofert stosowany w ramach tej platformy był możliwy do zweryfikowania i przejrzysty. Nie przewiduje się nakładania zdanych ograniczeń na ostateczne wykorzystanie zakupionej energii elektrycznej. |
| --- | --- |

(382)

Komisja zauważa również, że Węgry zapewniłyby, aby oferty zakupu i sprzedaży były jednakowo dostępne dla wszystkich licencjonowanych lub zarejestrowanych przedsiębiorców handlowych na tych samych warunkach rynkowych w ramach platformy aukcyjnej obsługiwanej przez Paks II oraz aby system rozliczania ofert stosowany w ramach tej platformy był możliwy do zweryfikowania i przejrzysty. Nie przewiduje się nakładania zdanych ograniczeń na ostateczne wykorzystanie zakupionej energii elektrycznej.

| (383) | Zapewniono zatem, aby energia elektryczna wytwarzana w elektrowni Paks II była dostępna na rynku hurtowym dla wszystkich uczestników rynku na przejrzystych zasadach oraz aby nie zachodziło ryzyko, że energia elektryczna wytworzona w elektrowni Paks II zostanie zmonopolizowana na podstawie umów długoterminowych, co skutkowałoby ryzykiem płynności rynku. |
| --- | --- |

(383)

Zapewniono zatem, aby energia elektryczna wytwarzana w elektrowni Paks II była dostępna na rynku hurtowym dla wszystkich uczestników rynku na przejrzystych zasadach oraz aby nie zachodziło ryzyko, że energia elektryczna wytworzona w elektrowni Paks II zostanie zmonopolizowana na podstawie umów długoterminowych, co skutkowałoby ryzykiem płynności rynku.

| (384) | W związku z powyższym Komisja uznaje, że ryzyko płynności rynku związane ze środkiem w jego w obecnym kształcie jest niewielkie. |
| --- | --- |

(384)

W związku z powyższym Komisja uznaje, że ryzyko płynności rynku związane ze środkiem w jego w obecnym kształcie jest niewielkie.

5.3.8.4.   
  Wniosek dotyczący zakłóceń konkurencji i ogólnego zrównoważenia

Wniosek dotyczący zakłóceń konkurencji i ogólnego zrównoważenia

| (385) | W związku z dokładną oceną przedstawioną w sekcji 5.3 niniejszej decyzji Komisja uznaje, że przedmiotowy środek ma na celu propagowanie nowych inwestycji w zakresie energii jądrowej, a zatem służy on osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie, określonego w traktacie EURATOM, i jednocześnie wspiera również bezpieczeństwo dostaw energii. |
| --- | --- |

(385)

W związku z dokładną oceną przedstawioną w sekcji 5.3 niniejszej decyzji Komisja uznaje, że przedmiotowy środek ma na celu propagowanie nowych inwestycji w zakresie energii jądrowej, a zatem służy on osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie, określonego w traktacie EURATOM, i jednocześnie wspiera również bezpieczeństwo dostaw energii.

| (386) | Pomoc zostanie przyznana w sposób proporcjonalny. Węgry zapewnią, aby spółka Paks II zapewniła rekompensatę na rzecz państwa z tytułu nowych bloków wytwórczych oraz aby nie zachowała ona żadnych dodatkowych zysków wykraczających poza kwotę ściśle konieczną do zapewnienia możliwości prowadzenia swojej działalności gospodarczej i uzyskania rentowności. Komisja zauważa również, że zyski uzyskane przez beneficjenta nie zostaną wykorzystane do celów reinwestycji w zwiększenie mocy Paks II ani do celów zakupu lub budowy nowych zdolności wytwórczych bez zatwierdzenia pomocy państwa. |
| --- | --- |

(386)

Pomoc zostanie przyznana w sposób proporcjonalny. Węgry zapewnią, aby spółka Paks II zapewniła rekompensatę na rzecz państwa z tytułu nowych bloków wytwórczych oraz aby nie zachowała ona żadnych dodatkowych zysków wykraczających poza kwotę ściśle konieczną do zapewnienia możliwości prowadzenia swojej działalności gospodarczej i uzyskania rentowności. Komisja zauważa również, że zyski uzyskane przez beneficjenta nie zostaną wykorzystane do celów reinwestycji w zwiększenie mocy Paks II ani do celów zakupu lub budowy nowych zdolności wytwórczych bez zatwierdzenia pomocy państwa.

| (387) | Komisja zbadała również kwestię tego, czy środek może stanowić barierę wejścia dla innego rodzaju zdolności wytwórczych, szczególnie w ograniczonym okresie równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II. Komisja jest zdania, że każda bariera wejścia jest ograniczona, zważywszy, że ze względu na ustaloną przez OSP lukę w przyszłej całkowitej mocy zainstalowanej możliwy byłby udział innych technologii wytwórczych (zarówno technologii odnawialnych, jak i technologii innych niż technologie niskoemisyjne) niezależnie od tego, czy elektrownia Paks II zostanie wybudowana, czy też nie. |
| --- | --- |

(387)

Komisja zbadała również kwestię tego, czy środek może stanowić barierę wejścia dla innego rodzaju zdolności wytwórczych, szczególnie w ograniczonym okresie równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II. Komisja jest zdania, że każda bariera wejścia jest ograniczona, zważywszy, że ze względu na ustaloną przez OSP lukę w przyszłej całkowitej mocy zainstalowanej możliwy byłby udział innych technologii wytwórczych (zarówno technologii odnawialnych, jak i technologii innych niż technologie niskoemisyjne) niezależnie od tego, czy elektrownia Paks II zostanie wybudowana, czy też nie.

| (388) | Komisja zbadała również potencjalny transgraniczny wpływ środka, choć nie oczekuje się, aby elektrownia Paks II – ze względu na swój rozmiar odpowiadający rozmiarowi obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks – miała istotne transgraniczne znaczenie, nawet jeżeli uwzględni się dobry poziom połączenia międzysystemowego Węgier, gdyż Węgry – posiadające jedne z najwyższych cen w regionie – pozostaną importerem netto. Oprócz oczekiwanego utrzymującego się na Węgrzech deficytu między wartością importu a wartością eksportu Komisja uznaje, że wpływ elektrowni Paks II w regionach cen energii elektrycznej poza regiony bezpośrednio sąsiadujące z Węgrami będzie ograniczony ze względu na odległość i ograniczenia sieciowe, które sprawiają, że energia elektryczna wytwarzana na Węgrzech jest jeszcze droższa dla bardziej oddalonych regionów. |
| --- | --- |

(388)

Komisja zbadała również potencjalny transgraniczny wpływ środka, choć nie oczekuje się, aby elektrownia Paks II – ze względu na swój rozmiar odpowiadający rozmiarowi obecnie działających czterech bloków elektrowni jądrowej Paks – miała istotne transgraniczne znaczenie, nawet jeżeli uwzględni się dobry poziom połączenia międzysystemowego Węgier, gdyż Węgry – posiadające jedne z najwyższych cen w regionie – pozostaną importerem netto. Oprócz oczekiwanego utrzymującego się na Węgrzech deficytu między wartością importu a wartością eksportu Komisja uznaje, że wpływ elektrowni Paks II w regionach cen energii elektrycznej poza regiony bezpośrednio sąsiadujące z Węgrami będzie ograniczony ze względu na odległość i ograniczenia sieciowe, które sprawiają, że energia elektryczna wytwarzana na Węgrzech jest jeszcze droższa dla bardziej oddalonych regionów.

| (389) | Komisja wzięła również pod uwagę ustalenie, zgodnie z którym w okresie równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II, który prawdopodobnie będzie krótszy niż pierwotnie przewidywano, spodziewane rosnące krajowe zapotrzebowanie szczytowe nie zostanie zaspokojone wyłącznie przez elektrownie krajowe. |
| --- | --- |

(389)

Komisja wzięła również pod uwagę ustalenie, zgodnie z którym w okresie równoległej eksploatacji elektrowni jądrowych Paks i Paks II, który prawdopodobnie będzie krótszy niż pierwotnie przewidywano, spodziewane rosnące krajowe zapotrzebowanie szczytowe nie zostanie zaspokojone wyłącznie przez elektrownie krajowe.

| (390) | Komisja ponownie zauważa, że inne ewentualne zakłócenia rynku, takie jak wzrost ewentualnej koncentracji na rynku oraz brak płynności rynku, zostały zminimalizowane za sprawą potwierdzeń przedstawionych przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. |
| --- | --- |

(390)

Komisja ponownie zauważa, że inne ewentualne zakłócenia rynku, takie jak wzrost ewentualnej koncentracji na rynku oraz brak płynności rynku, zostały zminimalizowane za sprawą potwierdzeń przedstawionych przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r.

| (391) | Komisja stwierdza zatem, że wszystkie potencjalne zakłócenia konkurencji mają charakter ograniczony i rekompensuje je określony cel leżący we wspólnym interesie realizowany w sposób proporcjonalny, w szczególności uwzględniając potwierdzenia przedstawione przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. |
| --- | --- |

(391)

Komisja stwierdza zatem, że wszystkie potencjalne zakłócenia konkurencji mają charakter ograniczony i rekompensuje je określony cel leżący we wspólnym interesie realizowany w sposób proporcjonalny, w szczególności uwzględniając potwierdzenia przedstawione przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r.

6.   WNIOSEK

WNIOSEK

| (392) | Z powyższych względów Komisja uznaje, że środek zgłoszony przez Węgry stanowi pomoc państwa, która – po zmianach dokonanych przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. – jest zgodna z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, |
| --- | --- |

(392)

Z powyższych względów Komisja uznaje, że środek zgłoszony przez Węgry stanowi pomoc państwa, która – po zmianach dokonanych przez Węgry w dniu 28 lipca 2016 r. – jest zgodna z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Środek – który Węgry planują wdrożyć celem udzielenia finansowego wsparcia na rzecz utworzenia dwóch nowych reaktorów jądrowych finansowanych w całości przez państwo węgierskie na rzecz spółki MVM Paks II Nuclear Power Plant Development Private Company Limited by Shares („Paks II”), która będzie właścicielem tych reaktorów jądrowych oraz będzie je obsługiwała – stanowi pomoc państwa.

Artykuł 2

Przedmiotowy środek pomocy jest zgodny z rynkiem wewnętrznym z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 3.

Artykuł 3

Węgry zapewniają, aby spółka Paks II wykorzystywała wszelkie zyski pochodzące z działalności bloków nr 5 i 6 elektrowni jądrowej Paks II wyłącznie do następujących celów:

| a) | projekt Paks II („projekt”), który definiuje się jako projekt zakładający utworzenie, sfinansowanie, budowę, uruchomienie, eksploatację i konserwację, modernizację, gospodarowanie odpadami i likwidację dwóch nowych bloków elektrowni jądrowej z reaktorami jądrowymi VVER nr 5 i 6 w elektrowni jądrowej Paks II na Węgrzech. Zysków nie można przeznaczać na finansowanie inwestycji w działania nieobjęte zakresem tego określonego projektu; |
| --- | --- |

a)

projekt Paks II („projekt”), który definiuje się jako projekt zakładający utworzenie, sfinansowanie, budowę, uruchomienie, eksploatację i konserwację, modernizację, gospodarowanie odpadami i likwidację dwóch nowych bloków elektrowni jądrowej z reaktorami jądrowymi VVER nr 5 i 6 w elektrowni jądrowej Paks II na Węgrzech. Zysków nie można przeznaczać na finansowanie inwestycji w działania nieobjęte zakresem tego określonego projektu;

| b) | wypłata zysków państwu węgierskiemu (np. w formie dywidend). |
| --- | --- |

b)

wypłata zysków państwu węgierskiemu (np. w formie dywidend).

Węgry zapewniają, aby spółka Paks II powstrzymała się od (ponownego) inwestowania w zwiększanie zdolności lub wydłużenie okresu eksploatacji Paks II oraz w instalację dodatkowych zdolności wytwórczych innych niż zdolności reaktorów jądrowych nr 5 i 6 elektrowni jądrowej Paks II. Ewentualne nowe inwestycje tego typu podlegają odrębnemu zatwierdzeniu pomocy państwa.

Węgry zapewniają, aby strategia w zakresie obrotu mocą wyjściową Paks II była konkurencyjną strategią mającą na celu optymalizację zysków komercyjnych, realizowaną poprzez komercyjne uzgodnienia handlowe zawierane w drodze ofert rozliczanych na przejrzystej platformie obrotu lub na giełdzie. Strategia obrotu mocą wyjściową Paks II (z wyłączeniem własnego zużycia przez Paks II) zostanie opracowana w następujący sposób:

| | Tier 1: Paks II sprzedaje co najmniej 30 % całkowitej produkcji energii elektrycznej na rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego i na rynku terminowym przedsiębiorstwa Hungarian Power Exchange (HUPX). Z innych podobnych giełd energii elektrycznej można korzystać pod warunkiem uzyskania zgody służb Komisji; Komisja udziela zgody lub odmawia jej udzielenia w terminie dwóch tygodni od otrzymania wniosku od władz węgierskich; |
| --- | --- |

Tier 1: Paks II sprzedaje co najmniej 30 % całkowitej produkcji energii elektrycznej na rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego i na rynku terminowym przedsiębiorstwa Hungarian Power Exchange (HUPX). Z innych podobnych giełd energii elektrycznej można korzystać pod warunkiem uzyskania zgody służb Komisji; Komisja udziela zgody lub odmawia jej udzielenia w terminie dwóch tygodni od otrzymania wniosku od władz węgierskich;

| | Tier 2: pozostałą część całkowitej produkcji energii elektrycznej Paks II sprzedaje na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach w drodze aukcji. Warunki działania takich aukcji, podobnie jak wymogi aukcyjne nakładane na MVM Partner (decyzja nr 741/2011 węgierskiego organu regulacyjnego), określa węgierski organ regulacyjny ds. energii. Węgierski organ regulacyjny ds. energii nadzoruje również przebieg tych aukcji. |
| --- | --- |

Tier 2: pozostałą część całkowitej produkcji energii elektrycznej Paks II sprzedaje na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych warunkach w drodze aukcji. Warunki działania takich aukcji, podobnie jak wymogi aukcyjne nakładane na MVM Partner (decyzja nr 741/2011 węgierskiego organu regulacyjnego), określa węgierski organ regulacyjny ds. energii. Węgierski organ regulacyjny ds. energii nadzoruje również przebieg tych aukcji.

Węgry zapewniają, aby platforma aukcyjna dla Tier 2 była obsługiwana przez Paks II oraz aby oferty zakupu i sprzedaży były jednakowo dostępne dla wszystkich licencjonowanych lub zarejestrowanych przedsiębiorców handlowych na tych samych warunkach rynkowych. System rozliczania ofert musi być możliwy do zweryfikowania i przejrzysty. Nie można nakładać żadnych ograniczeń w odniesieniu do ostatecznego wykorzystania zakupionej energii elektrycznej.

Ponadto Węgry zobowiązują się, aby spółka Paks II, jej następcy i podmioty zależne były w pełni rozdzielone pod względem prawnym i strukturalnym, podlegały niezależnej władzy decyzyjnej w rozumieniu pkt 52 i 53 obwieszczenia dotyczącego kwestii jurysdykcyjnych w przypadku koncentracji przedsiębiorstw (151), a ich utrzymywanie, zarządzanie nimi oraz ich funkcjonowanie odbywało się w sposób niezależny i niepowiązany z grupą MVM i wszystkimi jej przedsiębiorstwami, następcami i podmiotami zależnymi oraz innymi przedsiębiorstwami państwowymi działającymi w sektorze wytwarzania energii, sprzedaży hurtowej lub sprzedaży detalicznej energii.

Artykuł 4

Węgry przedstawiają Komisji roczne sprawozdania dotyczące wypełnienia zobowiązań, o których mowa w art. 3. Pierwsze sprawozdanie przedstawia się w terminie jednego miesiąca od dnia zakończenia pierwszego roku obrotowego komercyjnej eksploatacji Paks II.

Sporządzono w Brukseli dnia 6 marca 2017 r.

W imieniu Komisji

Margrethe VESTAGER

Członek Komisji

---

(1)  
  Dz.U. C 8 z 12.1.2016, s. 2.

1

(2)  Zob. przypis 1.

2

(3)  Umowa między rządem Federacji Rosyjskiej a rządem Węgier w sprawie współpracy w zakresie pokojowego wykorzystania energii jądrowej zawarta w dniu 14 stycznia 2014 r. i ratyfikowana na Węgrzech ustawą II parlamentu węgierskiego z 2014 r. (2014. évi II. törvény a Magyarország Kormánya és az Oroszországi Föderáció Kormánya közötti nukleáris energia békés célú felhasználása terén folytatandó együttműködésről szóló Egyezmény kihirdetéséről).

3

(4)  Władze węgierskie przyjęły, że moc netto każdego reaktora jądrowego wynosi 1 180 MW.

4

(5)  Art. 3 umowy międzyrządowej.

5

(1)  Uchwała rządu nr 1429/2014. (VII. 31.) (A Kormány 1429/2014. (VII. 31.) Korm. Határozata a Magyarország Kormánya és az Oroszországi Föderáció Kormánya közötti nukleáris energia békés célú felhasználása terén folytatandó együttműködésről szóló Egyezmény kihirdetéséről szóló 2014. évi II. törvény szerinti Magyar Kijelölt Szervezet kijelölése érdekében szükséges intézkedésről).

1

(6)  Art. 8 umowy międzyrządowej.

6

(7)  Umowa między rządem Federacji Rosyjskiej a rządem Węgier w sprawie rozszerzenia kredytu państwowego na Rząd Węgier w celu sfinansowania budowy elektrowni jądrowej na Węgrzech zawarta w dniu 28 marca 2014 r.

7

(8)  Więcej informacji o grupie MVM można znaleźć w motywie 18 decyzji o wszczęciu postępowania.

8

(9)  Dane dotyczące węgierskiego systemu energii elektrycznej (Mavir, 2014 r.) – https://www.mavir.hu/documents/10262/160379/VER_2014.pdf/a0d9fe66-e8a0-4d17-abc2-3506612f83df, data uzyskania dostępu – 26 października 2015 r.

9

(10)  25/2009. (IV.4.) OGY Határozat a paksi bővítés előkészítéséről.

10

(11)  Krajowa strategia energetyczna (Ministerstwo Rozwoju Krajowego, Węgry, 2011 r.):

11

http://2010-2014.kormany.hu/download/7/d7/70000/Hungarian%20Energy%20Strategy%202030.pdf

(12)  A magyar villamosenergia-rendszer közép- és hosszú távú forrásoldali kapacitásfejlesztése (Rozwój aktywów wytwórczych węgierskiego systemu energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej):

12

https://www.mavir.hu/documents/10258/15461/Forr%C3%A1selemz%C3%A9s_2016.pdf/462e9f51-cd6b-45be-b673-6f6afea6f84a (Mavir, 2016 r.).

(13)  Dekret Ministra Rozwoju Narodowego nr 45/2014. (XI.14.) (45/2014. (XI.14.) NFM rendelet az MVM Paks II. Atomerőmű Fejlesztő Zártkörűen Működő Részvénytársaság felett az államot megillető tulajdonosi jogok és kötelezettségek összességét gyakorló szervezet kijelöléséről).

13

(14)  Art. 9 umowy międzyrządowej.

14

(15)  Do pierwszego dnia spłaty oprocentowanie wynosi 3,95 %, a przez kolejnych 21 lat od 4,50 % do 4,95 %.

15

(16)  W każdym siedmioletnim okresie: wykorzystano odpowiednio 25 %, 35 % i 40 % kwoty kredytu.

16

(*1)  
  Informacje niejawne/tajemnica handlowa.

*1

Informacje niejawne/tajemnica handlowa.

(17)  [...].

17

(18)  Kary umowne stanowią określoną kwotę kary uzgodnioną przez strony umowy, która ma być należna jako rekompensata w przypadku naruszenia określonych zobowiązań wynikających z umowy.

18

(19)  Zob. decyzja nr 747/2011 Węgierskiego Urzędu Energetycznego z dnia 14 października 2011 r.

19

(20)  
  Többi nagyerőmű oznacza „inne duże elektrownie”, zaś kiserőművek oznacza „małe elektrownie”.

20

Többi nagyerőmű

kiserőművek

(21)  Sprawozdanie krajowe dotyczące energii sporządzone przez Węgry (Komisja Europejska – 2014 r.): https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/2014_countryreports_hungary.pdf, data uzyskania dostępu – 26 października 2015 r.

21

(22)  A magyar villamosenergia-rendszer közép- és hosszú távú forrásoldali kapacitásfejlesztése (Rozwój aktywów wytwórczych węgierskiego systemu energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej): https://www.mavir.hu/documents/10258/15461/Forr%C3%A1selemz%C3%A9s_2016.pdf/462e9f51-cd6b-45be-b673-6f6afea6f84a (Mavir, 2016 r.).

22

(23)  Test prywatnego inwestora to standardowy test służący do oceny istnienia pomocy, który Węgry wykorzystały również w swoich analizach ekonomicznych przedstawionych przed zgłoszeniem sprawy oraz po jej zgłoszeniu. Komisja dokładanie zbadała – a następnie uzupełniła – przedstawioną przez Węgry analizę testu prywatnego inwestora w celu dokonania własnej oceny istnienia pomocy.

23

(24)  T-319/12 i T-321/12, Królestwo Hiszpanii i Ciudad de la Luz przeciwko Komisji, ECLI:EU:T:2014:604, pkt 40, T-233/99 i T-228/99, Landes Nordrhein-Westfalen przeciwko Komisji, ECLI:EU:T:2003:57, pkt 245.

24

(25)  Zazwyczaj istnieją dwa główne źródła kapitału: kapitał własny i kapitał obcy (finansowy). Całkowity koszt kapitału to średni ważony koszt kapitału (WACC) uwzględniający udział kapitału własnego i obcego.

25

(26)  
  Dz.U. C 200 z 28.6.2014, s. 1.

26

(27)  Zob. przypis 9.

27

(28)  Pierwszym sposobem jest standardowe zweryfikowanie testu prywatnego inwestora w różnych przemysłach, zaś drugi sposób jest przeznaczony do stosowania w szczególności w przemyśle energii elektrycznej.

28

(29)  Uśrednione koszty wytworzenia energii to całkowity koszt instalacji i realizowania projektu wytwarzania energii elektrycznej wyrażony w postaci jednolitej ceny energii elektrycznej w trakcie trwania projektu. Formalnie

29

uśrednione koszty wytworzenia energii = [Sumt (Costst × (1+r)–t)]/[Sumt (MWh × (1+r)–t)],

gdzie „r” oznacza stopę dyskontową, a „t” oznacza rok t. W rezultacie są one wrażliwe na stosowaną stopę dyskontową. Powszechną praktyką jest stosowanie WACC projektu jako stopy dyskontowej.

(30)  Dokument jest publicznie dostępny pod adresem: http://www.kormany.hu/download/6/74/90000/2015_Economic%20analysis%20of%20Paks%20II%20-%20for%20publication.pdf

30

(31)  Model finansowy jest zaktualizowaną wersją wstępnego modelu finansowego. Aktualizacje obejmują ustalenia umowne między Paks II a JSC NIAEP, dostawcą elektrowni jądrowej.

31

(32)  Zob. motywy 52–81 decyzji o wszczęciu postępowania.

32

(33)  Zob. http://www.worldenergyoutlook.org/weo2014/.

33

(34)  Ze względu na niewystarczające informacje i brak jasności w decyzji o wszczęciu postępowania nie oceniono szacunków uzyskanych przy zastosowaniu tej metody. W związku z powyższym dany przegląd obejmuje również dokumenty opublikowane przed ogłoszeniem decyzji o wszczęciu postępowania.

34

(35)  Uśrednione koszty wytworzenia energii określone w badaniu OECD/MAE/NEA wynoszą 89,94 USD/MWh (zob. tabela 4.7) i nie jest jasne, w jaki sposób z poprzedniej wartości uzyskano wartość 70 EUR/MWh na wykresie 3 w badaniu ekonomicznym i wartość 50,5–57,4 EUR/MWh. Badanie OECD/MAE/NEA z 2015 r. dostępne jest pod adresem: https://www.oecd-nea.org/ndd/egc/2015/

35

(36)  Zob. Aszódi, A., Boros I. i Kovacs, A., (2014) „A paksi atomerőmű bővítésének energiapolitikai, műszaki és gazdasági kérdései”, w Magyar Energetika, maj 2014 r. Tłumaczenie w języku angielskim pt. „Extension of the Paks II NPP – energy political, technical and economical evaluations” („Rozbudowa elektrowni jądrowej Paks II – polityczne, techniczne i gospodarcze oceny energetyczne”) przedłożono Komisji w lutym 2016 r. W badaniu tym przedstawiono obliczenia w HUF zawierające uśrednione koszty wytworzenia energii wynoszące 16,01–16,38 HUF/kWh przez cały okres realizacji projektu. Nie przedstawiono żadnych szczegółowych informacji na temat sposobu przeliczenia tych danych liczbowych w HUF na zakres uśrednionych kosztów wytworzenia energii w EUR/MWh, o których mowa w motywie 81.

36

(37)  Zob. wykres 15 w badaniu ekonomicznym.

37

(38)  Zob. s. 77 w badaniu ekonomicznym.

38

(39)  Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom).

39

(*2)  No data provided in forecast

*2

(*3)  Assumption: Slovenia starting from zero.

*3

(*4)  No data provided in forecast

*4

(*5)  Assumption: Slovenia starting from zero.

*5

(40)  ENTSO-E (2015), wniosek wszystkich OSP dotyczący ustalenia regionów wyznaczania zdolności przesyłowych zgodnie z art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1222 z dnia 24 lipca 2015 r. ustanawiającego wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi, dnia 29 października 2015 r., s. 9, art. 9.

40

(41)  Decyzja Komisji (UE) 2015/658 z dnia 8 października 2014 r. w sprawie środka pomocy SA.34947 (2013/C) (ex 2013/N), który Zjednoczone Królestwo planuje wdrożyć w celu wsparcia elektrowni jądrowej Hinkley Point C (Dz.U. L 109 z 28.4.2015, s. 44).

41

(42)  Skonsolidowane obwieszczenie Komisji dotyczące kwestii jurysdykcyjnych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. C 95 z 16.4.2008, s. 1).

42

(43)  Decyzja Komisji 94/285/Euratom (Dz.U. L 122 z 17.5.1994, s. 30) pkt 22.

43

(44)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1209/2000 z dnia 8 czerwca 2000 r. określające procedury przekazywania określone w art. 41 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Dz.U. L 138 z 9.6.2000, s. 12).

44

(45)  Zob. motyw 13 lit. c).

45

(46)  Zob. Candole Partners – Elektrownia jądrowa Paks II, ocena wykonalności ekonomicznej z lutego 2016 r., dostępna pod adresem: http://www.greenpeace.org/hungary/Global/hungary/kampanyok/atomenergia/paks2/NPP%20Paks%20II%20Candole.pdf

46

(47)  Zob. Felsmann Balázs, „Működhet-e Paks II állami támogatások nélkül? Az erőműtársaság vállalatgazdasági közelítésben”, dokument dostępny pod adresem: https://energiaklub.hu/sites/default/files/paks2_allami_tamogatas_2015jun.pdf

47

(48)  Opis elektrowni jądrowej Leningradskaja dostępny jest pod adresem: http://atomproekt.com/en/activity/generation/vver/leningr_npp/, data uzyskania dostępu: 24 lutego 2017 r.

48

(49)  Zob. światowa prognoza w sprawie energii opracowana przez MAE na 2015 r. dostępna pod adresem: http://www.worldenergyoutlook.org/weo2015/

49

(50)  W światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. rozważono również czwarty scenariusz – „scenariusz 450” przedstawiający sposób osiągnięcia celu, jakim jest ograniczenie zmiany klimatu do 2 oC, za pośrednictwem technologii, które są bliskie udostępnienia na skalę handlową.

50

o

(51)  Różnica między niemieckimi i węgierskimi cenami kontraktów terminowych typu future prawdopodobnie wynika z niedoskonałego połączenia rynków.

51

future

(52)  Badanie przeprowadzone przez Candole zawiera dodatkową sekcję, w której porównano koszty związane z Paks II z kosztami operacyjnymi reaktorów jądrowych EPR oszacowanymi przez francuski Trybunał Obrachunkowy (2002 r.), opublikowanymi w Boccard, N. „The Costs of Nuclear Electricity: France after Fukushima” (Koszty energii jądrowej: Francja po wydarzeniach w Fukushimie), dokument dostępny pod adresem: http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2353305.

52

(53)  Odnosi się do tego Romhányi Balázs w dokumencie pt. „A Paks II beruházási költségvetés-politikai következnényei” dostępnym pod adresem: https://energiaklub.hu/sites/default/files/a_paks_ii_beruhazas_koltsegvetes-politikai_kovetkezmenyei.pdf.

53

(54)  Odnoszą się do tego Fazekas, M. i in. w badaniu „The Corruption Risks of Nuclear Power Plants: What Can We Expect in Case of Paks2?” („Zagrożenia korupcyjne związane z elektrowniami jądrowymi: czego możemy spodziewać się w przypadku Paks II?”); dokument dostępny pod adresem: http://www.pakskontroll.hu/sites/default/files/documents/corruption_risks_paks2.pdf.

54

(55)  http://www.kormany.hu/download/a/84/90000/2015%20Economic%20analysis%20of%20Paks%20II.pdf

55

(56)  https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/what-horizon-2020

56

(57)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE (Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 55).

57

(58)  Wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska (Dz.U. C 82 z 1.4.2008, s. 1).

58

(59)  https://www.oecd-nea.org/ndd/climate-change/cop21/presentations/stankeviciute.pdf

59

(60)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 65).

60

(61)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE (Dz.U. L 94 z 28.3.2014, s. 243).

61

(62)  Sprawa T-289/03, BUPA, pkt 313.

62

(63)  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016DC0177&qid=1503665182304&from=PL

63

(64)  W swoich uwagach Węgry nie określiły ram czasowych, a wykorzystane w nich dane liczbowe pochodziły z różnych okresów i czasem używano ich w sposób niespójny. Chociaż uwagi przedstawione przez Węgry dotyczyły głównie decyzji w sprawie inwestycji z grudnia 2014 r., w przedłożonym przez Węgry drugim piśmie wyjaśniającym dane liczbowe dotyczące premii z tytułu ryzyka cen akcji również pochodziły z lipca 2015 r.

64

(65)  Umowa o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych stanowi, że prace nad nowymi reaktorami jądrowymi są podzielone na dwa etapy; na pierwszy z nich składa się jedynie [...], natomiast na drugi – [...].

65

(66)  Np. w analizach porównawczych załączonych przez Węgry do przytoczonych badań szacowana premia z tytułu ryzyka cen akcji wynosi 9,0 % w przeciwieństwie do wynikającej z metodyki podejścia oddolnego szacowanej premii z tytułu ryzyka cen akcji wynoszącej 4,0 % zamieszczonej w tych samych badaniach.

66

(67)  Zob. Damodaran, A., Equity risk premium (ERP): Determinants, estimation and implications – The 2016 Edition, sekcja „Estimation Approaches – Historical Premiums”, 2016, s. 29–34, dokument dostępny pod adresem: http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2742186 Ponadto przypadek historycznego wskaźnika węgierskiej giełdy papierów wartościowych, który osiągnął wartość blisko 24 561,80 w dniu 2 maja 2006 r. i blisko 26 869,01 w dniu 2 maja 2016 r. (dane pobrane ze strony: https://www.bet.hu/oldalak/piac_most) wydają się potwierdzać te wątpliwości.

67

(68)  Zgodnie z badaniem przeprowadzonym przez agencję Moody’s (2009 r.) ogłoszenie projektu budowy elektrowni jądrowej przez amerykańskie przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną oznacza średnie obniżenie ratingu o 4 punkty. Z kolei Damodaran w swoich bazach danych szacuje, że różnica 4 punktów w ratingu kredytowym, np. A3 i Ba1, przekłada się na całkowitą premię z tytułu ryzyka cen akcji w wysokości 2,0 % (baza danych Damodaran, wersje wartości z lipca 2016 r.).

68

(69)  Ryzyko takie jest mniejsze w przypadku Paks II, ponieważ elektrownia jest jedynie w ograniczonym stopniu narażona na ryzyko związane z budową.

69

(70)  Kapitałowy model wyceny aktywów (CAPM) to standardowy model finansowy używany do szacowania oczekiwanej stopy zwrotu z aktywów; zob. http://www.investopedia.com/terms/c/capm.asp

70

(71)  Komisja przyjrzała się stawkom obligacji skarbowych wyrażonym nie tylko w EUR, ale także w USD; te obligacje skarbowe miały jednak krótszy czas trwania, a ostatnią datą emisji jest maj 2011 r. dla obligacji wyrażonych w EUR i marzec 2014 r. dla obligacji wyrażonych w USD. Ze względu na tak duże rozbieżności w stawkach obligacji skarbowych Komisja postanowiła nie uwzględniać tych obligacji w analizie. Co więcej, ich uwzględnienie zwiększyłoby szacowaną wartość WACC, przez co ich wykluczenie z analizy jest wyborem konserwatywnym.

71

(72)  Dane liczbowe aktualne w grudniu 2014 r. znajdują się w zakładce „Risk Premiums for Other Markets” > „1/14” na stronie internetowej: http://people.stern.nyu.edu/adamodar/New_Home_Page/dataarchived.html. Dane liczbowe aktualne w lutym 2017 r. znajdują się w zakładce „Risk Premiums for Other Markets” > „Download” na stronie internetowej http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/datacurrent.html. Bazy danych Damodarana są powszechnie używane i cytowane w praktyce finansowej.

72

(73)  W odniesieniu do 2014 r. zob. Fernandez, P., Linares, P. i Acin, I. F., Market Risk Premium used in 88 countries in 2014: a survey with 8,228 answers z dnia 20 czerwca 2014 r., dokument dostępny pod adresem: http://www.valuewalk.com/wp-content/uploads/2015/07/SSRN-id2450452.pdf. W odniesieniu do 2016 r. zob. Fernandez, P., Oriz, A. i Acin, I. F., Market Risk Premium used in 71 countries in 2016: a survey with 6,932 answers z dnia 9 maja 2016 r., dokument dostępny pod adresem: https://papers.ssrn.com/sol3/papers2.cfm?abstract_id=2776636&download=yes.

73

(74)  Wszystkie pozostałe wartości beta przedstawione przez Węgry w badaniu dotyczącym testu prywatnego inwestora i w następującym po nim drugim piśmie wyjaśniającym oraz wartości beta odpowiadające odpowiednio sektorom użyteczności publicznej, energii odnawialnej i sektorowi energetycznemu w bazie danych Damodaran są wyższe niż 1. Zastosowanie wartości beta wynoszącej 0,92 jest zatem wyborem konserwatywnym, ponieważ prowadzi do uzyskania wartości WACC niższej niż w przypadku pozostałych, wyższych wartości beta.

74

(75)  Zob. http://www.mnb.hu/statisztika/statisztikai-adatok-informaciok/adatok-idosorok, część „XI. Deviza, penz es tokepiac” > „Allampapir piaci referenciahozamok” w odniesieniu do pierwszej przytoczonej kategorii i https://www.quandl.com/data/WORLDBANK/HUN_FR_INR_RISK-Hungary-Risk-premium-on-lending-lending-rate-minus-treasury-bill-rate w odniesieniu do drugiej. W stosunku do drugiej przytoczonej kategorii zaleca się przyjęcie pewnej dozy ostrożności ze względu na niewielki rozmiar węgierskiego rynku obligacji korporacyjnych. Dane odnoszą się do dnia 31 grudnia 2014 r. Brakuje danych odnoszących się do późniejszych okresów.

75

(76)  Przywołane dane liczbowe są wyższe niż dane uzyskane przez Węgry przede wszystkim dlatego, że Komisja zastosowała wyższą wartość stopy wolnej od ryzyka oraz wyższą premię z tytułu ryzyka cen akcji (wybory wartości dokonane przez Węgry skrytykowano w motywie 208).

76

(77)  Wartości WACC dla poszczególnych państw aktualne w grudniu 2014 r. są dostępne w zakładce „Data” > „Archived data” > „Cost of capital by industry” > „Europe” > „1/14” na stronie internetowej http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/. Wartości WACC dla poszczególnych państw aktualne w lutym 2017 r. są dostępne w zakładce „Data” > „Current data” > „Cost of capital by industry” > „Europe” na stronie internetowej: http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/. Wartości premii z tytułu ryzyka znajdują się w przypisie 72. Należy również zauważyć, że ta baza danych jest częścią światowej bazy danych i obejmuje państwa europejskie (oznaczone jako „Western Europe” (Europa Zachodnia)). Państwa zostały jednak dodatkowo pogrupowane, przy czym Węgry przyporządkowano do podgrupy „Developed Europe” (Europa rozwinięta) – zob. arkusz „Europe” lub „Industries sorted global” w pliku programu Excel: http://www.stern.nyu.edu/~adamodar/pc/datasets/indname.xls.

77

(78)  W drugim piśmie wyjaśniającym (w załączniku 2 do tego pisma) Węgry również opracowały krótką analizę porównawczą na podstawie danych pochodzących z bazy danych Damodaran. Analiza ta nie jest jednak właściwa, ponieważ uzasadnienie decyzji inwestycyjnej podjętej w 2014 r. oparto na informacjach dostępnych w późniejszym okresie.

78

(79)  Dane liczbowe przedstawione w tabelach dostosowano poprzez doliczenie do zadłużenia węgierskiego podatku od osób prawnych wynoszącego 19 %.

79

(80)  Dane dotyczące sektora „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii” były niedostępne w bazie danych z 2014 r. W 2016 r. WACC w tym sektorze był wyższy niż średnia wartość WACC z dwóch pozostałych sektorów, co wskazuje na to, że jego uwzględnienie zwiększyłoby wartość szacowanego WACC z 2014 r., jeżeli byłby on dostępny.

80

(81)  Zob. przypis 68.

81

(82)  Dane liczbowe zamieszczone w tej tabeli wykorzystują wartości beta zaczerpnięte z przemysłowej bazy danych WACC Damodaran.

82

(83)  W tym przypadku zamiast średniej ważonej obliczonej na podstawie liczby przedsiębiorstw w każdym segmencie zastosowano prostą średnią, ponieważ skupiono się na segmentach zastępczych, a nie na zastępczych przedsiębiorstwach. Zastosowanie średniej ważonej nie wpłynęłoby na wartości dla 2016 r., natomiast skutkowałoby osiągnięciem nieznacznie wyższych wartości dla 2014 r., co z kolei oznaczałoby wyższe wartości WACC. W obecnym kontekście wybór prostej średniej zamiast średniej ważonej jest zatem wyborem konserwatywnym.

83

(84)  Zasadniczym elementem obliczeń szacunkowych jest fakt, że Damodaran określa premię z tytułu ryzyka cen akcji jako sumę premii z tytułu dojrzałości rynkowej i dodatkowej premii z tytułu ryzyka kraju opierającej się na domyślnym spreadzie państwa i powiększonej (o 1,5 w 2014 r. oraz o 1,39 w 2016 r.) w celu odzwierciedlenia wyższego ryzyka cen akcji na rynku. Więcej szczegółowych informacji można znaleźć w arkuszu „Explanation and FAQ” bazy danych Damodarana zawierającej dane dotyczące premii z tytułu ryzyka cen akcji dla poszczególnych państw, dostępnej pod adresem: http://www.stern.nyu.edu/~adamodar/pc/datasets/ctryprem.xls

84

(85)  Należy zauważyć, że obliczoną w lit. b) dodatkową premię z tytułu ryzyka cen akcji dla Węgier będzie trzeba pomnożyć przez wartości beta przedstawione w tabeli 8, aby włączyć ją w koszt kapitału własnego wyprowadzony w lit. c).

85

(*6)  We wzorze służącym do obliczenia wartości WACC wykorzystuje się koszt zadłużenia po opodatkowaniu.

*6

(86)  Co więcej, gdyby dane dotyczące sektora „zielonej energii i odnawialnych źródeł energii” z 2014 r. byłyby dostępne, niższą granicę równą 9,15 % w przypadku 2014 r. prawdopodobnie należałoby skorygować w górę.

86

(87)  Data wydania prognozy cenowej MAE w 2014 r.

87

(88)  Krzywą D uznaje się za informację poufną/tajemnicę handlową.

88

(89)  Rząd węgierski nie przedstawił żadnych szczegółowych informacji dotyczących zastosowanego kursu wymiany. Zastosowaną wartość 0,9 można wydedukować z modelu finansowego. We wrześniu 2015 r. średni miesięczny kurs wymiany wynosił 0,89. Wspomnianą wartość kursu wymiany EUR/USD (wraz z pozostałymi wartościami wykorzystanymi w niniejszym dokumencie) zaczerpnięto ze strony internetowej EBC dostępnej pod adresem: http://sdw.ecb.europa.eu/quickview.do;jsessionid=B13D3D3075AF28A4265A4DF53BE1ABC0?SERIES_KEY=120.EXR.D.USD.EUR.SP00.A&start=01-07-2014&end=15-11-2016&trans=MF&submitOptions.x=46&submitOptions.y=5.

89

(90)  Ze względu na duże wahania w kursie wymiany EUR/USD Komisja wybrała średni kurs wymiany obliczony dla okresu 3 miesięcy poprzedzających dzień 9 grudnia 2014 r., będący datą podjęcia wstępnej decyzji inwestycyjnej; okres ten obejmuje także publikację światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. Ewentualnie można zastosować średnie roczne kursy walutowe. Średni roczny kurs wymiany w okresie poprzedzającym grudzień 2014 r. wynosi 0,75, co skutkowałoby uzyskaniem nieco niższej wartości IRR; wybór średniego kursu wymiany z okresu 3 miesięcy w kontekście obecnej analizy jest wyborem konserwatywnym.

90

(91)  Zob. http://www.worldenergyoutlook.org/publications/weo-2016/.

91

(92)  Zob. dane liczbowe dotyczące hurtowej ceny energii elektrycznej przedstawione w tabeli 6.13 na stronie 267 światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2016 r.

92

(93)  Właściwy średni roczny kurs wymiany w tym przypadku również wynosi 0,89; wybór średniego kursu wymiany z okresu 3 miesięcy w kontekście obecnej analizy jest wyborem bardziej konserwatywnym.

93

(94)  Krzywą D uznaje się za informację poufną/tajemnicę handlową.

94

(95)  Podobnych korekt w dół prognoz cen energii elektrycznej w latach 2014–2015 podjęła się również sieć krajowa Zjednoczonego Królestwa – zob. np. s. 46 dokumentu pt. „2014 UK Future Energy Scenarios” sieci krajowej Zjednoczonego Królestwa dostępnego pod adresem: http://www2.nationalgrid.com/UK/Industry-information/Future-of-Energy/FES/Documents-archive/ oraz s. 36 dokumentu „2015 UK Future Energy Scenarios” sieci krajowej Zjednoczonego Królestwa dostępnego pod adresem: http://www2.nationalgrid.com/UK/Industry-information/Future-of-Energy/FES/Documents-archive/, w których wykazano średni spadek prognoz cen energii elektrycznej wynoszący 12 % w okresie objętym prognozą, tj. w latach 2016–2035. Takiego porównania nie znaleziono wśród danych BMWi.

95

(96)  Komisja w swojej analizie ilościowej przyjęła założenia Węgier, zgodnie z którym ceny energii elektrycznej będą wzrastać do 2040 r., a następnie będą utrzymywać się na stałym poziomie. Jest to wybór konserwatywny. Ewentualnie scenariusze prognozy cenowej można opracować poprzez wyraźniejsze uwzględnienie wpływu wdrożenia odnawialnych źródeł energii na dużą skalę na hurtowe ceny energii elektrycznej; doświadczane obecnie niskie ceny byłyby normą, przy czym ceny w przypadku niedoborów byłyby wysokie i uzależnione od warunków pogodowych. W takim scenariuszu przyszłe ceny byłyby zbliżone do obecnych cen, co oznacza, że stopa zwrotu inwestycji byłaby niższa niż wartości wyraźnie rozważane w następnych sekcjach.

96

(97)  Zob. motyw 128 – definicja „scenariusza nowej polityki”.

97

(98)  Zob. motyw 128 i przypis 53: W scenariuszu bieżącej polityki uwzględniono jedynie obszary polityki zatwierdzone na kilka miesięcy przed wydaniem publikacji. Scenariusz 450 przedstawia sposób osiągnięcia celu, jakim jest ograniczenie zmiany klimatu do 2 oC, za pośrednictwem technologii, które są bliskie udostępnienia na skalę handlową. W scenariuszu niskich cen ropy naftowej rozważono wpływ utrzymania się niskich cen (w wyniku niższych cen ropy naftowej) na system energetyczny.

98

o

(99)  Komisja nie podjęła się przeprowadzenia tego rodzaju szczegółowej analizy ilościowej ze względu na brak odpowiednich danych wysokiej jakości. Niemniej jednak można zauważyć, że krzywa cen odpowiadająca scenariuszowi niskich cen ropy naftowej prowadziłaby do uzyskania znacznie niższej wartości IRR niż krzywa cen odpowiadająca scenariuszowi nowej polityki.

99

(100)  Zob. sekcja 2.3.

100

(*7)  
  Współczynnik wykorzystania uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono go szerszym zakresem wartości.

*7

Współczynnik wykorzystania uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono go szerszym zakresem wartości.

(101)  Zob. WNISR2015, s. 25.

101

(102)  Zob. światowa prognoza w sprawie energii opracowana przez MAE na 2014 r., s. 350.

102

(103)  Zob. http://www.world-nuclear-news.org/NN-Flamanville-EPR-timetable-and-costs-revised-0309154.html oraz http://www.theecologist.org/News/news_analysis/2859924/finland_cancels_olkiluoto_4_nuclear_reactor_is_the_epr_finished.html

103

(104)  Zob. WNISR2015, s. 66.

104

(105)  Zob. sekcja 6.3 badania dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko dostępnego pod adresem: http://www.mvmpaks2.hu/hu/Dokumentumtarolo/Simplified%20public%20summary.pdf.

105

(*8)  
  Dane liczbowe przedstawione w modelu finansowym uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono je szerszymi zakresami wartości.

*8

Dane liczbowe przedstawione w modelu finansowym uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono je szerszymi zakresami wartości.

(106)  Koszty takich awarii pozaprojektowych z łatwością mogą przekroczyć 100 mld EUR i mogą osiągnąć wartości sięgające wielu setek lub nawet tysięcy miliardów EUR (zob. dokument pt. „The true costs of nuclear power” wydany przez Wiener Umweltanwaltshaft oraz Össterreichisce Ökologie Institute, s. 20–24; dokument dostępny pod adresem: http://wua-wien.at/images/stories/publikationen/true-costs-nucelar-power.pdf). Przy awarii pozaprojektowej mającej miejsce raz na 25 lat (1986 r. (Czarnobyl) i 2011 r. (Fukushima)) i niemal 400 reaktorach jądrowych funkcjonujących na całym świecie, prawdopodobieństwo nastąpienia awarii pozaprojektowej w jednym z dwóch reaktorów jądrowy Paks II w pierwszych 25 latach jej eksploatacji wynosi 2 × (1/400) = 0,5 %. Koszt ubezpieczenia obejmującego tego rodzaju szkody jest zazwyczaj znacznie wyższy niż oczekiwana wartość szkód związanych z taką awarią, tj. wyższy niż 0,5 % × 100 mld EUR = 500 mln EUR (przyjmując bardziej konserwatywne szacunki wartości szkód spowodowanych faktycznym wystąpieniem awarii pozaprojektowej).

106

(107)  W badaniu Felshmanna określono tego rodzaju istotne modernizacje w odniesieniu do elektrowni jądrowej Paks I. Chociaż rząd węgierski wyklucza potrzebę podobnych modernizacji elektrowni jądrowej Paks II, podstawy takiego wykluczenia nie są jasne.

107

(108)  Komisja nie podjęła się przeprowadzenia szczegółowej analizy ilościowej wpływu jakichkolwiek odchyleń tego rodzaju ze względu na brak odpowiednich danych wysokiej jakości. Zamiast tego wykorzystano niektóre informacje przedstawione w motywie 239 w celu uzasadnienia analizy wrażliwości, na podstawie której określono IRR projektu (zob. motywy 245 i 246 w następnej sekcji).

108

(109)  Zob. WNISR2015, s. 33.

109

(110)  Zob. WNISR2015, s. 58–60.

110

(111)  W światowej prognozie w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2014 r. zauważono również, że ze względu na brak doświadczenia i uczenie się budowa pierwszych w swoim rodzaju projektów może zająć więcej czasu i wiązać się ze znacznie wyższymi kosztami niż budowa bardziej dojrzałych technologicznie projektów – zob. s. 366.

111

(112)  Więcej informacji na temat opóźnień w budowie elektrowni Oikiluoto-3 można znaleźć pod adresem: http://www.world-nuclear-news.org/C-Olkiluoto-EPR-supplier-revises-compensation-claim-1002164.html. Więcej informacji na temat opóźnień w budowie elektrowni Flamanville znajduje się pod adresem: http://www.world-nuclear-news.org/NN-Flamanville-EPR-timetable-and-costs-revised-0309154.html.

112

(113)  Zob. WNISR2015, s. 64.

113

(114)  Zob. http://www.world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-o-s/russia-nuclear-power.aspx.

114

(115)  Zob. WNISR2015, s. 63 oraz artykuły prasowe: https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2013-06-12/rosja-zamraza-budowe-elektrowni-jadrowej-w-kaliningradzie oraz http://www.bsrrw.org/nuclear-plants/kaliningrad/.

115

(116)  W rzeczywistości same Węgry oczekują wystąpienia opóźnień (zob. motyw 99).

116

(117)  Przedmiotową analizę wrażliwości opracowano bardziej szczegółowo niż analizę przedstawioną przez Węgry w modelu finansowym (zob. motyw 177), ponieważ w analizie przedstawionej przez Węgry zbadano jedynie wpływ na WACC i IRR tylko jednej zmiennej bazowej. Analiza oparta na metodzie Monte Carlo umożliwia natomiast określenie wpływu zmian wartości więcej niż tylko jednej zmiennej bazowej.

117

(118)  Odchylenia te uzyskano na podstawie rozkładu normalnego o średniej równej wartościom wyjściowym zawartym w modelu finansowym oraz o odchyleniu standardowym równym odchyleniom zawartym w analizie wrażliwości przedstawionej w modelu finansowym – 95 % wartości uzyskanych z tego rozkładu normalnego mieści się w przedziale równym dwukrotnemu wybranemu odchyleniu standardowemu rozkładu. Jako pary średnich odchyleń standardowych wybrano następująco: (i) inflację ([0–2] %*; 0,25 %); (ii) kurs wymiany (HUF/EUR) [300–310]*; 10 %); (iii) wrażliwość cen (każdą osobną krzywą; EUR 2,5/MWh); oraz (iv) okres eksploatacji elektrowni (60; 5). W przypadku różnorodnych okresowych pozycji kosztów, tj. (i) kosztów operacyjnych; (ii) kosztów paliwa; (iii) wydatków kapitałowych na utrzymanie; oraz (iv) kosztów gospodarowania odpadami i likwidacji, wybrano odchylenie standardowe wynoszące 10 % z odpowiedniej wartości okresowej.

118

| * | Metody wybrane w modelu finansowym, które przedstawiono w niniejszym przypisie, uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono je szerszymi zakresami wartości. |
| --- | --- |

*

Metody wybrane w modelu finansowym, które przedstawiono w niniejszym przypisie, uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono je szerszymi zakresami wartości.

(**)  
  Wartość wyjściowa i wykorzystanie mocy produkcyjnych uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono je szerszymi zakresami wartości.

**

Wartość wyjściowa i wykorzystanie mocy produkcyjnych uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono je szerszymi zakresami wartości.

(119)  Ze względu na fakt, że wyjściowy wskaźnik przestoju jest niewielki (wynosi [5–10]*** %), odchylenia dodatnie, tj. większe wskaźniki przestoju, potencjalnie mogą być wyższe nić odchylenia ujemne, tj. niższe wskaźniki przestoju. Wybrano rozkład trójkątny o punktach końcowych wynoszących 5 % i 12 % (odpowiadających współczynnikom wykorzystania wynoszącym 88 % i 95 %) oraz o centralnym punkcie szczytowym wynoszącym [5–10]*** % (wartość wyjściowa).

119

| *** | Wartość wyjściową przedstawioną w niniejszym przypisie uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono ją szerszym zakresem wartości. |
| --- | --- |

***

Wartość wyjściową przedstawioną w niniejszym przypisie uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono ją szerszym zakresem wartości.

(120)  Należy zauważyć, że podczas przeprowadzania tych symulacji nie zakładano żadnych powiązań między poszczególnymi zmiennymi.

120

(121)  Wartości IRR oszacowane przez Komisję dla obu tych lat są niższe niż wartości przedłożone przez Węgry głównie z powodu niższych prognoz przyszłych cen, jak również ze względu na bardziej ogólny charakter analizy wrażliwości (zob. motyw 246).

121

(122)  Co więcej, takie opóźnienia najprawdopodobniej wiązałyby się z przekroczeniem kosztów. W szczególności istnieje możliwość przekroczenia kosztów pomimo tego, że w umowie o świadczenie usług inżynieryjnych, przetargowych i budowlanych umówiono się na realizację „pod klucz” i stałą cenę, z dwóch powodów: (i) stała cena odnosi się jedynie do kosztów ponoszonych przez dostawców, a nie do kosztów ponoszonych przez właścicieli; oraz (ii) jeżeli dostawca nie zgadza się z tym, że ponosi odpowiedzialność za pewne podwyżki kosztów, ewentualny spór prawny z pewnością zwiększy koszty projektu.

122

(123)  Wartości EUR/MWh uzyskano poprzez zastosowanie średniego miesięcznego kursu wymiany EUR/USD, który w sierpniu 2015 r. wynosił 0,9 (miesiąc wydania OECD/MAE/NEA) dla wartości USD/MWh w publikacji.

123

(*9)  
  Współczynnik wykorzystania uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono go szerszym zakresem wartości.

*9

Współczynnik wykorzystania uznaje się za tajemnicę handlową, w związku z czym zastąpiono go szerszym zakresem wartości.

(124)  Te korekty wartości uśrednionych kosztów wytworzenia energii można uzyskać poprzez pomnożenie każdego okresu w mianowniku wzoru na uśrednione koszty wytworzenia energii LCOE=(Sumt(Costst × (1+r)–t))/(Sumt(MWht × (1+r)–t)) (zob. przypis 32) przez 93/85.

124

(125)  Prognozę cenową wskazującą cenę 73 EUR/MWh można uzyskać poprzez pomnożenie wartości hurtowej ceny energii elektrycznej wynoszącej 81 EUR/MWh na 2040 r. (przedstawionej na wykresie 8.11 s. 327 światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r.) przez średni miesięczny kurs wymiany EUR/USD wynoszący 0,9 w okresie wrzesień–listopad 2015 r., czyli w terminie publikacji światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2015 r. Analogicznie prognozę cenową wskazującą cenę 68 EUR/MWh można uzyskać poprzez pomnożenie wartości hurtowej ceny energii elektrycznej wynoszącej 75 EUR/MWh na 2040 r. (przedstawionej na wykresie 6.13 s. 267 światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2016 r.) przez średni miesięczny kurs wymiany EUR/USD wynoszący 0,9 w okresie wrzesień–listopad 2016 r., czyli w terminie publikacji światowej prognozy w sprawie energii opracowanej przez MAE na 2016 r.

125

(126)  Należy również wziąć pod uwagę, że rozdział wartości WACC we wskazanym zakresie najprawdopodobniej nie jest jednolity. Zamiast tego bardziej prawdopodobne jest, że wartość będzie skupiona wokół wartości środkowej zakresu, tj. bardziej prawdopodobne jest przyjęcie wartości zbliżonych do wartości środkowej zakresu i mniej prawdopodobne jest przyjęcie wartości bliższej punktom końcowym zakresu, co wskazuje na to, że zakres pokrywających się wartości IRR i WACC jest jeszcze węższy niż zakresy wynikające z danych liczbowych przedstawionych w ostatnim wierszu tabeli 13.

126

(127)  Należy zauważyć, że ten zakres pokrywania się obliczono jedynie do celów statystycznych. Prywatny inwestor zazwyczaj porównałby centralne wartości (lub zakresy) przedziałów WACC i IRR. Przyczyną jest fakt, że pokrywanie się tych dwóch zakresów obejmuje dość ekstremalne warunki, w których IRR jest wysoka i jednocześnie WACC jest niski. Ponieważ oba środki są powiązane z tymi samymi warunkami rynkowymi oraz z tym samym konkretnym projektem, tj. Paks II, zwykle zmieniają się jednocześnie (tj. wysoka wartość IRR w ramach zakresu IRR najprawdopodobniej pokrywa się z wysoką wartością WACC w ramach zakresu WACC), potencjalnie wykluczając jednoczesne występowanie niskiej wartości WACC i wysokiej wartości IRR.

127

(128)  Szacunki tej wartości bieżącej netto są konserwatywne, ponieważ nie uwzględniają wpływu niektórych rodzajów opóźnień (zob. motywy 99, 246 i 0) oraz czynników wymienionych w motywach 239 i 258, które mogłyby znacząco zwiększyć koszty lub zmniejszyć przyszłe dochody, w związku z czym ich zastosowanie prawdopodobnie przyczyniłoby się do niedoszacowania ostatecznych strat. Wszelkie odchylenia w zakresie tych czynników w większym stopniu zwiększyłyby straty netto projektu.

128

(129)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie T-57/11, Castelnou Energía przeciwko Komisji Europejskiej, ECLI:EU:T:2014:1021, pkt 181–184.

129

(130)  Zob. art. 8 ustawy LXXXVI z 2007 r. o energii elektrycznej.

130

(131)  Protokół nr 2 do traktatu lizbońskiego.

131

(132)  Zob. decyzja Komisji 2005/407/WE z dnia 22 września 2004 r. w sprawie pomocy państwa, jakiej Wielka Brytania planuje udzielić British Energy plc (Dz.U. L 142 z 6.6.2005, s. 26) i decyzja Komisji (UE) 2015/658 z dnia 8 października 2014 r. w sprawie środka pomocy SA.34947 (2013/C) (ex 2013/N), który Zjednoczone Królestwo planuje wdrożyć w celu wsparcia elektrowni jądrowej Hinkley Point C (Dz.U. L 109 z 28.4.2015, s. 44).

132

(133)  A magyar villamosenergia-rendszer közép- és hosszú távú forrásoldali kapacitásfejlesztése (Rozwój aktywów wytwórczych węgierskiego systemu energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej): https://www.mavir.hu/documents/10258/15461/Forr%C3%A1selemz%C3%A9s_2016.pdf/462e9f51-cd6b-45be-b673-6f6afea6f84a (Mavir, 2016 r.).

133

(134)  Mankala to powszechnie stosowany model biznesowy w fińskim sektorze energii elektrycznej, zakładający istnienie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzonej przez niedochodową spółdzielnię na korzyść jej udziałowców. Dostępny na stronie internetowej: http://www.ben.ee/public/Tuumakonverentsi%20ettekanded%202009/Peter%20S.%20Treialt%20-%20Mankala%20principles.pdf, data uzyskania dostępu – 26 października 2015 r.

134

(135)  Jeżeli chodzi o Republikę Czeską, zob.: http://www.world-nuclear.org/info/country-profiles/countries-a-f/czech-republic/, data uzyskania dostępu – 26 października 2015 r., jeżeli chodzi o Litwę, zob.: http://www.world-nuclear.org/info/Country-Profiles/Countries-G-N/Lithuania /, data uzyskania dostępu – 26 października 2015 r., jeżeli chodzi o Bułgarię, zob.: http://www.world-nuclear.org/info/Country-Profiles/Countries-A-F/Bulgaria/, data uzyskania dostępu – 21 czerwca 2016 r.

135

(136)  Jeżeli chodzi o Rumunię, zob.: http://economie.hotnews.ro/stiri-companii-20436128-nuclearelectrica-solicita-actionarilor-aprobarea-memorandumului-intelegere-care-semna-companie-chineza-pentru-construirea-unitatilor-3-4-cernavoda.htm, data uzyskania dostępu – 21 czerwca 2016 r.

136

(137)  Badanie z dnia 2 listopada 2015 r., jeszcze nieopublikowane, s. 35.

137

(138)  Badanie z dnia 2 listopada 2015 r., jeszcze nieopublikowane, s. 35.

138

(139)  SA.34947 (2013/C) (ex 2013/N) – Zjednoczone Królestwo – Wsparcie elektrowni jądrowej Hinkley Point C.

139

(140)  Badanie z dnia 2 listopada 2015 r., jeszcze nieopublikowane, s. 37.

140

(141)  Badanie z dnia 2 listopada 2015 r., jeszcze nieopublikowane, s. 38.

141

(142)  Badanie z dnia 2 listopada 2015 r., jeszcze nieopublikowane, s. 39.

142

(143)  Badanie z dnia 2 listopada 2015 r., jeszcze nieopublikowane, s. 60.

143

(144)  Moody’s Investor Service, Nuclear Generation’s Effect on Credit Quality, dostępne pod adresem: https://www.oecd-nea.org/ndd/workshops/wpne/presentations/docs/2_2_LUND_OECD_Sept%2019_Lund_Moodys_Nuclear_Generations_effect_on_Credit_Quality.pdf, data uzyskania dostępu – 13 lipca 2016 r.

144

(145)  Zob. motyw 20.

145

(146)  http://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/2020/index_pl.htm

146

(147)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz.U. L 140 z 5.6.2009, s. 16).

147

(148)  http://ec.europa.eu/clima/policies/strategies/2030/index_pl.htm

148

(149)  Koszty zmienne związane z blokiem wytwarzającym energię elektryczną to koszty, które zazwyczaj decydują o ostatecznej cenie jednej jednostki wytworzonej energii elektrycznej.

149

(150)  Zgłoszony Komisji w sprawie nr SA.47331 (2017/X) na podstawie ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych (rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1)).

150

(151)  Skonsolidowane obwieszczenie Komisji dotyczące kwestii jurysdykcyjnych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. C 95 z 16.4.2008, s. 1).

151

---

| 1.12.2017 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | L 317/119 |
| --- | --- | --- | --- |

1.12.2017

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 317/119

---

DECYZJA DELEGOWANA KOMISJI (UE) 2017/2113

z dnia 11 września 2017 r.

zmieniająca załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz do nazw szkoleń

(notyfikowana jako dokument nr C(2017) 6054)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (1), w szczególności jej art. 21a ust. 4,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE zawiera wykaz dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji lekarzy, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych, farmaceutów i architektów. |
| --- | --- |

(1)

Załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE zawiera wykaz dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji lekarzy, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych, farmaceutów i architektów.

| (2) | Decyzją delegowaną Komisji (UE) 2016/790 (2) zaktualizowano załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE po otrzymaniu powiadomień od państw członkowskich dotyczących zmian ich przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących wydawania przedmiotowych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji. Od czasu przyjęcia tej decyzji niektóre państwa członkowskie zgłosiły Komisji dalsze zmiany. Komisja uważa, że zmienione przepisy są zgodne z warunkami określonymi w tytule III rozdział III dyrektywy. Należy zatem dokonać aktualizacji załącznika V do dyrektywy. |
| --- | --- |

(2)

Decyzją delegowaną Komisji (UE) 2016/790 (2) zaktualizowano załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE po otrzymaniu powiadomień od państw członkowskich dotyczących zmian ich przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących wydawania przedmiotowych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji. Od czasu przyjęcia tej decyzji niektóre państwa członkowskie zgłosiły Komisji dalsze zmiany. Komisja uważa, że zmienione przepisy są zgodne z warunkami określonymi w tytule III rozdział III dyrektywy. Należy zatem dokonać aktualizacji załącznika V do dyrektywy.

| (3) | W celu zapewnienia jasności i pewności prawa należy zastąpić wszystkie odpowiednie punkty załącznika V do dyrektywy 2005/36/WE dotyczące dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz nazw szkoleń. |
| --- | --- |

(3)

W celu zapewnienia jasności i pewności prawa należy zastąpić wszystkie odpowiednie punkty załącznika V do dyrektywy 2005/36/WE dotyczące dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz nazw szkoleń.

| (4) | Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2005/36/WE, |
| --- | --- |

(4)

Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2005/36/WE,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

W załączniku V do dyrektywy 2005/36/WE wprowadza się zmiany zgodnie z załącznikiem do niniejszej decyzji.

Artykuł 2

Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia 11 września 2017 r.

W imieniu Komisji

Elżbieta BIEŃKOWSKA

Członek Komisji

---

(1)  
  Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22.

1

(2)  Decyzja delegowana Komisji (UE) 2016/790 z dnia 13 stycznia 2016 r. zmieniająca załącznik V do dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz do nazw szkoleń (Dz.U. L 134 z 24.5.2016, s. 135).

2

---

ZAŁĄCZNIK

W załączniku V do dyrektywy 2005/36/WE wprowadza się następujące zmiany:

| 1) | pkt 5.1.1–5.1.4 otrzymują brzmienie:
  „5.1.1.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji w zakresie podstawowego kształcenia medycznego










  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | Diploma van arts/Diplôme de docteur en médecine
  Diplôme de »médecin«/Master in de geneeskunde | — | Les universités/De universiteiten |

1)

pkt 5.1.1–5.1.4 otrzymują brzmienie:

„5.1.1.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji w zakresie podstawowego kształcenia medycznego

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

Diploma van arts/Diplôme de docteur en médecine

Diplôme de »médecin«/Master in de geneeskunde

—

Les universités/De universiteiten

| — | Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française/De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap |
| --- | --- |

—

Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française/De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap

20.12.1976

България

Диплома за висше образование на образователно-квалификационна степен »магистър по Медицина« и професионална квалификация »Магистър-лекар«

Университет

1.1.2007

Česká republika

Diplom o ukončení studia ve studijním programu všeobecné lékařství (doktor medicíny, MUDr.)

Lékářská fakulta univerzity v České republice

1.5.2004

Danmark

Bevis for kandidatuddannelsen i medicin (cand.med.)

Bevis for bestået lægevidenskabelig embedseksamen (cand.med.)

Universitet

Styrelsen for Patientsikkerhed

Medicinsk universitetsfakultet

| — | Autorisation som læge, udstedt af Sundhedsstyrelsen og |
| --- | --- |

—

Autorisation som læge, udstedt af Sundhedsstyrelsen og

| — | Tilladelse til selvstændigt virke som læge (dokumentation for gennemført praktisk uddannelse), udstedt af Sundhedsstyrelsen |
| --- | --- |

—

Tilladelse til selvstændigt virke som læge (dokumentation for gennemført praktisk uddannelse), udstedt af Sundhedsstyrelsen

| — | Autorisation som læge og tilladelse til selvstændigt virke som læge |
| --- | --- |

—

Autorisation som læge og tilladelse til selvstændigt virke som læge

20.12.1976

Deutschland

| — | Zeugnis über die Ärztliche Prüfung |
| --- | --- |

—

Zeugnis über die Ärztliche Prüfung

| — | Zeugnis über die Ärztliche Staatsprüfung und Zeugnis über die Vorbereitungszeit als Medizinalassistent, soweit diese nach den deutschen Rechtsvorschriften noch für den Abschluss der ärztlichen Ausbildung vorgesehen war |
| --- | --- |

—

Zeugnis über die Ärztliche Staatsprüfung und Zeugnis über die Vorbereitungszeit als Medizinalassistent, soweit diese nach den deutschen Rechtsvorschriften noch für den Abschluss der ärztlichen Ausbildung vorgesehen war

Zuständige Behörden

20.12.1976

Eesti

Arstikraad

Degree in Medicine (MD)

Diplom arstiteaduse õppekava läbimise kohta

Tartu Ülikool

1.5.2004

Ελλάδα

Πτυχίο Ιατρικής

| — | Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου, |
| --- | --- |

—

Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου,

| — | Σχολή Επιστημών Υγείας, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου |
| --- | --- |

—

Σχολή Επιστημών Υγείας, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου

1.1.1981

España

Título de Licenciado en Medicina y Cirugía

Título de Licenciado en Medicina

Título de Graduado/a en Medicina

| — | Ministerio de Educación y Cultura |
| --- | --- |

—

Ministerio de Educación y Cultura

| — | El rector de una Universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una Universidad

1.1.1986

France

Diplôme de fin de deuxième cycle des études médicales

Universités

20.12.1976

Hrvatska

Diploma »doktor medicine/doktorica medicine«

Medicinski fakulteti sveučilišta u Republici Hrvatskoj

1.7.2013

Ireland

Primary qualification

Competent examining body

Certificate of experience

20.12.1976

Italia

Diploma di laurea in medicina e chirurgia

Università

Diploma di abilitazione all’esercizio della medicina e chirurgia

20.12.1976

Κύπρος

Πιστοποιητικό Εγγραφής Ιατρού

Ιατρικό Συμβούλιο

1.5.2004

Latvija

ārsta diploms

Universitātes tipa augstskola

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą gydytojo kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą gydytojo kvalifikaciją

Universitetas

| 1. | Internatūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą medicinos gydytojo profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Internatūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą medicinos gydytojo profesinę kvalifikaciją

1.5.2004

| 2. | Magistro diplomas (medicinos magistro kvalifikacinis laipsnis ir gydytojo kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Magistro diplomas (medicinos magistro kvalifikacinis laipsnis ir gydytojo kvalifikacija)

| 2. | Internatūros pažymėjimas (medicinos gydytojo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Internatūros pažymėjimas (medicinos gydytojo profesinė kvalifikacija)

Luxembourg

Diplôme d’Etat de docteur en médecine, chirurgie et accouchements

Jury d’examen d’Etat

Certificat de stage

20.12.1976

Magyarország

Okleveles orvosdoktor oklevél (dr med)

Egyetem

1.5.2004

Malta

Lawrja ta’ Tabib tal-Mediċina u l-Kirurġija

Universita` ta’ Malta

Ċertifikat ta’ reġistrazzjoni maħruġ mill-Kunsill Mediku

1.5.2004

Nederland

Getuigschrift van met goed gevolg afgelegd artsexamen

Faculteit Geneeskunde

20.12.1976

Österreich

Urkunde über die Verleihung des akademischen Grades Doktor der gesamten Heilkunde (bzw. Doctor medicinae universae, Drmed.univ.)

Medizinische Fakultät einer Universität, bzw. Medizinische Universität

1.1.1994

Polska

Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku lekarskim z tytułem »lekarza«

szkoły wyższe

Świadectwo złożenia Lekarskiego Egzaminu Państwowego (1)
   (3)

/Świadectwo złożenia Lekarskiego Egzaminu Końcowego (2)
   (3)

1.5.2004

Portugal

Carta de Curso de licenciatura em medicina

Certificado de mestrado integrado em medicina

Universidades

Certificado emitido pela Ordem dos Médicos

1.1.1986

România

Diplomă de licenţă de doctor medic

Diploma de licență și master (4)

Universităţi

Ministerul Educației Naționale (4)

1.1.2007

Slovenija

Diploma, s katero se podeljuje strokovni naslov »doktor medicine/doktorica medicine«

Univerza

Potrdilo o Opravljenem Strokovnem Izpitu za Poklic Zdravnik/Zdravnica

1.5.2004

Slovensko

DIPLOM všeobecné lekárstvo doktor všeobecného lekárstva (»MUDr.«)

Univerzita

1.5.2004

Suomi/Finland

Lääketieteen lisensiaatin tutkinto/Medicine licentiatexamen

Yliopisto

1.1.1994

Sverige

Läkarexamen

Universitet eller högskola

Bevis om legitimation som läkare, utfärdat av Socialstyrelsen

1.1.1994

United Kingdom

Primary qualification

Competent examining body

Certificate of experience

20.12.1976

5.1.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy specjalistów

| Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgie | Bijzondere beroepstitel van geneesheer-specialist/Titre professionnel particulier de médecin spécialiste | Minister bevoegd voor Volksgezondheid/Ministre de la Santé publique | 20.12.1976 |
| България | Свидетелство за призната специалност | Университет | 1.1.2007 |
| Česká republika | Diplom o specializaci | Ministerstvo zdravotnictví | 1.5.2004 |
| Danmark | Bevis for tilladelse til at betegne sig som speciallæge | Sundhedsstyrelsen
  Styrelsen for Patientsikkerhed | 20.12.1976 |
| Deutschland | Fachärztliche Anerkennung | Landesärztekammer | 20.12.1976 |
| Eesti | Residentuuri lõpetamist tõendav tunnistus
  Residentuuri lõputunnistus eriarstiabi erialal | Tartu Ülikool | 1.5.2004 |
| Ελλάδα | Τίτλος Ιατρικής Ειδικότητας | 1. | Περιφέρεια |

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Data odniesienia

België/Belgique/Belgie

Bijzondere beroepstitel van geneesheer-specialist/Titre professionnel particulier de médecin spécialiste

Minister bevoegd voor Volksgezondheid/Ministre de la Santé publique

20.12.1976

България

Свидетелство за призната специалност

Университет

1.1.2007

Česká republika

Diplom o specializaci

Ministerstvo zdravotnictví

1.5.2004

Danmark

Bevis for tilladelse til at betegne sig som speciallæge

Sundhedsstyrelsen

Styrelsen for Patientsikkerhed

20.12.1976

Deutschland

Fachärztliche Anerkennung

Landesärztekammer

20.12.1976

Eesti

Residentuuri lõpetamist tõendav tunnistus

Residentuuri lõputunnistus eriarstiabi erialal

Tartu Ülikool

1.5.2004

Ελλάδα

Τίτλος Ιατρικής Ειδικότητας

1.

Περιφέρεια

| 2. | Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση |
| --- | --- |

2.

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση

| 3. | Νομαρχία |
| --- | --- |

3.

Νομαρχία

1.1.1981

España

Título de Especialista

Ministerio de Educación y Cultura

1.1.1986

France

| 1. | Certificat d’études spéciales de médecine accompagné du diplôme d’Etat de docteur en médecine |
| --- | --- |

1.

Certificat d’études spéciales de médecine accompagné du diplôme d’Etat de docteur en médecine

| 1. | Universités |
| --- | --- |

1.

Universités

20.12.1976

| 2. | Attestation de médecin spécialiste qualifié accompagnée du diplôme d’Etat de docteur en médecine |
| --- | --- |

2.

Attestation de médecin spécialiste qualifié accompagnée du diplôme d’Etat de docteur en médecine

| 2. | Conseil de l’Ordre des médecins |
| --- | --- |

2.

Conseil de l’Ordre des médecins

| 3. | Diplôme d’études spécialisées ou diplôme d’études spécialisées complémentaires qualifiant de médecine accompagné du diplôme d’Etat de docteur en médecine |
| --- | --- |

3.

Diplôme d’études spécialisées ou diplôme d’études spécialisées complémentaires qualifiant de médecine accompagné du diplôme d’Etat de docteur en médecine

| 3. | Universités |
| --- | --- |

3.

Universités

Hrvatska

Diploma o specijalističkom usavršavanju

Ministarstvo nadležno za zdravstvo

1.7.2013

Ireland

Certificate of Specialist doctor

Competent authority

20.12.1976

Italia

Diploma di medico specialista

Università

20.12.1976

Κύπρος

Πιστοποιητικό Αναγνώρισης Ειδικότητας

Ιατρικό Συμβούλιο

1.5.2004

Latvija

»Sertifikāts«-kompetentu iestāžu izsniegts dokuments, kas apliecina, ka persona ir nokārtojusi sertifikācijas eksāmenu specialitātē

Latvijas Ārstu biedrība

Latvijas Ārstniecības personu profesionālo organizāciju savienība

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Rezidentūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą gydytojo specialisto profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Rezidentūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą gydytojo specialisto profesinę kvalifikaciją

| 2. | Rezidentūros pažymėjimas (gydytojo specialisto profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Rezidentūros pažymėjimas (gydytojo specialisto profesinė kvalifikacija)

Universitetas

1.5.2004

Luxembourg

Certificat de médecin spécialiste

Ministre de la Santé publique

20.12.1976

Magyarország

Szakorvosi bizonyítvány

Nemzeti Vizsgabizottság

1.5.2004

Malta

Ċertifikat ta’ Speċjalista Mediku

Kumitat ta’ Approvazzjoni dwar Speċjalisti

1.5.2004

Nederland

Bewijs van inschrijving in een Specialistenregister

| — | Medische Specialisten Registratie Commissie (MSRC) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst |
| --- | --- |

—

Medische Specialisten Registratie Commissie (MSRC) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst

| — | Sociaal-Geneeskundigen Registratie Commissie (SGRC) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst |
| --- | --- |

—

Sociaal-Geneeskundigen Registratie Commissie (SGRC) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst

20.12.1976

Diploma geneeskundig specialist

| — | Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst (5) |
| --- | --- |

—

Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst (5)

Österreich

Facharztdiplom

Österreichische Ärztekammer

1.1.1994

Polska

Dyplom uzyskania tytułu specjalisty

Centrum Egzaminów Medycznych

1.5.2004

Portugal

Titulo de especialista

Ordem dos Médicos

1.1.1986

România

Certificat de medic specialist

Ministerul Sănătăţii

1.1.2007

Slovenija

Potrdilo o opravljenem specialističnem izpitu

| 1. | Ministrstvo za zdravje |
| --- | --- |

1.

Ministrstvo za zdravje

| 2. | Zdravniška zbornica Slovenije |
| --- | --- |

2.

Zdravniška zbornica Slovenije

1.5.2004

Slovensko

Diplom o špecializácii

| 1. | Slovenská zdravotnícka univerzita |
| --- | --- |

1.

Slovenská zdravotnícka univerzita

| 2. | Univerzita Komenského v Bratislave |
| --- | --- |

2.

Univerzita Komenského v Bratislave

| 3. | Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach |
| --- | --- |

3.

Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach

1.5.2004

Suomi/Finland

Erikoislääkärin tutkinto/Specialläkarexamen

Yliopisto

1.1.1994

Sverige

Bevis om specialkompetens som läkare, utfärdat av Socialstyrelsen

Socialstyrelsen

1.1.1994

United Kingdom

Certificate of Completion of training

Postgraduate Medical Education and Training Board

20.12.1976

General Medical Council

1.4.2010

5.1.3.   Nazwy szkoleń w zakresie medycyny specjalistycznej

| | Anestezjologia | Chirurgia ogólna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 3 lata | Minimalna długość szkolenia: 5 lat |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Anesthésie-réanimation/Anesthesie-reanimatie | Chirurgie/Heelkunde |
| България | Анестезиология и интензивно лечение | Хирургия |
| Česká republika | Anesteziologie a intenzivní medicína | Chirurgie |
| Danmark | Anæstesiologi | Kirurgi |
| Deutschland | Anästhesiologie | (Allgemeine) Chirurgie |
| Eesti | Anestesioloogia | Üldkirurgia |
| Ελλάδα | Αναισθησιολογία | Χειρουργική |
| España | Anestesiología y Reanimación | Cirugía general y del aparato digestivo |
| France | Anesthésie-réanimation | Chirurgie générale |
| Hrvatska | Anesteziologija, reanimatologija i intenzivna medicina | Opća kirurgija |
| Ireland | Anaesthesia | General surgery |
| Italia | Anestesia, rianimazione e terapia intensiva
  Anestesia, rianimazione, terapia intensiva e del dolore (7) | Chirurgia generale |
| Κύπρος | Αναισθησιολογία | Γενική Χειρουργική |
| Latvija | Anestezioloģija un reanimatoloģija | Ķirurģija |
| Lietuva | Anesteziologija reanimatologija | Chirurgija |
| Luxembourg | Anesthésie-réanimation | Chirurgie générale |
| Magyarország | Aneszteziológia és intenzív terápia | Sebészet |
| Malta | Anesteżija u Kura Intensiva | Kirurġija Ġenerali |
| Nederland | Anesthesiologie | Heelkunde |
| Österreich | Anästhesiologie und Intensivmedizin | — | Chirurgie |

Anestezjologia

Chirurgia ogólna

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Anesthésie-réanimation/Anesthesie-reanimatie

Chirurgie/Heelkunde

България

Анестезиология и интензивно лечение

Хирургия

Česká republika

Anesteziologie a intenzivní medicína

Chirurgie

Danmark

Anæstesiologi

Kirurgi

Deutschland

Anästhesiologie

(Allgemeine) Chirurgie

Eesti

Anestesioloogia

Üldkirurgia

Ελλάδα

Αναισθησιολογία

Χειρουργική

España

Anestesiología y Reanimación

Cirugía general y del aparato digestivo

France

Anesthésie-réanimation

Chirurgie générale

Hrvatska

Anesteziologija, reanimatologija i intenzivna medicina

Opća kirurgija

Ireland

Anaesthesia

General surgery

Italia

Anestesia, rianimazione e terapia intensiva

Anestesia, rianimazione, terapia intensiva e del dolore (7)

Chirurgia generale

Κύπρος

Αναισθησιολογία

Γενική Χειρουργική

Latvija

Anestezioloģija un reanimatoloģija

Ķirurģija

Lietuva

Anesteziologija reanimatologija

Chirurgija

Luxembourg

Anesthésie-réanimation

Chirurgie générale

Magyarország

Aneszteziológia és intenzív terápia

Sebészet

Malta

Anesteżija u Kura Intensiva

Kirurġija Ġenerali

Nederland

Anesthesiologie

Heelkunde

Österreich

Anästhesiologie und Intensivmedizin

—

Chirurgie

| — | Allgemeinchirurgie und Viszeralchirurgie (6) |
| --- | --- |

—

Allgemeinchirurgie und Viszeralchirurgie (6)

Polska

Anestezjologia i intensywna terapia

Chirurgia ogólna

Portugal

Anestesiologia

Cirurgia geral

România

Anestezie şi terapie intensivă

Chirurgie generală

Slovenija

Anesteziologija, reanimatologija in perioperativna intenzivna medicina

Splošna kirurgija

Slovensko

Anestéziológia a intenzívna medicína

Chirurgia

Suomi/Finland

Anestesiologia ja tehohoito/Anestesiologi och intensivvård

Yleiskirurgia/Allmän kirurgi

Sverige

Anestesi och intensivvård

Kirurgi

United Kingdom

Anaesthetics

General surgery

| | Neurochirurgia | Położnictwo i ginekologia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Neurochirurgie | Gynécologie – obstétrique/Gynaecologie – verloskunde |
| България | Неврохирургия | Акушерство и гинекология |
| Česká republika | Neurochirurgie | Gynekologie a porodnictví |
| Danmark | Neurokirurgi | Gynækologi og obstetrik |
| Deutschland | Neurochirurgie | Frauenheilkunde und Geburtshilfe |
| Eesti | Neurokirurgia | Sünnitusabi ja günekoloogia |
| Ελλάδα | Νευροχειρουργική | Μαιευτική-Γυναικολογία |
| España | Neurocirugía | Obstetricia y ginecología |
| France | Neurochirurgie | Gynécologie – obstétrique |
| Hrvatska | Neurokirurgija | Ginekologija i opstetricija |
| Ireland | Neurosurgery | Obstetrics and gynaecology |
| Italia | Neurochirurgia | Ginecologia e ostetricia |
| Κύπρος | Νευροχειρουργική | Μαιευτική-Γυναικολογία |
| Latvija | Neiroķirurģija | Ginekoloģija un dzemdniecība |
| Lietuva | Neurochirurgija | Akušerija ginekologija |
| Luxembourg | Neurochirurgie | Gynécologie – obstétrique |
| Magyarország | Idegsebészet | Szülészet-nőgyógyászat |
| Malta | Newrokirurġija | Ostetriċja u Ġinekoloġija |
| Nederland | Neurochirurgie | Obstetrie en Gynaecologie |
| Österreich | Neurochirurgie | Frauenheilkunde und Geburtshilfe |
| Polska | Neurochirurgia | Położnictwo i ginekologia |
| Portugal | Neurocirurgia | Ginecologia e obstetricia |
| România | Neurochirurgie | Obstetrică-ginecologie |
| Slovenija | Nevrokirurgija | Ginekologija in porodništvo |
| Slovensko | Neurochirurgia | Gynekológia a pôrodníctvo |
| Suomi/Finland | Neurokirurgia/Neurokirurgi | Naistentaudit ja synnytykset/Kvinnosjukdomar och förlossningar |
| Sverige | Neurokirurgi | Obstetrik och gynekologi |
| United Kingdom | Neurosurgery | Obstetrics and gynaecology |

Neurochirurgia

Położnictwo i ginekologia

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Neurochirurgie

Gynécologie – obstétrique/Gynaecologie – verloskunde

България

Неврохирургия

Акушерство и гинекология

Česká republika

Neurochirurgie

Gynekologie a porodnictví

Danmark

Neurokirurgi

Gynækologi og obstetrik

Deutschland

Neurochirurgie

Frauenheilkunde und Geburtshilfe

Eesti

Neurokirurgia

Sünnitusabi ja günekoloogia

Ελλάδα

Νευροχειρουργική

Μαιευτική-Γυναικολογία

España

Neurocirugía

Obstetricia y ginecología

France

Neurochirurgie

Gynécologie – obstétrique

Hrvatska

Neurokirurgija

Ginekologija i opstetricija

Ireland

Neurosurgery

Obstetrics and gynaecology

Italia

Neurochirurgia

Ginecologia e ostetricia

Κύπρος

Νευροχειρουργική

Μαιευτική-Γυναικολογία

Latvija

Neiroķirurģija

Ginekoloģija un dzemdniecība

Lietuva

Neurochirurgija

Akušerija ginekologija

Luxembourg

Neurochirurgie

Gynécologie – obstétrique

Magyarország

Idegsebészet

Szülészet-nőgyógyászat

Malta

Newrokirurġija

Ostetriċja u Ġinekoloġija

Nederland

Neurochirurgie

Obstetrie en Gynaecologie

Österreich

Neurochirurgie

Frauenheilkunde und Geburtshilfe

Polska

Neurochirurgia

Położnictwo i ginekologia

Portugal

Neurocirurgia

Ginecologia e obstetricia

România

Neurochirurgie

Obstetrică-ginecologie

Slovenija

Nevrokirurgija

Ginekologija in porodništvo

Slovensko

Neurochirurgia

Gynekológia a pôrodníctvo

Suomi/Finland

Neurokirurgia/Neurokirurgi

Naistentaudit ja synnytykset/Kvinnosjukdomar och förlossningar

Sverige

Neurokirurgi

Obstetrik och gynekologi

United Kingdom

Neurosurgery

Obstetrics and gynaecology

| | Medycyna ogólna (chorób wewnętrznych) | Okulistyka |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 3 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Médecine interne/Inwendige geneeskunde | Ophtalmologie/Oftalmologie |
| България | Вътрешни болести | Очни болести |
| Česká republika | Vnitřní lékařství | Oftalmologie |
| Danmark | | Oftalmologi |
| Deutschland | Innere Medizin | Augenheilkunde |
| Eesti | Sisehaigused | Oftalmoloogia |
| Ελλάδα | Παθολογία | Οφθαλμολογία |
| España | Medicina interna | Oftalmología |
| France | Médecine interne | Ophtalmologie |
| Hrvatska | Opća interna medicina | Oftalmologija i optometrija |
| Ireland | General (Internal) Medicine | Ophthalmic surgery
  Ophthalmology (8) |
| Italia | Medicina interna | Oftalmologia |
| Κύπρος | Παθολογία | Οφθαλμολογία |
| Latvija | Internā medicīna | Oftalmoloģija |
| Lietuva | Vidaus ligos | Oftalmologija |
| Luxembourg | Médecine interne | Ophtalmologie |
| Magyarország | Belgyógyászat | Szemészet |
| Malta | Mediċina Interna | Oftalmoloġija |
| Nederland | Interne geneeskunde | Oogheelkunde |
| Österreich | Innere Medizin | Augenheilkunde und Optometrie |
| Polska | Choroby wewnętrzne | Okulistyka |
| Portugal | Medicina interna | Oftalmologia |
| România | Medicină internă | Oftalmologie |
| Slovenija | Interna medicina | Oftalmologija |
| Slovensko | Vnútorné lekárstvo | Oftalmológia |
| Suomi/Finland | Sisätaudit/Inre medicin | Silmätaudit/Ögonsjukdomar |
| Sverige | Internmedicin | Ögonsjukdomar (oftalmologi) |
| United Kingdom | General (internal) medicine | Ophthalmology |

Medycyna ogólna (chorób wewnętrznych)

Okulistyka

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Médecine interne/Inwendige geneeskunde

Ophtalmologie/Oftalmologie

България

Вътрешни болести

Очни болести

Česká republika

Vnitřní lékařství

Oftalmologie

Danmark

Oftalmologi

Deutschland

Innere Medizin

Augenheilkunde

Eesti

Sisehaigused

Oftalmoloogia

Ελλάδα

Παθολογία

Οφθαλμολογία

España

Medicina interna

Oftalmología

France

Médecine interne

Ophtalmologie

Hrvatska

Opća interna medicina

Oftalmologija i optometrija

Ireland

General (Internal) Medicine

Ophthalmic surgery

Ophthalmology (8)

Italia

Medicina interna

Oftalmologia

Κύπρος

Παθολογία

Οφθαλμολογία

Latvija

Internā medicīna

Oftalmoloģija

Lietuva

Vidaus ligos

Oftalmologija

Luxembourg

Médecine interne

Ophtalmologie

Magyarország

Belgyógyászat

Szemészet

Malta

Mediċina Interna

Oftalmoloġija

Nederland

Interne geneeskunde

Oogheelkunde

Österreich

Innere Medizin

Augenheilkunde und Optometrie

Polska

Choroby wewnętrzne

Okulistyka

Portugal

Medicina interna

Oftalmologia

România

Medicină internă

Oftalmologie

Slovenija

Interna medicina

Oftalmologija

Slovensko

Vnútorné lekárstvo

Oftalmológia

Suomi/Finland

Sisätaudit/Inre medicin

Silmätaudit/Ögonsjukdomar

Sverige

Internmedicin

Ögonsjukdomar (oftalmologi)

United Kingdom

General (internal) medicine

Ophthalmology

| | Otorynolaryngologia | Pediatria |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 3 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Oto-rhino-laryngologie/Otorhinolaryngologie | Pédiatrie/Pediatrie |
| България | Ушно-носно-гърлени болести | Педиатрия |
| Česká republika | Otorinolaryngologie | Dětské lékařství |
| Danmark | Oto-rhino-laryngologi | Pædiatri |
| Deutschland | Hals-Nasen-Ohrenheilkunde | Kinder- und Jugendmedizin |
| Eesti | Otorinolarüngoloogia | Pediaatria |
| Ελλάδα | Ωτορινολαρυγγολογία | Παιδιατρική |
| España | Otorrinolaringología | Pediatría y sus áreas especificas |
| France | Oto-rhino-laryngologie et chirurgie cervico-faciale | Pédiatrie |
| Hrvatska | Otorinolaringologija | Pedijatrija |
| Ireland | Otolaryngology | Paediatrics |
| Italia | Otorinolaringoiatria | Pediatria |
| Κύπρος | Ωτορινολαρυγγολογία | Παιδιατρική |
| Latvija | Otolaringoloģija | Pediatrija |
| Lietuva | Otorinolaringologija | Vaikų ligos |
| Luxembourg | Oto-rhino-laryngologie | Pédiatrie |
| Magyarország | Fül-orr-gégegyógyászat | Csecsemő- és gyermekgyógyászat |
| Malta | Otorinolaringoloġija | Pedjatrija |
| Nederland | Keel-, neus- en oorheelkunde | Kindergeneeskunde |
| Österreich | — | Hals-, Nasen- und Ohrenkrankheiten |

Otorynolaryngologia

Pediatria

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Oto-rhino-laryngologie/Otorhinolaryngologie

Pédiatrie/Pediatrie

България

Ушно-носно-гърлени болести

Педиатрия

Česká republika

Otorinolaryngologie

Dětské lékařství

Danmark

Oto-rhino-laryngologi

Pædiatri

Deutschland

Hals-Nasen-Ohrenheilkunde

Kinder- und Jugendmedizin

Eesti

Otorinolarüngoloogia

Pediaatria

Ελλάδα

Ωτορινολαρυγγολογία

Παιδιατρική

España

Otorrinolaringología

Pediatría y sus áreas especificas

France

Oto-rhino-laryngologie et chirurgie cervico-faciale

Pédiatrie

Hrvatska

Otorinolaringologija

Pedijatrija

Ireland

Otolaryngology

Paediatrics

Italia

Otorinolaringoiatria

Pediatria

Κύπρος

Ωτορινολαρυγγολογία

Παιδιατρική

Latvija

Otolaringoloģija

Pediatrija

Lietuva

Otorinolaringologija

Vaikų ligos

Luxembourg

Oto-rhino-laryngologie

Pédiatrie

Magyarország

Fül-orr-gégegyógyászat

Csecsemő- és gyermekgyógyászat

Malta

Otorinolaringoloġija

Pedjatrija

Nederland

Keel-, neus- en oorheelkunde

Kindergeneeskunde

Österreich

—

Hals-, Nasen- und Ohrenkrankheiten

| — | Hals-, Nasen- und Ohrenheilkunde (9) |
| --- | --- |

—

Hals-, Nasen- und Ohrenheilkunde (9)

Kinder- und Jugendheilkunde

Polska

Otorynolaryngologia

Pediatria

Portugal

Otorrinolaringologia

Pediatria

România

Otorinolaringologie

Pediatrie

Slovenija

Otorinolaringológija

Pediatrija

Slovensko

Otorinolaryngológia

Pediatria

Suomi/Finland

Korva-, nenä- ja kurkkutaudit/Öron-, näs- och halssjukdomar

Lastentaudit/Barnsjukdomar

Sverige

Öron-, näs- och halssjukdomar (oto-rhino-laryngologi)

Barn- och ungdomsmedicin

United Kingdom

Otolaryngology

Paediatrics

| | Medycyna układu oddechowego | Urologia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 5 lat |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Pneumologie | Urologie |
| България | Пневмология и фтизиатрия | Урология |
| Česká republika | Pneumologie a ftizeologie | Urologie |
| Danmark | Intern medicin: lungesygdomme | Urologi |
| Deutschland | — | Pneumologie |

Medycyna układu oddechowego

Urologia

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Pneumologie

Urologie

България

Пневмология и фтизиатрия

Урология

Česká republika

Pneumologie a ftizeologie

Urologie

Danmark

Intern medicin: lungesygdomme

Urologi

Deutschland

—

Pneumologie

| — | Innere Medizin und Pneumologie (10) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Pneumologie (10)

Urologie

Eesti

Pulmonoloogia

Uroloogia

Ελλάδα

Φυματιολογία-Πνευμοvολογία

Ουρολογία

España

Neumología

Urología

France

Pneumologie

Chirurgie urologique

Hrvatska

Pulmologija

Urologija

Ireland

Respiratory medicine

Urology

Italia

Malattie dell’apparato respiratorio

Urologia

Κύπρος

Πνευμονολογία – Φυματιολογία

Ουρολογία

Latvija

Ftiziopneimonoloģija

Uroloģija

Lietuva

Pulmonologija

Urologija

Luxembourg

Pneumologie

Urologie

Magyarország

Tüdőgyógyászat

Urológia

Malta

Mediċina Respiratorja

Uroloġija

Nederland

Longziekten en tuberculose

Urologie

Österreich

| — | Lungenkrankheiten |
| --- | --- |

—

Lungenkrankheiten

| — | Innere Medizin und Pneumologie (11) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Pneumologie (11)

Urologie

Polska

Choroby płuc

Urologia

Portugal

Pneumologia

Urologia

România

Pneumologie

Urologie

Slovenija

Pnevmologija

Urologija

Slovensko

Pneumológia a ftizeológia

Urológia

Suomi/Finland

Keuhkosairaudet ja allergologia/Lungsjukdomar och allergologi

Urologia/Urologi

Sverige

Lungsjukdomar (pneumologi)

Urologi

United Kingdom

Respiratory medicine

Urology

| | Ortopedia | Anatomia patologiczna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Chirurgie orthopédique/Orthopedische heelkunde | Anatomie pathologique/Pathologische anatomie |
| България | Ортопедия и травматология | Обща и клинична патология |
| Česká republika | Ortopedie | Patologie |
| Danmark | Ortopædisk kirurgi | Patologisk anatomi og cytology |
| Deutschland | — | Orthopädie (und Unfallchirurgie) |

Ortopedia

Anatomia patologiczna

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Chirurgie orthopédique/Orthopedische heelkunde

Anatomie pathologique/Pathologische anatomie

България

Ортопедия и травматология

Обща и клинична патология

Česká republika

Ortopedie

Patologie

Danmark

Ortopædisk kirurgi

Patologisk anatomi og cytology

Deutschland

—

Orthopädie (und Unfallchirurgie)

| — | Orthopädie und Unfallchirurgie (12) |
| --- | --- |

—

Orthopädie und Unfallchirurgie (12)

Pathologie

Eesti

Ortopeedia

Patoloogia

Ελλάδα

Ορθοπεδική

Παθολογική Ανατομική

España

Cirugía ortopédica y traumatología

Anatomía patológica

France

Chirurgie orthopédique et traumatologie

Anatomie et cytologie pathologiques

Hrvatska

Ortopedija i traumatologija

Patologija

Patologija i citologija (14)

Ireland

Trauma and orthopaedic surgery

Histopathology

Italia

Ortopedia e traumatologia

Anatomia patologica

Κύπρος

Ορθοπεδική

Παθολογοανατομία – Ιστολογία

Latvija

Traumatoloģija un ortopēdija

Patoloģija

Lietuva

Ortopedija traumatologija

Patologija

Luxembourg

Orthopédie

Anatomie pathologique

Magyarország

Ortopédia és traumatológia

Patológia

Malta

Kirurġija Ortopedika

Istopatoloġija

Nederland

Orthopedie

Pathologie

Österreich

| — | Orthopädie und Orthopädische Chirurgie |
| --- | --- |

—

Orthopädie und Orthopädische Chirurgie

| — | Orthopädie und Traumatologie (13) |
| --- | --- |

—

Orthopädie und Traumatologie (13)

| — | Pathologie |
| --- | --- |

—

Pathologie

| — | Klinische Pathologie und Molekularpathologie (13) |
| --- | --- |

—

Klinische Pathologie und Molekularpathologie (13)

| — | Klinische Pathologie und Neuropathologie |
| --- | --- |

—

Klinische Pathologie und Neuropathologie

Polska

Ortopedia i traumatologia narządu ruchu

Patomorfologia

Portugal

Ortopedia

Anatomia patologica

România

Ortopedie şi traumatologie

Anatomie patologică

Slovenija

| — | Ortopedska kirurgija, Travmatologija |
| --- | --- |

—

Ortopedska kirurgija, Travmatologija

Patologija

Slovensko

Ortopédia

Patologická anatómia

Suomi/Finland

Ortopedia ja traumatologia/Ortopedi och traumatologi

Patologia/Patologi

Sverige

Ortopedi

Klinisk patologi

United Kingdom

Trauma and orthopaedic surgery

Histopathology

| | Neurologia | Psychiatria |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Neurologie | Psychiatrie, particulièrement de l’adulte/Psychiatrie, meer bepaald in de volwassenpsychiatrie |
| България | Нервни болести | Психиатрия |
| Česká republika | Neurologie | Psychiatrie |
| Danmark | Neurologi | Psykiatri |
| Deutschland | Neurologie | Psychiatrie und Psychotherapie |
| Eesti | Neuroloogia | Psühhiaatria |
| Ελλάδα | Νευρολογία | Ψυχιατρική |
| España | Neurología | Psiquiatría |
| France | Neurologie | Psychiatrie |
| Hrvatska | Neurologija | Psihijatrija |
| Ireland | Neurology | Psychiatry |
| Italia | Neurologia | Psichiatria |
| Κύπρος | Νευρολογία | Ψυχιατρική |
| Latvija | Neiroloģija | Psihiatrija |
| Lietuva | Neurologija | Psichiatrija |
| Luxembourg | Neurologie | Psychiatrie |
| Magyarország | Neurológia | Pszichiátria |
| Malta | Newroloġija | Psikjatrija |
| Nederland | Neurologie | Psychiatrie |
| Österreich | Neurologie | Psychiatrie und Psychotherapeutische Medizin |
| Polska | Neurologia | Psychiatria |
| Portugal | Neurologia | Psiquiatria |
| România | Neurologie | Psihiatrie |
| Slovenija | Nevrologija | Psihiatrija |
| Slovensko | Neurológia | Psychiatria |
| Suomi/Finland | Neurologia/Neurologi | Psykiatria/Psykiatri |
| Sverige | Neurologi | Psykiatri |
| United Kingdom | Neurology | General psychiatry |

Neurologia

Psychiatria

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Neurologie

Psychiatrie, particulièrement de l’adulte/Psychiatrie, meer bepaald in de volwassenpsychiatrie

България

Нервни болести

Психиатрия

Česká republika

Neurologie

Psychiatrie

Danmark

Neurologi

Psykiatri

Deutschland

Neurologie

Psychiatrie und Psychotherapie

Eesti

Neuroloogia

Psühhiaatria

Ελλάδα

Νευρολογία

Ψυχιατρική

España

Neurología

Psiquiatría

France

Neurologie

Psychiatrie

Hrvatska

Neurologija

Psihijatrija

Ireland

Neurology

Psychiatry

Italia

Neurologia

Psichiatria

Κύπρος

Νευρολογία

Ψυχιατρική

Latvija

Neiroloģija

Psihiatrija

Lietuva

Neurologija

Psichiatrija

Luxembourg

Neurologie

Psychiatrie

Magyarország

Neurológia

Pszichiátria

Malta

Newroloġija

Psikjatrija

Nederland

Neurologie

Psychiatrie

Österreich

Neurologie

Psychiatrie und Psychotherapeutische Medizin

Polska

Neurologia

Psychiatria

Portugal

Neurologia

Psiquiatria

România

Neurologie

Psihiatrie

Slovenija

Nevrologija

Psihiatrija

Slovensko

Neurológia

Psychiatria

Suomi/Finland

Neurologia/Neurologi

Psykiatria/Psykiatri

Sverige

Neurologi

Psykiatri

United Kingdom

Neurology

General psychiatry

| | Radiologia diagnostyczna | Radioterapia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Radiodiagnostic/Röntgendiagnose | Radiothérapie-oncologie/Radiotherapie-oncologie |
| България | Образна диагностика | Лъчелечение |
| Česká republika | Radiologie a zobrazovací metody | Radiační onkologie |
| Danmark | Radiologi | Klinisk Onkologi |
| Deutschland | (Diagnostische) Radiologie | Strahlentherapie |
| Eesti | Radioloogia | Onkoloogia |
| Ελλάδα | Ακτινοδιαγνωστική | Ακτινοθεραπευτική-Ογκολογία |
| España | Radiodiagnóstico | Oncología radioterápica |
| France | Radiodiagnostic et imagerie médicale | Oncologie option oncologie radiothérapique |
| Hrvatska | Klinička radiologija | Onkologija i radioterapija |
| Ireland | Radiology | Radiation oncology |
| Italia | Radiodiagnostica | Radioterapia |
| Κύπρος | Ακτινολογία | Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία |
| Latvija | Diagnostiskā radioloģija | Terapeitiskā radioloģija |
| Lietuva | Radiologija | Onkologija radioterapija |
| Luxembourg | Radiodiagnostic | Radiothérapie |
| Magyarország | Radiológia | Sugárterápia |
| Malta | Radjoloġija | Onkoloġija u Radjoterapija |
| Nederland | Radiologie | Radiotherapie |
| Österreich | Radiologie | Strahlentherapie-Radioonkologie |
| Polska | Radiologia i diagnostyka obrazowa | Radioterapia onkologiczna |
| Portugal | Radiodiagnóstico | Radioterapia
  Radioncologia |
| România | Radiologie-imagistică medicală | Radioterapie |
| Slovenija | Radiologija | Radioterapija in onkologija |
| Slovensko | Rádiológia | Radiačná onkológia |
| Suomi/Finland | Radiologia/Radiologi | Syöpätaudit/Cancersjukdomar |
| Sverige | Medicinsk radiologi
  Radiologi (16) | Tumörsjukdomar (allmän onkologi)
  Onkologi (15) |
| United Kingdom | Clinical radiology | Clinical oncology |

Radiologia diagnostyczna

Radioterapia

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Radiodiagnostic/Röntgendiagnose

Radiothérapie-oncologie/Radiotherapie-oncologie

България

Образна диагностика

Лъчелечение

Česká republika

Radiologie a zobrazovací metody

Radiační onkologie

Danmark

Radiologi

Klinisk Onkologi

Deutschland

(Diagnostische) Radiologie

Strahlentherapie

Eesti

Radioloogia

Onkoloogia

Ελλάδα

Ακτινοδιαγνωστική

Ακτινοθεραπευτική-Ογκολογία

España

Radiodiagnóstico

Oncología radioterápica

France

Radiodiagnostic et imagerie médicale

Oncologie option oncologie radiothérapique

Hrvatska

Klinička radiologija

Onkologija i radioterapija

Ireland

Radiology

Radiation oncology

Italia

Radiodiagnostica

Radioterapia

Κύπρος

Ακτινολογία

Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία

Latvija

Diagnostiskā radioloģija

Terapeitiskā radioloģija

Lietuva

Radiologija

Onkologija radioterapija

Luxembourg

Radiodiagnostic

Radiothérapie

Magyarország

Radiológia

Sugárterápia

Malta

Radjoloġija

Onkoloġija u Radjoterapija

Nederland

Radiologie

Radiotherapie

Österreich

Radiologie

Strahlentherapie-Radioonkologie

Polska

Radiologia i diagnostyka obrazowa

Radioterapia onkologiczna

Portugal

Radiodiagnóstico

Radioterapia

Radioncologia

România

Radiologie-imagistică medicală

Radioterapie

Slovenija

Radiologija

Radioterapija in onkologija

Slovensko

Rádiológia

Radiačná onkológia

Suomi/Finland

Radiologia/Radiologi

Syöpätaudit/Cancersjukdomar

Sverige

Medicinsk radiologi

Radiologi (16)

Tumörsjukdomar (allmän onkologi)

Onkologi (15)

United Kingdom

Clinical radiology

Clinical oncology

| | Chirurgia plastyczna | Biologia kliniczna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Chirurgie plastique, reconstructrice et esthétique/Plastische, reconstructieve en esthetische heelkunde | Biologie clinique/Klinische biologie |
| България | Пластично-възстановителна и естетична хирургия | Клинична лаборатория |
| Česká republika | Plastická chirurgie | |
| Danmark | Plastikkirurgi | |
| Deutschland | — | Plastische (und Ästhetische) Chirurgie |

Chirurgia plastyczna

Biologia kliniczna

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Chirurgie plastique, reconstructrice et esthétique/Plastische, reconstructieve en esthetische heelkunde

Biologie clinique/Klinische biologie

България

Пластично-възстановителна и естетична хирургия

Клинична лаборатория

Česká republika

Plastická chirurgie

Danmark

Plastikkirurgi

Deutschland

—

Plastische (und Ästhetische) Chirurgie

| — | Plastische und Ästhetische Chirurgie (17) |
| --- | --- |

—

Plastische und Ästhetische Chirurgie (17)

Laboratoriumsmedizin (18)

Eesti

Plastika- ja rekonstruktiivkirurgia

Laborimeditsiin

Ελλάδα

Πλαστική Χειρουργική

Ιατρική Βιοπαθολογία (21)

España

Cirugía plástica, estética y reparadora

Análisis clínicos

France

Chirurgie plastique, reconstructrice et esthétique

Biologie médicale

Hrvatska

Plastična, rekonstrukcijska i estetska kirurgija

Ireland

Plastic, reconstructive and aesthetic surgery

Italia

Chirurgia plastica, ricostruttiva ed estetica

Patologia clinica

Patologia clinica e biochimica clinica (20)

Κύπρος

Πλαστική Χειρουργική

Latvija

Plastiskā ķirurģija

Lietuva

Plastinė ir rekonstrukcinė chirurgija

Laboratorinė medicina

Luxembourg

Chirurgie plastique

Biologie clinique

Magyarország

Plasztikai (égési) sebészet

Orvosi laboratóriumi diagnosztika

Malta

Kirurġija Plastika

Nederland

Plastische chirurgie

Österreich

Plastische, Ästhetische und Rekonstruktive Chirurgie

Plastische, Rekonstruktive und Ästhetische Chirurgie (19)

Medizinische Biologie

Polska

Chirurgia plastyczna

Diagnostyka laboratoryjna

Portugal

Cirurgia plástica, estética e reconstrutiva

Patologia clínica

România

Chirurgie plastică, estetică şi microchirurgie reconstructivă

Medicină de laborator

Slovenija

Plastična, rekonstrukcijska in estetska kirurgija

Slovensko

Plastická chirurgia

Laboratórna medicína

Suomi/Finland

Plastiikkakirurgia/Plastikkirurgi

Sverige

Plastikkirurgi

United Kingdom

Plastic surgery

| | Mikrobiologia – bakteriologia | Chemia biologiczna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | |
| България | Микробиология | Биохимия |
| Česká republika | Lékařská mikrobiologie | Klinická biochemie |
| Danmark | Klinisk mikrobiologi | Klinisk biokemi |
| Deutschland | — | Mikrobiologie (Virologie) und Infektionsepidemiologie |

Mikrobiologia – bakteriologia

Chemia biologiczna

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

България

Микробиология

Биохимия

Česká republika

Lékařská mikrobiologie

Klinická biochemie

Danmark

Klinisk mikrobiologi

Klinisk biokemi

Deutschland

—

Mikrobiologie (Virologie) und Infektionsepidemiologie

| — | Mikrobiologie, Virologie und Infektionsepidemiologie (24) |
| --- | --- |

—

Mikrobiologie, Virologie und Infektionsepidemiologie (24)

Laboratoriumsmedizin (22)

Eesti

Ελλάδα

| — | Ιατρική Βιοπαθολογία |
| --- | --- |

—

Ιατρική Βιοπαθολογία

| — | Μικροβιολογία |
| --- | --- |

—

Μικροβιολογία

Ιατρική Βιοπαθολογία (27)

España

Microbiología y parasitología

Bioquímica clínica

France

Hrvatska

Klinička mikrobiologija

Ireland

Microbiology

Chemical pathology

Italia

Microbiologia e virologia

Biochimica clinica (26)

Κύπρος

Μικροβιολογία

Latvija

Mikrobioloģija

Lietuva

Luxembourg

Microbiologie

Chimie biologique

Magyarország

Orvosi mikrobiológia

Malta

Mikrobijoloġija

Patoloġija Kimika

Nederland

Medische microbiologie

Klinische chemie (23)

Österreich

| — | Hygiene und Mikrobiologie |
| --- | --- |

—

Hygiene und Mikrobiologie

| — | Klinische Mikrobiologie und Hygiene (25) |
| --- | --- |

—

Klinische Mikrobiologie und Hygiene (25)

| — | Klinische Mikrobiologie und Virologie (25) |
| --- | --- |

—

Klinische Mikrobiologie und Virologie (25)

Medizinische und Chemische Labordiagnostik

Polska

Mikrobiologia lekarska

Portugal

România

Slovenija

Klinična mikrobiologija

Medicinska biokemija

Slovensko

Klinická mikrobiológia

Klinická biochémia

Suomi/Finland

Kliininen mikrobiologia/Klinisk mikrobiologi

Kliininen kemia/Klinisk kemi

Sverige

Klinisk bakteriologi

Klinisk mikrobiologi (28)

Klinisk kemi

United Kingdom

Medical microbiology and virology

Chemical pathology

| | Immunologia | Chirurgia klatki piersiowej |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 5 lat |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Chirurgie thoracique/Heelkunde op de thorax (29) |
| България | Клинична имунология | Гръдна хирургия Кардиохирургия |
| Česká republika | Alergologie a klinická imunologie | Hrudní chirurgie |
| Danmark | Klinisk immunologi | Thoraxkirurgi |
| Deutschland | | Thoraxchirurgie |
| Eesti | | Torakaalkirurgia |
| Ελλάδα | | Χειρουργική Θώρακος |
| España | Inmunología | — | Cirugía torácica |

Immunologia

Chirurgia klatki piersiowej

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Chirurgie thoracique/Heelkunde op de thorax (29)

България

Клинична имунология

Гръдна хирургия Кардиохирургия

Česká republika

Alergologie a klinická imunologie

Hrudní chirurgie

Danmark

Klinisk immunologi

Thoraxkirurgi

Deutschland

Thoraxchirurgie

Eesti

Torakaalkirurgia

Ελλάδα

Χειρουργική Θώρακος

España

Inmunología

—

Cirugía torácica

| — | Cirugía cardiovascular |
| --- | --- |

—

Cirugía cardiovascular

France

Chirurgie thoracique et cardiovasculaire

Hrvatska

Alergologija i klinička imunologija

Ireland

Immunology (clinical and laboratory)

Cardiothoracic surgery

Italia

| — | Chirurgia toracica |
| --- | --- |

—

Chirurgia toracica

| — | Cardiochirurgia |
| --- | --- |

—

Cardiochirurgia

Κύπρος

Ανοσολογία

Χειρουργική Θώρακος

Latvija

Imunoloģija

Torakālā ķirurģija

Sirds ķirurgs

Lietuva

Krūtinės chirurgija

Luxembourg

Immunologie

Chirurgie thoracique

Magyarország

Allergológia és klinikai immunológia

Mellkassebészet

Malta

Immunoloġija

Kirurġija Kardjo-Toraċika

Nederland

Cardio-thoracale chirurgie

Österreich

| — | Immunologie |
| --- | --- |

—

Immunologie

| — | Klinische Immunologie (30) |
| --- | --- |

—

Klinische Immunologie (30)

Thoraxchirurgie

Polska

Immunologia kliniczna

Chirurgia klatki piersiowej

Portugal

Cirurgia cardiotorácica

România

Chirurgie toracică

Slovenija

Torakalna kirurgija

Slovensko

Klinická imunológia a alergológia

Hrudníková chirurgia

Suomi/Finland

Sydän- ja rintaelinkirurgia/Hjärt- och thoraxkirurgi

Sverige

Klinisk immunologi (31)

Thoraxkirurgi

United Kingdom

Immunology

Cardo-thoracic surgery

| | Chirurgia dziecięca | Chirurgia naczyniowa |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 5 lat |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Chirurgie des vaisseaux/Bloedvatenheelkunde (32) |
| България | Детска хирургия | Съдова хирургия |
| Česká republika | Dětská chirurgie | Cévní chirurgie |
| Danmark | | Karkirurgi |
| Deutschland | Kinderchirurgie | Gefäßchirurgie |
| Eesti | Lastekirurgia | Kardiovaskulaarkirurgia |
| Ελλάδα | Χειρουργική Παίδων | Αγγειοχειρουργική |
| España | Cirugía pediátrica | Angiología y cirugía vascular |
| France | Chirurgie infantile | Chirurgie vasculaire |
| Hrvatska | Dječja kirurgija | Vaskularna kirurgija |
| Ireland | Paediatric surgery | |
| Italia | Chirurgia pediatrica | Chirurgia vascolare |
| Κύπρος | Χειρουργική Παίδων | Χειρουργική Αγγείων |
| Latvija | Bērnu ķirurģija | Asinsvadu ķirurģija |
| Lietuva | Vaikų chirurgija | Kraujagyslių chirurgija |
| Luxembourg | Chirurgie pédiatrique | Chirurgie vasculaire |
| Magyarország | Gyermeksebészet | Érsebészet |
| Malta | Kirurgija Pedjatrika | Kirurġija Vaskolari |
| Nederland | | |
| Österreich | Kinder- und Jugendchirurgie | Allgemeinchirurgie und Gefäßchirurgie |
| Polska | Chirurgia dziecięca | Chirurgia naczyniowa |
| Portugal | Cirurgia pediátrica | Angologia/Cirurgia vascular |
| România | Chirurgie pediatrică | Chirurgie vasculară |
| Slovenija | | Kardiovaskularna kirurgija |
| Slovensko | Detská chirurgia | Cievna chirurgia |
| Suomi/Finland | Lastenkirurgia/Barnkirurgi | Verisuonikirurgia/Kärlkirurgi |
| Sverige | Barn- och ungdomskirurgi | Kärlkirurgi |
| United Kingdom | Paediatric surgery | Vascular surgery |

Chirurgia dziecięca

Chirurgia naczyniowa

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Chirurgie des vaisseaux/Bloedvatenheelkunde (32)

България

Детска хирургия

Съдова хирургия

Česká republika

Dětská chirurgie

Cévní chirurgie

Danmark

Karkirurgi

Deutschland

Kinderchirurgie

Gefäßchirurgie

Eesti

Lastekirurgia

Kardiovaskulaarkirurgia

Ελλάδα

Χειρουργική Παίδων

Αγγειοχειρουργική

España

Cirugía pediátrica

Angiología y cirugía vascular

France

Chirurgie infantile

Chirurgie vasculaire

Hrvatska

Dječja kirurgija

Vaskularna kirurgija

Ireland

Paediatric surgery

Italia

Chirurgia pediatrica

Chirurgia vascolare

Κύπρος

Χειρουργική Παίδων

Χειρουργική Αγγείων

Latvija

Bērnu ķirurģija

Asinsvadu ķirurģija

Lietuva

Vaikų chirurgija

Kraujagyslių chirurgija

Luxembourg

Chirurgie pédiatrique

Chirurgie vasculaire

Magyarország

Gyermeksebészet

Érsebészet

Malta

Kirurgija Pedjatrika

Kirurġija Vaskolari

Nederland

Österreich

Kinder- und Jugendchirurgie

Allgemeinchirurgie und Gefäßchirurgie

Polska

Chirurgia dziecięca

Chirurgia naczyniowa

Portugal

Cirurgia pediátrica

Angologia/Cirurgia vascular

România

Chirurgie pediatrică

Chirurgie vasculară

Slovenija

Kardiovaskularna kirurgija

Slovensko

Detská chirurgia

Cievna chirurgia

Suomi/Finland

Lastenkirurgia/Barnkirurgi

Verisuonikirurgia/Kärlkirurgi

Sverige

Barn- och ungdomskirurgi

Kärlkirurgi

United Kingdom

Paediatric surgery

Vascular surgery

| | Kardiologia | Gastroenterologia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Cardiologie | Gastro-entérologie/Gastro-enterologie |
| България | Кардиология | Гастроентерология (33) |
| Česká republika | Kardiologie | Gastroenterologie |
| Danmark | Intern medicin: kardiologi | Intern medicin: gastroenterology og hepatologi |
| Deutschland | — | Innere Medizin und Schwerpunkt Kardiologie |

Kardiologia

Gastroenterologia

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Cardiologie

Gastro-entérologie/Gastro-enterologie

България

Кардиология

Гастроентерология (33)

Česká republika

Kardiologie

Gastroenterologie

Danmark

Intern medicin: kardiologi

Intern medicin: gastroenterology og hepatologi

Deutschland

—

Innere Medizin und Schwerpunkt Kardiologie

| — | Innere Medizin und Kardiologie (34) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Kardiologie (34)

| — | Innere Medizin und Schwerpunkt Gastroenterologie |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Schwerpunkt Gastroenterologie

| — | Innere Medizin und Gastroenterologie (34) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Gastroenterologie (34)

Eesti

Kardioloogia

Gastroenteroloogia

Ελλάδα

Καρδιολογία

Γαστρεντερολογία

España

Cardiología

Aparato digestivo

France

Cardiologie et maladies vasculaires

Gastro-entérologie et hépatologie

Hrvatska

Kardiologija

Gastroenterologija

Ireland

Cardiology

Gastro-enterology

Italia

Malattie dell’apparato cardiovascolare

Gastroenterologia

Malattie dell’apparato digerente (35)

Κύπρος

Καρδιολογία

Γαστρεντερολογία

Latvija

Kardioloģija

Gastroenteroloģija

Lietuva

Kardiologija

Gastroenterologija

Luxembourg

Cardiologie et angiologie

Gastro-enterologie

Magyarország

Kardiológia

Gasztroenterológia

Malta

Kardjoloġija

Gastroenteroloġija

Nederland

Cardiologie

Maag-darm-leverziekten

Österreich

Innere Medizin und Kardiologie

Innere Medizin und Gastroenterologie und Hepatologie

Polska

Kardiologia

Gastrenterologia

Portugal

Cardiologia

Gastrenterologia

România

Cardiologie

Gastroenterologie

Slovenija

Kardiologija in vaskularna medicina

Gastroenterologija

Slovensko

Kardiológia

Gastroenterológia

Suomi/Finland

Kardiologia/Kardiologi

Gastroenterologia/Gastroenterologi

Sverige

Kardiologi

Medicinsk gastroenterologi och hepatologi

United Kingdom

Cardiology

Gastroenterology

| | Reumatologia | Hematologia ogólna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 3 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Rhumathologie/reumatologie | |
| България | Ревматология | Клинична хематология |
| Česká republika | Revmatologie | Hematologie a transfúzní lékařství |
| Danmark | Intern medicin: reumatologi | Intern medicin: hæmatologi |
| Deutschland | — | Innere Medizin und Schwerpunkt Rheumatologie |

Reumatologia

Hematologia ogólna

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Rhumathologie/reumatologie

България

Ревматология

Клинична хематология

Česká republika

Revmatologie

Hematologie a transfúzní lékařství

Danmark

Intern medicin: reumatologi

Intern medicin: hæmatologi

Deutschland

—

Innere Medizin und Schwerpunkt Rheumatologie

| — | Innere Medizin und Rheumatologie (36) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Rheumatologie (36)

| — | Innere Medizin und Schwerpunkt Hämatologie und Onkologie |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Schwerpunkt Hämatologie und Onkologie

| — | Innere Medizin und Hämatologie und Onkologie (36) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Hämatologie und Onkologie (36)

Eesti

Reumatoloogia

Hematoloogia

Ελλάδα

Ρευματολογία

Αιματολογία

España

Reumatología

Hematología y hemoterapia

France

Rhumatologie

Hrvatska

Reumatologija

Hematologija

Ireland

Rheumatology

Haematology (clinical and laboratory)

Italia

Reumatologia

Ematologia

Κύπρος

Ρευματολογία

Αιματολογία

Latvija

Reimatoloģija

Hematoloģija

Lietuva

Reumatologija

Hematologija

Luxembourg

Rhumatologie

Hématologie

Magyarország

Reumatológia

Hematológia

Malta

Rewmatoloġija

Ematoloġija

Nederland

Reumatologie

Österreich

Innere Medizin und Rheumatologie

Innere Medizin und Hämatologie und internistische Onkologie

Polska

Reumatologia

Hematologia

Portugal

Reumatologia

Imuno-hemoterapia

România

Reumatologie

Hematologie

Slovenija

Revmatologija

Hematologija

Slovensko

Reumatológia

Hematológia a transfúziológia

Suomi/Finland

Reumatologia/Reumatologi

Kliininen hematologia/Klinisk hematologi

Sverige

Reumatologi

Hematologi

United Kingdom

Rheumatology

Haematology

| | Endokrynologia | Fizjoterapia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 3 lata | Minimalna długość szkolenia: 3 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Médecine physique et réadaptation/Fysische geneeskunde en revalidatie |
| България | Ендокринология и болести на обмяната | Физикална и рехабилитационна медицина |
| Česká republika | Diabelotologie a endokrinologie | Rehabilitační a fyzikální medicína |
| Danmark | Intern medicin: endokrinologi | |
| Deutschland | — | Innere Medizin und Schwerpunkt Endokrinologie und Diabetologie |

Endokrynologia

Fizjoterapia

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Médecine physique et réadaptation/Fysische geneeskunde en revalidatie

България

Ендокринология и болести на обмяната

Физикална и рехабилитационна медицина

Česká republika

Diabelotologie a endokrinologie

Rehabilitační a fyzikální medicína

Danmark

Intern medicin: endokrinologi

Deutschland

—

Innere Medizin und Schwerpunkt Endokrinologie und Diabetologie

| — | Innere Medizin und Endokrinologie und Diabetologie (37) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Endokrinologie und Diabetologie (37)

Physikalische und Rehabilitative Medizin

Eesti

Endokrinoloogia

Taastusravi ja füsiaatria

Ελλάδα

Ενδοκρινολογία

Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση

España

Endocrinología y nutrición

Medicina física y rehabilitación

France

Endocrinologie – diabète – maladies métaboliques

Médecine physique et de réadaptation

Hrvatska

Endokrinologija i dijabetologija

Fizikalna medicina i rehabilitacija

Ireland

Endocrinology and diabetes mellitus

Italia

Endocrinologia e malattie del ricambio

Endocrinologia e malattie del metabolismo (38)

Medicina fisica e riabilitazione

Medicina fisica e riabilitativa (38)

Κύπρος

Ενδοκρινολογία

Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση

Latvija

Endokrinoloģija

Rehabilitoloģija Fiziskā rehabilitācija

Fizikālā medicīna

Lietuva

Endokrinologija

Fizinė medicina ir reabilitacija

Luxembourg

Endocrinologie, maladies du métabolisme et de la nutrition

Rééducation et réadaptation fonctionnelles

Magyarország

Endokrinológia

Fizikális medicina és rehabilitációs orvoslás

Malta

Endokrinoloġija u Dijabete

Nederland

Revalidatiegeneeskunde

Österreich

Innere Medizin und Endokrinologie und Diabetologie

Physikalische Medizin und Allgemeine Rehabilitation

Polska

Endokrynologia

Rehabilitacja medyczna

Portugal

Endocrinologia/Nutrição

Medicina física e de reabilitação

România

Endocrinologie

Reabilitare Medicală

Slovenija

Fizikalna in rehabilitacijska medicina

Slovensko

Endokrinológia

Fyziatria, balneológia a liečebná rehabilitácia

Suomi/Finland

Endokrinologia/Endokrinologi

Fysiatria/Fysiatri

Sverige

Endokrina sjukdomar

Endokrinologi och diabetologi (39)

Rehabiliteringsmedicin

United Kingdom

Endocrinology and diabetes mellitus

| | Neuropsychiatria | Dermatologia i wenerologia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 3 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Neuropsychiatrie (40) | Dermato-vénéréologie/Dermato-venereologie |
| България | | Кожни и венерически болести |
| Česká republika | | Dermatovenerologie |
| Danmark | | Dermato-venerologi |
| Deutschland | Nervenheilkunde (Neurologie und Psychiatrie) | Haut- und Geschlechtskrankheiten |
| Eesti | | Dermatoveneroloogia |
| Ελλάδα | Νευρολογία – Ψυχιατρική | Δερματολογία – Αφροδισιολογία |
| España | | Dermatología médico-quirúrgica y venereología |
| France | Neuropsychiatrie (41) | Dermatologie et vénéréologie |
| Hrvatska | | Dermatologija i venerologija |
| Ireland | | |
| Italia | Neuropsichiatria (42) | Dermatologia e venereologia |
| Κύπρος | Νευρολογία – Ψυχιατρική | Δερματολογία – Αφροδισιολογία |
| Latvija | | Dermatoloģija un veneroloģija |
| Lietuva | | Dermatovenerologija |
| Luxembourg | Neuropsychiatrie (43) | Dermato-vénéréologie |
| Magyarország | | Bőrgyógyászat |
| Malta | | Dermato-venerejoloġija |
| Nederland | Zenuw- en zielsziekten (44) | Dermatologie en venerologie |
| Österreich | Neurologie und Psychiatrie (45) | Haut- und Geschlechtskrankheiten |
| Polska | | Dermatologia i wenerologia |
| Portugal | | Dermatovenereologia |
| România | | Dermatovenerologie |
| Slovenija | | Dermatovenerologija |
| Slovensko | Neuropsychiatria | Dermatovenerológia |
| Suomi/Finland | | Ihotaudit ja allergologia/Hudsjukdomar och allergologi |
| Sverige | | Hud- och könssjukdomar |
| United Kingdom | | |
| Terminy uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: |

Neuropsychiatria

Dermatologia i wenerologia

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Neuropsychiatrie (40)

Dermato-vénéréologie/Dermato-venereologie

България

Кожни и венерически болести

Česká republika

Dermatovenerologie

Danmark

Dermato-venerologi

Deutschland

Nervenheilkunde (Neurologie und Psychiatrie)

Haut- und Geschlechtskrankheiten

Eesti

Dermatoveneroloogia

Ελλάδα

Νευρολογία – Ψυχιατρική

Δερματολογία – Αφροδισιολογία

España

Dermatología médico-quirúrgica y venereología

France

Neuropsychiatrie (41)

Dermatologie et vénéréologie

Hrvatska

Dermatologija i venerologija

Ireland

Italia

Neuropsichiatria (42)

Dermatologia e venereologia

Κύπρος

Νευρολογία – Ψυχιατρική

Δερματολογία – Αφροδισιολογία

Latvija

Dermatoloģija un veneroloģija

Lietuva

Dermatovenerologija

Luxembourg

Neuropsychiatrie (43)

Dermato-vénéréologie

Magyarország

Bőrgyógyászat

Malta

Dermato-venerejoloġija

Nederland

Zenuw- en zielsziekten (44)

Dermatologie en venerologie

Österreich

Neurologie und Psychiatrie (45)

Haut- und Geschlechtskrankheiten

Polska

Dermatologia i wenerologia

Portugal

Dermatovenereologia

România

Dermatovenerologie

Slovenija

Dermatovenerologija

Slovensko

Neuropsychiatria

Dermatovenerológia

Suomi/Finland

Ihotaudit ja allergologia/Hudsjukdomar och allergologi

Sverige

Hud- och könssjukdomar

United Kingdom

Terminy uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3:

| | Radiologia | Psychiatria dziecięca |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Psychiatrie, particulièrement en psychiatrie infanto-juvénile/Psychiatrie, meer bepaald in de kinder- en jeugdpsychiatrie |
| България | Радиобиология | Детска психиатрия |
| Česká republika | | Dětská a dorostová psychiatrie |
| Danmark | | Børne- og ungdomspsykiatri |
| Deutschland | Radiologie | Kinder- und Jugendpsychiatrie und -psychotherapie |
| Eesti | | |
| Ελλάδα | Ακτινολογία – Ραδιολογία | Παιδοψυχιατρική |
| España | Electroradiología (46) | |
| France | Electro-radiologie (47) | Pédopsychiatrie (52) |
| Hrvatska | Klinička radiologija | Dječja i adolescentna psihijatrija |
| Ireland | | Child and adolescent psychiatry |
| Italia | Radiologia (48) | Neuropsichiatria infantile |
| Κύπρος | | Παιδοψυχιατρική |
| Latvija | | Bērnu psihiatrija |
| Lietuva | | Vaikų ir paauglių psichiatrija |
| Luxembourg | Électroradiologie (49) | Psychiatrie infantile |
| Magyarország | Radiológia | Gyermek- és ifjúsági pszichiátria |
| Malta | | |
| Nederland | Radiologie (50) | |
| Österreich | Radiologie (51) | — | Kinder- und Jugendpsychiatrie |

Radiologia

Psychiatria dziecięca

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Psychiatrie, particulièrement en psychiatrie infanto-juvénile/Psychiatrie, meer bepaald in de kinder- en jeugdpsychiatrie

България

Радиобиология

Детска психиатрия

Česká republika

Dětská a dorostová psychiatrie

Danmark

Børne- og ungdomspsykiatri

Deutschland

Radiologie

Kinder- und Jugendpsychiatrie und -psychotherapie

Eesti

Ελλάδα

Ακτινολογία – Ραδιολογία

Παιδοψυχιατρική

España

Electroradiología (46)

France

Electro-radiologie (47)

Pédopsychiatrie (52)

Hrvatska

Klinička radiologija

Dječja i adolescentna psihijatrija

Ireland

Child and adolescent psychiatry

Italia

Radiologia (48)

Neuropsichiatria infantile

Κύπρος

Παιδοψυχιατρική

Latvija

Bērnu psihiatrija

Lietuva

Vaikų ir paauglių psichiatrija

Luxembourg

Électroradiologie (49)

Psychiatrie infantile

Magyarország

Radiológia

Gyermek- és ifjúsági pszichiátria

Malta

Nederland

Radiologie (50)

Österreich

Radiologie (51)

—

Kinder- und Jugendpsychiatrie

| — | Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapeutische Medizin (53) |
| --- | --- |

—

Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapeutische Medizin (53)

Polska

Psychiatria dzieci i młodzieży

Portugal

Radiologia

Psiquiatria da infância e da adolescência

România

Psihiatrie pediatrică

Slovenija

Radiologija

Otroška in mladostniška psihiatrija

Slovensko

Detská psychiatria

Suomi/Finland

Lastenpsykiatria/Barnpsykiatri

Sverige

Barn- och ungdomspsykiatri

United Kingdom

Child and adolescent psychiatry

Terminy uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3:

| | Geriatria | Choroby nerek |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Gériatrie/Geriatrie | |
| България | Гериатрична медицина | Нефрология |
| Česká republika | Geriatrie | Nefrologie |
| Danmark | Intern medicin: geriatric | Intern medicin: nefrologi |
| Deutschland | | — | Innere Medizin und Schwerpunkt Nephrologie |

Geriatria

Choroby nerek

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Gériatrie/Geriatrie

България

Гериатрична медицина

Нефрология

Česká republika

Geriatrie

Nefrologie

Danmark

Intern medicin: geriatric

Intern medicin: nefrologi

Deutschland

—

Innere Medizin und Schwerpunkt Nephrologie

| — | Innere Medizin und Nephrologie (54) |
| --- | --- |

—

Innere Medizin und Nephrologie (54)

Eesti

Nefroloogia

Ελλάδα

Νεφρολογία

España

Geriatría

Nefrología

France

Néphrologie

Hrvatska

Gerijatrija

Nefrologija

Ireland

Geriatric medicine

Nephrology

Italia

Geriatria

Nefrologia

Κύπρος

Γηριατρική

Νεφρολογία

Latvija

Nefroloģija

Lietuva

Geriatrija

Nefrologija

Luxembourg

Gériatrie

Néphrologie

Magyarország

Geriátria

Nefrológia

Malta

Ġerjatrija

Nefroloġija

Nederland

Klinische geriatrie

Österreich

Innere Medizin und Nephrologie

Polska

Geriatria

Nefrologia

Portugal

Nefrologia

România

Geriatrie şi gerontologie

Nefrologie

Slovenija

Nefrologija

Slovensko

Geriatria

Nefrológia

Suomi/Finland

Geriatria/Geriatri

Nefrologia/Nefrologi

Sverige

Geriatrik

Medicinska njursjukdomar (nefrologi)

Njurmedicin (55)

United Kingdom

Geriatric medicine

Renal medicine

| | Choroby zakaźne | Medycyna społeczna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | |
| България | Инфекциозни болести | Социална медицина и здравен мениджмънт комунална хигиена |
| Česká republika | Infekční lékařství | Hygiena a epidemiologie |
| Danmark | Intern medicin: infektionsmedicin | Samfundsmedicin |
| Deutschland | | Öffentliches Gesundheitswesen |
| Eesti | Infektsioonhaigused | |
| Ελλάδα | | Κοινωνική Iατρική |
| España | | Medicina preventiva y salud pública |
| France | | Santé publique et médecine sociale |
| Hrvatska | Infektologija | Javnozdravstvena medicina |
| Ireland | Infectious diseases | Public health medicine |
| Italia | Malattie infettive
  Malattie infettive e tropicali (57) | Igiene e medicina preventiva |
| Κύπρος | Λοιμώδη Νοσήματα (58) | — | Υγειονολογία |

Choroby zakaźne

Medycyna społeczna

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

България

Инфекциозни болести

Социална медицина и здравен мениджмънт комунална хигиена

Česká republika

Infekční lékařství

Hygiena a epidemiologie

Danmark

Intern medicin: infektionsmedicin

Samfundsmedicin

Deutschland

Öffentliches Gesundheitswesen

Eesti

Infektsioonhaigused

Ελλάδα

Κοινωνική Iατρική

España

Medicina preventiva y salud pública

France

Santé publique et médecine sociale

Hrvatska

Infektologija

Javnozdravstvena medicina

Ireland

Infectious diseases

Public health medicine

Italia

Malattie infettive

Malattie infettive e tropicali (57)

Igiene e medicina preventiva

Κύπρος

Λοιμώδη Νοσήματα (58)

—

Υγειονολογία

| — | Κοινοτική Ιατρική |
| --- | --- |

—

Κοινοτική Ιατρική

Latvija

Infektoloģija

Lietuva

Infektologija

Luxembourg

Maladies contagieuses

Santé publique

Magyarország

Infektológia

Megelőző orvostan és népegészségtan

Malta

Mard Infettiv

Saħħa Pubblika

Nederland

Maatschappij en gezondheid

Österreich

Innere Medizin und Infektiologie

| — | Sozialmedizin |
| --- | --- |

—

Sozialmedizin

| — | Public Health (56) |
| --- | --- |

—

Public Health (56)

Polska

Choroby zakaźne

Zdrowie publiczne, epidemiologia

Portugal

Doenças infecciosas

Saúde pública

România

Boli infecţioase

Sănătate publică şi management

Slovenija

Infektologija

Javno zdravje

Slovensko

Infektológia

Verejné zdravotníctvo

Suomi/Finland

Infektiosairaudet/Infektionssjukdomar

Terveydenhuolto/Hälsovård

Sverige

Infektionssjukdomar

Socialmedicin

United Kingdom

Infectious diseases

Public health medicine

| | Farmakologia | Medycyna pracy |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Médecine du travail/Arbeidsgeneeskunde |
| България | Клинична фармакология и терапия Фармакология | Трудова медицина |
| Česká republika | Klinická farmakologie | Pracovní lékařství |
| Danmark | Klinisk farmakologi | Arbejdsmedicin |
| Deutschland | Pharmakologie und Toxikologie | Arbeitsmedizin |
| Eesti | | |
| Ελλάδα | | Ιατρική της Εργασίας |
| España | Farmacología clínica | Medicina del trabajo |
| France | | Médecine du travail |
| Hrvatska | Klinička farmakologija s toksikologijom | Medicina rada i športa |
| Ireland | Clinical pharmacology and therapeutics
  Pharmaceutical Medicine (62) | Occupational medicine |
| Italia | Farmacologia
  Farmacologia e tossicologia clinica (60) | Medicina del lavoro |
| Κύπρος | | Ιατρική της Εργασίας |
| Latvija | | Arodslimības |
| Lietuva | | Darbo medicina |
| Luxembourg | | Médecine du travail |
| Magyarország | Klinikai farmakológia | Foglalkozás-orvostan (üzemorvostan) |
| Malta | Farmakoloġija Klinika u t-Terapewtika | Mediċina Okkupazzjonali |
| Nederland | | — | Arbeid en gezondheid, bedrijfsgeneeskunde |

Farmakologia

Medycyna pracy

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Médecine du travail/Arbeidsgeneeskunde

България

Клинична фармакология и терапия Фармакология

Трудова медицина

Česká republika

Klinická farmakologie

Pracovní lékařství

Danmark

Klinisk farmakologi

Arbejdsmedicin

Deutschland

Pharmakologie und Toxikologie

Arbeitsmedizin

Eesti

Ελλάδα

Ιατρική της Εργασίας

España

Farmacología clínica

Medicina del trabajo

France

Médecine du travail

Hrvatska

Klinička farmakologija s toksikologijom

Medicina rada i športa

Ireland

Clinical pharmacology and therapeutics

Pharmaceutical Medicine (62)

Occupational medicine

Italia

Farmacologia

Farmacologia e tossicologia clinica (60)

Medicina del lavoro

Κύπρος

Ιατρική της Εργασίας

Latvija

Arodslimības

Lietuva

Darbo medicina

Luxembourg

Médecine du travail

Magyarország

Klinikai farmakológia

Foglalkozás-orvostan (üzemorvostan)

Malta

Farmakoloġija Klinika u t-Terapewtika

Mediċina Okkupazzjonali

Nederland

—

Arbeid en gezondheid, bedrijfsgeneeskunde

| — | Arbeid en gezondheid, verzekeringsgeneeskunde |
| --- | --- |

—

Arbeid en gezondheid, verzekeringsgeneeskunde

Österreich

Pharmakologie und Toxikologie

| — | Arbeitsmedizin |
| --- | --- |

—

Arbeitsmedizin

| — | Arbeitsmedizin und angewandte Physiologie (59) |
| --- | --- |

—

Arbeitsmedizin und angewandte Physiologie (59)

Polska

Farmakologia kliniczna

Medycyna pracy

Portugal

Medicina do trabalho

România

Farmacologie clinică

Medicina muncii

Slovenija

Medicina dela, prometa in športa

Slovensko

Klinická farmakológia

Pracovné lekárstvo

Suomi/Finland

Kliininen farmakologia ja lääkehoito/Klinisk farmakologi och läkemedelsbehandling

Työterveyshuolto/Företagshälsovård

Sverige

Klinisk farmakologi

Yrkes- och miljömedicin

Arbets- och miljömedicin (61)

United Kingdom

Clinical pharmacology and therapeutics

Occupational medicine

| | Alergologia | Medycyna nuklearna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 3 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Médecine nucléaire/Nucleaire geneeskunde |
| България | Клинична алергология | Нуклеарна медицина |
| Česká republika | Alergologie a klinická imunologie | Nukleární medicína |
| Danmark | | Klinisk fysiologi og nuklearmedicin |
| Deutschland | | Nuklearmedizin |
| Eesti | | |
| Ελλάδα | Αλλεργιολογία | Πυρηνική Ιατρική |
| España | Alergología | Medicina nuclear |
| France | | Médecine nucléaire |
| Hrvatska | Alergologija i klinička imunologija | Nuklearna medicina |
| Ireland | | |
| Italia | Allergologia ed immunologia clinica | Medicina nucleare |
| Κύπρος | Αλλεργιολογία | Πυρηνική Ιατρική |
| Latvija | Alergoloģija | |
| Lietuva | Alergologija ir klinikinė imunologija | |
| Luxembourg | | Médecine nucléaire |
| Magyarország | Allergológia és klinikai immunológia | Nukleáris medicina |
| Malta | | Mediċina Nukleari |
| Nederland | Allergologie (63) | Nucleaire geneeskunde |
| Österreich | | Nuklearmedizin |
| Polska | Alergologia | Medycyna nuklearna |
| Portugal | Imuno-alergologia | Medicina nuclear |
| România | Alergologie şi imunologie clinică | Medicină nucleară |
| Slovenija | | Nuklearna medicina |
| Slovensko | Klinická imunológia a alergológia | Nukleárna medicína |
| Suomi/Finland | | Kliininen fysiologia ja isotooppilääketiede/Klinisk fysiologi och nukleärmedicin |
| Sverige | Allergisjukdomar | Nukleärmedicin
  Nuklearmedicin (64) |
| United Kingdom | | Nuclear medicine |

Alergologia

Medycyna nuklearna

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Médecine nucléaire/Nucleaire geneeskunde

България

Клинична алергология

Нуклеарна медицина

Česká republika

Alergologie a klinická imunologie

Nukleární medicína

Danmark

Klinisk fysiologi og nuklearmedicin

Deutschland

Nuklearmedizin

Eesti

Ελλάδα

Αλλεργιολογία

Πυρηνική Ιατρική

España

Alergología

Medicina nuclear

France

Médecine nucléaire

Hrvatska

Alergologija i klinička imunologija

Nuklearna medicina

Ireland

Italia

Allergologia ed immunologia clinica

Medicina nucleare

Κύπρος

Αλλεργιολογία

Πυρηνική Ιατρική

Latvija

Alergoloģija

Lietuva

Alergologija ir klinikinė imunologija

Luxembourg

Médecine nucléaire

Magyarország

Allergológia és klinikai immunológia

Nukleáris medicina

Malta

Mediċina Nukleari

Nederland

Allergologie (63)

Nucleaire geneeskunde

Österreich

Nuklearmedizin

Polska

Alergologia

Medycyna nuklearna

Portugal

Imuno-alergologia

Medicina nuclear

România

Alergologie şi imunologie clinică

Medicină nucleară

Slovenija

Nuklearna medicina

Slovensko

Klinická imunológia a alergológia

Nukleárna medicína

Suomi/Finland

Kliininen fysiologia ja isotooppilääketiede/Klinisk fysiologi och nukleärmedicin

Sverige

Allergisjukdomar

Nukleärmedicin

Nuklearmedicin (64)

United Kingdom

Nuclear medicine

| | Chirurgia szczękowo-twarzowa (podstawowe kształcenie medyczne) | Hematologia biologiczna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | |
| България | Лицево-челюстна хирургия | Трансфузионна хематология |
| Česká republika | Maxilofaciální chirurgie | |
| Danmark | | |
| Deutschland | | |
| Eesti | | |
| Ελλάδα | | |
| España | Cirugía oral y maxilofacial | |
| France | Chirurgie maxillo-faciale et stomatologie | Hématologie |
| Hrvatska | Maksilofacijalna kirurgija | |
| Ireland | | |
| Italia | Chirurgia maxillo-facciale | |
| Κύπρος | | |
| Latvija | Mutes, sejas un žokļu ķirurģija | |
| Lietuva | Veido ir žandikaulių chirurgija | |
| Luxembourg | Chirurgie maxillo-faciale | Hématologie biologique |
| Magyarország | Szájsebészet (65) | |
| Malta | | |
| Nederland | | |
| Österreich | Mund-Kiefer- und Gesichtschirurgie (66) | |
| Polska | Chirurgia szczękowo-twarzowa | |
| Portugal | Cirurgia maxilo-facial | Hematologia clinica |
| România | | |
| Slovenija | Maxilofacialna kirurgija | |
| Slovensko | Maxilofaciálna chirurgia | |
| Suomi/Finland | | |
| Sverige | | |
| United Kingdom | | |
| Terminy uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: |

Chirurgia szczękowo-twarzowa (podstawowe kształcenie medyczne)

Hematologia biologiczna

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

България

Лицево-челюстна хирургия

Трансфузионна хематология

Česká republika

Maxilofaciální chirurgie

Danmark

Deutschland

Eesti

Ελλάδα

España

Cirugía oral y maxilofacial

France

Chirurgie maxillo-faciale et stomatologie

Hématologie

Hrvatska

Maksilofacijalna kirurgija

Ireland

Italia

Chirurgia maxillo-facciale

Κύπρος

Latvija

Mutes, sejas un žokļu ķirurģija

Lietuva

Veido ir žandikaulių chirurgija

Luxembourg

Chirurgie maxillo-faciale

Hématologie biologique

Magyarország

Szájsebészet (65)

Malta

Nederland

Österreich

Mund-Kiefer- und Gesichtschirurgie (66)

Polska

Chirurgia szczękowo-twarzowa

Portugal

Cirurgia maxilo-facial

Hematologia clinica

România

Slovenija

Maxilofacialna kirurgija

Slovensko

Maxilofaciálna chirurgia

Suomi/Finland

Sverige

United Kingdom

Terminy uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3:

| | Stomatologia | Dermatologia |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 3 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | |
| България | | |
| Česká republika | | |
| Danmark | | |
| Deutschland | | |
| Eesti | | |
| Ελλάδα | | |
| España | Estomatología | |
| France | Stomatologie | |
| Hrvatska | | |
| Ireland | | Dermatology |
| Italia | Odontostomatologia (67) | |
| Κύπρος | | |
| Latvija | | |
| Lietuva | | |
| Luxembourg | Stomatologie | |
| Magyarország | | |
| Malta | | Dermatoloġija |
| Nederland | | |
| Österreich | | |
| Polska | | |
| Portugal | Estomatologia | |
| România | | |
| Slovenija | | |
| Slovensko | | |
| Suomi/Finland | | |
| Sverige | | |
| United Kingdom | | Dermatology |

Stomatologia

Dermatologia

Minimalna długość szkolenia: 3 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

България

Česká republika

Danmark

Deutschland

Eesti

Ελλάδα

España

Estomatología

France

Stomatologie

Hrvatska

Ireland

Dermatology

Italia

Odontostomatologia (67)

Κύπρος

Latvija

Lietuva

Luxembourg

Stomatologie

Magyarország

Malta

Dermatoloġija

Nederland

Österreich

Polska

Portugal

Estomatologia

România

Slovenija

Slovensko

Suomi/Finland

Sverige

United Kingdom

Dermatology

| | Wenerologia | Medycyna tropikalna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | |
| България | | |
| Česká republika | | |
| Danmark | | |
| Deutschland | | |
| Eesti | | |
| Ελλάδα | | |
| España | | |
| France | | |
| Hrvatska | | |
| Ireland | Genito-urinary medicine | Tropical medicine |
| Italia | | Medicina tropicale (69) |
| Κύπρος | | |
| Latvija | | |
| Lietuva | | |
| Luxembourg | | |
| Magyarország | | Trópusi betegségek |
| Malta | Mediċina Uro-ġenetali | |
| Nederland | | |
| Österreich | | — | Spezifische Prophylaxe und Tropenmedizin |

Wenerologia

Medycyna tropikalna

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

България

Česká republika

Danmark

Deutschland

Eesti

Ελλάδα

España

France

Hrvatska

Ireland

Genito-urinary medicine

Tropical medicine

Italia

Medicina tropicale (69)

Κύπρος

Latvija

Lietuva

Luxembourg

Magyarország

Trópusi betegségek

Malta

Mediċina Uro-ġenetali

Nederland

Österreich

—

Spezifische Prophylaxe und Tropenmedizin

| — | Klinische Immunologie und Spezifische Prophylaxe und Tropenmedizin (68) |
| --- | --- |

—

Klinische Immunologie und Spezifische Prophylaxe und Tropenmedizin (68)

Polska

Medycyna transportu

Portugal

Medicina tropical

România

Slovenija

Slovensko

Tropická medicína

Suomi/Finland

Sverige

United Kingdom

Genito-urinary medicine

Tropical medicine

| | Chirurgia gastroenterologiczna | Medycyna ratunkowa |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 5 lat |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Chirurgie abdominale/Heelkunde op het abdomen (70) | |
| България | Гастроентерологичнa хирургия | Спешна медицина |
| Česká republika | | — | Traumatologie |

Chirurgia gastroenterologiczna

Medycyna ratunkowa

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Chirurgie abdominale/Heelkunde op het abdomen (70)

България

Гастроентерологичнa хирургия

Спешна медицина

Česká republika

—

Traumatologie

| — | Urgentní medicína |
| --- | --- |

—

Urgentní medicína

Danmark

Deutschland

Visceralchirurgie

Eesti

Ελλάδα

España

France

Chirurgie viscérale et digestive

Hrvatska

Abdominalna kirurgija

Hitna medicina

Ireland

Emergency medicine

Italia

Chirurgia dell’apparato digerente (72)

Medicina d’emergenza-urgenza (71)

Κύπρος

Latvija

Lietuva

Abdominalinė chirurgija

Luxembourg

Chirurgie gastro-entérologique

Magyarország

Oxyológia és sürgősségi orvostan

Malta

Mediċina tal-Aċċidenti u l-Emerġenza

Mediċina tal-Emerġenza (73)

Nederland

Österreich

Polska

Medycyna ratunkowa

Portugal

România

Medicină de urgenţă

Slovenija

Abdominalna kirurgija

Urgentna medicina

Slovensko

Gastroenterologická chirurgia

| — | Úrazová chirurgia |
| --- | --- |

—

Úrazová chirurgia

| — | Urgentná medicína |
| --- | --- |

—

Urgentná medicína

Suomi/Finland

Gastroenterologinen kirurgia/Gastroenterologisk kirurgi

Akuuttilääketiede/Akutmedicin

Sverige

Akutsjukvård

United Kingdom

Emergency medicine

| | Neurofizjologia kliniczna | Chirurgia zębowa, jamy ustnej i szczękowo-twarzowa (podstawowe kształcenie medyczne i stomatologiczne) (74) |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 4 lata | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | | Stomatologie et chirurgie orale et maxillo-faciale/Stomatologie en mond-, kaak- en aangezichtschirurgie |
| България | | Дентална, орална и лицево-челюстна хирургия |
| Česká republika | | |
| Danmark | | |
| Deutschland | | — | Mund-, Kiefer- und Gesichtschirurgie |

Neurofizjologia kliniczna

Chirurgia zębowa, jamy ustnej i szczękowo-twarzowa (podstawowe kształcenie medyczne i stomatologiczne) (74)

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Stomatologie et chirurgie orale et maxillo-faciale/Stomatologie en mond-, kaak- en aangezichtschirurgie

България

Дентална, орална и лицево-челюстна хирургия

Česká republika

Danmark

Deutschland

—

Mund-, Kiefer- und Gesichtschirurgie

| — | Mund-Kiefer-Gesichtschirurgie (75) |
| --- | --- |

—

Mund-Kiefer-Gesichtschirurgie (75)

Eesti

Ελλάδα

Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική (76)

España

Neurofisiologia clínica

France

Hrvatska

Ireland

Clinical neurophysiology

Oral and maxillo-facial surgery

Italia

Κύπρος

Στοματο-Γναθο-Προσωποχειρουργική

Latvija

Lietuva

Luxembourg

Chirurgie dentaire, orale et maxillo-faciale

Magyarország

Arc-állcsont-szájsebészet

Malta

Newrofiżjoloġija Klinika

Kirurġija tal-għadam tal-wiċċ

Nederland

Österreich

Mund-, Kiefer- und Gesichtschirurgie

Polska

Portugal

România

Chirurgie Orală şi Maxilo-facială (77)

Slovenija

Slovensko

Suomi/Finland

Kliininen neurofysiologia/Klinisk neurofysiologi

Suu- ja leukakirurgia/Oral och maxillofacial kirurgi

Sverige

Klinisk neurofysiologi

United Kingdom

Clinical neurophysiology

Oral and maxillo-facial surgery

| | Onkologia kliniczna | Genetyka kliniczna |
| --- | --- | --- |
| | Minimalna długość szkolenia: 5 lat | Minimalna długość szkolenia: 4 lata |
| Kraj | Tytuł | Tytuł |
| Belgique/België/Belgien | Oncologie médicale/Medische oncologie | |
| България | Медицинска онкология | Медицинска генетика |
| Česká republika | Klinická onkologie | Lékařská genetika |
| Danmark | | Klinisk genetik |
| Deutschland | | Humangenetik |
| Eesti | | Meditsiinigeneetika |
| Ελλάδα | Παθολογική Ογκολογία | |
| España | Oncología Médica | |
| France | Oncologie | Génétique médicale |
| Hrvatska | | |
| Ireland | Medical oncology | Clinical genetics |
| Italia | Oncologia medica | Genetica medica |
| Κύπρος | Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία | |
| Latvija | Onkoloģija ķīmijterapija | Medicīnas ģenētika |
| Lietuva | Chemoterapinė onkologija | Genetika |
| Luxembourg | Oncologie médicale | Médecine génétique |
| Magyarország | Klinikai onkológia | Klinikai genetika |
| Malta | | Ġenetika Klinika/Medika |
| Nederland | | Klinische genetica |
| Österreich | | Medizinische Genetik |
| Polska | Onkologia kliniczna | Genetyka kliniczna |
| Portugal | Oncologia médica | Genética médica |
| România | Oncologie medicală | Genetică medicală |
| Slovenija | Internistična onkologija | Klinična genetika |
| Slovensko | Klinická onkológia | Lekárska genetica |
| Suomi/Finland | | Perinnöllisyyslääketiede/Medicinsk genetik |
| Sverige | Onkologi | Klinisk genetik |
| United Kingdom | Medical oncology | Clinical genetics |

Onkologia kliniczna

Genetyka kliniczna

Minimalna długość szkolenia: 5 lat

Minimalna długość szkolenia: 4 lata

Kraj

Tytuł

Tytuł

Belgique/België/Belgien

Oncologie médicale/Medische oncologie

България

Медицинска онкология

Медицинска генетика

Česká republika

Klinická onkologie

Lékařská genetika

Danmark

Klinisk genetik

Deutschland

Humangenetik

Eesti

Meditsiinigeneetika

Ελλάδα

Παθολογική Ογκολογία

España

Oncología Médica

France

Oncologie

Génétique médicale

Hrvatska

Ireland

Medical oncology

Clinical genetics

Italia

Oncologia medica

Genetica medica

Κύπρος

Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία

Latvija

Onkoloģija ķīmijterapija

Medicīnas ģenētika

Lietuva

Chemoterapinė onkologija

Genetika

Luxembourg

Oncologie médicale

Médecine génétique

Magyarország

Klinikai onkológia

Klinikai genetika

Malta

Ġenetika Klinika/Medika

Nederland

Klinische genetica

Österreich

Medizinische Genetik

Polska

Onkologia kliniczna

Genetyka kliniczna

Portugal

Oncologia médica

Genética médica

România

Oncologie medicală

Genetică medicală

Slovenija

Internistična onkologija

Klinična genetika

Slovensko

Klinická onkológia

Lekárska genetica

Suomi/Finland

Perinnöllisyyslääketiede/Medicinsk genetik

Sverige

Onkologi

Klinisk genetik

United Kingdom

Medical oncology

Clinical genetics

5.1.4.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy ogólnych

| Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Tytuł zawodowy | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/ Belgien | Bijzondere beroepstitel van huisarts/Titre professionnel particulier de médecin généraliste | Huisarts/Médecin généraliste | 31.12.1994 |
| България | Свидетелство за призната специалност по Обща медицина | Лекар-специалист по Обща медицина | 1.1.2007 |
| Česká republika | Diplom o specializaci všeobecné praktické lékařství | Všeobecný praktický lékař | 1.5.2004 |
| Danmark | Bevis for tilladelse til at betegne sig som speciallæge i almen medicin | Alment praktiserende læge/Speciallæge i almen medicin | 31.12.1994 |
| Deutschland | Zeugnis über die spezifische Ausbildung in der Allgemeinmedizin | Facharzt/Fachärztin für Allgemeinmedizin | 31.12.1994 |
| Eesti | Residentuuri lõpetamist tõendav tunnistus
  Diplom peremeditsiini erialal | Perearst | 1.5.2004 |
| Ελλάδα | Τίτλος ιατρικής ειδικότητας γενικής ιατρικής | Iατρός με ειδικότητα γενικής ιατρικής | 31.12.1994 |
| España | Título de especialista en medicina familiar y comunitaria | Especialista en medicina familiar y comunitaria | 31.12.1994 |
| France | Diplômes d’études spécialisées de médecine générale accompagnés du diplôme d’Etat de docteur en médecine | Médecin qualifié en médecine générale | 31.12.1994 |
| Hrvatska | Diploma o specijalističkom usavršavanju | specijalist obiteljske medicine | 1.7.2013 |
| Ireland | Certificate of specific qualifications in general medical practice | General medical practitioner | 31.12.1994 |
| Italia | — | Attestato di formazione specifica in medicina generale |

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Tytuł zawodowy

Data odniesienia

België/Belgique/ Belgien

Bijzondere beroepstitel van huisarts/Titre professionnel particulier de médecin généraliste

Huisarts/Médecin généraliste

31.12.1994

България

Свидетелство за призната специалност по Обща медицина

Лекар-специалист по Обща медицина

1.1.2007

Česká republika

Diplom o specializaci všeobecné praktické lékařství

Všeobecný praktický lékař

1.5.2004

Danmark

Bevis for tilladelse til at betegne sig som speciallæge i almen medicin

Alment praktiserende læge/Speciallæge i almen medicin

31.12.1994

Deutschland

Zeugnis über die spezifische Ausbildung in der Allgemeinmedizin

Facharzt/Fachärztin für Allgemeinmedizin

31.12.1994

Eesti

Residentuuri lõpetamist tõendav tunnistus

Diplom peremeditsiini erialal

Perearst

1.5.2004

Ελλάδα

Τίτλος ιατρικής ειδικότητας γενικής ιατρικής

Iατρός με ειδικότητα γενικής ιατρικής

31.12.1994

España

Título de especialista en medicina familiar y comunitaria

Especialista en medicina familiar y comunitaria

31.12.1994

France

Diplômes d’études spécialisées de médecine générale accompagnés du diplôme d’Etat de docteur en médecine

Médecin qualifié en médecine générale

31.12.1994

Hrvatska

Diploma o specijalističkom usavršavanju

specijalist obiteljske medicine

1.7.2013

Ireland

Certificate of specific qualifications in general medical practice

General medical practitioner

31.12.1994

Italia

—

Attestato di formazione specifica in medicina generale

| — | Diploma di formazione specifica in medicina generale |
| --- | --- |

—

Diploma di formazione specifica in medicina generale

Medico di medicina generale

31.12.1994

Κύπρος

Τίτλος Ειδικότητας Γενικής Ιατρικής

Ιατρός Γενικής Ιατρικής

1.5.2004

Latvija

Ģimenes ārsta sertifikāts

Ģimenes (vispārējās prakses) ārsts

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Šeimos gydytojo rezidentūros pažymėjimas |
| --- | --- |

1.

Šeimos gydytojo rezidentūros pažymėjimas

Šeimos medicinos gydytojas

1.5.2004

| 2. | Rezidentūros pažymėjimas (šeimos gydytojo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Rezidentūros pažymėjimas (šeimos gydytojo profesinė kvalifikacija)

Šeimos gydytojas

Luxembourg

Diplôme de formation spécifique en medicine générale

Médecin généraliste

31.12.1994

Magyarország

Háziorvostan szakorvosa bizonyítvány

Háziorvostan szakorvosa

1.5.2004

Malta

Tabib tal-familja

Mediċina tal-familja

1.5.2004

Nederland

Certificaat van inschrijving in een specialistenregister van huisartsen

Huisarts, Verpleeghuisarts en arts voor verstandelijk gehandicapte Registratie Commissie (HVRC)

31.12.1994

Diploma geneeskundig specialist

Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst (78)

Österreich

Diplom über die besondere Ausbildung in der Allgemeinmedizin

Arzt für Allgemeinmedizin

31.12.1994

Polska

Dyplom uzyskania tytułu specjalisty w dziedzinie medycyny rodzinnej

Specjalista w dziedzinie medycyny rodzinnej

1.5.2004

Portugal

Título de especialista em medicina geral e familiar

Especialista em medicina geral e familiar

31.12.1994

România

Certificat de medic specialist medicină de familie

Medic specialist medicină de familie

1.1.2007

Slovenija

Potrdilo o opravljenem specialističnem izpitu iz družinske medicine

Specialist družinske medicine/Specialistka družinske medicine

1.5.2004

Slovensko

Diplom o špecializácii v odbore »všeobecné lekárstvo«

Všeobecný lekár

1.5.2004

Suomi/Finland

Todistus yleislääketieteen erityiskoulutuksesta/Bevis om särskild allmänläkarutbildning

Yleislääketieteen erityiskoulutuksen suorittanut laillistettu lääkäri/Legitimerad läkare som har fullgjort särskild allmänläkarutbildning

1.1.1994

Sverige

Bevis om specialistkompetens i allmänmedicin

Specialist i allmänmedicin

31.12.1994

United Kingdom

Certificate of completion of training

General practitioner

31.12.1994

| 2) | pkt 5.2.2 otrzymuje brzmienie:
  „5.2.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną










  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Tytuł zawodowy | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | — | Diploma gegradueerde verpleger/verpleegster/Diplôme d’infirmier(ère) gradué(e)/Diplom eines (einer) graduierten Krankenpflegers (-pflegerin) |

2)

pkt 5.2.2 otrzymuje brzmienie:

„5.2.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Tytuł zawodowy

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

—

Diploma gegradueerde verpleger/verpleegster/Diplôme d’infirmier(ère) gradué(e)/Diplom eines (einer) graduierten Krankenpflegers (-pflegerin)

| — | De erkende opleidingsinstituten/Les établissements d’enseignement reconnus/Die anerkannten Ausbildungsanstalten |
| --- | --- |

—

De erkende opleidingsinstituten/Les établissements d’enseignement reconnus/Die anerkannten Ausbildungsanstalten

| — | Hospitalier(ère)/Verpleegassistent(e) |
| --- | --- |

—

Hospitalier(ère)/Verpleegassistent(e)

29.6.1979

| — | De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française/Der zuständige Prüfungsausschuß der Deutschsprachigen Gemeinschaft |
| --- | --- |

—

De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française/Der zuständige Prüfungsausschuß der Deutschsprachigen Gemeinschaft

| — | Infirmier(ère) hospitalier(ère)/Ziekenhuisverpleger(-verpleegster) |
| --- | --- |

—

Infirmier(ère) hospitalier(ère)/Ziekenhuisverpleger(-verpleegster)

| — | Diploma in de ziekenhuisverpleegkunde/Brevet d’infirmier(ère) hospitalier(ère)/Brevet eines (einer) Krankenpflegers (-pflegerin) |
| --- | --- |

—

Diploma in de ziekenhuisverpleegkunde/Brevet d’infirmier(ère) hospitalier(ère)/Brevet eines (einer) Krankenpflegers (-pflegerin)

| — | Brevet van verpleegassistent(e)/Brevet d’hospitalier(ère)/Brevet einer Pflegeassistentin |
| --- | --- |

—

Brevet van verpleegassistent(e)/Brevet d’hospitalier(ère)/Brevet einer Pflegeassistentin

България

Диплома за висше образование на образователно-квалификационна степен »Бакалавър« с професионална квалификация »Медицинска сестра«

Университет

Медицинска сестра

1.1.2007

Česká republika

| 1. | Diplom o ukončení studia ve studijním programu ošetřovatelství ve studijním oboru všeobecná sestra (bakalář, Bc.) |
| --- | --- |

1.

Diplom o ukončení studia ve studijním programu ošetřovatelství ve studijním oboru všeobecná sestra (bakalář, Bc.)

| 1. | Vysoká škola zřízená nebo uznaná státem |
| --- | --- |

1.

Vysoká škola zřízená nebo uznaná státem

| — | Všeobecná sestra |
| --- | --- |

—

Všeobecná sestra

1.5.2004

| 2. | Diplom o ukončení studia ve studijním oboru diplomovaná všeobecná sestra (diplomovaný specialista, DiS.), accompanied by the following certificate: – Vysvědčení o absolutoriu |
| --- | --- |

2.

Diplom o ukončení studia ve studijním oboru diplomovaná všeobecná sestra (diplomovaný specialista, DiS.), accompanied by the following certificate: – Vysvědčení o absolutoriu

| 2. | Vyšší odborná škola zřízená nebo uznaná státem |
| --- | --- |

2.

Vyšší odborná škola zřízená nebo uznaná státem

| — | Všeobecný ošetřovatel |
| --- | --- |

—

Všeobecný ošetřovatel

Danmark

Bevis for uddannelsen til professionsbachelor i sygepleje

Professionshøjskole

Sygeplejerske

29.6.1979

Deutschland

Zeugnis über die staatliche Prüfung in der Krankenpflege

Staatlicher Prüfungsausschuss

Gesundheits- und Krankenpflegerin/Gesundheits- und Krankenpfleger

29.6.1979

Eesti

| 1. | Diplom õe erialal |
| --- | --- |

1.

Diplom õe erialal

| 1. | Tallinna Meditsiinikool
  Tartu Meditsiinikool
  Kohtla-Järve Meditsiinikool |
| --- | --- |

1.

Tallinna Meditsiinikool

Tartu Meditsiinikool

Kohtla-Järve Meditsiinikool

õde

1.5.2004

| 2. | Õe põhikoolituse diplom |
| --- | --- |

2.

Õe põhikoolituse diplom

| 2. | Tallinna Tervishoiu Kõrgkool |
| --- | --- |

2.

Tallinna Tervishoiu Kõrgkool

| 3. | Õe põhiõpe diplom |
| --- | --- |

3.

Õe põhiõpe diplom

| 3. | Tartu Tervishoiu Kõrgkool |
| --- | --- |

3.

Tartu Tervishoiu Kõrgkool

Ελλάδα

| 1. | Πτυχίο Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών |
| --- | --- |

1.

Πτυχίο Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών

| 1. | Πανεπιστήμιο Αθηνών |
| --- | --- |

1.

Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διπλωματούχος ή πτυχιούχος νοσοκόμος, νοσηλευτής ή νοσηλεύτρια

1.1.1981

| 2. | Πτυχίο Νοσηλευτικής Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.) |
| --- | --- |

2.

Πτυχίο Νοσηλευτικής Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.)

| 2. | Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα – Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων |
| --- | --- |

2.

Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα – Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων

| 3. | Πτυχίο Αξιωματικών Νοσηλευτικής |
| --- | --- |

3.

Πτυχίο Αξιωματικών Νοσηλευτικής

| 3. | Υπουργείο Εθνικής Άμυνας |
| --- | --- |

3.

Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

| 4. | Πτυχίο Αδελφών Νοσοκόμων πρώην Ανωτέρων Σχολών Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας |
| --- | --- |

4.

Πτυχίο Αδελφών Νοσοκόμων πρώην Ανωτέρων Σχολών Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας

| 4. | Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας |
| --- | --- |

4.

Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας

| 5. | Πτυχίο Αδελφών Νοσοκόμων και Επισκεπτριών πρώην Ανωτέρων Σχολών Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας |
| --- | --- |

5.

Πτυχίο Αδελφών Νοσοκόμων και Επισκεπτριών πρώην Ανωτέρων Σχολών Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας

| 5. | Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας |
| --- | --- |

5.

Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας

| 6. | Πτυχίο Τμήματος Νοσηλευτικής |
| --- | --- |

6.

Πτυχίο Τμήματος Νοσηλευτικής

| 6. | ΚΑΤΕΕ Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων |
| --- | --- |

6.

ΚΑΤΕΕ Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων

| 7. | Πτυχίο Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου |
| --- | --- |

7.

Πτυχίο Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

| 7. | Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου |
| --- | --- |

7.

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

España

Título de Diplomado universitario en Enfermería

| — | Ministerio de Educación y Cultura |
| --- | --- |

—

Ministerio de Educación y Cultura

Enfermero/a diplomado/a

1.1.1986

| — | El rector de una Universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una Universidad

Titulo de Graduado/a en Enfermería

| — | El rector de una Universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una Universidad

Graduado/a en Enfermería

1.1.1986

France

| — | Diplôme d’Etat d’infirmier(ère) |
| --- | --- |

—

Diplôme d’Etat d’infirmier(ère)

| — | Diplôme d’Etat d’infirmier(ère) délivré en vertu du décret no 99-1147 du 29 décembre 1999 |
| --- | --- |

—

Diplôme d’Etat d’infirmier(ère) délivré en vertu du décret no 99-1147 du 29 décembre 1999

Le ministère de la santé

Infirmier(ère)

29.6.1979

Hrvatska

| 1. | Svjedodžba »medicinska sestra opće njege/medicinski tehničar opće njege« |
| --- | --- |

1.

Svjedodžba »medicinska sestra opće njege/medicinski tehničar opće njege«

| 1. | Srednje strukovne škole koje izvode program za stjecanje kvalifikacije »medicinska sestra opće njege/medicinski tehničar opće njege« |
| --- | --- |

1.

Srednje strukovne škole koje izvode program za stjecanje kvalifikacije »medicinska sestra opće njege/medicinski tehničar opće njege«

| 1. | medicinska sestra opće njege/medicinski tehničar opće njege |
| --- | --- |

1.

medicinska sestra opće njege/medicinski tehničar opće njege

1.7.2013

| 2. | Svjedodžba »prvostupnik (baccalaureus) sestrinstva/prvostupnica (baccalaurea) sestrinstva« |
| --- | --- |

2.

Svjedodžba »prvostupnik (baccalaureus) sestrinstva/prvostupnica (baccalaurea) sestrinstva«

| 2. | Medicinski fakulteti sveučilišta u Republici Hrvatskoj
  Sveučilišta u Republici Hrvatskoj
  Veleučilišta u Republici Hrvatskoj |
| --- | --- |

2.

Medicinski fakulteti sveučilišta u Republici Hrvatskoj

Sveučilišta u Republici Hrvatskoj

Veleučilišta u Republici Hrvatskoj

| 2. | prvostupnik (baccalaureus) sestrinstva/prvostupnica (baccalaurea) sestrinstva |
| --- | --- |

2.

prvostupnik (baccalaureus) sestrinstva/prvostupnica (baccalaurea) sestrinstva

Ireland

| 1. | Certificate of Registered General Nurse (79) |
| --- | --- |

1.

Certificate of Registered General Nurse (79)

| 1. | An Bórd Altranais (The Nursing Board) [up to 1 October 2012]
  Bórd Altranais agus Cnáimhseachais na hEireann (The Nursing and Midwifery Board of Ireland) [from 2 October 2012] |
| --- | --- |

1.

An Bórd Altranais (The Nursing Board) [up to 1 October 2012]

Bórd Altranais agus Cnáimhseachais na hEireann (The Nursing and Midwifery Board of Ireland) [from 2 October 2012]

Registered General Nurse (RGN)

29.6.1979

| 2. | B.Sc. in Nursing Studies (General) approved by the NMBI (80) |
| --- | --- |

2.

B.Sc. in Nursing Studies (General) approved by the NMBI (80)

| 2. | Third-level Institution delivering the B.Sc. in Nursing Studies approved by the NMBI [as of September 2002] |
| --- | --- |

2.

Third-level Institution delivering the B.Sc. in Nursing Studies approved by the NMBI [as of September 2002]

| 3. | B.Sc. in Children’s and General (Integrated) Nursing approved by the NMBI (80) |
| --- | --- |

3.

B.Sc. in Children’s and General (Integrated) Nursing approved by the NMBI (80)

| 3. | Third-level Institution delivering the B.Sc. in Children’s and General (Integrated) Nursing approved by the NMBI [as of September 2006] |
| --- | --- |

3.

Third-level Institution delivering the B.Sc. in Children’s and General (Integrated) Nursing approved by the NMBI [as of September 2006]

Italia

| 1. | Diploma di infermiere professionale (82) |
| --- | --- |

1.

Diploma di infermiere professionale (82)

| 1. | Scuole riconosciute dallo Stato (82) |
| --- | --- |

1.

Scuole riconosciute dallo Stato (82)

| 1. | Infermiere professionale (82) |
| --- | --- |

1.

Infermiere professionale (82)

29.6.1979

| 2. | Diploma di laurea in infermieristica (83) |
| --- | --- |

2.

Diploma di laurea in infermieristica (83)

| 2. | Università (83) |
| --- | --- |

2.

Università (83)

| 2. | Infermiere (83) |
| --- | --- |

2.

Infermiere (83)

Κΰπρος

Δίπλωμα Γενικής Νοσηλευτικής

Νοσηλευτική Σχολή

Εγγεγραμμένος Νοσηλευτής

1.5.2004

Πτυχίο Νοσηλευτικής Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου

Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Νοσηλευτής(τρια) Γενικής Νοσηλευτικής

Πτυχίο Νοσηλευτικής Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου

Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Πτυχίο Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας – BSc in Nursing

Πανεπιστήμιο Λευκωσίας University of Nicosia

Πτυχίο Γενικής Νοσηλευτικής

Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Frederick

Latvija

| 1. | Diploms par māsas kvalifikācijas iegūšanu |
| --- | --- |

1.

Diploms par māsas kvalifikācijas iegūšanu

| 1. | Māsu skolas |
| --- | --- |

1.

Māsu skolas

Māsa

1.5.2004

| 2. | Māsas diploms |
| --- | --- |

2.

Māsas diploms

| 2. | Universitātes tipa augstskola pamatojoties uz Valsts eksāmenu komisijas lēmumu |
| --- | --- |

2.

Universitātes tipa augstskola pamatojoties uz Valsts eksāmenu komisijas lēmumu

Lietuva

| 1. | Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją

| 1. | Universitetas |
| --- | --- |

1.

Universitetas

Bendrosios praktikos slaugytojas

1.5.2004

| 2. | Aukštojo mokslo diplomas (neuniversitetinės studijos), nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

2.

Aukštojo mokslo diplomas (neuniversitetinės studijos), nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją

| 2. | Kolegija |
| --- | --- |

2.

Kolegija

| 3. | Bakalauro diplomas (slaugos bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos slaugytojo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

3.

Bakalauro diplomas (slaugos bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos slaugytojo profesinė kvalifikacija)

| 3. | Universitetas |
| --- | --- |

3.

Universitetas

| 4. | Profesinio bakalauro diplomas (slaugos profesinio bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos slaugytojo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

4.

Profesinio bakalauro diplomas (slaugos profesinio bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos slaugytojo profesinė kvalifikacija)

| 4. | Kolegija |
| --- | --- |

4.

Kolegija

Luxembourg

| — | Diplôme d’Etat d’infirmier |
| --- | --- |

—

Diplôme d’Etat d’infirmier

Ministère de l’éducation nationale, de la formation professionnelle et des sports

Infirmier

29.6.1979

| — | Diplôme d’Etat d’infirmier hospitalier gradué |
| --- | --- |

—

Diplôme d’Etat d’infirmier hospitalier gradué

Magyarország

| 1. | Ápoló bizonyítvány |
| --- | --- |

1.

Ápoló bizonyítvány

| 1. | Szakképző iskola |
| --- | --- |

1.

Szakképző iskola

Ápoló

1.5.2004

| 2. | Ápoló oklevél |
| --- | --- |

2.

Ápoló oklevél

| 2. | Felsőoktatási intézmény |
| --- | --- |

2.

Felsőoktatási intézmény

| 3. | Okleveles ápoló oklevél |
| --- | --- |

3.

Okleveles ápoló oklevél

| 3. | Felsőoktatási intézmény |
| --- | --- |

3.

Felsőoktatási intézmény

Malta

Lawrja jew diploma fl-istudji tal-infermerija

Universita »ta’ Malta«

Infermier Registrat tal-Ewwel Livell

1.5.2004

Nederland

| 1. | Diploma’s verpleger A, verpleegster A, verpleegkundige A |
| --- | --- |

1.

Diploma’s verpleger A, verpleegster A, verpleegkundige A

| 1. | Door een van overheidswege benoemde examencommissie |
| --- | --- |

1.

Door een van overheidswege benoemde examencommissie

Verpleegkundige

29.6.1979

| 2. | Diploma verpleegkundige MBOV (Middelbare Beroepsopleiding Verpleegkundige) |
| --- | --- |

2.

Diploma verpleegkundige MBOV (Middelbare Beroepsopleiding Verpleegkundige)

| 2. | Door een van overheidswege benoemde examencommissie |
| --- | --- |

2.

Door een van overheidswege benoemde examencommissie

| 3. | Diploma verpleegkundige HBOV (Hogere Beroepsopleiding Verpleegkundige) |
| --- | --- |

3.

Diploma verpleegkundige HBOV (Hogere Beroepsopleiding Verpleegkundige)

| 3. | Door een van overheidswege benoemde examencommissie |
| --- | --- |

3.

Door een van overheidswege benoemde examencommissie

| 4. | Diploma beroepsonderwijs verpleegkundige – Kwalificatieniveau 4 |
| --- | --- |

4.

Diploma beroepsonderwijs verpleegkundige – Kwalificatieniveau 4

| 4. | Door een van overheidswege aangewezen opleidingsinstelling |
| --- | --- |

4.

Door een van overheidswege aangewezen opleidingsinstelling

| 5. | Diploma hogere beroepsopleiding verpleegkundige – Kwalificatieniveau 5 |
| --- | --- |

5.

Diploma hogere beroepsopleiding verpleegkundige – Kwalificatieniveau 5

| 5. | Door een van overheidswege aangewezen opleidingsinstelling |
| --- | --- |

5.

Door een van overheidswege aangewezen opleidingsinstelling

Österreich

| 1. | Diplom über die Ausbildung in der allgemeinen Gesundheits- und Krankenpflege |
| --- | --- |

1.

Diplom über die Ausbildung in der allgemeinen Gesundheits- und Krankenpflege

| 1. | Schule für allgemeine Gesundheits- und Krankenpflege |
| --- | --- |

1.

Schule für allgemeine Gesundheits- und Krankenpflege

| — | Diplomierte Gesundheits- und Krankenschwester |
| --- | --- |

—

Diplomierte Gesundheits- und Krankenschwester

1.1.1994

| 2. | Diplom als »Diplomierte Krankenschwester, Diplomierter Krankenpfleger« |
| --- | --- |

2.

Diplom als »Diplomierte Krankenschwester, Diplomierter Krankenpfleger«

| 2. | Allgemeine Krankenpflegeschule |
| --- | --- |

2.

Allgemeine Krankenpflegeschule

| — | Diplomierter Gesundheits- und Krankenpfleger |
| --- | --- |

—

Diplomierter Gesundheits- und Krankenpfleger

| 3. | Diplom über den Abschluss des Fachhochschul-Bachelorstudiengangs »Gesundheits- und Krankenpflege« |
| --- | --- |

3.

Diplom über den Abschluss des Fachhochschul-Bachelorstudiengangs »Gesundheits- und Krankenpflege«

| 3. | Fachhochschulrat/Fachhochschule |
| --- | --- |

3.

Fachhochschulrat/Fachhochschule

Polska

| — | Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku pielęgniarstwo z tytułem »magister pielęgniarstwa« |
| --- | --- |

—

Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku pielęgniarstwo z tytułem »magister pielęgniarstwa«

Instytucja prowadząca kształcenie na poziomie wyższym uznana przez właściwe władze

Pielęgniarka

1.5.2004

| — | Dyplom ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku/specjalności pielęgniarstwo z tytułem »licencjat pielęgniarstwa« |
| --- | --- |

—

Dyplom ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku/specjalności pielęgniarstwo z tytułem »licencjat pielęgniarstwa«

Portugal

| 1. | Diploma do curso de enfermagem geral |
| --- | --- |

1.

Diploma do curso de enfermagem geral

| 1. | Escolas de Enfermagem |
| --- | --- |

1.

Escolas de Enfermagem

Enfermeiro

1.1.1986

| 2. | Diploma/carta de curso de bacharelato em enfermagem |
| --- | --- |

2.

Diploma/carta de curso de bacharelato em enfermagem

| 2. | Escolas Superiores de Enfermagem |
| --- | --- |

2.

Escolas Superiores de Enfermagem

| 3. | Diploma/Carta de curso de licenciatura em enfermagem |
| --- | --- |

3.

Diploma/Carta de curso de licenciatura em enfermagem

| 3. | Escolas Superiores de Enfermagem, Escolas Superiores de Saúde |
| --- | --- |

3.

Escolas Superiores de Enfermagem, Escolas Superiores de Saúde

România

| 1. | Diplomă de absolvire de asistent medical generalist cu studii superioare de scurtă durată |
| --- | --- |

1.

Diplomă de absolvire de asistent medical generalist cu studii superioare de scurtă durată

| 1. | Universităţi |
| --- | --- |

1.

Universităţi

Asistent medical generalist

1.1.2007

| 2. | Diplomă de licenţă de asistent medical generalist cu studii superioare de lungă durată |
| --- | --- |

2.

Diplomă de licenţă de asistent medical generalist cu studii superioare de lungă durată

| 2. | Universităţi |
| --- | --- |

2.

Universităţi

| 3. | Certificat de competențe profesionale (de asistent medical generalist) |
| --- | --- |

3.

Certificat de competențe profesionale (de asistent medical generalist)

| 3. | Ministerul Educaţiei Naționale |
| --- | --- |

3.

Ministerul Educaţiei Naționale

| 4. | Certificat de calificare nivel 5 |
| --- | --- |

4.

Certificat de calificare nivel 5

| 5. | Certificat de calificare profesională nivel 5 |
| --- | --- |

5.

Certificat de calificare profesională nivel 5

Slovenija

Diploma, s katero se podeljuje strokovni naslov »diplomirana medicinska sestra/diplomirani zdravstvenik«

| 1. | Univerza |
| --- | --- |

1.

Univerza

Diplomirana medicinska sestra/Diplomirani zdravstvenik

1.5.2004

| 2. | Visoka strokovna šola |
| --- | --- |

2.

Visoka strokovna šola

Slovensko

| 1. | DIPLOM ošetrovateľstvo »magister« (»Mgr«) |
| --- | --- |

1.

DIPLOM ošetrovateľstvo »magister« (»Mgr«)

| 1. | Vysoká škola/Univerzita |
| --- | --- |

1.

Vysoká škola/Univerzita

Sestra

1.5.2004

| 2. | DIPLOM ošetrovateľstvo »bakalár« (»Bc.«) |
| --- | --- |

2.

DIPLOM ošetrovateľstvo »bakalár« (»Bc.«)

| 2. | Vysoká škola/Univerzita |
| --- | --- |

2.

Vysoká škola/Univerzita

| 3. | DIPLOM diplomovaná všeobecná sestra |
| --- | --- |

3.

DIPLOM diplomovaná všeobecná sestra

| 3. | Stredná zdravotnícka škola |
| --- | --- |

3.

Stredná zdravotnícka škola

Suomi/Finland

| 1. | Sairaanhoitajan tutkinto/Sjukskötarexamen |
| --- | --- |

1.

Sairaanhoitajan tutkinto/Sjukskötarexamen

| 1. | Terveydenhuolto-oppilaitokset/
  Hälsovårdsläroanstalter |
| --- | --- |

1.

Terveydenhuolto-oppilaitokset/

Hälsovårdsläroanstalter

Sairaanhoitaja/Sjukskötare

1.1.1994

| 2. | Sosiaali- ja terveysalan ammattikorkeakoulututkinto, sairaanhoitaja (AMK)/Yrkeshögskoleexamen inom hälsovård och det sociala området, sjukskötare (YH) |
| --- | --- |

2.

Sosiaali- ja terveysalan ammattikorkeakoulututkinto, sairaanhoitaja (AMK)/Yrkeshögskoleexamen inom hälsovård och det sociala området, sjukskötare (YH)

| 2. | Ammattikorkeakoulut/Yrkeshögskolor |
| --- | --- |

2.

Ammattikorkeakoulut/Yrkeshögskolor

Sverige

Sjuksköterskeexamen

Universitet eller högskola

Sjuksköterska

1.1.1994

United Kingdom

A qualification approved by the Nursing and Midwifery Council or one of its predecessor bodies as attesting to the completion of training required for general nurses by Article 31 and the standard of proficiency as required for registration as a Registered Nurse – Adult in its register (81)

Education institutions approved by the Nursing and Midwifery Council or one of its predecessor bodies

Registered Nurse – Adult

29.6.1979

| 3) | pkt 5.3.2 i 5.3.3 otrzymują brzmienie:
  „5.3.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy dentystów











  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji | Tytuł zawodowy | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | Diploma van tandarts/Diplôme licencié en science dentaire | — | De universiteiten/Les universités |

3)

pkt 5.3.2 i 5.3.3 otrzymują brzmienie:

„5.3.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy dentystów

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji

Tytuł zawodowy

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

Diploma van tandarts/Diplôme licencié en science dentaire

—

De universiteiten/Les universités

Licentiaat in de tandheelkunde/Licencié en science dentaire

28.1.1980

| — | De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française |
| --- | --- |

—

De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française

България

Диплома за висше образование на образователно-квалификационна степен »Магистър« по »Дентална медицина« с професионална квалификация »Магистър-лекар по дентална медицина«

Университет

Лекар по дентална медицина

1.1.2007

Česká republika

Diplom o ukončení studia ve studijním programu zubní lékařství (doktor zubního lékařství, MDDr.)

Lékařská fakulta univerzity v České republice

Zubní lékař

1.5.2004

Danmark

Bevis for kandidatuddannelsen i odontologi (cand.odont.)

Universitet

Styrelsen for Patientsikkerhed

| 1. | Autorisation som tandlæge, udstedt af Sundhedsstyrelsen |
| --- | --- |

1.

Autorisation som tandlæge, udstedt af Sundhedsstyrelsen

| 2. | Tilladelse til selvstændig virke som tandlæge |
| --- | --- |

2.

Tilladelse til selvstændig virke som tandlæge

Tandlæge

28.1.1980

Deutschland

Zeugnis über die Zahnärztliche Prüfung

Zuständige Behörden

Zahnarzt

28.1.1980

Eesti

Hambaarstikraad Degree in Dentistry (DD)

Diplom hambaarstiteaduse õppekava läbimise kohta

Tartu Ülikool

Hambaarst

1.5.2004

Ελλάδα

Πτυχίο Οδοντιατρικής

Πανεπιστήμιο

Οδοντίατρος ή χειρούργος οδοντίατρος

1.1.1981

España

Título de Licenciado en Odontología

El rector de una universidad

Licenciado en Odontología

1.1.1986

Título de Graduado/a en Odontología

El rector de una Universidad

Graduado/a en Odontología

1.1.1986

France

Diplôme d’Etat de docteur en chirurgie dentaire

Universités

Chirurgien-dentiste

28.1.1980

Hrvatska

Diploma »doktor dentalne medicine/doktorica dentalne medicine«

Fakulteti sveučilišta u Republici Hrvatskoj

doktor dentalne medicine/doktorica dentalne medicine

1.7.2013

Ireland

| — | Bachelor in Dental Science (B.Dent.Sc.) |
| --- | --- |

—

Bachelor in Dental Science (B.Dent.Sc.)

| — | Universities |
| --- | --- |

—

Universities

| — | Dentist |
| --- | --- |

—

Dentist

28.1.1980

| — | Bachelor of Dental Surgery (BDS) |
| --- | --- |

—

Bachelor of Dental Surgery (BDS)

| — | Royal College of Surgeons in Ireland |
| --- | --- |

—

Royal College of Surgeons in Ireland

| — | Dental practitioner |
| --- | --- |

—

Dental practitioner

| — | Licentiate in Dental Surgery (LDS) |
| --- | --- |

—

Licentiate in Dental Surgery (LDS)

| — | Dental surgeon |
| --- | --- |

—

Dental surgeon

Italia

Diploma di laurea in Odontoiatria e Protesi Dentaria

Università

Diploma di abilitazione all’esercizio della professione di odontoiatra

Odontoiatra

28.1.1980

Κύπρος

Πιστοποιητικό Εγγραφής Οδοντιάτρου

Οδοντιατρικό Συμβούλιο

Οδοντίατρος

1.5.2004

Latvija

Zobārsta diploms

Universitātes tipa augstskola

Sertifikāts – kompetentas iestādes izsniegts dokuments, kas apliecina, ka persona ir nokārtojusi sertifikācijas eksāmenu zobārstniecībā

Zobārsts

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą gydytojo odontologo kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą gydytojo odontologo kvalifikaciją

Universitetas

| 1. | Internatūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą gydytojo odontologo profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Internatūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą gydytojo odontologo profesinę kvalifikaciją

Gydytojas odontologas

1.5.2004

| 2. | Magistro diplomas (odontologijos magistro kvalifikacinis laipsnis ir gydytojo odontologo kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Magistro diplomas (odontologijos magistro kvalifikacinis laipsnis ir gydytojo odontologo kvalifikacija)

| 2. | Internatūros pažymėjimas (gydytojo odontologo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Internatūros pažymėjimas (gydytojo odontologo profesinė kvalifikacija)

Luxembourg

Diplôme d’Etat de docteur en médecine dentaire

Jury d’examen d’Etat

Médecin-dentiste

28.1.1980

Magyarország

Okleveles fogorvos doktor oklevél (doctor medicinae dentariae, dr med. dent)

Egyetem

Fogorvos

1.5.2004

Malta

Lawrja fil- Kirurġija Dentali

Universita` ta Malta

Kirurgu Dentali

1.5.2004

Nederland

Universitair getuigschrift van een met goed gevolg afgelegd tandartsexamen

Faculteit Tandheelkunde

Tandarts

28.1.1980

Österreich

Bescheid über die Verleihung des akademischen Grades »Doktor der Zahnheilkunde«

| — | Medizinische Universität |
| --- | --- |

—

Medizinische Universität

Zahnarzt

1.1.1994

| — | Medizinische Fakultät der Universität |
| --- | --- |

—

Medizinische Fakultät der Universität

Polska

Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku lekarsko-dentystycznym z tytułem »lekarz dentysta«

Szkoły wyższe

Świadectwo złożenia Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Państwowego (84)
   (86)/Świadectwo złożenia Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego (85)
   (86)

Lekarz dentysta

1.5.2004

Portugal

| — | Carta de curso de licenciatura em medicina dentária |
| --- | --- |

—

Carta de curso de licenciatura em medicina dentária

| — | Faculdades |
| --- | --- |

—

Faculdades

| — | Institutos Superiores |
| --- | --- |

—

Institutos Superiores

Médico dentista

1.1.1986

| — | Mestrado integrado em medicina dentária |
| --- | --- |

—

Mestrado integrado em medicina dentária

24.3.2006

România

Diplomă de licenţă de medic dentist

| — | Universităţi |
| --- | --- |

—

Universităţi

Medic dentist

1.10.2003

Diploma de licență și master (87)

| — | Ministerul Educației Naționale (87) |
| --- | --- |

—

Ministerul Educației Naționale (87)

Doctor-medic stomatology (88)

Slovenija

Diploma, s katero se podeljuje strokovni naslov »doktor dentalne medicine/doktorica dentalne medicine«

| — | Univerza |
| --- | --- |

—

Univerza

Potrdilo o opravljenem strokovnem izpitu za poklic doktor dentalne medicine/doktorica dentalne medicine

Doktor dentalne medicine/Doktorica dentalne medicine

1.5.2004

Slovensko

DIPLOM zubné lekárstvo doktor zubného lekárstva (»MDDr.«)

Univerzita

Zubný lekár

1.5.2004

Suomi/Finland

Hammaslääketieteen lisensiaatin tutkinto/Odontologie licentiatexamen

| — | Helsingin yliopisto/Helsingfors universitet |
| --- | --- |

—

Helsingin yliopisto/Helsingfors universitet

Sosiaali- ja terveysalan lupa- ja valvontaviraston päätös käytännön palvelun hyväksymisestä/Beslut av Tillstånds- och tillsynsverket för social- och hälsovården om godkännande av prakisk tjänstgöring

Hammaslääkäri/Tandläkare

1.1.1994

| — | Oulun yliopisto |
| --- | --- |

—

Oulun yliopisto

| — | Itä-Suomen yliopisto |
| --- | --- |

—

Itä-Suomen yliopisto

| — | Turun yliopisto |
| --- | --- |

—

Turun yliopisto

Sverige

Tandläkarexamen

Universitet eller högskola

Bevis om legitimation som tandläkare, utfärdat av Socialstyrelsen

Tandläkare

1.1.1994

United Kingdom

| — | Bachelor of Dental Surgery (BDS or B.Ch.D.) |
| --- | --- |

—

Bachelor of Dental Surgery (BDS or B.Ch.D.)

| — | Universities |
| --- | --- |

—

Universities

| — | Dentist |
| --- | --- |

—

Dentist

28.1.1980

| — | Licentiate in Dental Surgery |
| --- | --- |

—

Licentiate in Dental Surgery

| — | Royal Colleges |
| --- | --- |

—

Royal Colleges

| — | Dental practitioner |
| --- | --- |

—

Dental practitioner

| — | Dental surgeon |
| --- | --- |

—

Dental surgeon

5.3.3.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wyspecjalizowanych lekarzy dentystów

| Chirurgia stomatologiczna |
| --- |
| Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Data odniesienia |
| België/Belgique/Belgien | | | |
| България | Свидетелство за призната специалност по »Орална хирургия« | Факултет по дентална медицина към Медицински университет | 1.1.2007 |
| Česká republika | Diplom o specializaci (v oboru orální a maxilofaciální chirurgie) | 1. | Institut postgraduálního vzdělávání ve zdravotnictví |

Chirurgia stomatologiczna

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

България

Свидетелство за призната специалност по »Орална хирургия«

Факултет по дентална медицина към Медицински университет

1.1.2007

Česká republika

Diplom o specializaci (v oboru orální a maxilofaciální chirurgie)

1.

Institut postgraduálního vzdělávání ve zdravotnictví

| 2. | Ministerstvo zdravotnictví |
| --- | --- |

2.

Ministerstvo zdravotnictví

19.7.2007

Danmark

Bevis for tilladelse til at betegne sig som specialtandlæge i tand-, mund- og kæbekirurgi

Sundhedsstyrelsen

Styrelsen for Patientsikkerhed

28.1.1980

Deutschland

Fachzahnärztliche

Anerkennung für Oralchirurgie/Mundchirurgie

Landeszahnärztekammer

28.1.1980

Eesti

Ελλάδα

Τίτλος Οδοντιατρικής ειδικότητας της Γναθοχειρουργικής (up to 31 December 2002)

| — | Περιφέρεια |
| --- | --- |

—

Περιφέρεια

| — | Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση |
| --- | --- |

—

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση

| — | Νομαρχία |
| --- | --- |

—

Νομαρχία

1.1.2003

España

France

Diplôme d’études spécialisées de chirurgie orale

Universités

31/03/2011

Hrvatska

Ireland

Certificate of specialist dentist in oral surgery

Competent authority recognised for this purpose by the competent minister

28.1.1980

Italia

Diploma di specialista in Chirurgia Orale

Università

21.5.2005

Κύπρος

Πιστοποιητικό Αναγνώρισης του Ειδικού Οδοντιάτρου στην Στοματική Χειρουργική

Οδοντιατρικό Συμβούλιο

1.5.2004

Latvija

Lietuva

| 1. | Rezidentūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą burnos chirurgo profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Rezidentūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą burnos chirurgo profesinę kvalifikaciją

| 2. | Rezidentūros pažymėjimas (burnos chirurgo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Rezidentūros pažymėjimas (burnos chirurgo profesinė kvalifikacija)

Universitetas

1.5.2004

Luxembourg

Magyarország

Dento-alveoláris sebészet szakorvosa bizonyítvány

Nemzeti Vizsgabizottság

1.5.2004

Malta

Ċertifikat ta’ speċjalista dentali fil-Kirurġija tal-ħalq

Kumitat ta’ Approvazzjoni dwar Speċjalisti

1.5.2004

Nederland

Bewijs van inschrijving als kaakchirurg in het Specialistenregister

Registratiecommissie Tandheelkundige Specialismen (RTS) van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde

28.1.1980

Österreich

Polska

Dyplom uzyskania tytułu specjalisty w dziedzinie chirurgii stomatologicznej

Centrum Egzaminów Medycznych

1.5.2004

Portugal

Título de Especialista em Cirurgia Oral

Ordem dos Médicos Dentistas (OMD)

4.6.2008

România

Certificatul de specialist în Chirurgie dento-alveolară

Ministerul Sănătăţii

17.12.2008

Slovenija

Potrdilo o opravljenem specialističnem izpitu iz oralne kirurgije

| 1. | Ministrstvo za zdravje |
| --- | --- |

1.

Ministrstvo za zdravje

| 2. | Zdravniška zbornica Slovenije |
| --- | --- |

2.

Zdravniška zbornica Slovenije

1.5.2004

Slovensko

Diplom o špecializácii v špecializačnom odbore maxilofaciálna chirurgia

| — | Slovenská zdravotnícka univerzita |
| --- | --- |

—

Slovenská zdravotnícka univerzita

| — | Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach |
| --- | --- |

—

Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach

17.12.2008

Suomi/Finland

Erikoishammaslääkärin tutkinto, suu-ja leukakirurgia/Specialtandläkarexamen, oral och maxillofacial kirurgi

Yliopisto

1.1.1994

Sverige

Bevis om specialistkompetens i oral kirurgi

Socialstyrelsen

1.1.1994

United Kingdom

Certificate of completion of specialist training in oral surgery

Competent authority recognised for this purpose

28.1.1980

| Ortodoncja |
| --- |
| Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Data odniesienia |
| België/Belgique/Belgien | Titre professionnel particulier de dentiste spécialiste en orthodontie/Bijzondere beroepstitel van tandarts specialist in de orthodontie | Ministre de la Santé publique/Minister bevoegd voor Volksgezondheid | 27.1.2005 |
| България | Свидетелство за призната специалност по »Ортодонтия« | Факултет по дентална медицина към Медицински университет | 1.1.2007 |
| Česká republika | Diplom o specializaci (v oboru ortodoncie) | 1. | Institut postgraduálního vzdělávání ve zdravotnictví |

Ortodoncja

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

Titre professionnel particulier de dentiste spécialiste en orthodontie/Bijzondere beroepstitel van tandarts specialist in de orthodontie

Ministre de la Santé publique/Minister bevoegd voor Volksgezondheid

27.1.2005

България

Свидетелство за призната специалност по »Ортодонтия«

Факултет по дентална медицина към Медицински университет

1.1.2007

Česká republika

Diplom o specializaci (v oboru ortodoncie)

1.

Institut postgraduálního vzdělávání ve zdravotnictví

| 2. | Ministerstvo zdravotnictví |
| --- | --- |

2.

Ministerstvo zdravotnictví

19.7.2007

Danmark

Bevis for tilladelse til at betegne sig som specialtandlæge i ortodonti

Sundhedsstyrelsen

Styrelsen for Patientsikkerhed

28.1.1980

Deutschland

Fachzahnärztliche Anerkennung für Kieferorthopädie

Landeszahnärztekammer

28.1.1980

Eesti

Residentuuri lõputunnistus ortodontia erialal

Ortodontia residentuuri lõpetamist tõendav tunnistus

Tartu Ülikool

1.5.2004

Ελλάδα

Τίτλος Οδοντιατρικής ειδικότητας της Ορθοδοντικής

| — | Περιφέρεια |
| --- | --- |

—

Περιφέρεια

| — | Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση |
| --- | --- |

—

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση

| — | Νομαρχία |
| --- | --- |

—

Νομαρχία

1.1.1981

España

France

Titre de spécialiste en orthodontie

Conseil National de l’Ordre des chirurgiens dentistes

28.1.1980

Hrvatska

Ireland

Certificate of specialist dentist in orthodontics

Competent authority recognised for this purpose by the competent minister

28.1.1980

Italia

Diploma di specialista in Ortognatodonzia

Università

21.5.2005

Κύπρος

Πιστοποιητικό Αναγνώρισης του Ειδικού Οδοντιάτρου στην Ορθοδοντική

Οδοντιατρικό Συμβούλιο

1.5.2004

Latvija

»Sertifikāts«- kompetentas iestādes izsniegts dokuments, kas apliecina, ka persona ir nokārtojusi sertifikācijas eksāmenu ortodontijā

Latvijas Ārstu biedrība

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Rezidentūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą gydytojo ortodonto profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Rezidentūros pažymėjimas, nurodantis suteiktą gydytojo ortodonto profesinę kvalifikaciją

| 2. | Rezidentūros pažymėjimas (gydytojo ortodonto profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Rezidentūros pažymėjimas (gydytojo ortodonto profesinė kvalifikacija)

Universitetas

1.5.2004

Luxembourg

Magyarország

Fogszabályozás szakorvosa bizonyítvány

Nemzeti Vizsgabizottság

1.5.2004

Malta

Ċertifikat ta’ speċjalista dentali fl-Ortodonzja

Kumitat ta’ Approvazzjoni dwar Speċjalisti

1.5.2004

Nederland

Bewijs van inschrijving als orthodontist in het Specialistenregister

Registratiecommissie Tandheelkundige Specialismen (RTS) van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde

28.1.1980

Österreich

Polska

Dyplom uzyskania tytułu specjalisty w dziedzinie ortodoncji

Centrum Egzaminów Medycznych

1.5.2004

Portugal

Título de Especialista em Ortodontia

Ordem dos Médicos Dentistas (OMD)

4.6.2008

România

Certificatul de specialist în Ortodonţie şi Ortopedie dento-facială

Ministerul Sănătăţii

17.12.2008

Slovenija

Potrdilo o opravljenem specialističnem izpitu iz čeljustne in zobne ortopedije

| 1. | Ministrstvo za zdravje |
| --- | --- |

1.

Ministrstvo za zdravje

| 2. | Zdravniška zbornica Slovenije |
| --- | --- |

2.

Zdravniška zbornica Slovenije

1.5.2004

Slovensko

Diplom o špecializácii v špecializačnom odbore čeľustná ortopédia

Slovenská zdravotnícka univerzita

17.12.2008

Suomi/Finland

Erikoishammaslääkärin tutkinto, hampaiston oikomishoito/Specialtand-läkarexamen, tandreglering

Yliopisto

1.1.1994

Sverige

Bevis om specialistkompetens i ortodonti

Socialstyrelsen

1.1.1994

United Kingdom

Certificate of Completion of specialist training in orthodontics

Competent authority recognised for this purpose

28.1.1980.”;

| 4) | pkt 5.4.2 otrzymuje brzmienie:
  „5.4.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy weterynarii










  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | Diploma van dierenarts/Diplôme de docteur en médecine vétérinaire | — | De universiteiten/Les universités |

4)

pkt 5.4.2 otrzymuje brzmienie:

„5.4.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy weterynarii

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

Diploma van dierenarts/Diplôme de docteur en médecine vétérinaire

—

De universiteiten/Les universités

| — | De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française |
| --- | --- |

—

De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française

21.12.1980

България

Диплома за висше образование на образователно-квалификационна

| — | Лесотехнически университет София Факултет Ветеринарна медицина |
| --- | --- |

—

Лесотехнически университет София Факултет Ветеринарна медицина

1.1.2007

степен магистър по специалност Ветеринарна медицина с професионална квалификация Ветеринарен лекар

| — | Тракийски университет Стара Загора, Ветеринарномедицински факултет |
| --- | --- |

—

Тракийски университет Стара Загора, Ветеринарномедицински факултет

Česká republika

| — | Diplom o ukončení studia ve studijním programu veterinární lékařství (doktor veterinární medicíny, MVDr.) |
| --- | --- |

—

Diplom o ukončení studia ve studijním programu veterinární lékařství (doktor veterinární medicíny, MVDr.)

| — | Diplom o ukončení studia ve studijním programu veterinární hygiena a ekologie (doktor veterinární medicíny, MVDr.) |
| --- | --- |

—

Diplom o ukončení studia ve studijním programu veterinární hygiena a ekologie (doktor veterinární medicíny, MVDr.)

Veterinární fakulta univerzity v České republice

1.5.2004

Danmark

Bevis for kandidatuddannelsen i veterinærmedicin (cand.med.vet.)

Københavns Universitet

21.12.1980

Deutschland

| — | Zeugnis über das Ergebnis des Dritten Abschnitts der Tierärztlichen Prüfung und das Gesamtergebnis der Tierärztlichen Prüfung |
| --- | --- |

—

Zeugnis über das Ergebnis des Dritten Abschnitts der Tierärztlichen Prüfung und das Gesamtergebnis der Tierärztlichen Prüfung

Der Vorsitzende des Prüfungsausschusses für die Tierärztliche Prüfung einer Universität oder Hochschule

21.12.1980

| — | Zeugnis über das Ergebnis der Tierärztlichen Prüfung und das Gesamtergebnis der Tierärztlichen Prüfung |
| --- | --- |

—

Zeugnis über das Ergebnis der Tierärztlichen Prüfung und das Gesamtergebnis der Tierärztlichen Prüfung

1.1.2006

Eesti

Diplom: täitnud veterinaarmeditsiini õppekava

Eesti Põllumajandusülikool

1.5.2004

Loomaarstikraad Degree in Veterinary Medicine (DVM)

Eesti Maaülikool

Ελλάδα

Πτυχίο Κτηνιατρικής

| 1. | Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης |
| --- | --- |

1.

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

| 2. | Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας |
| --- | --- |

2.

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

1.1.1981

España

Título de Licenciado en Veterinaria

| — | Ministerio de Educación y Cultura |
| --- | --- |

—

Ministerio de Educación y Cultura

1.1.1986

| — | El rector de una Universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una Universidad

Título de Graduado/a en Veterinaria

| — | El rector de una Universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una Universidad

1.1.1986

France

Diplôme d’Etat de docteur vétérinaire

| — | L’Institut d’enseignement supérieur et de recherche en alimentation, santé animale, sciences agronomiques et de l’environnement (Vet Agro Sup) |
| --- | --- |

—

L’Institut d’enseignement supérieur et de recherche en alimentation, santé animale, sciences agronomiques et de l’environnement (Vet Agro Sup)

| — | L’Ecole nationale vétérinaire, agroalimentaire et de l’alimentation, Nantes-Atlantique (ONIRIS) |
| --- | --- |

—

L’Ecole nationale vétérinaire, agroalimentaire et de l’alimentation, Nantes-Atlantique (ONIRIS)

| — | L’Ecole nationale vétérinaire d’Alfort |
| --- | --- |

—

L’Ecole nationale vétérinaire d’Alfort

| — | L’Ecole nationale vétérinaire de Toulouse |
| --- | --- |

—

L’Ecole nationale vétérinaire de Toulouse

21.12.1980

Hrvatska

Diploma »doktor veterinarske medicine/doktorica veterinarske medicine«

Veterinarski fakultet Sveučilišta u Zagrebu

1.7.2013

Ireland

| — | Diploma of Bachelor in/of Veterinary Medicine (MVB) |
| --- | --- |

—

Diploma of Bachelor in/of Veterinary Medicine (MVB)

| — | Diploma of Membership of the Royal College of Veterinary Surgeons (MRCVS) |
| --- | --- |

—

Diploma of Membership of the Royal College of Veterinary Surgeons (MRCVS)

21.12.1980

Italia

Diploma di laurea in medicina veterinaria

Università

Diploma di abilitazione all’esercizio della medicina veterinaria

1.1.1985

Κύπρος

Πιστοποιητικό Εγγραφής Κτηνιάτρου

Κτηνιατρικό Συμβούλιο

1.5.2004

Latvija

Veterinārārsta diploms

Latvijas Lauksaimniecības Universitāte

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Aukštojo mokslo diplomas (veterinarijos gydytojo (DVM)) |
| --- | --- |

1.

Aukštojo mokslo diplomas (veterinarijos gydytojo (DVM))

| 1. | Lietuvos Veterinarijos Akademija |
| --- | --- |

1.

Lietuvos Veterinarijos Akademija

1.5.2004

| 2. | Magistro diplomas (veterinarinės medicinos magistro kvalifikacinis laipsnis ir veterinarijos gydytojo profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Magistro diplomas (veterinarinės medicinos magistro kvalifikacinis laipsnis ir veterinarijos gydytojo profesinė kvalifikacija)

| 2. | Lietuvos sveikatos mokslų universitetas |
| --- | --- |

2.

Lietuvos sveikatos mokslų universitetas

Luxembourg

Diplôme d’Etat de docteur en médecine vétérinaire

Jury d’examen d’Etat

21.12.1980

Magyarország

Okleveles állatorvos doktor oklevél (dr vet)

Felsőoktatási intézmény

1.5.2004

Malta

Liċenzja ta’ Kirurgu Veterinarju

Kunsill tal-Kirurġi Veterinarji

1.5.2004

Nederland

Getuigschrift van met goed gevolg afgelegd diergeneeskundig/veeartsenijkundig examen

21.12.1980

Österreich

| — | Diplom-Tierarzt |
| --- | --- |

—

Diplom-Tierarzt

| — | Magister medicinae veterinariae |
| --- | --- |

—

Magister medicinae veterinariae

Universität

1.1.1994

Polska

Dyplom lekarza weterynarii

| 1. | Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie |
| --- | --- |

1.

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

1.5.2004

| 2. | Akademia Rolnicza we Wrocławiu (89) |
| --- | --- |

2.

Akademia Rolnicza we Wrocławiu (89)

| 3. | Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu (90) |
| --- | --- |

3.

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu (90)

| 4. | Akademia Rolnicza w Lublinie (91) |
| --- | --- |

4.

Akademia Rolnicza w Lublinie (91)

| 5. | Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie (92) |
| --- | --- |

5.

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie (92)

| 6. | Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie |
| --- | --- |

6.

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

| 7. | Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (94) |
| --- | --- |

7.

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (94)

| 8. | Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie oraz Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (95) |
| --- | --- |

8.

Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie oraz Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (95)

Portugal

| — | Carta de curso de licenciatura em medicina veterinária |
| --- | --- |

—

Carta de curso de licenciatura em medicina veterinária

| — | Carta de mestrado integrado em medicina veterinária |
| --- | --- |

—

Carta de mestrado integrado em medicina veterinária

Universidade

1.1.1986

România

Diplomă de licenţă de doctor medic veterinar

Universităţi

Ministerul Educatiei Nationale (93)

1.1.2007

Slovenija

Diploma, s katero se podeljuje strokovni naslov »doktor veterinarske medicine/doktorica veterinarske medicine«

Univerza

Spričevalo o opravljenem državnem izpitu s področja veterinarstva

1.5.2004

Slovensko

Vysokoškolský diplom o udelení akademického titulu »doktor veterinárskeho lekárstva« (»MVDr.«)

Univerzita

1.5.2004

Suomi/Finland

Eläinlääketieteen lisensiaatin tutkinto/Veterinärmedicine licentiatexamen

Yliopisto

1.1.1994

Sverige

Veterinärexamen

Sveriges Lantbruksuniversitet

1.1.1994

United Kingdom

| 1. | Bachelor of Veterinary Science (BVSc) |
| --- | --- |

1.

Bachelor of Veterinary Science (BVSc)

| 1. | University of Bristol |
| --- | --- |

1.

University of Bristol

21.12.1980

| 2. | Bachelor of Veterinary Science (BVSc) |
| --- | --- |

2.

Bachelor of Veterinary Science (BVSc)

| 2. | University of Liverpool |
| --- | --- |

2.

University of Liverpool

| 3. | Bachelor of Veterinary Medicine (Vet MB) |
| --- | --- |

3.

Bachelor of Veterinary Medicine (Vet MB)

| 3. | University of Cambridge |
| --- | --- |

3.

University of Cambridge

| 4. | Bachelor of Veterinary Medicine and Surgery (BVM&S) |
| --- | --- |

4.

Bachelor of Veterinary Medicine and Surgery (BVM&S)

| 4. | University of Edinburgh |
| --- | --- |

4.

University of Edinburgh

| 5. | Bachelor of Veterinary Medicine and Surgery (BVMS) |
| --- | --- |

5.

Bachelor of Veterinary Medicine and Surgery (BVMS)

| 5. | University of Glasgow |
| --- | --- |

5.

University of Glasgow

| 6. | Bachelor of Veterinary Medicine (BvetMed) |
| --- | --- |

6.

Bachelor of Veterinary Medicine (BvetMed)

| 6. | University of London |
| --- | --- |

6.

University of London

| 7. | Bachelor of Veterinary Medicine and Bachelor of Veterinary Surgery (B.V.M., B.V.S.) |
| --- | --- |

7.

Bachelor of Veterinary Medicine and Bachelor of Veterinary Surgery (B.V.M., B.V.S.)

| 7. | University of Nottingham |
| --- | --- |

7.

University of Nottingham

| 5) | pkt 5.5.2 otrzymuje brzmienie:
  „5.5.2   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnych










  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Tytuł zawodowy | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | Diploma van vroedvrouw/Diplôme d’accoucheuse | — | De erkende opleidingsinstituten/Les établissements d’enseignement |

5)

pkt 5.5.2 otrzymuje brzmienie:

„5.5.2   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnych

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Tytuł zawodowy

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

Diploma van vroedvrouw/Diplôme d’accoucheuse

—

De erkende opleidingsinstituten/Les établissements d’enseignement

| — | De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française |
| --- | --- |

—

De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française

Vroedvrouw/

Accoucheuse

23.1.1983

България

Диплома за висше образование на образователно-квалификационна степен »Бакалавър« с професионална квалификация »Акушерка«

Университет

Акушеркa

1.1.2007

Česká republika

| 1. | Diplom o ukončení studia ve studijním programu ošetřovatelství ve studijním oboru porodní asistentka (bakalář, Bc.) |
| --- | --- |

1.

Diplom o ukončení studia ve studijním programu ošetřovatelství ve studijním oboru porodní asistentka (bakalář, Bc.)

| 1. | Vysoká škola zřízená nebo uznaná státem |
| --- | --- |

1.

Vysoká škola zřízená nebo uznaná státem

Porodní asistentka/porodní asistent

1.5.2004

| 2. | Diplom o ukončení studia ve studijním programu porodní asistence ve studijním oboru porodní asistentka (bakalář, Bc.) |
| --- | --- |

2.

Diplom o ukončení studia ve studijním programu porodní asistence ve studijním oboru porodní asistentka (bakalář, Bc.)

| 2. | Vysoká škola zřízená nebo uznaná státem |
| --- | --- |

2.

Vysoká škola zřízená nebo uznaná státem

| 3. | Diplom o ukončení studia ve studijním oboru diplomovaná porodní asistentka (diplomovaný specialista, DiS.) |
| --- | --- |

3.

Diplom o ukončení studia ve studijním oboru diplomovaná porodní asistentka (diplomovaný specialista, DiS.)

| 3. | Vyšší odborná škola zřízená nebo uznaná státem |
| --- | --- |

3.

Vyšší odborná škola zřízená nebo uznaná státem

Danmark

Bevis for uddannelsen til professionsbachelor i jordemoderkundskab

Professionshøjskole

Jordemoder

23.1.1983

Deutschland

Zeugnis über die staatliche Prüfung für Hebammen und Entbindungspfleger

Staatlicher Prüfungsausschuss

| — | Hebamme |
| --- | --- |

—

Hebamme

| — | Entbindungspfleger |
| --- | --- |

—

Entbindungspfleger

23.1.1983

Eesti

Diplom ämmaemanda erialal

| — | Tallinna Meditsiinikool |
| --- | --- |

—

Tallinna Meditsiinikool

Ämmaemand

1.5.2004

| — | Tartu Meditsiinikool |
| --- | --- |

—

Tartu Meditsiinikool

Ämmaemanda diplom

| — | Tallinna Tervishoiu Kõrgkool |
| --- | --- |

—

Tallinna Tervishoiu Kõrgkool

| — | Tartu Tervishoiu Kõrgkool |
| --- | --- |

—

Tartu Tervishoiu Kõrgkool

Ελλάδα

| 1. | Πτυχίο Τμήματος Μαιευτικής Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.) |
| --- | --- |

1.

Πτυχίο Τμήματος Μαιευτικής Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.)

| 1. | Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) |
| --- | --- |

1.

Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.)

| — | Μαία |
| --- | --- |

—

Μαία

23.1.1983

| 2. | Πτυχίο του Τμήματος Μαιών της Ανωτέρας Σχολής Στελεχών Υγείας και Κοινων. Πρόνοιας (ΚΑΤΕΕ) |
| --- | --- |

2.

Πτυχίο του Τμήματος Μαιών της Ανωτέρας Σχολής Στελεχών Υγείας και Κοινων. Πρόνοιας (ΚΑΤΕΕ)

| 2. | ΚΑΤΕΕ Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων |
| --- | --- |

2.

ΚΑΤΕΕ Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων

| — | Μαιευτής |
| --- | --- |

—

Μαιευτής

| 3. | Πτυχίο Μαίας Ανωτέρας Σχολής Μαιών |
| --- | --- |

3.

Πτυχίο Μαίας Ανωτέρας Σχολής Μαιών

| 3. | Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας |
| --- | --- |

3.

Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας

España

| — | Título de matrona |
| --- | --- |

—

Título de matrona

Ministerio de Educación y Cultura

| — | Matrona |
| --- | --- |

—

Matrona

1.1.1986

| — | Título de asistente obstétrico (matrona) |
| --- | --- |

—

Título de asistente obstétrico (matrona)

| — | Asistente obstétrico |
| --- | --- |

—

Asistente obstétrico

| — | Título de enfermería obstétrica-ginecológica |
| --- | --- |

—

Título de enfermería obstétrica-ginecológica

France

Diplôme de sage-femme

L’Etat

Sage-femme

23.1.1983

Hrvatska

Svjedodžba »prvostupnik (baccalaureus) primaljstva/sveučilišna prvostupnica (baccalaurea) primaljstva«

| — | Medicinski fakulteti sveučilišta u Republici Hrvatskoj |
| --- | --- |

—

Medicinski fakulteti sveučilišta u Republici Hrvatskoj

Prvostupnik (baccalaureus) Primaljstva/Prvostupnica (baccalaurea) primaljstva

1.7.2013

| — | Sveučilišta u Republici Hrvatskoj |
| --- | --- |

—

Sveučilišta u Republici Hrvatskoj

| — | Veleučilišta i visoke škole u Republici Hrvatskoj |
| --- | --- |

—

Veleučilišta i visoke škole u Republici Hrvatskoj

Ireland

| 1. | Certificate in Midwifery (96) |
| --- | --- |

1.

Certificate in Midwifery (96)

| 1. | An Bórd Altranais (The Nursing Board) [up to 1 January 2012]
  Bórd Altranais agus Cnáimhseachais na hEireann (The Nursing and Midwifery Board of Ireland, NMBI) [from 2 October 2012] |
| --- | --- |

1.

An Bórd Altranais (The Nursing Board) [up to 1 January 2012]

Bórd Altranais agus Cnáimhseachais na hEireann (The Nursing and Midwifery Board of Ireland, NMBI) [from 2 October 2012]

Registered Midwife (RM)

23.1.1983

| 2. | B.Sc. in Midwifery approved by the NMBI (97) |
| --- | --- |

2.

B.Sc. in Midwifery approved by the NMBI (97)

| 2. | A third-level Institution delivering a Midwifery education programme approved by the NMBI |
| --- | --- |

2.

A third-level Institution delivering a Midwifery education programme approved by the NMBI

| 3. | Higher/Post-graduate Diploma in Midwifery approved by the NMBI (97) |
| --- | --- |

3.

Higher/Post-graduate Diploma in Midwifery approved by the NMBI (97)

| 3. | Third-level Institution delivering Higher/Post-graduate Diploma in Midwifery approved by the NMBI |
| --- | --- |

3.

Third-level Institution delivering Higher/Post-graduate Diploma in Midwifery approved by the NMBI

Italia

| 1. | Diploma d’ostetrica (99) |
| --- | --- |

1.

Diploma d’ostetrica (99)

| 1. | Scuole riconosciute dallo Stato (99) |
| --- | --- |

1.

Scuole riconosciute dallo Stato (99)

Ostetrica (99)

23.1.1983

| 2. | Laurea in ostetricia (100) |
| --- | --- |

2.

Laurea in ostetricia (100)

| 2. | Università (100) |
| --- | --- |

2.

Università (100)

Κύπρος

Δίπλωμα στο μεταβασικό πρόγραμμα Μαιευτικής

Νοσηλευτική Σχολή

Εγγεγραμμένη Μαία

1.5.2004

Latvija

Diploms par vecmātes kvalifikācijas iegūšanu

Māsu skolas

Vecmāte

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją, ir profesinės kvalifikacijos pažymėjimas, nurodantis suteiktą akušerio profesinę kvalifikaciją






  — | Pažymėjimas, liudijantis akušerio profesinę praktiką |
| --- | --- | --- |

1.

Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją, ir profesinės kvalifikacijos pažymėjimas, nurodantis suteiktą akušerio profesinę kvalifikaciją

—

Pažymėjimas, liudijantis akušerio profesinę praktiką

| 1. | Universitetas |
| --- | --- |

1.

Universitetas

Akušeris

1.5.2004

| 2. | Aukštojo mokslo diplomas (neuniversitetinės studijos), nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją, ir profesinės kvalifikacijos pažymėjimas, nurodantis suteiktą akušerio profesinę kvalifikaciją






  — | Pažymėjimas, liudijantis akušerio profesinę praktiką |
| --- | --- | --- |

2.

Aukštojo mokslo diplomas (neuniversitetinės studijos), nurodantis suteiktą bendrosios praktikos slaugytojo profesinę kvalifikaciją, ir profesinės kvalifikacijos pažymėjimas, nurodantis suteiktą akušerio profesinę kvalifikaciją

—

Pažymėjimas, liudijantis akušerio profesinę praktiką

| 2. | Kolegija |
| --- | --- |

2.

Kolegija

| 3. | Aukštojo mokslo diplomas (neuniversitetinės studijos), nurodantis suteiktą akušerio profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

3.

Aukštojo mokslo diplomas (neuniversitetinės studijos), nurodantis suteiktą akušerio profesinę kvalifikaciją

| 3. | Kolegija |
| --- | --- |

3.

Kolegija

| 4. | Bakalauro diplomas (slaugos bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos augytojo profesinė kvalifikacija) Ir Profesinės kvalifikacijos pažymėjimas (akušerio profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

4.

Bakalauro diplomas (slaugos bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos augytojo profesinė kvalifikacija) Ir Profesinės kvalifikacijos pažymėjimas (akušerio profesinė kvalifikacija)

| 4. | Universitetas |
| --- | --- |

4.

Universitetas

| 5. | Profesinio bakalauro diplomas (slaugos profesinio bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos slaugytojo profesinė kvalifikacija) Ir Profesinės kvalifikacijos pažymėjimas (akušerio profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

5.

Profesinio bakalauro diplomas (slaugos profesinio bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir bendrosios praktikos slaugytojo profesinė kvalifikacija) Ir Profesinės kvalifikacijos pažymėjimas (akušerio profesinė kvalifikacija)

| 5. | Kolegija |
| --- | --- |

5.

Kolegija

| 6. | Profesinio bakalauro diplomas (akušerijos profesinio bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir akušerio profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

6.

Profesinio bakalauro diplomas (akušerijos profesinio bakalauro kvalifikacinis laipsnis ir akušerio profesinė kvalifikacija)

| 6. | Kolegija |
| --- | --- |

6.

Kolegija

Luxembourg

Diplôme de sage-femme

Ministère de l’éducation nationale, de la formation professionnelle et des sports

Sage-femme

23.1.1983

Magyarország

| 1. | Szülésznő bizonyítvány |
| --- | --- |

1.

Szülésznő bizonyítvány

| 1. | Iskola/főiskola |
| --- | --- |

1.

Iskola/főiskola

Szülésznő

1.5.2004

| 2. | Szülésznő oklevél |
| --- | --- |

2.

Szülésznő oklevél

| 2. | Felsőoktatási intézmény |
| --- | --- |

2.

Felsőoktatási intézmény

Malta

Lawrja jew diploma fl- Istudji tal-Qwiebel

Universita` ta’ Malta

Qabla

1.5.2004

Nederland

Diploma van verloskundige

Door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport erkende opleidings-instellingen

Verloskundige

23.1.1983

Österreich

| 1. | Hebammen-Diplom |
| --- | --- |

1.

Hebammen-Diplom

| 1. | — | Hebammenakademie |
| --- | --- | --- |

1.

—

Hebammenakademie

| — | Bundeshebammenlehranstalt |
| --- | --- |

—

Bundeshebammenlehranstalt

Hebamme

1.1.1994

| 2. | Diplom über den Abschluss des Fachhochschul-Bachelorstudiengangs »Hebamme« |
| --- | --- |

2.

Diplom über den Abschluss des Fachhochschul-Bachelorstudiengangs »Hebamme«

| 2. | Fachhochschulrat |
| --- | --- |

2.

Fachhochschulrat

Polska

| — | Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku położnictwo z tytułem »magister położnictwa« |
| --- | --- |

—

Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku położnictwo z tytułem »magister położnictwa«

| — | Dyplom ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku/specjalności położnictwo z tytułem »licencjat położnictwa« |
| --- | --- |

—

Dyplom ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku/specjalności położnictwo z tytułem »licencjat położnictwa«

Instytucja prowadząca kształcenie na poziomie wyższym uznana przez właściwe władze (Higher education institution recognised by the competent authorities)

Położna

1.5.2004

Portugal

| 1. | Diploma de enfermeiro especialista em enfermagem de saúde materna e obstétrica |
| --- | --- |

1.

Diploma de enfermeiro especialista em enfermagem de saúde materna e obstétrica

| 1. | Ecolas de Enfermagem |
| --- | --- |

1.

Ecolas de Enfermagem

Enfermeiro especialista em enfermagem de saúde materna e obstétrica

1.1.1986

| 2. | Diploma/carta de curso de estudos superiores especializados em enfermagem de saúde materna e obstétrica |
| --- | --- |

2.

Diploma/carta de curso de estudos superiores especializados em enfermagem de saúde materna e obstétrica

| 2. | Escolas Superiores de Enfermagem |
| --- | --- |

2.

Escolas Superiores de Enfermagem

| 3. | Diploma (do curso de pós-licenciatura) de especialização em enfermagem de saúde materna e obstétrica |
| --- | --- |

3.

Diploma (do curso de pós-licenciatura) de especialização em enfermagem de saúde materna e obstétrica

| 3. | — | Escolas Superiores de Enfermagem |
| --- | --- | --- |

3.

—

Escolas Superiores de Enfermagem

| — | Escolas Superiores de Saúde |
| --- | --- |

—

Escolas Superiores de Saúde

România

Diplomă de licenţă de moaşă

Universităţi

Moaşă

1.1.2007

Slovenija

Diploma, s katero se podeljuje strokovni naslov »diplomirana babica/diplomirani babičar«

| 1. | Univerza |
| --- | --- |

1.

Univerza

| 2. | Visoka strokovna šola |
| --- | --- |

2.

Visoka strokovna šola

diplomirana babica/diplomirani babičar

1.5.2004

Slovensko

| 1. | DIPLOM pôrodná asistencia »bakalár« (»Bc.«) |
| --- | --- |

1.

DIPLOM pôrodná asistencia »bakalár« (»Bc.«)

| 1. | Vysoká škola/Univerzita |
| --- | --- |

1.

Vysoká škola/Univerzita

Pôrodná asistentka

1.5.2004

| 2. | DIPLOM diplomovaná pôrodná asistentka |
| --- | --- |

2.

DIPLOM diplomovaná pôrodná asistentka

| 2. | Stredná zdravotnícka škola |
| --- | --- |

2.

Stredná zdravotnícka škola

Suomi/Finland

| 1. | Kätilön tutkinto/barnmorskeexamen |
| --- | --- |

1.

Kätilön tutkinto/barnmorskeexamen

| 1. | Terveydenhuoltooppi-laitokset/hälsovårdsläroanstalter |
| --- | --- |

1.

Terveydenhuoltooppi-laitokset/hälsovårdsläroanstalter

Kätilö/Barnmorska

1.1.1994

| 2. | Sosiaali- ja terveysalan ammattikorkeakoulututkinto, kätilö (AMK)/yrkeshögskoleexamen inom hälsovård och det sociala området, barnmorska (YH) |
| --- | --- |

2.

Sosiaali- ja terveysalan ammattikorkeakoulututkinto, kätilö (AMK)/yrkeshögskoleexamen inom hälsovård och det sociala området, barnmorska (YH)

| 2. | Ammattikorkeakoulut/Yrkeshögskolor |
| --- | --- |

2.

Ammattikorkeakoulut/Yrkeshögskolor

Sverige

Barnmorskeexamen

Universitet eller högskola

Barnmorska

1.1.1994

United Kingdom

A qualification approved by the Nursing and Midwifery Council or its predecessor bodies as attesting to the completion of training as required for midwives by Article 40 and the standard of proficiency as required for registration as a Registered Midwife in its register (98)

Education institution approved by the Nursing and Midwifery Council or its predecessor bodies

Registered Midwife

23.1.1983

| 6) | pkt 5.6.2 otrzymuje brzmienie:
  „5.6.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji farmaceutów










  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji | Data odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | Diploma van apotheker/Diplôme de pharmacien | — | De universiteiten/Les universities |

6)

pkt 5.6.2 otrzymuje brzmienie:

„5.6.2.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji farmaceutów

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji

Data odniesienia

België/Belgique/Belgien

Diploma van apotheker/Diplôme de pharmacien

—

De universiteiten/Les universities

| — | De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française |
| --- | --- |

—

De bevoegde Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap/Le Jury compétent d’enseignement de la Communauté française

1.10.1987

България

Диплома за висше образование на образователно-квалификационна степен »Магистър« по »Фармация« с професионална квалификация »Магистър-фармацевт«

Университет

1.1.2007

Česká republika

Diplom o ukončení studia ve studijním programu farmacie (magistr, Mgr)

Farmaceutická fakulta univerzity v České republice

1.5.2004

Danmark

Bevis for kandidatuddannelsen i farmaci (cand.pharm.)

Det Farmaceutiske Fakultet, Københavns Universitet

1.10.1987

Bevis for kandidatuddannelsen i farmaci (cand.pharm.)

Syddansk Universitet

Deutschland

Zeugnis über die Staatliche Pharmazeutische Prüfung

Zuständige Behörden

1.10.1987

Eesti

Diplom proviisori õppekava läbimisest

Farmaatsiamagister Master of Science in Pharmacy (MSc)

Tartu Ülikool

1.5.2004

Ελλάδα

Άδεια άσκησης φαρμακευτικού επαγγέλματος

| — | Περιφέρεια – Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση |
| --- | --- |

—

Περιφέρεια – Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση

1.10.1987

España

Título de Licenciado en Farmacia

| — | Ministerio de Educación y Cultura |
| --- | --- |

—

Ministerio de Educación y Cultura

1.10.1987

| — | El rector de una universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una universidad

Título de Graduado/a en Farmacia

| — | El rector de una Universidad |
| --- | --- |

—

El rector de una Universidad

1.1.1986

France

| — | Diplôme d’Etat de pharmacien |
| --- | --- |

—

Diplôme d’Etat de pharmacien

| — | Diplôme d’Etat de docteur en pharmacie |
| --- | --- |

—

Diplôme d’Etat de docteur en pharmacie

Universités

1.10.1987

Hrvatska

Diploma »magistar farmacije/magistra farmacije«

| — | Farmaceutsko-biokemijski fakultet Sveučilišta u Zagrebu |
| --- | --- |

—

Farmaceutsko-biokemijski fakultet Sveučilišta u Zagrebu

| — | Medicinski fakultet Sveučilišta u Splitu |
| --- | --- |

—

Medicinski fakultet Sveučilišta u Splitu

| — | Kemijsko-tehnološki fakultet Sveučilišta u Splitu |
| --- | --- |

—

Kemijsko-tehnološki fakultet Sveučilišta u Splitu

1.7.2013

Ireland

| 1. | Certificate of Registered Pharmaceutical Chemist (101)

  Certificate of Registration as a Pharmacist (101) |
| --- | --- |

1.

Certificate of Registered Pharmaceutical Chemist (101)

Certificate of Registration as a Pharmacist (101)

| 1. | Cumann Cógaiseoirí na hEireann
  (Pharmaceutical Society of Ireland) |
| --- | --- |

1.

Cumann Cógaiseoirí na hEireann

(Pharmaceutical Society of Ireland)

1.10.1987

| 2. | A degree in Pharmacy recognised by the Pharmaceutical Society of Ireland (102) |
| --- | --- |

2.

A degree in Pharmacy recognised by the Pharmaceutical Society of Ireland (102)

| 2. | Universities delivering degrees in pharmacy recognised by the Pharmaceutical Society of Ireland |
| --- | --- |

2.

Universities delivering degrees in pharmacy recognised by the Pharmaceutical Society of Ireland

| 2. | Notification from the Pharmaceutical Society of Ireland that the person named therein is the holder of a qualification appropriate for practicing as a pharmacist |
| --- | --- |

2.

Notification from the Pharmaceutical Society of Ireland that the person named therein is the holder of a qualification appropriate for practicing as a pharmacist

Italia

Diploma o certificato di abilitazione all’esercizio della professione di farmacista ottenuto in seguito ad un esame di Stato

Università

1.11.1993

Κύπρος

Πιστοποιητικό Εγγραφής Φαρμακοποιού

Συμβούλιο Φαρμακευτικής

1.5.2004

Latvija

Farmaceita diploms

Universitātes tipa augstskola

1.5.2004

Lietuva

| 1. | Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą vaistininko profesinę kvalifikaciją |
| --- | --- |

1.

Aukštojo mokslo diplomas, nurodantis suteiktą vaistininko profesinę kvalifikaciją

| 2. | Magistro diplomas (farmacijos magistro kvalifikacinis laipsnis ir vaistininko profesinė kvalifikacija) |
| --- | --- |

2.

Magistro diplomas (farmacijos magistro kvalifikacinis laipsnis ir vaistininko profesinė kvalifikacija)

Universitetas

1.5.2004

Luxembourg

Diplôme d’Etat de pharmacien

Jury d’examen d’Etat + visa du ministre de l’éducation nationale

1.10.1987

Magyarország

Okleveles gyógyszerész oklevél (magister pharmaciae, abbrev: mag. Pharm)

Egyetem

1.5.2004

Malta

Lawrja fil-farmaċija

Universita` ta’ Malta

1.5.2004

Nederland

Getuigschrift van met goed gevolg afgelegd apothekersexamen

Faculteit Farmacie

1.10.1987

Österreich

Staatliches Apothekerdiplom

Österreichische Apothekerkammer

1.10.1994

Polska

Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku farmacja z tytułem magistra

| 1. | Akademia Medyczna |
| --- | --- |

1.

Akademia Medyczna

| 2. | Uniwersytet Medyczny |
| --- | --- |

2.

Uniwersytet Medyczny

| 3. | Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego |
| --- | --- |

3.

Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

1.5.2004

Portugal

| — | Licenciatura em Farmácia |
| --- | --- |

—

Licenciatura em Farmácia

| — | Carta de curso de licenciatura em Ciências Farmacêuticas |
| --- | --- |

—

Carta de curso de licenciatura em Ciências Farmacêuticas

Instituição de Ensino Superior Universitário

1.10.1987

Mestrado Integrado em Ciências Farmacêuticas

1.1.2007

România

Diplomă de licenţă de farmacist

Diploma de licență și master (105)

Universităţi

Ministerul Educației Nationale

1.1.2007

Slovenija

Diploma, s katero se podeljuje strokovni naziv »magister farmacije/magistra farmacije«

Univerza

Potrdilo o opravljenem strokovnem izpitu za poklic magister farmacije/magistra farmacije

1.5.2004

Slovensko

DIPLOM farmácia magister (»Mgr«)

Univerzita

1.5.2004

Suomi/Finland

Proviisorin tutkinto/Provisorexamen

Yliopisto

1.10.1994

Sverige

Apotekarexamen

Universitet och högskolor

1.10.1994

United Kingdom

| 1. | Certificate of Registered Pharmacist (103) |
| --- | --- |

1.

Certificate of Registered Pharmacist (103)

1.10.1987

| 2. | A degree in pharmacy approved by either the General Pharmaceutical Council (formerly Royal Pharmaceutical Society of Great Britain) or the Pharmaceutical Society of Northern Ireland (104) |
| --- | --- |

2.

A degree in pharmacy approved by either the General Pharmaceutical Council (formerly Royal Pharmaceutical Society of Great Britain) or the Pharmaceutical Society of Northern Ireland (104)

Universities delivering pharmacy degrees approved by the General Pharmaceutical Council (formerly Royal Pharmaceutical Society of Great Britain) or the Pharmaceutical Society of Northern Ireland

Notification from the General Pharmaceutical Council or Pharmaceutical Society of Northern Ireland confirming successful completion of the approved pharmacy degree, 12 months practical training and a pass of the registration assessment.

| 7) | pkt 5.7.1 otrzymuje brzmienie:
  „5.7.1.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji architektów uznawany zgodnie z art. 46











  Kraj | Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji | Organ wydający dokument | Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji | Akademicki rok odniesienia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| België/Belgique/Belgien | 1. | Architect/Architecte |

7)

pkt 5.7.1 otrzymuje brzmienie:

„5.7.1.   Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji architektów uznawany zgodnie z art. 46

Kraj

Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji

Organ wydający dokument

Zaświadczenie dołączone do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji

Akademicki rok odniesienia

België/Belgique/Belgien

1.

Architect/Architecte

| 1. | Nationale hogescholen voor architectuur/Ecoles nationales supérieures d’architecture |
| --- | --- |

1.

Nationale hogescholen voor architectuur/Ecoles nationales supérieures d’architecture

Certificat de stage délivré par l’Ordre des Architectes/Stagegetuigschrift afgeleverd door de Orde van Architecten

1988/1989

| 2. | Architect/Architecte |
| --- | --- |

2.

Architect/Architecte

| 2. | Hogere-architectuur-instituten/Instituts supérieurs d’architecture |
| --- | --- |

2.

Hogere-architectuur-instituten/Instituts supérieurs d’architecture

| 3. | Architect/Architecte |
| --- | --- |

3.

Architect/Architecte

| 3. | Provinciaal Hoger Instituut voor Architectuur te Hasselt/Ecole provinciale supérieure d’architecture de Hasselt |
| --- | --- |

3.

Provinciaal Hoger Instituut voor Architectuur te Hasselt/Ecole provinciale supérieure d’architecture de Hasselt

| 4. | Architect/Architecte |
| --- | --- |

4.

Architect/Architecte

| 4. | Koninklijke Academies voor Schone Kunsten/Académies royales des Beaux-Arts |
| --- | --- |

4.

Koninklijke Academies voor Schone Kunsten/Académies royales des Beaux-Arts

| 5. | Architect/Architecte |
| --- | --- |

5.

Architect/Architecte

| 5. | Sint-Lucasscholen/Ecoles Saint-Luc |
| --- | --- |

5.

Sint-Lucasscholen/Ecoles Saint-Luc

| 6. | Burgerlijke ingenieur-architect/Ingénieur Civil Architecte |
| --- | --- |

6.

Burgerlijke ingenieur-architect/Ingénieur Civil Architecte

| 6. | — | Faculteiten Toegepaste Wetenschappen van de Universiteiten/Facultés des sciences appliquées des universités |
| --- | --- | --- |

6.

—

Faculteiten Toegepaste Wetenschappen van de Universiteiten/Facultés des sciences appliquées des universités

| — | »Faculté Polytechnique« van Mons |
| --- | --- |

—

»Faculté Polytechnique« van Mons

| 7. | Burgerlijk Ingenieur- Architect (Ir. Arch.) |
| --- | --- |

7.

Burgerlijk Ingenieur- Architect (Ir. Arch.)

| 7. | K.U. Leuven, faculteit ingenieurswetenschappen |
| --- | --- |

7.

K.U. Leuven, faculteit ingenieurswetenschappen

2004/2005

| 8. | Burgerlijk Ingenieur- Architect (Ir. Arch.) |
| --- | --- |

8.

Burgerlijk Ingenieur- Architect (Ir. Arch.)

| 8. | Vrije Universiteit Brussel, faculteit ingenieurswetenschappen |
| --- | --- |

8.

Vrije Universiteit Brussel, faculteit ingenieurswetenschappen

2004/2005

| 9. | Master Ingénieur Civil Architecte, à finalité spécialisée |
| --- | --- |

9.

Master Ingénieur Civil Architecte, à finalité spécialisée

| 9. | Faculté Polytechnique de Mons |
| --- | --- |

9.

Faculté Polytechnique de Mons

2008/2009

България

Магистър-Специалност aрхитектура

| — | Университет по архитектура, строителство и геодезия – София, Архитектурен факултет |
| --- | --- |

—

Университет по архитектура, строителство и геодезия – София, Архитектурен факултет

Свидетелство, издадено от компетентната Камара на архитектите, удостоверяващо изпълнението на предпоставките, необходими за регистрация като архитект с пълна проектантска правоспособност в регистъра на архитектите

2010/2011

| — | Варненски свободен университет »Черноризец Храбър«, Варна, Архитектурен факултет |
| --- | --- |

—

Варненски свободен университет »Черноризец Храбър«, Варна, Архитектурен факултет

2007/2008

| — | Висше строително училище »Любен Каравелов«, Архитектурен факултет |
| --- | --- |

—

Висше строително училище »Любен Каравелов«, Архитектурен факултет

2009/2010

Česká republika

Architektura a urbanismus

| — | Fakulta architektury, České vysoké učení technické (ČVUT) v Praze |
| --- | --- |

—

Fakulta architektury, České vysoké učení technické (ČVUT) v Praze

Osvědčení o splnění kvalifikačních požadavků pro samostatný výkon profese architekta vydané Českou komorou architektů

2007/2008

| — | Vysoké učení technické v Brně, Fakulta architektury |
| --- | --- |

—

Vysoké učení technické v Brně, Fakulta architektury

Inženýr architekt (Ing.Arch.)

| — | Technická univerzita v Liberci, Fakulta umění a architektury |
| --- | --- |

—

Technická univerzita v Liberci, Fakulta umění a architektury

Magistr umění v oboru architektura (MgA.)

| — | Vysoká škola uměleckoprůmyslová v Praze |
| --- | --- |

—

Vysoká škola uměleckoprůmyslová v Praze

Magistr umění v oboru Architektonická tvorba, MgA

| — | Akademie výtvarných umění v Praze |
| --- | --- |

—

Akademie výtvarných umění v Praze

2007/2008

Danmark

Bevis for kandidatuddannelsen i arkitektur (cand.arch.)

| — | Kunstakademiets Arkitektskole i København |
| --- | --- |

—

Kunstakademiets Arkitektskole i København

1988/1989

| — | Arkitektskolen i Århus |
| --- | --- |

—

Arkitektskolen i Århus

Deutschland

Diplom-Ingenieur,

| — | Universitäten (Architektur/Hochbau) |
| --- | --- |

—

Universitäten (Architektur/Hochbau)

Bescheinigung einer zuständigen Architektenkammer über die Erfüllung der Qualifikationsvoraussetzungen im Hinblick auf eine Eintragung in die Architektenliste

1988/1989

Diplom-Ingenieur Univ.

| — | Technische Hochschulen (Architektur/Hochbau) |
| --- | --- |

—

Technische Hochschulen (Architektur/Hochbau)

| — | Technische Universitäten (Architektur/Hochbau) |
| --- | --- |

—

Technische Universitäten (Architektur/Hochbau)

| — | Universitäten-Gesamthochschulen (Architektur/Hochbau) |
| --- | --- |

—

Universitäten-Gesamthochschulen (Architektur/Hochbau)

| — | Hochschulen für bildende Künste |
| --- | --- |

—

Hochschulen für bildende Künste

| — | Hochschulen für Künste |
| --- | --- |

—

Hochschulen für Künste

Diplom-Ingenieur, Diplom-Ingenieur FH

| — | Fachhochschulen (Architektur/Hochbau) |
| --- | --- |

—

Fachhochschulen (Architektur/Hochbau)

| — | Universitäten-Gesamthochschulen (Architektur/Hochbau) bei entsprechenden Fachhochschulstudiengängen |
| --- | --- |

—

Universitäten-Gesamthochschulen (Architektur/Hochbau) bei entsprechenden Fachhochschulstudiengängen

Master of Arts – M.A.

| — | Hochschule Bremen – University of applied Sciences, Fakultät Architektur, Bau und Umwelt – School of Architecture Bremen |
| --- | --- |

—

Hochschule Bremen – University of applied Sciences, Fakultät Architektur, Bau und Umwelt – School of Architecture Bremen

2003/2004

| — | Fachhochschule Münster (University of Applied Sciences) – Muenster School of Architecture |
| --- | --- |

—

Fachhochschule Münster (University of Applied Sciences) – Muenster School of Architecture

2000/2001

| — | Georg-Simon-Ohm-Hochschule Nürnberg Fakultät Architektur |
| --- | --- |

—

Georg-Simon-Ohm-Hochschule Nürnberg Fakultät Architektur

2005/2006

| — | Hochschule Anhalt (University of Applied Sciences) Fachbereich Architektur, Facility Management und Geoinformation |
| --- | --- |

—

Hochschule Anhalt (University of Applied Sciences) Fachbereich Architektur, Facility Management und Geoinformation

2010/2011

| — | Hochschule Regensburg (University of Applied Sciences), Fakultät für Architektur |
| --- | --- |

—

Hochschule Regensburg (University of Applied Sciences), Fakultät für Architektur

2007/2008

| — | Technische Universität München, Fakultät für Architektur |
| --- | --- |

—

Technische Universität München, Fakultät für Architektur

2009/2010

| — | Hochschule Lausitz, Studiengang Architektur, Fakultät für Bauen »seit Juli 2013: Brandenburgische Technische Universität Cottbus-Senftenberg« |
| --- | --- |

—

Hochschule Lausitz, Studiengang Architektur, Fakultät für Bauen »seit Juli 2013: Brandenburgische Technische Universität Cottbus-Senftenberg«

2009/2010

| — | Fachhochschule Lübeck, University of Applied Sciences, Fachbereich Bauwesen |
| --- | --- |

—

Fachhochschule Lübeck, University of Applied Sciences, Fachbereich Bauwesen

2004/2005

| — | Fachhochschule für Technik und Wirtschaft Dresden, Fakultät Bauingenieurwesen/Architektur |
| --- | --- |

—

Fachhochschule für Technik und Wirtschaft Dresden, Fakultät Bauingenieurwesen/Architektur

2005/2006

| — | Fachhochschule Erfurt/University of Applied Sciences |
| --- | --- |

—

Fachhochschule Erfurt/University of Applied Sciences

2006/2007

| — | Hochschule Augsburg/Augsburg University of Applied Sciences |
| --- | --- |

—

Hochschule Augsburg/Augsburg University of Applied Sciences

2005/2006

| — | Hochschule Koblenz, Fachbereich Bauwesen |
| --- | --- |

—

Hochschule Koblenz, Fachbereich Bauwesen

2004/2005

| — | Hochschule München/Fakultät für Architektur |
| --- | --- |

—

Hochschule München/Fakultät für Architektur

2005/2006

| — | Hochschule für Technik Stuttgart, Fakultät Architektur und Gestaltung |
| --- | --- |

—

Hochschule für Technik Stuttgart, Fakultät Architektur und Gestaltung

2005/2006

| — | SRH Hochschule Heidelberg |
| --- | --- |

—

SRH Hochschule Heidelberg

2013/2014

| — | Staatliche Akademie der Bildenden Künste Stuttgart, Fachbereich Architektur |
| --- | --- |

—

Staatliche Akademie der Bildenden Künste Stuttgart, Fachbereich Architektur

2006/2007

| — | Hochschule Konstanz Technik, Wirtschaft und Gestaltung (HTWG) |
| --- | --- |

—

Hochschule Konstanz Technik, Wirtschaft und Gestaltung (HTWG)

2014/2015

Master of Arts (in Kombination mit einem Bachelorabschluss in Architektur)

Hochschule Trier Fachbereich Gestaltung – Fachrichtung Architektur

2007/2008

Master of Engineering (in Kombination mit einem Bachelorabschluss in Engineering)

Technische Hochschule Mittelhessen (University of Applied Sciences) Fachbereich Bauwesen

2010/2011

Bachelor of Arts – B.A.

| — | Hochschule Anhalt (University of Applied Sciences) Fachbereich Architektur, Facility Management und Geoinformation |
| --- | --- |

—

Hochschule Anhalt (University of Applied Sciences) Fachbereich Architektur, Facility Management und Geoinformation

2010/2011

| — | Technische Universität München, Fakultät für Architektur |
| --- | --- |

—

Technische Universität München, Fakultät für Architektur

2009/2010

| — | Alanus Hochschule für Kunst und Gesellschaft, Bonn |
| --- | --- |

—

Alanus Hochschule für Kunst und Gesellschaft, Bonn

2007/2008

| — | Hochschule Konstanz Technik, Wirtschaft und Gestaltung (HTWG) |
| --- | --- |

—

Hochschule Konstanz Technik, Wirtschaft und Gestaltung (HTWG)

2014/2015

Bachelor of Sciences (B.Sc.)

Hochschule Bochum, Fachbereich Architektur

2003/2004

| — | Universität Stuttgart, Fakultät 1: Architektur und Stadtplanung |
| --- | --- |

—

Universität Stuttgart, Fakultät 1: Architektur und Stadtplanung

2009/2010

Master of Science

| — | Leibniz Universität Hannover, Fakultät für Architektur und Landschaft |
| --- | --- |

—

Leibniz Universität Hannover, Fakultät für Architektur und Landschaft

2011/2012

| — | Fachhochschule Aachen, Fachbereich Architektur |
| --- | --- |

—

Fachhochschule Aachen, Fachbereich Architektur

2009/2010

Master of Science (M.Sc.) in Kombination mit dem Bachelor of Science (B.Sc.)

| — | Bauhaus-Universität Weimar |
| --- | --- |

—

Bauhaus-Universität Weimar

2005/2006

| — | Bauhaus-Universität Weimar, Fakultät Architektur |
| --- | --- |

—

Bauhaus-Universität Weimar, Fakultät Architektur

2008/2009

| — | Bauhaus-Universität Weimar, Fakultät Architektur und Urbanistik |
| --- | --- |

—

Bauhaus-Universität Weimar, Fakultät Architektur und Urbanistik

2013/2014

Eesti

Arhitektuurimagister

Eesti Kunstiakadeemia

2006/2007

Ελλάδα

Δίπλωμα Αρχιτέκτονα – Μηχανικού

| — | Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), τμήμα αρχιτεκτόνων – μηχανικών |
| --- | --- |

—

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), τμήμα αρχιτεκτόνων – μηχανικών

Βεβαίωση που χορηγεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) και η οποία επιτρέπει την άσκηση δραστηριοτήτων στον τομέα της αρχιτεκτονικής

1988/1989

| — | Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), τμήμα αρχιτεκτόνων – μηχανικών της Πολυτεχνικής σχολής |
| --- | --- |

—

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), τμήμα αρχιτεκτόνων – μηχανικών της Πολυτεχνικής σχολής

| — | Πανεπιστήμιο Πατρών, τμήμα αρχιτεκτόνων – μηχανικών της Πολυτεχνικής σχολής |
| --- | --- |

—

Πανεπιστήμιο Πατρών, τμήμα αρχιτεκτόνων – μηχανικών της Πολυτεχνικής σχολής

2003/2004

| — | Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών |
| --- | --- |

—

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

1999/2000

| — | Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών |
| --- | --- |

—

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

1999/2000

Πολυτεχνείο Κρήτης, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

2004/2005

España

Título oficial de arquitecto

Rectores de las universidades enumeradas a continuación:

1988/1989

| — | Universidad politécnica de Cataluña, escuelas técnicas superiores de arquitectura de Barcelona o del Vallès |
| --- | --- |

—

Universidad politécnica de Cataluña, escuelas técnicas superiores de arquitectura de Barcelona o del Vallès

| — | Universidad politécnica de Madrid, escuela técnica superior de arquitectura de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad politécnica de Madrid, escuela técnica superior de arquitectura de Madrid

| — | Escuela de Arquitectura de la Universidad de Las Palmas de Gran Canaria |
| --- | --- |

—

Escuela de Arquitectura de la Universidad de Las Palmas de Gran Canaria

| — | Universidad politécnica de Valencia, escuela técnica superior de arquitectura de Valencia |
| --- | --- |

—

Universidad politécnica de Valencia, escuela técnica superior de arquitectura de Valencia

| — | Universidad de Sevilla, escuela técnica superior de arquitectura de Sevilla |
| --- | --- |

—

Universidad de Sevilla, escuela técnica superior de arquitectura de Sevilla

| — | Universidad de Valladolid, escuela técnica superior de arquitectura de Valladolid |
| --- | --- |

—

Universidad de Valladolid, escuela técnica superior de arquitectura de Valladolid

| — | Universidad de Santiago de Compostela, escuela técnica superior de arquitectura de La Coruña |
| --- | --- |

—

Universidad de Santiago de Compostela, escuela técnica superior de arquitectura de La Coruña

| — | Universidad del País Vasco, escuela técnica superior de arquitectura de San Sebastián |
| --- | --- |

—

Universidad del País Vasco, escuela técnica superior de arquitectura de San Sebastián

| — | Universidad de Navarra, escuela técnica superior de arquitectura de Pamplona |
| --- | --- |

—

Universidad de Navarra, escuela técnica superior de arquitectura de Pamplona

| — | Universidad de A Coruña |
| --- | --- |

—

Universidad de A Coruña

1991/1992

| — | Universidad de Granada, Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Granada. |
| --- | --- |

—

Universidad de Granada, Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Granada.

1994/1995

| — | Universidad de Alicante, escuela politécnica superior de Alicante |
| --- | --- |

—

Universidad de Alicante, escuela politécnica superior de Alicante

1997/1998

| — | Universidad Europea de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad Europea de Madrid

1998/1999

| — | Universidad Ramón Llull, escuela técnica superior de arquitectura de La Salle |
| --- | --- |

—

Universidad Ramón Llull, escuela técnica superior de arquitectura de La Salle

| — | Universidad politécnica de Cataluña, escuela técnica superior de arquitectura de Barcelona |
| --- | --- |

—

Universidad politécnica de Cataluña, escuela técnica superior de arquitectura de Barcelona

1999/2000

| — | Universidad Alfonso X El Sabio, centro politécnico superior de Villanueva de la Cañada |
| --- | --- |

—

Universidad Alfonso X El Sabio, centro politécnico superior de Villanueva de la Cañada

| — | Universidad de Alcalá (Escuela de Arquitectura) |
| --- | --- |

—

Universidad de Alcalá (Escuela de Arquitectura)

| — | Universidad Internacional de Cataluña, Escuela Técnica Superior de Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad Internacional de Cataluña, Escuela Técnica Superior de Arquitectura

| — | Universidad S.E.K. de Segovia, centro de estudios integrados de arquitectura de Segovia |
| --- | --- |

—

Universidad S.E.K. de Segovia, centro de estudios integrados de arquitectura de Segovia

| — | Universidad Camilo José Cela de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad Camilo José Cela de Madrid

2000/2001

| — | Universidad San Pablo CEU |
| --- | --- |

—

Universidad San Pablo CEU

2001/2002

| — | Universidad CEU Cardenal Herrera, Valencia-Escuela Superior de Enseñanzas Técnicas |
| --- | --- |

—

Universidad CEU Cardenal Herrera, Valencia-Escuela Superior de Enseñanzas Técnicas

2002/2003

| — | Universidad Rovira i Virgili |
| --- | --- |

—

Universidad Rovira i Virgili

2005/2006

| — | Universidad de Málaga. Escuela Técnica Superior de Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad de Málaga. Escuela Técnica Superior de Arquitectura

| — | Universidad de Girona. Escuela Politécnica Superior |
| --- | --- |

—

Universidad de Girona. Escuela Politécnica Superior

| — | Universidad Pontificia de Salamanca |
| --- | --- |

—

Universidad Pontificia de Salamanca

| — | Universidad Francisco de Vitoria |
| --- | --- |

—

Universidad Francisco de Vitoria

2006/2007

| — | IE Universidad. Escuela Técnica Superior de Estudios Integrados de Arquitectura |
| --- | --- |

—

IE Universidad. Escuela Técnica Superior de Estudios Integrados de Arquitectura

2009/2010

Título de Graduado/a en Arquitectura

| — | IE Universidad, Escuela Técnica Superior de Estudios Integrados de Arquitectura |
| --- | --- |

—

IE Universidad, Escuela Técnica Superior de Estudios Integrados de Arquitectura

2008/2009

| — | Universidad de Zaragoza. Escuela de Ingeniería y Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad de Zaragoza. Escuela de Ingeniería y Arquitectura

| — | Universidad Europea de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad Europea de Madrid

2009/2010

| — | Universitat Internacional de Catalunya |
| --- | --- |

—

Universitat Internacional de Catalunya

| — | Universidad San Jorge (Zaragoza) |
| --- | --- |

—

Universidad San Jorge (Zaragoza)

| — | Universidad de Navarra |
| --- | --- |

—

Universidad de Navarra

| — | Universidad de Girona. Escuela Politécnica Superior |
| --- | --- |

—

Universidad de Girona. Escuela Politécnica Superior

| — | Universitat Ramon Llull, la Salle |
| --- | --- |

—

Universitat Ramon Llull, la Salle

| — | Universidad San Pablo CEU – Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad San Pablo CEU – Madrid

2010/2011

| — | Universitat Politècnica de València |
| --- | --- |

—

Universitat Politècnica de València

| — | Universidad de A Coruña. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de A Coruña |
| --- | --- |

—

Universidad de A Coruña. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de A Coruña

| — | Universidad Rovira i Virgili |
| --- | --- |

—

Universidad Rovira i Virgili

| — | Universidad Cardenal Herrera CEU |
| --- | --- |

—

Universidad Cardenal Herrera CEU

| — | Universidad Francisco de Vitoria |
| --- | --- |

—

Universidad Francisco de Vitoria

| — | Universidad de Málaga. Escuela Técnica Superior de Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad de Málaga. Escuela Técnica Superior de Arquitectura

| — | Universidad de Las Palmas de Gran Canaria. Escuela de Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad de Las Palmas de Gran Canaria. Escuela de Arquitectura

| — | Universidad de Castilla La Mancha. Escuela de Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad de Castilla La Mancha. Escuela de Arquitectura

| — | Universidad Camilo José Cela de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad Camilo José Cela de Madrid

| — | Universidad de Alicante, escuela politécnica superior de Alicante |
| --- | --- |

—

Universidad de Alicante, escuela politécnica superior de Alicante

| — | Universidad de Sevilla, escuela técnica superior de arquitectura de Sevilla |
| --- | --- |

—

Universidad de Sevilla, escuela técnica superior de arquitectura de Sevilla

| — | Universitat Politècnica de Catalunya |
| --- | --- |

—

Universitat Politècnica de Catalunya

Graduado en fundamentos de la arquitectura + Máster en Arquitectura

| — | Universidad Politécnica de Madrid. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad Politécnica de Madrid. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Madrid

2010/2011

| — | Universidad Antonio de Nebrija |
| --- | --- |

—

Universidad Antonio de Nebrija

2011/2012

| — | Universidad de Zaragoza, Escuela de Ingeniería y Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad de Zaragoza, Escuela de Ingeniería y Arquitectura

| — | Escuela Técnica Superior de Arquitectura – Universidad del Pais Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea |
| --- | --- |

—

Escuela Técnica Superior de Arquitectura – Universidad del Pais Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea

| — | Universidad Europea de Madrid |
| --- | --- |

—

Universidad Europea de Madrid

| — | Universidad Politécnica de Valencia. Escuela Técnica Superior de Arquitectura |
| --- | --- |

—

Universidad Politécnica de Valencia. Escuela Técnica Superior de Arquitectura

2014/2015

| — | Universidad de Alicante, escuela politécnica superior de Alicante |
| --- | --- |

—

Universidad de Alicante, escuela politécnica superior de Alicante

| — | Universidad de Alcalá de Henares. Escuela Politécnica de Alcalá de Henares |
| --- | --- |

—

Universidad de Alcalá de Henares. Escuela Politécnica de Alcalá de Henares

2015/2016

| — | Universidad de A Coruña. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de A Coruña |
| --- | --- |

—

Universidad de A Coruña. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de A Coruña

| — | Universidad Cardenal Herrera CEU |
| --- | --- |

—

Universidad Cardenal Herrera CEU

2016/2017

| — | Universidad Europea de Valencia |
| --- | --- |

—

Universidad Europea de Valencia

2013/2014

| — | Universidad Europea de Canarias |
| --- | --- |

—

Universidad Europea de Canarias

2012/2013

France

| 1. | Diplôme d’architecte DPLG, y compris dans le cadre de la formation professionnelle continue et de la promotion sociale. |
| --- | --- |

1.

Diplôme d’architecte DPLG, y compris dans le cadre de la formation professionnelle continue et de la promotion sociale.

| 1. | Le ministre chargé de l’architecture |
| --- | --- |

1.

Le ministre chargé de l’architecture

1988/1989

| 2. | Diplôme d’architecte ESA |
| --- | --- |

2.

Diplôme d’architecte ESA

| 2. | Ecole spéciale d’architecture de Paris |
| --- | --- |

2.

Ecole spéciale d’architecture de Paris

| 3. | Diplôme d’architecte ENSAIS |
| --- | --- |

3.

Diplôme d’architecte ENSAIS

| 3. | Ecole nationale supérieure des arts et industries de Strasbourg, section architecture |
| --- | --- |

3.

Ecole nationale supérieure des arts et industries de Strasbourg, section architecture

| 4. | Diplôme d’Etat d’architecte (DEA) |
| --- | --- |

4.

Diplôme d’Etat d’architecte (DEA)

| 4. | Ecole Nationale Supérieure d’Architecture et de Paysage de Bordeaux (Ministère chargé de l’architecture et Ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

4.

Ecole Nationale Supérieure d’Architecture et de Paysage de Bordeaux (Ministère chargé de l’architecture et Ministère chargé de l’enseignement supérieur)

Habilitation de l’architecte diplômé d’Etat à l’exercice de la maîtrise d’œuvre en son nom propre (HMONP) (Ministère chargé de l’architecture)

2005/2006

| | Ecole Nationale Supérieure d’Architecture de Bretagne (Ministère chargé de l’architecture et Ministère chargé de l’enseignement supérieur |
| --- | --- |

Ecole Nationale Supérieure d’Architecture de Bretagne (Ministère chargé de l’architecture et Ministère chargé de l’enseignement supérieur

2005/2006

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Clermont-Ferrand (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Clermont-Ferrand (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Grenoble (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Grenoble (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture et de paysage de Lille (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture et de paysage de Lille (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Lyon (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Lyon (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Marne La Vallée (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Marne La Vallée (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Marseille (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Marseille (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2005/2006

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Montpellier (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Montpellier (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Nancy (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Nancy (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Nantes (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Nantes (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2005/2006

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Normandie (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Normandie (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris-Belleville (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris-Belleville (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2005/2006

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris-La Villette (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris-La Villette (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2006/2007

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris Malaquais (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris Malaquais (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2005/2006

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris Val-de-Seine (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Paris Val-de-Seine (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Saint-Etienne (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Saint-Etienne (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Strasbourg (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Strasbourg (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2005/2006

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Toulouse (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Toulouse (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Versailles (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Versailles (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2004/2005

Diplôme d’Etat d’architecte (DEA), dans le cadre de la formation professionnelle continue

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Lyon (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Lyon (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2006/2007

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Marseille (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Marseille (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2006/2007

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Montpellier (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Montpellier (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2006/2007

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Nantes (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Nantes (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2006/2007

| | Ecole nationale supérieure d’architecture de Strasbourg (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Ecole nationale supérieure d’architecture de Strasbourg (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

2006/2007

| 5. | Diplôme d’études de l’école spéciale d’architecture Grade 2 équivalent au diplôme d’Etat d’architecte |
| --- | --- |

5.

Diplôme d’études de l’école spéciale d’architecture Grade 2 équivalent au diplôme d’Etat d’architecte

| 5. | Ecole spéciale d’architecture (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

5.

Ecole spéciale d’architecture (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

Diplôme d’architecte de l’ESA habilitant à exercer la maitrise d’œuvre en son nom propre, équivalent à l’habilitation de l’architecte diplômé d’Etat à l’exercice de la maîtrise d’œuvre en son nom propre, reconnu par le Ministère chargé de l’architecture

2006/2007

| 6. | Diplôme d’architecte INSA de Strasbourg équivalent au diplôme d’Etat d’architecte conférant le grade de master (parcours architecte) |
| --- | --- |

6.

Diplôme d’architecte INSA de Strasbourg équivalent au diplôme d’Etat d’architecte conférant le grade de master (parcours architecte)

| 6. | Institut national des sciences appliquées de Strasbourg (INSA) (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

6.

Institut national des sciences appliquées de Strasbourg (INSA) (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

Habilitation de l’architecte de l’INSA à exercer la maîtrise d’œuvre en son nom propre équivalent à l’HMONP, reconnue par le ministère chargé de l’architecture

2005/2006

Diplôme d’architecte INSA de Strasbourg équivalent au diplôme d’Etat d’architecte conférant le grade de master (parcours d’architecte pour ingénieur)

| | Institut national des sciences appliquées de Strasbourg (INSA) (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur) |
| --- | --- |

Institut national des sciences appliquées de Strasbourg (INSA) (Ministère chargé de l’architecture et ministère chargé de l’enseignement supérieur)

Habilitation de l’architecte de l’INSA à exercer la maîtrise d’œuvre en son nom propre équivalent à l’HMONP, délivrée par le ministère chargé de l’architecture

2005/2006

Hrvatska

Magistar/Magistrica inženjer/inženjerka arhitekture i urbanizma

Sveučilište u Zagrebu, Arhitektonski fakultet

Diploma, Dopunska isprava o studiju, Potvrda HKA da podnositelj zahtjeva ispunjava kvalifikacijske uvjete

2005/2006

Magistar/magistra inženjer/inženjerka arhitekture

Sveučilišteu Splitu – Gakultet građevinarstva, arhitekture i geodezije

Potvrda Hrvatske komore arhitekata da podnositelj zahtjeva zadovoljava uvijete za upis u komoru

2016/2017

Ireland

| 1. | Degree of Bachelor of Architecture (B.Arch. NUI) |
| --- | --- |

1.

Degree of Bachelor of Architecture (B.Arch. NUI)

| 1. | National University of Ireland to architecture graduates of University College Dublin |
| --- | --- |

1.

National University of Ireland to architecture graduates of University College Dublin

Certificate of fulfilment of qualifications requirements for professional recognition as an architect in Ireland issued by the Royal Institute of Architects of Ireland (RIAI)

1988/1989

| 2. | Degree of Bachelor of Architecture (B.Arch.) (Previously, until 2002 – Degree standard diploma in architecture (Dip. Arch)) |
| --- | --- |

2.

Degree of Bachelor of Architecture (B.Arch.) (Previously, until 2002 – Degree standard diploma in architecture (Dip. Arch))

| 2. | Dublin Institute of Technology, Bolton Street, Dublin (College of Technology, Bolton Street, Dublin) |
| --- | --- |

2.

Dublin Institute of Technology, Bolton Street, Dublin (College of Technology, Bolton Street, Dublin)

| 3. | Certificate of associateship (ARIAI) |
| --- | --- |

3.

Certificate of associateship (ARIAI)

| 3. | Royal Institute of Architects of Ireland |
| --- | --- |

3.

Royal Institute of Architects of Ireland

| 4. | Certificate of membership (MRIAI) |
| --- | --- |

4.

Certificate of membership (MRIAI)

| 4. | Royal Institute of Architects of Ireland |
| --- | --- |

4.

Royal Institute of Architects of Ireland

| 5. | Degree of Bachelor of Architecture (Honours) (B.Arch. (Hons) UL) |
| --- | --- |

5.

Degree of Bachelor of Architecture (Honours) (B.Arch. (Hons) UL)

| 5. | University of Limerick |
| --- | --- |

5.

University of Limerick

2005/2006

| 6. | Degree of Bachelor of Architecture (Honours) (B.Arch. (Hons) WIT) |
| --- | --- |

6.

Degree of Bachelor of Architecture (Honours) (B.Arch. (Hons) WIT)

| 6. | Waterford Institute of Technology |
| --- | --- |

6.

Waterford Institute of Technology

2005/2006

Italia (106)

Laurea in architettura

| — | Università di Camerino |
| --- | --- |

—

Università di Camerino

Diploma di abilitazione all’esercizio indipendente della professione che viene rilasciato dal ministero della Pubblica istruzione (ora Ministero dell’istruzione, dell’università e della ricerca) dopo che il candidato ha sostenuto con esito positivo l’esame di Stato davanti ad una commissione competente

1988/1989

| — | Università di Catania – Sede di Siracusa |
| --- | --- |

—

Università di Catania – Sede di Siracusa

| — | Università di Chieti |
| --- | --- |

—

Università di Chieti

| — | Università di Ferrara |
| --- | --- |

—

Università di Ferrara

| — | Università di Firenze |
| --- | --- |

—

Università di Firenze

| — | Università di Genova |
| --- | --- |

—

Università di Genova

| — | Università di Napoli Federico II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli Federico II

| — | Università di Napoli II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli II

| — | Università di Palermo |
| --- | --- |

—

Università di Palermo

| — | Università di Parma |
| --- | --- |

—

Università di Parma

| — | Università di Reggio Calabria |
| --- | --- |

—

Università di Reggio Calabria

| — | Università di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Università di Roma »La Sapienza«

| — | Università di Roma III |
| --- | --- |

—

Università di Roma III

| — | Università di Trieste |
| --- | --- |

—

Università di Trieste

| — | Politecnico di Bari |
| --- | --- |

—

Politecnico di Bari

| — | Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano

| — | Politecnico di Torino |
| --- | --- |

—

Politecnico di Torino

| — | Istituto universitario di architettura di Venezia |
| --- | --- |

—

Istituto universitario di architettura di Venezia

| — | Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria |
| --- | --- |

—

Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria

2000/2001

Laurea in ingegneria edile – architettura

| — | Università dell’Aquila |
| --- | --- |

—

Università dell’Aquila

1998/1999

| — | Università di Pavia |
| --- | --- |

—

Università di Pavia

| — | Università di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Università di Roma »La Sapienza«

Laurea specialistica in ingegneria edile – architettura

| — | Università dell’Aquila |
| --- | --- |

—

Università dell’Aquila

2000/2001

| — | Università di Pavia |
| --- | --- |

—

Università di Pavia

| — | Università di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Università di Roma »La Sapienza«

| — | Università di Ancona |
| --- | --- |

—

Università di Ancona

| — | Università di Basilicata – Potenza |
| --- | --- |

—

Università di Basilicata – Potenza

| — | Università di Pisa |
| --- | --- |

—

Università di Pisa

| — | Università di Bologna |
| --- | --- |

—

Università di Bologna

| — | Università di Catania |
| --- | --- |

—

Università di Catania

| — | Università di Genova |
| --- | --- |

—

Università di Genova

| — | Università di Palermo |
| --- | --- |

—

Università di Palermo

| — | Università di Napoli Federico II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli Federico II

| — | Università di Roma – Tor Vergata |
| --- | --- |

—

Università di Roma – Tor Vergata

| — | Università di Trento |
| --- | --- |

—

Università di Trento

| — | Politecnico di Bari |
| --- | --- |

—

Politecnico di Bari

| — | Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano

| — | Università degli studi di Brescia |
| --- | --- |

—

Università degli studi di Brescia

2001/2002

| — | Università degli Studi di Cagliari |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Cagliari

| — | Università Politecnica delle Marche |
| --- | --- |

—

Università Politecnica delle Marche

2002/2003

| — | Università degli studi della Calabria |
| --- | --- |

—

Università degli studi della Calabria

2003/2004

| — | Università degli studi di Salerno |
| --- | --- |

—

Università degli studi di Salerno

2005/2006

Laurea magistrale in ingegneria edile – architettura

| — | Università dell’Aquila |
| --- | --- |

—

Università dell’Aquila

2004/2005

| — | Università di Pavia |
| --- | --- |

—

Università di Pavia

| — | Università di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Università di Roma »La Sapienza«

| — | Università di Pisa |
| --- | --- |

—

Università di Pisa

| — | Università di Bologna |
| --- | --- |

—

Università di Bologna

| — | Università di Catania |
| --- | --- |

—

Università di Catania

| — | Università di Genova |
| --- | --- |

—

Università di Genova

| — | Università di Palermo |
| --- | --- |

—

Università di Palermo

| — | Università di Napoli Federico II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli Federico II

| — | Università di Roma – Tor Vergata |
| --- | --- |

—

Università di Roma – Tor Vergata

| — | Università di Trento |
| --- | --- |

—

Università di Trento

| — | Politecnico di Bari |
| --- | --- |

—

Politecnico di Bari

| — | Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano

| — | Università degli studi di Salerno |
| --- | --- |

—

Università degli studi di Salerno

2010/2011

| — | Università degli studi della Calabria |
| --- | --- |

—

Università degli studi della Calabria

2004/2005

| — | Università degli studi di Brescia |
| --- | --- |

—

Università degli studi di Brescia

2004/2005

| — | Università Politecnica delle Marche |
| --- | --- |

—

Università Politecnica delle Marche

2004/2005

| — | Università degli Studi di Perugia |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Perugia

2006/2007

| — | Università degli Studi di Padova |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Padova

2008/2009

| — | Università degli Studi di Genova |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Genova

2014/2015

Laurea specialistica quinquennale in Architettura

| — | Prima Facoltà di Architettura dell’Università di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Prima Facoltà di Architettura dell’Università di Roma »La Sapienza«

1998/1999

| — | Università di Ferrara |
| --- | --- |

—

Università di Ferrara

1999/2000

| — | Università di Genova |
| --- | --- |

—

Università di Genova

| — | Università di Palermo |
| --- | --- |

—

Università di Palermo

| — | Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano

| — | Politecnico di Bari |
| --- | --- |

—

Politecnico di Bari

| — | Università di Firenze |
| --- | --- |

—

Università di Firenze

2001/2002

Laurea magistrale quinquennale in Architettura

| — | Prima Facoltà di Architettura dell’Università di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Prima Facoltà di Architettura dell’Università di Roma »La Sapienza«

2004/2005

| — | Università di Ferrara |
| --- | --- |

—

Università di Ferrara

| — | Università di Genova |
| --- | --- |

—

Università di Genova

| — | Università di Palermo |
| --- | --- |

—

Università di Palermo

| — | Politecnico di Bari |
| --- | --- |

—

Politecnico di Bari

| — | Università di Firenze |
| --- | --- |

—

Università di Firenze

| — | Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano

Laurea specialistica in architettura (Progettazione architettonica)

| — | Università di Roma Tre |
| --- | --- |

—

Università di Roma Tre

2001/2002

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2005/2006

Laurea magistrale in architettura (Progettazione architettonica)

Università di Roma Tre

2004/2005

Laurea specialistica in Architettura

| — | Università di Napoli II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli II

2001/2002

| — | Politecnico di Milano II |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano II

| — | Facoltà di architettura dell’Università degli Studi G. D’Annunzio di Chieti-Pescara |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura dell’Università degli Studi G. D’Annunzio di Chieti-Pescara

| — | Facoltà di architettura, Pianificazione e Ambiente del Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura, Pianificazione e Ambiente del Politecnico di Milano

| — | Facoltà di Architettura dell’Università degli studi di Trieste |
| --- | --- |

—

Facoltà di Architettura dell’Università degli studi di Trieste

| — | Facoltà di Architettura di Siracusa, Università di Catania |
| --- | --- |

—

Facoltà di Architettura di Siracusa, Università di Catania

| — | Facoltà di architettura, Università degli Studi di Parma |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura, Università degli Studi di Parma

| — | Facoltà di Architettura, Università di Bologna |
| --- | --- |

—

Facoltà di Architettura, Università di Bologna

| — | Università IUAV di Venezia |
| --- | --- |

—

Università IUAV di Venezia

2002/2003

| — | Politecnico di Torino |
| --- | --- |

—

Politecnico di Torino

| — | Facoltà di Architettura Valle Giulia, Università degli Studi di Roma »La Sapienza« |
| --- | --- |

—

Facoltà di Architettura Valle Giulia, Università degli Studi di Roma »La Sapienza«

2004/2005

| — | Università degli Studi di Camerino |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Camerino

| — | Università di Napoli Federico II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli Federico II

| — | Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria |
| --- | --- |

—

Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria

| — | Università degli Studi di Sassari |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Sassari

2005/2006

Laurea Specialistica in Architettura (Progettazione Urbanistica)

| — | Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria |
| --- | --- |

—

Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria

2005/2006

Laurea Specialistica in Progettazione dell’Architettura

| — | Università di Firenze |
| --- | --- |

—

Università di Firenze

2001/2002

Laurea magistrale in Architettura

| — | Politecnico di Milano II |
| --- | --- |

—

Politecnico di Milano II

2004/2005

| — | Università di Napoli II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli II

| — | Università di Napoli Federico II |
| --- | --- |

—

Università di Napoli Federico II

| — | Facoltà di architettura dell’Università degli Studi G. D’Annunzio di Chieti-Pescara |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura dell’Università degli Studi G. D’Annunzio di Chieti-Pescara

| — | Facoltà di architettura, Pianificazione e Ambiente del Politecnico di Milano |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura, Pianificazione e Ambiente del Politecnico di Milano

| — | Università IUAV di Venezia |
| --- | --- |

—

Università IUAV di Venezia

| — | Facoltà di Architettura, Università di Bologna |
| --- | --- |

—

Facoltà di Architettura, Università di Bologna

| — | Facoltà di Architettura di Siracusa, Università di Catania |
| --- | --- |

—

Facoltà di Architettura di Siracusa, Università di Catania

| — | Facoltà di architettura, Università degli Studi di Parma |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura, Università degli Studi di Parma

| — | Facoltà di architettura dell’Università degli Studi di Trieste |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura dell’Università degli Studi di Trieste

| — | Università degli Studi di Trieste |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Trieste

2014/2015

| — | Università degli Studi di Camerino |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Camerino

2006/2007

| — | Università degli Studi di Enna »Kore« |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Enna »Kore«

2004/2005

| — | Università degli Studi di Firenze |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Firenze

2008/2009

| — | Università degli Studi di Cagliari |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Cagliari

| — | Università degli Studi di Udine |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Udine

2009/2010

| — | Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria |
| --- | --- |

—

Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria

| — | Università degli Studi di Sassari |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Sassari

2010/2011

| — | Università degli Studi della Basilicata |
| --- | --- |

—

Università degli Studi della Basilicata

| — | Università degli Studi di Genova |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Genova

2014/2015

Laurea specialistica in architettura –progettazione architettonica e urbana

Facoltà »Ludovico Quaroni« dell’Università degli Studi »La Sapienza« di Roma

2000/2001

Laurea Magistrale in architettura –progettazione architettonica e urbana

Facoltà »Ludovico Quaroni« dell’Università degli Studi »La Sapienza« di Roma

2004/2005

Laurea Specialistica in Architettura (Progettazione Urbana)

Università di Roma Tre

2001/2002

Laurea Magistrale in Architettura (Progettazione Urbana)

Università di Roma Tre

2004/2005

Laurea Specialistica in Architettura (Progettazione urbana e territoriale)

Politecnico di Torino

2002/2003

Laurea Specialistica in architettura (Architettura delle costruzioni)

Politecnico di Milano (Facoltà di Architettura civile)

2001/2002

Laurea magistrale in architettura (Architettura delle costruzioni)

Politecnico di Milano (Facoltà di Architettura civile)

2004/2005

Laurea Specialistica Architettura delle Costruzioni

Università degli Studi di Cagliari

2005/2006

Laurea Specialistica in Architettura (Restauro)

| — | Facoltà di architettura di Valle Giulia dell’Università degli Studi »La Sapienza« di Roma |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura di Valle Giulia dell’Università degli Studi »La Sapienza« di Roma

2004/2005

| — | Università degli Studi di Roma Tre – Facoltà di Architettura |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Roma Tre – Facoltà di Architettura

2001/2002

| — | Università degli Studi di Napoli »Federico II« |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2005/2006

Laurea Magistrale in Architettura (Restauro)

| — | Facoltà di architettura di Valle Giulia dell’Università degli Studi »La Sapienza« di Roma |
| --- | --- |

—

Facoltà di architettura di Valle Giulia dell’Università degli Studi »La Sapienza« di Roma

2004/2005

| — | Università degli Studi di Roma Tre – Facoltà di Architettura |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Roma Tre – Facoltà di Architettura

2009/2010

| — | Università degli Studi di Napoli »Federico II« |
| --- | --- |

—

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2004/2005

Laurea Specialista in Architettura (costruzione)

Politecnico di Torino

2002/2003

Laurea Specialistica in Architettura (Restauro e Valorizzazione)

Politecnico di Torino

2005/2006

Laurea Specialistica in Architettura (Ambiente e Paesaggio)

Politecnico di Torino

2005/2006

Laurea Specialistica in Architettura (Nuove Qualità delle Costruzioni e dei Contesti)

Università degli Studi della Campania »Luigi Vanvitelli« (Seconda Università degli Studi di Napoli) (107)

2007/2008

Laurea Magistrale in Architettura e Ingegneria Edile

Università degli Studi della Campania »Luigi Vanvitelli« (Seconda Università degli Studi di Napoli) (107)

2009/2010

Laurea Magistrale in Architettura e Progetto dell’Ambiente Urbano

Università degli Studi della Campania »Luigi Vanvitelli« (Seconda Università degli Studi di Napoli) (107)

2009/2010

Laurea Magistrale in Architettura – Progettazione degli Interni e per l’Autonomia

Università degli Studi della Campania »Luigi Vanvitelli« (Seconda Università degli Studi di Napoli) (107)

2011/2012

Laurea Magistrale in Architettura – Progettazione architettonica

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2004/2005

| — | Politecnico di Torino |
| --- | --- |

—

Politecnico di Torino

2013/2014

Laurea Magistrale in Architettura e Città, Valutazione e progetto

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2004/2005

Laurea Specialistica in Architettura e Città, Valutazione e progetto

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2007/2008

Laurea Magistrale in Architettura – Arredamento e Progetto

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2008/2009

Laurea Magistrale in Architettura Manutenzione e Gestione

Università degli Studi di Napoli »Federico II«

2008/2009

Laurea Magistrale in Architettura Costruzione Città

Politecnico di Torino

2010/2011

Laurea Magistrale in Architettura per il Progetto Sostenibile

Politecnico di Torino

2010/2011

Laurea Magistrale in Architettura per il Restauro e la Valorizzazione del Patrimonio

Politecnico di Torino

2010/2011

Laurea Magistrale Architettura per la Sostenibilità

Politecnico di Torino

2010/2011

Laurea Magistrale Architettura per l’Ambiente Costruito

Politecnico di Torino

2010/2011

Laurea Magistrale in Architettura e Culture del Progetto

Università IUAV di Venezia

2013/2014

Laurea Magistrale in Architettura e Innovazione

Università IUAV di Venezia

2013/2014

Laurea Magistrale in Architettura per il Nuovo e l’Antico

Università IUAV di Venezia

2013/2014

Laurea Magistrale in Architettura – Restauro

Università degli Studi »Mediterranea« di Reggio Calabria

2013/2014

Κύπρος

Δίπλωμα Αρχιτέκτονα – Μηχανικού στην αρχιτεκτονική

| — | Πανεπιστήμιο Κύπρου |
| --- | --- |

—

Πανεπιστήμιο Κύπρου

Βεβαίωση που εκδίδεται από το Επιστημονικό και Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ) η οποία επιτρέπει την άσκηση δραστηριοτήτων στον τομέα της αρχιτεκτονικής

2005/2006

Professional Diploma in Architecture

| — | University of Nicosia |
| --- | --- |

—

University of Nicosia

2006/2007

Δίπλωμα Αρχιτεκτονικής (5 έτη)

| — | Frederick University, Σχολή Αρχιτεκτονικής, Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Frederick |
| --- | --- |

—

Frederick University, Σχολή Αρχιτεκτονικής, Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Frederick

2008/2009

Δίπλωμα Αρχιτέκτονα Μηχανικού (5 ετούς φοίτησης)

| — | Frederick University, Σχολή Αρχιτεκτονικής, Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Frederick |
| --- | --- |

—

Frederick University, Σχολή Αρχιτεκτονικής, Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Frederick

2008/2009

Δίπλωμα Αρχιτέκτονα Μηχανικού (5 ετούς φοίτησης)

Frederick University, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Frederick

2014/2015

Latvija

Arhitekta diploms

Rīgas Tehniskā universitāte

Latvijas Arhitektu savienības sertificēšanas centra Arhitekta prakses sertifikāts

2007/2008

Lietuva

Bakalauro diplomas (Architektūros bakalauras)

| — | Kauno technologijos universitetas |
| --- | --- |

—

Kauno technologijos universitetas

Architekto kvalifikacijos atestatas (Atestuotas architektas)

2007/2008

| — | Vilniaus Gedimino technikos universitetas |
| --- | --- |

—

Vilniaus Gedimino technikos universitetas

| — | Vilniaus dailės akademija |
| --- | --- |

—

Vilniaus dailės akademija

Magistro diplomas (Architektūros magistras)

| — | Kauno technologijos universitetas |
| --- | --- |

—

Kauno technologijos universitetas

| — | Vilniaus Gedimino technikos universitetas |
| --- | --- |

—

Vilniaus Gedimino technikos universitetas

| — | Vilniaus dailės akademija |
| --- | --- |

—

Vilniaus dailės akademija

Magyarország

Okleveles épitészmérnök MSc

| — | Budapesti Müszaki és Gazdaságtudományi Egyetem – Épitészmérnöki Kar |
| --- | --- |

—

Budapesti Müszaki és Gazdaságtudományi Egyetem – Épitészmérnöki Kar

A területi illetékes építészkamara hatósági bizonyítványa a szakmagyakorlási jogosultságról.

2007/2008

Okleveles épitészmérnök

| — | Széchenyi István Egyetem, Györ – Müszaki Tudományi Kar |
| --- | --- |

—

Széchenyi István Egyetem, Györ – Müszaki Tudományi Kar

2007/2008

Okleveles építészmérnök

| — | Pécsi Tudományegyetem – Pollack Mihály Műszaki Kar |
| --- | --- |

—

Pécsi Tudományegyetem – Pollack Mihály Műszaki Kar

2007/2008

Malta

Degree in Bachelor of Engineering and Architecture (Hons)

Universita’ ta’ Malta

Warrant b’titlu ta’ »Perit« mahrug mill-Bord tal-Warrant

2007/2008

Nederland

| 1. | Het getuigschrift van het met goed gevolg afgelegde doctoraal examen van de studierichting bouwkunde, afstudeerrichting architectuur |
| --- | --- |

1.

Het getuigschrift van het met goed gevolg afgelegde doctoraal examen van de studierichting bouwkunde, afstudeerrichting architectuur

| 1. | Technische Universiteit te Delft |
| --- | --- |

1.

Technische Universiteit te Delft

Verklaring van de Stichting Bureau Architectenregister die bevestigt dat de opleiding voldoet aan de normen van artikel 46.

As of 2014/2015: Verklaring van Bureau Architectenregister die bevestigt dat aan de eisen voor de beroepskwalificatie van architect is voldaan

1988/1989

| 2. | Het getuigschrift van het met goed gevolg afgelegde doctoraal examen van de studierichting bouwkunde, differentiatie architectuur en urbanistiek |
| --- | --- |

2.

Het getuigschrift van het met goed gevolg afgelegde doctoraal examen van de studierichting bouwkunde, differentiatie architectuur en urbanistiek

| 2. | Technische Universiteit te Eindhoven |
| --- | --- |

2.

Technische Universiteit te Eindhoven

| 3. | Het getuigschrift hoger beroepsonderwijs, op grond van het met goed gevolg afgelegde examen verbonden aan de opleiding van de tweede fase voor beroepen op het terrein van de architectuur, afgegeven door de betrokken examencommissies van respectievelijk: |
| --- | --- |

3.

Het getuigschrift hoger beroepsonderwijs, op grond van het met goed gevolg afgelegde examen verbonden aan de opleiding van de tweede fase voor beroepen op het terrein van de architectuur, afgegeven door de betrokken examencommissies van respectievelijk:

1988/1989

| | — | de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten te Amsterdam |
| --- | --- | --- |

—

de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten te Amsterdam

| | — | de Hogeschool Rotterdam en omstreken te Rotterdam |
| --- | --- | --- |

—

de Hogeschool Rotterdam en omstreken te Rotterdam

| | — | de Hogeschool Katholieke Leergangen te Tilburg |
| --- | --- | --- |

—

de Hogeschool Katholieke Leergangen te Tilburg

| | — | de Hogeschool voor de Kunsten te Arnhem |
| --- | --- | --- |

—

de Hogeschool voor de Kunsten te Arnhem

| | — | de Rijkshogeschool Groningen te Groningen |
| --- | --- | --- |

—

de Rijkshogeschool Groningen te Groningen

| | — | de Hogeschool Maastricht te Maastricht |
| --- | --- | --- |

—

de Hogeschool Maastricht te Maastricht

| 4. | Master of Science in Architecture, Urbanism & Building Sciences variant Architecture |
| --- | --- |

4.

Master of Science in Architecture, Urbanism & Building Sciences variant Architecture

| 4. | Technische Universiteit Delft Faculteit Bouwkunde |
| --- | --- |

4.

Technische Universiteit Delft Faculteit Bouwkunde

2003/2004

| | — | Master of Science in Architecture, Building and Planning (specialisatie: Architecture) |
| --- | --- | --- |

—

Master of Science in Architecture, Building and Planning (specialisatie: Architecture)

Technische Universiteit Eindhoven

2002/2003

| | Master of Architecture |
| --- | --- |

Master of Architecture

ArtEZ hogeschool voor de kunsten/ArtEZ Academie van Bouwkunst

2003/2004

Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten/Academie van Bouwkunst Amsterdam

2003/2004

Hanze Hogeschool Groningen/Academie van Bouwkunst Groningen

2003/2004

Hogeschool Rotterdam/Rotterdamse Academie van Bouwkunst

2003/2004

Fontys Hogeschool voor de Kunsten/Academie voor Architectuur en Stedenbouw in Tilburg

2003/2004

Österreich

| 1. | Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing. |
| --- | --- |

1.

Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing.

| 1. | Technische Universität Graz (Erzherzog-Johann-Universität Graz) |
| --- | --- |

1.

Technische Universität Graz (Erzherzog-Johann-Universität Graz)

Bescheinigung des Bundesministers für Wissenschaft, Forschung und Wirtschaft über die Erfüllung der Voraussetzung für die Eintragung in die Architektenkammer/Bescheinigung einer Bezirksverwaltungsbehörde über die Ausbildung oder Befähigung, die zur Ausübung des Baumeistergewerbes (Berechtigung für Hochbauplanung) berechtigt

1998/1999

| 2. | Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing. |
| --- | --- |

2.

Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing.

| 2. | Technische Universität Wien |
| --- | --- |

2.

Technische Universität Wien

| 3. | Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing. |
| --- | --- |

3.

Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing.

| 3. | Universität Innsbruck (Leopold-Franzens-Universität Innsbruck) |
| --- | --- |

3.

Universität Innsbruck (Leopold-Franzens-Universität Innsbruck)

| 4. | Magister der Architektur, Magister architecturae, Mag. Arch. |
| --- | --- |

4.

Magister der Architektur, Magister architecturae, Mag. Arch.

| 4. | Universität für Angewandte Kunst in Wien |
| --- | --- |

4.

Universität für Angewandte Kunst in Wien

| 5. | Magister der Architektur, Magister architecturae, Mag. Arch. |
| --- | --- |

5.

Magister der Architektur, Magister architecturae, Mag. Arch.

| 5. | Akademie der Bildenden Künste in Wien |
| --- | --- |

5.

Akademie der Bildenden Künste in Wien

| 6. | Magister der Architektur, Magister architecturae, Mag. Arch. |
| --- | --- |

6.

Magister der Architektur, Magister architecturae, Mag. Arch.

| 6. | Universität für künstlerische und industrielle Gestaltung in Linz |
| --- | --- |

6.

Universität für künstlerische und industrielle Gestaltung in Linz

| 7. | Bachelor of Science in Engineering (BSc) (aufgrund eines Bachelorstudiums), Diplom-Ingenieur/in (Dipl.-Ing. oder DI) für technisch-wissenschaftlich Berufe (aufgrund eines Bachelor- und eines Masterstudiums entspricht MSc) |
| --- | --- |

7.

Bachelor of Science in Engineering (BSc) (aufgrund eines Bachelorstudiums), Diplom-Ingenieur/in (Dipl.-Ing. oder DI) für technisch-wissenschaftlich Berufe (aufgrund eines Bachelor- und eines Masterstudiums entspricht MSc)

| 7. | Fachhochschule Kärnten |
| --- | --- |

7.

Fachhochschule Kärnten

2004/2005

| 8. | Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing. |
| --- | --- |

8.

Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing.

| 8. | Universität Innsbruck (Leopold-Franzens-Universität Innsbruck) |
| --- | --- |

8.

Universität Innsbruck (Leopold-Franzens-Universität Innsbruck)

2008/2009

| 9. | Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing. |
| --- | --- |

9.

Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing.

| 9. | Technische Universität Graz (Erzherzog-Johann-Universität Graz) |
| --- | --- |

9.

Technische Universität Graz (Erzherzog-Johann-Universität Graz)

2008/2009

| 10. | Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing. |
| --- | --- |

10.

Diplom-Ingenieur, Dipl.-Ing.

| 10. | Technische Universität Wien |
| --- | --- |

10.

Technische Universität Wien

2006/2007

| 11. | Master of Architecture (MArch) (aufgrund eines Bachelor- und eines Masterstudiums entspricht MSc) |
| --- | --- |

11.

Master of Architecture (MArch) (aufgrund eines Bachelor- und eines Masterstudiums entspricht MSc)

| 11. | Universität für künstlerische und industrielle Gestaltung Linz |
| --- | --- |

11.

Universität für künstlerische und industrielle Gestaltung Linz

2008/2009

| 11. | Akademie der bildenden Künste Wien |
| --- | --- |

11.

Akademie der bildenden Künste Wien

2008/2009

| 12. | Masterstudium der Architektur |
| --- | --- |

12.

Masterstudium der Architektur

| 12. | Universität für angewandte Kunst Wien |
| --- | --- |

12.

Universität für angewandte Kunst Wien

2011/2012

| 13. | BA-Studiengang Bauplanung u. Bauwirtschaft Studienzweig Architektur u. MA-Studiengang Architektur |
| --- | --- |

13.

BA-Studiengang Bauplanung u. Bauwirtschaft Studienzweig Architektur u. MA-Studiengang Architektur

| 13. | Fachhochschule Joanneum Graz |
| --- | --- |

13.

Fachhochschule Joanneum Graz

2015/2016

| 14. | Bachelorstudiengang »Green Building« und Masterstudiengang »Architektur – Green Building« |
| --- | --- |

14.

Bachelorstudiengang »Green Building« und Masterstudiengang »Architektur – Green Building«

| 14. | Fachhochschule Campus Wien |
| --- | --- |

14.

Fachhochschule Campus Wien

2016/2017

Polska

magister inżynier architekt (mgr inż. arch.)

| — | Politechnika Białostocka |
| --- | --- |

—

Politechnika Białostocka

Zaświadczenie o członkostwie w okręgowej izbie architektów/Zaświadczenie Krajowej Rady Izby Architektów RP potwierdzające posiadanie kwalifikacji do wykonywania zawodu architekta zgodnych z wymaganiami wynikającymi z przepisów prawa Unii Europejskiej osoby niebędącej członkiem Izby

2007/2008

| — | Politechnika Gdańska |
| --- | --- |

—

Politechnika Gdańska

| — | Politechnika Łódzka |
| --- | --- |

—

Politechnika Łódzka

| — | Politechnika Śląska |
| --- | --- |

—

Politechnika Śląska

| — | Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie |
| --- | --- |

—

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

| — | Politechnika Warszawska |
| --- | --- |

—

Politechnika Warszawska

| — | Politechnika Krakowska |
| --- | --- |

—

Politechnika Krakowska

| — | Politechnika Wrocławska |
| --- | --- |

—

Politechnika Wrocławska

| — | Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego |
| --- | --- |

—

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

2003/2004

dyplom ukończenia studiów wyższych potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego magistra inżyniera architekta

| — | Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania w Warszawie |
| --- | --- |

—

Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania w Warszawie

2011/2012

| — | Politechnika Lubelska |
| --- | --- |

—

Politechnika Lubelska

2008/2009

| — | Uniwersytet Techniczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy |
| --- | --- |

—

Uniwersytet Techniczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy

2011/2012

| — | Politechnika Poznańska |
| --- | --- |

—

Politechnika Poznańska

2007/2008

| — | Uniwersytet Zielonogórski |
| --- | --- |

—

Uniwersytet Zielonogórski

2008/2009

dyplom studiów wyższych potwierdzający uzyskanie tytułu zawodowego magistra inżyniera architekta

| | – Politechnika Świętokrzyska |
| --- | --- |

– Politechnika Świętokrzyska

2012/2013

Portugal

Carta de curso de licenciatura em Arquitectura

| — | Faculdade de Arquitectura da Universidade técnica de Lisboa |
| --- | --- |

—

Faculdade de Arquitectura da Universidade técnica de Lisboa

Certificado de cumprimento dos pré-requisitos de qualificação para inscrição na Ordem dos Arquitectos, emitido pela competente Ordem dos Arquitectos

1988/1989

| — | Faculdade de arquitectura da Universidade do Porto |
| --- | --- |

—

Faculdade de arquitectura da Universidade do Porto

| — | Escola Superior Artística do Porto |
| --- | --- |

—

Escola Superior Artística do Porto

| — | Faculdade de Ciências e Tecnologia da Universidade de Coimbra |
| --- | --- |

—

Faculdade de Ciências e Tecnologia da Universidade de Coimbra

| — | Universidade Lusíada de Lisboa |
| --- | --- |

—

Universidade Lusíada de Lisboa

1986/1987

| — | Faculdade de Arquitectura e Artes da Universidade Lusíada de Vila Nova de Famalicão |
| --- | --- |

—

Faculdade de Arquitectura e Artes da Universidade Lusíada de Vila Nova de Famalicão

1993/1994

| — | Universidade Lusófona de Humanidades e Tecnologia |
| --- | --- |

—

Universidade Lusófona de Humanidades e Tecnologia

1995/1996

| — | Instituto Superior Manuel Teixeira Gomes |
| --- | --- |

—

Instituto Superior Manuel Teixeira Gomes

1997/1998

| — | Universidade do Minho |
| --- | --- |

—

Universidade do Minho

1997/1998

| — | Instituto Superior Técnico da Universidade Técnica de Lisboa |
| --- | --- |

—

Instituto Superior Técnico da Universidade Técnica de Lisboa

1998/1999

| — | ISCTE-Instituto Universitário de Lisboa |
| --- | --- |

—

ISCTE-Instituto Universitário de Lisboa

1998/1999

Carta de Curso de Licenciatura em Arquitectura e Urbanismo

| — | Escola Superior Gallaecia |
| --- | --- |

—

Escola Superior Gallaecia

2002/2003

Para os cursos iniciados a partir do ano académico de 1991/1992

| — | Faculdade de Arquitectura e Artes da Universidade Lusíada do Porto |
| --- | --- |

—

Faculdade de Arquitectura e Artes da Universidade Lusíada do Porto

1991/1992

Mestrado integrado em Arquitectura

| — | Universidade Autónoma de Lisboa |
| --- | --- |

—

Universidade Autónoma de Lisboa

2001/2002

| — | Universidade Técnica de Lisboa (Instituto Superior Técnico) |
| --- | --- |

—

Universidade Técnica de Lisboa (Instituto Superior Técnico)

2001/2002

Carta de curso de Mestrado integrado em Arquitectura

| — | Universidade do Minho |
| --- | --- |

—

Universidade do Minho

1997/1998

| — | ISCTE-Instituto Universitário de Lisboa |
| --- | --- |

—

ISCTE-Instituto Universitário de Lisboa

1999/2000

| — | Universidade Lusíada de Vila Nova de Famalicão |
| --- | --- |

—

Universidade Lusíada de Vila Nova de Famalicão

2006/2007

| — | Universidade Lusófona de Humanidades e Tecnologias |
| --- | --- |

—

Universidade Lusófona de Humanidades e Tecnologias

1995/1996

| — | Faculdade de Arquitectura da Universidade Técnica de Lisboa |
| --- | --- |

—

Faculdade de Arquitectura da Universidade Técnica de Lisboa

2008/2009

| — | Universidade de Évora |
| --- | --- |

—

Universidade de Évora

2007/2008

| — | Escola Superior Artística do Porto (ESAP) |
| --- | --- |

—

Escola Superior Artística do Porto (ESAP)

1988/1989 (Licenciatura) 2007/2008 (Mestrado)

| — | Instituto Superior Manuel Teixeira Gomes |
| --- | --- |

—

Instituto Superior Manuel Teixeira Gomes

2006/2007

| | Universidade Lusíada do Porto |
| --- | --- |

Universidade Lusíada do Porto

2006/2007

Carta de curso de Mestrado Integrado em Arquitectura e Urbanismo

| — | Universidade Fernando Pessoa |
| --- | --- |

—

Universidade Fernando Pessoa

2006/2007

| — | ESG/Escola Superior Gallaecia |
| --- | --- |

—

ESG/Escola Superior Gallaecia

2002/2003

Diploma de Mestre em Arquitectura

| — | Universidade Lusíada de Lisboa |
| --- | --- |

—

Universidade Lusíada de Lisboa

1988/1989

Carta de Curso, Grau de Licenciado

| — | Universidade de Évora |
| --- | --- |

—

Universidade de Évora

2001/2002

Carta de curso de mestre em Arquitectura

| — | Universidade do Porto |
| --- | --- |

—

Universidade do Porto

2003/2004

Certidão de Licenciatura em Arquitectura

Universidade Católica Portuguesa Centro Regional das Beiras

2001/2002

Diploma de Mestrado Integrado em Arquitectura

Universidade Católica Portuguesa Centro Regional das Beiras

2001/2002

România

Diploma de arhitect

| — | Universitatea de arhitectură şi urbanism »ION MINCU« |
| --- | --- |

—

Universitatea de arhitectură şi urbanism »ION MINCU«

Certificat de dobândire a dreptului de semnătură si de înscriere în Tabloul Naţional al Arhitecţilor

2010/2011

| — | Universitatea »Politehnică« din Timişoara |
| --- | --- |

—

Universitatea »Politehnică« din Timişoara

2011/2012

| — | Universitatea Tehnică din Cluj-Napoca |
| --- | --- |

—

Universitatea Tehnică din Cluj-Napoca

2010/2011

| — | Universitatea Tehnică »Gheorghe Asachi« din Iaşi |
| --- | --- |

—

Universitatea Tehnică »Gheorghe Asachi« din Iaşi

2007/2008

| — | Universitatea Spiru Haret – Facultatea de Arhitectură |
| --- | --- |

—

Universitatea Spiru Haret – Facultatea de Arhitectură

2009/2010

Diploma de licență și master

| — | Universitatea de arhitectură şi urbanism »ION MINCU« |
| --- | --- |

—

Universitatea de arhitectură şi urbanism »ION MINCU«

2011/2012

| — | Universitatea »Politehnică« din Timişoara |
| --- | --- |

—

Universitatea »Politehnică« din Timişoara

| — | Universitatea Tehnică din Cluj-Napoca |
| --- | --- |

—

Universitatea Tehnică din Cluj-Napoca

| — | Universitatea Tehnică »Gheorghe Asachi« din Iaşi |
| --- | --- |

—

Universitatea Tehnică »Gheorghe Asachi« din Iaşi

| — | Universitatea Spiru Haret – Facultatea de Arhitectură |
| --- | --- |

—

Universitatea Spiru Haret – Facultatea de Arhitectură

Slovenija

Magister inženir arhitekture/Magistrica inženirka arhitekture

Univerza v Ljubljani, Fakulteta za Arhitekturo

Potrdilo Zbornice za arhitekturo in prostor o usposobljenosti za opravljanje nalog odgovornega projektanta arhitekture

2007/2008

Diploma o pridobljeni magistrski izobrazbi 2. stopnje

Univerza v Mariboru, Fakulteta za gradbeništvo, prometno inženirstvo in arhitekturo

Slovensko

Diplom inžiniera Architekta (titul Ing. arch.)

| — | Slovenská technická univerzita v Bratislave, Fakulta architektúry, študijný odbor 5.1.1 Architektúra a urbanizmus |
| --- | --- |

—

Slovenská technická univerzita v Bratislave, Fakulta architektúry, študijný odbor 5.1.1 Architektúra a urbanizmus

Certifikát vydaný Slovenskou komorou architektov na základe 3-ročnej praxe pod dohľadom a vykonania autorizačnej skúšky

2007/2008

| — | Technická univerzita v Košiciach, Fakulta umení, študijný odbor 5.1.1. Architektúra a urbanizmus |
| --- | --- |

—

Technická univerzita v Košiciach, Fakulta umení, študijný odbor 5.1.1. Architektúra a urbanizmus

2004/2005

Diplom magistra umení (titul Mgr art)

| — | Vysoká škola výtvarných umení v Bratislave, študijný odbor 2.2.7 »Architektonická tvorba« |
| --- | --- |

—

Vysoká škola výtvarných umení v Bratislave, študijný odbor 2.2.7 »Architektonická tvorba«

2007/2008

Suomi/Finland

Arkkitehdin tutkinto/Arkitektexamen

| — | Teknillinen korkeakoulu/Tekniska högskolan (Helsinki) |
| --- | --- |

—

Teknillinen korkeakoulu/Tekniska högskolan (Helsinki)

1998/1999

| — | Tampereen teknillinen korkeakoulu/Tammerfors tekniska högskola |
| --- | --- |

—

Tampereen teknillinen korkeakoulu/Tammerfors tekniska högskola

| — | Oulun yliopisto/Uleåborgs universitet |
| --- | --- |

—

Oulun yliopisto/Uleåborgs universitet

| — | Aalto-yliopisto/Aalto-universitetet |
| --- | --- |

—

Aalto-yliopisto/Aalto-universitetet

| — | Tampereen teknillinen yliopisto/Tammerfors tekniska universitet |
| --- | --- |

—

Tampereen teknillinen yliopisto/Tammerfors tekniska universitet

| — | Oulun yliopisto |
| --- | --- |

—

Oulun yliopisto

2010/2011

| — | Tampereen teknillinen yliopisto |
| --- | --- |

—

Tampereen teknillinen yliopisto

2010/2011

| — | Aalto-yliopisto/Aalto-universitetet |
| --- | --- |

—

Aalto-yliopisto/Aalto-universitetet

2010/2011

Sverige

Arkitektexamen

| — | Chalmers Tekniska Högskola AB |
| --- | --- |

—

Chalmers Tekniska Högskola AB

1998/1999

| — | Kungliga Tekniska Högskolan |
| --- | --- |

—

Kungliga Tekniska Högskolan

| — | Lunds Universitet |
| --- | --- |

—

Lunds Universitet

| — | Umeå universitet |
| --- | --- |

—

Umeå universitet

2009/2010

United Kingdom

| 1. | Diplomas in architecture |
| --- | --- |

1.

Diplomas in architecture

| 1. | – Universities |
| --- | --- |

1.

– Universities

Certificate of architectural education, issued by the Architects Registration Board.

The diploma and degree courses in architecture of the universities, schools and colleges of art should have met the requisite threshold standards as laid down in Article 46 of this Directive and in Criteria for validation published by the Validation Panel of the Royal Institute of British Architects and the Architects Registration Board.

EU nationals who possess the Royal Institute of British Architects Part I and Part II certificates, which are recognised by ARB as the competent authority, are eligible. Also EU nationals who do not possess the ARB-recognised Part I and Part II certificates will be eligible for the Certificate of Architectural Education if they can satisfy the Board that their standard and length of education has met the requisite threshold standards of Article 46 of this Directive and of the Criteria for validation.

An Architects Registration Board Part 3 Certificate of Architectural Education

1988/1989

| | — | Colleges of Art |
| --- | --- | --- |

—

Colleges of Art

| | — | Schools of Art |
| --- | --- | --- |

—

Schools of Art

| | — | Cardiff University |
| --- | --- | --- |

—

Cardiff University

2006/2007

| | — | University for the Creative Arts |
| --- | --- | --- |

—

University for the Creative Arts

2008/2009

| | — | Birmingham City University |
| --- | --- | --- |

—

Birmingham City University

2008/2009

| | — | University of Nottingham |
| --- | --- | --- |

—

University of Nottingham

2008/2009

| 2. | Degrees in architecture |
| --- | --- |

2.

Degrees in architecture

| 2. | Universities |
| --- | --- |

2.

Universities

1988/1989

| 3. | Final examination |
| --- | --- |

3.

Final examination

| 3. | Architectural Association |
| --- | --- |

3.

Architectural Association

| | — | Final Examination (ARB/RIBA Part 2) |
| --- | --- | --- |

—

Final Examination (ARB/RIBA Part 2)

| | — | Architectural Association |
| --- | --- | --- |

—

Architectural Association

2011/2012

| 4. | Examination in architecture |
| --- | --- |

4.

Examination in architecture

| 4. | Royal College of Art |
| --- | --- |

4.

Royal College of Art

| 5. | Examination Part II |
| --- | --- |

5.

Examination Part II

| 5. | Royal Institute of British Architects |
| --- | --- |

5.

Royal Institute of British Architects

| 6. | Master of Architecture |
| --- | --- |

6.

Master of Architecture

| 6. | – University of Liverpool |
| --- | --- |

6.

– University of Liverpool

2006/2007

| | — | Cardiff University |
| --- | --- | --- |

—

Cardiff University

2006/2007

| | — | University of Plymouth |
| --- | --- | --- |

—

University of Plymouth

2007/2008

| | — | Queens University, Belfast |
| --- | --- | --- |

—

Queens University, Belfast

2009/2010

| | — | Northumbria University |
| --- | --- | --- |

—

Northumbria University

2009/2010

| | — | University of Brighton |
| --- | --- | --- |

—

University of Brighton

2010/2011

| | — | Birmingham City University |
| --- | --- | --- |

—

Birmingham City University

2010/2011

| | — | University of Kent |
| --- | --- | --- |

—

University of Kent

2006/2007

| | — | University of Ulster |
| --- | --- | --- |

—

University of Ulster

2008/2009

| | — | University of Edinburgh/Edinburgh School of Architecture and Landscape Architecture |
| --- | --- | --- |

—

University of Edinburgh/Edinburgh School of Architecture and Landscape Architecture

2009/2010

| | — | Leeds Metropolitan University |
| --- | --- | --- |

—

Leeds Metropolitan University

2011/2012

| | — | Leeds Beckett University (until 2014 Leeds Metropolitan University) |
| --- | --- | --- |

—

Leeds Beckett University (until 2014 Leeds Metropolitan University)

2014/2015

| | — | University of Newcastle upon Tyne |
| --- | --- | --- |

—

University of Newcastle upon Tyne

2011/2012

| | — | University of Lincoln |
| --- | --- | --- |

—

University of Lincoln

2011/2012

| | — | University of Huddersfield |
| --- | --- | --- |

—

University of Huddersfield

2012/2013

| | — | University of the West of England |
| --- | --- | --- |

—

University of the West of England

2011/2012

| | — | University of Westminster |
| --- | --- | --- |

—

University of Westminster

2011/2012

| | — | University for the Creative Arts |
| --- | --- | --- |

—

University for the Creative Arts

2013/2014

| | — | University of Central Lancashire |
| --- | --- | --- |

—

University of Central Lancashire

2014/2015

| 7. | Graduate Diploma in Architecture |
| --- | --- |

7.

Graduate Diploma in Architecture

| 7. | University College London |
| --- | --- |

7.

University College London

2006/2007

| 8. | Professional Diploma in Architecture |
| --- | --- |

8.

Professional Diploma in Architecture

| 8. | University of East London |
| --- | --- |

8.

University of East London

2007/2008

| | — | Northumbria University |
| --- | --- | --- |

—

Northumbria University

2008/2009

| 9. | Graduate Diploma in Architecture/MArch Architecture |
| --- | --- |

9.

Graduate Diploma in Architecture/MArch Architecture

| 9. | University College London |
| --- | --- |

9.

University College London

2008/2009

| 10. | Postgraduate Diploma in Architecture |
| --- | --- |

10.

Postgraduate Diploma in Architecture

| 10. | — | Leeds Metropolitan University |
| --- | --- | --- |

10.

—

Leeds Metropolitan University

2007/2008

| | — | University of Edinburgh |
| --- | --- | --- |

—

University of Edinburgh

2008/2009

| | — | Sheffield Hallam University |
| --- | --- | --- |

—

Sheffield Hallam University

2009/2010

| 11. | MArch Architecture (ARB/RIBA Part 2) |
| --- | --- |

11.

MArch Architecture (ARB/RIBA Part 2)

| 11. | — | University College London |
| --- | --- | --- |

11.

—

University College London

2011/2012

| | — | University of Nottingham |
| --- | --- | --- |

—

University of Nottingham

2013/2014

| | — | University of East London |
| --- | --- | --- |

—

University of East London

2013/2014

| 12. | Master of Architecture (MArch) |
| --- | --- |

12.

Master of Architecture (MArch)

| 12. | Liverpool John Moores University |
| --- | --- |

12.

Liverpool John Moores University

2011/2012

| | — | De Montfort University |
| --- | --- | --- |

—

De Montfort University

2011/2012

| | — | Arts University Bournemouth |
| --- | --- | --- |

—

Arts University Bournemouth

2011/2012

| | — | Nottingham Trent University |
| --- | --- | --- |

—

Nottingham Trent University

2012/2013

| 13. | Postgraduate Diploma in Architecture and Architectural Conservation |
| --- | --- |

13.

Postgraduate Diploma in Architecture and Architectural Conservation

| 13. | University of Edinburgh |
| --- | --- |

13.

University of Edinburgh

2008/2009

| 14. | Postgraduate Diploma in Architecture and Urban Design |
| --- | --- |

14.

Postgraduate Diploma in Architecture and Urban Design

| 14. | University of Edinburgh |
| --- | --- |

14.

University of Edinburgh

2008/2009

| 15. | MPhil in Environmental Design in Architecture (Option B) |
| --- | --- |

15.

MPhil in Environmental Design in Architecture (Option B)

| 15. | University of Cambridge |
| --- | --- |

15.

University of Cambridge

2009/2010

| | — | MPhil in Architecture and Urban Design |
| --- | --- | --- |

—

MPhil in Architecture and Urban Design

| | — | University of Cambridge |
| --- | --- | --- |

—

University of Cambridge

2013/2014

| 16. | Professional Diploma in Architecture: Advanced Environmental and Energy Studies |
| --- | --- |

16.

Professional Diploma in Architecture: Advanced Environmental and Energy Studies

| 16. | University of East London/Centre for Alternative Technology |
| --- | --- |

16.

University of East London/Centre for Alternative Technology

2008/2009

| 17. | MArchD in Applied Design in Architecture |
| --- | --- |

17.

MArchD in Applied Design in Architecture

| 17. | Oxford Brookes University |
| --- | --- |

17.

Oxford Brookes University

2011/2012

| 18. | M’Arch |
| --- | --- |

18.

M’Arch

| 18. | University of Portsmouth |
| --- | --- |

18.

University of Portsmouth

2011/2012

| 19. | Master of Architecture (International) |
| --- | --- |

19.

Master of Architecture (International)

| 19. | University of Huddersfield |
| --- | --- |

19.

University of Huddersfield

2012/2013

| 20. | Master of Architecture with Honours |
| --- | --- |

20.

Master of Architecture with Honours

| 20. | Cardiff University |
| --- | --- |

20.

Cardiff University

2015/2016

| 21. | MArch (Architecture) |
| --- | --- |

21.

MArch (Architecture)

| 21. | Kingston University |
| --- | --- |

21.

Kingston University

2013/2014

| 22. | MArch in Architecture |
| --- | --- |

22.

MArch in Architecture

| 22. | University of Greenwich |
| --- | --- |

22.

University of Greenwich

2013/2014

| 23. | The degree of Master of Architecture in the College of Humanities and Social Science |
| --- | --- |

23.

The degree of Master of Architecture in the College of Humanities and Social Science

| 23. | University of Edinburgh/Edinburgh School of Architecture and Landscape Architecture |
| --- | --- |

23.

University of Edinburgh/Edinburgh School of Architecture and Landscape Architecture

2012/2013

| 24. | M.Arch |
| --- | --- |

24.

M.Arch

| 24. | Sheffield Hallam University |
| --- | --- |

24.

Sheffield Hallam University

2013/2014

| 25. | MArch Architecture |
| --- | --- |

25.

MArch Architecture

| 25. | University of the Arts London is the awarding body and the MArch Architecture is offered by Central Saint Martins |
| --- | --- |

25.

University of the Arts London is the awarding body and the MArch Architecture is offered by Central Saint Martins

2015/2016

| 26. | MArch: Master of Architecture |
| --- | --- |

26.

MArch: Master of Architecture

| 26. | London South Bank University |
| --- | --- |

26.

London South Bank University

2015/2016

| 27. | Master of Architecture with Urban Planning |
| --- | --- |

27.

Master of Architecture with Urban Planning

| 27. | University of Dundee |
| --- | --- |

27.

University of Dundee

2015/2016

| 28. | MArch Architecture: Collaborative Practice |
| --- | --- |

28.

MArch Architecture: Collaborative Practice

| 28. | University of Sheffield |
| --- | --- |

28.

University of Sheffield

2015/2016

---

(1)  Do 2012 r.

(2)  Od 2013 r.

(3)  Do 1 października 2017 r. do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji powinno być dołączone zaświadczenie o ukończeniu stażu podyplomowego.

(4)  Od 2011 r.

(5)  Od stycznia 2013 r.

(6)  Od czerwca 2015 r.

(7)  Od lutego 2015 r.

(8)  Od 1991/1992 r.

(9)  Od czerwca 2015 r.

(10)  Od lipca 2011 r.

(11)  Od czerwca 2015 r.

(12)  Od maja 2006 r.

(13)  Od czerwca 2015 r.

(14)  Od 3 listopada 2015 r.

(15)  Od września 2008 r.

(16)  Od maja 2015 r.

(17)  Od 2006 r.

(18)  Od 2012 r.

(19)  Od czerwca 2015 r.

(20)  Od czerwca 2015 r.

(21)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 30 grudnia 1994 r.

(22)  Do 2012 r.

(23)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 4 kwietnia 2000 r.

(24)  Od maja 2006 r.

(25)  Od czerwca 2015 r.

(26)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 3 czerwca 2015 r.

(27)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 30 grudnia 1994 r.

(28)  Od maja 2015 r.

(29)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 1 stycznia 1983 r.

(30)  Od czerwca 2015 r.

(31)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 14 czerwca 2017 r.

(32)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 1 stycznia 1983 r.

(33)  Do 14 września 2010 r.

(34)  Od października 2009 r.

(35)  Od czerwca 2015 r.

(36)  Od października 2009 r.

(37)  Od października 2009 r.

(38)  Od lutego 2015 r.

(39)  Od września 2008 r.

(40)  
  1 sierpnia 1987 r., z wyjątkiem osób, które rozpoczęły szkolenie przed tym terminem.

(41)  
  31 grudnia 1971 r.

(42)  
  31 października 1999 r.

(43)  W przypadku szkoleń rozpoczętych po 5 marca 1982 r. nie wydaje się dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji.

(44)  
  9 lipca 1984 r.

(45)  
  31 marca 2004 r.

(46)  
  1 lutego1984 r.

(47)  
  3 grudnia 1971 r.

(48)  
  31 października 1993 r.

(49)  W przypadku szkoleń rozpoczętych po 05.03.1982 r. nie wydaje się dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji.

(50)  
  8 lipca 1984 r.

(51)  
  31 marca 2004 r.

(52)  
  1 stycznia 1991 r.

(53)  Od czerwca 2015 r.

(54)  Od października 2009 r.

(55)  Od maja 2015 r.

(56)  Od czerwca 2015 r.

(57)  Od lutego 2015 r.

(58)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 8 grudnia 2016 r.

(59)  Od czerwca 2015 r.

(60)  Od lutego 2015 r.

(61)  Od września 2008 r.

(62)  Od lipca 2017 r.

(63)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 12 sierpnia 1996 r.

(64)  Od września 2008 r.

(65)  
  30 września 2007 r.

(66)  
  28 lutego 2013 r.

(67)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 31 grudnia 1994 r.

(68)  Od czerwca 2015 r.

(69)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 3 czerwca 2015 r.

(70)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 1 stycznia 1983 r.

(71)  Od 17 lutego 2006 r.

(72)  Termin uchylenia w rozumieniu art. 27 ust. 3: 3 czerwca 2015 r.

(73)  Od 21 listopada 2003 r.

(74)  Kształcenie prowadzące do uzyskania dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji specjalisty w dziedzinie chirurgii zębowej, szczękowo-twarzowej i jamy ustnej (podstawowe kształcenie medyczne i stomatologiczne) zakładające potwierdzone ukończenie studiów medycznych na podstawowym poziomie (art. 24) oraz, dodatkowo, potwierdzone ukończenie podstawowego kształcenia lekarsko-dentystycznego (art. 34).

(75)  Od 2006 r.

(76)  Od 10 lipca 2014 r.

(77)  Od 2009 r.

(78)  Od stycznia 2013 r.”;

(79)  Ten dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawnia jego posiadacza do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji, jeżeli został on wydany obywatelom państw członkowskich, którzy uzyskali kwalifikacje w Irlandii.

(80)  Ta informacja dotycząca dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji została podana w celu zapewnienia, aby absolwenci szkoleń w Irlandii byli uprawnieni do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji bez konieczności rejestracji w Irlandii, ponieważ rejestracja taka nie jest częścią procesu uzyskiwania kwalifikacji.

(81)  Ta informacja dotycząca dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zastępuje dotychczasowe pozycje dotyczące Zjednoczonego Królestwa w celu zapewnienia, aby absolwenci szkoleń w Zjednoczonym Królestwie byli uprawnieni do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji bez konieczności rejestracji, ponieważ rejestracja taka nie jest częścią procesu uzyskiwania kwalifikacji.

(82)  Ważny do 2001 r.

(83)  Od 2001/2002 r.”;

(84)  Do 2012 r.

(85)  Od 2013 r.

(86)  Do 1 października 2016 r. do dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji powinno być dołączone zaświadczenie o ukończeniu stażu podyplomowego.

(87)  Od 1 października 2011 r.

(88)  Od 1 września 2017 r.

(89)  Ważny do 22 listopada 2006 r.

(90)  Od 23 listopada 2006 r.

(91)  Ważny do 10 kwietnia 2008 r.

(92)  Od 11 kwietnia 2008 r.

(93)  Od 10 stycznia 2011 r.

(94)  Od 1 października 2011 r.

(95)  Od 1 października 2012 r.
  ”;

(96)  Ten dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawnia jego posiadacza do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji, jeżeli został on wydany obywatelom państw członkowskich, którzy uzyskali kwalifikacje w Irlandii.

(97)  Ta informacja dotycząca dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji została podana w celu zapewnienia, aby absolwenci szkoleń w Irlandii byli uprawnieni do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji bez konieczności rejestracji w Irlandii, ponieważ rejestracja taka nie jest częścią procesu uzyskiwania kwalifikacji.

(98)  Ta informacja dotycząca dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji została podana w celu zapewnienia, aby absolwenci szkoleń w Zjednoczonym Królestwie byli uprawnieni do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji bez konieczności rejestracji, ponieważ rejestracja taka nie jest częścią procesu uzyskiwania kwalifikacji.

(99)  Ważny do 2001 r.

(100)  Od 2001/2002 r.”;

(101)  Ten dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawnia jego posiadacza do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji, jeżeli został on wydany obywatelom państw członkowskich, którzy uzyskali kwalifikacje w Irlandii.

(102)  Ta informacja dotycząca dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji została podana w celu zapewnienia, aby absolwenci szkoleń w Irlandii byli uprawnieni do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji bez konieczności rejestracji w Irlandii. W takich przypadkach zaświadczenie dołączone do wspomnianego dokumentu potwierdza spełnienie wszystkich wymagań dotyczących kwalifikacji.

(103)  Ten dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawnia jego posiadacza do korzystania z automatycznego uznawania jego kwalifikacji, jeżeli został on wydany obywatelom państw członkowskich, którzy uzyskali kwalifikacje w Zjednoczonym Królestwie.

(104)  Ta informacja dotycząca dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji została podana w celu zapewnienia, aby absolwenci szkoleń w Zjednoczonym Królestwie byli uprawnieni do korzystania z automatycznego uznawania kwalifikacji bez konieczności rejestracji. W takich przypadkach zaświadczenie dołączone do wspomnianego dokumentu potwierdza spełnienie wszystkich wymagań dotyczących kwalifikacji.

(105)  Od 10 stycznia 2011 r.
  ”;

(106)  Nazwy »Università degli studi di (nazwa miasta)« oraz »Università di (nazwa miasta)« są równoważne i odnoszą się do tego samego uniwersytetu.

(107)  Od października 2016 r. nazwa zmieniona na »Università degli Studi della Campania ‘Luigi Vanvitelli’
  «.”.

---