# Dziennik Urzędowy C 341/24 s

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 341 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6424 sierpnia 2021 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 341

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6424 sierpnia 2021

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | REZOLUCJE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021 |
| 2021/C 341/01 | Rezolucja Wkład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r. na podstawie prac grupy ad hoc Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r. | 1 |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021 |
| 2021/C 341/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego W stronę zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce (opinia z inicjatywy własnej) | 16 |
| 2021/C 341/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Żadnego Zielonego Ładu bez ładu społecznego (opinia z inicjatywy własnej) | 23 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

2021/C 341/01

Rezolucja Wkład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r. na podstawie prac grupy ad hoc Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r.

1

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

2021/C 341/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego W stronę zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce (opinia z inicjatywy własnej)

16

2021/C 341/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Żadnego Zielonego Ładu bez ładu społecznego (opinia z inicjatywy własnej)

23

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021 |
| 2021/C 341/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólne przedsięwzięcia w ramach programu Horyzont Europa[COM(2021) 87 – final 2021-48-NLE] | 29 |
| 2021/C 341/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uczestnictwa Unii w Europejskim Partnerstwie w dziedzinie Metrologii podjętym wspólnie przez kilka państw członkowskich(COM(2021) 89 final – 2021/0049 COD) | 34 |
| 2021/C 341/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do przepisów przejściowych dotyczących niektórych maszyn wyposażonych w silniki o zakresie mocy 56–130 kW i powyżej 300 kW w celu zaradzenia skutkom kryzysu związanego z COVID-19[COM(2021) 254 final – 2021/0129 (COD)] | 39 |
| 2021/C 341/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europejski system gospodarczy i finansowy: wspieranie otwartości, wytrzymałości i odporności(COM(2021) 32 final) | 41 |
| 2021/C 341/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Strategia na rzecz wzmocnienia stosowania Karty praw podstawowych w UE(COM(2020) 711 final) | 50 |
| 2021/C 341/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji[COM(2020) 790 final] | 56 |
| 2021/C 341/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/794 w odniesieniu do współpracy Europolu z podmiotami prywatnymi, przetwarzania danych osobowych przez Europol w celu wspierania postępowań przygotowawczych oraz roli Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji(COM(2020) 796 final – 2020/0349 (COD)) | 66 |
| 2021/C 341/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa(COM(2020) 605 final), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu: przewidywanie, zapobieganie, ochrona i reagowanie(COM(2020) 795 final) | 71 |
| 2021/C 341/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Europejski plan walki z rakiem[COM(2021) 44 final] | 76 |
| 2021/C 341/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania[COM(2021) 93 final – 2021/0050 (COD)] | 84 |
| 2021/C 341/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Dokument roboczy służb Komisji – Ocena białej księgi Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu[SWD(2020) 410 final] | 100 |
| 2021/C 341/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki zarządzania, ochrony i kontroli obowiązujące na obszarze podlegającym kompetencji Komisji ds. Tuńczyka na Oceanie Indyjskim (IOTC) oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1936/2001, (WE) nr 1984/2003 i (WE) nr 520/2007(COM(2021) 113 final – 2021/0058 (COD)) | 106 |
| 2021/C 341/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/625 w odniesieniu do kontroli urzędowych zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego wywożonych z państw trzecich do Unii w celu zapewnienia przestrzegania zakazu dotyczącego niektórych zastosowań środków przeciwdrobnoustrojowych(COM(2021) 108 final – 2021/0055 (COD)) | 107 |
| 2021/C 341/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki ochrony i zarządzania obowiązujące na obszarze objętym konwencją Komisji ds. Rybołówstwa na Zachodnim i Środkowym Pacyfiku oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 520/2007(COM(2021) 198 final – 2021/0103 (COD)) | 108 |

III   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

2021/C 341/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólne przedsięwzięcia w ramach programu Horyzont Europa[COM(2021) 87 – final 2021-48-NLE]

[COM(2021) 87 – final 2021-48-NLE]

29

2021/C 341/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uczestnictwa Unii w Europejskim Partnerstwie w dziedzinie Metrologii podjętym wspólnie przez kilka państw członkowskich(COM(2021) 89 final – 2021/0049 COD)

(COM(2021) 89 final – 2021/0049 COD)

34

2021/C 341/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do przepisów przejściowych dotyczących niektórych maszyn wyposażonych w silniki o zakresie mocy 56–130 kW i powyżej 300 kW w celu zaradzenia skutkom kryzysu związanego z COVID-19[COM(2021) 254 final – 2021/0129 (COD)]

[COM(2021) 254 final – 2021/0129 (COD)]

39

2021/C 341/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europejski system gospodarczy i finansowy: wspieranie otwartości, wytrzymałości i odporności(COM(2021) 32 final)

(COM(2021) 32 final)

41

2021/C 341/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Strategia na rzecz wzmocnienia stosowania Karty praw podstawowych w UE(COM(2020) 711 final)

(COM(2020) 711 final)

50

2021/C 341/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji[COM(2020) 790 final]

[COM(2020) 790 final]

56

2021/C 341/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/794 w odniesieniu do współpracy Europolu z podmiotami prywatnymi, przetwarzania danych osobowych przez Europol w celu wspierania postępowań przygotowawczych oraz roli Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji(COM(2020) 796 final – 2020/0349 (COD))

(COM(2020) 796 final – 2020/0349 (COD))

66

2021/C 341/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa(COM(2020) 605 final), Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Plan dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu: przewidywanie, zapobieganie, ochrona i reagowanie(COM(2020) 795 final)

(COM(2020) 605 final)

(COM(2020) 795 final)

71

2021/C 341/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Europejski plan walki z rakiem[COM(2021) 44 final]

[COM(2021) 44 final]

76

2021/C 341/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania[COM(2021) 93 final – 2021/0050 (COD)]

[COM(2021) 93 final – 2021/0050 (COD)]

84

2021/C 341/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Dokument roboczy służb Komisji – Ocena białej księgi Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu[SWD(2020) 410 final]

[SWD(2020) 410 final]

100

2021/C 341/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki zarządzania, ochrony i kontroli obowiązujące na obszarze podlegającym kompetencji Komisji ds. Tuńczyka na Oceanie Indyjskim (IOTC) oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1936/2001, (WE) nr 1984/2003 i (WE) nr 520/2007(COM(2021) 113 final – 2021/0058 (COD))

(COM(2021) 113 final – 2021/0058 (COD))

106

2021/C 341/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/625 w odniesieniu do kontroli urzędowych zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego wywożonych z państw trzecich do Unii w celu zapewnienia przestrzegania zakazu dotyczącego niektórych zastosowań środków przeciwdrobnoustrojowych(COM(2021) 108 final – 2021/0055 (COD))

(COM(2021) 108 final – 2021/0055 (COD))

107

2021/C 341/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki ochrony i zarządzania obowiązujące na obszarze objętym konwencją Komisji ds. Rybołówstwa na Zachodnim i Środkowym Pacyfiku oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 520/2007(COM(2021) 198 final – 2021/0103 (COD))

(COM(2021) 198 final – 2021/0103 (COD))

108

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/1 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/1

---

Rezolucja „Wkład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r. na podstawie prac grupy ad hoc »Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r.«”

(2021/C 341/01)

| Sprawozdawczyni i sprawozdawcy: | Marija MINCZEWA


  Stefano PALMIERI


  Jan DIRX |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni i sprawozdawcy:

Marija MINCZEWA

Stefano PALMIERI

Jan DIRX

Na sesji plenarnej w dniach 9 i 10 czerwca 2021 r. (posiedzenie z 9 czerwca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 175 głosami za (2 osoby wstrzymały się od głosu) przyjął następującą rezolucję:

1.   Wstęp

| 1.1. | EKES stwierdza, że program prac Komisji Europejskiej na 2021 r. dowodzi, iż sześć naczelnych celów wyznaczonych przez Komisję („Europejski Zielony Ład”, „Europa na miarę ery cyfrowej”, „Gospodarka, która służy ludziom”, „Silniejsza pozycja Europy na świecie”, „Promowanie naszego europejskiego stylu życia” i „Nowy impuls dla demokracji europejskiej”) stanowi potężne ramy umożliwiające opracowanie programów prac. Dlatego też EKES ponownie przy opracowywaniu niniejszej rezolucji posiłkował się tymi sześcioma celami, wnosząc swój wkład w program prac Komisji na 2022 r. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet zakłada, że ze względu na czas trwania pandemii COVID-19 skierowanie gospodarki europejskiej na właściwe tory trwałej transformacji, wzrostu i zatrudnienia, a także zapewnienie dobrobytu Europejczykom oraz europejskim organizacjom i przedsiębiorstwom, powinno pozostać najwyższym priorytetem polityki gospodarczej UE w najbliższych latach. Dlatego konieczność naprawy gospodarczej i odbudowy po kryzysie związanym z pandemią powinna zostać w pełni i konkretnie rozszerzona w programie prac Komisji na 2022 r. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Obecna sytuacja w Europie związana z pandemią powoduje wzrost ubóstwa i nierówności, w związku z czym zasoby należy kierować tam, gdzie są najbardziej potrzebne, tak aby stworzyć możliwości, dobrej jakości miejsca pracy, ograniczyć ubóstwo i wykluczenie, wspierać przedsiębiorczość oraz zmianę i podnoszenie kwalifikacji, a także zapewnić dostęp do usług na wysokim poziomie. Jak na szczycie społecznym w Porto w maju 2021 r. oświadczyli partnerzy społeczni, instytucje UE, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i państwa członkowskie, do przezwyciężenia kryzysu gospodarczego i społecznego należy wykorzystać zarazem inwestycje i reformy, tak by wzmocnić odporność Europy na przyszłe wstrząsy, opierając ją na trwałym wzroście gospodarczym sprzyjającym włączeniu społecznemu, na godnej pracy i sprawiedliwości społecznej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Właśnie teraz Komitet pragnie podkreślić, że UE, a zatem i cała polityka Unii, jest i powinna być zakorzeniona w jej dążeniach i wartościach określonych w traktacie lizbońskim i w Karcie praw podstawowych UE. Dotyczy to następujących wartości: godność ludzka, wolność, demokracja, równość, państwo prawa i prawa człowieka. Zdaniem EKES-u program prac powinien koncentrować się na restrukturyzacji i poprawie naszej gospodarki i społeczeństwa, opierając się na takich wartościach: uwolnienie pełnego potencjału jednolitego rynku, realizacja celów zrównoważonego rozwoju, stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym i osiągnięcie neutralności klimatycznej w UE najpóźniej do 2050 r. oraz zapewnienie dobrych rządów i demokratycznej rozliczalności. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet jest przekonany, że wielkie wyzwania, przed którymi wszyscy stoimy, oraz głębokie przemiany w naszej gospodarce, w naszym podejściu do przyrody i środowiska oraz w naszym życiu, które są niezbędne dla prawdziwie zrównoważonego świata, dokonają się z powodzeniem tylko wtedy, gdy obywatelki i obywatele oraz ich organizacje będą aktywnie zaangażowani. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES z ubolewaniem stwierdza w rezolucji w sprawie zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności, że administracje krajowe włączyły zorganizowane społeczeństwo obywatelskie w opracowywanie swoich planów tylko w niewielkim stopniu. O znaczeniu i przydatności aktywnego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w politykę i jej realizację świadczą także opublikowane przez EKES badanie „The response of civil society organisations to face the COVID-19 pandemic and the consequent restrictive measures adopted in Europe” [Reakcja organizacji społeczeństwa obywatelskiego na pandemię COVID-19 i na ograniczenia przyjęte w jej następstwie w Europie], które przedstawiliśmy wiosną tego roku (1), oraz Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego (2) za zaangażowanie podmiotów społecznych w czasie pandemii. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Dlatego też ponawiamy nasz apel do Komisji o usunięcie tych niedociągnięć na etapie wdrażania i oceny krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności poprzez ustanowienie bardziej formalnych procedur, które ułatwią rzeczywistą wymianę. Komitet oczekuje zatem, że w przyszłorocznym programie prac Komisja uzna kluczową rolę przedsiębiorstw, pracowników i organizacji społeczeństwa obywatelskiego we wdrażaniu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, w procesie ich przeglądu i monitorowania. Zakłada przy tym, że w centrum strategii odbudowy znajdzie się także 20 zasad Europejskiego filaru praw socjalnych ukierunkowujących politykę społeczną UE, tak aby zagwarantować, że transformacja cyfrowa i ekologiczna będzie sprawiedliwa i uczciwa. W działaniach Komisji powinna też znaleźć odbicie kluczowa rola partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego jako współtwórców przyszłości Europy w ramach Konferencji w sprawie przyszłości Europy. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Jednolity rynek pozostaje główną siłą napędową konkurencyjnej gospodarki UE i dlatego jest istotnym czynnikiem ożywienia i odbudowy gospodarek zarówno poszczególnych państw członkowskich, jak i całej UE. EKES zwraca uwagę, że należy usunąć wszelkie przeszkody i zapewnić nieprzerwany przepływ towarów, usług, kapitału, danych i osób przez granice. Kluczowe znaczenie ma jak najszybsze przywrócenie swobody przemieszczania się na jednolitym rynku do stanu sprzed pandemii COVID-19, pogłębienie tej swobody we wszystkich obszarach oraz skupienie się na tym, w jaki sposób należy jeszcze bardziej zwiększyć solidność łańcuchów dostaw i wartości poprzez dywersyfikację napędzaną przez przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES przychylnie odnosi się do przyjęcia Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jego praktyczne wdrożenie wiąże się jednak z pewnym ryzykiem. Już nastąpiło opóźnienie w procedurze ratyfikacji decyzji w sprawie środków własnych (3), która umożliwi UE pożyczanie niezbędnych funduszy na rynkach kapitałowych. EKES jest zaniepokojony brakiem odpowiednich informacji na temat praktycznych ustaleń dotyczących emisji niezbędnych obligacji, które sfinansują ten mechanizm (4). Należy również ściśle monitorować spójność między zalecanymi inicjatywami przewodnimi wydanymi przez Komisję Europejską (KE) a rzeczywistą zawartością tematyczną krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. Wyzwanie polega na tym, że nie wszystkie państwa członkowskie będą wychodzić z kryzysu w tym samym tempie. Komisja musi zapewnić szybkie zatwierdzenie przedstawionych planów, z zastrzeżeniem że wszelkie opóźnienia mogą spowodować pogłębienie się różnic między państwami członkowskimi oraz w obrębie segmentów każdej gospodarki krajowej. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES popiera komunikat Komisji w sprawie reakcji polityki fiskalnej na pandemię COVID-19 (5), w którym KE przedstawia swój zamiar podjęcia w przyszłości decyzji o wyłączeniu ogólnej klauzuli wyjścia w pakcie stabilności i wzrostu po dokonaniu ogólnej oceny stanu gospodarki na podstawie kryteriów ilościowych, a mianowicie poziomu działalności gospodarczej w UE lub w strefie euro w porównaniu z poziomem sprzed kryzysu (2019 r.). EKES zgadza się z koniecznością dalszego stosowania ogólnej klauzuli wyjścia w 2022 r., a także z koniecznością uniknięcia przedwczesnego wycofania wsparcia fiskalnego. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Komitet wzywa do jak najszybszego wznowienia procesu przeglądu ram zarządzania gospodarczego UE, aby zwiększyć długoterminowe korzyści płynące z planu odbudowy dla Europy. Zamiast „powrotu do normalności” domaga się zwrotu ku zmienionym i ponownie wyważonym ramom zarządzania gospodarczego zorientowanym na dobrobyt, w których równą wagę przywiązuje się do szeregu kluczowych celów politycznych takich jak trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, pełne zatrudnienie i godna praca, przywrócenie produktywności UE, konkurencyjna społeczna gospodarka rynkowa i stabilne finanse publiczne. Takie ramy powinny również zapobiegać asymetrycznym skutkom w państwach członkowskich i stymulować inwestycje produkcyjne poprzez wdrożenie, na przykład, dobrze wyważonej złotej reguły budżetowej. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Komisja powinna również rozważyć przedłużenie okresu obowiązywania tymczasowych ram środków pomocy państwa do końca 2022 r. Pozwoli to państwom członkowskim na dalsze korzystanie z pełnej elastyczności przewidzianej w zasadach pomocy państwa w celu wspierania gospodarki w kontekście pandemii COVID-19, przy jednoczesnym przestrzeganiu reguł konkurencji, by uniknąć zakłóceń na jednolitym rynku. EKES uważa jednak, że jest to system o charakterze nadzwyczajnym i tymczasowym, po którym musi nastąpić proces konsolidacji fiskalnej w celu poprawy stanu finansów publicznych w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES zauważa, że inwestycje nie stanowią celu polityki Komisji w jej kadencji do 2024 r. Aby mieć pewność, że optymalnie wykorzystamy bezprecedensowe nakłady finansowe UE i wyjdziemy z tego wyjątkowego kryzysu, pilnie potrzebujemy dobrze sformułowanego europejskiego programu gospodarczego i skutecznej polityki lepszego stanowienia prawa, a także szybszego wprowadzania szczepionek i zmniejszenia ograniczeń na wewnętrznych granicach UE. EKES zaleca włączenie inicjatyw inwestycyjnych do swojego programu prac na rok 2022, w tym wysiłków na rzecz mobilizacji prywatnych inwestycji sprzyjających przyszłemu zrównoważonemu rozwojowi gospodarczemu UE (6). |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES popiera propozycję Komisji, by zmienić tablicę wskaźników społecznych, tak aby jako zasadnicze narzędzie monitorowania wykorzystywane w ramach europejskiego semestru objęła ona w większym stopniu Europejski filar praw społecznych. W tym celu Komitet zaleca dodanie nowych, lepszych, mierzalnych i uzupełniających wskaźników społecznych, gospodarczych i środowiskowych. Przyczynią się one do szerszego śledzenia postępów we wdrażaniu zasad filaru i do monitorowania realizacji działań politycznych. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Godna praca powinna być standardem. Wyzwanie, jakim jest COVID-19, ukazało słabość naszego systemu społecznego, pogłębiło nierówności i ubóstwo oraz doprowadziło nasze systemy zdrowotne i społeczne na skraj załamania. EKES zaleca, by w celu stworzenia lepszej przyszłości dla Europy – pomagając w walce z obecnym kryzysem i rozwiązując problemy systemowe, które pogłębiają skutki pandemii – podjąć zdecydowane działania na rzecz zwalczania ubóstwa i propagowania godnej pracy. O ile zostaną właściwie wykorzystane, transformacje – cyfrowa i ekologiczna – dają szansę na więcej lepszych miejsc pracy, pod warunkiem zaangażowania partnerów społecznych, przestrzegania i umacniania rokowań zbiorowych, a także uwzględniania w tym procesie opinii pracowników (informacje, konsultacje i uczestnictwo). |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES uważa, że jest to również właściwy moment, by wyciągnąć wnioski z pandemii i upewnić się, że wprowadzono strategie polityczne pozwalające przygotować się na przyszłe porównywalne wstrząsy, jak również na nowe możliwości wspierania odnowy przemysłu. Kryzys uwidocznił znaczenie europejskiego przemysłu, w tym silnego sektora wytwórczego, dla wzmocnienia podstaw gospodarczych UE i zmniejszenia jej nadmiernej i problematycznej zależności od dostawców zewnętrznych. Skuteczna strategia przemysłowa musi zatem pozostać ważnym elementem unijnego programu ożywienia gospodarczego. Odpowiednią uwagę należy również poświęcić ochronie strategicznych aktywów i inwestycji UE (w stosunku do niektórych państw trzecich), ponieważ po kryzysie związanym z COVID-19 oczekuje się istotnych zmian w strukturach własnościowych. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Europejski Zielony Ład

| 2.1. | Pomimo niepokojów związanych z globalnym wyzwaniem, jakim jest COVID-19, nadal będą realizowane działania na rzecz modelu gospodarczego bardziej zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu, na rzecz celów zrównoważonego rozwoju i w szczególności na rzecz przekształcenia obecnego modelu wzrostu na ekologiczny, a ich kontynuowanie jest konieczne. Przejście do Europejskiego Zielonego Ładu stwarza szczególną okazję do rozwoju przedsiębiorstw opartych na modelu ekonomii społecznej. Innowacyjne i przedsiębiorcze firmy są kluczem do stworzenia skutecznych i inteligentnych rozwiązań dla wyzwania egzystencjalnego, jakim jest zmiana klimatu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Podczas gdy promowanie zatrudnienia i umiejętności, sprawna transformacja i dynamiczny dialog społeczny są również istotnymi elementami, ład społeczny – jako zasadnicza część nowego Zielonego Ładu – z pewnością nie odnosi się „tylko” do pracy. W jego zakres wchodzi zapewnienie dochodu, zabezpieczenia społecznego i wsparcia budżetowego wszystkim osobom w potrzebie, w tym osobom niemającym żadnego dostępu do pracy. Dlatego też włączenie wszystkich podmiotów społeczeństwa obywatelskiego musi odbywać się wspólnie i stanowić przedmiot wspólnego zainteresowania (tzn. należy rozważyć włączenie grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | UE może być światowym wzorem do naśladowania w dziedzinie ochrony klimatu tylko wtedy, gdy uda nam się przeprowadzić ekologiczną transformację przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjnych łańcuchów wartości, miejsc pracy i przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa należy wspierać w ich transformacji, nie tylko za pomocą instrumentów finansowych, ale także poprzez umożliwienie tworzenia nowych zrównoważonych modeli biznesowych – w przeciwnym razie stracą konkurencyjność. Należy znaleźć równowagę między swobodą przedsiębiorczości a bardziej rygorystycznymi regulacjami, aby zachęcić do innowacji, zminimalizować dodatkowe obciążenia administracyjne i uniknąć potencjalnych zakłóceń na rynku. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Przejście do bardziej zrównoważonej i odpornej gospodarki jest ważniejsze niż kiedykolwiek. Niezbędne zasoby finansowe należy przekierować na zrównoważone inwestycje o długoterminowym podejściu, które uwzględniają aspekty gospodarcze, środowiskowe, społeczne i związane ze sprawowaniem rządów. Opierając się na już wykonanych pracach i odnowionej strategii zrównoważonego finansowania, którą Komisja zapowiedziała w związku z Europejskim Zielonym Ładem i która ma zostać przyjęta w pierwszej połowie 2021 r., należy kontynuować wysiłki na rzecz ustanowienia i wzmocnienia unijnych ram zrównoważonego finansowania w zharmonizowany sposób, który będzie wspierany przez wszystkie podmioty, w tym instytucje finansowe, przedsiębiorstwa, obywateli i władze. EKES podkreśla znaczenie finansowania również „transformacji w stronę modelu zrównoważonego” naszej gospodarki. Pozytywne podejście, które zapewnia zachęty, pozwoli wszystkim sektorom i gałęziom przemysłu na przejście transformacji i przyczynienie się do niej. Należy również wziąć pod uwagę różne punkty wyjścia i wyzwania związane z transformacją, przed którymi stoją przedsiębiorstwa, sektory i regiony. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Aby osiągnąć cele Zielonego Ładu w zakresie produkcji i konsumpcji, w 2022 r. Komisja powinna kontynuować wartościowe prace nad przejściem na gospodarkę o obiegu zamkniętym w ramach swojego planu działania na 2020 r., w szczególności w zakresie:






  — | projektowania zrównoważonych produktów z myślą o ponownym uprzemysłowieniu Europy, |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

projektowania zrównoważonych produktów z myślą o ponownym uprzemysłowieniu Europy,

| — | wspierania środowiska umożliwiającego przedsiębiorstwom dostosowanie ich modeli biznesowych oraz poprawy przewidywalności inwestycji, |
| --- | --- |

—

wspierania środowiska umożliwiającego przedsiębiorstwom dostosowanie ich modeli biznesowych oraz poprawy przewidywalności inwestycji,

| — | wzmocnienia pozycji konsumentów i nabywców publicznych, zwłaszcza poprzez wzmocnienie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce, |
| --- | --- |

—

wzmocnienia pozycji konsumentów i nabywców publicznych, zwłaszcza poprzez wzmocnienie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce,

| — | zapewnienia zamknięcia obiegu kluczowych łańcuchów produktowych, |
| --- | --- |

—

zapewnienia zamknięcia obiegu kluczowych łańcuchów produktowych,

| — | dalszego rozwoju rynku surowców wtórnych w UE, |
| --- | --- |

—

dalszego rozwoju rynku surowców wtórnych w UE,

| — | dalszego monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym za pomocą europejskiego semestru i ram monitorowania oraz ponownej oceny wskaźników dotyczących wykorzystania zasobów, |
| --- | --- |

—

dalszego monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym za pomocą europejskiego semestru i ram monitorowania oraz ponownej oceny wskaźników dotyczących wykorzystania zasobów,

| — | poprawy egzekwowania przez państwa członkowskie wspólnotowych przepisów UE dotyczących odpadów. |
| --- | --- |

—

poprawy egzekwowania przez państwa członkowskie wspólnotowych przepisów UE dotyczących odpadów.

EKES i Komisja powinny nadal czerpać z sukcesu swoich wspólnych prac nad europejską platformą zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym, gromadzącą sprawdzone rozwiązania, wyciągnięte wnioski oraz badania i strategie zainteresowanych stron na potrzeby sprawiedliwej i uczciwej transformacji.

W 2022 r. Komisja powinna kontynuować prace nad Europejskim Paktem na rzecz Klimatu, aby zagwarantować, że opiera się on na prawdziwym uczestnictwie i współodpowiedzialności lokalnych podmiotów działających w dziedzinie klimatu oraz stanowi narzędzie realizacji dążeń UE w dziedzinie klimatu. EKES wzywa także do utworzenia platformy zainteresowanych stron Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu opartej na zasadach pluralizmu, przejrzystości oraz rzeczywistego uczestnictwa i współodpowiedzialności podmiotów działających na rzecz klimatu na wszystkich szczeblach. Utworzenie forum UE na rzecz finansowania działań związanych z klimatem w ramach Paktu ułatwiłoby proces wzajemnego uczenia się i dostęp do finansowania, a także usunęłoby bariery.

| 2.6. | Ponadto integralną częścią tego paktu powinien być mechanizm zaangażowania młodzieży w działania na rzecz klimatu i zrównoważonego rozwoju – np. proponowane przez EKES Młodzieżowe Okrągłe Stoły ds. Klimatu i Zrównoważonego Rozwoju – wspomagany przez organizacje młodzieżowe. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Decyzja Komisji o zwiększeniu celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. do 55 % jest w dużej mierze zgodna z wcześniejszymi opiniami Komitetu. Zastosowanie założenia zerowych emisji netto już do celów pośrednich jest możliwe tylko pod warunkiem że zostanie zagwarantowana integralność systemu, w tym sposób dokładnego obliczania emisji i absorpcji dwutlenku węgla. EKES uważa, że bardzo istotne jest, aby obywatele i partnerzy społeczni wiedzieli, jak można osiągnąć cele dotyczące ograniczenia emisji i co to oznacza dla ich pracy i życia. Ma to zasadnicze znaczenie dla uzyskania ich poparcia dla wszystkich podejmowanych działań. Wobec tego należy przedsięwziąć środki w celu zagwarantowania równego podziału ryzyka i szans, aby zagwarantować pewność i stabilność tego procesu. UE musi zadbać o to, aby jej polityka handlowa i zawierane przez nią umowy handlowe były spójne z jej ambicjami klimatycznymi; Komisja powinna zatem zwrócić szczególną uwagę na możliwe konsekwencje dla obywateli państw trzecich o niskich dochodach. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Strategia „od pola do stołu” i strategia na rzecz bioróżnorodności stanowią kluczowy element Europejskiego Zielonego Ładu. W tej chwili podstawowe znaczenie ma przełożenie tych strategii na znaczące i podejmowane w odpowiednim czasie działania. Należy zapewnić zorganizowany i szeroki udział społeczeństwa obywatelskiego we wdrażaniu tych strategii, na przykład za pośrednictwem Europejskiej Rady ds. Polityki Żywnościowej, do czego wzywa EKES. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | W 2022 r. Komisja powinna rozpocząć przygotowania do przedstawienia wniosku dotyczącego ram prawnych dla zrównoważonych systemów żywnościowych, którego publikacja przewidziana jest na 2023 r. Ramy prawne powinny zapewniać kompleksowe podejście i obejmować jasne cele, wskaźniki i solidny mechanizm monitorowania. EKES zalecał opracowanie tablicy wyników UE dotyczącej zrównoważonej żywności, dzięki której w ramach wieloletniego podejścia zajmowano by się wyzwaniami w zakresie systemu żywnościowego, a tym samym wspierano dostosowanie polityki na poszczególnych szczeblach sprawowania rządów. Tablica wyników obejmowałaby określone wskaźniki, zachęcając w ten sposób do postępów i monitorując realizację wyznaczonych celów. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Wspólna polityka rolna (WPR) i wspólna polityka rybołówstwa (WPRyb) powinny również wnieść znaczący wkład w Europejski Zielony Ład, zwłaszcza w odniesieniu do strategii „od pola do stołu” i strategii na rzecz bioróżnorodności, wyznaczając wyższe aspiracje w działaniach na rzecz środowiska i klimatu, dążąc do bardziej zrównoważonych i odpornych systemów żywnościowych oraz zapewniając odpowiednie uwzględnienie wymiaru społecznego. W skali globalnej należy zapewnić równe warunki działania dla wszystkich gałęzi przemysłu rolno-spożywczego i rybołówstwa, tak aby zrównoważona produkcja UE nie podlegała eksternalizacji ani nie była narażona na negatywne skutki przywozu z krajów o niższych standardach środowiskowych, społecznych, zdrowotnych i jakościowych, zwłaszcza w świetle zakłóceń gospodarczych i handlowych spowodowanych kryzysem związanym z COVID-19. Podobnie zrównoważony rozwój społeczny musi również odgrywać kluczową rolę w WPR i należy rozważyć wprowadzenie systemu warunkowości społecznej, aby zagwarantować, że fundusze europejskie nie będą wykorzystywane w sytuacji, gdy dochodzi do naruszeń praw pracowniczych i praw człowieka, a pracownicy rolni będą mogli korzystać z najwyższych standardów pracy i ochrony socjalnej. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Komitet popiera dążenie UE do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń z myślą o zapewnieniu zdrowych ekosystemów i stworzeniu Europejczykom zdrowych warunków życia. W tym celu Komisja przyjmie w 2021 r. plan działania „Towards a Zero Pollution Ambition for air, water and soil – building a Healthier Planet for Healthier People” [W kierunku zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby – zdrowsza planeta dla zdrowszych ludzi]. EKES z niecierpliwością oczekuje możliwości rozważenia zaproponowanych instrumentów i harmonogramu realizacji tego planu działania. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | EKES wzywa Komisję do wprowadzenia – na potrzeby udanej transformacji – konkretnych środków wsparcia w postaci pionierskich rynków stali ekologicznej, tymczasowego wsparcia finansowego procesów niskoemisyjnych oraz inwestycji w infrastrukturę wodorową, infrastrukturę wychwytywania, składowania i utylizacji dwutlenku węgla, a także do całościowego przemyślenia, odpowiednio, zasad pomocy państwa i reguł konkurencji. Konieczne jest także promowanie transformacji sektora bankowego i finansowego w celu położenia większego nacisku na wspieranie zrównoważonych i innowacyjnych projektów. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | EKES z zadowoleniem przyjmuje to, że nowa strategia Komisji w zakresie transportu koncentruje się na zrównoważonej i inteligentnej mobilności oraz jest zintegrowana z Europejskim Zielonym Ładem. Niemniej jednolity rynek i kwestie społeczne są kluczowymi czynnikami sprzyjającymi przejściu na bardziej zrównoważoną i inteligentną mobilność, dlatego EKES chciałby, aby zostały one wzmocnione w nadchodzących działaniach. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | EKES popiera dążenie do większej zrównoważoności wszystkich rodzajów transportu i promowanie zrównoważonego systemu transportu multimodalnego, opartego na współpracy między poszczególnymi rodzajami transportu oraz na optymalnych cechach środowiskowych i zrównoważoności społecznej każdego rodzaju transportu. Jednocześnie niezbędne jest całościowe podejście w zakresie sposobów realizacji tych zamierzeń. Skuteczna strategia UE na rzecz mobilności musi również iść w parze ze wzmocnieniem konkurencyjności całego sektora transportu i powiązanej z nim bazy przemysłowej UE. Choć bezprecedensowy kryzys COVID-19 dowiódł żywotnego znaczenia zarówno sprawnie funkcjonującego jednolitego rynku transportu, jak i zrównoważonych łańcuchów dostaw, EKES podkreśla, że kryzys ten wymaga wyraźnego rozróżnienia między fazą odbudowy sektora lotniczego w perspektywie krótkoterminowej, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnego wkładu sektora w osiąganie celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz konkurencyjności międzynarodowej, a równymi warunkami działania w perspektywie średnio- i długoterminowej. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Komisja powinna kontynuować rozwój unii energetycznej poprzez składanie rocznych sprawozdań na temat stanu unii energetycznej oraz wspieranie państw członkowskich we wdrażaniu krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu. Należy poświęcić więcej uwagi temu, jak obywatelki i obywatele mają się znaleźć w centrum procesu transformacji energetycznej. Wspieranie energii społeczności lokalnych i wzmacnianie pozycji konsumentów, własność lokalna i rozwój regionalny oraz ocena adekwatności strategii sprawiedliwej transformacji powinny zajmować wysokie miejsce na liście priorytetów politycznych Komisji. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Już w 2021 r. Komisja przedstawia bogaty i ambitny program inicjatyw ustawodawczych mających na celu dekarbonizację sektora energetycznego, w szczególności w ramach pakietu „Fit for 55”. W 2022 r. Komisja powinna nadal dążyć do integracji systemu energetycznego, wyjaśniając, w jaki sposób osiągnąć bezpieczeństwo dostaw przy wykorzystaniu niskoemisyjnych lub bezemisyjnych źródeł energii, również w odniesieniu do roli sektora publicznego. Potrzebne jest przyjazne dla przedsiębiorstw podejście do transformacji ekologicznej, wspierające Zielony Ład i jego nowe cele wiarygodną strategią przemysłową, aby uczynić z niego prawdziwą siłę napędową wzrostu. Jednocześnie program zrównoważonego finansowania musi umożliwiać również finansowanie technologii, infrastruktury i działań związanych z transformacją, z uwzględnieniem konkurencyjności przemysłu. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Osiągnięcie neutralności klimatycznej nie będzie dla Europy łatwe. Dekarbonizacja przemysłu obciąży energochłonne przedsiębiorstwa (sektory stali, cementu, chemikaliów) wysokimi kosztami energii, wymagając jednocześnie ogromnej przemiany strukturalnej w sektorze przemysłu, transportu i energii, co może zmniejszyć ich szanse na konkurencyjnym rynku światowym. Aby zachować konkurencyjność, konieczny jest kompleksowy zwrot w energetyce, zapewniający bezpieczeństwo dostaw dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, bez podnoszenia cen, przy jednoczesnym zwiększeniu zarówno łączności sieciowej, jak i pojemności magazynowej. W tym procesie kluczową rolę odegra wodór. Priorytetem musi być opracowanie odpowiednich zastosowań. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | EKES uważa, że bardzo istotne jest zmniejszenie zależności energetycznej. Dlatego należy podjąć działania zmierzające do ograniczenia importu energii i wyeliminowania dopłat do źródeł energii szkodliwych dla klimatu i środowiska, a Unia Europejska powinna przyjąć rolę lidera w dziedzinie energii odnawialnej, efektywności energetycznej i elektromobilności. Priorytetem powinien być jednak konsensus społeczny, zwłaszcza w sytuacji, gdy niektóre regiony UE, nadal zależne od produkcji węgla kamiennego lub wykorzystania innych paliw kopalnych, są dalekie od ukończenia przejścia na zrównoważoną energię, dochody ich mieszkańców są niższe w porównaniu z pozostałymi państwami członkowskimi UE, a możliwości ekonomiczne mniejsze. Brak odpowiedniej reakcji na negatywne skutki transformacji energetycznej dla obywateli i przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, oraz niezdolność do zapewnienia odpowiedniego wsparcia osobom i podmiotom najbardziej dotkniętym tą transformacją, mogą spowodować silny opór polityczny i społeczny oraz spowolnienie całego procesu wdrażania krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | EKES podkreśla, że stworzenie gospodarki czystego wodoru w Europie jest tylko jednym z elementów strategii na rzecz lepszego powiązania różnych sektorów energetycznych w UE. Ze względu na wysokie koszty produkcji i transportu czysty wodór powinien być wykorzystywany wyłącznie w przypadkach, gdy inne istniejące warianty dekarbonizacji nie są możliwe do zastosowania, jak w sektorach, w których trudno jest zredukować emisje dwutlenku węgla, lub w niektórych bardzo specyficznych zastosowaniach w sektorach transportu i budownictwa. EKES podkreśla, że aby umożliwić rozwój czystego wodoru, fundusze UE nie powinny dotować paliw kopalnych, i wzywa Komisję do stosowania zasady „nie szkodzić” do wszystkich form finansowania publicznego w ramach WRF, InvestEU, Europejskiego Funduszu Odbudowy i pomocy państwa. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | EKES jest zdania, że ze względu na szczególny charakter inicjatywy „Fala renowacji” i jej trajektorię do 2050 r., musi ona zostać osadzona w jasnych, stabilnych i dostosowanych do potrzeb ramach prawnych i finansowych. Komisja powinna wprowadzić zachęty do rozwijania na szczeblu lokalnym uprzemysłowienia i masowego wprowadzania procesów renowacji służących poprawie efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | EKES przypomina, że kraje Bałkanów Zachodnich są bardzo wrażliwe na skutki zmiany klimatu, które powodują szkody dla zdrowia publicznego i gospodarki, i potrzebne są pilne działania, by poprawić jakość życia ich obywateli, zwłaszcza dzieci i młodzieży, poprzez sprawiedliwe przejście na bardziej ekologiczny model, mając na uwadze zasadę nie pozostawiania nikogo w tyle. EKES popiera Zielony program działań dla Bałkanów Zachodnich i wzywa do dostosowania przyszłych działań na rzecz bardziej ekologicznych Bałkanów Zachodnich do konkretnych wyzwań i potrzeb regionu, w tym do zapewnienia odpowiednich ram regulacyjnych, działań transgranicznych, innowacyjnych rozwiązań technologicznych, energii produkowanej i zużywanej lokalnie oraz efektywności energetycznej, zrównoważonego transportu miejskiego, sieci drogowych i kolejowych, zaangażowania podmiotów publicznych i prywatnych, wdrożenia ICT i szybkiego internetu, środków w sektorze rolno-spożywczym itp. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | EKES gorąco popiera współpracę Komisji Europejskiej z państwami członkowskimi UE na rzecz promowania kompetencji kluczowych, niezbędnej wiedzy oraz perspektyw ułatwiających uczenie się przez całe życie. Musimy umieścić wysokiej jakości miejsca pracy i warunki pracy w centrum strategii UE, zwiększając znaczenie know-how i jego ciągłego wdrażania poprzez system kształcenia, szkoleń, prawo do uczenia się przez całe życie, które należy realizować, zapewniając możliwości dostępu oraz konkretne przykłady możliwych indywidualnych rachunków szkoleniowych. Dzięki temu ludzie będą przygotowani do radzenia sobie ze zmianami wymaganymi w kontekście transformacji cyfrowej i ekologicznej, co zagwarantuje, że nikt nie pozostanie w tyle. EKES wzywa Komisję do zainicjowania dialogu społecznego na temat indywidualnych rachunków szkoleniowych oraz do opracowania na szczeblu UE strategii na rzecz ekologicznych umiejętności i kompetencji zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem. |
| --- | --- |

2.22.

3.   Europa na miarę ery cyfrowej

| 3.1. | Kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że rewolucja cyfrowa jest ważnym elementem zwiększania odporności naszych społeczeństw na sytuacje kryzysowe. Kapitalne znaczenie ma inwestowanie w cyfryzację podstawowych usług i zwiększenie zdolności rządów, prawodawców i instytucji publicznych do świadczenia usług w czasie kryzysu. Jednocześnie musimy zdać sobie sprawę, że technologie cyfrowe nie są celem końcowym, lecz narzędziem. Potrzebujemy skutecznych ram europejskich, aby zapewnić pełną dostępność dla obywateli UE oraz równe szanse dla wszystkich, i musimy ukierunkować te ramy na wysokie standardy zrównoważonego rozwoju, w tym na silne gwarancje demokratyczne i technologiczne, wraz z towarzyszącymi im środkami wsparcia w zakresie kosztów i wiedzy, dzięki którym nikt nie pozostanie w tyle. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES zauważa, że zapewnienie UE wiodącej pozycji w dziedzinie technologii cyfrowych wymaga od niej przeznaczenia znacznych środków finansowych na badania naukowe i innowacje oraz ułatwienia współpracy między przedsiębiorstwami, naukowcami, sektorem publicznym i innymi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Pandemia przyspieszyła transformację cyfrową, uwydatniając potrzebę podjęcia takich wyzwań jak równowaga między życiem zawodowym a prywatnym oraz zdrowie i bezpieczeństwo pracowników. Dialog społeczny na szczeblu europejskim, krajowym i branżowym jest przydatnym narzędziem służącym zbadaniu, czy i w jakim stopniu zdrowie pracowników i ich życie prywatne wymagają dodatkowej ochrony w czasach wszechobecnej cyfrowej łączności mobilnej oraz jakie środki są w tym względzie odpowiednie, m.in. ocena na szczeblu UE tzw. prawa do bycia offline. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komisja powinna współdziałać z państwami członkowskimi, aby wyeliminować różnice między pracownikami zatrudnionymi w standardowych formach zatrudnienia a tymi zatrudnionymi w niestandardowych lub pracownikami nietypowymi, dokonując wyraźnego rozróżnienia między osobami rzeczywiście samozatrudnionymi a samozatrudnionymi fikcyjnie. Każdy pracownik, uznany za takiego na podstawie zarówno prawa krajowego, jak i orzecznictwa TSUE, powinien być tak samo chroniony, bez względu na to, czy pracuje dla platformy cyfrowej czy nie. Należy także uznać jego prawo do rokowań zbiorowych i reprezentacji oraz do ochrony warunków pracy i zdrowia, respektując przy tym różne systemy stosunków pracy. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Transformacja cyfrowa nie powinna przyczyniać się wyłącznie do wzrostu wydajności, lecz także do poprawy edukacji oraz promować partycypację polityczną, społeczną i kulturalną wszystkich mieszkańców UE. W celu uniknięcia przepaści cyfrowej EKES wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, osoby zagrożone wykluczeniem społecznym i inne grupy znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji. Dlatego jednym z celów transformacji cyfrowej powinno stać się ustanowienie powszechnego dostępu wszystkich mieszkańców UE do szerokopasmowego internetu jako nieodpłatnie świadczonej usługi publicznej, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę, że obecnie zasięg rozkłada się bardzo nierównomiernie, co jest szczególnie szkodliwe dla obszarów wiejskich (MŚP i obywateli). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ludzie, ze swoją wiedzą, umiejętnościami i kompetencjami, odgrywają kluczową rolę w globalnym wyścigu. Sytuacja demograficzna utrudnia dostępność siły roboczej, a na domiar powiększa się luka w zakresie umiejętności jakościowych. EKES wzywa do pilnego rozwoju kształcenia i szkolenia, aby sprostać wymogom ery sztucznej inteligencji (AI), m.in. poprzez zapewnienie solidnych podstaw umiejętności i kompetencji w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM). Podnoszenie kwalifikacji, przekwalifikowanie i kształcenie ciągłe – którym towarzyszą zdolności adaptacyjne i odporność – to elementy konieczne, aby zapewnić każdemu możliwość reagowania na zmiany na rynku pracy i w życiu codziennym. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Zważywszy na szybki postęp technologiczny poza UE, musi ona zwiększyć wysiłki na rzecz poprawy własnej konkurencyjności. Dotyczy to szerokiego zakresu technologii, z których wiele odpowiada na potrzeby społeczne, takie jak żywność, woda, energia, mobilność i mieszkalnictwo. Rozwój i wykorzystanie AI i innych technologii cyfrowych jest tu najistotniejszym przykładem, ponieważ technologie te mają transformacyjny wpływ na całą gospodarkę i społeczeństwo. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ważne jest zachowanie europejskiego modelu praw, norm i polityki ochrony konsumentów. To właśnie czyni UE jedyną w swoim rodzaju wspólnotą. Na przykład w dziedzinie cyfryzacji unijny kodeks etyczny w zakresie AI odróżnia stanowisko UE określane jako zasada ludzkiej kontroli od stanowiska innych regionów. Podejście to – oparte na podstawowych prawach i wolnościach (trzeba np. zadbać o to, by na decyzje podejmowane przez AI nie miały wpływu płeć, rasa itd.) – należy do modelu UE i, zdaniem EKES-u, powinno zostać zachowane pomimo coraz ostrzejszego klimatu konkurencyjnego. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES wzywa Komisję do utrzymania konkurencyjności i interesów pracowników w centrum transformacji cyfrowej, poprzez nadal silne skoncentrowanie się na stosunkach pracy i przyszłości miejsc pracy w przemyśle, a także do wspierania sprawiedliwej transformacji i skupiającego się na ludziach podejścia do tych zmian. Ambitna strategia przemysłowa ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia powodzenia dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej. Cyfrowa transformacja naszych gospodarek i społeczeństw musi być wspierana przez klimat przyjazny dla inwestycji oraz przez tworzenie godnych zaufania warunków dla bezpiecznego wdrażania i użytkowania nowych technologii. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES zauważa, że w ramach polityki społecznej należy zachęcać do inwestycji związanych z umiejętnościami, lepiej wspierając krajowe reformy rynku pracy i zabezpieczenia społecznego, oraz zagwarantować, że Europejski filar praw socjalnych będzie promował wzrost gospodarczy i ułatwiał tworzenie miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Zdaniem Komitetu europejskie ramy regulacyjne muszą zapewnić usunięcie barier dla transakcji internetowych, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ochrony prywatności i ochrony danych osobowych oraz zapewnieniu cyberbezpieczeństwa. Ponadto jednym z priorytetów powinno pozostać rozwiązanie problemu rozdrobnienia jednolitego rynku cyfrowego, ze szczególnym uwzględnieniem MŚP i mikroprzedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Zdaniem Komitetu priorytetem powinno być wdrożenie i monitorowanie ram regulacyjnych dla AI. Społeczeństwo obywatelskie powinno być zaangażowane w ten proces i zwracać uwagę decydentów politycznych na nowe kwestie, które mogą pojawić się w tym kontekście. Kwestie te obejmują ograniczenie możliwych zmian technologicznych, ryzyko wykluczenia oraz zależność UE od gigantów cyfrowych. Jednolity rynek cyfrowy nie może pozostawić nikogo w tyle. Oznacza to z jednej strony lepszą dostępność, zrozumienie i wykorzystanie narzędzi cyfrowych, a z drugiej strony poprawę umiejętności i szkoleń w zakresie technologii cyfrowych. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nową agendę transatlantycką i przewidziane w niej wysiłki na rzecz wzmocnienia partnerstwa transatlantyckiego. Bezprecedensowy kontekst pandemii COVID-19 wyraźnie pokazał, że gospodarka cyfrowa przekształca nasze społeczeństwa i gospodarki oraz że technologia musi mieć wysoki priorytet w odnowionej współpracy między UE a USA. EKES popiera zatem utworzenie Rady ds. Technologii i Handlu i wzywa do silnego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w przyszłe wysiłki na rzecz stworzenia uporządkowanych ram transatlantyckich dotyczących polityki i zasad regulacyjnych, w tym podstaw przyszłej umowy między UE a USA dotyczącej handlu cyfrowego. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Cyfryzacja nadal będzie stanowić wyzwanie i stwarzać możliwości dla europejskiego systemu finansowego. W 2021 r. Komitet poparł strategię Komisji w zakresie finansów cyfrowych oraz wynikające z niej wnioski ustawodawcze. EKES wzywa Komisję do kontynuowania tych działań w 2022 r., aby odpowiednio stawić czoła wyzwaniom i wykorzystać możliwości związane z finansami cyfrowymi z korzyścią dla wszystkich zainteresowanych stron. Umożliwiłoby to wsparcie transformacji cyfrowej gospodarki europejskiej, przyczyniając się do powstania sprzyjających innowacjom i konkurencyjnych rynków finansowych. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Z zadowoleniem przyjmując to, że cyfryzacja i automatyzacja mogą w znacznym stopniu przyczynić się do bardziej zrównoważonego (ekologicznego) transportu, EKES wzywa Komisję do zapewnienia sprawiedliwego przejścia do automatyzacji i cyfryzacji, które nie pozostawia nikogo w tyle. Komisja powinna dopilnować, aby dwojaka transformacja – ekologiczna i cyfrowa – sektora przebiegała sprawnie i w sposób zrównoważony pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym. |
| --- | --- |

3.15.

4.   Gospodarka służąca ludziom

| 4.1. | Pandemia COVID-19 wyniszcza europejską gospodarkę i sieje spustoszenie w społeczeństwie, czego konsekwencją jest wzrost bezrobocia i pogłębiające się nierówności. Silna baza gospodarcza i tworzenie wartości mają kluczowe znaczenie dla generowania zrównoważonego rozwoju i utrzymania ambitnego europejskiego modelu społecznego. Polityka społeczna musi iść w parze z polityką stymulującą rozwój gospodarczy – w uznaniu ich wspólnego celu dla wspólnego dobra. Tworzenie miejsc pracy, rozwój umiejętności i rynki pracy sprzyjające włączeniu społecznemu to najlepsza recepta na zapobieganie nierównościom i wykluczeniu oraz na zwiększenie stabilności społecznej. W ten sposób postęp gospodarczy i społeczny są ze sobą ściśle powiązane. Wyniki gospodarcze i dobrobyt mają fundamentalne znaczenie. Aby osiągnąć szybkie ożywienie gospodarcze, należy uruchomić wszystkie odpowiednie narzędzia (fiskalne, monetarne, strukturalne, wspierające inwestycje, regulacyjne i finansowe). Proces odbudowy musi uwzględniać potrzeby społeczne oraz być równomierny i zrównoważony w skali regionu. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Oprócz kwestii gospodarczych i środowiskowych agenda społeczna musi być motorem programu prac UE na 2022 r. Oznacza to, że zaangażowanie Komisji na rzecz społecznej i zrównoważonej Europy powinno być priorytetem, przy czym należy też rozważyć możliwe nowe wskaźniki postępu gospodarczego wykraczające poza PKB, np. takie jak jakość życia, zrównoważenie środowiskowe, spójność społeczna, zdrowie i ogólny dobrostan współczesnych i przyszłych pokoleń. W tym względzie istotną rolę odgrywają również organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Promowanie innowacji społecznych jako modelu odbudowy gospodarczej niesie ze sobą możliwości – poprzez współtworzenie, współprojektowanie i współprodukcję. W złożonym krajobrazie społecznym z ogromnymi wyzwaniami jedynym sposobem na skuteczną odbudowę gospodarczą jest zmobilizowanie wszystkich zasobów w społeczeństwie, działanie w sposób międzysektorowy i wielodyscyplinarny w celu znalezienia wspólnych rozwiązań dla wspólnych wyzwań. Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie jest katalizatorem innowacji społecznych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje plan działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych i uważa, że w 2022 r. należy podjąć konkretne środki na potrzeby zrównoważonego rozwoju i spójności społecznej, aby umożliwić obywatelom europejskim dostęp do podstawowych usług dobrej jakości. EKES wzywa Komisję, aby rozważyła rozmaite warianty dotyczące kwestii dochodu minimalnego w Europie z myślą o lepszym uwzględnieniu położenia Europejczyków, zwłaszcza tych, których perspektywy ekonomiczne w związku z pandemią i jej następstwami są tragiczne. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Komisja Europejska powinna skupić się na odzyskiwaniu miejsc pracy oraz zwalczaniu nierówności i ubóstwa w procesie odbudowy gospodarczej, a także zwrócić szczególną uwagę na wspieranie słabszych grup społecznych, takich jak pracownicy nietypowi, dzieci żyjące w ubóstwie, osoby z niepełnosprawnościami, mieszkańcy obszarów zmarginalizowanych oraz osoby wywodzące się ze środowisk migracyjnych lub mniejszości etnicznych, poprzez aktywną politykę sprzyjającą włączeniu społecznemu. Ubóstwo w ogóle oraz ubóstwo pracujących stanowią nadal poważny problem w wielu państwach członkowskich. Dlatego też zadbanie o to, aby miejsca pracy zapewniały adekwatne wynagrodzenie, jest kluczem do zagwarantowania odpowiednich warunków pracy i życia. Aby poradzić sobie z tymi kwestiami, potrzebne jest kompleksowe podejście na szczeblu UE i państw członkowskich, w tym wsparcie na rzecz skutecznych programów aktywnego włączania oraz podstawowe i pozwalające na ich realizację usługi socjalne. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Pandemia spowodowała nasilenie zjawiska nieodpłatnej pracy domowej i opiekuńczej kobiet oraz przemocy domowej wobec nich. Komisja Europejska powinna zaproponować stworzenie europejskiego ładu w zakresie opieki [ang. „Care deal for Europe”], aby pomóc ulżyć kobietom w tych nieodpłatnych zadaniach i zaproponować ambitne środki przeciwdziałania temu rodzajowi przemocy. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES dąży do wzmocnienia roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w swoich krajach partnerskich, a zwłaszcza partnerów społecznych, we wszystkich dziedzinach, ale przede wszystkim w dziedzinie gospodarczej i społecznej. Stabilność jest niezbędna do przezwyciężenia kryzysu, ale nie jest możliwa bez zaangażowania partnerów społecznych w proces podejmowania decyzji w dziedzinie gospodarki ani aktywnego udziału stowarzyszeń przedsiębiorców w procesie legislacyjnym, reformach i ich wdrażaniu. Współpraca między partnerami społecznymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego może być siłą napędową sukcesu, trwałości i inkluzywności polityki gospodarczej, polityki zatrudnienia i polityki dotyczącej włączenia społecznego. Komisja powinna uznać tę zasadniczą rolę, w równym stopniu dokonując poprawy dialogu społecznego i obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Przedsiębiorczość we wszystkich formach i sektorach (w tym w turystyce, przemyśle, gospodarce platformowej, gospodarce społecznej i wolnych zawodach) jest niezbędna dla wzrostu gospodarczego, innowacji, zatrudnienia i włączenia społecznego. Istotne jest zatem określenie trudności, jakie napotykają MŚP (zwłaszcza bardzo małe przedsiębiorstwa, często o charakterze rodzinnym) w dostępie do jednolitego rynku, oraz zapewnienie skutecznych i lepiej ukierunkowanych odpowiedzi na te trudności. Przedsiębiorczość społeczna zasługuje na szczególną uwagę, zważywszy na rolę, jaką ta forma przedsiębiorczości może odegrać w przezwyciężaniu kryzysu oraz w zapewnieniu sprawiedliwego i trwałego ożywienia gospodarczego. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Europa przechodzi transformację w kierunku neutralności klimatycznej i cyfryzacji. Ekologiczna i cyfrowa transformacja wiążą się z nowymi technologiami, a zatem z inwestycjami i innowacjami, i doprowadzą do powstania nowych rodzajów miejsc pracy i nowych umiejętności. Polityka przemysłowa powinna zatem mieć silny wymiar społeczny, jako że wysokiej jakości miejsca pracy, ochrona socjalna i sprawnie funkcjonujące usługi publiczne tworzą środowisko sprzyjające rozkwitowi działalności przemysłowej. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Nowoczesna polityka konsumencka musi zapewniać konsumentom prawa i ochronę, których potrzebują. Dzięki jednolitemu rynkowi, konsumenci i przedsiębiorcy unijni mogą łatwiej kupować i sprzedawać towary i usługi za granicą, zarówno przez internet, jak i poza nim. Wymaga to pewności i zaufania do rynku, odpowiedniego prawodawstwa i skutecznego egzekwowania przepisów. Informowanie i szkolenia dla konsumentów muszą również pomóc im stać się prawdziwymi uczestnikami transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz pomóc im w dokonywaniu bardziej odpowiedzialnych i świadomych wyborów. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Zasadnicze znaczenie ma ścisłe monitorowanie nowych form konsumpcji i produkcji, z uwzględnieniem potrzeby zintegrowania kwestii środowiskowych oraz ochrony konsumentów i pracowników, jak również aspektów związanych ze wzrostem gospodarczym i zatrudnieniem. Gospodarka o obiegu zamkniętym pomaga w przejściu do bardziej zrównoważonych wzorców produkcji i konsumpcji. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Przedsiębiorstwa są fundamentem żywotności Europy. Gospodarka europejska musi być bardziej innowacyjna i odporna. Nieustannie wymaga dalszej poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Dobre uregulowania prawne są opłacalnym sposobem wspierania odbudowy. Przy wprowadzaniu jakichkolwiek nowych środków politycznych należy zagwarantować, że zostaną zastosowane zasady lepszego stanowienia prawa, kontroli konkurencyjności, Europejskiego filaru praw socjalnych i zrównoważonego rozwoju środowiska. Potrzeba sprzyjającego otoczenia biznesu dotyczy zarówno regulacji, opodatkowania, jak i przydziału środków publicznych, przy czym należy pamiętać, że inwestycje w innowacje stanowią podstawę europejskiego sukcesu. Nowoczesna polityka przemysłowa wymaga kompleksowego podejścia, które ma na celu wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw UE we wszystkich obszarach polityki. Inwestycje w przyszłościową infrastrukturę są niezbędne dla funkcjonowania jednolitego rynku. Zniesienie podwójnego opodatkowania oraz cyfryzacja i uproszczenie systemów podatkowych, w szczególności w dziedzinie VAT, przyczyniłoby się również do zwiększenia inwestycji i handlu. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | W rozporządzeniu w sprawie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności potwierdzono znaczenie rzeczywistego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności w ramach europejskiego semestru. EKES wzywa do ustanowienia wiążących warunków dla takich konsultacji – ponieważ zaangażowanie różni się w zależności od kraju i regionu, także w odniesieniu do innych instrumentów wieloletnich ram finansowych – na podstawie minimalnych standardów określonych na szczeblu UE. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Komitet wzywa do jak najszybszego wznowienia procesu przeglądu ram zarządzania gospodarczego UE, aby uniknąć skutków katastrofalnych dla gospodarki, zapobiec powrotowi do środków oszczędnościowych i zwiększyć długoterminowe korzyści płynące z planu odbudowy dla Europy. Zamiast „powrotu do normalności” domagamy się zwrotu ku zmienionym i ponownie wyważonym ramom zarządzania gospodarczego zorientowanego na dobrobyt, w których równą wagę przywiązuje się do szeregu kluczowych celów politycznych, takich jak trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, pełne zatrudnienie i godna praca, konkurencyjna społeczna gospodarka rynkowa i stabilne finanse publiczne. Takie ramy powinny również zapobiegać asymetrycznym skutkom w państwach członkowskich i stymulować inwestycje produkcyjne poprzez wdrożenie, na przykład, dobrze wyważonej złotej reguły budżetowej. W każdym razie ogólna klauzula wyjścia zawarta w pakcie stabilności i wzrostu powinna pozostać aktywna do czasu znacznego spadku bezrobocia i ugruntowania się stałej tendencji wzrostowej, a następnie wprowadzenia w życie zmodernizowanych reguł fiskalnych. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Komitet wzywa do wzmożenia wysiłków na rzecz ukończenia unii bankowej, projektu, który już dawno powinien zostać zrealizowany. Banki europejskie będą nadal odgrywać istotną rolę w procesie wychodzenia z kryzysu związanego z COVID-19, wspierając gospodarkę i zatrudnienie. W pełni rozwinięta unia bankowa przyczyniłaby się również do włączenia społecznego oraz do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, co ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia konkurencyjności Europy w przyszłości. Komitet podkreśla konieczność dalszego zwiększania proporcjonalności przepisów bankowych, w sposób, który nie zmniejszy skuteczności wymogów ostrożnościowych. EKES uważa za niezwykle istotne, by przy przeglądzie bankowych wymogów ostrożnościowych uwzględniać zróżnicowany krajobraz europejskiego sektora bankowego. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Unia rynków kapitałowych również powinna zajmować wysokie miejsce w programie działań. Komitet poparł inicjatywy przedstawione w planie działania na rzecz wzmocnienia unii rynków kapitałowych z 2020 r. Komitet apeluje o rzeczywiste wsparcie ze strony państw członkowskich dla realizacji celów unii rynków kapitałowych i podkreśla, że szczególną uwagę należy poświęcić inicjatywom o strategicznym znaczeniu dla finansowania gospodarki europejskiej oraz dla transformacji klimatycznej i cyfrowej. EKES uważa, że należy promować najlepsze praktyki krajowe w celu poprawy znajomości zagadnień finansowych wśród Europejczyków, co jest warunkiem wstępnym lepszego wykorzystania wysokiego poziomu oszczędności w Europie. Ponadto Komitet podkreśla, że należy w dalszym ciągu promować uwzględnianie aspektów środowiskowych, społecznych i związanych z zarządzaniem (ESG), w związku z czym EKES zwraca uwagę na potrzebę umożliwienia inwestorom dostępu do wiarygodnych danych dotyczących ESG. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | EKES jest głęboko przekonany, że w kontekście cyfryzacji gospodarki wszelkie zmiany zasad przyznawania praw w odniesieniu do opodatkowania zysków między krajami muszą być koordynowane w skali globalnej. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje ścisłą współpracę między Komisją, państwami członkowskimi i OECD/G-20 mającą na celu znalezienie międzynarodowego rozwiązania tej kwestii. Jeżeli nie uda się wypracować międzynarodowego rozwiązania, UE musi rozważyć poczynienie dalszych kroków samodzielnie. Walka z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od opodatkowania oraz praniem pieniędzy i agresywnym planowaniem podatkowym muszą pozostać priorytetem programu prac. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Polityka spójności odegra kluczową rolę w zapewnieniu zrównoważonego i skutecznego ożywienia gospodarczego, we wspieraniu konwergencji, zwalczaniu nierówności i upewnieniu się, że nikt nie pozostaje w tyle. Ważne jest, aby poszczególne środki z funduszy spójności z okresu programowania 2021–2027 były wydatkowane skutecznie i terminowo, tak aby umożliwić rzeczywiste ożywienie gospodarcze. Aby wyjść z kryzysu oraz zwiększyć odporność i zrównoważony rozwój, priorytetem musi być równy i sprawiedliwy podział. Spójność terytorialna będzie również miała na celu bardziej zrównoważony i trwały rozwój, zgodny z terytorium zamieszkania danej osoby. Polityka spójności UE w latach 2021–2027 powinna nadal koncentrować się na konkurencyjności gospodarczej dzięki badaniom naukowym i innowacjom, transformacji cyfrowej, a także programowi Europejskiego Zielonego Ładu i celom zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | W sektorze transportu zachowanie wysokiej jakości miejsc pracy i odpowiednie warunki pracy to kluczowe wymogi utrzymania wykwalifikowanej siły roboczej, bez której nie można zapewnić trwałej konkurencyjności. Należy utrzymać wysokiej jakości miejsca pracy i odpowiednie warunki pracy, a także kontynuować rekrutację i szkolenie wykwalifikowanej siły roboczej. Komitet z zadowoleniem przyjmuje bieżące inicjatywy Komisji dotyczące kobiety w sektorze transportu i wzywa do podjęcia jeszcze intensywniejszych działań w celu osiągnięcia równości płci w tym sektorze. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | EKES wzywa Komisję do ustanowienia, w ramach inicjatywy „Fala renowacji”, nowego programu „Erasmus efektywnej energetycznie renowacji 2050”, aby zachęcić młodych ludzi w Europie do podejmowania pracy w sektorze budownictwa. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | W tablicy wskaźników społecznych należy regularnie monitorować postępy we wdrażaniu Filaru zarówno we wspólnym sprawozdaniu o zatrudnieniu, jak i w sprawozdaniach krajowych. Powinien funkcjonować w sposób zintegrowany z istniejącym już Przeglądem sytuacji w dziedzinie zatrudnienia i Przeglądem sytuacji w dziedzinie ochrony socjalnej opracowanym przez państwa członkowskie. 14 wskaźników i podwskaźników tablicy (w sumie 35) powinno podlegać ciągłym zmianom z udziałem partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby można było je dostosować do celów politycznych i zmieniającej się sytuacji społeczno-gospodarczej w Europie. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | W ramach nowego europejskiego semestru należy osiągać cele społeczne, monitorując braki w polityce społecznej, i zrekompensować nadmierny nacisk położony na wymogi polityki fiskalnej i makroekonomicznej. Tablica wskaźników społecznych powinna uwzględniać wszystkie prawa i zasady zapisane w Filarze i monitorować ich realizację, a także obejmować ulepszone i nowe wymierne wskaźniki. Takie wskaźniki, oprócz statystyk, mogą dotyczyć faktycznego dostępu do wysokiej jakości usług społecznych, rzeczywiście egzekwowanych praw socjalnych, integracji społecznej i zawodowej migrantów, zasięgu negocjacji zbiorowych, udziału podmiotów społecznych w procesie europejskiego semestru oraz dostępu do programów przygotowania zawodowego i wysokiej jakości szkolnictwa wyższego. Komisja powinna monitorować wdrażanie krajowych planów reform w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi i odpowiednimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i tym samym promować zalecenia dla poszczególnych krajów. Należy zapewnić odpowiednią liczbę i strukturę zaleceń, które powinny służyć monitorowaniu postępów w realizacji priorytetów wskazanych w planie działania. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Należy wzmocnić zaangażowanie partnerów społecznych, zgodnie z postanowieniami TFUE, aby umożliwić konsultacje z nimi na temat kształtowania i wdrażania polityki gospodarczej, polityki zatrudnienia i polityki społecznej zgodnie z praktyką krajową. Aby zwiększyć to zaangażowanie w kształtowanie polityki, niezbędny jest wyraźny i odpowiednio wczesny udział partnerów społecznych, który dzięki pogodzeniu interesów pracowników i pracodawców ułatwi pomyślną realizację. Współpraca między partnerami społecznymi może być siłą napędową sukcesu, trwałości i inkluzywności polityki gospodarczej, polityki zatrudnienia i polityki dotyczącej włączenia społecznego. Należy nasilić konsultacje z partnerami społecznymi dzięki lepszemu wdrażaniu ram UE w zakresie informacji, konsultacji i uczestnictwa, w szczególności w procesach restrukturyzacyjnych (7). |
| --- | --- |

4.22.

5.   Silniejsza pozycja Europy na świecie

| 5.1. | EKES uważa, że zgodnie z warunkami wstępnymi Europejskiego Zielonego Ładu i celami zrównoważonego rozwoju, spójność społeczna, pozytywna konwergencja gospodarcza oraz wspieranie konkurencyjności i innowacji powinny być podstawą, dzięki której gospodarka strefy euro nabiera tempa i która wspiera wzmocnienie międzynarodowej roli euro w nadchodzącym okresie. Wymaga to między innymi dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej oraz unii bankowej, a także dodatkowych środków służących rozwojowi europejskiego sektora finansowego, w tym silniejszej infrastruktury europejskiego rynku finansowego i solidnych wskaźników referencyjnych stopy procentowej. Promowanie szerszego stosowania euro w strategicznych sektorach odgrywa kluczową rolę w przyczynianiu się do zwiększenia międzynarodowego znaczenia euro. W tym celu wzywa się państwa członkowskie do przyjęcia bardziej jednolitego podejścia w dyplomacji międzynarodowej i aktywniejszej postawy dążącej do wspierania interesów UE w tych sektorach, co może prowadzić do zwiększenia możliwości handlowych. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | W odniesieniu do polityki rozszerzenia EKES oczekuje, że kolejne sprawozdania krajowe będą miały przejrzystą strukturę pod względem monitorowania sposobu traktowania społeczeństwa obywatelskiego przez rządy krajów Bałkanów Zachodnich. EKES wyraża głębokie przekonanie, że UE powinna także inwestować w rozwój struktur horyzontalnych społeczeństwa obywatelskiego, zapewniając partnerom społecznym i innym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego z Bałkanów Zachodnich wiedzę fachową, wsparcie techniczne oraz możliwości tworzenia sieci kontaktów na szczeblu regionalnym i międzynarodowym, między innymi w celu zapewnienia ich aktywniejszej roli w procesie rozszerzenia. Aby kontrolować przejrzystość i rozliczalność elit politycznych Bałkanów Zachodnich, UE powinna zlecać organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w regionie regularne sporządzanie raportów alternatywnych na temat stanu demokracji. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES wyraża przekonanie, że w celu odbudowania zaufania do rozszerzenia oraz w celu ulepszenia sposobów docierania UE do naturalnych sojuszników w regionie UE powinna umożliwić przywódcom politycznym i obywatelom Bałkanów Zachodnich udział w roli doradców w działaniach i dyskusjach prowadzonych w ramach konferencji w sprawie przyszłości Europy. Instytucje Unii mogą korzystać z zasobów lokalnego społeczeństwa obywatelskiego oraz z pomocy delegatur Unii w regionie, aby zmobilizować obywateli Bałkanów Zachodnich oraz umożliwić im przyłączenie się do platform, na których obywatele Unii będą wymieniać się informacjami podczas konferencji w sprawie przyszłości Europy. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Co się tyczy Partnerstwa Wschodniego, Komitet uważa, że UE jest przede wszystkim unią wartości, a zatem jej stosunki z sąsiadami powinny również opierać się na tych samych wartościach i stać się warunkowe. Komitet zobowiązuje się do dalszego mocnego zaangażowania w budowanie silniejszych i bardziej demokratycznych społeczeństw w krajach sąsiadujących, w których organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą swobodnie działać. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | W kontekście pogarszających się stosunków między UE a Rosją EKES wzywa Komisję do dalszego wspierania stosunków z rosyjskim społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Jeśli chodzi o tworzenie środków umożliwiających społeczeństwu obywatelskiemu odgrywanie roli na arenie międzynarodowej, EKES wzywa Komisję do dalszej refleksji nad sposobami wzmocnienia roli wewnętrznych grup doradczych. Konieczne jest zapewnienie odpowiednich środków i zasobów, aby pomóc im w wypełnianiu funkcji monitorujących i doradczych, szczególnie w świetle nowej generacji wewnętrznych grup doradczych, których zakres działania będzie znacznie szerszy. EKES zaakceptuje przypadającą mu rolę w zapewnianiu tego wsparcia. Oczekujemy, że w programie prac Komisji na 2022 r. uwzględniona zostanie potrzeba wdrożenia przez DG ds. Handlu niektórych zaleceń wynikających z pogłębionych konstruktywnych debat z EKES-em i wewnętrznymi grupami doradczymi przeprowadzonych w 2021 r. WTO wzmocniła ostatnio swoje zaangażowanie na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, wykraczając poza coroczne publiczne fora, a wysiłki te w znaczącej mierze przyczyniają się do zapewnienia większej skuteczności i demokracji w wielostronnym systemie handlowym. Nadal jednak istnieje możliwość znacznej poprawy. EKES z niecierpliwością oczekuje na rozwój sytuacji w związku z podjętym przez Komisję zobowiązaniem do większego uwzględnienia stanowiska społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu wielostronnym, szczególnie na realizację działania nr 6 zawartego w niedawnym sześciopunktowym planie działania Grupy Ottawskiej. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | UE jest kluczowym graczem w handlu międzynarodowym. Musi zachowywać się zgodnie ze swoją pozycją, gdy przychodzi do negocjowania umów handlowych z partnerami międzynarodowymi, w ten sposób zaś utrzyma swoją przewodnią rolę w ustalaniu programu gospodarczego, promując w nim swe najważniejsze zasady, standardy i wartości społeczne i dotyczące pracy (państwo prawne, prawa podstawowe i zasady demokratyczne). Do wykorzystania globalnych możliwości wymagane jest zakończenie bieżących negocjacji, ratyfikacja i wdrożenie sfinalizowanych umów oraz rozpoczęcie nowych negocjacji. UE musi również przyczynić się do umocnienia multilateralizmu oraz wspierać rolę i modernizację WTO. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | EKES uważa, że UE musi uzyskać autonomię w zakresie rozwoju europejskiej infrastruktury danych i nowych technologii cyfrowych. UE, pomiędzy Chinami a Stanami Zjednoczonymi, musi zachować samodzielność i inwestować w technologię następnej generacji. Unia musi opracować własną wizję i strategię w zakresie suwerenności cyfrowej, pozostając jednocześnie otwartą na wolny handel i wspierając system wielostronny. Pod względem strategicznym powinna skupić się na wprowadzeniu własnej infrastruktury, cyberbezpieczeństwa, chmury, kluczowych technologii i danych oraz przekonać globalnych partnerów jakością swoich standardów i produktów. Jednym z priorytetów Komisji powinno też pozostać zapewnienie Unii Europejskiej bezpieczeństwa żywnościowego, silnego łańcucha dostaw żywności i zrównoważenia sektora rolno-spożywczego. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | EKES proponuje w przypadku umów handlowych, inwestycyjnych i gospodarczych UE:






  — | włączenie norm społecznych oraz norm pracy i zrównoważonego rozwoju do zasad WTO i innych agencji ONZ, co znacznie przyczyniłoby się do budowy nowego, sprawiedliwego porządku gospodarczego i handlowego oraz sprawiedliwej i inteligentnej globalizacji, |
| --- | --- | --- |

5.9.

—

włączenie norm społecznych oraz norm pracy i zrównoważonego rozwoju do zasad WTO i innych agencji ONZ, co znacznie przyczyniłoby się do budowy nowego, sprawiedliwego porządku gospodarczego i handlowego oraz sprawiedliwej i inteligentnej globalizacji,

| — | zamieszczenie rozdziału zawierającego klauzule dotyczące przestępstw podatkowych, prania pieniędzy i agresywnego planowania podatkowego oraz współpracy między organami podatkowymi, |
| --- | --- |

—

zamieszczenie rozdziału zawierającego klauzule dotyczące przestępstw podatkowych, prania pieniędzy i agresywnego planowania podatkowego oraz współpracy między organami podatkowymi,

| — | włączenie mechanizmu ochrony praw człowieka i należytej staranności w celu zapewnienia przestrzegania norm pracy i sankcji za naruszanie praw pracowniczych (8); powinien on opierać się na uzgodnionych normach, które egzekwowano by za pomocą proporcjonalnych, skutecznych i odstraszających sankcji i wprowadzono za pośrednictwem wiążącego prawodawstwa obejmującego jasne definicje praw i współmierne wymogi w zakresie sprawozdawczości, |
| --- | --- |

—

włączenie mechanizmu ochrony praw człowieka i należytej staranności w celu zapewnienia przestrzegania norm pracy i sankcji za naruszanie praw pracowniczych (8); powinien on opierać się na uzgodnionych normach, które egzekwowano by za pomocą proporcjonalnych, skutecznych i odstraszających sankcji i wprowadzono za pośrednictwem wiążącego prawodawstwa obejmującego jasne definicje praw i współmierne wymogi w zakresie sprawozdawczości,

| — | uwzględnienie pełnego i rzeczywistego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w proces negocjacyjny i w kolejne fazy monitorowania skutków umów oraz ich oceny (wewnętrzne grupy doradcze). |
| --- | --- |

—

uwzględnienie pełnego i rzeczywistego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w proces negocjacyjny i w kolejne fazy monitorowania skutków umów oraz ich oceny (wewnętrzne grupy doradcze).

| 5.10. | Komitet wzywa UE do aktywnej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w celu osiągnięcia celów klimatycznych wyznaczonych w Paryżu, ponieważ Stany Zjednoczone ponownie czynnie działają w dziedzinie klimatu. Zwłaszcza teraz, gdy stosunki z Chinami stają się coraz bardziej problematyczne ze względu na chińską politykę wewnętrzną i zagraniczną, silna więź między UE a USA ma ogromne znaczenie, nie tylko w dziedzinie klimatu. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | EKES przyznaje, że partnerstwo strategiczne UE–Chiny znajduje się pod presją z powodu pogarszającej się sytuacji w Hongkongu, kurczącej się przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego oraz sytuacji w zakresie praw człowieka w Chinach, zwłaszcza w odniesieniu do Ujgurów. Komitet wzywa zatem Komisję do wykorzystania wszelkich możliwości dyplomatycznych i politycznych w celu poprawy sytuacji obywateli Hongkongu i mniejszości w Chinach. W związku z tym wymaga od Komisji, by jak najszybciej przedstawiła wniosek ustanawiający jednolitą strategię UE (z zachowaniem pełnej spójności z polityką europejską w zakresie transportu, konkurencji, inwestycji, praw człowieka i praw pracowniczych, bezpieczeństwa itd.), tak aby odpowiedzieć inną inicjatywą w państwach członkowskich UE powiązanych z przedsięwzięciem „Jeden pas i jeden szlak”. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | EKES popiera potrzebę „intensyfikacji międzynarodowych działań na rzecz odporności na zmianę klimatu”, jak to ujęła Komisja. Podejmując te działania musimy pamiętać, że poza UE, kraje najsłabiej rozwinięte i małe rozwijające się państwa wyspiarskie są najbardziej dotknięte skutkami zmiany klimatu. Dlatego nalegamy, w ramach strategii partnerstwa UE–Afryka, aby UE pracowała z najbardziej zagrożonymi krajami w Afryce, ponieważ – jak słusznie twierdzi Komisja, cytując Bank Światowy – w samej Afryce Subsaharyjskiej zmiana klimatu może spowodować migrację do 70 milionów ludzi do 2050 r. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Region Morza Śródziemnego będzie musiał ponownie stać się ośrodkiem newralgicznym Europy, którym był przez stulecia – obszarem przepływu osób, wymiany towarów i przenikania się kultur. EKES domaga się, by przywrócono strategiczną rolę basenu Morza Śródziemnego, tak aby umożliwić prowadzenie polityki sąsiedztwa, która pozwoli zapewnić procesy pokojowe oraz zrównoważony rozwój gospodarczy, środowiskowy i społeczny. |
| --- | --- |

5.13.

6.   Promowanie naszego europejskiego stylu życia

| 6.1. | W sercu Unii Europejskiej znajduje się tętniące życiem społeczeństwo obywatelskie. Nasz styl życia charakteryzuje się takimi wartościami jak uczciwość, sprawiedliwość i solidarność oraz potrzebą przyczyniania się do wspólnego dobra z korzyścią dla wszystkich. Zważywszy, że kryzys związany z COVID-19 ma szczególnie negatywny wpływ na niektóre grupy społeczne, takie jak kobiety, młodzież i mobilni obywatele UE, którzy doświadczyli podwójnej izolacji, obecnie ważniejsze niż kiedykolwiek jest, by organizacje społeczeństwa obywatelskiego odgrywały główną rolę w przyczynianiu się do wzmocnienia tego stylu życia i były postrzegane jako sojusznicy w ochronie, promowaniu i zachowaniu naszego stylu życia opartego na integracji i szacunku dla innych. Dlatego EKES zwraca się do Komisji o zapewnienie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego odpowiedniego, ukierunkowanego wsparcia i uznania, a tym samym o ochronę przestrzeni obywatelskiej i demokratycznego prawa do zrzeszania się, które mają zasadnicze znaczenie dla naszego stylu życia. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Jednym z głównych wniosków płynących z kryzysu związanego z COVID-19 jest konieczność wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej w prawie każdym kraju europejskim, skoncentrowania się na profilaktyce i zagwarantowania wszystkim dostępu do struktur zdrowia publicznego, podstawowych usług zdrowotnych, w tym szczepionek, oraz opieki długoterminowej. Szczególnej i pilnej uwagi wymaga sytuacja osób przebywających w placówkach opiekuńczych. Chociaż odpowiedzialność za opiekę zdrowotną spoczywa na szczeblu krajowym, to wirus rozprzestrzenia się ponad granicami i wymaga wspólnych reakcji na poziomie europejskim. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Komisja Europejska powinna skupić się na odzyskiwaniu miejsc pracy oraz zwalczaniu nierówności i ubóstwa w procesie odbudowy gospodarczej, a także zwrócić szczególną uwagę na wspieranie słabszych grup społecznych, takich jak dzieci żyjące w ubóstwie, osoby z niepełnosprawnościami, pracownicy nietypowi, mieszkańcy obszarów zmarginalizowanych, migranci i mniejszości etniczne, poprzez aktywną politykę sprzyjającą włączeniu społecznemu. Ubóstwo w ogóle oraz ubóstwo pracujących nadal stanowią poważny problem w wielu państwach członkowskich. Aby poradzić sobie z tymi kwestiami, potrzebne jest kompleksowe podejście na szczeblu UE i państw członkowskich, w tym wsparcie na rzecz skutecznych programów aktywnego włączania oraz podstawowe i pozwalające na ich realizację usługi socjalne. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Szczególną uwagę należy poświęcić dzieciom i młodzieży: to właśnie to pokolenie spłaci ogromny dług publiczny, który kraje obecnie tworzą, aby poradzić sobie ze skutkami pandemii. Nie możemy nie wziąć pod uwagę wyzwań związanych z ich aktywnym udziałem w społeczeństwie i na rynku pracy. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Migracja pozostaje kwestią priorytetową ze względu na jej wpływ na społeczeństwo i gospodarkę UE (zatrudnienie, integracja, kontrola granic oraz walka z rasizmem, ksenofobią, populizmem i dyskryminacją). Pandemia COVID-19 zwiększa podatność migrantów na zagrożenia ze względu na czynniki osobiste, społeczne, sytuacyjne i strukturalne, podobnie jak miało to miejsce w przypadku kryzysów gospodarczych w przeszłości. Trzeba opracować bardziej zrównoważone i bezpieczne procedury prawne umożliwiające wjazd do UE oraz zwrócić uwagę na efektywne wykorzystanie już istniejących mechanizmów poprzez wyważenie obecnego systemu azylowego pomiędzy bezpieczeństwem a solidarnością. Ponadto kluczowe znaczenie ma obalanie fałszywych informacji i błędnych wyobrażeń, a także zwalczanie mowy nienawiści i dyskursu politycznego skierowanego przeciwko migrantom. Pomoże to również w zwalczaniu rasizmu, radykalizacji, ksenofobii i dyskryminacji. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Partnerstwo transatlantyckie opiera się na naszych tradycyjnie wspólnych wartościach. Ma to kluczowe znaczenie dla sprostania globalnym wyzwaniom i utrzymania porządku międzynarodowego. EKES wzywa Unię Europejską do wykorzystania odnowionego partnerstwa transatlantyckiego do stawienia czoła obecnym bezprecedensowym wyzwaniom globalnym, w tym wzrostowi znaczenia Chin i innych globalnych graczy, którzy nie dostosowują swoich działań do tych samych zasad demokracji. Wzywa również do pełnego zaangażowania UE w nadchodzący szczyt na rzecz demokracji zapowiedziany przez prezydenta Bidena oraz do silnego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

6.6.

7.   Nowy impuls dla demokracji europejskiej

| 7.1. | Na szczególną uwagę zasługuje sposób stanowienia prawa przez UE („lepsze stanowienie prawa”) oraz potrzeba posiadania europejskiego organu prawodawczego, który byłby w stanie lepiej służyć obywatelom i przedsiębiorstwom. Proces legislacyjny UE musi być bardziej przejrzysty, otwarty na wkład zainteresowanych stron i łatwiejszy do zrozumienia. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Udział wszystkich obywateli – za pośrednictwem organizacji, stowarzyszeń i sieci społeczeństwa obywatelskiego – sprawi, że proces odbudowy i przeobrażania przyszłości Europy będzie opierać się na prawdziwie demokratycznych podstawach. EKES jest zatem zdania, że państwa członkowskie i instytucje UE powinny zadbać, by w tym złożonym procesie nie pozostawiać nikogo w tyle, zwłaszcza osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Oznacza to umożliwienie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego bycia kluczowymi i równorzędnymi partnerami w procesie decyzyjnym. Lepsze wdrożenie art. 11 ust. 2 TUE dotyczącego dialogu obywatelskiego jest potrzebne bardziej niż kiedykolwiek. EKES sądzi, że jednym z instrumentów służących osiągnięciu tego celu mogłoby być uwzględnienie w europejskim planie działania na rzecz demokracji – czwartego filaru, w którym położono by silny nacisk na aktywność obywatelską i opracowano klarowną strategię na jej rzecz. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Europejskie podstawowe zasady zawarte w art. 2, takie jak demokracja, praworządność i prawa podstawowe, w tym przestrzeń obywatelska, są ze sobą ściśle powiązane. Sprawozdanie na temat praworządności oraz plan działania na rzecz demokracji powinny być ze sobą powiązane i monitorować kwestie związane z przestrzenią obywatelską, w tym z przestrzenią społeczeństwa obywatelskiego. Komitet uważa za pożądane, by KE w następstwie planów działania uruchomiła silniejsze mechanizmy obrony tych zasad i przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego. W przypadku gdy przepisy krajowe są sprzeczne z prawem UE, należy wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | EKES z niecierpliwością oczekuje przewidzianych na 2022 r. planów Komisji dotyczących nowej inicjatywy na rzecz dialogu społecznego, jednak zarazem wzywa Komisję, by rozszerzyła ją o dialog ze społeczeństwem obywatelskim, dzięki czemu w przypadku gdy będzie to pożądane, w dialogu będą mogły brać udział także organizacje społeczeństwa obywatelskiego inne niż tradycyjni partnerzy społeczni. W ten sposób społeczeństwo obywatelskie będzie traktowane w procesie kształtowania polityki na równi z partnerami społecznymi. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Pogorszenie koniunktury gospodarczej spowodowane pandemią ma znaczny wpływ na równouprawnienie płci, zarówno podczas spadku koniunktury, jak i późniejszej odbudowy gospodarczej. Sama pandemia pogłębiła nierówności pomiędzy płciami. Dlatego też EKES uważa, że jest absolutnie konieczne, aby równość płci i uwzględnianie problematyki płci były ujmowane we wszystkich aspektach tworzenia i wdrażania prawa UE. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Prawa podstawowe i praworządność stanowią trzon wartości europejskich; obowiązują w UE zawsze i wszędzie, dlatego ich stosowania nie można tymczasowo zawiesić. Wprawdzie reakcja na obecny kryzys musi być szybka i wymaga pewnych wyjątkowych oraz ograniczonych w czasie środków, jednak podejmowane działania nie mogą być sprzeczne z zasadami państwa prawa i podziału władzy ani zagrażać demokracji oraz prawom podstawowym obywateli europejskich. EKES wzywa Komisję do zachowania czujności w tym względzie i, w razie potrzeby, do podjęcia aktywnych działań, gdy wartości te są naruszane. Ponadto Komisja Europejska powinna włączyć problematykę ofiar do wszystkich unijnych programów finansowania, w tym funduszy unijnych zarządzanych na szczeblu krajowym i międzynarodowym. EKES przypomina tu o swojej propozycji dotyczącej wdrożenia ambitnej strategii UE w zakresie komunikacji, edukacji i podnoszenia świadomości społeczeństwa na temat praw podstawowych, praworządności i demokracji. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Nowe instrumenty UE służące ochronie i propagowaniu praw podstawowych i praworządności, na przykład nowy cykl przeglądu praworządności oraz nowy mechanizm uzależniający finansowanie UE od przestrzegania praw podstawowych i praworządności, należy wdrożyć w taki sposób, aby można było je zastosować szybko i skutecznie. Ponadto EKES wzywa do wzmocnienia roli społeczeństwa obywatelskiego w cyklu przeglądu praworządności oraz o utworzenie forum zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Działalność charytatywna i społeczeństwo obywatelskie mają do odegrania nadrzędną rolę w promowaniu kluczowych obszarów polityki europejskiej, a mogłyby zrobić jeszcze więcej, gdyby miały lepsze warunki działania. Nowa polityka UE w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu musi być oparta na ryzyku i proporcjonalna do zagrożeń, którym ma zapobiegać, i nie może nadmiernie ograniczać legalnej działalności pożytku publicznego ani akcji charytatywnych. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | Ponieważ stale tego doświadczamy, jest całkowicie jasne, że potrzebne są dalsze wysiłki – niewątpliwie również ze strony Komisji – na rzecz zapewnienia wolnych i pluralistycznych mediów oraz wysokiej jakości niezależnego dziennikarstwa, a także skuteczna regulacja mediów społecznościowych, zwłaszcza w celu zwalczania dezinformacji, w tym regulacje dotyczące internetowej reklamy politycznej i odpowiedzialności za treść. |
| --- | --- |

7.9.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/qe-02-21-011-en-n.pdf

1

(2)  https://www.eesc.europa.eu/pl/agenda/our-events/events/civil-solidarity-prize

2

(3)  Decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylająca decyzję 2014/335/UE, Euratom (Dz.U. L 424 z 15.12.2020, s. 1).

3

(4)  Do dnia 30 kwietnia 2021 r. krajowe plany przedstawiło jedynie 14 państw członkowskich.

4

(5)  Komunikat Komisji do Rady „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej” (COM(2021) 105 final), Bruksela, 3 marca 2021 r.

5

(6)  Rezolucja „Wkład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w program prac Komisji Europejskiej na 2021 r. w oparciu o prace grupy ad hoc »Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2021 r.«” (Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 1).

6

(7)  Zob. opinia EKES-u w sprawie przemian przemysłowych (Dz.U. C 56 z 16.2.2021, s. 10) oraz opinia INT/903 „Żadnego zielonego ładu bez ładu społecznego” (zob. s. 23 niniejszego Dziennika Urzędowego.

7

(8)  Zob. opinia EKES-u w sprawie obowiązkowej należytej staranności oraz rezolucja legislacyjna PE w sprawie należytej staranności i odpowiedzialności przedsiębiorstw (Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 136).

8

---

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/16 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/16

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „W stronę zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2021/C 341/02)

| Sprawozdawca: | Ferre WYCKMANS |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Gonçalo LOBO XAVIER |

Sprawozdawca:

Ferre WYCKMANS

Współsprawozdawca:

Gonçalo LOBO XAVIER

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 11.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 187/4/5 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

20.2.2020

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

11.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

187/4/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Przejrzysty, cyfrowy i konkurencyjny instrument zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce (ang. CPP) – wraz z zielonymi zamówieniami publicznymi określonymi w przepisach Unii (ang. GPP) – wchodzi w zakres polityki służącej wspieraniu rozwoju jednolitego rynku, zapewnianiu obywatelom i konsumentom towarów i usług wysokiej jakości oraz rozwijaniu europejskiej kultury udzielania zamówień publicznych cechującej się innowacyjnością, inteligencją, zrównoważonym charakterem i odpowiedzialnością społeczną. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Zarządzanie zamówieniami publicznymi stanowi główny i decydujący czynnik w zakresie zwiększania inwestycji w sektorze środowiska, odnośnie do celów na rzecz klimatu oraz w ramach planu inwestycyjnego na rzecz zrównoważonej Europy. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Zamówienia publiczne, w których uwzględnia się minimalne obowiązkowe kryteria dotyczące zielonych zamówień publicznych (unijne kryteria GPP), wchodzą w zakres polityki gospodarki o obiegu zamkniętym ustanowionej w planie działania UE dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Należy pobudzić udzielanie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce za pomocą prawodawstwa i regulacji, stosując różne instrumenty, takie jak dyrektywy w sprawie zamówień publicznych oraz przepisy właściwe dla poszczególnych sektorów. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wprowadzenie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce wspiera rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. Obecnie wiele nowych zasad nadal opiera się na dobrowolnych dostosowaniach. EKES wzywa do podjęcia dalszych działań w celu zwiększenia liczby umów zawieranych obowiązkowo. Ponadto należy zapewnić proste, zrozumiałe i jednolite ramy regulacyjne. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet jest przekonany, że wprowadzenie minimalnych obowiązkowych kryteriów w zakresie zielonych zamówień publicznych doprowadzi do zwiększenia w Europie poziomu bazowego zamówień publicznych, które są zrównoważone i wspomagają zamknięcie obiegu w gospodarce. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Te minimalne kryteria nie stanowią przeszkody dla wiodących podmiotów, nie utrudniają wprowadzania innowacji, ani nie stanowią pretekstu dla instytucji zamawiających do podjęcia działań wykraczających poza minimum. Kluczowe znaczenie ma regularne sprawdzanie i aktualizowanie minimalnych obowiązkowych kryteriów w celu uwzględnienia postępu technologicznego; kryteria te nie mogą ograniczać innych, które idą o krok dalej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES jest przekonany, że dzięki zamówieniom publicznym wspomagającym zamknięcie obiegu w gospodarce administracje w chwili składania zamówienia będą mogły wyjść poza kryterium najniższej ceny oraz ocenić aspekty ofert dotyczące jakości i obiegu zamkniętego, a także jakość pracy. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że jakość zatrudnienia, która jest jedną z zasad Europejskiego filaru praw socjalnych, musi znaleźć odzwierciedlenie w obowiązku udzielania zamówień publicznych przedsiębiorstwom, które stosują porozumienia zbiorowe lub, w przypadku ich braku, postępują zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym i praktyką wynikającymi z porozumień zawartymi między partnerami społecznymi. Zapobiegnie to dumpingowi socjalnemu i zapewni uczciwą konkurencję. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje istnienie opracowanych przez Komisję Europejską (KE) znormalizowanych, wolnodostępnych narzędzi służących mierzeniu kosztu całego cyklu życia. Kwestie kosztu całego cyklu życia produktu lub usługi oraz stosowania kryteriów wykraczających poza aspekt ceny – takich jak kryteria jakości, zrównoważoności lub skutków społecznych – stanowią inspirację i zachętę dla nabywców publicznych do korzystania z zamówień publicznych i traktowania ich jako sposobu wywierania korzystnego wpływu społecznego i etycznego. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Należy zwiększyć poziom uczestnictwa MŚP i przedsiębiorstw społecznych w zamówieniach publicznych. Można to osiągnąć poprzez zapewnienie MŚP wsparcia w składaniu ofert oraz zachowanie rozsądnej równowagi między kryteriami jakościowymi a ilościowymi w ramach specyfikacji istotnych warunków zamówienia. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES jest przekonany, że dzięki krokom podjętym w kierunku wprowadzenia obowiązku uwzględniania klauzul społecznych w zaproszeniach do składania ofert będzie można zapewnić, aby ocena aspektu społecznego – który obok aspektu gospodarczego i środowiskowego stanowi trzeci filar zrównoważonego rozwoju – stała się nieodłącznym elementem postępowania o udzielenie zamówienia. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | W tym samym kontekście EKES uważa, że oznakowania ekologiczne stanowią właściwy mechanizm do stosowania w przypadkach, w których można uwzględnić aspekty związane z gospodarką o obiegu zamkniętym, jednak w obowiązujących dyrektywach niepotrzebnie skomplikowano tę kwestię w stosunku do zamawiającego poprzez położenie nacisku na to, by zamawiający dokładnie wiedział, jakie informacje zawiera oznakowanie ekologiczne. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Należy szkolić nabywców publicznych pod względem prawnych i technicznych aspektów zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce oraz w zakresie koncepcji kosztu całego cyklu życia, a nabywców będących użytkownikami końcowymi – pod względem zrównoważonego korzystania z produktów. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES uznaje propagowanie koncepcji zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce za bardzo istotne. Może się ono odbywać albo poprzez szersze przekazywanie dobrych przykładów i praktyk albo poprzez realizowanie kampanii promocyjnych lub, w stosownych przypadkach, inicjatyw publicznych i szkoleniowych. Istnieje potrzeba nawiązania partnerstwa i ustanowienia wytycznych, za pomocą których UE powinna wspierać rozwój platformy obejmującej rozległą sieć zamówień publicznych. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Instytucje Unii powinny również przewodzić w tym względzie poprzez świecenie przykładem, prowadząc zamówienia publiczne wspomagające zamknięcie obiegu w gospodarce i przedstawiając je za pomocą studiów przypadku – w ten sposób podkreślą możliwości i korzyści dostępne dla wszystkich nabywców publicznych. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Roczne wydatki publiczne stanowią około 14 % całkowitego produktu krajowego brutto Unii Europejskiej (1): organy publiczne są zatem największymi konsumentami Europy, a ich wydatki są określane poprzez zamówienia publiczne. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Przejrzysty, cyfrowy i konkurencyjny instrument zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce (ang. CPP) – wraz z zielonymi zamówieniami publicznymi (ang. GPP) określonymi w przepisach Unii – wchodzi w zakres polityki służącej wspieraniu rozwoju jednolitego rynku, zapewnianiu obywatelom i konsumentom towarów i usług wysokiej jakości oraz rozwijaniu europejskiej kultury udzielania zamówień publicznych cechującej się innowacyjnością, inteligencją, zrównoważonym charakterem i odpowiedzialnością społeczną (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym jest jednym z głównych obszarów zainteresowania EKES-u. Zarządzanie zamówieniami publicznymi stanowi główny i decydujący czynnik w zakresie zwiększania inwestycji w sektorze środowiska, co zostało odzwierciedlone w planie inwestycyjnym na rzecz zrównoważonej Europy (3) oraz w opinii EKES-u w sprawie nowego planu działania UE dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym (4). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Celem niniejszej opinii jest zaproponowanie włączenia do prawodawstwa europejskiego szeregu różnych instrumentów, aby propagować upowszechnianie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce, tj. dostosowywać główny cel zamówienia do kwestii ochrony środowiska i praw społecznych, a także poszukiwać rozwiązań gospodarczych wywierających mniejszy wpływ na środowisko w okresie ich cyklu życia i na takie rozwiązania się decydować. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Udzielanie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce należy pobudzić za pomocą prawodawstwa i regulacji, stosując różne instrumenty (takie jak minimalne kryteria w zakresie zielonych zamówień publicznych, zachęcanie do przyjmowania podejścia sektorowego, wzmacnianie ram dotyczących ekoprojektu i umacnianie przepisów w zakresie ekoprojektu, obowiązkowe monitorowanie) w celu: |
| --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | wspierania wysokiej jakości i innowacji, w tym z perspektywy środowiskowej i społecznej; |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | ograniczania wydatków, jakie władze lokalne obecnie ponoszą za oferowane przez nie usługi; |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | sprawienia, by zamówienia publiczne były bardziej inteligentne i wydajne; |
| --- | --- |

2.5.3.

| 2.5.4. | wykorzystania zamówień publicznych w celu sprostania światowym wyzwaniom – takim jak zmiana klimatu, niedobór zasobów oraz nierówności – poprzez wspieranie polityki społecznej; |
| --- | --- |

2.5.4.

| 2.5.5. | przyspieszenia transformacji w kierunku bardziej zrównoważonych i konkurencyjnych łańcuchów logistycznych i modeli biznesowych; |
| --- | --- |

2.5.5.

| 2.5.6. | ustalania wytycznych w sprawie stosowania ram dotyczących zamówień publicznych w sytuacji nadzwyczajnej związanej z kryzysem wywołanym epidemią COVID-19 (5); |
| --- | --- |

2.5.6.

| 2.5.7. | pomagania MŚP i przedsiębiorstwom społecznym w zdobywaniu większego udziału w rynku, przy jednoczesnym wspieraniu ich obecności na rynkach lokalnych oraz w ramach systemów przemysłu europejskiego, jako że pozytywne sprzężenie zwrotne może stanowić siłę napędową dla inwestycji w innowacje przyjazne środowisku oraz doprowadzić do zwiększenia popytu na wyspecjalizowanych i wykwalifikowanych pracowników; |
| --- | --- |

2.5.7.

| 2.5.8. | chronienia i rozszerzania praw konsumentów oraz udzielania szerszego wsparcia dla stosowania zasad sprawiedliwości i uczciwości ustanowionych w ramach Europejskiego filaru praw socjalnych. |
| --- | --- |

2.5.8.

| 2.6. | Wprowadzenie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce wspiera rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. Obecnie wiele nowych zasad nadal opiera się na dobrowolnych dostosowaniach. Następnym krokiem jest zwiększenie liczby umów zawieranych obowiązkowo. Ponadto należy zapewnić proste, zrozumiałe i jednolite ramy regulacyjne. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Minimalne obowiązkowe unijne kryteria w zakresie zielonych zamówień publicznych

| 3.1. | Wprowadzenie minimalnych obowiązkowych kryteriów w zakresie zielonych zamówień publicznych może doprowadzić do zwiększenia w Europie poziomu bazowego zamówień publicznych, które są zrównoważone i wspomagają zamknięcie obiegu w gospodarce. Mogą one ułatwić formułowanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia zawierających informacje o: obowiązkach, których muszą przestrzegać administracje publiczne; korzyściach dla przedsiębiorstw, które uzyskały certyfikację środowiskową; dodatkach dla ofert zasługujących na uznanie; nowych kryteriach oceny ofert; oraz o agregacji zapotrzebowania publicznego. Celem zamieszczania takich informacji jest wspieranie oceny jakościowej ofert. Ważne jest, by te minimalne kryteria nie stanowiły przeszkody dla wiodących podmiotów, by nie utrudniały wprowadzania innowacji oraz by nie stanowiły pretekstu dla instytucji zamawiających do podjęcia działań wykraczających poza minimum. Kluczowe znaczenie ma regularne sprawdzanie i aktualizowanie minimalnych obowiązkowych kryteriów w celu uwzględnienia postępu technologicznego; kryteria te nie mogą ograniczać innych, które idą o krok dalej. W międzyczasie elastyczne modele muszą wspierać innowacje. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne to zamówienia, których celem jest osiągnięcie korzystnych wyników społecznych w ramach zamówień publicznych. Mają one potencjał, by wywrzeć wpływ na szerszy zakres rynku – zarówno pod względem popytu, jak i podaży. Dokonując przemyślanych zakupów, nabywcy publiczni mogą wspierać możliwości zatrudnienia, godną pracę oraz włączenie społeczne i włączenie na rynku pracy, lepsze warunki dla osób z niepełnosprawnościami i osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, dostępność oraz etyczny handel (6). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Dzięki odpowiedzialnym i etycznym zakupom poprawić może się także widoczność przedsiębiorców najbardziej wyczulonych na te kwestie. Może to nastąpić w wyniku zachęcania ich do bardziej odpowiedzialnego i zrównoważonego zarządzania procesem produkcji i zatrudnianiem pracowników. W związku z powyższym społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne stanowią narzędzie strategiczne, dzięki któremu można skutecznie osiągać postępy w dziedzinie polityki społecznej i w zakresie rynku pracy. Istotną kwestią jest realizacja aktywnych polityk mających na celu ułatwienie funkcjonowania przedsiębiorstw oraz ich finansowanie, w szczególności MŚP, które zamierzają wspierać te modele biznesowe. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Aspekt dotyczący zrównoważoności społecznej wymaga podjęcia stanowczych zobowiązań w celu zapewnienia, by zamówienia publiczne udzielanie były wyłącznie przedsiębiorstwom, które stosują prawomocne porozumienia zbiorowe lub, w przypadku ich braku, postępują zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i praktyką wynikającymi z porozumień zawartych między partnerami społecznymi. Zapobiegnie to dumpingowi socjalnemu i zapewni uczciwą konkurencję. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Komisja Europejska może ułatwić przyjęcie społecznie odpowiedzialnych kryteriów w zamówieniach publicznych i propagować ich stosowanie w całej UE. Może przykładowo zorganizować cykl warsztatów podnoszących świadomość odnośnie do nowego przewodnika pt. „Kwestie społeczne w zakupach” (którego publikację przewiduje się na 2021 r.) oraz odnośnie do wykorzystania kryteriów i klauzul społecznych przez nabywców publicznych w celu wspierania organizacji gospodarki społecznej i maksymalnego wykorzystywania możliwości w zakresie odpowiedzialności społecznej przy wytwarzaniu towarów i świadczeniu usług. Komisja mogłaby również uaktualnić kampanię #WeBuySocialEU, w ramach której zgromadzono i upowszechniono 71 dobrych praktyk oraz opublikowano serię filmów video (7) inspirujących i zachęcających nabywców publicznych do korzystania z zamówień publicznych jako sposobu wywierania pozytywnego wpływu społecznego i etycznego. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Przedsiębiorczość społeczna i gospodarka społeczna będą wspierane w wyniku zobowiązania do włączenia minimalnych kryteriów w zakresie zielonych zamówień publicznych do zamówień publicznych, co będzie miało korzystny wpływ zarówno na MŚP, jak i konsumentów działających w porozumieniu z zainteresowanymi organizacjami. Ponadto administracje muszą zapewnić, aby wprowadzenie kryteriów środowiskowych nie doprowadziło do znacznego wzrostu obciążenia administracyjnego. Takie obciążenie spotykane w procedurze udzielania zamówień jest jedną z głównych przeszkód na drodze do uczestnictwa MŚP. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Dzięki zamówieniom publicznym wspomagającym zamknięcie obiegu w gospodarce administracje w chwili składania zamówienia będą mogły wyjść poza kryterium najniższej ceny i ocenić aspekty ofert dotyczące jakości i obiegu zamkniętego oraz koszt całego cyklu życia produktu lub usługi, a także zastosować kryteria wykraczające poza kryterium ceny, takie jak kryteria jakości, zrównoważoności lub skutków społecznych. Komisja Europejska, która opracowała już znormalizowane, wolnodostępne narzędzia służące mierzeniu kosztu całego cyklu życia (8), jest właściwym podmiotem do zapewniania takich przejrzystych i rzetelnych narzędzi, z których zamawiający mogą korzystać bez obaw. Takie narzędzia powinny także umożliwiać obliczenie i uwzględnienie kosztu emisji związanego z produktami. EKES wzywa do prowadzenia działań zachęcających nabywców publicznych do korzystania z istniejących narzędzi w dziedzinie zamówień publicznych, które pomagają w opracowywaniu innowacyjnych rozwiązań, na przykład poprzez partnerstwa innowacyjne lub dialog konkurencyjny. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Celem zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce powinno być ukierunkowanie zamówień na spełnienie danej potrzeby, a nie zwyczajny zakup konkretnego produktu w ramach rutynowego procesu. W szczególności, w wyniku przeprowadzenia bardziej kompleksowego badania potrzeb, będzie można przyjąć podejście funkcjonalne lub oparte na wynikach. W ten sposób można nadać procesowi większą elastyczność oraz zapewnić innowacyjność i najskuteczniejsze rozwiązania, tym samym ograniczając koszty i zużycie zasobów. Podejścia funkcjonalne i oparte na wynikach najlepiej jest wypracować poprzez udzielanie zamówień publicznych nie na produkty, a raczej na usługi, w tym na usługi związane z konserwacją i zwrotami. Popyt na takie usługi stworzy nowe możliwości rynkowe na szczeblu lokalnym. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W ramach zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce można uwzględnić kwestię promowania ekoprojektu produktu i zaprojektowania go w celu zapewnienia jego zdolności do recyklingu, rozszerzonej odpowiedzialności producenta, zapobiegania powstawaniu odpadów, materiałów opakowaniowych oraz kwestię dzielenia się, gospodarki współpracy, ponownego użycia i naprawy. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | W dyrektywach nie zawarto żadnych konkretnych obowiązkowych przepisów dotyczących emisji lub gospodarki o obiegu zamkniętym, ale na ich podstawie organy publiczne mogą:






  — | korzystać ze strategicznych zamówień publicznych, które są odpowiednim i potężnym środkiem reagowania na wyzwania społeczne, środowiskowe i gospodarcze z myślą o kształtowaniu sposobu, w jakim zarówno sektor publiczny, jak i prywatny zachowują się na rynku, |
| --- | --- | --- |

3.10.

—

korzystać ze strategicznych zamówień publicznych, które są odpowiednim i potężnym środkiem reagowania na wyzwania społeczne, środowiskowe i gospodarcze z myślą o kształtowaniu sposobu, w jakim zarówno sektor publiczny, jak i prywatny zachowują się na rynku,

| — | osiągać wspólne cele społeczne w ramach procedury udzielania zamówień, opierając się przy ich udzielaniu na względach społecznych, ze szczególnym naciskiem na promowanie równości płci, możliwości zatrudnienia i zwalczanie dyskryminacji (9). |
| --- | --- |

—

osiągać wspólne cele społeczne w ramach procedury udzielania zamówień, opierając się przy ich udzielaniu na względach społecznych, ze szczególnym naciskiem na promowanie równości płci, możliwości zatrudnienia i zwalczanie dyskryminacji (9).

Jedną z możliwości jest zastanowienie się nad tym, czy w niektórych obszarach, takich jak zrównoważony rozwój i koszt całego cyklu życia, nie można by zastąpić bieżącego systemu, w którym decyzja o wykorzystaniu strategicznych zamówień publicznych w dużej mierze spoczywa w rękach państw członkowskich, przez minimalne kryteria UE. Taka polityka może jednocześnie sprzyjać przyjęciu ram w zakresie badań i innowacji w celu tworzenia rozwiązań opartych na obiegu zamkniętym.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   MŚP

| 4.1.1. | Cel polega na zwiększeniu udziału MŚP i przedsiębiorstw społecznych w zamówieniach publicznych poprzez wprowadzenie innowacyjnych zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce i wzmożoną profesjonalizację wszystkich zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Należy koniecznie wspierać potencjalnych dostawców – w szczególności MŚP i przedsiębiorstwa społeczne – w składaniu ofert dotyczących zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce. Wiele MŚP nie jest świadomych istnienia możliwości rynkowych i nie wie, jak ich szukać. Nie wiedzą one między innymi, jak korzystać z portalu Tenders Electronic Daily (TED) (10) i jak szukać ofert w innych państwach. Mają też trudności w dostarczaniu dowodów środowiskowych i społecznych potrzebnych zamawiającym do porównania ofert. Skuteczna i wydajna procedura udzielania zamówień wymaga składania ofert wysokiej jakości. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | W tym kontekście kryteria społeczne i środowiskowe mogą mieć wpływ na to, na jakich warunkach MŚP będą oferować swoje towary i usługi. W celu zachowania zgodności z tymi kryteriami MŚP będą musiały dokonać istotnych inwestycji pozbawionych jakichkolwiek gwarancji. W związku z tym administracje muszą zachować ostrożność, by nie udzielać zamówień w oparciu głównie – lub wyłącznie – o najniższą cenę, ponieważ mogłoby to działać na szkodę MŚP. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | W przypadku części systemów produkcji działania związane ze zwiększeniem efektywnego gospodarowania zasobami i dążeniem do zrównoważonego rozwoju mają wpływ na innowacje i przewagę konkurencyjną, a wpływ ten jest jeszcze większy, jeżeli chodzi o MŚP. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Takie innowacyjne podejście do zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce działa nie tylko na szczeblu krajowym lub regionalnym, lecz niewątpliwie ma także zastosowanie na szczeblu lokalnym, gdzie jego wpływ będzie największy w przypadku MŚP i spółdzielni. Przykładowo celem inicjatywy KE na rzecz dużych nabywców dotyczącej zrównoważonego i wspomagającego zamknięcie obiegu w gospodarce budownictwa jest zwiększenie wykorzystania innowacyjnych zamówień publicznych skupionych na bezemisyjnych placach budowy, pojazdach ciężkich z napędem elektrycznym oraz materiałach budowlanych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Większe tempo zostanie nadane innowacjom handlowym; można oczekiwać usprawnionego monitorowania (efektów gospodarczych i środowiskowych); cyfryzacja procedur pomoże małym podmiotom gospodarczym w uczestnictwie w zaproszeniach do składania ofert. |
| --- | --- |

4.1.6.

4.2.   Klauzule i oznaczenia

| 4.2.1. | Zobowiązanie do stosowania minimalnych unijnych kryteriów w zakresie zielonych zamówień publicznych do ofert o dowolnej wartości (tj. do 100 % wartości na podstawie oferty, a nie odsetka oferty) ułatwi transformację i zapewni zarówno zrównoważony, jak i ekologiczny charakter zamówień publicznych. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Dzięki wprowadzeniu obowiązku zawarcia klauzul społecznych w zaproszeniach do składania ofert odnoszących się do udzielenia koncesji i zamówień na prace, usługi i dostawy, w szczególności – lecz nie tylko – wymagające dużych nakładów pracy (na przykład sprzątanie i usługi gastronomiczne oraz inne), będzie można zapewnić, aby ocena aspektu społecznego – który obok aspektu gospodarczego i środowiskowego stanowi trzeci filar zrównoważonego rozwoju – stała się nieodłącznym elementem postępowania o udzielenie zamówienia. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Klauzule społeczne odnoszą się do prawidłowego stosowania obowiązującego porozumienia zbiorowego obejmującego wszystkich pracowników. Mogą jednak służyć również ogólnemu interesowi społecznemu: zatrudnieniu grup ryzyka, projektom gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | W miarę możliwości instytucja zamawiająca powinna – w ramach specyfikacji istotnych warunków zamówienia – ubiegać się o oznakowanie ekologiczne lub certyfikację. Dla zamawiających oznakowania ekologiczne mogą stanowić cenne narzędzie. Obecnie zamawiający mogą określić, że towary i usługi muszą być zgodne ze specyfikacją techniczną oznakowania ekologicznego. Mogą żądać określonego oznakowania ekologicznego, ale muszą zapewnić, aby spełniało ono pewne warunki ustanowione w dyrektywach w sprawie zamówień publicznych. Jest to skomplikowany proces i zamawiający często nie mają zasobów ani czasu na jego realizację. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Oznakowania ekologiczne stanowią właściwy mechanizm do stosowania w przypadkach, w których można uwzględnić aspekty związane z gospodarką o obiegu zamkniętym, jednak w obowiązujących dyrektywach niepotrzebnie skomplikowano tę kwestię w stosunku do zamawiającego poprzez położenie nacisku na to, by zamawiający dokładnie wiedział, jakie informacje zawiera oznakowanie ekologiczne. Celem oznakowania ekologicznego jest jednak ułatwienie działań zamawiającemu. Dzięki niemu nie musi on znać wszystkich szczegółów technicznych produktów lub usług ani nie musi wiedzieć, jaki wpływ wywierają. Oznakowanie ekologiczne powinno pochodzić z zaufanego źródła i zostać wnikliwie sprawdzone, co pozwoli uniknąć przekazywania fałszywych informacji oraz nieuczciwego zielonego PR-u. Popyt na usługi w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym będzie rósł, w miarę jak zamawiający będą przyjmować bardziej funkcjonalne lub oparte na wynikach podejścia. Oznakowanie ekologiczne można także przyznać usługom – za przykład może posłużyć niedawno ustanowione oznakowanie ekologiczne UE dla usług sprzątania. |
| --- | --- |

4.2.5.

4.3.   Szkolenia

| 4.3.1. | Należy szkolić nabywców publicznych pod względem prawnych i technicznych aspektów zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce oraz w zakresie koncepcji kosztu całego cyklu życia, a nabywców będących użytkownikami końcowymi – pod względem zrównoważonego korzystania z produktów. Stowarzyszenie ICLEI (11), wraz z innymi organizacjami, uaktualniło zestaw narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie zielonych zamówień publicznych. Program szkoleniowy Komisji dla odpowiednich pracowników, którzy mają zostać specjalistami ds. zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce w różnych obszarach, stanowiłby inwestycję mogącą ostatecznie doprowadzić do zmniejszenia wydatków, a co za tym idzie – do oszczędności. Istotne są także umiejętności miękkie, takie jak zdolność prowadzenia dialogu rynkowego. Dzięki współpracy i dialogowi między nabywcami i dostawcami ci pierwsi mogą poznać ofertę rynku i pomóc dostawcom w przygotowaniu się do spełnienia ich potrzeb w przyszłości. Szkolenie odpowiednich pracowników, którzy mają w różnych obszarach stać się specjalistami ds. zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce, stanowi inwestycję mogącą ostatecznie doprowadzić do zmniejszenia wydatków, a co za tym idzie – do oszczędności. Ponadto należy koniecznie wspierać potencjalnych dostawców – w szczególności MŚP i przedsiębiorstwa społeczne – w składaniu ofert dotyczących zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce. |
| --- | --- |

4.3.1.

4.4.   Propagowanie

| 4.4.1. | Propagowanie koncepcji zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce jest bardzo istotne. Może się ono odbywać poprzez szersze przekazywanie dobrych przykładów i praktyk albo ewentualnie poprzez inne działania związane z zarządzaniem, takie jak realizowanie kampanii promocyjnych lub, w stosownych przypadkach, inicjatyw publicznych i szkoleniowych, które EKES mógłby wspierać i organizować. W przypadku zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce – poza wykwalifikowanymi zamawiającymi – niezbędni są zaangażowani decydenci, świadomi użytkownicy oraz kierownicy ds. zamówień, a także operatywni dostawcy będący w stanie spełnić nowe potrzeby. Dzięki projektom pilotażowym nabywcy publiczni mają doskonałą okazję do zbudowania zdolności, podnoszenia świadomości i przyspieszenia transformacji rynku poprzez zapewnienie rzeczywistych możliwości rynkowych. W ramach przyszłych europejskich źródeł finansowania należy w dalszym ciągu wspierać innowacyjne projekty pilotażowe w zakresie zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce, które to projekty stanowią wsparcie dla praktycznego uczenia się i dają możliwość zwiększania skali i powielania działań. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Od 2010 r. Komisja zgromadziła 189 inspirujących przykładów zielonych zamówień publicznych. W 2021 r. przygotowanych zostanie kolejne 12. Wiele z tych przykładów dotyczy również zamówień publicznych wspomagających zamknięcie obiegu w gospodarce. Może to przyczynić się do zwiększenia starań na rzecz promowania dobrych praktyk rozpowszechnianych na terenie wszystkich państw członkowskich (12). |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | W marcu 2017 r. uruchomiono europejską platformę zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym stanowiącą wspólną inicjatywę Komisji Europejskiej i EKES-u. Platforma skupia zainteresowane strony aktywne w dziedzinie gospodarki o obiegu zamkniętym w Europie i służy ułatwieniu wymiany dobrych praktyk, wiedzy i doświadczeń zdobytych w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym (13) (14). |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Niektóre państwa przyznają krajowe nagrody w zakresie zamówień publicznych, a wśród nich zazwyczaj znajduje się też nagroda za ekologiczne/innowacyjne/społeczne zamówienia publiczne. EKES proponuje utworzenie europejskiej nagrody w dziedzinie zamówień publicznych. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Instytucje Unii powinny również przewodzić w tym względzie poprzez świecenie przykładem, prowadząc zamówienia publiczne wspomagające zamknięcie obiegu w gospodarce i przedstawiając je za pomocą studiów przypadku – w ten sposób podkreślą możliwości i korzyści dostępne dla wszystkich nabywców publicznych. Ogólnie rzecz biorąc, we wszystkich ofertach należy uwzględniać kryteria w zakresie zielonych zamówień publicznych. |
| --- | --- |

4.4.5.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://ec.europa.eu/growth/single-market/public-procurement_pl

1

(2)  W 2017 r. Komisja Europejska opublikowała przydatną broszurę związaną z tym zagadnieniem: https://ec.europa.eu/environment/gpp/pdf/cp_european_commission_brochure_pl.pdf.

2

(3)  Zobacz plan działania Komisji dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym; opinię EKES-u w sprawie nowego planu działania UE dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym oraz sprawozdanie Parlamentu Europejskiego z inicjatywy własnej.

3

(4)  Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 94.

4

(5)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/pl/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020XC0401(05)&from=PL

5

(6)  Wzmianka na ten temat znajdzie się w przygotowywanym przewodniku KE pt. „Kwestie społeczne w zakupach”.

6

(7)  #webuysocialeu – YouTube.

7

(8)  Life Cycle costing – GPP – Environment – European Commission [Rachunek kosztów cyklu życia – Zielone zamówienia publiczne – środowisko – Komisja Europejska] (europa.eu).

8

(9)  Pursuing social goals through public procurement [Osiąganie celów społecznych poprzez zamówienia publiczne], Agencja Wykonawcza ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME), europa.eu.

9

(10)  https://ted.europa.eu/TED/browse/browseByMap.do

10

(11)  Samorządy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (https://iclei-europe.org).

11

(12)  Zob. https://ec.europa.eu/environment/gpp/case_group_en.htm.

12

(13)  Zob. https://circulareconomy.europa.eu/platform/en/good-practices.

13

(14)  Dobrym przykładem lokalnego planu w zakresie zamówień publicznych jest ten przyjęty przez Amsterdam: https://mk0mraduurzaamnh901f.kinstacdn.com/wp-content/uploads/2020/01/MRA_CirculairInkopen_ENGdef01.pdf.

14

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/23 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/23

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Żadnego Zielonego Ładu bez ładu społecznego”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2021/C 341/03)

| Sprawozdawca: | Norbert KLUGE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Norbert KLUGE

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Artykuł 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 11.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 213/3/12 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

20.2.2020

Podstawa prawna

Artykuł 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

11.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

213/3/12

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Państwa, przedsiębiorstwa i obywatele muszą stanąć ramię w ramię, by sprostać szybko zmieniającym się i fundamentalnym wyzwaniom. Aby nie pozostawić nikogo w tyle, muszą przyjąć na siebie wspólną odpowiedzialność. Odbudowa musi opierać się na „ochronie praw człowieka i praw socjalnych, wartości demokratycznych i praworządności, uwolnieniu pełnego potencjału jednolitego rynku, realizacji celów zrównoważonego rozwoju, stworzeniu gospodarki o obiegu zamkniętym i osiągnięciu neutralności klimatycznej w UE najpóźniej do 2050 r.” (1). EKES podkreśla, że Unia Europejska musi wieść prym w tym procesie, w tym także w skali światowej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Przejście na bardziej ekologiczne i zrównoważone paradygmaty gospodarcze pociągnie za sobą wysokie koszty gospodarcze związane z poniesieniem ryzyka w zakresie wzrostu nierówności społecznych i erozji spójności społecznej (2). Nie będzie „Zielonego Ładu” bez zintegrowanego „Ładu społecznego”. Istnieje kilka zasadniczych elementów polityki niezbędnych do zagwarantowania bliskiego powiązania Zielonego Ładu z pojęciem sprawiedliwości społecznej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Promowanie zatrudnienia i umiejętności, płynne zmiany i dynamiczny dialog społeczny są bez wątpienia ważnymi elementami. Jednak Ład Społeczny, stanowiąc podstawowy element Nowego Zielonego Ładu, niewątpliwie wiąże się z czymś więcej niż „pracą”. W jego zakres wchodzi zapewnienie dochodu, zabezpieczenia społecznego i wsparcia budżetowego dla wszystkich osób w potrzebie, w tym dla osób niemających żadnego dostępu do pracy. Włączanie wszystkich podmiotów społeczeństwa obywatelskiego powinno stać się wspólnym wysiłkiem oraz przedmiotem kolektywnego zainteresowania, nawet w procesie podejmowania decyzji przez przedsiębiorstwa. To oznacza, że należy uwzględnić udział grup szczególnie narażonych na zagrożenia. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Przedsiębiorstwa w ramach swoich określonych możliwości muszą wnosić wkład w realizację Zielonego Ładu i ładu społecznego. Rzecz jasna nadal musi przyświecać im cel zachowania rentowności i konkurencyjności. Jednocześnie mogą spełniać znacznie ważniejszą funkcję w zarządzaniu swoim określonym wkładem, czyniąc realizację Zielonego Ładu i planów odbudowy i zwiększania odporności oraz transformację przemysłową procesami skutecznymi i przynoszącymi korzyści dla społeczeństwa. Obejmuje to promowanie przedsiębiorczości i szczególną rolę MŚP, a także rolę przedsiębiorstw gospodarki społecznej, które należy postrzegać jako podmioty pełniące funkcję uzupełniającą w procesie dostosowywania regionalnych i lokalnych rynków pracy do przemian w przemyśle. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jednym z kluczowych elementów takiego podejścia jest silny i dalekowzroczny dialog społeczny (3). Będzie to także sprzyjać kształtowaniu bardziej otwartego i zorientowanego na uczestnictwo ładu korporacyjnego. Podczas gdy skuteczne podejmowanie decyzji jest jednym z kluczowych warunków sukcesu przedsiębiorstw, a ich zarządy muszą zachować elastyczność w celu zrównoważenia interesów poszczególnych zainteresowanych stron, dialog społeczny może odgrywać konstruktywną rolę w poprawie jakości procesu decyzyjnego w przedsiębiorstwach, co potwierdziły liczne badania empiryczne. Założeniem koncepcji workers’ voice (4) (głos pracowników) jest dążenie do wywołania długoterminowej pozytywnej zmiany w przedsiębiorstwie w oparciu o wewnętrzną wiedzę fachową na temat jego procedur oraz podnoszenie w ten sposób jakości procesu zarządzania ryzykiem i kontroli zgodności. Wpływa to na wzrost poziomu informacji i lepszą jakość decyzji podejmowanych przez zarządy. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES docenia zrozumienie tej kwestii przez Komisję Europejską, wyrażone w planie działania dotyczącym Europejskiego filaru praw socjalnych (z marca 2021 r.): W miarę jak Europa przechodzi od reagowania kryzysowego do odbudowy, dialog społeczny, informowanie, konsultacje i udział pracowników, za pośrednictwem odpowiednich kanałów, odgrywają ważną rolę w kształtowaniu transformacji gospodarczej i wspieraniu innowacji w miejscu pracy, w szczególności w kontekście bieżącej dwojakiej transformacji i zmian zachodzących w świecie pracy” (5). Komisja zaleca, aby organy krajowe i partnerzy społeczni zadbali o informowanie pracowników i konsultowanie się z nimi oraz promowali udział pracowników na poziomie przedsiębiorstwa w celu wspierania innowacji w miejscu pracy. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | To systematyczne zrozumienie głosu pracowników (workers’ voice) w podejmowaniu decyzji dotyczących restrukturyzacji i innowacji w świecie pracy powinno również zostać uwzględnione w reformie europejskiego semestru i w krajowych planach zwiększania odporności. Można by to bardziej wykorzystać w ramach unijnej polityki handlowej, opracowując wspólną politykę handlową. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Chociaż istniejące unijne ramy ładu korporacyjnego zawierają wytyczne dla spółek dotyczące uwzględniania różnorodnych interesów zainteresowanych stron, zrównoważony ład korporacyjny wymaga szerszego i pluralistycznego zrozumienia tego, czym powinna być spółka. Uznając zasadnicze znaczenie akcjonariuszy w nadzorowaniu przedsiębiorstw, EKES pragnie zachęcić do rozważenia bardziej odpowiedniego i zorientowanego na zainteresowane strony prawa spółek w unijnych ramach korporacyjnych, systematycznie uznającego głos pracowników. Tego rodzaju szerzej podzielane poglądy i perspektywiczne podejście powinny doprowadzić do skuteczniejszego radzenia sobie z ogromnymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami klimat, transformacja cyfrowa oraz odbudowa po pandemii COVID-19.
  Dobry ład korporacyjny należy pojmować z perspektywy społeczeństwa jako łączący „koszty” dla przedsiębiorstwa związane ze zrównoważonym rozwojem z korzyściami, jakie społeczeństwo czerpie z bardziej zrównoważonego zarządzania przedsiębiorstwem. Korzyści, obok tych związanych ze środowiskiem, obejmowałyby również postęp w kierunku rozwoju społeczeństwa integracyjnego, mianowicie poprzez zatrudnianie bardziej zróżnicowanej siły roboczej. |
| --- | --- |

1.8.

Dobry ład korporacyjny należy pojmować z perspektywy społeczeństwa jako łączący „koszty” dla przedsiębiorstwa związane ze zrównoważonym rozwojem z korzyściami, jakie społeczeństwo czerpie z bardziej zrównoważonego zarządzania przedsiębiorstwem. Korzyści, obok tych związanych ze środowiskiem, obejmowałyby również postęp w kierunku rozwoju społeczeństwa integracyjnego, mianowicie poprzez zatrudnianie bardziej zróżnicowanej siły roboczej.

| 1.9. | Głos wszystkich zainteresowanych stron, w szczególności pracowników jako elementów składowych przedsiębiorstwa, musi stanowić integralną część starań na rzecz wspierania zrównoważonych i konkurencyjnych przedsiębiorstw przyszłości w zdrowym środowisku. Ważną rolę w tej koncepcji odgrywają MŚP, spółdzielnie i działalność gospodarki społecznej. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES pragnie bardziej otwartego i sprzyjającego włączeniu społecznemu myślenia o unijnych ramach w dziedzinie gospodarki, aby wzmocnić pozycję aktywnych obywateli jako przedsiębiorców, pracowników i konsumentów/prosumentów oraz umożliwić organizacjom demokratycznym i przedstawicielskim przewidywanie i kształtowanie zmian (6). Ponadto przedsiębiorstwa powinny mieć możliwość wniesienia wkładu w bardziej integracyjne społeczeństwo. Jest to najskuteczniejszy sposób osiągnięcia celu UE, jakim jest „niepozostawianie nikogo w tyle”. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES uważa, że należy zachęcać do tworzenia długoterminowej wartości jako obowiązku dyrektorów wykonawczych poprzez realizację długoterminowych interesów, a tym samym zwiększania odpowiedzialności dyrektorów za zrównoważony rozwój przedsiębiorstwa. Korzystny wpływ na długoterminowe strategie i inwestycje przedsiębiorstw może także wywrzeć wnoszenie wkładu przez pracowników za pośrednictwem odpowiednich kanałów. Wielokrotnie wykazano pozytywny wkład metod takich jak reprezentacja pracowników na poziomie zarządu w długoterminowe strategie i inwestycje przedsiębiorstw (7). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | W przyszłej zaktualizowanej strategii przemysłowej należy uznać wymiar społeczny, a przy opracowywaniu kluczowych wskaźników skuteczności działania (które mają zostać uwzględnione w aktualizacji strategii przemysłowej UE, opublikowanej przez Komisję 5 maja 2021 r.) należy uwzględnić aspekty społeczne, gospodarcze i ekologiczne, aby lepiej zmierzyć transformację przemysłu europejskiego i jego odporność w okresie po pandemii. Aspekty społeczne (w tym zatrudnienie) oraz aspekty gospodarcze i ekologiczne należy uwzględnić na jednakowych zasadach. Oprócz polityki przemysłowej i rynków finansowych wymiar środowiskowy i społeczny kluczowych wskaźników skuteczności działania powinien być również uwzględniany w systemach rachunkowości zarządzania przedsiębiorstwami i w procesie podejmowania decyzji, a także powinien mierzyć kapitał naturalny (8), społeczny i ludzki, oprócz kapitału finansowego. W prawodawstwie europejskim należy wspierać standardy rachunkowości obowiązujące w Europie, które w sposób właściwy odzwierciedlają rzeczywiste koszty społeczne i gospodarcze. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Uwzględniając powyższe rozważania, EKES chce na wszystkich szczeblach zainicjować polityczną dyskusję na temat sposobu powstawania nowych unijnych ram dla zainteresowanych stron. Parlament Europejski i przyszłe prezydencje Rady UE muszą poprowadzić tę debatę na temat tego, w jaki sposób można określić interakcje między wszystkimi grupami interesu pod względem politycznym, a ostatecznie także w udoskonalonych unijnych ramach prawnych dla zainteresowanych stron, co jest jednym z kluczowych warunków wstępnych dla przedsiębiorstw, które są przyjazne dla klimatu i odporne na zmianę klimatu, długoterminowo zrównoważone i skuteczne gospodarczo, a jednocześnie cechują się odpowiedzialnością społeczną. Powinno to obejmować uwzględnienie zachowania inwestorów i rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Aby umożliwić uczestnictwo na szczeblu europejskim i zapewnić bezpośrednie informowanie, EKES wzywa Komisję Europejską i Parlament Europejski do podjęcia działania następczego w postaci dyskusji na temat unijnej dyrektywy ramowej w sprawie minimalnych norm w zakresie informowania, konsultowania i uczestnictwa pracowników w zarządach w przypadkach, w których przedsiębiorstwa stosują unijne prawo spółek. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Zapewnienie wysokiej jakości procesu podejmowania decyzji przez przedsiębiorstwa leży w najwyższym interesie wszystkich zainteresowanych stron, w tym akcjonariuszy. W tym duchu i kierując się celami UE w ramach Zielonego Ładu i programu odbudowy i programu Next Generation EU, EKES wzywa unijnych decydentów do ponownego przemyślenia unijnych ram ładu korporacyjnego, w tym dyrektywy w sprawie praw akcjonariuszy, z myślą o dalszej poprawie. EKES podkreśla jednak znaczenie oceny skutków i przestrzegania zasad lepszego stanowienia prawa we wszelkich możliwych działaniach regulacyjnych w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Chociaż obowiązki wszystkich podmiotów (przedsiębiorstw, władz i społeczeństwa obywatelskiego) muszą być jasno określone, EKES popiera ideę położenia znacznego nacisku na taką debatę – ukierunkowaną na zapewnienie lepszych unijnych ram w zakresie dobrego ładu korporacyjnego – na temat powiązań z aktywną polityką rynku pracy i jej regionalnego wpływu, na temat skutecznych publicznych służb zatrudnienia i systemów zabezpieczenia społecznego dostosowanych do zmieniających się wzorców na rynkach pracy, a także na temat ustanowienia odpowiednich zabezpieczeń w zakresie minimalnego dochodu i usług społecznych dla grup szczególnie wrażliwych. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Zgodnie z koncepcją dobrego ładu korporacyjnego służącego skutecznej realizacji Zielonego Ładu z uwzględnieniem integracyjnego ładu społecznego EKES zachęca Komisję Europejską, by ta włączyła do swojego programu prac szerzej pojęty model dotyczący zainteresowanych stron i uczyniła z niego wskaźnik referencyjny dla zrównoważonego ładu korporacyjnego. Debatę w tym zakresie można oprzeć na rezolucjach, opiniach i sprawozdaniach już przyjętych przez EKES i PE. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Zielony Ład a odbudowa po pandemii COVID-19 jako przedmiot sprawiedliwej transformacji Europy

| 2.1. | Europejskie ramy regulacyjne nadal nie zrównują w pełni celów społecznych, ekologicznych i gospodarczych. „Plan działania na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego” (9), którego celem jest przekierowanie przepływów kapitałowych w kierunku bardziej zrównoważonej gospodarki, uwzględnienie zrównoważonego rozwoju w zarządzaniu ryzykiem oraz wspieranie przejrzystości i długoterminowej perspektywy, odnosi się do środowiskowego, gospodarczego i społecznego wymiaru zrównoważonego rozwoju, natomiast system jednolitej klasyfikacji działań (lub taksonomia) na rzecz zrównoważonego rozwoju do tej pory określa jedynie kryteria zrównoważonej środowiskowo działalności gospodarczej, odraczając określenie kryteriów społecznych (10). W tym kontekście Komisja Europejska postrzega inwestorów (a także pracowników inwestujących w ich przedsiębiorstwa) za jeden z elementów siły napędowej zrównoważonego rozwoju, a ponadto bada sposoby, w jakie może wzmocnić pozycję konsumentów i innych zainteresowanych stron w kontekście transformacji w stronę modelu zrównoważonego. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Skutki pandemii COVID-19 dla miejsc pracy i przedsiębiorstw są bezprecedensowe, co wpływa na zdrowie i bezpieczeństwo, organizację pracy i warunki gospodarcze i finansowe przedsiębiorstw, przyspiesza tendencje w zakresie restrukturyzacji i cyfryzacji przedsiębiorstw, a także polaryzację na naszych rynkach pracy. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W obliczu tej niepewności polityka europejska musi przynieść rzeczywistą poprawę życia obywatelek i obywateli (11). Model społeczny społeczeństw sprzyjających włączeniu społecznemu, pluralistycznych i demokratycznych wymaga odpornego społeczeństwa obywatelskiego oraz solidnego i zrównoważonego środowiska społecznego opartego na polityce krajowej i integracji związanej z pracą. W przeciwnym razie nacjonalizm i populizm w coraz większym stopniu zagrożą obaleniem wartości demokratycznych i podważą stabilność społeczną i polityczną. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Istnieje rzeczywista potrzeba opracowania szerokiej koncepcji wymiaru społecznego, by wesprzeć realizację Zielonego Ładu z uwzględnieniem wszystkich istotnych zainteresowanych stron. Takie podejście powinno obejmować istotne obszary polityki UE oraz państw członkowskich – takie jak: zatrudnienie, ochrona socjalna i dobrobyt społeczny, zdrowie oraz kształcenie i szkolenie – i koncentrować się na grupach w społeczeństwie, które są szczególnie wrażliwe. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Państwa członkowskie UE powinny promować prowadzenie reform strukturalnych, zwłaszcza w dziedzinie polityk dotyczących ochrony socjalnej, zatrudnienia oraz kształcenia i szkolenia, tak aby były lepiej przygotowane do stawienia czoła wyzwaniom związanym ze sprawiedliwą transformacją. Oznacza to kształtowanie aktywnej polityki rynku pracy, powstawanie skutecznych publicznych służb zatrudnienia, systemów zabezpieczenia społecznego dostosowanych do zmieniających się wzorców na rynku pracy oraz ustanawianie odpowiednich zabezpieczeń w zakresie minimalnego dochodu i usług społecznych dla grup szczególnie wrażliwych. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Zrównoważone przedsiębiorstwa muszą tworzyć konkurencyjność, perspektywy godnej pracy i dochodów w odpornych lokalizacjach i zdrowych środowiskach. Jest to jeden z kluczowych warunków wstępnych osiągnięcia celów i wartości europejskich, aby przejście na sprawiedliwą transformację przyniosło korzyści całemu społeczeństwu obywatelskiemu. W czasach transformacji i kryzysu ważne jest zaangażowanie pracowników i zainteresowanych stron, dzięki czemu może powstać solidna podstawa dla wsparcia na rzecz pracowników w przedsiębiorstwach i społeczeństwach i w ten sposób takie zaangażowanie może sprzyjać panowaniu bezpieczeństwa i stabilności. Jest to klucz do osiągnięcia przez przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej w społeczeństwie globalnym. |
| --- | --- |

2.6.

3.   W kierunku zrównoważonego pod względem ekologicznym, społecznym i gospodarczym ładu korporacyjnego

| 3.1. | Przy poszanowaniu różnic między poszczególnymi krajami i przedsiębiorstwami, informowanie, konsultacje i uczestnictwo na poziomie zarządu stanowią kluczową kwestię polityczną dla zrównoważonych przedsiębiorstw, stanowiącą podstawę bardziej długoterminowego podejścia i poprawy jakości procesu decyzyjnego w ramach programu reform gospodarczych (12). W tym kontekście „dobra reputacja” przedsiębiorstwa staje się przewagą konkurencyjną. Zrównoważony ład korporacyjny musi sprzyjać długoterminowemu i pluralistycznemu koncentrowaniu się na decyzjach przedsiębiorstw. przy jednoczesnym zachowaniu dokładności, jakości i skuteczności procesu decyzyjnego. Interes prawny przedsiębiorstw, z którym związane są obowiązki dyrektorów, należy odróżnić od interesu akcjonariusza, który czasami koncentruje się na krótkoterminowych zyskach. W zakres pluralistycznego, długoterminowego i zrównoważonego podejścia powinny również wchodzić interesy pracowników oraz innych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W tym celu Komisja Europejska podjęła pewne wstępne kroki w kierunku ewentualnej inicjatywy ustawodawczej dotyczącej obowiązku zachowania należytej staranności. EKES zdecydowanie wspiera tego rodzaju inicjatywy (13). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ponadto poza uwzględnieniem wskaźników kosztów i wydajności należy omówić i opracować nowy paradygmat przewidywania zmian i zarządzania nimi jako element „dobrego” ładu korporacyjnego, który uwzględnia również społeczne koszty restrukturyzacji i zmian, oraz wkład przedsiębiorstwa w bardziej integracyjne społeczeństwo. Pod uwagę należy również wziąć wpływ na rozkład dochodów, na równość wieku i płci, na miejsca pracy, na jakość środowiska i zatrudnienia oraz na zrównoważoność i włączenie społeczne (14). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Kwestie społeczne nie pojawiają się jeszcze w taki sam sposób w kluczowych wskaźnikach skuteczności działania w odniesieniu do analizy finansowej i wyceny przedsiębiorstw. Chociaż Komisja Europejska powierzyła Europejskiej Grupie Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) zadanie opracowania europejskiego standardu sprawozdawczości, nie istnieje jeszcze globalny standard pomiaru wpływu i wyceny w odniesieniu do określania wartości pieniężnej i ujawniania skutków działalności przedsiębiorstw. Pomiar, wycena i sprawozdawczość w zakresie wpływu przedsiębiorstw ułatwiłyby im osiągnięcie neutralności klimatycznej. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W związku z tym EKES pragnie, by w ramach zbliżającego się przeglądu dyrektywy w sprawie sprawozdawczości niefinansowej poczyniono wyraźne postępy w zakresie standardów sprawozdawczości dotyczących społecznych i pracowniczych aspektów zarządzania, w tym warunków pracy, równości w zarządach i zatrudniania pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji lub pracowników z niepełnosprawnością. Należy mierzyć i dokładnie oceniać ogólną zrównoważoność przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Zgodnie z założeniami Zielonego Ładu i odbudowy cel zarządzania przedsiębiorstwem, do tego momentu polegający na generowaniu zysków dla akcjonariuszy, musi teraz być w równym stopniu uzupełniony postrzeganiem odpowiedzialności społecznej i ekologicznej (15). Zapewnienie systematycznych kanałów dla głosu pracowników (workers’ voice) w procesie podejmowania decyzji w przedsiębiorstwie jest zatem niezbędne. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jak już stwierdzono w opinii EKES-u w sprawie transformacji przemysłowej w kierunku ekologicznej i cyfrowej gospodarki europejskiej (16), Komitet wzywa Komisję do wzmocnienia i rozwinięcia wymiaru społecznego w dostosowanej i zaktualizowanej strategii przemysłowej. Powinno to również mieć wpływ na opracowywane kluczowe wskaźniki skuteczności działania, jak np. uwzględnienie kwestii włączenia wskaźników społecznych. Pracownicy i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego muszą mieć możliwość zabrania głosu w konsultacjach dotyczących odpowiednich kluczowych wskaźników skuteczności działania mających na celu dokonanie pomiaru sukcesu Zielonego Ładu zarówno na poziomie przemysłu, jak i przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Warto rozważyć, czy ramy prawne UE powinny pomóc w określeniu minimalnych standardów obowiązkowego informowania pracowników, konsultacji z nimi i ich udziału za pośrednictwem odpowiednich kanałów, np. w zarządach przedsiębiorstw, aby zapewnić pracownicom i pracownikom głos (17), gwarantując im wczesne informowanie i konsultacje z nimi, a także przewidywanie zmian. Pomimo pozytywnych osiągnięć w tym zakresie istnieje potrzeba poprawy wdrażania i egzekwowania przepisów. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Jednocześnie należy doprowadzić do większego równouprawnienia płci w zarządach przedsiębiorstw i na stanowiskach kierowniczych. Należy zapobiegać obchodzeniu lub zmniejszaniu uczestnictwa pracowników w zarządach, korporacyjnym manewrom prawnym oraz sztucznym tworom, takim jak przedsiębiorstwa „skrzynki pocztowe” tworzone w celu uniknięcia uczestnictwa pracowników. W odniesieniu do uczestnictwa pracowników w zarządach przewidzianego w prawie krajowym co najmniej dwunastu państw członkowskich i rozumianego zazwyczaj przez pojęcie współdecydowania oznacza to przyjęcie podejścia aktywnie rozwijającego i propagującego zachowanie obowiązkowego minimalnego zakresu praw uczestnictwa w oparciu o wspólne europejskie minimalne standardy reprezentacji. Za jeden z przykładów może posłużyć dyrektywa w sprawie europejskiej rady zakładowej, której postanowienia muszą lepiej odpowiadać bieżącej rzeczywistości i przyszłym potrzebom w zakresie restrukturyzacji transgranicznej, zapewniać europejskim radom zakładowym niezbędne zasoby i kompetencje oraz przewidywać sankcje dla przedsiębiorstw nieprzestrzegających przepisów. Bardziej aktywną rolę powinny pełnić również konsultacje sektorowe. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Europa socjalna musi kierować się wspólnymi zasadami, tak aby przedsiębiorstwa i ich właściciele przestrzegali „dobrego ładu korporacyjnego”. Stanowi to zasadniczy element skutecznego dialogu społecznego (18). W tym względzie ważną rolę odegrają wiążące unijne ramy prawne dotyczące należytej staranności i odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej z elementem zaangażowania pracowników. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Aby propagować wzrost gospodarczy oraz działanie systemów zabezpieczenia społecznego, we wszystkich europejskich przepisach i inicjatywach, które mają wpływ na warunki pracy i życia, przekrojowym elementem strukturalnym należy uczynić „uwzględnianie uczestnictwa pracowników”. |
| --- | --- |

3.11.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Propozycje EKES-u dotyczące odbudowy i naprawy gospodarczej po kryzysie związanym z COVID-19.

1

(2)  Dz.U. C 47 z 11.2.2020, s. 30.

2

(3)  Dz.U. C 10 z 11.1.2021, s. 14.

3

(4)  Interesy pracowników na poziomie zakładu i przedsiębiorstwa reprezentowane przez rady zakładowe oraz przedstawiciele siły roboczej w zarządach przedsiębiorstw zawsze oddziałują na siebie w sposób zróżnicowany, co stanowi – w określonych kontekstach krajowych – odpowiednik funkcjonalny dialogu społecznego i systemów rokowań zbiorowych. Na szczeblu UE dysponujemy definicją trybu „informowania pracowników i konsultowania się z nimi” zawartą w dyrektywie w sprawie europejskiej rady zakładowej. Jeżeli chodzi o uczestnictwo w zarządach przedsiębiorstw, w unijnym prawodawstwie dotyczącym spółki europejskiej (SE) znajdują się odniesienia wyłącznie do już istniejących przepisów krajowych. Z tego powodu korzystamy z pojęcia workers’ voice stanowiącego termin ogólny służący ułatwieniu powszechnego zrozumienia celu niniejszej opinii.

4

workers’ voice

(5)  https://ec.europa.eu/info/files/european-pillar-social-rights-action-plan_en

5

(6)  Komisja Europejska przygotowuje inicjatywę dotyczącą wzmocnienia pozycji konsumentów pod względem ochrony środowiska, w której zakres wejdą także określone elementy społeczne. Ponadto powstanie inicjatywa dotycząca zrównoważonych produktów (również obejmująca aspekty społeczne), w ramach której konieczne będzie udzielenie informacji na temat kryteriów zrównoważonego rozwoju dla niektórych kategorii produktów.

6

(7)  Komisja uwzględni te kwestie w nadchodzącym wniosku ustawodawczym w sprawie zrównoważonego ładu korporacyjnego – w szczególności w części poświęconej obowiązkom dyrektorów. Jej zdaniem związki zawodowe i zainteresowane strony należy zaangażować w dyskusje koncepcyjne na wczesnym etapie.

7

(8)  Komisja Europejska współpracuje obecnie z przedsiębiorstwami w zakresie rozliczania kapitału naturalnego. Ponieważ istnieją rozmaite metody takiego rozliczania, celem trwających prac jest ich usprawnienie i opracowanie odpowiednich wspólnych norm. W rozwój takich norm należy zaangażować związki zawodowe i zainteresowane strony.

8

(9)  COM(2018) 97 final.

9

(10)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088 (Dz.U. L 198 z 22.6.2020, s. 13).

10

(11)  Dz.U. C 228 z 5.7.2019, s. 24.

11

(12)  Dz.U. C 161 z 6.6.2013, s. 35.

12

(13)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 136.

13

(14)  Na przykład rozważania zawarte w „Value Balancing Alliance” („Sojusz na rzecz bilansowania wartości”) mogą przyczynić się do tego, że inwestycje w wykwalifikowany personel będą w większym stopniu uwzględniane w bilansach. W ramach tego sojuszu współpracują obecnie zarządy kilku dużych niemieckich przedsiębiorstw. https://www.value-balancing.com/.

14

(15)  Dz.U. C 106 z 31.3.2020, s. 1.

15

(16)  Dz.U. C 56 z 16.2.2021, s. 10.

16

(17)  Dz.U. C 10 z 11.1.2021, s. 14.

17

(18)  Dz.U. C 10 z 11.1.2021, s. 14.

18

---

III Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

561. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – JDE62 – Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/29 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/29

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólne przedsięwzięcia w ramach programu »Horyzont Europa«”

[COM(2021) 87 – final 2021-48-NLE]

(2021/C 341/04)

| Sprawozdawca generalny: | Anastasis YIAPANIS |
| --- | --- |

Sprawozdawca generalny:

Anastasis YIAPANIS

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 6.5.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 187 i 188 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Decyzja Prezydium | 23.3.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 160/0/3 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 6.5.2021

Podstawa prawna

Art. 187 i 188 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Decyzja Prezydium

23.3.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

160/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uważa, że końcowe wyniki działalności wspólnych przedsięwzięć mają ogromne znaczenie dla przyszłości gospodarki europejskiej. Nadszedł teraz najlepszy moment na mobilizację wszystkich możliwych zasobów i przekształcenie naszej gospodarki dzięki stymulowaniu przełomowych technologii i zrównoważonych modeli gospodarczych. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Interakcja i współpraca z innymi partnerstwami europejskimi powinny koncentrować się na strategicznych i zorientowanych na skutki wynikach. Synergie między różnymi unijnymi programami finansowania i politykami Unii, jak również synergie z finansowaniem unijnym i krajowym zapewnianym na szczeblu państw członkowskich mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania, że badania naukowe i innowacje będą miały największy możliwy wpływ. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Nie jest jasne, czy i w jaki sposób partnerstwa europejskie będą otwarte dla jak największej liczby zainteresowanych stron. EKES uważa, że działalność wszystkich wspólnych przedsięwzięć powinna podlegać zasadom otwartego uczestnictwa i przejrzystości. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Zaangażowanie partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego – zarówno jako posiadaczy wiedzy fachowej, jak i jako kanałów komunikacji – ma fundamentalne znaczenie dla powodzenia wspólnych przedsięwzięć. EKES wzywa do stałego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim w kontekście istniejących grup doradczych wspólnego przedsięwzięcia oraz do włączenia odpowiednich partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego do grup zainteresowanych stron w ramach wspólnych przedsięwzięć. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Niejednorodne zasady w poszczególnych wspólnych przedsięwzięciach prowadzą do braku jasności. EKES apeluje o jak najbardziej jednolite podejście przy jednoczesnym poszanowaniu specyfiki każdego wspólnego przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | EKES jest zaniepokojony ograniczoną liczbą organizacji, które funkcjonują jako prywatni założyciele kilku przedsięwzięć. Wzywa również do otwartości i przejrzystości przy wyborze członków stowarzyszonych. Wspólne przedsięwzięcia powinny dążyć do przyciągnięcia jak największej liczby państw członkowskich. Korzyści płynące z członkostwa są bardzo ograniczone, biorąc pod uwagę zasadę otwartych zaproszeń do składania wniosków o finansowanie. W związku z tym należy zwiększyć skład osobowy prywatnych członków w radzie zarządzającej, np. w przypadku partnerstwa na rzecz ekologicznego lotnictwa. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Art. 26 ust. 4 lit. b) należy zmienić na „wkłady finansowe wnoszone przez członków oraz wnoszących wkład partnerów na poczet kosztów operacyjnych wspólnego przedsięwzięcia”. Rola wnoszących wkład partnerów jest niejasna pod względem udziału w działaniach, zaangażowania w zarządzanie, korzyści płynących z wkładu finansowego itp. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Istnieje potrzeba zapewnienia w jak największym stopniu efektu dźwigni finansowania UE oraz wspierania wkładów prywatnych odzwierciedlających możliwości podmiotów wnoszących wkład. EKES docenia propozycję, by roczne koszty dla MŚP były znacznie niższe i opowiada się za przeznaczaniem części budżetu wspólnych przedsięwzięć na działalność MŚP. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | EKES apeluje o dokładne wyjaśnienie procedury ustalania programu prac dla każdego wspólnego przedsięwzięcia oraz o włączenie go do części I rozporządzenia. Końcowe wyniki należy w pełni udostępnić i rozpowszechnić wśród wszystkich zainteresowanych stron w UE. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | EKES z dużym zadowoleniem przyjmuje propozycję zniesienia obowiązku zgłaszania przez partnerów kosztów niekwalifikowalnych oraz zamiar unikania podwójnego audytu. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | Należy dążyć do realizacji własnych interesów UE oraz wzmocnić europejską przestrzeń badawczą i potencjał innowacyjny Europy. EKES wyraźnie opowiada się za tym, by wyniki badań prowadzonych przez wspólne przedsięwzięcia znalazły odpowiednie zastosowanie przemysłowe w UE z wykorzystaniem technologii europejskiej. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | Europejskie innowacje i patenty powinny być dobrze chronione przed wrogimi zamiarami i szpiegostwem przemysłowym. Wdrożenie jednolitego patentu europejskiego jest koniecznością. Choć własność intelektualna i patenty mają kluczowe znaczenie, nie zostały one wymienione we wniosku ustawodawczym Komisji. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | EKES z zadowoleniem przyjmuje obowiązki w zakresie monitorowania dotyczące włączenia MŚP, struktury geograficznej i poziomu współfinansowania. Należy również wprowadzić wskaźniki jakościowe, takie jak rodzaj wprowadzonych innowacji, korzyści dla społeczeństwa obywatelskiego i liczba nowych miejsc pracy. |
| --- | --- |

1.13

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Europejska strategia odbudowy gospodarczej jest bardzo jasna, skupia się na dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej – biorąc pod uwagę strategiczne zależności. W tym względzie wspólne przedsięwzięcia mają do odegrania bardzo ważną rolę w łączeniu europejskiej wiedzy fachowej z różnych sektorów gospodarki, wspieraniu konkurencyjności, podnoszeniu kwalifikacji i wzmacnianiu bazy przemysłowej. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Komisja Europejska proponuje utworzenie dziewięciu wspólnych przedsięwzięć w ramach filaru II programu „Horyzont Europa” – globalne wyzwania i europejska konkurencyjność przemysłowa: partnerstwo na rzecz biotechnologicznej Europy opartej na obiegu zamkniętym, partnerstwo na rzecz ekologicznego lotnictwa, partnerstwo na rzecz czystego wodoru, partnerstwo na rzecz kolei europejskiej, trzeci program partnerstwa pomiędzy Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych (EDCTP3) w dziedzinie globalnego zdrowia, inicjatywa w dziedzinie innowacji w ochronie zdrowia, kluczowe technologie cyfrowe, badania z zakresu Zarządzania Ruchem Lotniczym w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej oraz partnerstwo na rzecz inteligentnych sieci i usług. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | Programy wszystkich wspólnych przedsięwzięć opierają się na Europejskim Zielonym Ładzie (1), europejskiej strategii cyfrowej (2) i celach zrównoważonego rozwoju ONZ (3) oraz przekładają na konkretne zastosowania cele zawarte w aktualizacji europejskiej strategii przemysłowej 2020: w stronę silniejszego jednolitego rynku sprzyjającego odbudowie Europy (4). Powinny one obejmować unijnych partnerów społecznych i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, MŚP, organy publiczne i inne zainteresowane strony. Niestety obecnie nie ma to miejsca. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | Głównym celem wspólnych przedsięwzięć jest stymulowanie badań naukowych i innowacji w całej Unii, a jednocześnie przyspieszenie transformacji gospodarczej, społecznej, cyfrowej i ekologicznej. Wyraźnie widać, że wspólne przedsięwzięcia mają potencjał w zakresie rozwijania silnych partnerstw publiczno-prywatnych zdolnych do wzmocnienia przywództwa UE, zwiększenia konkurencyjności i wzrostu oraz gromadzenia wiedzy, ekspertyzy i doskonałości naukowej z całej Unii i państw trzecich. Bardzo ważne jest dzielenie się wiedzą między terytoriami, obywatelami i przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

2.4

| 2.5 | Badania naukowe i innowacje są również niezwykle istotne dla zrównoważonej odbudowy Europy po pandemii – zapewniającej konkurencyjność gospodarki, tworzenie miejsc pracy i zrównoważony wzrost oraz przyczyniającej się do jej autonomii. UE będzie w stanie odgrywać wiodącą rolę na arenie światowej jedynie poprzez duże inwestycje w badania i innowacje. Nadszedł teraz najlepszy moment na mobilizację wszystkich możliwych zasobów i przekształcenie naszej gospodarki dzięki stymulowaniu przełomowych technologii i zrównoważonych modeli gospodarczych. |
| --- | --- |

2.5

| 2.6 | Jeśli chodzi o inwestycje w badania i innowacje, UE pozostaje w tyle w porównaniu z innymi częściami świata, zwłaszcza USA i Azją. To samo dotyczy zdolności i szybkości, z jaką wyniki badań i innowacji są przekładane na innowacyjne produkty i usługi. Jest to nie do przyjęcia w dłuższej perspektywie, a Europa może stać się światowym liderem tylko wtedy, gdy wykorzysta dynamikę stworzoną przez program „Horyzont 2020”. EKES ostrzegał już, że technologie „opracowane w Europie są zbyt często wprowadzane do obrotu gdzie indziej. UE nie była w stanie stworzyć gigantów technologii. Zbyt mała liczba młodych wiodących innowacyjnych przedsiębiorstw staje się z czasem dużymi firmami prowadzącymi intensywną działalność badawczo-rozwojową” (5). |
| --- | --- |

2.6

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Wspólne przedsięwzięcia mobilizują fundusze europejskie, krajowe i prywatne w celu zbliżenia najważniejszych zainteresowanych stron z europejskiego obszaru badawczego, w tym państw stowarzyszonych. EKES uważa, że końcowe wyniki ich działalności mają ogromne znaczenie dla przyszłości gospodarki europejskiej. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Funkcjonowanie każdego wspólnego przedsięwzięcia powinno charakteryzować się pełną przejrzystością i ambitnymi działaniami ukierunkowanymi na osiąganie celów. Interakcja i współpraca z innymi partnerstwami europejskimi, a zwłaszcza z ok. 120 inicjatywami partnerstwa w ramach programu „Horyzont 2020”, powinny koncentrować się na strategicznych i zorientowanych na skutki wynikach. Synergie między różnymi unijnymi programami finansowania a politykami UE, a konkretnie funduszami strukturalnymi za pośrednictwem kompatybilnych przepisów, są bardzo ważne dla zapewnienia jak największego oddziaływania projektów w zakresie badań naukowych i innowacji (6). |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | EKES docenia zamiar Komisji dotyczący otwarcia partnerstw europejskich dla jak największej liczby zainteresowanych stron, ale nie jest jasne, czy i w jaki sposób zostanie to faktycznie osiągnięte. Prywatni członkowie założyciele nie są liczni, a członków stowarzyszonych wybiera ograniczona w swoim składzie rada zarządzająca. Nie jest również jasne, w jaki sposób wnoszący wkład partnerzy będą zachęcani do przyłączenia się do wspólnych przedsięwzięć. EKES uważa, że działalność wszystkich wspólnych przedsięwzięć powinna podlegać zasadom otwartego uczestnictwa i przejrzystości. |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Komitet zwraca uwagę, że część II rozporządzenia obejmuje czasami odmienne sposoby podejścia i zasady organizacyjne wspólnych przedsięwzięć. Istnieje potrzeba zapewnienia w jak największym stopniu efektu dźwigni finansowania UE oraz wspierania wkładów prywatnych odzwierciedlających możliwości podmiotów wnoszących wkład. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Jeśli chodzi o reprezentację zrównoważoną pod względem geograficznym, to jedynie partnerstwo na rzecz kolei europejskiej wprowadza taką zasadę organizacyjną. Ponadto, chociaż współpraca między wspólnymi przedsięwzięciami jest niezwykle ważna, wspomina się o niej jedynie w odniesieniu do partnerstwa na rzecz ekologicznego lotnictwa i Wspólnego Przedsięwzięcia SESAR. |
| --- | --- |

3.5

| 3.6 | EKES odnotowuje również, że w przypadku partnerstwa na rzecz czystego wodoru, EDCTP3, partnerstwa na rzecz inteligentnych sieci i usług oraz kluczowych technologii cyfrowych nie ma wzmianki o wyborze członków stowarzyszonych. Ponadto w niektórych przypadkach członkowie tacy muszą zostać zatwierdzeni przez Komisję, a w innych są po prostu wybierani przez radę zarządzającą. Zdaniem Komitetu jednolite przepisy zapewniłyby większą jasność. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | EKES jest zaniepokojony ograniczoną liczbą organizacji, które funkcjonują jako prywatni założyciele kilku przedsięwzięć. Niezwykle ważne jest, aby wspólne przedsięwzięcia były powszechne i by dostęp do nich był możliwie najszerszy. EKES wzywa do przeprowadzenia dogłębnej analizy dotyczącej rozszerzenia liczby proponowanych członków założycieli w odniesieniu do wszystkich wspólnych przedsięwzięć oraz otwartości i przejrzystości w wyborze członków stowarzyszonych. Ponadto w celu zapewnienia spójności z polityką krajową i regionalną wspólne przedsięwzięcia powinny dążyć do przyciągnięcia jak największej liczby państw członkowskich. Korzyści płynące z członkostwa są bardzo ograniczone, biorąc pod uwagę zasadę otwartych zaproszeń do składania wniosków o finansowanie. W związku z tym zdaniem Komitetu należy zwiększyć skład osobowy prywatnych członków w radzie zarządzającej, np. w przypadku partnerstwa na rzecz ekologicznego lotnictwa. |
| --- | --- |

3.7

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Państwa członkowskie mają różne strukturalne ekosystemy innowacji, natomiast udane badania naukowe i innowacje nie rozwijają się w ten sam sposób. EKES wzywa do poczynienia inwestycji oraz zaangażowania wszystkich państw członkowskich, zwłaszcza tych mniej zaawansowanych. Działalność wspólnych przedsięwzięć musi być zsynchronizowana z innymi programami UE w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym z Instrumentem na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (7). Państwom członkowskim należy zalecić tworzenie ustrukturyzowanych powiązań między krajowymi planami odbudowy a strategicznymi planami badań i innowacji wspólnych przedsięwzięć oraz budowanie synergii, włączając w to programy finansowania na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | EKES docenia wkład finansowy z budżetu UE w wysokości prawie 10 mld EUR. Uważa, że można by go zwiększyć w niektórych kluczowych sektorach w celu uruchomienia znacznych dodatkowych zasobów z sektora prywatnego i budżetów państw członkowskich. Umowa w sprawie wieloletnich ram finansowych z grudnia 2020 r. obejmuje 5 mld EUR, które mają zostać przydzielone z Next Generation EU na program „Horyzont Europa”. Powinno to uzupełnić środki wspólnych przedsięwzięć i objąć sektory, które dotkliwie odczuły skutki pandemii COVID-19, oraz sektory, które zajmują się strategicznymi zależnościami. Niemniej art. 26 ust. 4 lit. b) należy zmienić na „wkłady finansowe wnoszone przez członków oraz wnoszących wkład partnerów na poczet kosztów operacyjnych wspólnego przedsięwzięcia”. |
| --- | --- |

4.2

| 4.3 | EKES zwraca się o większą jasność, przejrzystość i analizę ex ante kosztów i korzyści w odniesieniu do propozycji utworzenia wspólnego zaplecza dla wszystkich wspólnych przedsięwzięć, aby ocenić, czy przyniesie to prawdziwą wartość dodaną i korzyści w zakresie wydajności. Oczekuje również, że administracja zaplecza będzie w pełni przejrzysta dla obywateli i przedsiębiorstw oraz że wykorzystane zostaną najlepsze dostępne technologie, w tym technologia blockchain, analiza dużych zbiorów danych itp. |
| --- | --- |

4.3

| 4.4 | Zaangażowanie partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego ma fundamentalne znaczenie dla powodzenia wspólnych przedsięwzięć. Podmioty te powinny być w pełni zaangażowane zarówno jako posiadacze wiedzy fachowej, jak i jako kanały komunikacji, tak aby postępy i wyniki końcowe były dostępne dla całego europejskiego środowiska biznesu, a także dla pracowników, konsumentów i obywateli. EKES wzywa do stałego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim w kontekście istniejących grup doradczych wspólnego przedsięwzięcia oraz do włączenia odpowiednich partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego do grup zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

4.4

| 4.5 | Komitet jest zdania, że należy wprowadzić szereg rozróżnień w organizacji wspólnych przedsięwzięć, ponieważ obejmują one różne sektory o szczególnych cechach. Zasady otwartego uczestnictwa wszystkich zainteresowanych stron oraz dostępu MŚP powinny być jednak jasno określone dla wszystkich wspólnych przedsięwzięć. Obecnie nie ma to miejsca. EKES wspomniał już, że pomimo wcześniejszych starań podejmowanych za pośrednictwem programów ramowych nadal istnieje potrzeba większego zaangażowania MŚP w działania oparte na badaniach naukowych i innowacjach, a program „Horyzont Europa” stanowiłby najlepszą szansę na włączenie ich w te działania (8). |
| --- | --- |

4.5

| 4.6 | Wszystkie MŚP borykają się z podobnymi problemami i potrzebują wsparcia w rozszerzaniu działalności i docieraniu na rynki międzynarodowe. EKES docenia, że roczne koszty administracyjne dla MŚP powinny być znacznie niższe niż dla dużych przedsiębiorstw. Nie jest jednak jasne, dlaczego przedstawicielki i przedstawiciele MŚP są włączani do niektórych rad zarządzających (np. partnerstwo na rzecz biotechnologicznej Europy opartej na obiegu zamkniętym, partnerstwo na rzecz ekologicznego lotnictwa), a nie mają dostępu do innych. |
| --- | --- |

4.6

| 4.7 | EKES uważa, że część budżetu wspólnych przedsięwzięć powinna być przeznaczona na działalność MŚP. Budżet taki powinien zostać udostępniony jak najszybciej po utworzeniu wspólnych przedsięwzięć i powinien być wyraźnie widoczny na oficjalnej stronie internetowej każdego wspólnego przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

4.7

| 4.8 | Komisja musi dopilnować, aby dostępne środki były otwarte dla wszystkich chętnych uczestników, którzy odpowiadają na zaproszenia do składania wniosków we wszystkich wspólnych przedsięwzięciach, oraz aby akceptacja projektów była przejrzysta i sprawiedliwa. EKES ostrzega, że niektóre organizacje wspierane przez członków założycieli wspólnych przedsięwzięć mogą posiadać pewien rodzaj preferencyjnego dostępu. Doprowadziłoby to do przekształcenia programu w system dotacji, co zdaniem Komitetu jest całkowicie niedopuszczalne. |
| --- | --- |

4.8

| 4.9 | EKES apeluje o dokładne wyjaśnienie procedury ustalania programu prac dla każdego wspólnego przedsięwzięcia oraz o włączenie go do części I rozporządzenia. Oczywiście należy unikać sytuacji, gdy wspólne przedsięwzięcia finansowałyby programy badawcze, które i tak zostałyby zrealizowane przez przedsiębiorstwa. Ponadto EKES apeluje, by końcowe wyniki badań były dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron w UE. |
| --- | --- |

4.9

| 4.10 | Jeśli chodzi o uproszczenie, EKES z dużym zadowoleniem przyjmuje propozycję zniesienia obowiązku zgłaszania przez partnerów kosztów niekwalifikowalnych oraz zamiar unikania podwójnego audytu. Z zadowoleniem przyjmuje również usunięcie konieczności kontroli kosztów dodatkowych działań przez wspólne przedsięwzięcie lub jakikolwiek inny organ UE. |
| --- | --- |

4.10

| 4.11 | Dla powodzenia wspólnych przedsięwzięć ważne jest zgromadzenie jak największej liczby międzynarodowych zainteresowanych podmiotów. Należy jednak dążyć do realizacji własnych interesów UE oraz wzmocnić europejską przestrzeń badawczą i potencjał innowacyjny Europy. EKES wyraźnie opowiada się za tym, by wyniki badań prowadzonych przez wspólne przedsięwzięcia znalazły zastosowanie przemysłowe w UE z wykorzystaniem technologii europejskiej. |
| --- | --- |

4.11

| 4.12 | Komitet wspomniał już, że UE nie może utrzymać swojej wiodącej roli w dziedzinie innowacji bez osób o odpowiednich kwalifikacjach i bez inteligentnej polityki w zakresie własności intelektualnej. Musimy zadbać o to, by europejskie innowacje i patenty były dobrze chronione przed wrogimi zamiarami i szpiegostwem przemysłowym. Wdrożenie jednolitego patentu europejskiego jest zatem koniecznością (9). Na przykład w 2019 r. z Azji pochodziło 65 % zgłoszeń patentowych na świecie. Na Europę przypada 11,3 % (10). Własność intelektualna i patenty mają kluczowe znaczenie, ale niestety nie wspomniano o nich we wniosku Komisji. |
| --- | --- |

4.12

| 4.13 | EKES docenia art. 171 poświęcony monitorowaniu i ocenie działań wspólnych przedsięwzięć. Szczególnie z zadowoleniem przyjmuje obowiązki w zakresie monitorowania dotyczące włączenia MŚP, struktury geograficznej i poziomu współfinansowania. Niemniej proponuje, by słowo „okresowy” zastąpić sformułowaniem „co roku” lub „co dwa lata” w celu usunięcia niejasności. Z tego samego powodu Komisja powinna jasno określić, które służby są odpowiedzialne za monitorowanie. |
| --- | --- |

4.13

| 4.14 | EKES podtrzymuje opinię, że „inteligentne funkcjonowanie systemu społeczno-gospodarczego nie może być mierzone wyłącznie na podstawie wskaźników ilościowych, takich jak wydatki na badania naukowe i innowacje. Należy również wykorzystać wskaźniki jakościowe, takie jak rodzaj wprowadzanych innowacji, korzyści dla społeczeństwa obywatelskiego i liczba nowych miejsc pracy” (11). |
| --- | --- |

4.14

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2019) 640 final.

1

(2)  COM(2020) 67 final.

2

(3)  Cele zrównoważonego rozwoju ONZ.

3

(4)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_21_1884

4

(5)  Dz.U. C 364 z 28.10 2020, s. 108.

5

(6)  Dz.U. C 62 z 15.2 2019, s. 33.

6

(7)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

7

(8)  Dz.U. C 62 z 15.2 2019, s. 33.

8

(9)  Dz.U. C 364 z 28.10 2020, s. 108.

9

(10)  World Intellectual Property Indicators 2020.

10

(11)  OJ C 440, 6.12.2018, p. 73.

11

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/34 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/34

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uczestnictwa Unii w Europejskim Partnerstwie w dziedzinie Metrologii podjętym wspólnie przez kilka państw członkowskich”

(COM(2021) 89 final – 2021/0049 COD)

(2021/C 341/05)

| Sprawozdawca: | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Philip VON BROCKDORFF

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.5.2021
  Rada, 5.5.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 11.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 229/0/3 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 17.5.2021

Rada, 5.5.2021

Podstawa prawna

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

11.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

229/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący Europejskiego Partnerstwa w dziedzinie Metrologii, ponieważ wspiera on badania naukowe i innowacje w zakresie zaawansowanych technologii komunikacyjnych, takich jak 5G, internet rzeczy (IoT), inteligentna sieć i inteligentne domy, technologie motoryzacyjne nowej generacji i inteligentna produkcja, by wymienić tylko kilka z nich. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że wniosek jest istotnym krokiem w kierunku budowania europejskiej gospodarki, która ma stać się liderem przemysłu, technologii i cyfryzacji. Rozwinięta metrologia może odegrać rolę wspierającą w stawianiu czoła niektórym największym wyzwaniom, przed którymi stoi Europa, od opieki zdrowotnej po zmianę klimatu. Dla wszystkich tych kwestii kluczowe znaczenie ma jednak harmonizacja i kompatybilność transgraniczna w metrologii. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że europejskie sieci metrologiczne (ang. EMN), które koncentrują się zwłaszcza na zainteresowanych stronach i ich potrzebach, będą skuteczniej przyczyniać się do realizacji programu badań naukowych i innowacji, przyjętego w ramach Europejskiego Partnerstwa w dziedzinie Metrologii. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES pozytywnie ocenia również finansowanie wspólnych projektów badawczych w tej dziedzinie, gdyż niewątpliwie przyspieszy to innowacje z wykorzystaniem infrastruktury metrologicznej oraz rozwiązań i zdolności w tym zakresie. Zwiększy to prawdopodobnie możliwość wytwarzania lub dostarczania przez unijne przedsiębiorstwa nowych bądź znacznie ulepszonych produktów i usług. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES jest przekonany o znaczeniu współdziałania z zainteresowanymi stronami w całym łańcuchu wartości w zakresie metrologii w celu zmaksymalizowania absorpcji nowych technologii i przyczynienia się do sprostania głównym wyzwaniom społecznym. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES stoi także na stanowisku, że zwiększanie przewagi konkurencyjnej Europy w obszarze powstających technologii i innowacji produktowej można podtrzymać jedynie dzięki przyjęciu ogólnoeuropejskiego podejścia do metrologii. Omawiany wniosek wspiera ten cel poprzez unikanie fragmentacji w identyfikowaniu rozwiązań metrologicznych w UE. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES podkreśla znaczenie metrologii jako integralnej części innowacji niezbędnej do wspierania ożywienia gospodarczego w całej UE, a także wagę podjętego przez instytuty metrologiczne zobowiązania do wspierania wspólnych badań i innowacji w dziedzinie metrologii. EKES zauważa również, że zaawansowana metrologia pomaga zmniejszyć zużycie energii i osiągnąć cele w zakresie zmiany klimatu, zgodnie z celami Next Generation EU. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uznaje rolę, jaką ulepszone i zharmonizowane pomiary i normy mogłyby odegrać w skutecznym funkcjonowaniu jednolitego rynku, zwłaszcza jeśli obywatele UE dysponują odpowiednimi informacjami na temat produktów dostępnych na jednolitym rynku. Zaawansowana metrologia pomaga w osiągnięciu tego celu, a także zmniejsza koszty transakcji związane z uczestnictwem w jednolitym rynku. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że dokładne normy pomiarowe muszą być dostępne i zrozumiałe dla wszystkich zaangażowanych zainteresowanych stron, w szczególności małych przedsiębiorstw i konsumentów. Przyniesie to znaczące korzyści gospodarce UE w momencie, gdy będzie ona wychodzić ze spowolnienia wywołanego przez COVID – zwłaszcza w kontekście jej transformacji w kierunku bardziej ekologicznej i cyfrowej Europy, a jednocześnie zwiększy zaufanie w obrębie całego łańcucha dostaw. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Wreszcie EKES podkreśla oczywistą potrzebę podnoszenia świadomości obywateli UE na temat znaczenia metrologii w takich dziedzinach jak opieka zdrowotna, produkcja, zaawansowane technologie komunikacyjne i bezpieczeństwo pracowników w miejscu pracy. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst

| 2.1. | Metrologia zajmuje się naukowym badaniem pomiarów odnośnie do norm przemysłowych i różnych jednostek parametrów. Pomiary mają zasadnicze znaczenie dla innowacji, ponieważ wpływają nie tylko na jakość, lecz także na rozmaite parametry techniczne. Przykładowo w przemyśle wytwórczym metrologia umożliwia przedsiębiorstwom spełnienie wymaganych przez konsumenta specyfikacji projektowych, osiągnięcie oczekiwanych wyników pod względem funkcjonalności oraz przestrzeganie uregulowań i norm w zakresie zgodności. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Techniki pomiarowe stale się zmieniają i ten fakt wraz z szybkim postępem technologicznym wzmaga zapotrzebowanie na dokładne i niezawodne produkty metrologiczne. W związku z tym Komisja Europejska opublikowała 23 lutego 2021 r. wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Unii w Europejskim Partnerstwie w dziedzinie Metrologii podjętym wspólnie przez kilka państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Metrologia została uznana przez współprawodawców za jeden z obszarów priorytetowych wskazanych jako przedmiot możliwych europejskich partnerstw zinstytucjonalizowanych, zgodnych z art. 185 lub 187 TFUE, na podstawie rozporządzenia w sprawie programu „Horyzont Europa”. Omawiany wniosek dotyczący Europejskiego Partnerstwa w dziedzinie Metrologii opiera się na doświadczeniach zebranych w ramach Europejskiego Programu Badań Metrologicznych (EMRP) i Europejskiego programu na rzecz innowacji i badań w dziedzinie metrologii (EMPIR). Proponowana inicjatywa stanowi jednak nowe partnerstwo, które służy sprostaniu nowym wyzwaniom. Jego celem nie jest zwyczajna kontynuacja wcześniejszych programów. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Partnerstwo w dziedzinie metrologii, dzięki włączeniu i zaangażowaniu partnerów w opracowywanie i wdrażanie programu działań w zakresie badań naukowych i innowacji, realizuje następujące cele ogólne:






  a) | wypracowanie trwałego, skoordynowanego systemu metrologicznego na poziomie europejskim, |
| --- | --- | --- |

2.4.

a)

wypracowanie trwałego, skoordynowanego systemu metrologicznego na poziomie europejskim,

| b) | zadbanie o to, aby najnowocześniejsze zdolności w zakresie metrologii były wykorzystywane bezpośrednio przez innowatorów w ich ekosystemach, |
| --- | --- |

b)

zadbanie o to, aby najnowocześniejsze zdolności w zakresie metrologii były wykorzystywane bezpośrednio przez innowatorów w ich ekosystemach,

| c) | zwiększenie wpływu metrologii na wyzwania społeczne w związku z wdrażaniem polityk, norm i regulacji, tak aby były one adekwatne do zakładanych celów. |
| --- | --- |

c)

zwiększenie wpływu metrologii na wyzwania społeczne w związku z wdrażaniem polityk, norm i regulacji, tak aby były one adekwatne do zakładanych celów.

| 2.5. | Dążąc do osiągnięcia wyżej określonych celów, partnerstwo w dziedzinie metrologii realizuje następujące cele szczegółowe:






  a) | rozwinięcie do 2030 r. nowych zdolności badawczych, które będzie się budować w ramach nowych europejskich sieci metrologicznych i które pod względem zdolności wzorcowania i pomiaru będą osiągały wyniki co najmniej na takim samym poziomie jak czołowe instytuty metrologiczne spoza państw uczestniczących, |
| --- | --- | --- |

2.5.

a)

rozwinięcie do 2030 r. nowych zdolności badawczych, które będzie się budować w ramach nowych europejskich sieci metrologicznych i które pod względem zdolności wzorcowania i pomiaru będą osiągały wyniki co najmniej na takim samym poziomie jak czołowe instytuty metrologiczne spoza państw uczestniczących,

| b) | zapewnienie, do 2030 r., wspierania sprzedaży nowych innowacyjnych produktów i usług poprzez wykorzystywanie i przyjmowanie nowych zdolności w zakresie metrologii w kluczowych powstających technologiach, |
| --- | --- |

b)

zapewnienie, do 2030 r., wspierania sprzedaży nowych innowacyjnych produktów i usług poprzez wykorzystywanie i przyjmowanie nowych zdolności w zakresie metrologii w kluczowych powstających technologiach,

| c) | pełne i skuteczne przyczynienie się, do 2030 r., do opracowywania i wdrażania szczegółowych norm i regulacji stanowiących podstawę polityki publicznej zmierzającej do sprostania wyzwaniom społecznym. |
| --- | --- |

c)

pełne i skuteczne przyczynienie się, do 2030 r., do opracowywania i wdrażania szczegółowych norm i regulacji stanowiących podstawę polityki publicznej zmierzającej do sprostania wyzwaniom społecznym.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Świat stoi w obliczu kryzysu gospodarczego wywołanego pandemią COVID-19. Podobnie jak w przypadku innych rynków, fakt ten doprowadził również do spadku tempa wzrostu rynku metrologii przemysłowej, zwłaszcza w latach 2020 i 2021. Wynika to stąd, że działalność organizacji w większości głównych pionów generujących popyt jest lub była w różnych krajach zawieszona, co ma ujemne następstwa dla rynku metrologii przemysłowej. Pandemia koronawirusa wpłynęła też w ogromnej skali na działalność gospodarczą, a producenci stoją przed wyzwaniem, jakim jest ocena tego oddziaływania. Poprzednie i bieżące obostrzenia, które doprowadziły do zamknięcia zakładów produkcyjnych, stanowią dla sektora przemysłowego duże obciążenie. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Zanim nastała globalna pandemia, w minionych latach na rynku odnotowano znaczny wzrost, głównie z powodu rosnącego popytu na analizy dużych zbiorów danych i coraz większego popytu na samochody w gospodarkach wschodzących. Oczekuje się jednak, że w przyszłości światowy rynek metrologii przemysłowej wzrośnie z 9,8 mld USD w 2021 r. do 13,2 mld USD do 2026 r. Przyczynami tej ewolucji są coraz częstsze przyjmowanie usług chmurowych w dziedzinie integracji danych metrologicznych i wzrost zapotrzebowania na metrologię w przemyśle. Ta ostatnia okoliczność doprowadzi do znacznego pobudzenia rynku metrologii przemysłowej w najbliższych latach, przy czym rynek ten ma zostać zdominowany przez segment sprzętowy. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Europa jako podmiot globalny stoi w obliczu rosnącej światowej konkurencji w obszarze metrologii pod względem skali i ukierunkowania inwestycji, a także długoterminowego zaangażowania finansowego w realizację celów dotyczących metrologii. W ostatnim dziesięcioleciu Stany Zjednoczone, Chiny i Indie zwiększyły swoje inwestycje w metrologię odpowiednio o 60 %, 50 % i 52 %. Inwestycje w europejskie instytuty utrzymywały się jednak na stosunkowo stałym poziomie i nie odpowiadały na nowe, coraz ważniejsze dziedziny badań. Wyraźnie niedostateczny poziom inwestycji w Europie, w połączeniu z rozdrobnieniem zdolności w zakresie metrologii, doprowadził do zbyt ograniczonego rozłożenia wysiłków, cechującego się brakiem strategicznego ukierunkowania i względną niezdolnością do spożytkowania potencjalnych korzyści skali i strategicznej komplementarności. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W ostatnich latach związane z metrologią inwestycje poza UE przekroczyły poziom inwestycji dokonanych w UE. Na przykład w Stanach Zjednoczonych Narodowy Instytut Standaryzacji i Technologii (NIST), który pełni rolę krajowego instytutu metrologicznego, dysponuje stosunkowo ogromnym rocznym budżetem na swój program badawczy w zakresie pomiarów podstawowych i zjawisk kwantowych. To samo odnosi się do Narodowego Instytutu Metrologii (NIM) w Chinach, który posiada specjalny program badawczy w dziedzinie metrologii. Dla porównania budżet PTB, krajowego instytutu metrologii w Niemczech, największej tego typu placówki w Europie, obejmuje swoim zakresem zarówno działalność badawczą, jak i usługi metrologiczne dla przemysłu i społeczeństwa. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Globalni konkurenci UE dokonują tych strategicznych inwestycji ze względu na rosnącą potrzebę rozwiązań metrologicznych ukierunkowanych na powstające technologie i innowacje produktowe. Na przykład w regionie Azji i Pacyfiku szybki wzrost uprzemysłowienia i dynamiczny rozwój technologii napędzają popyt na rynku. Skok popytu na wysokiej jakości produkty w sektorze produkcji i automatyzacji w krajach takich jak Chiny, Indie i inne rozwijające się gospodarki jest w istocie siłą napędową rozwoju rynku metrologii w tej części świata. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Rynek metrologii najwyraźniej rośnie wskutek wzrostu zapotrzebowania na dokładne i precyzyjne pomiary w wielu gałęziach przemysłu, czego następstwem jest narastająca konkurencja między kluczowymi podmiotami na światowym rynku metrologii, takimi jak Carl Zeiss (Niemcy), Hexagon AB (Szwecja), Mitutoyo Corp. (Stany Zjednoczone), Renishaw (Zjednoczone Królestwo), Nikon Metrology (Belgia), Metrology Software Products Ltd. (Zjednoczone Królestwo), 3D Digital Corporation, Perception Inc. i Faro Technologies (wszystkie trzy ze Stanów Zjednoczonych) i inne. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Rynek metrologii można podzielić na segmenty według typu, produktu i użytkowników końcowych. Według typu dzieli się on na metrologię przemysłową, naukową i prawną. Według produktów rynek ten dzieli się na współrzędnościowe maszyny pomiarowe (CMM) i urządzenia do optycznej digitalizacji, skanery 3D, trackery laserowe i inne. Na podstawie użytkowników końcowych dzieli się on zaś m.in. na segment lotniczy i kosmonautyczny, motoryzacyjny, przemysłowy, energetyczny, segment elektroniki użytkowej i energii elektrycznej. W zależności od regionu światowy rynek metrologii dzieli się na Amerykę Północną i Południową, Europę, region Azji i Pacyfiku oraz resztę świata. Europa ma potencjał, by stać się dominującym graczem o rosnącym udziale w światowym rynku metrologii, a można to osiągnąć dzięki dalszemu postępowi technologicznemu i inwestycjom w badania naukowe. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Wiarygodne pomiary mają zasadnicze znaczenie dla innowacji w gospodarkach i społeczeństwach: metrologia, nauka o pomiarach, jest niezbędna dla badań naukowych, handlu i przemysłu. Nowe wyzwania społeczne i powstające technologie zwiększają potrzebę dokładności, precyzji i nowatorskich zdolności pomiarowych. Zaawansowane technologie komunikacyjne, takie jak 5G, internet rzeczy (IoT), inteligentna sieć i inteligentne domy, technologie motoryzacyjne nowej generacji i inteligentna produkcja, aby wymienić tylko kilka z nich, zależą od postępów w metrologii. Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący Europejskiego Partnerstwa w dziedzinie Metrologii. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES uważa, że wniosek jest podstawowym krokiem w kierunku budowania europejskiej gospodarki, która ma stać się liderem przemysłu, technologii i cyfryzacji. Dostrzega też ważną rolę, jaką infrastruktura metrologiczna może odgrywać w innowacjach i podejmowaniu niektórych z największych wyzwań stojących przed Europą, od opieki zdrowotnej po zmianę klimatu. Choć poszczególne państwa członkowskie i indywidualne systemy mogą mieć własną specyfikę, osiągnięcie harmonizacji i transgranicznej kompatybilności w metrologii to istotny cel, który EKES całkowicie popiera. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ustanowienie trwałych europejskich sieci metrologicznych w wysoce konkurencyjnych i wschodzących obszarach – sieci zdolnych konkurować z podmiotami osiągającymi najlepsze wyniki w świecie – ma fundamentalne znaczenie dla przyszłości europejskich gospodarek i mogłoby również wspierać ożywienie gospodarcze w następstwie pandemii COVID-19 i jej skutków. EKES uważa, że sieci te, które koncentrują się zwłaszcza na zainteresowanych stronach i ich potrzebach, będą skuteczniej przyczyniać się do realizacji programu badań naukowych i innowacji, przyjętego w ramach Europejskiego Partnerstwa w dziedzinie Metrologii. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES pozytywnie ocenia również finansowanie wspólnych projektów badawczych, gdyż niewątpliwie przyspieszy ono innowacje z wykorzystaniem infrastruktury metrologicznej oraz rozwiązań i zdolności w zakresie metrologii. Dzięki temu prawdopodobnie wzrosną też szanse, że w UE lub w unijnych przedsiębiorstwach ulokowanych w państwach trzecich będzie się wytwarzać nowe lub znacznie ulepszone produkty i usługi. Ponadto wsparcie finansowe dla wspólnych projektów badawczych wzmocniłoby wysiłki zmierzające do zwiększenia i koordynacji roli metrologii w opracowywaniu i wdrażaniu polityki publicznej w większym stopniu opartej na dowodach. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES sądzi również, że bardzo ważne jest współdziałanie z zainteresowanymi stronami w całym łańcuchu wartości w zakresie metrologii w celu zmaksymalizowania absorpcji nowych technologii i jak największego przyczynienia się do sprostania głównym wyzwaniom społecznym. Europejskie Partnerstwo w dziedzinie Metrologii stanowiłoby też wsparcie dla szerokiego zakresu europejskiej polityki, handlu i usług publicznych. Ponadto dodatkowe możliwości tworzenia partnerstw publiczno-prywatnych mogłyby pomóc szybciej zapewnić Europie czołową pozycję w badaniach metrologicznych i pobudzać opracowywanie nowych innowacyjnych wyrobów, odpowiadających na nowe zapotrzebowanie na produkty precyzyjne. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES stoi także na stanowisku, że zwiększanie przewagi konkurencyjnej Europy w obszarze powstających technologii i innowacji produktowej da się podtrzymać tylko dzięki przyjęciu ogólnoeuropejskiego podejścia do metrologii. Rozpatrywany wniosek sprzyja temu celowi, zapobiegając rozdrobnieniu procesu wyłaniania rozwiązań w dziedzinie metrologii w Europie, które to rozwiązania mogłyby postawić i faktycznie stawiają Europę na czele światowych podmiotów osiągających najlepsze wyniki w świadczeniu usług metrologicznych odnośnie do nowych technologii i istniejących złożonych wyzwań w zakresie pomiarów. Podejście to wspiera również w opracowywaniu wysokiej jakości produktów małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), które polegają na metrologii zarówno w badaniach, jak i usługach. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES podkreśla znaczenie metrologii jako integralnej części innowacji niezbędnej do wspierania ożywienia gospodarczego w całej UE. Podkreśla także zobowiązanie instytutów metrologicznych w UE do wspierania wspólnych badań i innowacji w dziedzinie metrologii. W swej istocie metrologia ściśle łączy naukę i działalność gospodarczą, pomiary są bowiem podstawą transakcji ekonomicznych, optymalizacji produkcji, podstawą zaufania konsumentów i przedsiębiorstw, a także innowacji. Zaawansowana metrologia umożliwia również przedsiębiorstwom osiągnięcie optymalnej skali produkcji, która prowadzi do neutralności emisyjnej. W związku z tym zmniejszenie zużycia energii w przemyśle jest spójne z jednym z głównych celów Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w ramach Next Generation EU. Ponadto prowadzone na bieżąco badania naukowe i innowacje w dziedzinie metrologii wspierają zarówno cele w zakresie innowacji, jak i cele w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu. Istotne jest również to, że postępy w metrologii wspierają służby publiczne w znacznie skuteczniejszym wdrażaniu przepisów, niż ma to miejsce obecnie. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES dostrzega też dodatkowe korzyści ekonomiczne płynące z badań i innowacji w dziedzinie metrologii, a mianowicie takie jak zmniejszenie niedoskonałości rynku, obniżenie kosztów transakcyjnych i zwiększenie ogólnej efektywności gospodarczej. Ulepszone i zharmonizowane pomiary i normy mogłyby odgrywać ważną rolę w skutecznym funkcjonowaniu jednolitego rynku. Rynek ten działałby o wiele wydajniej lub skuteczniej, gdyby obywatele UE dysponowali adekwatnymi informacjami o dostępnych na nim produktach. Asymetria informacyjna występująca między kupującymi i sprzedającymi to jedno z najpowszechniejszych źródeł niedoskonałości rynku, która pojawia się wtedy, gdy kupujący nie jest w stanie z dużą dokładnością określić jakości produktu. Dzięki zapewnieniu bardziej zaawansowanych pomiarów i norm kupujący mogą mierzyć jakość produktów, biorąc pod uwagę uzgodnione normy, w związku z czym mogą dokonywać rozróżnienia między produktami o niższej i wyższej jakości. Tak eliminuje się asymetrię informacji, a także koryguje istniejącą niedoskonałość rynku, zwiększając tym samym efektywność jednolitego rynku. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Kolejną przeszkodą dla jednolitego rynku są koszty transakcji związane z uczestnictwem w wymianie gospodarczej. Przyczyną powstania kosztów transakcyjnych jest to, że informacje wymieniane między konsumentami i producentami są asymetryczne i niekompletne. Problem ten można by rozwiązać dzięki bardziej zaawansowanej metrologii: kupujący spędzałby mniej czasu na poszukiwaniu towarów, jeżeli miałby pewność co do jakości nabywanego produktu. Oczywiste jest, że potrzeba standardowych, przejrzystych i niezakłóconych pomiarów ma kluczowe znaczenie zarówno dla klientów/konsumentów, jak i dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | W istocie, zaawansowana metrologia przynosi korzyści producentom pod względem projektowania produktów zgodnie z normą. Dzięki temu mogą oni ponosić mniejsze koszty w związku z korygowaniem wad w celu spełnienia wymogów specyfikacji. To z kolei ułatwia certyfikację i zwiększa zaufanie konsumentów do certyfikacji i efektywności produktu. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Dalszą kwestią, na którą warto zwrócić uwagę, jest stała potrzeba zapewnienia nie tylko dokładności i przejrzystości norm i jednostek pomiarowych, ale także ich dostępności i zrozumiałości dla wszystkich zainteresowanych stron, zwłaszcza małych przedsiębiorstw i konsumentów, którzy stanowią trzon gospodarki UE. Nie tylko pomoże to w pokonywaniu wyżej przywołanych wyzwań rynkowych, lecz również przyniesie znaczące korzyści – wychodzącej ze spowolnienia wywołanego przez COVID – gospodarce UE, zwłaszcza w kontekście jej transformacji w kierunku bardziej ekologicznej i cyfrowej Europy, a jednocześnie zwiększy zaufanie do całego łańcucha dostaw. Te względy związane z dostępnością muszą zatem znajdować się na pierwszym planie w każdej strategii służącej pobudzeniu inwestycji w zaawansowaną metrologię. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Na koniec EKES pragnie podkreślić oczywistą potrzebę podnoszenia świadomości obywateli UE na temat znaczenia metrologii. Przedsiębiorstwa polegają na metrologii w celu opracowania precyzyjnych specyfikacji produktu końcowego wysokiej jakości, który z kolei zaspokaja popyt rynkowy. Gałęzie przemysłu wykorzystują zaawansowane pomiary w celu zwiększenia produkcji, w tym szczepionek, oraz uniknięcia ogromnych strat. Metrologia sprawia również, że zakłady produkcyjne są bezpieczniejsze dla pracowników. Równie ważne jest znaczenie metrologii we wspieraniu powstających technologii, takich jak technologia kwantowa, w związku z czym UE musi zwiększyć swoją zdolność do rozwijania zaawansowanych systemów metrologicznych i w mniejszym stopniu polegać na innych konkurujących krajach. |
| --- | --- |

4.12.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/39 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/39

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do przepisów przejściowych dotyczących niektórych maszyn wyposażonych w silniki o zakresie mocy 56–130 kW i powyżej 300 kW w celu zaradzenia skutkom kryzysu związanego z COVID-19”

[COM(2021) 254 final – 2021/0129 (COD)]

(2021/C 341/06)

| Sprawozdawca: | Christophe LEFÈVRE |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Christophe LEFÈVRE

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 20.5.2021
  Rada, 25.5.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data decyzji Przewodniczącej | 20.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 206/1/11 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 20.5.2021

Rada, 25.5.2021

Podstawa prawna

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data decyzji Przewodniczącej

20.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

206/1/11

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Wziąwszy pod uwagę kryzys związany z COVID-19, który znacznie zakłócił łańcuchy dostaw producentów maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach, EKES przeanalizował propozycję odroczenia niektórych terminów przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1628 (1), a następnie w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1040 (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowy wniosek dotyczący rozporządzenia, który postrzega jako właściwą i proporcjonalną reakcję na skutki gospodarcze kryzysu związanego z COVID-19. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Uzasadnione i wyważone jest zatem odroczenie o sześć miesięcy w odniesieniu do produkcji maszyn nieporuszających się po drogach wyposażonych w „silniki przejściowe” oraz o dziewięć miesięcy w przypadku wprowadzania na rynek zamiast dwunastu miesięcy w obu przypadkach w 2020 r. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Choć EKES przypomina o konieczności przyczynienia się do osiągnięcia celów UE w zakresie jakości powietrza, to uważa, że wniosek gwarantuje właściwe funkcjonowanie rynku, zapewniając jednocześnie zainteresowanym stronom równowagę gospodarczą oraz wysoki poziom ochrony zdrowia publicznego i środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Treść wniosku Komisji

| 2.1. | W rozporządzeniu (UE) 2016/1628 ustanowiono nowe wartości graniczne emisji („etap V”), które mają na celu obniżenie emisji czynników zanieczyszczenia powietrza z silników maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach, oraz przewidziano stosowny okres na dokonanie tego przejścia. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Pandemia COVID-19 znacznie zakłóciła łańcuchy dostaw, co z kolei wpłynęło na możliwość dotrzymania przez producentów maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach niektórych terminów nałożonych rozporządzeniem (UE) 2016/1628. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Powyższe rozporządzenie zostało zatem zmienione rozporządzeniem (UE) 2020/1040 przewidującym odroczenie niektórych terminów, których producenci nie mogli już dotrzymać bez poniesienia poważnych szkód gospodarczych w związku z nieoczekiwanymi zakłóceniami w łańcuchu dostaw. Producentom zapewniono dodatkowe dwanaście miesięcy na produkcję i wprowadzanie do obrotu maszyn wyposażonych w „silniki przejściowe” w zakresie mocy < 56 kW i > 130 kW, których produkcja miała zostać zakończona do dnia 30 czerwca 2020 r., a wprowadzanie na rynek do dnia 31 grudnia 2020 r. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Jednak ze względu na utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw oraz produkcji spowodowane przez drugą i trzecią falę pandemii COVID-19 producenci nie będą w stanie dotrzymać terminów przypadających na 2021 r. mających zastosowanie do maszyn wyposażonych w silniki przejściowe o mocy od 56 kW do 130 kW i powyżej 300 kW bez poniesienia poważnych szkód gospodarczych. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Konieczne jest zatem odroczenie tych terminów, aby uniknąć sytuacji, w której silniki przejściowe (których liczba jest ograniczona) nie będą mogły zostać zamontowane w maszynach na czas i w związku z tym musiałyby zostać zezłomowane. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Chociaż nadal występują zakłócenia w łańcuchu dostaw oraz produkcji, nie można ich porównać z tymi, które miały miejsce wiosną 2020 r., w związku z czym uzasadnione jest odroczenie o sześć miesięcy w odniesieniu do produkcji maszyn wyposażonych w przedmiotowe silniki i o dziewięć miesięcy w przypadku wprowadzania na rynek zamiast dwunastu miesięcy w obu przypadkach w 2020 r. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Proponowane odroczenie będzie miało również zastosowanie do pojazdów rolniczych i leśnych wyposażonych w silniki przejściowe, ponieważ podlegają one przepisom dotyczącym emisji zanieczyszczeń dla maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES ponownie wyraża wielokrotnie powtarzane już przekonanie, że ograniczenie szkodliwych emisji tlenku węgla, tlenków azotu, węglowodorów i cząstek stałych z silników montowanych w maszynach mobilnych nieporuszających się po drogach jest niezbędnym krokiem na drodze do realizacji celów UE w zakresie jakości powietrza. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W swojej opinii w sprawie rozporządzenia (UE) 2016/1628 EKES zalecił szybkie przyjęcie nowego rozporządzenia, zważywszy na silne obawy dotyczące wpływu nanocząsteczek powstałych w procesie spalania na zdrowie publiczne i z uwagi na wysoki poziom ochrony, jaki można zapewnić poprzez wdrożenie proponowanego etapu V dla silników przeznaczonych do maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Komitet zdaje sobie jednak sprawę, że kryzys związany z COVID-19 spowodował znaczne zakłócenia w łańcuchu dostaw i produkcji, które nadal się utrzymują z powodu drugiej i trzeciej fali, w związku z czym producenci nie będą w stanie dotrzymać terminów wyznaczonych na 2021 r. bez poniesienia poważnych szkód gospodarczych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ponadto EKES jest w pełni świadomy, że kryzys nie został i nie mógł zostać przewidziany, i że mamy do czynienia z całkowicie wyjątkową sytuacją. Uznaje zatem, że pandemia COVID-19 stanowi poważne wyzwanie dla zdecydowanej większości europejskich sektorów gospodarki. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W związku z tym EKES popiera odroczenie o sześć miesięcy w odniesieniu do produkcji maszyn wyposażonych w przedmiotowe silniki i o dziewięć miesięcy w przypadku wprowadzania na rynek zamiast dwunastu miesięcy w obu przypadkach w 2020 r. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Zdaniem EKES-u jest to rozsądny i proporcjonalny środek mający na celu zagwarantowanie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, równowagi gospodarczej zainteresowanych stron oraz wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego i środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

3.6.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1628 z dnia 14 września 2016 r. w sprawie wymogów dotyczących wartości granicznych emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych oraz homologacji typu w odniesieniu do silników spalinowych wewnętrznego spalania przeznaczonych do maszyn mobilnych nieporuszających się po drogach, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1024/2012 i (UE) nr 167/2013 oraz zmieniające i uchylające dyrektywę 97/68/WE (Dz.U. L 252 z 16.9.2016, s. 53).

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1040 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2016/1628 w odniesieniu do jego przepisów przejściowych w celu uwzględnienia wpływu kryzysu związanego z COVID-19 (Dz.U. L 231 z 17.7.2020, s. 1).

2

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/41 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/41

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Europejski system gospodarczy i finansowy: wspieranie otwartości, wytrzymałości i odporności«”

(COM(2021) 32 final)

(2021/C 341/07)

| Sprawozdawca: | Tomasz Andrzej WRÓBLEWSKI |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Tomasz Andrzej WRÓBLEWSKI

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 25.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 158/1/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 24.2.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

25.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

158/1/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji pt. „Europejski system gospodarczy i finansowy: wspieranie otwartości, wytrzymałości i odporności”. Postpandemiczna transformacja znacząco zmienia globalną równowagę sił gospodarczych. Dlatego UE powinna działać szybko, aby zwiększyć odporność gospodarczą Europy. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet podziela ocenę Komisji co do potrzeby wzmocnienia międzynarodowej roli euro jako kluczowego narzędzia zwiększania znaczenia gospodarczego Europy w świecie. Jednocześnie, zdaniem Komitetu, wyznaczenie ambitnych celów gospodarczych ma kluczowe znaczenie dla wzmocnienia wspólnej waluty, zwłaszcza biorąc pod uwagę tempo zmian w gospodarce światowej, jak i obecną pozycję UE pod względem innowacyjności, konkurencyjności i przyjaznego otoczenia regulacyjnego. W związku z tym Komitet postuluje zwrócenie większej uwagi w komunikacie na przyczyny słabnącej roli euro w świecie i dokończenie budowy unii gospodarczej i walutowej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet zauważa, że w komunikacie nie uwzględniono rosnącej pozycji Chin, i zaleca uzupełnienie komunikatu w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Dokończenie budowy unii bankowej i unii rynków kapitałowych, które pomoże ukierunkować oszczędności na inwestycje, ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia odporności UE, na co EKES zwracał uwagę we wcześniejszych opiniach na ten temat (1) (2). Komitet aprobuje wszystkie działania zaproponowane przez Komisję (3) i proponuje wprowadzenie środków mających na celu dokończenie zmian strukturalnych zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym, takich jak przegląd ram zarządzania gospodarczego w celu uczynienia ich bardziej ukierunkowanymi na dobrobyt i sprzyjającymi inwestycjom (4). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jakość ram regulacyjnych ma ogromne znaczenie dla rozwoju innowacji. Należy zatem położyć większy nacisk na przegląd przepisów pod katem ich wpływu na konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw. Ponadto EKES uważa, że w komunikacie nie doceniono roli uniwersytetów i instytucji badawczych w rozwoju innowacji. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet w pełni popiera propozycję stworzenia cyfrowego euro i stałej emisji obligacji ekologicznych denominowanych w euro jako sposób na zwiększenie międzynarodowej roli euro i umocnienie dominującej pozycji UE w dziedzinie działań na rzecz klimatu. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES zgadza się, że rozwój infrastruktur rynku finansowego zapobiegnie zależności od świadczenia kluczowych usług (w tym dostawców danych) przez podmioty z państw trzecich i pomoże zwiększyć odporność UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet popiera działania Komisji Europejskiej nakierowane na stworzenie narzędzi służących przeciwdziałaniu wpływowi niezgodnego z prawem ekstraterytorialnego stosowania jednostronnych środków przez państwo trzecie na podmioty gospodarcze z UE. W ocenie Komitetu takie instrumenty mogą przyczynić się do wzrostu niezależności UE jako globalnego aktora. Komisja powinna również rozważyć, w jaki sposób radzić sobie z rosnącą zależnością UE od dostawców danych finansowych i pozafinansowych spoza UE. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Przedmiotem niniejszej opinii jest opublikowany 19 stycznia 2021 r. komunikat pt. „Europejski system gospodarczy i finansowy: wspieranie otwartości, wytrzymałości i odporności”. Komunikat ten stanowi integralną część strategii na rzecz wzmocnienia otwartej strategicznej autonomii UE (5). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Kluczowym celem otwartej strategicznej autonomii UE jest zabezpieczenie i pogłębienie jednolitego rynku, który stanowi podstawę euro i otwartości UE w wymianie handlowej i inwestycjach prowadzonych z resztą świata. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W komunikacie określono sposoby zwiększenia przez UE otwartej strategicznej autonomii w obszarach makroekonomii i finansów. Oto główne argumenty za realizacją nakreślonej strategii:






  — | zwiększenie konkurencyjności europejskiej gospodarki poprzez wzmocnienie międzynarodowej roli euro; |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

zwiększenie konkurencyjności europejskiej gospodarki poprzez wzmocnienie międzynarodowej roli euro;

| — | zwiększenie odporności europejskiej gospodarki na rzeczywiste i zewnętrzne wstrząsy wywołane przez państwa trzecie lub siłę wyższą; |
| --- | --- |

—

zwiększenie odporności europejskiej gospodarki na rzeczywiste i zewnętrzne wstrząsy wywołane przez państwa trzecie lub siłę wyższą;

| — | wytworzenie nowych inwestycji poprzez poprawę otoczenia regulacyjnego dla biznesu, które pomogą łagodzić ekonomiczno-społeczne skutki pandemii COVID-19, oraz przyczynią się do rozwoju europejskiej gospodarki. |
| --- | --- |

—

wytworzenie nowych inwestycji poprzez poprawę otoczenia regulacyjnego dla biznesu, które pomogą łagodzić ekonomiczno-społeczne skutki pandemii COVID-19, oraz przyczynią się do rozwoju europejskiej gospodarki.

| 2.4. | Zgodnie z tym komunikatem Komisja będzie prowadzić działania w kierunku promowania międzynarodowej roli euro, umacniania infrastruktur rynku finansowego UE, usprawnienia egzekwowania unijnych sankcji oraz zwiększenia odporności UE na skutki niezgodnego z prawem stosowania jednostronnych sankcji przez państwa trzecie. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przedstawienie tego komunikatu, który obejmuje wnioski regulacyjne i środki ułatwiające nakierowane na zwiększenie udziału euro w wymianie handlowej i zwiększenie odporności unijnego systemu finansowego. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Strefa euro funkcjonuje od ponad 20 lat oraz rozwija się, włączając nowe kraje członkowskie (aczkolwiek czekając na przystąpienie nowych krajów) (6) i utrzymując międzynarodową reputację europejskiej waluty. Jednocześnie Komitet zauważa, że udział euro w rezerwach walutowych spadł z 23 % do 19 % w 2019 roku – „blisko historycznie najniższego poziomu” (7) – oraz że według kilku uznanych ekonomistów, w tym laureatów Nagrody Nobla Josepha E. Stiglitza i Paula Krugmana, strefa euro nadal nie spełnia warunków optymalnego obszaru walutowego (8), tak jak definiował go Robert Mundell, twórca tej teorii. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES nadmienia również, że rola dynamicznie rosnącej chińskiej gospodarki, której znaczenie w gospodarce światowej wzrasta, zasługuje na szerszą dyskusję w kontekście wzmacniania odporności gospodarczej UE. Średnie roczne tempo wzrostu realnego PKB przez 30 lat wynosiło ok. 10 % rocznie, podczas gdy w UE było to ok. 2 %. Pandemia prawdopodobnie spowoduje dalsze zróżnicowanie wskaźników wzrostu PKB: 4,4 % w UE (-6,1 w 2020 r.) i 8,4 % w Chinach (2,3 % w 2020 r.) (9). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Wraz z rozwojem chińskiej gospodarki rośnie też rola waluty tego kraju w handlu i rozliczeniach międzynarodowych. W oficjalnych rezerwach walutowych dolar amerykański miał udział (w 3. kwartale 2020 r.) ok. 60,5 %, euro 20,5 %, zaś chińskie renminbi 2,1 %. Udział renminbi rośnie jednak szybko, podczas gdy udział euro spadł (10). Chiny prowadzą również intensywne prace nad swoją walutą cyfrową (testują ją już w kilku miastach (11)), pozostawiając większość świata w tyle (12). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Mając powyższe na uwadze, EKES wyraża zaniepokojenie, że strategia nie zawiera planu działań uwzględniających rosnącą pozycję gospodarczą Chin, oraz rekomenduje uzupełnienie komunikatu w tym względzie. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Komitet popiera przedstawiony w kluczowym działaniu nr 1 postulat dokończenia budowy unii bankowej (13) i dalszych postępów w zakresie unii rynków kapitałowych (14) jako środek wsparcia odporności UE i pogłębienia unii gospodarczej i walutowej. Zauważa jednak, że „zakończenie budowy UGW wymaga silnej woli politycznej, skutecznego zarządzania i lepszego wykorzystania dostępnych zasobów finansowych” (15). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Komitet zauważa, że kontynuacja zmian strukturalnych w zakresie ściślejszej i spójnej unii walutowej wymaga zaangażowania politycznego, i jednocześnie proponuje uzupełnienie komunikatu o szereg działań, które pozwalają na otrzymanie wymiernych efektów:






  — | przegląd unijnych ram zarządzania gospodarczego, aby były bardziej nastawione na dobrobyt i sprzyjały inwestycjom (szczególnie w zakresie długu publicznego i deficytów budżetowych) (16), |
| --- | --- | --- |

3.7.

—

przegląd unijnych ram zarządzania gospodarczego, aby były bardziej nastawione na dobrobyt i sprzyjały inwestycjom (szczególnie w zakresie długu publicznego i deficytów budżetowych) (16),

| — | wzmocnienie wymogu, by państwa członkowskie koordynowały swoje polityki krajowe w ramach europejskiego semestru i zwiększały spójność polityki pieniężnej, fiskalnej i strukturalnej (17), zwłaszcza z myślą o osiągnięciu spójności społecznej i prawdziwej konwergencji, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie wymogu, by państwa członkowskie koordynowały swoje polityki krajowe w ramach europejskiego semestru i zwiększały spójność polityki pieniężnej, fiskalnej i strukturalnej (17), zwłaszcza z myślą o osiągnięciu spójności społecznej i prawdziwej konwergencji,

| — | prowadzenie szczegółowej, cyklicznej analizy procesów realnej konwergencji krajów członkowskich UE, które wraz ze spójnością społeczną mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia dynamiki jednolitego rynku. Należy monitorować konwergencję, aby uniknąć większych rozbieżności ze względu na „ryzyko, że obecny cykl ogromnych finansowanych przez państwo pakietów pomocy finansowej mógłby ponownie pogłębić podziały między Północą a Południem związane z kryzysem w strefie euro” (18). |
| --- | --- |

—

prowadzenie szczegółowej, cyklicznej analizy procesów realnej konwergencji krajów członkowskich UE, które wraz ze spójnością społeczną mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia dynamiki jednolitego rynku. Należy monitorować konwergencję, aby uniknąć większych rozbieżności ze względu na „ryzyko, że obecny cykl ogromnych finansowanych przez państwo pakietów pomocy finansowej mógłby ponownie pogłębić podziały między Północą a Południem związane z kryzysem w strefie euro” (18).

| 3.8. | Komitet zgadza się ze stwierdzeniem, że ramy regulacyjne są kluczowe dla rozwoju innowacyjności, jednak uważa, że proponowane w komunikacie działania są niewystarczające. Jednocześnie EKES zauważa, że w wyniku brexitu zmalała liczba unijnych uniwersytetów znajdujących się w światowej czołówce, odgrywających kluczową rolę w podnoszeniu innowacyjności – jest ich obecnie jedynie kilka w pierwszej pięćdziesiątce (19). Uniwersytety mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia innowacyjności i długoterminowej odporności na dalsze zawirowania gospodarcze. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Mając to na uwadze, EKES postuluje uzupełnienie komunikatu o działania mające na celu:






  — | zapewnienie większej elastyczności regulacji rynków finansowych w celu wzmocnienia innowacyjności finansowej w Europie, w tym dyrektyw MiFID II i rozporządzeń o wskaźnikach referencyjnych, jeżeli chodzi o obrót surowcami, |
| --- | --- | --- |

3.9.

—

zapewnienie większej elastyczności regulacji rynków finansowych w celu wzmocnienia innowacyjności finansowej w Europie, w tym dyrektyw MiFID II i rozporządzeń o wskaźnikach referencyjnych, jeżeli chodzi o obrót surowcami,

| — | zniesienie ograniczeń, które stanowią nieproporcjonalne obciążenie dla rozwoju nowych technologii, |
| --- | --- |

—

zniesienie ograniczeń, które stanowią nieproporcjonalne obciążenie dla rozwoju nowych technologii,

| — | zwiększenie wydatków na B+R (zwłaszcza wsparcia dla prywatnych inwestycji w B+R w całej UE) do około 3 % PKB, |
| --- | --- |

—

zwiększenie wydatków na B+R (zwłaszcza wsparcia dla prywatnych inwestycji w B+R w całej UE) do około 3 % PKB,

| — | w kontekście transformacji cyfrowej określenie i dalsze wspieranie europejskiej inteligentnej specjalizacji w dziedzinie IT, |
| --- | --- |

—

w kontekście transformacji cyfrowej określenie i dalsze wspieranie europejskiej inteligentnej specjalizacji w dziedzinie IT,

| — | identyfikację regionalnych centrów innowacyjności w UE i wspieranie ich bezpośrednio z poziomu UE, przy sprzyjaniu także prywatnym inwestycjom w innowacje, na przykład poprzez zwiększenie poziomu wymaganego współfinansowania ze środków prywatnych. |
| --- | --- |

—

identyfikację regionalnych centrów innowacyjności w UE i wspieranie ich bezpośrednio z poziomu UE, przy sprzyjaniu także prywatnym inwestycjom w innowacje, na przykład poprzez zwiększenie poziomu wymaganego współfinansowania ze środków prywatnych.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Większa międzynarodowa rola euro

| 4.1.1. | Zgodnie z komunikatem wzrost znaczenia euro w międzynarodowej wymianie handlowej, inwestycjach i płatnościach prowadzi do wielu korzyści, takich jak większa autonomia walutowa, silniejsza transmisja polityki pieniężnej, obniżenie kosztów transakcji oraz zmniejszenie wstrząsów cenowych. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | EKES popiera dalszą emisję obligacji denominowanych w euro. Niemniej, rozumiejąc korzyści płynące z powyższych działań, EKES apeluje, by podstawą dla strategii wzrostu waluty euro było wzmocnienie i ekspansja gospodarcza strefy euro oraz emisja wspólnego długu (20). Z powodu kryzysu związanego z COVID-19 „do 2026 r. UE wyemituje nowy dług opiewający na kwotę niemal 1 bln EUR” (21). Jednakże „wysoki poziom długu publicznego w relacji do PKB może negatywnie wpływać na odporność” (22). Aby pokonać te trudności, europejski system finansowy powinien stać się bardziej odporny dzięki dokończeniu budowy unii bankowej i unii rynków kapitałowych (23). EKES zaleca przywrócenie wysokiej pozycji euro, sprzed kryzysu finansowego w latach 2008–2009, w odniesieniu do papierów wartościowych o stałej kwocie dochodu (24). |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Dlatego Komitet postuluje przeniesienie części kompetencji krajowych nadzorów finansowych na poziom unijny i ustanowienie wspólnych ram regulacyjnych dla stworzenia unii bankowej oraz unii rynków kapitałowych (25). W ocenie EKES-u należy w pełni umożliwić przepływ kapitału wewnątrz UE, tak by docelowo wszyscy obywatele i MŚP mogli korzystać z usług finansowych dowolnej instytucji finansowej podlegającej wspólnemu nadzorowi finansowemu UE (26). Wszelkie nowe przepisy związane z budową unii rynków kapitałowych powinny być poddawane testom (27) mającym na celu sprawdzenie, czy spełniają one takie kryteria jak: zwiększona konkurencyjność i innowacje (w tym zwłaszcza transformacja cyfrowa), wkład w transformację ekologiczną oraz stabilność rynków finansowych. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Dodatkowo należy powziąć działania, aby wzmocnić obecność euro w rezerwach banków centralnych różnych krajów poprzez umowy swapowe oraz wspierać zawieranie dużych, międzynarodowych kontraktów firm europejskich (realizowanych poza UE) rozliczanych w euro. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | W celu wzmocnienia roli euro w gospodarce światowej konieczne jest zwiększenie konkurencyjności unijnych towarów i usług. Do tego potrzeba jednak inwestycji w edukację oraz badania i rozwój. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Kluczowe działanie nr 6 przewiduje, że Komisja i EBC dokonają wspólnego przeglądu szeregu kwestii politycznych, prawnych i technicznych, które pojawiłyby się w przypadku ewentualnego wprowadzenia cyfrowego euro. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Komitet wyraża poparcie dla idei wprowadzenia cyfrowego euro. Niemniej zdaniem EKES-u cyfrowe euro powinno zostać wdrożone nie przez EBC, a przez banki centralne Eurosystemu (28) (oraz ew. instytucje nadzorcze) (29). |
| --- | --- |

4.1.7.

| 4.1.8. | Ten nowy system rozrachunku powinien uwzględniać wymogi w zakresie ochrony prywatności wynikające z prawa (zwłaszcza piątą dyrektywę w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy). Właściwie zaprojektowane cyfrowe euro mogłoby wesprzeć stosowanie tej waluty poza strefą euro i osłabić rolę dolara amerykańskiego (a także w przyszłości cyfrowego juana), zwłaszcza w transakcjach międzynarodowych i detalicznych (30). |
| --- | --- |

4.1.8.

| 4.1.9. | UE jest liderem na światowym rynku obligacji ekologicznych. W 2019 r. prawie połowa emisji była denominowana w euro (31) i także wśród rezydentów spoza strefy euro emisja jest istotna (32). EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję wprowadzenia nowych zielonych instrumentów finansowych (33) w celu wsparcia Europejskiego Zielonego Ładu (34). Umożliwi to UE utrzymanie i rozwijanie jej roli światowego lidera w działaniach na rzecz klimatu (35). |
| --- | --- |

4.1.9.

4.2.   Zwiększenie odporności unijnych infrastruktur rynku finansowego i powiązanych dostawców usług kluczowych

| 4.2.1. | Komunikat podkreśla wagę opracowania własnych infrastruktur rynku finansowego i zwiększenia ich odporności, aby uniknąć zależności od świadczenia takich usług kluczowych przez podmioty z państw trzecich. Komisja powinna również rozważyć, w jaki sposób zapobiec rosnącej zależności od dostawców danych finansowych i pozafinansowych spoza UE. Nowy cyfrowy system rozrachunku oparty na euro mógłby być wykorzystywany do wspierania wymiany handlowej z partnerami, na których państwa trzecie nałożyły jednostronne sankcje, oraz poprzez blokowanie jego stosowania przez państwa i osoby objęte sankcjami (dzięki pobieraniu informacji z bazy danych repozytorium do celów wymiany informacji o sankcjach). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES przywołuje również doświadczenia z początku pandemii COVID-19, kiedy wzrost zainteresowania dolarem oraz dezorganizacja na amerykańskim rynku odkupu sprawiły, że refinansowanie operacji w dolarach przez instytucje finansowe spoza Stanów Zjednoczonych zostało utrudnione. Można by również rozważyć wykorzystanie Europejskiego Mechanizmu Stabilności jako zasobu płynności w euro, który byłby również dostępny dla dużych instytucji finansowych. Potrzebujemy jasnego planu działania na rzecz zmian w tym mechanizmie i rozwoju unii rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | EKES co do zasady zgadza się z działaniami prowadzącymi do wzrostu otwartej strategicznej autonomii UE, również w zakresie zwiększenia odporności unijnych infrastruktur rynku finansowego. Natomiast zaznacza, że działania takie mogą w pewnych warunkach doprowadzić do niepożądanych efektów politycznych. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   Wzmocnienie wdrażania i egzekwowania sankcji UE

| 4.3.1. | Aby zwiększyć efektywność sankcji UE, konieczne jest zapewnienie ich jednolitego wdrażania i egzekwowania. Spółki zależne przedsiębiorstw spoza UE korzystają z luk prawnych, by obchodzić zakazy, co prowadzi do zaburzeń na jednolitym rynku. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycje mające na celu wzmocnienie zdolności UE do jednolitego stosowania sankcji oraz do prezentowania jednomyślnego stanowiska. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Komitet popiera także działania Komisji Europejskiej, by stworzyć narzędzia służące przeciwdziałaniu wpływowi niezgodnego z prawem ekstraterytorialnego stosowania jednostronnych środków przez państwo trzecie na podmioty gospodarcze z UE. Zastrzega jednak konieczność wypracowania mechanizmów, które zapewnią konsensus wszystkich państw członkowskich co do przedmiotu samych sankcji. W ocenie Komitetu takie instrumenty mogą przyczynić się do wzrostu niezależności UE jako globalnego aktora oraz ochronić jednolity rynek przez wstrząsami. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Jednocześnie należy zauważyć, że od czasu kryzysu finansowego w latach 2008–2009 rynek finansowy w UE podlega ścisłej dyscyplinie, która nakłada obowiązki administracyjne na podmioty pragnące korzystać z jednolitego rynku UE. Ważne jest, by regulacje te były stosowane z zachowaniem elastyczności niezbędnej do zapewnienia równowagi między kosztami i korzyściami, oceny wpływu nowych regulacji na europejskie przedsiębiorstwa finansowe (36) i dostosowania obciążeń regulacyjnych także do wielkości tych podmiotów (duże banki paneuropejskie, instytucje finansowe i przedsiębiorstwa typu start-up z branży technologii finansowych) (37). |
| --- | --- |

4.3.4.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie europejskiego systemu gwarantowania depozytów (Dz.U. C 177 z 18.5.2016, s. 21).

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie pakietu dotyczącego unii gospodarczej i walutowej (Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 28).

2

(3)  Opinia EKES- u w sprawie komunikatu „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20).

3

(4)  Opinia EKES-u w sprawie przeglądu zarządzania gospodarczego 2020 (Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 227).

4

(5)  COM(2021) 32 final.

5

(6)  COM(2018) 796 final, s. 2.

6

(7)  The international role of the euro, Europejski Bank Centralny, czerwiec 2020 r.

7

The international role of the euro

(8)  Can the European Project be saved?, główny wykład Paula Krugmana, 23. Międzynarodowa Konferencja Europeistów, Filadelfia, 14–16 kwietnia 2016 r.

8

Can the European Project be saved?,

(9)  Zob. World Economic Outlook database, kwiecień 2021 r., Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

9

World Economic Outlook database

(10)  Koszyk walut oficjalnych rezerw walutowych (COFER), Międzynarodowe Statystyki Finansowe (IFS), Międzynarodowy Fundusz Walutowy, https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175.

10

(11)  Zob. China Launches Digital Renminbi Trials in 11 Cities, Stages Seven Digital Renminbi Lotteries in Year Following Start of Testing, „China Banking News”, 19 kwietnia 2021 r.

11

China Launches Digital Renminbi Trials in 11 Cities, Stages Seven Digital Renminbi Lotteries in Year Following Start of Testing

(12)  PwC CBDC global index, kwiecień 2021 r., https://www.pwc.com/gx/en/industries/financial-services/assets/pwc-cbdc-global-index-1st-edition-april-2021.pdf.

12

PwC CBDC global index

(13)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu „W kierunku wzmocnienia międzynarodowej roli euro” (Dz.U. C 282 z 20.8.2019, s. 27).

13

(14)  Opinia EKES- u w sprawie komunikatu „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20).

14

(15)  Opinia EKES-u w sprawie pakietu dotyczącego unii gospodarczej i walutowej (Dz.U. C 262 z 25.7.2018, s. 28).

15

(16)  Opinia EKES-u „Polityka gospodarcza w strefie euro w 2021 r.” (Dz.U. C 123 z 9.4.2021, s. 12).

16

(17)  COM(2020) 746 final.

17

(18)  Eurofound (2020), Upward convergence in the EU: Definition, measurement and trends, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg, s. 9.

18

Upward convergence in the EU: Definition, measurement and trends

(19)  Sześć w rankingu Times Higher Education i jedynie jeden w rankingu QS World University Rankings.

19

(20)  EU faces barriers to boosting single currency’s global status, „Financial Times”, 19 stycznia 2021 r.

20

EU faces barriers to boosting single currency’s global status

(21)  COM(2021) 32 final, s. 8.

21

(22)  Opinia EKES-u „W kierunku bardziej odpornej i zrównoważonej gospodarki europejskiej” (Dz.U. C 353 z 18.10.2019, s. 23).

22

(23)  Zob. wystąpienie komisarza Gentiloniego na konferencji prasowej Eurogrupy, 15 lutego 2021 r., Bruksela.

23

(24)  Zob. Fixed income market liquidity, „Committee on the Global Financial System Papers”, nr 55, Bank Rozrachunków Międzynarodowych, styczeń 2016 r., s. 18.

24

Fixed income market liquidity

(25)  Zob. COM(2020) 590 final i COM(2020) 746 final, s. 8.

25

(26)  Opinia EKES- u w sprawie komunikatu „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20).

26

(27)  Opinia EKES- u w sprawie komunikatu „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20), pkt 1.16.

27

(28)  Zob. Report on a digital euro, Europejski Bank Centralny, październik 2020 r., s. 7–8.

28

Report on a digital euro

(29)  Zob. Report on a digital euro, Europejski Bank Centralny, październik 2020 r., s. 36–40.

29

Report on a digital euro

(30)  EU faces barriers to boosting single currency's global status, „Financial Times”, 19 stycznia 2021 r.

30

EU faces barriers to boosting single currency's global status

(31)  Zob. The role of the euro in global green bond markets, ramka 1, w: „19th annual review of the international role of the euro”, EBC, czerwiec 2020 r.

31

The role of the euro in global green bond markets

(32)  Zob. Unleashing the euro’s untapped potential at global level, wystąpienie F. Panetty, członka Zarządu EBC.

32

Unleashing the euro’s untapped potential at global level

(33)  Zob. główne wyniki wideokonferencji Eurogrupy, 15 lutego 2021 r.

33

(34)  COM(2019) 640 final.

34

(35)  Wystąpienie Paschala Donohoe po wideokonferencji Eurogrupy (15 lutego 2021 r.).

35

(36)  Opinia EKES- u w sprawie komunikatu „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 20).

36

(37)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu w sprawie strategii dla UE w zakresie finansów cyfrowych” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 27).

37

---

ZAŁĄCZNIK

Wykres 1

Porównanie średnich wskaźników wzrostu realnego PKB

(*) Dane szacunkowe od 2019 r.

Źródło: Obliczenia własne na podstawie: World Economic Outlook Database, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, październik 2020 r.

Wykres 2

Udział dolara, euro i renminbi w oficjalnych rezerwach walutowych (w %)

Image 2

Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy, data.imf.org

Wykres 3

Udział USA, UE i Chin w światowym PKB (PPP, w %)

Image 3

Źródło: World Economic Outlook Database, IFW, październik 2020 r.

Wykres 4

Udział USA, UE i Chin w światowym eksporcie (w %)

Image 4

Źródło: UNCTAD.

Wykres 5

Nakłady krajowe brutto na działalność badawczą i rozwojową, 2008–2018 (% PKB)

Image 5

Źródło: Eurostat.

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/50 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/50

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Strategia na rzecz wzmocnienia stosowania Karty praw podstawowych w UE«”

(COM(2020) 711 final)

(2021/C 341/08)

| Sprawozdawca: | Cristian PÎRVULESCU |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Christian BÄUMLER |

Sprawozdawca:

Cristian PÎRVULESCU

Współsprawozdawca:

Christian BÄUMLER

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Decyzja Prezydium | 26.1.2021 |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 201/2/7 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 24.2.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Prezydium

26.1.2021

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

201/2/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje nową strategię opracowaną przez Komisję. Wniosek zawiera jasne zobowiązania i kładzie zdecydowany nacisk na kwestie związane ze stosowaniem i wdrażaniem. Komitet konsekwentnie opowiadał się za tym kierunkiem, m.in. w opinii w sprawie pierwszej strategii przyjętej w 2011 r. (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Od tego czasu istotne wydarzenia społeczne, gospodarcze i polityczne skomplikowały ochronę praw podstawowych i przyniosły nowe wyzwania dla obecnych ram, w tym dla stosowania Karty praw podstawowych. Obecna pandemia znacznie zwiększa zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa i dobrobytu milionów ludzi na całym kontynencie. Na szczeblu globalnym, gdzie na UE spoczywa duża odpowiedzialność za działanie, sytuacja jest jeszcze gorsza. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | W tym kontekście instytucje unijne i państwa członkowskie muszą działać w oparciu o jasną wizję i większe wysiłki na rzecz wspierania praw podstawowych. Chociaż stosowanie Karty ogranicza się do towarzyszącego jej prawodawstwa UE, rosnąca liczba regulacji i przekrojowe integrowanie dziedzin polityki stwarzają coraz większe możliwości działania. Zmiany te mogą mieć wielorakie konsekwencje dla społeczeństwa obywatelskiego, społeczności lokalnych, partnerów społecznych i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Niestety po dziesięciu latach stosowania Karty Europejki i Europejczycy nadal niewiele o wiedzą o jej istnieniu lub roli. Również organizacje społeczeństwa obywatelskiego, krajowe instytucje praw człowieka oraz obrończynie i obrońcy praw człowieka korzystają z niej jedynie w ograniczonym zakresie. Nie możemy czekać kolejne dziesięć lat, aby prawa zawarte w Karcie stały się rzeczywistością dla obywateli, społeczeństwa obywatelskiego i instytucji publicznych. EKES ma nadzieję, że Komisja Europejska będzie aktywniej informować obywateli, media, społeczeństwo obywatelskie, partnerów społecznych i różne inne organy o Karcie, jej znaczeniu, skutkach i powiązanych instrumentach. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wszystkie instytucje unijne muszą wykazać się zdecydowaniem i bezwarunkowo wspierać wszystkie organizacje społeczeństwa obywatelskiego, działaczki i działaczy na rzecz praw człowieka oraz dziennikarki i dziennikarzy, którzy spotykają się z atakami fizycznymi i werbalnymi, zastraszaniem i nękaniem, w tym z nadużyciami procesowymi, przemocą oraz nawoływaniem do nienawiści w internecie i poza nim. Należy zaprzestać kampanii oszczerstw, które mają wpływ na wiarygodność i legitymację społeczeństwa obywatelskiego, oraz podjąć działania przeciwko rządom państw członkowskich stosującym tego rodzaju praktyki. Priorytetem powinno być egzekwowanie obowiązujących przepisów. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Należy znacznie zwiększyć ogólną zdolność organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończyń i obrońców praw człowieka do funkcjonowania w ramach Karty poprzez pakiet obejmujący szkolenia i transfer wiedzy, wsparcie organizacyjne, stabilne przewidywalne wsparcie finansowe oraz ochronę przed atakami i negatywnymi kampaniami. Komitet jest gotów pomóc w opracowaniu bardziej kompleksowego i szczegółowego planu w tym zakresie, zwłaszcza za pośrednictwem grupy ds. praw podstawowych i praworządności. Działania takie powinny być częścią kompleksowej europejskiej strategii na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, która zdaniem EKES-u jest zarówno pilna, jak i konieczna (2). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje kompleksowe podejście Komisji do promowania i ochrony podstawowych wartości, na których opiera się UE, oraz komplementarność między nową strategią, europejskim planem działania na rzecz demokracji i pierwszym sprawozdaniem na temat praworządności. Proponuje również włączenie unijnego planu działania przeciwko rasizmowi oraz strategii w sprawie niepełnosprawności i strategii na rzecz równości osób LGBTIQ do kompleksowego procesu planowania. Wyzwania, których dotyczą te plany i strategie, są często podobne. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES powtarza swoje spostrzeżenia na temat gospodarczych aspektów praworządności i praw podstawowych. Jeżeli zagrożenia dla praworządności i ogólne osłabianie praw podstawowych nie zostaną zahamowane, mogą negatywnie wpłynąć na wzajemne zaufanie leżące u podstaw rynku wewnętrznego i tym samym na wzrost gospodarczy w UE (3). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Komitet podkreśla, że Karta praw podstawowych obejmuje również prawa socjalne. Ich realizacja ma ogromne znaczenie dla życia ludzi. Partnerzy społeczni muszą być zaangażowani w ochronę tych praw na szczeblu europejskim i krajowym. Należy pogłębić dialog społeczny i ukierunkować go na prawa podstawowe określone w Karcie. EKES ponawia apel sformułowany w opinii z 2011 r. w sprawie pierwszej strategii i wzywa, by położyć większy nacisk na tytuł III „Równość” i tytuł IV „Solidarność” jako centralny element demokratycznej, opartej na wartościach Unii, która poważnie traktuje swój model społeczny i swoje zobowiązania. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w strategii podkreśla się nadrzędny charakter Karty i że stanowi ona uzupełnienie ukierunkowanych wysiłków na rzecz uczynienia praw i wartości UE bardziej namacalnymi w takich dziedzinach, jak: prawa ofiar i dostęp do wymiaru sprawiedliwości, równość i włączenie społeczne, przeciwdziałanie rasizmowi i pluralizm, prawa socjalne, edukacja i szkolenia sprzyjające włączeniu społecznemu, prawa gospodarcze, prawa zarówno obywateli UE, jak i obywateli spoza UE oraz prawa dziecka. Szczególną uwagę należy zwrócić na wpływ pandemii COVID-19 na prawa, dobrobyt oraz rozwój intelektualny i emocjonalny dzieci. EKES zwraca również uwagę na znaczenie artykułów Karty mających wpływ na sferę gospodarczą (swoboda przedsiębiorczości czy prawa własności) oraz artykułów związanych z odpowiednimi przepisami prawnymi. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Komitet w pełni popiera zobowiązanie UE do propagowania i ochrony praw człowieka i wartości na całym świecie. Całkowicie uzasadnione jest podkreślenie znaczenia umów handlowych i ich potencjalnego wpływu na prawa podstawowe. Jak stwierdzono w licznych opiniach, Komitet zwraca również uwagę na politykę migracyjną i azylową jako zasadniczy test zaangażowania UE w ochronę praw podstawowych. Należy aktywniej wspierać obrończynie i obrońców praw człowieka na całym świecie. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Jak wynika z wniosku, organy administracji krajowej i lokalnej, parlamenty państw członkowskich i organy ścigania odgrywają kluczową rolę w propagowaniu i ochronie praw wynikających z Karty. Nie jest jasne, jak obecna współpraca miałaby się różnić od współpracy w ostatnich dziesięciu lat wdrażania pierwotnej strategii. Głównym celem nowej strategii powinno być określenie właściwego zestawu zachęt i instrumentów, które zmotywują instytucje krajowe i lokalne do większego zaangażowania i większej aktywności w zakresie ochrony praw podstawowych. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Komitet ma nadzieję, że dojdzie do znacznych ulepszeń we wszystkich kluczowych wymiarach strategii, tj. w odniesieniu do prewencji, propagowania, wdrażania i egzekwowania. Bez uszczerbku dla innych elementów konieczne byłoby skupienie się w większym stopniu na egzekwowaniu przepisów. Właściwe stosowanie Karty ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania funkcjonalnej Unii opartej na wartościach. Stosowanie Karty jest ponadto obowiązkowe. Komisja musi podjąć odpowiednie działania i prowadzić bardziej zdecydowane postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w przypadku nieprzestrzegania praw. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Komitet w pełni popiera powołanie przez państwa członkowskie punktów kontaktowych ds. Karty i proponuje, by za ich funkcjonowanie odpowiadały rządy lub właściwe ministerstwa zaangażowane w proces legislacyjny, np. ministerstwa sprawiedliwości. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Biorąc pod uwagę istotny wpływ pandemii COVID-19 na społeczeństwo, EKES wzywa Komisję, by w sprawozdaniu na 2022 r. skoncentrowała się na konsekwencjach pandemii dla praw podstawowych, zwłaszcza związanych z dobrobytem społeczno-gospodarczym, i w związku z tym zdecydowanie podkreśliła, że prawa socjalne są prawami podstawowymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawa, godność i dobro starszych obywatelek i obywateli oraz osób z niepełnosprawnościami odizolowanych w domach opieki podczas pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Komitet proponuje, by każdy fundusz (fundusze objęte rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów) poddać przeglądowi przez komitety monitorujące złożone z niezależnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, krajowych instytucji praw człowieka oraz obrończyń i obrońców praw człowieka. Wszystkie podmioty obywatelskie powinny mieć możliwość wypowiedzenia się na temat sposobu przydzielania funduszy i zarządzania nimi. EKES zwraca się do Komisji o uwzględnienie zaleceń zawartych w opublikowanej w lutym 2021 r. rezolucji pt. „Zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności – co zdaje egzamin, a co nie?”. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Komitet wzywa Komisję do określenia i uruchomienia możliwości finansowania dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończyń i obrońców praw człowieka, którzy działają na pierwszej linii w społecznościach marginalizowanych i podatnych na zagrożenia. Komitet zachęca państwa członkowskie do wdrożenia programów finansowania dla społeczeństwa obywatelskiego i grup społecznych działających na rzecz praw człowieka. Programy powinny być tak opracowane, by szanowały autonomię i niezależność finansowanych podmiotów. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Komitet proponuje stworzenie elastycznego, szybkiego i skutecznego mechanizmu identyfikowania i zgłaszania ataków fizycznych i werbalnych, zastraszania i nękania, w tym nadużyć procesowych, przemocy oraz nawoływania do nienawiści w internecie i poza nim, skierowanych przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończyniom i obrońcom praw człowieka. Krajowe instytucje praw człowieka (NHRI) oraz krajowe komitety społeczno-gospodarcze powinny zostać włączone do tego mechanizmu. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Aby ułatwić koordynację, Komitet proponuje, by państwa członkowskie utworzyły krajowe fora ds. praw podstawowych, w ramach których mogłyby współpracować wszystkie zainteresowane podmioty: instytucje praw człowieka, krajowe organy ds. równości, rzeczniczki i rzecznicy praw obywatelskich, nowo utworzone punkty kontaktowe ds. Karty i inne organy publiczne. W forach powinny uczestniczyć organizacje oraz obrończynie i obrońcy praw człowieka, a w ich tworzeniu może pomóc Agencja Praw Podstawowych. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Komitet proponuje, by Komisja ustanowiła specjalny program pomocy mający na celu zwiększenie i ujednolicenie zdolności instytucjonalnych wszystkich NHRI (tworzenie, akredytacja i działania mające na celu zapewnienie zgodności z przepisami) oraz opracowała konkretne wytyczne dla państw członkowskich. Podobnie jak w przypadku innych instrumentów i programów EKES zaleca lepsze i szersze wykorzystanie wyjątkowej wiedzy fachowej Agencji Praw Podstawowych. Zachęca Agencję do ścisłego monitorowania ochrony praw socjalnych i kontynuowania jej prac nad kluczowymi zmianami w dziedzinie praw podstawowych. Należy również zwiększyć widoczność Agencji i ułatwić do niej dostęp ogółowi społeczeństwa oraz grupom i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Komitet sugeruje, by Komisja przygotowała specjalne wydarzenia konsultacyjne i sprawozdania dotyczące konkretnych tytułów i artykułów Karty. NHRI, organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończynie i obrońcy praw człowieka powinni mieć możliwość zgłaszania uwag i spostrzeżeń. EKES z wielką chęcią będzie ściśle współpracować z Komisją w zakresie regularnego organizowania tego rodzaju wydarzeń z udziałem przedstawicielek i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Komitet oczekuje na działania Komisji w związku z kampanią uświadamiającą. Biorąc pod uwagę znaczenie i pilny charakter tego środka, pomocne byłoby doprecyzowanie w strategii celów, harmonogramu, grup docelowych, instrumentów, partnerów i proponowanego budżetu kampanii. EKES zachęca Komisję Europejską do zorganizowania działań związanych z Kartą podczas Konferencji w sprawie przyszłości Europy oraz do szerszego uwzględniania kwestii praw podstawowych w ramach programu działań obywatelskich i publicznych. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Konieczne są dalsze badania i konsultacje w celu wypracowania zrozumienia stosowania Karty w oparciu o stopień ryzyka i podatności, który jest znacznie większy w niektórych grupach społecznych i społecznościach regionalnych. |
| --- | --- |

1.23.

2.   Uwagi ogólne

2.1.   Kontekst opinii

| 2.1.1. | Karta ma zastosowanie do wszystkich działań podejmowanych przez instytucje UE. W strategii Komisji Europejskiej z 2010 r. na rzecz skutecznego wdrożenia przez Unię Europejską Karty praw podstawowych podkreślono, jak ważne jest, by UE dawała dobry przykład. Określono także, w jaki sposób Komisja zamierza zapewnić pełną zgodność z Kartą. Karta obowiązuje również państwa członkowskie przy wdrażaniu prawa UE. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Karta leży u podstaw nowych przepisów UE, co przekłada się na bezpośrednią ochronę i promowanie niektórych kluczowych praw. Najważniejsze przykłady to nowe przepisy dotyczące ochrony danych, równouprawnienia płci, ochrony sygnalistów, prawa do rzetelnego procesu sądowego i prawa do obrony oraz przepisy dotyczące ofiar przestępstw. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE powołujące się na Kartę znacznie rozwinęło się w wielu obszarach polityki. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej przekształciła się w zaufany organ UE dostarczający porównywalnych danych i analiz na temat praw podstawowych w celu wspierania pracy instytucji unijnych i państw członkowskich. Liczba niezależnych krajowych instytucji i organów zajmujących się prawami człowieka również znacznie wzrosła w UE. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Trzy państwa członkowskie nie mają jednak żadnych NHRI (Republika Czeska, Włochy, Malta (4)), dwa nie posiadają akredytowanych NHRI (Estonia – akredytacja przewidziana na koniec 2020 r. – i Rumunia), a sześć państw nie przestrzega zasad paryskich dla NHRI (Austria, Belgia, Cypr, Słowacja, Słowenia i Szwecja). |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Niedawne badanie Eurobarometr dotyczące wiedzy o Karcie wskazuje, że słyszało o niej jedynie 42 % respondentów, a zaledwie 12 % tak naprawdę wie, czym ona jest. Sześciu na dziesięciu respondentów chce dowiedzieć się więcej o swoich prawach i o tym, do kogo zwrócić się w przypadku naruszenia praw wynikających z Karty (5). |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | EKES od dawna angażuje się we wspieranie praw człowieka oraz obrończyń i obrońców praw człowieka. Komitet jest integralną częścią kultury i ram praw podstawowych: uczestniczy w różnych strukturach i działaniach, daje obywatelom, społeczeństwu obywatelskiemu i partnerom społecznym możliwość zabrania głosu oraz formułuje propozycje polityczne i regulacyjne z uwzględnieniem wizji opartej na prawach. Aby zintensyfikować swoje wysiłki, EKES utworzył własną grupę ds. praw podstawowych i praworządności, która wspiera jego wizję i jest wyrazem jego odpowiedzialności. |
| --- | --- |

2.1.6.

2.2.   Zapewnienie skutecznego stosowania Karty przez państwa członkowskie

| 2.2.1. | EKES w pełni popiera propozycję Komisji, by zwrócić się do państw członkowskich o wyznaczenie punktów kontaktowych ds. Karty. Ich rola polegająca na ułatwianiu przepływu informacji i najlepszych praktyk związanych z Kartą oraz koordynowaniu wysiłków na rzecz budowania zdolności w danym kraju ma kluczowe znaczenie dla realizacji programu dotyczącego praw podstawowych. Najlepiej byłoby, gdyby za ich funkcjonowanie odpowiadały rządy lub właściwe ministerstwa zaangażowane w proces legislacyjny, np. ministerstwa sprawiedliwości. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Ważne jest nowe podejście przyjęte przy sporządzaniu rocznego sprawozdania ze stosowania Karty w UE, a mianowicie dokładniejsze przyjrzenie się wdrażaniu Karty w państwach członkowskich. Komitet z zadowoleniem przyjmuje również fakt, że w nowym sprawozdaniu ze stosowania Karty na 2021 r. skupiono się na prawach podstawowych w epoce cyfrowej. Biorąc pod uwagę istotny wpływ pandemii COVID-19 na społeczeństwo, EKES wzywa Komisję, by w sprawozdaniu na 2022 r. skoncentrowała się na konsekwencjach pandemii dla praw podstawowych, zwłaszcza związanych z dobrobytem społeczno-gospodarczym. Innym aspektem, który należy rozwiązać, jest funkcjonowanie rządów UE w trybie nadzwyczajnym, czasami ze szkodą dla nadzoru parlamentarnego oraz demokratycznych mechanizmów kontroli i równowagi. EKES uważa, że środki służące zwalczaniu pandemii powinny być w pełni demokratyczne, tymczasowe i proporcjonalne. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Komitet wzywa Komisję do bardziej zdecydowanego wszczynania postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w stosownych przypadkach i w przypadku naruszenia prawa UE. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, by w odniesieniu do wszystkich programów wspieranych z funduszy UE objętych zakresem rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów istniały skuteczne mechanizmy zapewniające ich zgodność z Kartą – od momentu ich powstania do etapu wdrożenia. Komitet proponuje, by każdy fundusz poddać przeglądowi przez komitety monitorujące złożone z organizacji społeczeństwa obywatelskiego, krajowych instytucji praw człowieka oraz obrończyń i obrońców praw człowieka. Pomogłoby to zlikwidować lukę w wiedzy wśród organów wdrażających rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów w odniesieniu do praw podstawowych i znacznie zwiększyłoby zdolność organizacji zajmujących się prawami podstawowymi do wywierania rzeczywistego wpływu na poziomie lokalnym. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | EKES apeluje do Komisji o ścisłe monitorowanie, w jakim stopniu fundusze UE są wykorzystywane zgodnie z Kartą, a także wzywa do podjęcia odpowiednich i uzasadnionych działań, takich jak ewentualne przerwanie bądź zawieszenie finansowania UE lub korekty finansowe, jeśli państwa członkowskie nie skorygują nieprawidłowych wydatków. Ponadto Komitet zachęca Komisję do przeniesienia na wyższy szczebel kontroli zgodności z Kartą w odniesieniu do dużych przydziałów budżetowych. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Cel określony we wniosku, a mianowicie promowanie sprzyjającego i bezpiecznego środowiska dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończyń i obrońców praw w danym kraju, w tym na szczeblu lokalnym, jest rzeczywiście konieczny. Nie ma jednak jasnych wskazówek co do tego, w jaki sposób będzie on realizowany. Komitet wzywa Komisję do określenia i uruchomienia możliwości finansowania dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończyń i obrońców praw człowieka, którzy działają na pierwszej linii w społecznościach marginalizowanych i podatnych na zagrożenia. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Komitet proponuje stworzenie elastycznego, szybkiego i skutecznego mechanizmu identyfikowania i zgłaszania ataków fizycznych i werbalnych, zastraszania i nękania, w tym nadużyć procesowych, przemocy oraz nawoływania do nienawiści w internecie i poza nim, skierowanych przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończyniom i obrońcom praw człowieka. Krajowe instytucje praw człowieka oraz krajowe komitety społeczno-gospodarcze powinny zostać włączone do tego mechanizmu ostrzegania. EKES jest również gotów przyczynić się do ustanowienia tego mechanizmu i współpracować z innymi instytucjami UE na rzecz skutecznej ochrony zainteresowanych organizacji i osób oraz stworzenia dla nich środków odwoławczych. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Bardzo cieszy zaangażowanie Komisji w kierunku dostosowania wysiłków na rzecz zapewnienia demokracji, praworządności i ochrony praw podstawowych (6). Komitet uważa, że te same zasady koordynacji powinny być powielane na szczeblu krajowym. Niestety zbyt często różne instytucje i organizacje – publiczne i pozarządowe – nie współpracują ze sobą w wystarczającym stopniu. Komisja mogłaby się zwrócić do państw członkowskich o utworzenie krajowych forów ds. praw podstawowych, w ramach których mogłyby współpracować wszystkie zainteresowane podmioty: instytucje praw człowieka, krajowe organy ds. równości, rzeczniczki i rzecznicy praw obywatelskich, nowo utworzone punkty kontaktowe ds. Karty i inne organy publiczne. W forach powinny uczestniczyć organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończynie i obrońcy praw człowieka, |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Priorytetem powinno być utworzenie i akredytacja krajowych instytucji praw człowieka oraz podjęcie działań mających na celu zapewnienie ich zgodności z zasadami paryskimi Organizacji Narodów Zjednoczonych (7). W tym celu należy udostępnić większe wsparcie. Komitet proponuje, by Komisja ustanowiła specjalny program pomocy mający na celu zwiększenie i ujednolicenie zdolności instytucjonalnych wszystkich NHRI. |
| --- | --- |

2.2.9.

2.3.   Promowanie stosowania Karty jako drogowskazu dla instytucji UE

| 2.3.1. | Należy mieć nadzieję, że sprawdzanie kluczowych inicjatyw Komisji na etapie przygotowawczym inicjatywy pozostanie głównym przedmiotem zainteresowania Komisji w trakcie całego procesu decyzyjnego. Fakt, że we wniosku wspomniano o akcie o usługach cyfrowych oraz że prowadzone są prace mające na celu zapewnienie jego zgodności z Kartą, to odpowiedni kontekst do przedstawienia szerokiego zakresu kwestii i skutków, jakie wiążą się z przestrzeganiem przepisów. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Bardzo ważne jest dokładne przygotowanie kluczowych inicjatyw Komisji. Jednocześnie tematyczny rozwój zgodności powinien zostać uzupełniony myśleniem i analizą w oparciu o Kartę i z naciskiem na różne tytuły i artykuły, jak określono w sprawozdaniu rocznym. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu byłoby organizowanie specjalnych wydarzeń i sporządzanie sprawozdań dotyczących konkretnych tytułów i artykułów Karty. NHRI, organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz obrończynie i obrońcy praw człowieka powinni mieć możliwość zgłaszania uwag i spostrzeżeń. Pozwoliłoby to zgromadzić znaczną wiedzę na temat konkretnych artykułów i chronionych przez nie praw oraz dałoby jaśniejszy obraz ogólnego wpływu prawodawstwa UE i kształtowania polityki na życie i prawa obywateli. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Jak zasugerowano w punkcie 2.6 powyżej, ze względu na poważny wpływ pandemii COVID-19 na społeczeństwo europejskie należy skupić się na stanie praw pokrewnych. W związku z tym EKES zachęca Komisję do podkreślenia w sprawozdaniach rocznych skutków, jakie dla ochrony praw podstawowych ma pandemia COVID-19 i liczne wywołane nią kryzysy. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | W tym kontekście EKES ponawia apel sformułowany w opinii z 2011 r. w sprawie pierwszej strategii i wzywa, by położyć większy nacisk na tytuł III „Równość” i tytuł IV „Solidarność” jako centralny element demokratycznej, opartej na wartościach Unii, która poważnie traktuje swój model społeczny i swoje zobowiązania. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Komitet w pełni popiera zobowiązanie UE do propagowania i ochrony praw człowieka i wartości na całym świecie. Całkowicie uzasadnione jest podkreślenie znaczenia umów handlowych i ich potencjalnego wpływu na prawa podstawowe. Jak stwierdzono w licznych opiniach, Komitet zwraca również uwagę na politykę migracyjną i azylową jako zasadniczy test zaangażowania UE w ochronę praw podstawowych. Zaznacza, że stabilność demokratyczna i wynikające z niej systemy ochrony praw człowieka w sąsiedztwie Europy znajdują się pod presją i trzeba uczynić więcej, aby je wspierać. Należy aktywniej wspierać obrończynie i obrońców praw człowieka na całym świecie. |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.3.6. | Komitet zachęca Parlament Europejski i Radę do wykorzystania dostępnych im narzędzi w celu zapewnienia skutecznego stosowania Karty w ich działalności, przy wsparciu Komisji i zaangażowaniu odpowiednich europejskich organów konsultacyjnych w przygotowywanie prawodawstwa. EKES jest gotów uczestniczyć w tym dialogu i pracach międzyinstytucjonalnych. |
| --- | --- |

2.3.6.

2.4.   Zwiększenie świadomości obywatelek i obywateli na temat praw przysługujących im na mocy Karty

| 2.4.1. | Komitet oczekuje na działania Komisji w związku z kampanią informacyjną mającą na celu lepsze uświadomienie obywateli na temat praw przysługujących im na mocy Karty oraz na temat tego, gdzie można się zwrócić w przypadku naruszenia tych praw. Biorąc pod uwagę znaczenie i pilny charakter tego środka, pomocne byłoby doprecyzowanie w strategii celów, harmonogramu, grup docelowych, instrumentów, partnerów i proponowanego budżetu kampanii. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Kampania informacyjna powinna uzupełniać inne środki. Komitet zaleca rozpoczęcie działań z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i organami na szczeblu państwowym, w tym z sądownictwem, w zakresie szkoleń, przekazywania dobrych praktyk i informowania opinii publicznej po wprowadzeniu minimalnych zdolności instytucjonalnych. Te organizacje i organy mogą funkcjonować jako zasoby, pomagając ludziom umieścić ochronę praw podstawowych w sprzyjającym otoczeniu społecznym i instytucjonalnym. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | W związku z tym kampanie uświadamiające powinny docierać do osób, które są najbardziej narażone na pogwałcenie przysługujących im praw podstawowych. Konieczne są dalsze badania i konsultacje w celu wypracowania zrozumienia stosowania Karty w oparciu o stopień ryzyka i podatności, który jest znacznie większy w niektórych grupach społecznych i społecznościach regionalnych. Pomogłoby to w kierowaniu środkami przyjmowanymi przez różne organy, a także w podejmowaniu różnych inicjatyw w zakresie konsultacji i uczestnictwa. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | EKES zachęca Komisję Europejską do zorganizowania działań związanych z Kartą w ramach Konferencji w sprawie przyszłości Europy oraz do szerszego uwzględniania kwestii praw podstawowych w ramach programu działań obywatelskich i publicznych. |
| --- | --- |

2.4.4.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 74.

1

(2)  W badaniu pt. „Reakcja organizacji społeczeństwa obywatelskiego na pandemię COVID-19 i wynikające z niej środki ograniczające przyjęte w Europie” (2021) EKES zidentyfikował wyzwania strukturalne, które pojawiły się w związku z pandemią, oraz reakcje ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

2

(3)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 16.

3

(4)  Malta poczyniła znaczne postępy i oczekuje się, że wkrótce utworzy NHRI.

4

(5)  Specjalne badanie Eurobarometr 487b.

5

(6)  Koordynacja na szczeblu UE może obejmować Europejską Sieć Krajowych Instytucji Praw Człowieka (ENNHRI), europejską sieć krajowych organów ds. równości (EQUINET) oraz europejską sieć rzeczników praw obywatelskich (ENO). Najważniejsze instytucje krajowe mogą zapewnić skuteczną koordynację na szczeblu krajowym.

6

(7)  Zasady paryskie Organizacji Narodów Zjednoczonych stanowią międzynarodowy punkt odniesienia, na podstawie którego krajowe instytucje praw człowieka mogą być akredytowane przez Globalny Sojusz Krajowych Instytucji Ochrony Praw Człowieka (GANHRI).

7

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/56 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/56

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji”

[COM(2020) 790 final]

(2021/C 341/09)

| Sprawozdawca: | Carlos Manuel TRINDADE |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Andris GOBIŅŠ |

Sprawozdawca:

Carlos Manuel TRINDADE

Współsprawozdawca:

Andris GOBIŅŠ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 10.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 231/1/8 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 24.2.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

10.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

231/1/8

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zgadza się z Komisją Europejską co do potrzeby podjęcia działań na rzecz zwiększenia odporności demokracji europejskiej. Ponadto uważa europejski plan działania na rzecz demokracji (EDAP) za zarówno pozytywną, jak i konieczną inicjatywę, zasadniczo popiera zaproponowane w nim środki oraz sugeruje położenie większego nacisku na niektóre obszary i podjęcie w nich dodatkowych działań. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że EDAP jest niezwykle aktualny, ze względu na niepokojące sygnały świadczące o tym, że praworządność osłabiają zagrożenia dla naszej demokracji, zarówno wewnętrzne, jak i ze strony podmiotów zagranicznych. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet jest zaniepokojony podejmowanymi w niektórych państwach członkowskich próbami wykorzystania trudnej sytuacji spowodowanej przez pandemię COVID-19 w celu osłabienia praworządności. Uważa, że Komisja powinna podjąć w tym względzie działania polityczne. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Mając na uwadze spostrzeżenia poczynione w kolejnych trzech punktach, EKES zaleca, by Komisja utworzyła oddzielny filar w ramach EDAP dotyczący zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz promowania demokracji pracowniczej. EKES uważa ten nowy filar za niezbędny i przedstawia konkretne propozycje na ten temat w sekcji 6 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES jest zdania, że oprócz elementów już uwzględnionych w EDAP promowanie demokracji europejskiej powinno obejmować wspieranie demokratycznego uczestnictwa na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym, zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego oraz demokracji we wszystkich jej wymiarach i dziedzinach, w tym m.in. demokracji pracowniczej. EKES uważa, że w EDAP należy ująć te aspekty funkcjonowania demokracji, ponieważ każdy z nich ma swoje zalety, które czynią demokrację bardziej dynamiczną i odporną. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES wyraża rozczarowanie, że w EDAP nie uwzględniono ważnej roli umowy społecznej w zmniejszaniu nierówności i zachęcaniu Europejczyków do przyjęcia ideałów demokratycznych ani nie przewidziano żadnych środków służących wzmocnieniu tej roli. W planie tym nie ujęto też ani nie wsparto dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych, a także nie pokazano wkładu tych dziedzin w stabilność demokracji europejskich. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES uważa również, że należy położyć większy nacisk na dialog obywatelski, który jest niezbędnym warunkiem najwyższej jakości procesu decyzyjnego i odpowiedzialności w każdej demokracji, zgodnie z art. 11 TUE. Ponawia swoje zalecenie dla Komisji zawarte w opinii SOC/627 (1) i dotyczące organizowania dorocznego forum społeczeństwa obywatelskiego ds. praw podstawowych i praworządności. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że EDAP powinien obejmować szeroko zakrojoną inicjatywę promowania kształcenia w zakresie demokracji i praw podstawowych, które ma zasadnicze znaczenie dla wspierania wartości demokratycznych i aktywnego obywatelstwa, zwłaszcza w odniesieniu do młodzieży. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca się do Komisji o zapewnienie, by w EDAP uwzględniono ocenę wdrożenia przez państwa członkowskie dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych, i wzywa państwa członkowskie do szybkiego wdrożenia tej dyrektywy. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Jeśli chodzi o nadzór, EKES apeluje o zapewnienie odpowiedzialności i przejrzystości platform internetowych oraz popiera opracowanie mechanizmu regulacyjnego w ramach aktu prawnego o usługach cyfrowych i aktu o rynkach cyfrowych w celu zapobiegania dezinformacji, nawoływaniu do nienawiści i manipulacjom. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES wzywa instytucje europejskie do pilnego podjęcia proponowanych działań odnośnie do bezpieczeństwa i warunków pracy dziennikarek i dziennikarzy oraz zapobiegania nękaniu zarówno dziennikarzy, jak i innych działaczek i działaczy na rzecz interesu publicznego, którzy padają ofiarą strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (SLAPP). |
| --- | --- |

1.11.

2.   Kontekst

| 2.1. | Podstawą Unii Europejskiej są „powszechne wartości, stanowiące nienaruszalne i niezbywalne prawa człowieka, jak również wolność, demokracja, równość oraz państwo prawne” (2), a na jej obszarze prawa podstawowe są chronione przez Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej (3). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES głęboko wierzy w europejskie wartości demokratyczne i szczerze popiera nieustanne starania Komisji na rzecz ich ochrony i umacniania. Przypomina wnioski z poprzednich opinii w sprawie demokracji i praworządności (4). Nie można dopuścić, by obywatele ignorowali czy dewaluowali wartość demokracji oraz znaczenie praworządności w naszych społeczeństwach. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Historia pokazuje, że demokrację należy aktywnie wspierać i nieustannie bronić przed powtarzającymi się atakami. W swoich wytycznych politycznych dla UE przewodnicząca Ursula von der Leyen jako jeden z sześciu naczelnych celów określiła „nowy impuls dla demokracji europejskiej” (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Głębokie zmiany polityczne, społeczne i gospodarcze wynikające z transformacji cyfrowej – które jeszcze bardziej przyspieszyła pandemia COVID-19 – stwarzają nowe rodzaje ryzyka i podatności na zagrożenia, takie jak erozja tradycyjnych mechanizmów równych szans dla kandydatów w kampaniach wyborczych, niekontrolowane finansowanie podmiotów politycznych, nękanie dziennikarzy, rozpowszechnianie fałszywych informacji i skoordynowane kampanie dezinformacyjne, cyberataki i wiele innych form zachowań zagrażających uczciwości wyborów. Można również zaobserwować zagrożenia dla pluralizmu mediów i informacji oraz dla debaty publicznej, a także ataki na niezależność mediów oraz osłabienie społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Pandemia COVID-19 ma również wpływ na jakość demokracji europejskich, z uwagi na konieczność nadzwyczajnych reakcji na ten stan zagrożenia zdrowia publicznego. Komisja Wenecka przeanalizowała te środki i doszła do wniosku, że kryzysu związanego z COVID-19 nie należy wykorzystywać jako okazji do wzmocnienia rządów kosztem parlamentów (6). Komisja ta zauważyła również, że należy poważnie rozważyć zapewnienie niezbędnych ram regulacyjnych oraz określenie, w jakim zakresie niektóre z tych środków mogą zostać utrzymane przez dłuższy czas. |
| --- | --- |

2.5.

3.   O EDAP

| 3.1. | W europejskim planie działania na rzecz demokracji – który uważamy za konieczny i aktualny w czasach, gdy demokracja w Europie stoi w obliczu poważnych wyzwań, spotęgowanych przez środki reagowania na COVID-19 – określono wzmocnione ramy polityki UE oraz konkretne środki podzielone na trzy filary:






  — | promowanie wolnych i uczciwych wyborów oraz silnego demokratycznego uczestnictwa; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

promowanie wolnych i uczciwych wyborów oraz silnego demokratycznego uczestnictwa;

| — | wspieranie wolnych i niezależnych mediów; |
| --- | --- |

—

wspieranie wolnych i niezależnych mediów;

| — | przeciwdziałanie dezinformacji (7). |
| --- | --- |

—

przeciwdziałanie dezinformacji (7).

| 3.2. | W proponowanym EDAP ujęto również wzmocnienie pozycji obywateli i społeczeństwa obywatelskiego w celu przeciwdziałania zagrożeniom dla demokracji oraz praworządności i potraktowano to jako zagadnienie przekrojowe dla wszystkich filarów. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Uwagi ogólne

4.1.   O stanie demokracji w Europie i potrzebie opracowania EDAP

| 4.1.1. | EKES z zaniepokojeniem odnotowuje występujące w ostatnich latach poważne zagrożenia dla demokracji i zaufania publicznego do instytucji rządzących, o czym świadczy m.in.: spadek frekwencji wyborczej; liczba przypadków łamania praworządności w szeregu państw członkowskich; występowanie i szerzenie populizmu i mowy nienawiści; naciski na dziennikarzy, a nawet przemoc wobec nich; ataki na niezależność i pluralizm mediów; koncentracja własności mediów; bezprawna ingerencja w procesy wyborcze zarówno z wewnątrz, jak i z zewnątrz, będąca wynikiem dezinformacji, niewłaściwego finansowania i wpływów zewnętrznych; próby osłabienia zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i jego udziału w procesie decyzyjnym oraz dewaluacji lub nawet stłumienia dialogu społecznego, rokowań zbiorowych i negocjacji. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | EKES uważa EDAP za pozytywny i niezbędny instrument oraz zasadniczo popiera zaproponowane w nim środki, niezależnie od szczegółowych uwag poczynionych w sekcji 5 i propozycji przedstawionych w sekcji 6. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Komitet wyraża ubolewanie, że podczas opracowywania EDAP uwzględniono jedynie ograniczony proces dialogu, choć taki dialog zwiększyłby skuteczność tego planu. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   O zakresie stosowania i wdrażaniu EDAP

| 4.2.1. | EKES uważa, że działania wspierające demokrację w Europie muszą obejmować (choć nie powinny się tylko do tego ograniczać) ochronę uczciwości wyborów, wzmocnienie wolności i pluralizmu mediów oraz zwalczanie wszelkich przejawów dezinformacji i ingerencji. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | EKES jest zdania, że należy poszerzyć zakres EDAP, tak by obejmował oddzielny filar dotyczący znaczenia aktywnego obywatelstwa realizowanego poprzez zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego (zob. sekcja 6). |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | EKES uważa, że w EDAP należało nadać większe znaczenie demokracji na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Sądzi również, że EDAP powinien obejmować wszystkie oblicza i dziedziny demokracji europejskiej, w tym demokrację pracowniczą i zorganizowany dialog ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | EKES ma nadzieję, że EDAP zostanie wdrożony z uwzględnieniem dążenia do tego, by UE stanowiła model promowania wartości i standardów demokratycznych, np. spójności działań wewnętrznych i zewnętrznych. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | EKES uważa, że UE powinna działać na rzecz wzmocnienia odporności europejskich demokracji, umowy społecznej i konkurencyjności gospodarczej, zgodnie z ambicjami Konferencji w sprawie przyszłości Europy. |
| --- | --- |

4.2.6.

4.3.   Włączenie EDAP do polityki UE i skuteczne monitorowanie

| 4.3.1. | EKES uważa, że aby EDAP zakończył się sukcesem, powinien być ściśle powiązany z innymi bieżącymi inicjatywami na szczeblu UE, które przyczyniają się do osiągnięcia tych samych celów, a w szczególności z wdrażaniem Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, europejskim mechanizmem praworządności oraz wdrażaniem Europejskiego filaru praw socjalnych i nowych strategii na rzecz równości. Komitet wyraża ubolewanie, że powiązanie to nie jest wystarczająco widoczne. EKES zaleca, by zapewnić wyraźne i skuteczne powiązania między poszczególnymi planami działania. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | EKES przypomina Komisji, że w opinii SOC/627 zaproponował organizowanie dorocznego forum społeczeństwa obywatelskiego ds. praw podstawowych i praworządności. W związku z tym proponuje dodanie odrębnego komponentu EDAP dotyczącego stanu demokracji i uwzględniającego kwestię stosowania art. 11 Traktatu UE. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | EKES ubolewa, że EDAP nie towarzyszą ramy monitorowania ani model pomiaru postępów oraz że w przypadku wielu środków nie określono terminów, co utrudni przeprowadzenie na czas oceny przewidzianej na 2023 r. EKES sugeruje opracowanie odpowiednich ram monitorowania. Ważną rolę może odegrać sprawozdanie na temat praworządności, jak opisano w sekcji 6. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | EKES podkreśla znaczenie istotnego zmniejszenia nierówności społecznych dla wzmocnienia demokracji i wyraża rozczarowanie, że w EDAP nie wspomniano o potrzebie zachowania spójności społecznej jako kluczowego elementu stabilności demokracji w Europie. Negatywnie ocenia fakt, że w EDAP nie wspomniano o potrzebie zachowania spójności społecznej jako kluczowego elementu stabilności demokracji w Europie ani o roli, jaką odgrywa umowa społeczna w przestrzeganiu demokratycznych ideałów przez Europejki i Europejczyków. EKES zaleca, by uwzględnić ten wymiar w EDAP. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   O wpływie transformacji cyfrowej na społeczeństwa demokratyczne

| 4.4.1. | Wpływ transformacji cyfrowej na społeczeństwa demokratyczne Wpływ ataków na życie demokratyczne pogłębia brak regulacji dotyczących platform internetowych – a konkretnie bardzo małej grupy platform, które są powszechnie wykorzystywane na całym świecie – a także działanie ich nieprzejrzystych algorytmów. Mechanizmy stosowane w celu zapewnienia odpowiedzialności tych platform są niewystarczające. Zapewnienie, by procesy wyborcze angażowały wyborców, gwarantowały pluralizm oraz były uczciwe i przejrzyste, jest wyzwaniem dla wszystkich demokratycznych narodów, które wymaga uwagi i działania. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | EKES przypomina o zaleceniu poczynionym w opinii NAT/794 (8), zgodnie z którym UE powinna przyjąć strategie polityczne promujące większą integrację naszych wartości społecznych w kontekście gospodarki cyfrowej. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | EKES podziela pogląd, że potrzebne jest bardziej zdecydowane podejście do regulowania działania platform internetowych, zapewniające odpowiedzialność głównych podmiotów wobec obywateli i gwarantujące wprowadzanie regulacji przez dobrze funkcjonujące organy publiczne. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wstępne działania regulacyjne podjęte w celu pociągnięcia do odpowiedzialności platform internetowych, zwłaszcza tych bardzo dużych, za pośrednictwem proponowanego aktu prawnego o usługach cyfrowych i aktu o rynkach cyfrowych. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Uważa także, że ocena i aktualizacja kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji to ważny pośredni krok w celu zapewnienia solidnego monitorowania wpływu dezinformacji, w tym w odniesieniu do pandemii COVID-19, oraz powiązanych reakcji platform internetowych. |
| --- | --- |

4.4.5.

5.   Uwagi szczegółowe

5.1.   O promowaniu wolnych i uczciwych wyborów oraz silnego demokratycznego uczestnictwa

| 5.1.1. | EKES zgadza się co do potrzeby podjęcia działań służących zagwarantowaniu przejrzystości reklamy politycznej i komunikacji (punkt 2.1 EDAP) oraz popiera przyjęcie prawodawstwa europejskiego, które powinno zapewnić obywatelom zawsze pełną przejrzystość sponsorowanych treści politycznych na wszystkich szczeblach decyzyjnych. Organy krajowe powinny otrzymywać wszelkie niezbędne informacje od sieci mediów społecznościowych i innych podmiotów, aby móc zapewniać wolne i uczciwe wybory na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | EKES popiera nałożenie dodatkowych ograniczeń na mikrotargetowanie z wykorzystaniem nieprzejrzystych algorytmów i profilowanie psychologiczne w kontekście politycznym, co Komisja planuje przeanalizować w swoim wniosku ustawodawczym w sprawie przejrzystości sponsorowanych treści politycznych. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | EKES uważa, że wolne i uczciwe wybory, będące częścią godnych zaufania systemów wyborczych, stanowią ciągłe wyzwanie dla wszystkich systemów demokratycznych. Z zadowoleniem przyjmuje ściślejszą współpracę europejską w zakresie wyborów w UE i wzywa Komisję, Parlament Europejski oraz państwa członkowskie do opracowania dalszych form pogłębionej współpracy w tej dziedzinie w celu zapewnienia, by wybory były bardziej inkluzywne, przejrzyste i reprezentatywne. Działaniom tym powinno towarzyszyć kompendium najlepszych praktyk. |
| --- | --- |

5.1.3.

| 5.1.4. | EKES wyraża zadowolenie z przyjęcia nowego unijnego mechanizmu operacyjnego w celu wspierania odpornych procesów wyborczych, organizowanego i koordynowanego za pośrednictwem Europejskiej Sieci Współpracy w zakresie Wyborów (punkt 2.3). |
| --- | --- |

5.1.4.

| 5.1.5. | EKES podziela obawy wyrażone w EDAP dotyczące zapobiegania zagranicznym ingerencjom w europejskie procesy demokratyczne oraz zwalczania tych ingerencji. Uważa za stosowne, by UE nałożyła koszty poprzez wspólne, jasne i zdecydowane sankcje wobec podmiotów odpowiedzialnych za takie ingerencje oraz by uruchomiła wspólną inicjatywę w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. |
| --- | --- |

5.1.5.

| 5.1.6. | EKES jest zdania, że należy uznać procesy wyborcze za infrastrukturę krytyczną, co miewa już miejsce przy ocenie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (9), oraz że unijny mechanizm operacyjny wspierający odporne procesy wyborcze powinien dysponować warunkami operacyjnymi i środkami gwarantującymi bezpieczeństwo procedur na wszystkich szczeblach, w tym cyberbezpieczeństwo wyborów. |
| --- | --- |

5.1.6.

| 5.1.7. | EKES proponuje wprowadzenie zdecydowanej przejrzystości w odniesieniu do dystrybucji treści internetowych, obejmującej audyt algorytmów, większą przejrzystość w ekosystemie reklam internetowych oraz przejrzyste procesy promowania/obniżania pozycji treści; wzmocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego (pracowników akademickich, badaczy, dziennikarzy, organizacji społeczeństwa obywatelskiego) i niezależnych organów regulacyjnych w zakresie ich roli polegającej na egzekwowaniu odpowiedzialności podmiotów internetowych; karanie podmiotów działających w złej wierze, zwłaszcza w przypadku powtarzających się prób unikania przejrzystości i odpowiedzialności przed społeczeństwem. |
| --- | --- |

5.1.7.

| 5.1.8. | Komitet wyraża ubolewanie, że w EDAP nie ustanowiono odrębnego filaru dotyczącego promowania demokratycznego zaangażowania i aktywnego uczestnictwa także po wyborach, nie uznano znaczenia dialogu społecznego dla stabilności demokracji i nie zawarto żadnych konkretnych środków w tym zakresie. Zaleca, by w nowym filarze zaproponowanym w punkcie 6 uwzględnić promowanie dialogu społecznego, wolność zrzeszania się w ramach przedsiębiorstw i związków zawodowych, negocjacje zbiorowe oraz prawo do informacji i konsultacji. |
| --- | --- |

5.1.8.

| 5.1.9. | Jeśli chodzi o zawarte już w EDAP propozycje dotyczące promowania demokratycznego zaangażowania i aktywnego uczestnictwa także po wyborach (punkt 2.4), EKES uważa, że EDAP powinien obejmować szeroko zakrojoną inicjatywę promowania kształcenia w zakresie demokracji, w tym umiejętności korzystania z mediów i informacji. Z zadowoleniem przyjmuje natomiast fakt, że w EDAP wspomniano o edukacji obywatelskiej w kontekście wykorzystywania funduszy strukturalnych. |
| --- | --- |

5.1.9.

| 5.1.10. | EKES przypomina swój apel zawarty w opinii SOC/627, gdzie wezwał do zaproponowania ambitnej strategii komunikacyjnej, edukacyjnej i podnoszącej świadomość obywateli w zakresie praw podstawowych, praworządności i demokracji. Strategia taka powinna obejmować silny nacisk na aktywne obywatelstwo. |
| --- | --- |

5.1.10.

| 5.1.11. | EKES zaleca, by państwa członkowskie korzystały z funduszy strukturalnych i by sama Komisja wykorzystywała dostępne jej środki do wspierania i wzmacniania potencjału społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.1.11.

| 5.1.12. | Niezależni weryfikatorzy informacji powinni otrzymać odpowiednie środki finansowe, aby móc działać w czasie rzeczywistym, co EKES zalecał już w odniesieniu do Planu działania na rzecz zwalczania dezinformacji (10). Ważne jest wzmocnienie zdolności Komisji na szczeblu europejskim, tak aby mogła lepiej interweniować na tym poziomie i lepiej wspierać działania państw członkowskich na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

5.1.12.

| 5.1.13. | EKES zaleca dołożenie wszelkich starań, by jakiekolwiek rozważania kryminalizacji mowy nienawiści na szczeblu europejskim (punkt 2.4) nie mogły być interpretowane jako ograniczanie wolności wypowiedzi, i podkreśla, że wszelkie inicjatywy w tej dziedzinie muszą być zgodne z zasadą pomocniczości. |
| --- | --- |

5.1.13.

| 5.1.14. | EKES z zadowoleniem odnotowuje, że w EDAP opowiedziano się za propagowaniem równości na wszystkich szczeblach i wspieraniem udziału w życiu politycznym kobiet, osób LGBTIQ, młodych ludzi znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, osób o mniejszościowym pochodzeniu rasowym lub etnicznym, osób z niepełnosprawnościami oraz osób lub grup z mniejszymi umiejętnościami cyfrowymi lub o mniejszym udziale cyfrowym. |
| --- | --- |

5.1.14.

5.2.   O wspieraniu wolnych i niezależnych mediów

| 5.2.1. | Jeśli chodzi o bezpieczeństwo dziennikarzy (punkt 3.1), EKES jest zaniepokojony sygnałami o ograniczaniu wolności dziennikarzy, w tym o zagrożeniach dla ich bezpieczeństwa fizycznego, i zgadza się, że sytuacja jest alarmująca. Sądzi, że bardzo ważne jest, by Komisja postulowała opracowanie zalecenia w tej sprawie przed końcem 2021 r., i wzywa Komisję, PE i państwa członkowskie do szybkiego zaproponowania skutecznych mechanizmów ochrony dziennikarek i dziennikarzy, niezależności redakcyjnej, różnorodności i pluralizmu, umiejętności korzystania z mediów, sprzyjającego otoczenia zapewniającego zrównoważony rozwój sektora oraz dobrych warunków pracy dziennikarzy. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | EKES wyraża dezaprobatę wobec nękania dziennikarzy i innych działaczy na rzecz interesu publicznego w formie strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (SLAPP). UE musi zadbać o to, by zakres środków przeciwdziałania powództwom typu SLAPP obejmował m.in. dziennikarzy, działaczy, związkowców, pracowników akademickich, badaczy zajmujących się bezpieczeństwem cyfrowym, obrońców praw człowieka, a także media i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Jeśli chodzi o środki na rzecz wspierania pluralizmu mediów (punkt 3.4), EKES ubolewa nad brakiem jasności w EDAP co do tego, w jaki sposób Komisja będzie działać w celu zachowania pluralizmu mediów – zapisanego w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej – zwłaszcza w odniesieniu do bardzo ważnej kwestii własności mediów. Potrzebna jest bardziej proaktywna postawa UE w świetle faktu, iż w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r. wykazano, że niektóre państwa członkowskie nie dysponują systemem zapewniającym przejrzystość własności mediów lub napotykają przeszkody w skutecznym publicznym ujawnianiu informacji na temat tej własności. Dlatego też EKES zachęca Komisję do pogłębienia wiedzy na temat podmiotów działających na rynkach mediów oraz gwarancji i warunków sprzyjających pluralizmowi, a także do monitorowania koncentracji sieci dystrybucji i pośredników, którzy w coraz większym stopniu wpływają na charakter mediów i treści oraz warunki dostępu do nich lub determinują ten charakter i warunki. Konsultacje publiczne dotyczące EDAP wykazały także poparcie dla jednoznacznego zobowiązania wszystkich mediów i przedsiębiorstw medialnych do publikowania szczegółowych informacji na temat ich własności. |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | EKES jest zaniepokojony podejmowanymi w niektórych państwach członkowskich próbami wykorzystania trudnej sytuacji spowodowanej przez pandemię COVID-19, która osłabiła sektor mediów, do atakowania wolności prasy poprzez nadużycia, dyskryminację, a nawet represje. EKES wzywa Komisję do współpracy z państwami członkowskimi w celu wypełnienia luki wskazanej w sprawozdaniu na temat praworządności w postaci braku przepisów dotyczących dystrybucji reklam państwowych w mediach. |
| --- | --- |

5.2.4.

| 5.2.5. | EKES apeluje, by Komisja przeanalizowała mechanizmy finansowania pluralizmu mediów oraz wspierała innowacje, niezależnych dziennikarzy i lokalne media. Można by rozważyć ocenę wdrożenia i skuteczności prawa pokrewnego prawu autorskiemu przysługującego wydawcom prasy i zapisanego w dyrektywie w sprawie jednolitego rynku cyfrowego. |
| --- | --- |

5.2.5.

| 5.2.6. | Zważywszy, że termin wdrożenia przez państwa członkowskie dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych upłynął w dniu 19 września 2020 r., EKES zwraca się do Komisji o dopilnowanie, by w EDAP uwzględniono ocenę tego procesu, i wzywa państwa członkowskie do szybkiego wdrożenia tej dyrektywy. |
| --- | --- |

5.2.6.

| 5.2.7. | EKES zwraca się do Komisji o analizę umożliwienia bezpłatnej transmisji strumieniowej treści wyprodukowanych przez media publiczne do wszystkich państw członkowskich, m.in. za pośrednictwem sieci kablowych i dostawców usług transmisji strumieniowej. Byłby to wyraźny krok w kierunku wielojęzyczności, lepszego zrozumienia i współpracy. Dzięki temu UE stałaby się bliższa wspólnej przestrzeni publicznej poprzez zjednoczenie obywateli w różnorodności i pluralizmie. |
| --- | --- |

5.2.7.

5.3.   O przeciwdziałaniu dezinformacji

| 5.3.1. | EKES wyraża aprobatę dla położenia nacisku na przeciwdziałanie dezinformacji (sekcja 4) i uważa, że ważne jest zacieśnienie współpracy między państwami członkowskimi w celu zwalczania tego zjawiska. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | EKES podkreśla znaczenie aktu o usługach cyfrowych (punkt 4.2 aktu) w zakresie nadzoru, odpowiedzialności i przejrzystości platform internetowych oraz popiera opracowanie mechanizmu regulacyjnego w celu zapobiegania dezinformacji. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | EKES uważa, że ze względu na znaczenie kształcenia w zakresie demokracji dla jakości życia demokratycznego (punkt 4.3) EDAP powinien być znacznie ambitniejszy w tej dziedzinie i należy w nim określić cele oraz zadania dotyczące wspierania innowacyjnych projektów i finansowania inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego w tym obszarze. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Unijne mechanizmy powinny wspierać lepszą współpracę między odpowiednimi organami regulacyjnymi, aby zmniejszyć ryzyko rozpowszechniania dezinformacji za pośrednictwem kanałów propagandowych zarejestrowanych w UE. |
| --- | --- |

5.3.4.

| 5.3.5. | Internetowe platformy reklamowe powinny mieć obowiązek przedstawiania rocznych sprawozdań z przejrzystości, najlepiej wyznaczonej niezależnej instytucji audytowej. Roczne sprawozdania z przejrzystości mogłyby zawierać szczegółowe informacje i wyjaśnienia dotyczące polityki i wewnętrznych procesów zwalczania dezinformacji, kryteriów obniżania ipodwyższania pozycji oraz mechanizmów wyboru i prezentacji treści, jak również polityki kierunkowania i dostarczania reklam, polityki w zakresie wyświetlania „dokładnych” informacji (np. na temat pandemii COVID-19 i wyborów) oraz mechanizmów odwoławczych w przypadku niesłusznego usunięcia treści. Rolę niezależnej instytucji audytowej mógłby pełnić organ na poziomie UE złożony z krajowych organów nadzoru – nowy organ UE zajmujący się audytem platform mediów społecznościowych. |
| --- | --- |

5.3.5.

| 5.3.6. | Jako że akt o usługach cyfrowych stanowi okazję do rozwiązania problemu asymetrii władzy i informacji posiadanych przez strażników cyfrowych, takich jak Google i Facebook, którzy mają znaczny wpływ na demokrację, w EDAP należy zapewnić oparte na prawach podejście do tego aktu. |
| --- | --- |

5.3.6.

| 5.3.7. | Unijne decydentki i decydenci muszą zagwarantować ochronę zasad wolności słowa podczas przyjmowania przepisów mających na celu zwalczanie dezinformacji. W szczególności wykorzystanie prawa karnego do walki z dezinformacją na dużą skalę grozi stworzeniem niebezpiecznej przestrzeni umożliwiającej naruszenia praw człowieka w postaci finansowanego przez państwo zastraszania i nieuzasadnionego tłumienia krytycznych głosów. |
| --- | --- |

5.3.7.

6.   Propozycja utworzenia czwartego filaru w EDAP: „Promowanie demokratycznego zaangażowania i aktywnego uczestnictwa także po wyborach”

6.1.   Kontekst

| 6.1.1. | EKES jest zdania, że należy utworzyć odrębny filar w EDAP, aby nadać odpowiednią wagę jasnej strategii na rzecz aktywnego obywatelstwa. Komitet uważa, że ma to zasadnicze znaczenie dla zapewnienia sprawniejszego wyjścia z obecnego kryzysu i utorowania drogi dla bardziej zrównoważonej i silniejszej demokracji w Europie. |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.1.2. | W tym nowym filarze należy także uwzględnić wspieranie dialogu społecznego, negocjacji zbiorowych i dialogu obywatelskiego. |
| --- | --- |

6.1.2.

| 6.1.3. | W Traktacie o Unii Europejskiej wprowadzono istotną innowację w art. 11 – koncepcję uczestnictwa obywatelskiego. Jednak ponad 10 lat po jego wejściu w życie możliwości udziału obywateli w procesie decyzyjnym także po wyborach są nadal znacznie mniejsze od potrzeb, co często prowadzi do podwójnego niezadowolenia: z samej polityki oraz z braku możliwości wpływania na decyzje. W tym kontekście EKES przypomina swoje stanowisko wyrażone w opinii SOC/423 (11), zgodnie z którym kluczowe znaczenie ma sporządzenie propozycji konkretnych działań, tak by w ramach swych kompetencji instytucje UE podjęły starania w celu opracowania odpowiednich środków wdrażania art. 11 ust. 1 i 2 Traktatu o Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

6.1.3.

| 6.1.4. | Podobnie w art. 152 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stwierdzono, że UE powinna uznawać i wspierać rolę partnerów społecznych. |
| --- | --- |

6.1.4.

| 6.1.5. | W tym kontekście EKES proponuje utworzenie czwartego filaru w EDAP zatytułowanego „Promowanie demokratycznego zaangażowania i aktywnego uczestnictwa także po wyborach”, który opisano w niniejszym dokumencie. |
| --- | --- |

6.1.5.

6.2.   Promowanie kultury aktywnego uczestnictwa

| 6.2.1. | Stworzenie otwartego i sprzyjającego otoczenia dla społeczeństwa obywatelskiego w Europie






  — | Przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego powinna stanowić odrębny filar/sekcję sprawozdania na temat praworządności i należy poświęcić jej więcej uwagi, w tym przeprowadzić dokładną ocenę tej przestrzeni w każdym państwie członkowskim, z uwzględnieniem jej różnych elementów, ich wzajemnych powiązań i wpływu na system polityczny oraz praworządność. |
| --- | --- | --- |

6.2.1.

—

Przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego powinna stanowić odrębny filar/sekcję sprawozdania na temat praworządności i należy poświęcić jej więcej uwagi, w tym przeprowadzić dokładną ocenę tej przestrzeni w każdym państwie członkowskim, z uwzględnieniem jej różnych elementów, ich wzajemnych powiązań i wpływu na system polityczny oraz praworządność.

| — | Komisja powinna opracować – na podstawie obowiązującego prawa międzynarodowego (12) i bardziej szczegółowych wytycznych (13) oraz we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim – zestaw wytycznych służących ochronie i propagowaniu przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego w Unii i jej państwach członkowskich. Wytyczne te powinny obejmować: 1) wolność zrzeszania się; 2) prawo do działania bez ingerencji państwa; 3) wolność wypowiedzi; 4) prawo do współpracy i komunikacji; 5) prawo do informacji publicznej; 6) wolność pokojowego zgromadzania się; 7) prawo do poszukiwania i zabezpieczania zasobów; 8) obowiązek ochrony ze strony państwa; 9) wolność nauki; 10) działania charytatywne. Należy ocenić ewentualne negatywne skutki uboczne istniejącego i nowego prawodawstwa oraz jego wdrożenia (tj. przepisy dotyczące prania pieniędzy i przejrzystości powinny być oparte na analizie ryzyka i proporcjonalne). |
| --- | --- |

—

Komisja powinna opracować – na podstawie obowiązującego prawa międzynarodowego (12) i bardziej szczegółowych wytycznych (13) oraz we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim – zestaw wytycznych służących ochronie i propagowaniu przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego w Unii i jej państwach członkowskich. Wytyczne te powinny obejmować: 1) wolność zrzeszania się; 2) prawo do działania bez ingerencji państwa; 3) wolność wypowiedzi; 4) prawo do współpracy i komunikacji; 5) prawo do informacji publicznej; 6) wolność pokojowego zgromadzania się; 7) prawo do poszukiwania i zabezpieczania zasobów; 8) obowiązek ochrony ze strony państwa; 9) wolność nauki; 10) działania charytatywne. Należy ocenić ewentualne negatywne skutki uboczne istniejącego i nowego prawodawstwa oraz jego wdrożenia (tj. przepisy dotyczące prania pieniędzy i przejrzystości powinny być oparte na analizie ryzyka i proporcjonalne).

| — | Komisja powinna przewidzieć wydzielenie osób odpowiedzialnych za kontakty w ramach dialogu obywatelskiego oraz zachęcać państwa członkowskie do wzmocnienia struktur dialogu obywatelskiego, wspierając ich tworzenie tam, gdzie jeszcze nie istnieją, poprzez mobilizację funduszy europejskich. |
| --- | --- |

—

Komisja powinna przewidzieć wydzielenie osób odpowiedzialnych za kontakty w ramach dialogu obywatelskiego oraz zachęcać państwa członkowskie do wzmocnienia struktur dialogu obywatelskiego, wspierając ich tworzenie tam, gdzie jeszcze nie istnieją, poprzez mobilizację funduszy europejskich.

| — | Program „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” powinien być dostępny dla europejskich, krajowych i lokalnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich państwach członkowskich, w tym dla działaczy na rzecz praw człowieka, pragnących promować i chronić podstawowe wartości UE. Finansowanie tego programu powinno pokrywać koszty operacyjne, jak również koszty postępowania sądowego, budowania zdolności, działań w zakresie nadzoru i współpracy na szczeblu UE. |
| --- | --- |

—

Program „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” powinien być dostępny dla europejskich, krajowych i lokalnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich państwach członkowskich, w tym dla działaczy na rzecz praw człowieka, pragnących promować i chronić podstawowe wartości UE. Finansowanie tego programu powinno pokrywać koszty operacyjne, jak również koszty postępowania sądowego, budowania zdolności, działań w zakresie nadzoru i współpracy na szczeblu UE.

| — | Program Erasmus+ powinien przewidywać możliwość wymiany między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i między partnerami społecznymi w celu wzajemnego uczenia się i wymiany dobrych praktyk. |
| --- | --- |

—

Program Erasmus+ powinien przewidywać możliwość wymiany między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i między partnerami społecznymi w celu wzajemnego uczenia się i wymiany dobrych praktyk.

| 6.2.2. | Kształcenie w zakresie demokratycznego obywatelstwa i praw człowieka powinno być priorytetem dla UE






  — | Ważnym warunkiem wstępnym aktywnego obywatelstwa i uczestnictwa obywatelskiego jest edukacja obywatelska (w tym umiejętność korzystania z mediów) na wszystkich poziomach, zarówno formalna, jak i nieformalna, w ramach programu nauczania i poza nim we wszystkich państwach członkowskich. Edukacja obywatelska jest kluczowym narzędziem zwalczania tendencji antydemokratycznych, promowania wartości europejskich i przezwyciężania istniejących podziałów. |
| --- | --- | --- |

6.2.2.

—

Ważnym warunkiem wstępnym aktywnego obywatelstwa i uczestnictwa obywatelskiego jest edukacja obywatelska (w tym umiejętność korzystania z mediów) na wszystkich poziomach, zarówno formalna, jak i nieformalna, w ramach programu nauczania i poza nim we wszystkich państwach członkowskich. Edukacja obywatelska jest kluczowym narzędziem zwalczania tendencji antydemokratycznych, promowania wartości europejskich i przezwyciężania istniejących podziałów.

| — | Ponieważ obecne praktyki znacznie się różnią w UE, należy opracować odrębny zestaw minimalnych standardów lub zaleceń na podstawie Karty edukacji obywatelskiej i edukacji o prawach człowieka Rady Europy (CM/Rec (2010) 7). |
| --- | --- |

—

Ponieważ obecne praktyki znacznie się różnią w UE, należy opracować odrębny zestaw minimalnych standardów lub zaleceń na podstawie Karty edukacji obywatelskiej i edukacji o prawach człowieka Rady Europy (CM/Rec (2010) 7).

| — | Kultura aktywnego uczestnictwa wymaga szczególnej uwagi w celu zapewnienia, aby żaden obywatel mieszkający w UE nie był wykluczony bądź zagrożony wykluczeniem lub dyskryminacją z powodu braku poszanowania przysługujących mu praw politycznych lub społeczno-gospodarczych. |
| --- | --- |

—

Kultura aktywnego uczestnictwa wymaga szczególnej uwagi w celu zapewnienia, aby żaden obywatel mieszkający w UE nie był wykluczony bądź zagrożony wykluczeniem lub dyskryminacją z powodu braku poszanowania przysługujących mu praw politycznych lub społeczno-gospodarczych.

6.3.   Zapewnienie obywatelom i ich organizacjom rzeczywistego udziału w unijnych procesach decyzyjnych

| 6.3.1. | UE i jej państwa członkowskie powinny wspierać mobilizację obywateli i umożliwić im zajmowanie różno-rodnych stanowisk, pokazując w praktyce, że mają „prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii”, co zapisano w art. 10 TUE. UE i jej państwa członkowskie powinny umożliwić obywatelom angażowanie się w „otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim” (art. 11 TUE). EKES powinien sporządzać roczne sprawozdanie na ten temat. |
| --- | --- |

6.3.1.

| 6.3.2. | Obywatele i ich organizacje powinni być w pełni zaangażowani w kształtowanie polityki UE. Należy zapewnić odpowiednią równowagę między wkładem różnych zainteresowanych stron poprzez przegląd metodologii konsultacji, tak aby obejmowały one większą liczbę organizacji społecznych i społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu unijnym i krajowym, oraz poprzez wykorzystanie potencjału europejskiej inicjatywy obywatelskiej, dzięki której obywatele mogą ustalać priorytety polityczne. |
| --- | --- |

6.3.2.

| 6.3.3. | Należy w pełni wdrożyć postanowienie art. 11 TUE, w którym przewidziano „otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim” we wszystkich obszarach polityki UE. Komisja powinna zainicjować porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie dialogu obywatelskiego z europejskim społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

6.3.3.

| 6.3.4. | Należy zapewnić znaczący i powszechny udział społeczeństwa obywatelskiego w konferencji w sprawie przyszłości Europy oraz powiązanie z EDAP. Konferencja ta stanowi okazję do dyskusji na temat sposobów wzmocnienia procesów demokratycznych i aktywnego uczestnictwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

6.3.4.

| 6.3.5. | Państwa członkowskie powinny przeznaczyć odpowiednie środki w swoich planach dotyczących wieloletnich ram finansowych na finansowanie dialogu obywatelskiego i zwiększenie zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego do udziału w procesie decyzyjnym. Komisja powinna ująć uczestnictwo obywatelskie/demokrację wśród priorytetów horyzontalnych zaleceń dla poszczególnych krajów. |
| --- | --- |

6.3.5.

| 6.3.6. | Należy zorganizować doroczne wydarzenie skupiające przedstawicieli najwyższego szczebla instytucji UE oraz reprezentatywnych organizacji/stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego, a także przedstawicieli dialogów sektorowych oraz dialogów lokalnych, regionalnych, krajowych i makroregionalnych (polityka transnarodowa i polityka sąsiedztwa) w celu wymiany najlepszych praktyk i opracowania rocznego planu wzmocnienia demokracji, uczestnictwa i dialogu obywatelskiego. Komisja i EKES powinny odgrywać wiodącą rolę w tym procesie w charakterze organizatorów. |
| --- | --- |

6.3.6.

6.4.   Wzmacnianie struktur wspierających dialog społeczny i rokowania zbiorowe

| 6.4.1. | Potrzebne są działania na rzecz promowania demokracji poprzez spójność gospodarczą i społeczną, w tym poprzez promowanie demokracji pracowniczej. Demokracja podlega atakom również na tym poziomie, a pandemia pociąga za sobą istotne kwestie, którymi należy się szybko zająć. |
| --- | --- |

6.4.1.

| 6.4.2. | Dialog społeczny i rokowania zbiorowe to jedne z najlepszych przykładów demokratycznego funkcjonowania. Dialog między organizacjami reprezentującymi własne interesy i wartości stanowi zorganizowaną przestrzeń do dyskusji i negocjacji w sprawach, które są dla wszystkich ważne, choć interesy są różne. Wzajemne uznanie i szacunek między partnerami oraz racjonalne poszukiwanie rozwiązań sytuacji, problemów i konfliktów to podstawa kultury demokratycznej. |
| --- | --- |

6.4.2.

| 6.4.3. | Filar ten powinien obejmować środki promujące poszanowanie tych zasad, takie jak:






  — | przestrzeganie przez wszystkie państwa członkowskie konwencji MOP, ze szczególnym uwzględnieniem głównych konwencji, które dotyczą swobodnej działalności związków zawodowych; |
| --- | --- | --- |

6.4.3.

—

przestrzeganie przez wszystkie państwa członkowskie konwencji MOP, ze szczególnym uwzględnieniem głównych konwencji, które dotyczą swobodnej działalności związków zawodowych;

| — | zorganizowany proces informowania, konsultacji i wysłuchania oraz sprawozdanie końcowe z tego procesu w odniesieniu do wszystkich inicjatyw ustawodawczych na szczeblu państw członkowskich; |
| --- | --- |

—

zorganizowany proces informowania, konsultacji i wysłuchania oraz sprawozdanie końcowe z tego procesu w odniesieniu do wszystkich inicjatyw ustawodawczych na szczeblu państw członkowskich;

| — | zachęcanie do wzmocnienia i w razie potrzeby ustanowienia rad społeczno-gospodarczych; |
| --- | --- |

—

zachęcanie do wzmocnienia i w razie potrzeby ustanowienia rad społeczno-gospodarczych;

| — | wyznaczenie na szczeblu Komisji – po uzyskaniu aprobaty europejskich partnerów społecznych – osoby na stanowisko wyższego urzędnika europejskiego odpowiedzialnego za promowanie i monitorowanie dialogu społecznego w państwach członkowskich i w UE, który mógłby również przejąć obowiązki w zakresie wspierania dialogu obywatelskiego, jeżeli organizacje społeczeństwa obywatelskiego po konsultacji wyrażą na to zgodę; |
| --- | --- |

—

wyznaczenie na szczeblu Komisji – po uzyskaniu aprobaty europejskich partnerów społecznych – osoby na stanowisko wyższego urzędnika europejskiego odpowiedzialnego za promowanie i monitorowanie dialogu społecznego w państwach członkowskich i w UE, który mógłby również przejąć obowiązki w zakresie wspierania dialogu obywatelskiego, jeżeli organizacje społeczeństwa obywatelskiego po konsultacji wyrażą na to zgodę;

| — | organizowanie co pół roku trójstronnego posiedzenia wysokiego szczebla w sprawie dialogu społecznego (europejscy partnerzy społeczni, Komisja i państwa członkowskie) w celu promowania i monitorowania dialogu społecznego na poziomie Europy i państw członkowskich; |
| --- | --- |

—

organizowanie co pół roku trójstronnego posiedzenia wysokiego szczebla w sprawie dialogu społecznego (europejscy partnerzy społeczni, Komisja i państwa członkowskie) w celu promowania i monitorowania dialogu społecznego na poziomie Europy i państw członkowskich;

| — | przyjęcie środka promującego negocjacje zbiorowe w zakresie zamówień publicznych i warunkowanie dostępu do funduszy publicznych, w tym funduszy europejskich, zobowiązaniem się pracodawców do przystępowania do układów zbiorowych lub, do czasu zawarcia takich układów, zapewnienie wysokiej jakości miejsc pracy na podstawie obowiązujących przepisów prawnych, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i praktyką wynikającą z porozumień między partnerami społecznymi a rządami na szczeblu krajowym. Zapobiegnie to dumpingowi socjalnemu i zapewni uczciwą konkurencję. |
| --- | --- |

—

przyjęcie środka promującego negocjacje zbiorowe w zakresie zamówień publicznych i warunkowanie dostępu do funduszy publicznych, w tym funduszy europejskich, zobowiązaniem się pracodawców do przystępowania do układów zbiorowych lub, do czasu zawarcia takich układów, zapewnienie wysokiej jakości miejsc pracy na podstawie obowiązujących przepisów prawnych, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym i praktyką wynikającą z porozumień między partnerami społecznymi a rządami na szczeblu krajowym. Zapobiegnie to dumpingowi socjalnemu i zapewni uczciwą konkurencję.

| — | przyjęcie programów szkoleniowych dla przedstawicielek i przedstawicieli partnerów społecznych w celu wspierania dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych. |
| --- | --- |

—

przyjęcie programów szkoleniowych dla przedstawicielek i przedstawicieli partnerów społecznych w celu wspierania dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych.

Bruksela, dnia 10 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 282 z 20.8.2019, s. 39.

1

(2)  Preambuła Traktatu o Unii Europejskiej.

2

(3)  Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 389.

3

(4)  Zob. w szczególności opinie Dz.U. C 228 z 5.7.2019, s. 24, Dz.U. C 282 z 20.8.2019, s. 39 i Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 16.

4

(5)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/political-guidelines-next-commission_pl.pdf

5

(6)  Komisja Wenecka (2020 r.), Sprawozdanie okresowe na temat środków podjętych w państwach członkowskich UE w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 i ich wpływu na demokrację, praworządność i prawa podstawowe, przyjęte przez Komisję Wenecką na 124. sesji plenarnej (przeprowadzonej w trybie zdalnym w dniach 8–9 października 2020 r.), https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2020)018-e.

6

Sprawozdanie okresowe na temat środków podjętych w państwach członkowskich UE w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19 i ich wpływu na demokrację, praworządność i prawa podstawowe

(7)  COM(2020) 790 final.

7

(8)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 187.

8

(9)  Jak stwierdzono w komunikacie, a w szczególności w przypisie 17.

9

(10)  Zob. punkt 1.7 wniosków opinii (Dz.U. C 228 z 5.7.2019, s. 89).

10

(11)  Dz.U. C 11 z 15.1 2013, s. 8.

11

(12)  Europejska konwencja praw człowieka, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej.

12

(13)  OBWE/ODIHR, wytyczne w sprawie wolności zrzeszania się.

13

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/66 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/66

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/794 w odniesieniu do współpracy Europolu z podmiotami prywatnymi, przetwarzania danych osobowych przez Europol w celu wspierania postępowań przygotowawczych oraz roli Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji”

(COM(2020) 796 final – 2020/0349 (COD))

(2021/C 341/10)

| Sprawozdawca: | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Philip VON BROCKDORFF

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 233/2/3 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 24.2.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

233/2/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie wzmocnienia kompetencji Europolu, ponieważ celem tego wniosku jest poprawa zabezpieczeń i zdolności badawczych w zakresie ochrony danych. Przyczyni się to do nasilenia walki z przestępczością zorganizowaną i działalnością terrorystyczną i do wzmocnienia operacyjnej współpracy policyjnej w państwach członkowskich UE z myślą o ochronie obywateli. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES również z zadowoleniem przyjmuje propozycję dotyczącą współpracy Europolu z państwami trzecimi, która umożliwia współpracę z podmiotami lub operatorami prywatnymi, w szczególności w zakresie wymiany danych. Jest zdania, że operatorzy prywatni powinni dysponować punktem kontaktowym na szczeblu UE, gdzie mogliby zgłaszać informacje potencjalnie istotne dla celów postępowania przygotowawczego. Wniosek Komisji zaradzi temu niedociągnięciu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES ocenia wniosek Komisji pozytywnie także z tej racji, że zmierza on do tego, by wspierać organy odpowiedzialne za zapobieganie przestępczości w znajdowaniu innowacyjnych rozwiązań w celu przeciwdziałania przestępczości międzynarodowej i nadążania za zmieniającą się sytuacją. Wniosek pozwoli ponadto rozwinąć kompetencje Europolu i krajowych organów ścigania i ich zdolności w zakresie badań. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES podkreśla, że wzmocnienie zdolności Europolu powinno obejmować priorytetowe traktowanie dochodzeń transgranicznych, zwłaszcza w przypadku poważnych ataków na sygnalistów i dziennikarzy śledczych, którzy odgrywają zasadniczą rolę w ujawnianiu korupcji, oszustw, złego zarządzania i innych nadużyć w sektorze publicznym i prywatnym. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES sądzi też, że nie ma obaw co do ochrony prywatności i praw podstawowych w zakresie przetwarzania danych. Przeciwnie, aktualne i zharmonizowane prawodawstwo pozwoliłoby na skuteczniejszą ocenę kwestii dotyczących ochrony danych, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między wymogami w zakresie bezpieczeństwa przyjętymi przez poszczególne państwa członkowskie i całą UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Obecnie Europol nie jest w stanie przekazywać organom ścigania w państwach członkowskich bezpośrednio i w czasie rzeczywistym informacji o działalności przestępczej pochodzących z państw trzecich lub organizacji międzynarodowych. Proponowane zmiany mają więc na celu usunięcie tej luki w zakresie bezpieczeństwa i stworzenie nowej kategorii wpisów do stosowania wyłącznie przez Europol w określonych okolicznościach. EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem utworzenie nowej kategorii wpisów w celu wsparcia Systemu Informacyjnego Schengen (SIS). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Wzmocnienie uprawnień i zasobów Europolu wiąże się ze zobowiązaniem do efektywności, ponieważ skala pozwala na podejmowanie opłacalnych działań. EKES uważa, że proponowane zwiększenie budżetu Europolu jest pozytywną odpowiedzią na potrzebę dalszej ochrony obywateli UE, a także zacieśnienia współpracy między Europolem a krajowymi organami ścigania. Oczekiwałby jednak, że wzrost ten znajdzie odzwierciedlenie w liczbie personelu operacyjnego Europolu i w zwiększonej skuteczności organizacyjnej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ogólnie rzecz biorąc, EKES stoi na stanowisku, że przedstawione propozycje są krokiem we właściwym kierunku, ponieważ rozszerzają rolę Europolu w reagowaniu na zmieniające się sytuacje. Prace Europolu będą jednak nadal w dużym stopniu uzależnione od działań i aktywności państw członkowskich i od danych gromadzonych przez krajowe organy ścigania. Dlatego też, zwłaszcza biorąc pod uwagę coraz bardziej zglobalizowane otoczenie, zasadne może być pytanie, czy nadszedł czas, aby umożliwić Europolowi działanie z własnej inicjatywy. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | W tym kontekście EKES sądzi również, że w przyszłości konieczne może być podjęcie odważniejszych kroków w celu rozszerzenia mandatu i zakresu działania Europolu. Jak to uznano we wniosku Komisji, zorganizowana przestępczość stała się bardziej wyrafinowana, a najniebezpieczniejsze siatki przestępcze coraz częściej działają w skali transgranicznej. Wobec ciągłej ewolucji przestępczości zorganizowanej zakres działania Europolu będzie trzeba dostosować, aby Agencja stała się jeszcze bardziej fundamentalnym podmiotem w dziedzinie bezpieczeństwa europejskiego. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Dlatego właśnie EKES zaleca, aby w pewnym momencie przeprowadzono niezależny przegląd roli i obowiązków Europolu. W ramach przeglądu zbadano by również, w jaki sposób krajowe praktyki w zakresie ścigania przestępstw i procesy gromadzenia danych wpływają na analizy dostarczane przez Europol. Przegląd taki uwzględniałby również opinie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, a także innych właściwych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Wniosek Komisji Europejskiej

| 2.1. | W odpowiedzi na rosnące zagrożenia dla bezpieczeństwa, w szczególności ze strony organizacji przestępczych, Komisja Europejska w dniu 9 grudnia 2020 r. opublikowała wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2016/794 w odniesieniu do współpracy Europolu z podmiotami prywatnymi, przetwarzania danych osobowych przez Europol w celu wspierania postępowań przygotowawczych oraz roli Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Wniosek ma na celu uwzględnienie następujących trzech kluczowych kwestii:






  (i) | umożliwienie Europolowi skutecznej współpracy z podmiotami prywatnymi; |
| --- | --- | --- |

2.2.

(i)

umożliwienie Europolowi skutecznej współpracy z podmiotami prywatnymi;

| (ii) | umożliwienie Europolowi wspierania państw członkowskich poprzez analizę dużych i złożonych zbiorów danych (big data); |
| --- | --- |

(ii)

umożliwienie Europolowi wspierania państw członkowskich poprzez analizę dużych i złożonych zbiorów danych (big data);

| (iii) | umożliwienie Europolowi zwracania się do właściwych organów danego państwa członkowskiego o wszczęcie, przeprowadzenie lub koordynację postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa, które ma wpływ na wspólny interes objęty polityką UE, niezależnie od wymiaru transgranicznego danego przestępstwa. |
| --- | --- |

(iii)

umożliwienie Europolowi zwracania się do właściwych organów danego państwa członkowskiego o wszczęcie, przeprowadzenie lub koordynację postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa, które ma wpływ na wspólny interes objęty polityką UE, niezależnie od wymiaru transgranicznego danego przestępstwa.

| 2.3. | Komisja dostrzega także potrzebę wzmocnienia współpracy Europolu z Prokuraturą Europejską (EPPO) oraz z państwami trzecimi. Ponadto wzmocnione zostaną: rola Europolu w zakresie badań naukowych i innowacji, jego ramy ochrony danych oraz nadzór parlamentarny nad nim. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Jeżeli chodzi o wzmocnioną współpracę z podmiotami prywatnymi, we wniosku określono przepisy dotyczące wymiany przez Europol danych osobowych z podmiotami prywatnymi (aby Agencja mogła otrzymywać od nich dane osobowe), informowania ich o brakujących informacjach oraz zwracania się do państw członkowskich o wzywanie innych podmiotów prywatnych do udostępnienia dodatkowych informacji. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W przepisach tych wprowadza się również możliwość działania Europolu jako kanału technicznego służącego do wymiany informacji między państwami członkowskimi a podmiotami prywatnymi. W celu poprawy reagowania kryzysowego inne przepisy będą regulować wspieranie państw członkowskich w zakresie zapobiegania rozpowszechnianiu na szeroką skalę – za pośrednictwem platform internetowych – treści o charakterze terrorystycznym (związanych z trwającymi lub niedawnymi wydarzeniami, przedstawiających utratę życia lub szkodę dla integralności cielesnej lub nawołujące do powodowania utraty życia lub szkody dla integralności cielesnej). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Komisja, aby móc przetwarzać duże i złożone zbiory danych, zamierza przewidzieć możliwość przeprowadzenia wstępnej analizy danych osobowych wyłącznie w celu ustalenia, czy dane te dotyczą osób należących do tych różnych kategorii osób i czy są powiązane z przestępstwami. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Aby skutecznie wspierać prowadzenie postępowań przygotowawczych w państwach członkowskich lub przez EPPO, w określonych okolicznościach Europol mógłby przetwarzać dane uzyskane przez organy krajowe lub EPPO w ramach postępowań przygotowawczych, zgodnie z wymogami proceduralnymi i zabezpieczeniami mającymi zastosowanie na mocy przepisów krajowego prawa karnego. W tym celu Europol byłby w stanie przetwarzać (i na wniosek przechowywać) wszystkie dane zawarte w aktach sprawy związanych z postępowaniem przekazanych przez państwo członkowskie lub EPPO przez okres wspierania przez Agencję tego określonego postępowania przygotowawczego. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Komisja proponuje także utworzenie nowej kategorii wpisów w Systemie Informacyjnym Schengen. Podstawą tej propozycji jest to, że Europol nie jest w stanie bezpośrednio i w czasie rzeczywistym udzielać organom ścigania państw członkowskich informacji – pochodzących od państw trzecich lub organizacji międzynarodowych – na temat osób podejrzanych o popełnienie przestępstw terrorystycznych i czynów zabronionych bądź skazanych za takie przestępstwa i czyny. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | We wniosku szacuje się, że ze strony budżetowej na okres wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 potrzebne będą dodatkowe środki w budżecie wynoszące około 180 mln EUR oraz około 160 dodatkowych stanowisk. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Pod względem bezpieczeństwa Europa we wszystkich sferach swojej działalności – publicznych i prywatnych – stoi w obliczu ewoluujących i coraz bardziej złożonych zagrożeń. Transformacja cyfrowa, zaawansowane technologie oraz łatwość, z jaką przestępcy mogą prowadzić działalność przestępczą przez internet, doprowadziły do wzmożenia działań przestępczych w Europie i na świecie, w tym także do gwałtownego wzrostu częstotliwości popełniania cyberprzestępstw. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Istotnym zagrożeniem dla wolności i sposobu funkcjonowania UE oraz życia jej obywateli pozostaje również terroryzm. Kryzys związany z COVID-19 potęguje tego rodzaju zagrożenia, a organizacje przestępcze wykorzystują sytuację kryzysową i dostosowują swoje sposoby działania lub opracowują nowe rodzaje działalności przestępczej. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Te zmieniające się zagrożenia dla bezpieczeństwa wymagają objęcia działań realizowanych przez krajowe organy ścigania skutecznym wsparciem na poziomie UE. Rozprzestrzeniają się ponad granicami, obejmują różne rodzaje przestępstw i przejawiają się w działalności zorganizowanych grup przestępczych, które angażują się w różnorodne działania przestępcze. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W związku z takim rozwojem sytuacji działania na szczeblu krajowym nie wystarczą, aby sprostać tym transgranicznym zagrożeniom bezpieczeństwa, a organy ścigania państw członkowskich w coraz większym stopniu wykorzystują wsparcie i wiedzę fachową oferowane przez Europol – Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania – w walce z poważną przestępczością i terroryzmem. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Europol stanowi centralny element wsparcia na szczeblu UE zapewnianego państwom członkowskim w walce z poważną przestępczością i terroryzmem. Agencja oferuje krajowym organom ścigania wsparcie i wiedzę fachową w zakresie zapobiegania i zwalczania poważnej przestępczości dotykającej dwóch lub więcej państw członkowskich, terroryzmu oraz form przestępczości naruszających wspólny interes objęty polityką UE. Od wejścia w życie w 2016 r. rozporządzenia w sprawie Europolu znaczenie operacyjne zadań Agencji znacznie się zmieniło, a wsparcie operacyjne z jej strony stale rośnie – Europol jest obecnie zaangażowany w prawie każde poważne dochodzenie w sprawie zwalczania terroryzmu w UE. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W świetle ewoluujących i coraz bardziej złożonych transgranicznych zagrożeń dla bezpieczeństwa, z zacierającymi się granicami między światem fizycznym i cyfrowym oraz utrzymującym się wysokim zagrożeniem terrorystycznym w Europie – wzmacnianie zdolności, możliwości i narzędzi Europolu w celu skutecznego wspierania państw członkowskich w zwalczaniu poważnej przestępczości i terroryzmu uznaje się za reakcję pożądaną i terminową. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie wzmocnienia zakresu działania Europolu, ponieważ zamiarem tego wniosku jest wprowadzenie wzmocnionych zabezpieczeń w zakresie ochrony danych oraz umacnianie roli Europolu w zakresie badań naukowych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES również z zadowoleniem przyjmuje propozycję dotyczącą współpracy operacyjnej z państwami trzecimi, która umożliwia współpracę z podmiotami prywatnymi, w szczególności w zakresie wymiany danych. EKES nie uważa, aby propozycja umożliwienia współpracy z podmiotami prywatnymi była nieproporcjonalna. Wprost przeciwnie – propozycję uznaje się za całkowicie niezbędną z uwagi na stałą ewolucję międzynarodowej przestępczości wykorzystującej internet i urządzenia mobilne. Organizacje przestępcze w coraz większym stopniu korzystają z transgranicznych usług podmiotów prywatnych na potrzeby komunikacji i prowadzenia nielegalnej działalności. Podmioty prywatne nie dysponują jednak obecnie punktem kontaktowym na szczeblu UE, gdzie mogłyby zgłaszać informacje potencjalnie istotne dla celów postępowania przygotowawczego. Wniosek zmierza do wypełnienia tej luki. W rezultacie ta zmiana w przepisach umożliwiłaby Europolowi pełnienie roli punktu kontaktowego oraz badanie, w sposób scentralizowany, przestępstw lub spraw objętych dochodzeniem państw członkowskich. Takie uzgodnienie pozwala na rozwój niezbędnej współpracy między Europolem a podmiotami prywatnymi. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | W ramach zmian proponuje się, aby Europol odgrywał kluczową rolę we wspieraniu państw członkowskich w opracowywaniu nowych rozwiązań technologicznych opartych na sztucznej inteligencji, co przyniosłoby korzyści krajowym organom ścigania w całej Unii. Identyfikacja innowacyjnych rozwiązań stanowi ważny element zwalczania przestępczości międzynarodowej i pozwala zapewnić, aby organy zajmujące się zwalczaniem przestępczości nadążały za zmieniającą się sytuacją. Można tego dokonać wyłącznie poprzez prowadzenie skoordynowanych badań naukowych. EKES wspiera zatem aktywną rolę Europolu w świadczeniu scentralizowanego wsparcia na rzecz organów ścigania państw członkowskich w zakresie (i) identyfikowania innowacji oraz (ii) rozwijania kompetencji i zdolności tych organów przy wykorzystaniu technologii i innowacji opracowanych w samej UE, zamiast uciekania się do rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa, które pochodzą z państw trzecich. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Jeżeli chodzi o ochronę danych osób fizycznych, celem zmian jest skuteczne zapewnienie, aby przetwarzanie różnych typów danych odbywało się przy pełnym poszanowaniu ochrony prywatności i praw podstawowych. EKES jest również zdania, że przetwarzanie danych osobowych podlega już bardzo rygorystycznym regulacjom, w związku z czym nie ma żadnych problemów do zasygnalizowania. Przeciwnie, aktualne i zharmonizowane prawodawstwo pozwoliłoby na skuteczniejszą ocenę kwestii dotyczących ochrony danych, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między wymogami w zakresie bezpieczeństwa przyjętymi w poszczególnych państwach członkowskich i w całej UE. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zauważa również, że Europol obecnie nie jest w stanie bezpośrednio i w czasie rzeczywistym udzielać organom ścigania państw członkowskich informacji – pochodzących od państw trzecich lub organizacji międzynarodowych – na temat osób podejrzanych o popełnienie przestępstw terrorystycznych i czynów zabronionych bądź skazanych za takie przestępstwa i czyny. Celem wniosku Komisji jest zatem wypełnienie tej luki w systemie bezpieczeństwa. EKES z zadowoleniem przyjmuje takie działanie oraz utworzenie nowej kategorii wpisów na wyłączny użytek Europolu w konkretnych i ściśle określonych przypadkach i okolicznościach. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES jest jednak zdania, że Komisja może być zmuszona do podjęcia w przyszłości jeszcze odważniejszych kroków zmierzających do rozszerzenia mandatu i zakresu działania Europolu. Jak to uznano we wniosku Komisji, przestępczość ewoluowała, a najniebezpieczniejsze siatki przestępcze coraz częściej działają w skali transgranicznej. Dlatego współpraca między państwami europejskimi i organami policji jest tak ważna. Sprawą kluczową jest, aby z czasem dostosować zakres działania Europolu i postawić go jeszcze bliżej w centrum europejskiego systemu bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES podkreśla, że wzmocnienie zdolności Europolu powinno obejmować priorytetowe traktowanie dochodzeń transgranicznych, zwłaszcza w przypadku poważnych ataków na sygnalistów i dziennikarzy śledczych, którzy odgrywają zasadniczą rolę w ujawnianiu korupcji, oszustw, złego zarządzania i innych nadużyć w sektorze publicznym i prywatnym. Jest to zgodne z rezolucją Parlamentu Europejskiego z lipca 2020 r., w której mowa o wzmocnieniu mandatu Europolu, tak aby umożliwić tej Agencji występowanie o wszczęcie dochodzeń transgranicznych w przypadkach poważnych ataków na sygnalistów i dziennikarzy śledczych (1). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES uważa, że wzmocnienie uprawnień Europolu wiąże się z podjęciem zobowiązania na rzecz skuteczności, ponieważ dzięki wielkości skali możliwe jest prowadzenie opłacalnych działań. Dalsze wzmacnianie zakresu działania Europolu i zwiększanie jego zasobów jest konieczne, aby społeczeństwo europejskie czuło się – i było – chronione. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Przez dalsze wzmacnianie zakresu działania Europolu EKES rozumie dalsze wzmacnianie koordynacji między krajowymi organami ścigania i Europolem, który stanie się widocznym ośrodkiem analizy i innowacji. W związku z tym proponowane prawodawstwo postrzega się jako krok we właściwym kierunku. Koordynacja działań między Europolem i państwami członkowskimi jest kluczowa do realizacji wszystkich tych celów, a omawiany wniosek stanowi solidną podstawę jej wzmacniania. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Działalność przestępcza nie uznaje jednak granic i – w świetle rosnącej globalizacji – EKES podnosi kwestię tego, czy nastał już czas, by pozwolić Europolowi działać z własnej inicjatywy. Czy Europol powinien mieć prawo do wszczynania postępowań i prowadzenia aktywnych działań w zakresie ścigania przestępstw w państwach członkowskich? Jest to obecnie niedozwolone, ale zmiany w działalności przestępczej mogą spowodować konieczność rozpoczęcia debaty na temat tego, czy Europol powinien wszczynać postępowania przygotowawcze na szerszą skalę. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Jak już stwierdzono, propozycje stanowią krok we właściwym kierunku, ponieważ rozszerzają rolę Europolu w reagowaniu na zmieniające się sytuacje. Działania Europolu jednak w dalszym ciągu będą w znacznej mierze oparte na działaniach państw członkowskich i danych gromadzonych przez krajowe organy ścigania. EKES uważa zatem, że wysoce stosowne byłoby prowadzenie niezależnego przeglądu skuteczności Europolu w realizacji jego zadań i działań (która w znaczącym stopniu zależy od skuteczności działania krajowych organów ścigania). W ramach przeglądu – przeprowadzonego ewentualnie przez niewielką grupę emerytowanych wyższych rangą pracowników wymiaru sprawiedliwości i policji – badany byłby także sposób, w jaki krajowe praktyki w zakresie ścigania przestępstw oraz gromadzenie danych wpływają na analizy i oceny sporządzane przez Europol oraz jak to z kolei wpływa na krajowe działania w zakresie ścigania przestępstw W ramach takiego przeglądu należałoby także uwzględnić opinie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych oraz właściwych zainteresowanych stron, w szczególności tych grup i osób, na których życie działania w zakresie ścigania przestępstw mogłyby wpłynąć w sposób niesłuszny lub bezpodstawny. |
| --- | --- |

4.11.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lipca 2020 r. w sprawie kompleksowej unijnej polityki zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – plan działania Komisji i dalszy rozwój sytuacji (2020/2686(RSP)).

1

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/71 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/71

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa”

(COM(2020) 605 final)

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Plan dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu: przewidywanie, zapobieganie, ochrona i reagowanie«”

(COM(2020) 795 final)

(2021/C 341/11)

Sprawozdawca:
  Ákos TOPOLÁNSZKY

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 234/1/3 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 24.2.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

234/1/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje i popiera strategiczny program ochrony bezpieczeństwa obywateli Unii przed zagrożeniami związanymi z terroryzmem, który jest proponowany w ramach strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa (1), oraz uznaje konieczność silnej i ambitnej polityki zwalczania terroryzmu. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Jednocześnie podkreśla, że osiągnięcie tego celu musi opierać się na uznaniu i pełnym poszanowaniu podstaw prawnych prawa międzynarodowego i europejskiego, które bronią i chronią nasze pluralistyczne społeczeństwo, nasze wspólne wartości i nasz europejski styl życia. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że nowy plan jest ważny i został zaproponowany we właściwym momencie. Aprobuje zawarte w nim zasadnicze rozwiązania oraz położony w nim nacisk na pojęcie odporności. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Podkreśla znaczenie stosowania nowoczesnych narzędzi technologicznych, lecz zarazem zwraca uwagę na konieczność zapewnienia ograniczeń w ich stosowaniu z punktu widzenia praworządności i praw podstawowych. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet podkreśla, że jego zdaniem plan ustanawia spójne ramy działania, skierowane głównie do instytucji i władz, którym powierzono wyspecjalizowane zadania o zasadniczym znaczeniu w zakresie zapobiegania zagrożeniu terrorystycznemu i zwalczania go, jednakże w rozpatrywanym dokumencie nie włącza się w rozwiązywanie tego problemu w wystarczający sposób przedstawicieli społeczności lokalnych, stowarzyszeń obywateli i ofiar, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i związków zawodowych, wspólnot religijnych, środowiska akademickiego ani partnerów prywatnych. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES uważa, że należy przede wszystkim zapobiegać zagrożeniom i napięciom i je eliminować, zamiast zajmować się ich niepożądanymi skutkami po fakcie, co wiąże się z konkretnymi wysokimi kosztami społecznymi. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Kładzie nacisk na znaczenie badania i oceny zagrożenia, aby uniknąć tworzenia mechanizmów, które mogłyby w nieuzasadniony sposób naruszać prawa podstawowe. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Zwraca uwagę na rolę państw członkowskich i konieczność rozwijania synergii między nimi w ramach trwałego wdrożenia planu. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Z punktu widzenia skuteczności odpowiedzi na terroryzm zasadnicze znaczenie ma zrozumienie indywidualnych i społecznych przyczyn terroryzmu w oparciu o wiedzę naukową, zamiast ograniczać się wyłącznie do reakcji politycznych. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | W kwestii zapobiegania EKES zwraca uwagę na znaczenie aktywnego udziału społeczeństwa obywatelskiego i jego organizacji, a także partnerów społecznych, a który to aktywny udział był dotychczas niedostatecznie wykorzystywany. W związku z tym uważa, że wartą szczególnego zainteresowania inwestycją w bezpieczeństwo jest wykorzystywanie uzgodnionych działań, programów zmniejszania ryzyka i procesów pojednawczych, które zostały zapoczątkowane na szczeblu wspólnotowym. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES jest przekonany o konieczności skutecznej i nieustającej walki z terroryzmem, lecz bez podważania europejskich wartości i demokratycznych praw obywateli. Ich znaczące ograniczenie mogłoby oznaczać bowiem, że terroryści osiągnęli swoje cele. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Ochrona przestrzeni publicznych musi być planowana i realizowana z udziałem podmiotów prywatnych i przedstawicieli społeczności lokalnych, w taki sposób, aby osiągnąć porozumienie. Należy prowadzić stały dialog z przywódcami religijnymi, ponieważ religie mogą w znacznym stopniu przyczynić się do zmniejszenia radykalizacji i niektórych form zagrożenia oraz napięć, jakie terroryzm wywołuje między społecznościami. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Komitet podkreśla, że prawo UE zabrania ogólnego i niezróżnicowanego zatrzymywania danych, które jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem ścisłych gwarancji, precyzyjnie określonych przepisami oraz przy stałej kontroli systemu wspierającego. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | W ramach korzystania z Programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów (TFTP) (2) należy zapewnić ciągłą ocenę zabezpieczeń chroniących prywatność obywateli Unii. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Uwagi wstępne (3)

| 2.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje i popiera strategiczny program skutecznych i skoordynowanych działań z wykorzystaniem kompleksowych narzędzi ochrony bezpieczeństwa obywateli UE przed zagrożeniami związanymi z terroryzmem, który jest proponowany w ramach strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES zgadza się co do potrzeby silnej i ambitnej polityki zwalczania terroryzmu, ale podkreśla, że powinna ona opierać się na analizie ryzyka popartej dowodami oraz na rygorystycznej ocenie wpływu środków już wdrożonych w UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES w pełni podziela uniwersalne wartości poszanowania życia i godności człowieka zapisane w Powszechnej deklaracji praw człowieka. EKES zgadza się również z poglądem, że demokracja, praworządność, przestrzeganie praw podstawowych, a w szczególności prawa do prywatności, wolność wypowiedzi, wolność religii oraz poszanowanie różnorodności stanowią podstawę Unii Europejskiej i dlatego wymagają zdecydowanego wspólnego podejścia, chroniącego i broniącego nasze pluralistyczne społeczeństwo, nasze wspólne wartości i nasz europejski styl życia. Te podstawowe wartości muszą być uwzględniane w sposób ciągły i systematyczny podczas planowania i wdrażania działań przewidzianych w komunikacie. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Zdaniem EKES-u nowy plan jest ważny i bardzo na czasie. Zawarty w nim mechanizm przewidywania, zapobiegania, ochrony i reagowania, a także przekrojowy charakter współpracy międzynarodowej zapewniają odpowiednie ramy i podejście do realizacji kompleksowego planu reagowania. EKES docenia również, że w komunikacie położono szczególny nacisk na różne aspekty, a w szczególności na znaczenie odporności. W istocie odporność wymaga większego udziału społeczeństwa, a tym samym społeczeństwa obywatelskiego i wspólnot obywateli, w procesie budowania i zapewniania bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Warto również zwrócić uwagę na nacisk, jaki położono na wykorzystanie nowoczesnych narzędzi technologicznych, które w oczywisty sposób umożliwiają skuteczniejsze zwalczanie działalności terrorystycznej i wspierania terroryzmu. Konieczne jest jednak precyzyjne określenie, zgodnie z prawem unijnym, wykorzystania tych wszystkich nowych narzędzi – w szczególności służących do pozyskiwania i analizy dużych zbiorów danych – oraz tych starszych, a także uregulowanie wykorzystania i przechowywania gromadzonych danych oraz kontrolowanie stałego i ciągłego przestrzegania zasad. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Komitet podkreśla, że jego zdaniem plan ustanawia spójne ramy działania, skierowane głównie do instytucji i władz, którym powierzono wyspecjalizowane zadania o zasadniczym znaczeniu w zakresie zapobiegania zagrożeniu terrorystycznemu i zwalczania go, jednakże w rozpatrywanym dokumencie nie włącza się w rozwiązywanie tego problemu w wystarczający sposób przedstawicieli społeczności lokalnych, stowarzyszeń obywateli i ofiar, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i związków zawodowych, wspólnot religijnych, środowiska akademickiego ani partnerów prywatnych. Usunięcie źródeł zagrożenia terrorystycznego nie będzie możliwe bez wysiłków lokalnych podmiotów społecznych, zmierzających do osiągnięcia wspólnych i zasługujących na poparcie porozumień w celu zmniejszenia ryzyka. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | EKES uważa, że należy przede wszystkim zapobiegać zagrożeniom i napięciom i je eliminować, zamiast zajmować się ich niepożądanymi skutkami po fakcie, co wiąże się z konkretnymi wysokimi kosztami społecznymi. Zdaniem Komitetu ważne jest, aby wdrażanie planu nie opierało się na społecznej percepcji lub na reakcjach politycznych, lecz by jego podstawę stanowiła zawsze rzeczywista natura terroryzmu oraz prawdziwe zagrożenie, jakie stwarza, oraz by środki podejmowane w celu ich zwalczania były opracowywane na tej właśnie podstawie. Środki polityczne również należy planować w tym duchu. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | EKES zwraca uwagę na fakt, że UE będzie w stanie skutecznie przeciwdziałać radykalizacji postaw tylko pod warunkiem jednoczesnego skutecznego przeciwdziałania wykluczeniu, którego doświadczają zarówno jej własne rdzenne mniejszości (np. Romowie), jak również osoby, które niedawno przybyły na jej terytorium. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Aby nie zaszkodzić procesowi integracji społecznej i zapewnić proporcjonalność wprowadzanych rozwiązań, należy zadbać o to, by rozbieżność między postrzeganiem zagrożenia terrorystycznego w społeczeństwie a jego rzeczywistym rozmiarem nie była zbyt duża, jak to się dzieje w niektórych państwach członkowskich. Badanie i ocena zagrożenia są zatem ważne, aby uniknąć tworzenia mechanizmów, które mogłyby w nieuzasadniony sposób naruszać prawa podstawowe. Polityki bezpieczeństwa mogą być dostosowywane wyłącznie na podstawie opartego na dowodach przeglądu rzeczywistych zidentyfikowanych zagrożeń i ryzyka. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | EKES uważa również, że zdecydowane zaangażowanie w ramach planu na rzecz walki z radykalizacją stanowi istotny pozytywny element zwalczania terroryzmu. Sądzi jednak, że niezależnie od zwalczania radykalnych treści w internecie bardzo ważne w tej dziedzinie jest zrozumienie i przeanalizowanie mechanizmów radykalizacji i deradykalizacji, zbadanie charakteru i procesu radykalizacji oraz, na tej podstawie, zapobieganie tym zjawiskom. Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i wspólnot obywatelskich mogą odegrać kluczową rolę w tym zakresie. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | EKES jest przekonany o konieczności skutecznej i nieustającej walki z terroryzmem, lecz bez podważania europejskich wartości i demokratycznych praw obywateli. Ich znaczące ograniczenie mogłoby oznaczać bowiem, że terroryści osiągnęli swoje cele. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Nawet w przypadku najlepiej zaprojektowanych i najbardziej kompleksowych planów powodzenie zależy w dużej mierze od woli wzajemnej współpracy państw członkowskich zaangażowanych w ich realizację, a także od ich odporności i decyzji politycznych podjętych w celu wspierania tych planów. W tym zakresie wola polityczna odgrywa kluczową rolę. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | EKES uważa, że opracowaniu planu powinna była towarzyszyć dokładna ocena sytuacji, wskazująca procesy, wobec których plan powinien przynieść stosowne rozwiązania, oraz wyniki osiągnięte dzięki dotychczasowym wysiłkom. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Kwestie merytoryczne

3.1.   Przewidywanie

| 3.1.1. | Istotne jest, aby wykorzystywanie sztucznej inteligencji (AI) w ramach wczesnego wykrywania i walki z terroryzmem ogólnie było przejrzyste i weryfikowalne i obejmowało wyłącznie treści i osoby, których dotyczy walka z terroryzmem, oraz aby było spełnionych siedem kluczowych wymagań strategii w zakresie AI (5). |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | W zakresie ochrony przestrzeni publicznej słuszny jest obrany w planie kierunek zakładający wykorzystanie nowych technologii. EKES ubolewa jednak, że dokument odnosi się jedynie w sposób dorozumiany do przygotowań do ataków przy użyciu taranujących pojazdów, chociaż w ostatnich latach były one bardzo częste. W ten sposób przeprowadzono szereg tzw. strategicznych ataków terrorystycznych (duża liczba ofiar, rozgłos medialny i wywołanie strachu). |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Z punktu widzenia skuteczności rozwiązań wobec terroryzmu zasadnicze znaczenie ma naukowe zrozumienie jego przyczyn indywidualnych i społecznych. Dlatego zdaniem EKES-u należy zwrócić szczególną uwagę na tę kwestię, ponieważ wiedza zdobyta w ten sposób może skutecznie zmniejszyć szkody dla ludzi i mienia. |
| --- | --- |

3.1.3.

3.2.   Zapobieganie

| 3.2.1. | W zakresie zapobiegania EKES zwraca szczególną uwagę na fakt, że jest to dziedzina walki z terroryzmem, w której sfera obywatelska może odegrać – i już odgrywa – ważną rolę, istotną z punktu widzenia treści, począwszy od wzmacniania poczucia bezpieczeństwa w społeczeństwie, poprzez wykrywanie i zapobieganie radykalizacji oraz zwalczanie jej, aż do wspierania i monitorowania działań operacyjnych instytucji zwalczających terroryzm. Dlatego w planie należy bardziej szczegółowo zbadać ramy i treść współpracy, którą można propagować na wszystkich poziomach społeczeństwa. Współpraca międzyludzka lub na poziomie grup i społeczności może przynieść sprawdzone i długoterminowe efekty na rzecz ograniczania zagrożeń i promowania trwałej integracji. Plan powinien położyć większy nacisk na podejście proaktywne, a nie tylko reaktywne. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | W rozpatrywanym planie słusznie przywiązano dużą wagę do zwalczania propagowania ekstremistycznych ideologii w internecie. W tym kontekście odniesiono się do transmitowania na żywo przez internet aktów terroru przez terrorystów. Nie wspomniano jednak o znacznie częstszym zjawisku, jakim jest rozpowszechnianie w mediach społecznościowych aktów terrorystycznych przez ich świadków, a któremu zapobieganie ma zdaniem Komitetu zasadnicze znaczenie. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | W planie uznano społeczną rolę bardzo dużych platform internetowych, przy jednoczesnym określeniu ich obowiązków. W tej kwestii oprócz elementów już wspomnianych w rozpatrywanym dokumencie – przydatne byłoby przeprowadzanie regularnych ocen zagrożeń systemowych związanych z prawami podstawowymi, podziałami społecznymi i technikami manipulacyjnymi, które są źródłem radykalizacji. |
| --- | --- |

3.2.3.

Konieczne jest również prowadzenie ciągłej oceny zagrożeń w odniesieniu do podmiotów przemysłowych, gospodarczych i handlowych, małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, a także wzmocnienie ich roli jako partnerów w zapobieganiu terroryzmowi za pośrednictwem ich organizacji patronackich.

| 3.2.4. | Odnośnie do zapobiegania należy zauważyć, że do radykalizacji w znacznym stopniu przyczynia się, równolegle do mowy nienawiści, rozpowszechnianie fałszywych informacji i teorii spiskowych. Zwalczanie tego zjawiska ma zatem zasadnicze znaczenie dla powodzenia walki z terroryzmem. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | EKES podkreśla znaczenie komunikacji strategicznej nie tylko w następstwie zamachu terrorystycznego, ale także jako narzędzia prewencyjnego, które uwzględniałoby również przesłanie wypracowane przez społeczeństwo obywatelskie, aby osłabić atrakcyjność terroryzmu i zaoferować alternatywne rozwiązania. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Zbiorowe zaangażowanie i odporność miast i gmin mogą skutecznie przyczynić się do ochrony społeczności. W dziedzinie zapobiegania EKES uważa, że wartą szczególnego zainteresowania inwestycją w bezpieczeństwo jest wykorzystywanie uzgodnionych działań, programów zmniejszania ryzyka i procesów pojednawczych zapoczątkowanych na szczeblu wspólnotowym. Rozpatrywanie, rozwiązywanie i docelowo wygaszanie napięć mogłoby sprawić, że obowiązek działania w ryzykownych sytuacjach stałby się zbędny, a tym samym uwolnione zostałyby znaczne zasoby, a także zwiększyłby się stopień integracji społecznej. Wymaga to zrozumienia, skąd się bierze terroryzm i jaka jest jego natura, oraz ciągłego monitorowania interwencji. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Nasze miasta muszą mieć lepszy dostęp do finansowania, wytycznych i szkoleń, aby móc sprostać aktualnym wyzwaniom i zwiększyć swoją odporność. EKES stanowczo popiera pomoc Komisji na rzecz działalności lokalnych koordynatorów ds. zapobiegania za pośrednictwem sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw. Uważa, że inicjatywa „Miasta UE przeciwko radykalizacji postaw” oraz strategiczny dialog między miastami mają bardzo istotne znaczenie. Komitet jest zdania, że dialog ten powinien być stale obecny w aglomeracjach miejskich poprzez tworzenie odpowiednich forów. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Komisja Europejska powinna zintensyfikować działania przeciwko rasizmowi, ponieważ wykluczenie społeczne rzeczywiste i postrzegane, dyskryminacja i marginalizacja mogą zwiększać wrażliwość na radykalną propagandę i generować dodatkowe zagrożenia dla spójności społecznej. Istnieje zatem potrzeba wdrożenia odpowiedniej polityki społecznej na rzecz zmniejszania ryzyka i wzmacniania zaufania, ponieważ akty terrorystyczne można również interpretować jako skrajne przejawy napięć społecznych i nieufności. |
| --- | --- |

3.2.8.

| 3.2.9. | Komitet uważa, że należy poświęcić więcej uwagi, niż to miało miejsce do tej pory, badaniom i rozpoznawaniu procesów radykalizacji w zakładach karnych oraz skutecznemu zapobieganiu im. EKES ma nadzieję, że programy wsparcia wdrażane na podstawie ocen przeprowadzonych w poprzednim okresie będą w dalszym ciągu utrwalane, i wyraża swoje poparcie w tym zakresie. Należy dopilnować, poprzez właściwie opracowane strategie, aby więzienia nie były siedliskiem radykalizacji, lecz w miarę możliwości miejscem, w których jest ona zwalczana. |
| --- | --- |

3.2.9.

3.3.   Ochrona

| 3.3.1. | Rozdział zatytułowany „Pozbawianie terrorystów dostępu do środków służących do przeprowadzania ataków” nie obejmuje działań proponowanych w celu uniemożliwienia ataków przy użyciu pojazdów taranujących. Z uwagi na częstotliwość tego rodzaju ataków w ostatnich latach zagadnienie to powinno zostać bezwzględnie wzięte pod uwagę w planie. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | EKES zachęca również, aby kontynuowano prace w celu uniemożliwienia wykorzystania najmowanych i współdzielonych pojazdów jako narzędzi ataków terrorystycznych oraz opracowano skuteczne praktyki miejskiego planowania przestrzennego w celu zapobiegania szkodom powodowanym przez pojazdy wykorzystywane do tego celu. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Ochrona przestrzeni publicznych musi być planowana i realizowana z udziałem podmiotów prywatnych i przedstawicieli społeczności lokalnych, w taki sposób, aby osiągnąć porozumienie, starając się w jak najmniejszym stopniu ograniczać swobodne użytkowanie tych przestrzeni. EKES zgadza się, że istnieje potrzeba ustanowienia minimalnych norm ochrony miejsc szczególnie zatłoczonych i mających wartość symboliczną. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Należy prowadzić stały dialog z przywódcami religijnymi, ponieważ religie mogą w znacznym stopniu przyczynić się do zmniejszenia radykalizacji i niektórych form zagrożenia oraz napięć, jakie terroryzm wywołuje między społecznościami. Dopełnieniem tego podejścia powinien być dialog międzywyznaniowy oraz, w razie potrzeby, procesy pojednania. |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Reagowanie

| 3.4.1. | Biorąc pod uwagę wysoce wyspecjalizowany charakter działań antyterrorystycznych, EKES szczególnie nalega na potrzebę i znaczenie regularnego informowania na temat wyników. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Komitet podkreśla, że prawo UE zabrania ogólnego i niezróżnicowanego zatrzymywania danych, które jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem ścisłych gwarancji, precyzyjnie określonych przepisami oraz przy stałej kontroli systemu wspierającego. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Działania unijnego centrum wiedzy specjalistycznej dla ofiar terroryzmu, na obecnym etapie o charakterze wyłącznie pilotażowym, powinny być kontynuowane i rozszerzane w celu oceny wpływu walki z terroryzmem na społeczeństwo obywatelskie i prawa podstawowe. Mechanizmy wsparcia na rzecz ofiar w państwach członkowskich również powinny zostać ponownie zbadane i wzmocnione w ramach pierwszej strategii UE w zakresie praw ofiar (2020–2025) (6). Niezbędne jest także prawidłowe funkcjonowanie krajowych punktów kontaktowych dla ofiar terroryzmu (7). |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Wiele danych wywiadowczych gromadzonych jest w ramach Programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów (TFTP) (8). W związku z tym, zwłaszcza gdy informacje te są wykorzystywane przez stronę zewnętrzną (na przykład w ramach współpracy między UE a USA), zabezpieczenia służące ochronie prywatności obywateli UE muszą być poddawane ciągłej ocenie. To samo dotyczy cyberbezpieczeństwa, obsługi zaszyfrowanych informacji podczas dochodzeń, zarządzania dowodami elektronicznymi (eEDES) oraz dochodzeń cyfrowych prowadzonych wraz z partnerami międzynarodowymi. We wszystkich przypadkach na uwzględnienie zasługują w pierwszej kolejności interesy obywateli w zakresie ochrony sądowej. |
| --- | --- |

3.4.4.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2020) 605 final.

1

(2)  Dz.U. L 195 z 27.7.2010, s. 3.

2

(3)  Zważywszy, że Komitet popier a treść planu i że ma on charakter techniczny, przedmiotem niniejszej opinii są przede wszystkim zagadnienia związane ze społeczeństwem obywatelskim, praworządnością oraz prawami podstawowymi, stanowiące istotę mandatu EKES-u.

3

(4)  COM(2020) 605 final.

4

(5)  COM(2020) 65 final.

5

(6)  COM(2020) 258 final.

6

(7)  Zgodnie z konkluzjami Rady w sprawie ofiar terroryzmu z dnia 4 czerwca 2018 r. (9719/18).

7

(8)  Dz.U. L 195 z 27.7.2010, s. 3.

8

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/76 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/76

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady »Europejski plan walki z rakiem«”

[COM(2021) 44 final]

(2021/C 341/12)

| Sprawozdawczyni: | Małgorzata BOGUSZ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Milena ANGEŁOWA |

Sprawozdawczyni:

Małgorzata BOGUSZ

Współsprawozdawczyni:

Milena ANGEŁOWA

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 26.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 168 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 226/3/3 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 26.3.2021

Podstawa prawna

Art. 168 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

226/3/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje europejski plan walki z rakiem (zwany dalej „planem”) jako zasadniczy krok w kierunku przeciwdziałania nowotworom i ich społecznym, finansowym i psychologicznym konsekwencjom dla obywatelek i obywateli UE oraz wzywa do opracowania konkretnego planu działania – dotyczącego wdrażania powyższego planu – któremu towarzyszyć będą wskaźniki efektywności i realistyczne ramy czasowe. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Choć profilaktyka nowotworów ma kluczowe znaczenie, równie ważne jest, by Unia Europejska (UE) i państwa członkowskie zapewniały dostępność wysokiej jakości, przystępnej infrastruktury opieki zdrowotnej, w tym świadczeń zdrowotnych i odpowiedniej, dostosowanej do potrzeb liczby pracowników służby zdrowia, ośrodków badań przesiewowych, diagnostyki i leczenia oraz skutecznych systemów wsparcia fizycznego i psychicznego dobrostanu pacjentów w trakcie leczenia i po jego zakończeniu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Kwestią wymagającą pilnego rozwiązania jest zaradzenie wywołanym przez pandemię COVID-19 problemom z dostępem do świadczeń zdrowotnych. Ograniczenia i opóźnienia mogą zmniejszyć szanse na powrót do zdrowia i należy się nimi skutecznie zająć. Potrzebna jest również pilna reakcja, by rozwiać obawy obywatelek i obywateli. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają do odegrania nieodzowną rolę, która polega na rozpowszechnianiu najlepszych praktyk i dostarczaniu odpowiednich informacji na temat przyczyn nowotworów, umiejętności rozpoznawania wczesnych objawów, promowania profilaktyki i zachęcania do prowadzenia zdrowego stylu życia. Konieczne jest wsparcie ich wysiłków, między innymi poprzez wyasygnowanie odpowiednich środków w ramach EFS+ na wspólne działania w zakresie walki z rakiem oraz na rozpowszechnianie najlepszych praktyk w dziedzinie profilaktyki zdrowotnej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Aby zwiększyć wczesne wykrywanie nowotworów, EKES popiera inicjatywy w zakresie badań przesiewowych w kierunku raka i projektów profilaktyki nowotworowej oraz zachęca do korzystania z nowych technologii i podejmowania wysiłków na rzecz uświadamiania ludziom potrzeby wykonywania profilaktycznych badań przesiewowych. Inicjatywy w zakresie edukacji i badań przesiewowych powinny być ukierunkowane na wszystkie często występujące rodzaje nowotworów, oraz dostępne dla możliwie najszerszej liczby osób. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Plan musi uwzględniać sytuację demograficzną w UE i zapewnić warunki sprzyjające utrzymaniu obywateli w dobrym zdrowiu do późnej starości. Jednocześnie EKES wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na walkę z rakiem u dzieci, która wymaga odrębnych środków w zakresie wykrywania, dostępu do standardowych i innowacyjnych leków oraz specjalnej opieki nad pacjentami w wieku dziecięcym i nastoletnim. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Aby zmniejszyć krajowe, regionalne i społeczne nierówności w walce z rakiem i zapewnić wszystkim wysokiej jakości rozwiązania, UE musi zaangażować wszystkie państwa członkowskie we wdrażanie planu i zachęcać je do wzajemnej współpracy, w tym przy wsparciu funduszy UE. Realizacja planu musi odpowiadać na konkretne i szczególne potrzeby pacjentów, osób żyjących z rakiem lub wyleczonych oraz być dostosowana do specyfiki krajowej, w tym do różnych warunków społeczno-ekonomicznych, wieku, płci, niepełnosprawności itp. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wzywa również do zwiększenia możliwości korzystania przez pacjentów chorych na raka z wysokiej jakości leczenia, opieki i wiedzy specjalistycznej zapewnianej przez inne państwa członkowskie, a także z leków, sprzętu medycznego i innych produktów medycznych dostępnych dzięki dobrze funkcjonującemu jednolitemu rynkowi. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że badania naukowe i innowacje stanowią podstawę lepszego zrozumienia czynników ryzyka zachorowania na raka oraz poprawy diagnoz, terapii i sposobów leczenia. Innowacyjne ekosystemy, obejmujące różnej wielkości przedsiębiorstwa, naukowców, pacjentów, pracowników służby zdrowia i władze, muszą być promowane, rozwijane i wspierane za pomocą finansowania z funduszy unijnych i krajowych, w szczególności poprzez partnerstwa w ramach programu „Horyzont Europa”. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES podkreśla potrzebę skoncentrowania znacznych starań na generowaniu i dostępności danych służących opracowywaniu bardziej zaawansowanych metod profilaktyki, diagnostyki i leczenia. Należy ułatwić łączenie cyfrowych danych dotyczących zdrowia z danymi genomowymi biobanków w celu umożliwienia spersonalizowanej profilaktyki i opieki. Poprzez ściślejszą współpracę w ramach UE należy również propagować rozwój i wykorzystywanie metod analizy danych, w tym sztucznej inteligencji. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES zwraca uwagę na znaczenie ograniczenia palenia tytoniu i odnotowuje sprawozdanie Komisji dotyczące stosowania dyrektywy 2014/40/UE w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów (1) oraz zawarte w nim wnioski, mające na celu ograniczenie narażenia palaczy na substancje niebezpieczne lub uzależniające. W tym kontekście odnotowuje także opinię Komisji w sprawie wydzielanych substancji i metod pomiaru [część 3.1 sprawozdania] i opowiada się również za dalszymi pracami nad metodą badania zawartości emisji dymu, w tym za pomocą metody intensywnej WHO, a także za wdrożeniem zaleceń WHO opartych na wynikach badań. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Aby przyczynić się do skutecznego zapobiegania nowotworom pochodzenia zawodowego, EKES wzywa do prowadzenia dalszych badań nad narażeniem na substancje rakotwórcze, mutagenne i zaburzające gospodarkę hormonalną w miejscu pracy oraz do badań nad przyczynami nowotworów pochodzenia zawodowego, zwłaszcza u kobiet. EKES uznaje zawarte w planie inicjatywy ustawodawcze dotyczące nowotworów, mające na celu zmniejszenie narażenia zawodowego na nowotwory oraz podkreśla, że ewentualna aktualizacja musi opierać się na nauce, dowodach i konsultacjach z partnerami społecznymi. Zaznacza, że niezbędne jest promowanie i wspieranie badań i rozwoju w celu znalezienia alternatyw dla niebezpiecznych substancji i produktów. Co się tyczy azbestu, odsyła do swoich wcześniejszych opinii, w tym do propozycji dotyczących uznawania azbestozależnych chorób zawodowych i wypłaty odszkodowań z ich tytułu (2). Wzywa również do uwzględnienia licznych narażeń zawodowych w ocenach ryzyka i zarządzaniu ryzykiem w miejscu pracy oraz do włączenia danych na ten temat do programów wczesnego wykrywania. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Skuteczne pokonanie raka wymaga międzynarodowej współpracy oraz wysokiej jakości kształcenia w dziedzinach związanych z nowotworami, w tym współpracy między państwami członkowskimi w ramach programów edukacyjnych i promujących umiejętności, wspieranych przez UE i realizowanych również w ramach wspólnych działań partnerów społecznych. Współpraca jest szczególnie ważna w dziedzinie badań naukowych i innowacji oraz w ułatwianiu wymiany wiedzy. Ponadto, aby zapewnić dostępność leków, sprzętu i innych towarów do leczenia raka, niezbędna jest otwarta i zorganizowana współpraca. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Przedsiębiorstwa odgrywają główną rolę w opracowywaniu rozwiązań w zakresie profilaktyki, badań przesiewowych, diagnostyki i leczenia nowotworów. Ich zaangażowanie w walkę z rakiem przejawia się także poprzez ograniczanie wpływu na środowisko, opracowywanie i wytwarzanie bezpiecznych lub mniej szkodliwych produktów, poprawę zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, a także wspieranie pacjentów w łączeniu pracy zawodowej z leczeniem raka oraz w bezproblemowym powrocie do pracy. Aby zachęcić przedsiębiorstwa do działania, UE musi zapewnić warunki sprzyjające innowacjom, inwestycjom i prowadzeniu działalności gospodarczej. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES wzywa do ścisłego zaangażowania partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dalsze opracowywanie planu i podejmowane wobec niego działania następcze, a także do ukierunkowanego promowania i finansowania ich wspólnych działań, w tym do szerokiej reprezentacji różnych sektorów. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES apeluje o przeprowadzanie ogólnounijnych kampanii mających na celu zwiększenie świadomości i wiedzy na temat środków zapobiegania nowotworom w miejscu pracy i radzenia sobie z nimi, a także na temat roli wysokiej jakości produktów spożywczych, czystej wody i powietrza oraz indywidualnego zdrowego stylu życia – w tym sposobu odżywiania się, ćwiczeń fizycznych oraz wyboru lepszych alternatyw – w profilaktyce nowotworów. Kluczową rolę w powodzeniu planu i osiąganiu wyznaczonych w nim celów będzie odgrywać komunikacja umożliwiająca uczynienie planu i przewidzianych w nim środków zrozumiałymi i wiarygodnymi dla obywateli Europy. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje plan jako istotny krok w kierunku przeciwdziałania przybierającemu na sile problemowi obciążenia związanego z chorobą nowotworową wśród obywatelek i obywateli UE. Uważa tę propozycję za zbyt ogólną, w związku z czym wzywa KE do opisania, w jaki sposób przełoży się ona na konkretne działania i jak wpłynie na profilaktykę i sytuację pacjentów. Apeluje również o opracowanie planu działania, który zawierałby szczegółowe informacje na temat wdrażania planu oraz wskaźniki efektywności i realistyczne ramy czasowe dla tej strategii. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Komitet popiera propozycję przyjęcia wielopłaszczyznowego i innowacyjnego podejścia w zakresie walki z rakiem, opartego na profilaktyce, wczesnym wykrywaniu, diagnostyce i leczeniu oraz jakości życia pacjentów onkologicznych i osób żyjących z rakiem lub wyleczonych – w szczególności także poprzez utrzymanie ich zatrudnienia. W szczególności, choć profilaktyka nowotworów jest niezwykle istotna, równie ważne jest, by UE i państwa członkowskie zapewniały dostępność wysokiej jakości infrastruktury opieki zdrowotnej, w tym świadczeń zdrowotnych oraz ośrodków badań przesiewowych, diagnostyki i leczenia. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Komitet zauważa, że plan wymaga dalszych dostosowań, które umożliwią równe zaangażowanie wszystkich państw członkowskich i ich regionów w celu przezwyciężenia wszelkich nierówności. Dość często współczynniki zachorowalności i śmiertelności są skorelowane nie tylko z rodzajem nowotworu, lecz także z położeniem geograficznym i wskaźnikami społecznymi. Zalecenia należy zatem dostosować do stopnia zaangażowania poszczególnych państw członkowskich w walkę z rakiem, w tym do zaawansowania organizacyjnego krajowych programów badań przesiewowych, szczepień i programów wsparcia, oraz poprzez rozwiązanie problemu nierówności społecznych w zakresie zdrowia. Konieczne jest również wspieranie osoby chorej i jej opiekunów w radzeniu sobie z konsekwencjami choroby nowotworowej pod względem utraty autonomii i obywatelstwa: dostęp do środków finansowych, wsparcie w życiu codziennym itp. Taką samą uwagę należy poświęcić walce z ekonomicznymi skutkami choroby nowotworowej i jej konsekwencjami dla niektórych, już i tak żyjących w niepewności, grup społecznych. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Rejestr nierówności w zakresie nowotworów powinien cechować się jak największą inkluzywnością i zawierać informacje na temat różnic między państwami członkowskimi i regionami oraz – jeśli to możliwe – na temat nierówności społecznych, w szczególności w zakresie pracy i płci. Ważne jest również zapewnienie odpowiedniej infrastruktury i kompetentnego personelu w celu zebrania wysokiej jakości powiązanych danych w ramach skutecznej współpracy między rejestrami nowotworów wszystkich państw członkowskich oraz między krajami. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Istotną rolę w tej dynamice odgrywa narażenie na działanie czynników rakotwórczych w miejscu pracy, które potęgują inne czynniki, takie jak społeczne uwarunkowania zdrowia, w tym narażenie środowiskowe, dostęp do opieki, poziom wykształcenia itp. EKES podkreśla, że niezbędne jest promowanie i wspieranie badań naukowych w celu znalezienia alternatyw dla niebezpiecznych substancji i produktów. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | EKES podkreśla wagę narażenia środowiskowego – w tym jakości produktów spożywczych, wody i powietrza – oraz kluczową rolę odpowiednich szkoleń, kształcenia i informowania w motywowaniu ludzi do wyboru i prowadzenia zdrowego trybu życia oraz wspieraniu ich w tym zakresie. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Walka z rakiem wymaga poświęcenia należytej uwagi wszystkim etapom procesu: rozważnej i świadomej profilaktyce; wczesnemu i odpowiedniemu wykrywaniu chorób nowotworowych; dostępowi do szybkiego leczenia, oraz wysokiej jakości dostępnej opiece i odpowiedniej, dostosowanej do potrzeb liczbie pracowników służby zdrowia, wsparciu reintegracji w społeczeństwie i miejscu pracy, a także leczeniu poonkologicznemu. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.5. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje przyznanie na finansowanie planu kwoty 4 mld EUR, lecz wnosi, by środki te zostały poddane przeglądowi w kontekście krajowych systemów opieki zdrowotnej, z uwzględnieniem sposobu organizacji ich planów finansowania publicznej/prywatnej opieki zdrowotnej. UE nie może sobie pozwolić na opieszałość w walce z rakiem, która doprowadziłaby do cierpienia ludzi i pogorszenia warunków ekonomicznych Europejczyków. Unii potrzebny jest nowy plan Marshalla w dziedzinie onkologii. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Zdaniem EKES-u zasadnicze znaczenie dla planu mają skutki demograficzne i gospodarcze. Z uwagi na starzenie się społeczeństwa europejskiego z jednej strony mamy do czynienia z niskim współczynnikiem płodności, a z drugiej ze wzrostem długości życia obywateli, co w perspektywie długoterminowej również będzie stanowić wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej w całej UE. Wiąże się to także z rosnącym wraz z wiekiem ryzykiem wystąpienia nowotworu. Należy podjąć stanowcze działania, by zapewnić warunki sprzyjające utrzymaniu Europejczyków w dobrym zdrowiu do późnej starości. Osiągnięcie tego celu powinny umożliwić działania przedstawione w planie, które stanowią nowe podejście do profilaktyki nowotworów, ich leczenia oraz opieki nad pacjentami onkologicznymi. Plan powinien podlegać klauzuli o bilansie/przeglądzie co dwa lata i zawierać wspólne wskaźniki dla wszystkich państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Równa opieka wysokiej jakości

| 3.1. | Kwestią wymagającą pilnego rozwiązania jest zaradzenie problemom wywołanym przez pandemię. EKES zauważa, że ograniczeń w dostępie do wielu usług medycznych, w szczególności w dziedzinie onkologii i kardiologii, można będzie uniknąć dopiero wtedy, gdy zażegnane zostaną zakłócenia wywołane pandemią COVID-19. W wyniku znacznych opóźnień w diagnostyce i leczeniu szanse pacjentów na powrót do zdrowia maleją, a tym samym rośnie współczynnik śmiertelności. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | By zaspokoić potrzeby średnio- i długoterminowe, istotne jest również wzmacnianie i rozwijanie infrastruktury i usług. Aby móc skutecznie reagować na inne potencjalne sytuacje wyjątkowe, należy opracowywać praktyki, w tym rozwijać i wdrażać w całej UE rozwiązania z zakresu telemedycyny oraz środki zdalne, które mają zastosowanie w każdych okolicznościach i również przyczyniają się do ograniczania nierówności w przeciwdziałaniu nowotworom występujących między państwami członkowskimi oraz w ich regionach. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Nierówności między państwami członkowskimi występują zarówno między wschodem a zachodem – z drenażem mózgów w kierunku zachodnim – jak i między małymi i dużymi krajami, z dużymi różnicami w programach badań przesiewowych i inwestycjach w systemy opieki zdrowotnej. Szpitale prowadzące aktywnie badania naukowe zajmują czołowe miejsca w walce z rakiem. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Potrzebę współpracy między państwami członkowskimi można zaspokoić za pomocą różnych środków i narzędzi, w tym:






  — | udostępniania danych i wykorzystania sztucznej inteligencji, |
| --- | --- | --- |

3.2.2.

—

udostępniania danych i wykorzystania sztucznej inteligencji,

| — | wymiany wiedzy i umiejętności fachowych, |
| --- | --- |

—

wymiany wiedzy i umiejętności fachowych,

| — | współpracy w celu rozwiązania problemu niedoborów leków, |
| --- | --- |

—

współpracy w celu rozwiązania problemu niedoborów leków,

| — | międzyspecjalistycznych programów szkoleniowych, |
| --- | --- |

—

międzyspecjalistycznych programów szkoleniowych,

| — | europejskich sieci referencyjnych, oraz |
| --- | --- |

—

europejskich sieci referencyjnych, oraz

| — | unijnej sieci kompleksowych ośrodków onkologicznych. |
| --- | --- |

—

unijnej sieci kompleksowych ośrodków onkologicznych.

| 3.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje „Inicjatywę na rzecz pomocy dzieciom chorym na nowotwór”, lecz jest zaniepokojony brakiem konkretnych środków zaradczych oraz wzywa do podejmowania bardziej szczegółowych i naprawdę szybkich i konkretnych działań oraz do wyasygnowania specjalnych środków na skuteczniejsze leczenie większej liczby dzieci i nastolatków chorych na nowotwór. Zważywszy na pilną potrzebę zapewnienia pacjentom pediatrycznym dostępu do innowacji, zmniejszenia nierówności w leczeniu oraz zrozumienia przyczyn powstawania nowotworów dziecięcych, gdyż – inaczej niż w przypadku nowotworów u dorosłych nie możemy im zapobiegać – Komitet apeluje, by plan był okazją do położenia kresu niesprawiedliwej sytuacji zapomnianych dzieci i do poświęcenia im należytej uwagi, ponieważ to one są przyszłością Europy. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Komitet jest zaniepokojony znacznym zróżnicowaniem regionalnym pod względem modeli współpracy i przepływu informacji, w tym przepaścią cyfrową, która negatywnie wpływa na osoby starsze, mieszkańców mniejszych miejscowości, osoby z niepełnosprawnościami oraz grupy znajdujące się w niekorzystnej sytuacji finansowej. Dlatego też w ramach planu działania należy dokonać normalizacji w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES wzywa również do nadania planowi bardziej oddolnego charakteru oraz wystarczającej elastyczności, tak aby odpowiadał na szczególne potrzeby i był dostosowany do różnych okoliczności oraz sytuacji pacjentów onkologicznych i osób żyjących z rakiem lub wyleczonych. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje cel, jakim jest prowadzenie profilaktyki nowotworów wywołanych infekcjami wirusowymi poprzez wprowadzenie szczepień populacji. Zauważa natomiast, że wskaźniki wyszczepienia i stopnie postępu realizacji programów szczepień różnią się w zależności od regionu. Wszystkie regiony powinny stosować najlepsze praktyki, aby zapewnić wszystkim obywatelom dostęp do tych rodzajów szczepionek. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES popiera plan poprawy wczesnego wykrywania nowotworów za pomocą projektów badań przesiewowych i działań edukacyjnych – w tym za pomocą środków wykorzystujących nowe technologie – mających na celu podnoszenie świadomości pacjentów w zakresie potrzeby wykonywania profilaktycznych badań przesiewowych oraz integrujących dane na temat narażenia zawodowego do programów wczesnego wykrywania. Większa wiedza na temat nowotworów dziedzicznych jest również potrzebna do ukierunkowania badań przesiewowych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Profilaktyka jest skuteczniejsza, jeżeli nie opiera się tylko na prostych zachowaniach indywidualnych oraz jeżeli prowadzi do ograniczenia lub wyeliminowania zagrożeń i zbiorowych czynników przyczyniających się do powstawania nowotworów. W pkt 3 planu zbagatelizowano uwarunkowania społeczne. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Komitet zauważa, że celem inicjatyw w zakresie wczesnej diagnostyki powinny być wszystkie rodzaje nowotworów w tym nowotwory krwi, oraz że badania przesiewowe powinny być dostępne dla możliwie najszerszej liczby osób. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES wzywa do zwiększenia możliwości korzystania przez pacjentów chorych na raka z wysokiej jakości leczenia, opieki i wiedzy specjalistycznej zapewnianej przez inne państwa członkowskie, a także z leków, sprzętu medycznego i innych produktów medycznych dostępnych dzięki dobrze funkcjonującemu jednolitemu rynkowi. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES podkreśla również znaczenie systemów wsparcia – w tym w postaci dostarczania niezbędnych informacji i wiedzy – dla fizycznego i psychicznego samopoczucia pacjentów tak podczas leczenia, jak i po jego zakończeniu. Te same obawy dotyczą pracowników, pracodawców i przedsiębiorców. Ponadto EKES zwraca uwagę na dobro opiekunów osób chorych na raka. Ich nieformalna praca w charakterze opiekunów może poważnie wpływać na równowagę między życiem zawodowym a prywatnym oraz na ich samopoczucie fizyczne. EKES przyłącza się zatem do KE, która wzywa państwa członkowskie do pełnej transpozycji dyrektywy w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz do wsparcia przygotowywanej strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES zwraca uwagę na różnorodność kulturową i zróżnicowanie w poszanowaniu praw podstawowych obywateli Unii, w tym respektowanie niedyskryminacji w dziedzinie zatrudnienia, ochrony socjalnej lub dostępu do usług finansowych, takich jak kredyty. Dlatego konieczne jest wyeliminowanie różnic między państwami członkowskimi i przestrzeganie zasady „prawa do bycia zapomnianym” w odniesieniu do historii choroby nowotworowej danej osoby, a także przedstawicieli opiekunów pacjentów. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Potrzeba nowych rozwiązań w walce z rakiem

| 4.1. | Biorąc pod uwagę olbrzymi postęp technologii i nauk przyrodniczych, w tym nauk medycznych, EKES z zadowoleniem przyjmuje obietnicę przyjęcia nowoczesnego podejścia do walki z rakiem z wykorzystaniem nowych technologii, badań naukowych i innowacji produktowych. Z zadowoleniem należy również przyjąć fakt, że w swoich sztandarowych projektach i działaniach KE koncentruje się na spostrzeżeniach dotyczących chorób współistniejących oraz nauk społecznych i behawioralnych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W planie słusznie podkreślono rolę badań naukowych i innowacji, które stanowią podstawę dla lepszego zrozumienia czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka, a także poprawy diagnozowania, terapii, sposobów leczenia i polityki w zakresie profilaktyki. W tym względzie międzynarodowa i ogólnounijna współpraca ma zasadnicze znaczenie dla wymiany najlepszych praktyk, łączących w możliwie najbardziej produktywny sposób wiedzę fachową specjalistów, dane i technologie oraz zasoby finansowe, także w zakresie podejść regulacyjnych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Znaczne starania należy koncentrować na generowaniu i dostępności danych służących opracowywaniu bardziej zaawansowanych metod analizy genomowej, profilaktyki, diagnostyki i leczenia, w tym rozwijaniu europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia. Digitalizacja danych dotyczących zdrowia oraz ich bezpieczna wymiana na przestrzeni całej ścieżki leczenia są niezbędne do umożliwienia pacjentom uzyskania odpowiedniej opieki i właściwego leczenia, w tym skorzystania z transgranicznej opieki zdrowotnej. Równocześnie należy ograniczyć biurokrację w opiece zdrowotnej i zapewnić jak najbardziej efektywne praktyki w zakresie dokumentacji zdrowotnej. Należy również ułatwić łączenie cyfrowych danych dotyczących zdrowia z danymi genomowymi biobanków jako istotny czynnik warunkujący rozwój profilaktyki i diagnostyki nowotworów oraz skoncentrowanej na pacjencie opieki onkologicznej. Poprzez ściślejszą współpracę w ramach UE należy również propagować rozwój i wykorzystywanie metod analizy danych, w tym sztucznej inteligencji. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Kwestia narażenia na rozmaite czynniki stanowi jedno z największych wyzwań przy opracowywaniu sposobów profilaktyki nowotworów pochodzenia zarówno środowiskowego, jak i zawodowego. UE powinna silniej wspierać prace badawcze prowadzone w tym obszarze. Równie ważne jest przekazywanie odpowiednich informacji na temat przyczyn powstawania nowotworów, umiejętności rozpoznawania wczesnych objawów, radzenia sobie ze stresem związanym z chorobą nowotworową, promowania profilaktyki i zachęcania do prowadzenia zdrowego stylu życia. Partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają do odegrania niezbędną rolę i konieczne jest wsparcie ich wysiłków, między innymi poprzez wyasygnowanie odpowiednich środków w ramach EFS+ na wspólne działania w zakresie walki z rakiem oraz na rozpowszechnianie najlepszych praktyk w dziedzinie profilaktyki zdrowotnej. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Niezbędne są koordynacja systematycznego gromadzenia danych na temat narażenia zawodowego na czynniki rakotwórcze i mutagenne na poziomie europejskim oraz połączenie dotychczasowych danych z rejestrów nowotworów z danymi dotyczącymi zawodów wykonywanych przez pacjentów onkologicznych. Dzięki takim danym możliwe byłoby lepsze ukierunkowanie działań zapobiegawczych i pobudzenie wczesnego wykrywania nowotworów wśród narażonych osób. Należy także rozszerzyć zakres nowych i innowacyjnych projektów badawczych realizowanych w Europie, by objąć nim wszystkie państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Wiele nowotworów hormonozależnych jest związanych z narażeniem na działanie substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Podstawowe badania w zakresie tych substancji muszą stanowić bazę dla poprawy europejskiej polityki w tej dziedzinie oraz dla lepszej profilaktyki. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Skuteczna walka z rakiem wymaga również wysokiej jakości kształcenia w dziedzinach związanych z nowotworami, w tym ścisłej współpracy między państwami członkowskimi a partnerami społecznymi w ramach programów edukacyjnych i promujących umiejętności, wspieranych przez UE, takich jak interdyscyplinarny program szkoleń w zakresie nowotworów oraz pakt na rzecz umiejętności KE. W planie należy wspomnieć o potrzebie ustawicznego doskonalenia zawodowego, informowania i podnoszenia świadomości pracowników służby zdrowia, również w zakresie zarządzania niebezpiecznymi produktami leczniczymi i ich podawania. Ponadto potrzebni są specjaliści o wysokim poziomie kwalifikacji i umiejętności, będący w stanie świadczyć różne usługi, takie jak początkowa diagnoza i sporządzenie planu leczenia, podawanie leków, chirurgia lub radiologia. Kolejnym elementem stanowiącym podstawę skutecznej opieki jest natomiast ścisła współpraca między naukowcami badającymi nowotwory, pracownikami służby zdrowia i pacjentami. Dodatkowo, dla ułatwienia wymiany wiedzy kluczowe znaczenie ma także intensywna współpraca z partnerami spoza UE. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Przedsiębiorstwa odgrywają główną rolę w opracowywaniu rozwiązań w zakresie profilaktyki, badań przesiewowych, diagnostyki i leczenia nowotworów. Aby UE odniosła sukces, kluczowe znaczenie ma rozwijanie i usprawnianie ekosystemów innowacji. W ramach tych ekosystemów muszą działać przedsiębiorstwa o różnej wielkości (od dużych międzynarodowych przedsiębiorstw po przedsiębiorstwa typu start-up) oraz badacze, pacjenci, pracownicy służby zdrowia oraz władze. Takie działanie należy wspierać za pomocą finansowania na poziomie unijnym i krajowym, w szczególności poprzez partnerstwa w ramach programu „Horyzont Europa”. Istotne jest również określenie roli EMA w zachęcaniu państw członkowskich do wprowadzania innowacyjnych, bezpiecznych i skutecznych terapii przeciwnowotworowych, a także we wspieraniu ich w tym względzie. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EMA ma do odegrania istotną rolę we wprowadzaniu do obrotu i bezpiecznym udostępnianiu zaawansowanych produktów i odpowiedniego sprzętu w celu zapobiegania nowotworom i ich skutecznego leczenia. Może również ułatwić państwom członkowskim dostęp do takich produktów i koordynować ich skuteczne wprowadzanie w całej UE. Dzięki temu wszyscy pacjenci uzyskają szybszy dostęp do nowoczesnej terapii wysokiej jakości. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Poza opracowywaniem i dostarczaniem leków, szczepionek, technologii i usług zdrowotnych przedsiębiorstwa walczą z rakiem poprzez ograniczanie swojego wpływu na środowisko, opracowywanie i wytwarzanie produktów bezpiecznych lub mniej szkodliwych oraz wprowadzanie usprawnień w miejscach zatrudnienia pod kątem zdrowia i bezpieczeństwa. Należy między innymi w jak największym stopniu ograniczyć narażenie na promieniowanie UV podczas zajęć na świeżym powietrzu, zwłaszcza w sektorach takich jak rolnictwo i budownictwo. Zdrowie jest nie mniej ważne od bezpieczeństwa dla partnerów społecznych, którzy opracowują sektorowe strategie profilaktyki finansowane przez nich ze składek na ubezpieczenie społeczne. Aby wykorzystać pełny potencjał, niezbędne jest płynne i skoordynowane podejście umożliwiające wypracowanie i zapewnienie wysokiej jakości rozwiązań. Ponadto pracodawcy – oraz związki zawodowe i organizacje społeczeństwa obywatelskiego – wspierają pacjentów w łączeniu pracy z leczeniem onkologicznym oraz w sprawnym powrocie do pracy. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Aby zachęcić do działania przedsiębiorstwa specjalizujące się w wypracowywaniu rozwiązań dotyczących walki z rakiem, UE musi zapewnić warunki sprzyjające innowacjom, inwestycjom i prowadzeniu działalności gospodarczej. Jest to niezbędne do umocnienia ogólnej światowej pozycji UE pod względem technologii, usług i rozwiązań związanych z opieką onkologiczną. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Należy również szybciej wprowadzić i udostępnić nowe metody diagnostyki i leczenia nowotworów, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentów i pracowników służby zdrowia. W tym względzie sprzyjające i zapewniające wsparcie ramy prawne stanowią podstawowy element korzystnego otoczenia biznesowego. W ramach regulacji UE należy zapewnić równe szanse przedsiębiorstwom w UE i w stosunku do ich światowych konkurentów. Jednocześnie regulacje te muszą opierać się na solidnej wiedzy naukowej. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Biorąc pod uwagę centralną i wszechstronną rolę przedsiębiorstw i pracodawców w praktycznych działaniach w ramach walki z rakiem, ważne jest, by zaangażować w sposób kompleksowy szerokie grono przedsiębiorstw i pracodawców – od sektora opieki zdrowotnej, przez budownictwo, wyroby konsumpcyjne, rolnictwo i branże wytwórcze, po przedstawicieli pacjentów i opiekunów – w dalszy rozwój i realizację środków. Równie ważna jest rola partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dostarczaniu najlepszych praktyk i informacji oraz w organizowaniu kampanii uświadamiających. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Nowotwory wymagające szczególnej uwagi

| 5.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zawartą w planie inicjatywę na rzecz walki z rakiem u dzieci, lecz zwraca uwagę, że istnieje ogromna potrzeba zwiększenia wysiłków na rzecz poprawy jakości życia dzieci i nastolatków oraz zmniejszenia istniejących nierówności. Wymaga to inwestycji w innowacje oraz wyraźnych i pilnych działań i funduszy przeznaczonych na opracowanie i wprowadzenie odpowiednich metod wykrywania, leków, terapii i usług opieki. Jest to okazja, by położyć kres niesprawiedliwej sytuacji dzieci zapomnianych i by wreszcie poświęcić im uwagę, na którą zasługują, ponieważ to one stanowią przyszłość Europy. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES zauważa, że nowotwory hematologiczne stanowią dla obywatelek i obywateli Unii istotny ciężar zdrowotny i ekonomiczny. Plan może przyczynić się do zmniejszenia obciążenia pacjentów, ich rodzin i społeczeństwa dzięki uwzględnieniu kwestii opieki nad osobami chorymi na nowotwory krwi i innowacyjnemu podejściu do niej. Dzięki odpowiedniemu zaangażowaniu i inwestycjom w wysokiej jakości nadzór nad zachorowaniami na raka, reformę systemu opieki zdrowotnej i innowacyjne podejścia do opieki wszyscy mogą zyskać przebiegający na zrównoważonych zasadach dostęp do istotnych postępów w leczeniu nowotworów krwi. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | EKES zauważa, że w ramach planu można by podkreślić potrzebę skoncentrowania się w szczególności na złośliwych nowotworach hematologicznych oraz umożliwić realizację specjalnych inicjatyw w celu poprawy stanu opieki nad tą najsłabszą grupą pacjentów:






  — | w 2016 r. złośliwe nowotwory krwi odpowiadały za 9 % wszystkich zgonów z powodu raka (124 000) w UE, Norwegii, Szwajcarii i Islandii oraz za 12 % całkowitych wydatków na opiekę zdrowotną w UE (3), |
| --- | --- | --- |

5.3.

—

w 2016 r. złośliwe nowotwory krwi odpowiadały za 9 % wszystkich zgonów z powodu raka (124 000) w UE, Norwegii, Szwajcarii i Islandii oraz za 12 % całkowitych wydatków na opiekę zdrowotną w UE (3),

| — | nowotwory hematologiczne dotykają zazwyczaj osoby najmłodsze (30 % nowotworów u dzieci) i najstarsze – czyli najsłabsze – w społeczeństwie i niesprawiedliwością jest pomijanie ich z powodu tego, że nie należą do ludności aktywnej zawodowo/w wieku produkcyjnym. |
| --- | --- |

—

nowotwory hematologiczne dotykają zazwyczaj osoby najmłodsze (30 % nowotworów u dzieci) i najstarsze – czyli najsłabsze – w społeczeństwie i niesprawiedliwością jest pomijanie ich z powodu tego, że nie należą do ludności aktywnej zawodowo/w wieku produkcyjnym.

6.   Współpraca międzynarodowa w zakresie walki z rakiem

| 6.1. | EKES zgadza się, że międzynarodowa współpraca i koordynacja są konieczne do pobudzenia rozwoju medycyny i zwiększenia szans milionów Europejczyków na długotrwałe zdrowie, wyraża jednak obawę, że w planie przyjmuje się zbyt ogólne podejście do współpracy międzynarodowej przy jego wdrażaniu. Znaczenie współpracy międzynarodowej najlepiej ilustruje smutny fakt, że wskaźniki 5-letnich przeżyć są najwyższe w USA, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii, a następnie w najlepiej radzących sobie krajach UE. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES podkreśla, że współpraca jest szczególnie ważna w dziedzinie badań naukowych i innowacji, zwłaszcza w zakresie ustanawiania opartych na wiedzy i współmiernych do ryzyka standardów regulacyjnych, oraz w ułatwianiu dzielenia się wiedzą, tak aby najbardziej zaawansowana wiedza była dostępna z korzyścią dla Europejczyków. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES zwraca uwagę na znaczenie ograniczenia palenia tytoniu i odnotowuje sprawozdanie Komisji dotyczące stosowania dyrektywy 2014/40/UE w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów (4) oraz zawarte w nim wnioski, mające na celu ograniczenie narażenia palaczy na substancje niebezpieczne lub uzależniające. W tym kontekście odnotowuje także opinię Komisji w sprawie wydzielanych substancji i metod pomiaru [część 3.1 sprawozdania] i opowiada się również za dalszymi pracami nad metodą badania zawartości emisji dymu, w tym za pomocą metody intensywnej WHO, a także za wdrożeniem zaleceń WHO opartych na wynikach badań. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Chociaż UE powinna unikać nadmiernej zależności od państw trzecich w takich obszarach strategicznych jak opieka zdrowotna, międzynarodowa współpraca gospodarcza jest konieczna, by zapewnić dostępność bezpiecznych leków, sprzętu i innych towarów niezbędnych w leczeniu nowotworów. Handel musi być otwarty w odniesieniu do międzynarodowych łańcuchów dostaw w sektorze zdrowia, a UE musi zwalczać wszelkie przypadki protekcjonizmu – czy to między państwami członkowskimi, czy w skali globalnej. Ponadto dzięki rozwiązaniom w dziedzinie onkologii przedsiębiorstwa europejskie mają znaczne możliwości wywozu, które należy wspierać, by stanowiły odpowiedź na popyt globalny w zakresie rozwiązań zdrowotnych. |
| --- | --- |

6.4.

7.   Działania związane z promocją zdrowia i komunikacją

| 7.1. | EKES docenia silny związek między takimi czynnikami ograniczającymi zapadalność na nowotwory, jak jakość środowiska, zdrowy styl życia i zdrowy sposób odżywiania się. Państwa członkowskie wraz z partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego powinny wyjaśniać, jaką rolę w profilaktyce nowotworów i innych chorób odgrywają wysokiej jakości produkty spożywcze, czysta woda i czyste powietrze, a także je promować. Powinny połączyć siły w uczeniu ludzi zdrowego trybu życia i unikania niebezpiecznych substancji, a także w motywowaniu ich w tym względzie, gdyż jest to jedyny sposób, by pomóc dzieciom w uniknięciu narażenia na substancje rakotwórcze. Ponadto większą wiedzę na temat nowotworów trzeba przekazywać również za pomocą nauczania w szkołach i kampanii prowadzonych w mediach tradycyjnych i społecznościowych. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Konieczne jest odpowiednie informowanie konsumentów o lepszych alternatywach produktów, a także podnoszenie świadomości społecznej w zakresie zdrowego stylu życia oraz profilaktyki i leczenia pacjentów onkologicznych, osób żyjących z rakiem lub wyleczonych i osób zagrożonych zachorowaniem na raka oraz opieki nad nimi. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Komitet zwraca jednak uwagę, że poziom świadomości w dziedzinie zdrowia różni się w zależności od regionu, a przy wprowadzaniu zmian w tym obszarze należy uwzględnić miejscowe zwyczaje. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Współpraca między partnerami społecznymi odgrywa kluczową rolę w miejscu pracy, dlatego EKES wzywa do przeprowadzenia ogólnounijnych kampanii mających na celu zwiększenie świadomości i wiedzy pracowników i pracodawców na temat środków zapobiegania chorobom nowotworowym w miejscu pracy i radzenia sobie z nimi, w tym poprzez dzielenie się dobrymi praktykami oraz zapewnienie zestawów narzędzi i szkoleń. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Komitet przyznaje, że plan ten ma duży potencjał, by zaspokoić potrzeby Europejczyków w dziedzinie zdrowia. Kluczową rolę w powodzeniu planu i osiąganiu wyznaczonych w nim celów będzie odgrywać komunikacja umożliwiająca uczynienie planu i przewidzianych w nim środków zrozumiałymi i wiarygodnymi dla obywateli Europy. |
| --- | --- |

7.5.

8.   Działania następcze w związku ze strategią

| 8.1. | EKES podkreśla, że należy połączyć w całość wiele elementów, by rozwiać wszelkie wątpliwości co do perspektywy skutecznej realizacji planu. Ogólny i niewiążący charakter planu nie gwarantuje jego skutecznej realizacji ani sprawniejszej i zregionalizowanej reakcji na rosnące obciążenie związane z chorobą nowotworową. W związku z tym EKES wzywa do opracowania szeregu rozmaitych instrumentów, które utorują drogę do skutecznej realizacji planu zgodnie z krajowymi uwarunkowaniami i praktykami. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Ponadto EKES apeluje, by w dalsze opracowywanie planu i związane z nim działania następcze ściśle i w sposób kompleksowy zaangażować reprezentujących różne sektory dostawców technologii medycznych i rozwiązań w zakresie ochrony zdrowia, partnerów społecznych i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Ma to również zasadnicze znaczenie dla przygotowania odpowiednich krajowych planów działania. |
| --- | --- |

8.2.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Sprawozdanie dotyczące stosowania dyrektywy 2014/40/UE.

1

(2)  Bardzo istotnym aspektem jest kontynuowanie wysiłków na rzecz zaprzestania stosowania niebezpiecznego azbestu – zob. opinie EKES-u Dz.U. C 251 z 31.7.2015, s. 13 oraz Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 56.

2

(3)  Institute for Health Metrics and Evaluation, GBD Results, 2016 r.

3

(4)  Sprawozdanie dotyczące stosowania dyrektywy 2014/40/UE.

4

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/84 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/84

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania”

[COM(2021) 93 final – 2021/0050 (COD)]

(2021/C 341/13)

| Sprawozdawca: | Pekka RISTELÄ |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pekka RISTELÄ

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.3.2021
  Rada, 15.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 26.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 147/87/11 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.3.2021

Rada, 15.3.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

26.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

147/87/11

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który ma ułatwić pracownicom i pracownikom egzekwowanie zasady równych wynagrodzeń, jeśli uważają oni, że padli ofiarą dyskryminacji płacowej. Ponadto wniosek ma przełożyć się na większą przejrzystość systemów wynagrodzeń i wzmocnić rolę organów krajowych w egzekwowaniu tej zasady. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES odnotowuje, że proponowana dyrektywa ma szeroki zakres i stosuje się do wszystkich pracowników, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, oraz że uznaje krzyżowe aspekty dyskryminacji. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jednakże EKES uważa, że wniosek powinien zostać pod wieloma względami wzmocniony, szczególnie w odniesieniu do kryteriów, z których należy korzystać, aby ustalić wartość pracy, zakresu niektórych kluczowych zobowiązań w odniesieniu do przejrzystości oraz roli partnerów społecznych i rokowań zbiorowych we wdrażaniu zasady równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że należałoby przedstawić bardziej szczegółowe wytyczne dotyczące obiektywnych kryteriów stosowanych w ustalaniu wartości pracy w sposób neutralny pod względem płci. Kryteria te powinny obejmować te umiejętności i cechy pracy wykonywanej zwykle przez kobiety, jak np. umiejętności związane z nastawieniem na człowieka, które są często pomijane lub niedoceniane przy ocenie wartości pracy. Partnerzy społeczni powinni opracować te kryteria albo uczestniczyć w tym procesie. Kryteria należy sformułować w taki sposób, aby pozostawić margines na dalsze uszczegółowienie. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Choć wniosek Komisji słusznie uwzględnia obawy dotyczące dodatkowego obciążenia MŚP, EKES nie uważa całkowitego wyłączenia wszystkich przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 250 osób za uzasadnione. Jednak dobrze byłoby opracować odrębne przepisy dla MŚP. Od państw członkowskich należy również wymagać wsparcia, szkoleń i pomocy technicznej dla pracodawców, a w szczególności MŚP, w realizacji ich zobowiązań w zakresie przejrzystości. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES uważa, że należy podjąć środki, by promować rokowania zbiorowe w zakresie równości wynagrodzeń oraz inne środki ukierunkowane na zniwelowanie luk płacowych między kobietami a mężczyznami, nie naruszając autonomii partnerów społecznych. Rokowania zbiorowe mogą odegrać znaczącą pozytywną rolę w systematycznym promowaniu równości wynagrodzeń i równouprawnienia płci na poziomie przedsiębiorstwa, branży, regionu i kraju. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wskazuje, że środki zawarte we wniosku Komisji to jedynie niektóre kroki niezbędne, by zająć się strukturalnymi kwestiami leżącymi u podstaw różnicy w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn. Aby w praktyce zapewnić równość wynagrodzeń, konieczne będzie całościowe podejście uwzględniające szersze i wzmocnione egzekwowanie przepisów. Środki te powinny obejmować dalsze wysiłki, by zaradzić segregacji na rynku pracy, przeciwdziałać stereotypom na temat płci oraz zaniżaniu oceny prac wykonywanych przede wszystkim przez kobiety, zająć się kwestią adekwatnych i dostępnych usług w zakresie opieki nad dziećmi oraz odpowiednimi prawami do urlopu dla partnerów. Należy pamiętać też o inicjatywach podnoszących świadomość luk płacowych, promujących szanse zawodowe wśród kobiet, jak i lepszą reprezentację kobiet na stanowiskach decyzyjnych, oraz eliminujących czynniki podatkowe zniechęcające kobiety do zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Równość wynagrodzeń dla pracownic i pracowników za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości jest jednym z praw podstawowych i jedną z podstawowych zasad zarówno UE, (1) jak i międzynarodowych i europejskich instrumentów w zakresie praw człowieka (2). Zostało to niedawno ponownie podkreślone w zasadzie 2 Europejskiego filaru praw socjalnych. Zostało to również wyrażone w art. 4 dyrektywy w sprawie równouprawnienia płci (3), która zakazuje bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji ze względu na płeć w odniesieniu do wynagrodzeń za tę samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ramy UE w zakresie równości wynagrodzeń obowiązują od kilku dziesięcioleci (4) i przyczyniły się do zajęcia się dyskryminacją płacową oraz uprzedzeniami płacowymi ze względu na płeć w systemach wynagrodzeń. Według Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) 9 % (z 14,1 %) luki płacowej między kobietami a mężczyznami (część „niewyjaśniona”) wynika z nieobserwowanych cech pracownicy i pracownika, które nie zostały uwzględnione w modelu, jak i z dyskryminacji (5). Inne przyczyny luki płacowej między kobietami a mężczyznami wynikają m.in. z tego, że kobiety biorą na swe barki większą część niewynagradzanych obowiązków opiekuńczych, co wpływa na ich udział w rynku pracy (np. praca w niepełnym wymiarze czasu pracy), jak również z horyzontalnej i wertykalnej segregacji zawodowej. Niektórymi z tych kwestii zajęto się w innych obszarach prawa i polityki Unii (6). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Środki te przyczyniły się do postępów w niwelowaniu luki płacowej między kobietami i mężczyznami w UE. Jednakże średnia luka płacowa w UE w przypadku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy wciąż utrzymuje się na poziomie 14,1 %, a postęp osiągnięty w trakcie ostatniej dekady był bardzo niewielki, Sytuacja różni się w poszczególnych państwach członkowskich, przy czym w niektórych z nich różnice w wynagrodzeniach nawet rosną (7). To, że kobiety średnio nadal zarabiają mniej od mężczyzn za godzinę pracy przekłada się na różnice między kobietami a mężczyznami w wysokości ogólnych rocznych dochodów (36,7 % (8)) i emerytur (30 % (9)), choć nie jest to jedyny czynnik przyczyniający się do istnienia tych różnic. W szczególności tę lukę w ogólnych dochodach między kobietami a mężczyznami można w dużej mierze wytłumaczyć tym, że kobiety pracują mniej godzin za wynagrodzeniem, co wynika w znacznym stopniu z konieczności zajęcia się nieopłacanymi obowiązkami opiekuńczymi (10). Praca w pełnym wymiarze godzin ma istotny wpływ na dochody i możliwości kariery zawodowej, a zapewnienie tej możliwości zarówno kobietom, jak i mężczyznom wymaga struktur wsparcia, takich jak usługi opiekuńcze, dzielenie się obowiązkami rodzinnymi i wyeliminowanie czynników podatkowych zniechęcających kobiety do zatrudniania. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Orzecznictwo organów monitorowania wdrażania międzynarodowych i europejskich instrumentów na rzecz ochrony praw człowieka jasno wskazuje, że można jeszcze bardzo wiele poprawić w większości państw członkowskich, zarówno pod względem regulacji prawnych, jak i w praktyce, w odniesieniu do zapewnienia i egzekwowania prawa do równych wynagrodzeń, w tym przejrzystości systemów wynagrodzeń (11). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Pandemia COVID-19 mocno odbiła się na społeczeństwie, gospodarce, pracownikach i przedsiębiorstwach. Co ważne, pandemia pokazała, że kobiety wciąż otrzymują niższą płacę od mężczyzn, a praca o zasadniczym znaczeniu, wykonywana w wielu zdominowanych przez kobiety zawodach, jest wciąż niedoceniana. Pandemia również znacznie bardziej dotknęła kobiety w miejscu pracy i poza nim, co może mieć negatywny wpływ na równouprawnienie płci, jeśli nie podejmie się zdecydowanych działań (12). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania (2021/0050 (COD), „wniosek”) uznaje podjęcie działań w celu promowania równych wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn w tym kontekście za kwestię bardzo pilną. Celem wniosku jest zajęcie się niektórymi z głównych przeszkód na drodze do skutecznego wdrożenia i egzekwowania unijnych ram w zakresie równego wynagrodzenia w praktyce, co wciąż pozostaje wyzwaniem (13). Komisja uważa zmniejszenie o trzy punkty procentowe niewyjaśnionego zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć za racjonalne oszacowanie wpływu proponowanych środków, chociaż brak dokładnych danych na temat skali dyskryminacji płacowej utrudnia ocenę wpływu proponowanych środków (14). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Komisja wskazała trzy główne zbiory wyzwań w tym zakresie: brak jasności co do kluczowych definicji prawnych takich terminów, jak „praca o takiej samej wartości”, brak przejrzystości systemów wynagrodzeń oraz szereg przeszkód proceduralnych, takich jak wysokie koszty prawne czy brak dostatecznego odszkodowania (15). W 2014 r. Komisja opublikowała zalecenie dotyczące wzmocnienia zasady równości wynagrodzeń między kobietami a mężczyznami przez przejrzystość wynagrodzeń („zalecenie”), którego celem było zajęcie się niektórymi z tych kwestii (16). Zalecenie zostało jedynie w niewielkim stopniu uwzględnione przez państwa członkowskie (17), choć niektóre z nich wprowadziły już różnorakie środki poprawiające przejrzystość systemów wynagrodzeń, które jednak różnią się pod względem formy i zakresu (18). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Na początku swojej kadencji przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen uznała zasadę równości wynagrodzeń za taką samą pracę za podstawową zasadę nowej europejskiej strategii na rzecz równości płci, a wiążące środki w zakresie przejrzystości wynagrodzeń za jeden z swych priorytetów politycznych. Następnie Komisja włączyła wprowadzenie wiążących środków na rzecz przejrzystości wynagrodzeń do unijnej strategii na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025. Parlament Europejski wyraził poparcie dla wprowadzenia takich środków w swoich rezolucjach w sprawie zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć (19) oraz w sprawie europejskiej strategii na rzecz równouprawnienia płci (20). EKES wezwał również Komisję do podjęcia działań w tej dziedzinie w celu zajęcia się sytuacjami, w których wartość pracy wykonywanej zwykle przez kobiety jest zaniżana, w tym poprzez wprowadzenie wiążących środków w zakresie przejrzystości wynagrodzeń, a także środków mających na celu zapewnienie równych szans kobietom i mężczyznom na rynku pracy oraz rozwiązanie problemu poziomej i pionowej segregacji płciowej w zależności od zawodu (21). |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES już wcześniej stwierdził, że wiążące środki są niezbędne, by wzmocnić zasadę równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn (22). Doświadczenia z zaleceniem przyjętym w 2014 r. w zakresie przejrzystości wynagrodzeń pokazały, że niewiążące środki najprawdopodobniej nie doprowadzą do pożądanych rezultatów, tj. zapewnienia skutecznego stosowania zasady równości wynagrodzeń w praktyce i w odpowiednim tempie. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który ma ułatwić pracownicom i pracownikom egzekwowanie zasady równych wynagrodzeń, jeśli uważają oni, że padli ofiarą dyskryminacji płacowej. Ponadto wniosek ma przełożyć się na większą przejrzystość systemów wynagrodzeń i wzmocnić rolę organów krajowych w egzekwowaniu tej zasady. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jednakże EKES uważa, że wniosek powinien zostać pod wieloma względami wzmocniony, szczególnie w odniesieniu do kryteriów, z których należy korzystać, aby ustalić wartość pracy, zakresu niektórych kluczowych zobowiązań w odniesieniu do przejrzystości oraz roli partnerów społecznych i rokowań zbiorowych we wdrażaniu zasady równości wynagrodzeń. Partnerzy społeczni są w stanie najlepiej ocenić wartość umiejętności i zawodów (23). EKES obawia się, że w innym wypadku korzyści proponowanych środków będą dla wielu pracownic i pracowników ograniczone, a środki nie przyczynią się dostatecznie do systemowych zmian niezbędnych do wyeliminowania dyskryminacji płacowej i uprzedzeń ze względu na płeć w systemach wynagrodzeń. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES wskazuje, że środki zawarte we wniosku Komisji to jedynie niektóre kroki niezbędne, by zająć się strukturalnymi kwestiami leżącymi u podstaw luki płacowej między kobietami a mężczyznami. Aby zapewnić równe wynagrodzenie w praktyce, konieczne będzie całościowe podejście obejmujące dalsze środki, a także wzmocnienie egzekwowania przepisów. Środki te powinny uwzględniać dalsze wysiłki, by zaradzić segregacji na rynku pracy, przeciwdziałać stereotypom na temat płci oraz zaniżaniu oceny prac wykonywanych przede wszystkim przez kobiety, zająć się kwestią adekwatnych i dostępnych usług w zakresie opieki nad dziećmi oraz odpowiednimi prawami do urlopu dla partnerów. Należy pamiętać też o inicjatywach podnoszących świadomość luk płacowych, promujących szanse zawodowe wśród kobiet, jak i lepszą reprezentację kobiet na stanowiskach decyzyjnych, oraz eliminujących czynniki podatkowe zniechęcające kobiety do zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.4.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Zakres i definicje

| 4.1.1. | EKES odnotowuje, że proponowana dyrektywa ma szeroki zakres (art. 2) i ma zastosowanie zarówno do sektora publicznego, jak i prywatnego, do wszystkich pracowników, którzy mają umowę o pracę lub pozostają w stosunku pracy, gdy ustalenie istnienia takiego stosunku zatrudnienia wynika z faktów związanych z wykonywaniem pracy. Obejmuje to pracowników zatrudnionych na podstawie niestandardowych form zatrudnienia, takich jak pracownicy na wezwanie czy osoby pracujące za pośrednictwem platform internetowych, w których przypadku fakty związane z wykonaniem pracy wskazują na spełnienie kryteriów (24). Istnienie umowy o pracę lub innego stosunku pracy określają prawo, układy zbiorowe pracy lub praktyka obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich, przy uwzględnieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Definicja „kategorii pracowników” w art. 3 zakłada, że powinni je zdefiniować pracodawcy. Zasadnicze znaczenie ma istnienie mechanizmów, które zagwarantują określenie kategorii pracowników w sposób neutralny pod względem płci, na przykład przez zadbanie o to, by kategorie te zostały określone przy udziale związków zawodowych czy osób reprezentujących pracownice i pracowników, zgodnie z krajowymi przepisami i krajową praktyką. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | EKES przyjmuje z zadowoleniem, że definicja dyskryminacji płacowej obejmuje dyskryminację łączoną: ze względu na płeć i dowolny inny powód (25), czyli uwzględnia krzyżowe aspekty dyskryminacji. Komisja powinna przygotować dalsze wytyczne, by przypadki, w których występuje dyskryminacja płacowa z wielu powodów jednocześnie, w tym ze względu na płeć i inną chronioną cechę, były identyfikowane jako takie i należycie rozwiązywane. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | EKES odnotowuje, że w całym wniosku deleguje się zadania „przedstawicielom pracowników”, a sam termin nie jest nigdzie zdefiniowany. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że „[j]eżeli w jednostce organizacyjnej nie ma formalnych przedstawicieli pracowników, pracodawca powinien wyznaczyć do tego celu jednego lub kilku pracowników”. Aby nie stwarzać ryzyka nadmiernej ingerencji w krajowe systemy stosunków pracy, a także aby uniknąć obchodzenia praw i prerogatyw związków zawodowych przez przedstawicieli pracowników wybranych przez pracodawcę (26), wniosek powinien gwarantować, że prawowici przedstawiciele pracowników będą zawsze wyznaczani przez pracowników. Należałoby również stwierdzić, że tego rodzaju działanie musi być zgodne z odpowiednimi konwencjami i orzecznictwem Międzynarodowej Organizacji Pracy w sprawie wolności zrzeszania się, prawa organizowania się oraz prawa do rokowań zbiorowych. |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Równość wynagrodzeń i praca o takiej samej wartości

| 4.2.1. | W art. 4 ust. 3 wniosek wyjaśnia niektóre z obiektywnych kryteriów, które należy stosować w ustalaniu wartości pracy, zgodnie z orzecznictwem TSUE, i wymaga od państw członkowskich podjęcia środków w celu zapewnienia, że zostaną przyjęte odpowiednie narzędzia i metody, by ustalić wartość pracy. Przepisy te pomogą pracownikom pragnącym egzekwować swoje prawa w określeniu odpowiedniego komparatora i zadbają o spójne ustalanie wartości pracy między państwami członkowskimi. Pomoże to partnerom społecznym w tworzeniu systemów wynagrodzeń w sposób neutralny pod względem płci i w określaniu, które kategorie pracowników wykonują pracę o takiej samej wartości, co ma zasadnicze znaczenie dla stosowania innych postanowień proponowanej dyrektywy. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Proponowane przepisy wymieniają jednak jedynie kilka ogólnych kryteriów. Należałoby podać więcej szczegółów na temat obiektywnych kryteriów stosowanych do ustalenia wartości pracy. Trzeba zarazem szczególnie zadbać o to, by nie pominąć niezbędnych umiejętności i cech prac przeważnie wykonywanych przez kobiety. Jeśli pominie się takie umiejętności i cechy, ocena wartości pracy nie jest neutralna pod względem płci. Na przykład proponowane kryteria powinny obejmować dalsze podkryteria, które należy wziąć pod uwagę, m.in. umiejętności związane z nastawieniem na człowieka, typowe dla pracy w zawodach zdominowanych przez kobiety, choćby w zawodach opiekuńczych (27). Dzięki bardziej szczegółowym informacjom łatwiej będzie można zapewnić, że praca wykonywana zwykle przez kobiety nie będzie niedoceniana. Kryteria te należy sformułować tak, aby partnerzy społeczni mieli możliwość dalszego doprecyzowania. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Partnerzy społeczni są najbardziej kompetentni w zakresie oceny wartości umiejętności i zawodów. Partnerzy społeczni powinni opracowywać neutralne pod względem płci kryteria oraz narzędzia i metody ustalania wartości pracy, o których mowa w art. 4 ust. 2, lub należy przynajmniej włączyć ich w ten proces, bez naruszania ich niezależności. Dialog społeczny oraz rokowania zbiorowe odgrywają zasadniczą rolę w osiągnięciu tego celu oraz rozwiązaniu kwestii luki płacowej między kobietami a mężczyznami. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie opcji korzystania z hipotetycznego komparatora lub innego materiału dowodowego pozwalającego na założenie występowania domniemanej dyskryminacji, w przypadku niemożności ustalenia rzeczywistego komparatora. Ułatwi to pracownikom w miejscach pracy charakteryzujących się wysokim stopniem segregacji płciowej wykazanie dyskryminacji tam, gdzie taka dyskryminacja istnieje, nawet jeśli nie ma rzeczywistego wskaźnika porównawczego. Szczególnie ważne jest zapewnienie, aby pracownice pracujące w miejscach pracy, w których występuje segregacja płciowa, mogły domagać się równego wynagrodzenia. Istnieją dowody na korelację między stopniem feminizacji miejsca pracy a niższym wynagrodzeniem: im wyższy odsetek kobiet, tym niższe wynagrodzenie (28). |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Przejrzystość wynagrodzeń

| 4.3.1. | EKES odnotowuje środki proponowane w art. 5–9, których celem jest poprawa dostępności informacji na temat wynagrodzeń, w tym przed podjęciem zatrudnienia, oraz przejrzystość systemów wynagrodzeń, ale zwraca uwagę na potrzebę dostosowania krajowych modeli stosunków pracy. Może to przyczynić się do zajęcia się jednym z głównych wyzwań we wskazywaniu i zwalczaniu dyskryminacji płacowej, jak również różnicami w wynagrodzeniach spowodowanymi różnym traktowaniem kobiet i mężczyzn we wstępnych negocjacjach o wynagrodzenie, w których sytuacja kobiet jest zazwyczaj mniej korzystna (29). EKES zauważa, że we wniosku uznano, iż art. 5 nie ogranicza możliwości negocjowania przez pracodawców, pracowników i partnerów społecznych wynagrodzenia poza wskazanym przedziałem. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Środki te mogą skłonić pracodawców do wskazania różnic w wynagrodzeniach w ich organizacjach i zajęcia się nimi. Sprawozdawczość i wspólne oceny mogą przyczynić się do zwiększenia świadomości na temat dyskryminacji płacowej i uprzedzeń ze względu na płeć w systemach wynagrodzeń oraz zajęcia się nimi w skuteczniejszy i bardziej usystematyzowany sposób, co będzie korzystne dla wszystkich pracownic i pracowników w danej organizacji, bez potrzeby wnoszenia roszczeń w zakresie równości wynagrodzeń. Jednocześnie ważne jest pogłębienie wiedzy pracownic i pracowników na temat tego, czym jest wynagrodzenie i płaca, oraz o tym, w jaki sposób można na nie wpływać. Działania podnoszące świadomość na temat problematyki płci w miejscu pracy również w znacznym stopniu przyczyniłyby się do rozwiązania kwestii luki płacowej. Większa przejrzystość wynagrodzeń może mieć również korzystny wpływ na satysfakcję z pracy, zatrzymanie pracowników w przedsiębiorstwie i ich wydajność (30). |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Brzmienie proponowanego art. 7 ust. 5 sugeruje, że poza konkretnymi okolicznościami egzekwowania zasady równości wynagrodzeń pracownikom można zakazać ujawniania swojego wynagrodzenia innym. EKES wskazuje, że aby zapewnić większą przejrzystość, należy wyjaśnić, iż pracownikom nie można zakazywać ujawniania ich wynagrodzeń kolegom i innym osobom, a zwłaszcza ich związkowi zawodowemu. Możliwość swobodnego przedyskutowania wynagrodzeń z innymi pozwala pracownikom ustalić, czy naruszono zasadę równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Ponadto pracodawcy nie powinni mieć prawa do zakazywania pracownikom ujawniania ich związkowi zawodowemu informacji na temat poziomu uposażenia dla danej kategorii pracowników, które można uzyskać na wniosek i które mogą wskazywać na dyskryminację płacową (art. 7 ust. 6). W ten sposób od odbiorcy informacji można by wymagać, aby traktował te informacje jako poufne, tymczasem jest to sprzeczne z celem egzekwowania zasady równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Ograniczenie wymogu przekazywania informacji w zakresie luk płacowych w danej organizacji do pracodawców zatrudniających co najmniej 250 pracowników (art. 8 ust. 1), co pozwala na wyłączenie wszystkich małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) z tego obowiązku, będzie oznaczać, że jedynie 1/3 wszystkich pracowników w UE będzie mogła skorzystać z tego środka (31). Co więcej, kobiety są znacznie częściej zatrudnione właśnie w małych firmach (32), a zatem jeszcze mniejszy odsetek pracujących kobiet będzie mógł skorzystać z tego środka. Ten próg to krok wstecz w stosunku do zalecenia Komisji z 2014 r., które sugeruje objęcie obowiązkiem sprawozdawczym pracodawców zatrudniających co najmniej 50 osób (33). |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | EKES uważa, że MŚP mogą mieć bardziej ograniczone zasoby, by spełnić zobowiązania wynikające z przedłożonej dyrektywy. Wniosek powinien uwzględniać obawy dotyczące dodatkowych obciążeń dla MŚP, zwłaszcza w kontekście procesu odbudowy po pandemii, który może wciąż trwać po wejściu w życie dyrektywy. Pomimo to Komisja szacuje, że koszty przygotowywania sprawozdań będą umiarkowane (34). Całkowite wyłączenie wszystkich pracodawców zatrudniających mniej niż 250 osób nie wydaje się więc uzasadnione, jednak stworzenie specjalnych zasad dla MŚP może być właściwe. |
| --- | --- |

4.3.6.

| 4.3.7. | Specjalne zasady zmniejszające wymaganą częstotliwość przygotowywania sprawozdań dla mniejszych przedsiębiorstw zmniejszyłyby koszty, a jednocześnie wymagałyby od pracodawców identyfikowania i eliminowania dysproporcji płacowych z korzyścią dla pracownic i pracowników. Próg dla obowiązkowych sprawozdań nie powinien przekraczać 50 pracowników, ale należy zmniejszyć ich częstotliwość dla przedsiębiorstw zatrudniających więcej niż 50, ale mniej niż 250 pracowników. |
| --- | --- |

4.3.7.

| 4.3.8. | Podobne obawy budzi ograniczenie wymogu przeprowadzania wspólnej oceny wynagrodzeń do pracodawców zatrudniających przynajmniej 250 pracowników (art. 9). Szacuje się, że koszty przeprowadzenia wspólnej oceny są nieco wyższe niż w przypadku sprawozdań (35), ale to nadal nie uzasadnia całkowitego zwolnienia z tego obowiązku pracodawców zatrudniających mniej niż 250 pracowników. Wskazane byłyby odrębne przepisy dla MŚP. |
| --- | --- |

4.3.8.

| 4.3.9. | Od państw członkowskich należy wymagać wsparcia, szkoleń i pomocy technicznej dla pracodawców, a w szczególności MŚP, w realizacji ich zobowiązań w zakresie przejrzystości wynagrodzeń, w tym przez stworzenie narzędzi i metodyki wyliczania dysproporcji płacowych. W miarę możliwości i w stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny również korzystać z możliwości stwarzanych przez art. 8 ust. 4, by samodzielnie gromadzić informacje w zakresie dysproporcji płacowych w przedsiębiorstwach, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP. |
| --- | --- |

4.3.9.

| 4.3.10. | EKES zauważa, że wniosek różni się od zalecenia, ponieważ nakłada na pracodawców obowiązek przygotowywania sprawozdań wyłącznie nt. dysproporcji płacowych między pracownikami płci żeńskiej i męskiej w podziale na poszczególne kategorie pracowników i w całym przedsiębiorstwie. Aby zadbać o większą przejrzystość i możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności, związki zawodowe lub przedstawiciele pracowników powinni być w stanie zweryfikować metodę zastosowaną przez pracodawcę do wyliczenia dysproporcji płacowych oraz czy wyliczenia te są dokładne i zostały przeprowadzone z odpowiednim poszanowaniem przepisów krajowych i praktyki krajowej. Zgodnie z zaleceniem obowiązek sprawozdawczy powinien obejmować również średni poziom wynagrodzenia pracowników płci żeńskiej i męskiej w podziale na poszczególne kategorie pracowników. Pozwoli to pracownikom i innym gremiom ocenić rzeczywiste różnice w wynagrodzeniach w poszczególnych kategoriach pracowników, co ma zasadnicze znaczenie w zapewnianiu skutecznego egzekwowania zasady równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

4.3.10.

| 4.3.11. | EKES wskazuje, że wniosek nie określa, jak często pracodawcy mają przekazywać informacje dotyczące wynagrodzenia różnych kategorii pracowników (art. 8 ust. 1 lit. g)). Informacje te powinny być udostępniane raz do roku, tak jak inne rodzaje informacji. Można wprowadzić specjalne przepisy dotyczące częstotliwości przekazywania informacji dla MŚP, zgodnie z propozycją w pkt 4.3.7. |
| --- | --- |

4.3.11.

| 4.3.12. | EKES popiera to, że wniosek zobowiązuje pracodawców do współpracy ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników i innymi organami w rozwiązywaniu tych kwestii, jak również to, że należy ująć środki niwelujące wszelkie wykazane różnice i w ramach wspólnej oceny wynagrodzeń przygotować sprawozdanie ze skuteczności takich środków (art. 8 ust. 7, art. 9 ust. 2 i art. 9 ust. 3). Przepisy te są niezbędne do tego, by obowiązek sprawozdawczości i przeprowadzania wspólnej oceny okazał się skuteczny dla promowania zasady równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

4.3.12.

| 4.3.13. | Artykuł 10 ust. 1 stanowi, że informacje przekazane zgodnie z omówionymi powyżej warunkami, które obejmują przetwarzanie danych osobowych, muszą być przekazywane w poszanowaniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (36) (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych – RODO). Należy doprecyzować, że pracodawcy nie mogą wykorzystywać RODO jako pretekstu do odmowy przekazania informacji niezbędnych do wykazania dyskryminacji płacowej. Artykuł 10 ust. 3 zawiera odpowiednie środki ochrony prywatności poszczególnych pracowników i przewiduje wymóg, że w przypadku gdy dana osoba może zostać zidentyfikowana, dotyczące jej informacje powinny zostać udostępnione wyłącznie związkowi zawodowemu lub przedstawicielom pracowników lub organowi ds. równości. Związek zawodowy lub przedstawiciele pracowników lub organ ds. równości poinformują ją następnie, czy istnieją przesłanki do roszczeń pod kątem równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

4.3.13.

4.4.   Rokowania zbiorowe i dialog społeczny w odniesieniu do równości wynagrodzeń

| 4.4.1. | Wniosek uznaje znaczenie partnerów społecznych, zwracając szczególną uwagę na równość wynagrodzeń w rokowaniach zbiorowych, i stanowi, że państwa członkowskie podejmują środki, by zachęcić partnerów społecznych do zwrócenia szczególnej uwagi na zagadnienia równości wynagrodzeń, także na odpowiednim poziomie rokowań zbiorowych (37). Uwzględnia przy tym różne właściwości krajowych systemów dialogu społecznego i rokowań zbiorowych w całej Unii oraz autonomię i swobodę zawierania umów przez partnerów społecznych, a także ich funkcję jako przedstawicieli pracowników i pracodawców (38). Jednak inaczej niż w zaleceniu z 2014 r. wniosek nie zawiera przepisu gwarantującego, że kwestia równości wynagrodzeń może być poddawana pod dyskusję na odpowiednim poziomie rokowań zbiorowych. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Artykuł 11 stanowi jedynie, że prawa i obowiązki wynikające z dyrektywy trzeba poddać pod dyskusję z partnerami społecznymi. Należy doprecyzować, co to oznacza. Szczególnie ważne jest zadbanie o środki promujące rokowania zbiorowe w zakresie równości wynagrodzeń oraz inne środki nastawione na zniwelowanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami, bez naruszania niezależności partnerów społecznych. Rokowania zbiorowe mogą odegrać znaczącą pozytywną rolę w systematycznym promowaniu równości wynagrodzeń i równouprawnienia płci na poziomie przedsiębiorstwa, sektora i kraju. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Ponadto należy zachęcać do podejmowania innych środków na rzecz dialogu społecznego, dyskusji nad równością wynagrodzeń i tworzenia przez partnerów społecznych neutralnych pod względem płci systemów oceny pracy, uświadamiania im znaczenia zagadnień równości wynagrodzeń i dzielenia się najlepszymi sposobami postępowania. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Należy zwiększyć zdolności związków zawodowych lub przedstawicieli pracowników do działania w imieniu pracownic i pracowników, m.in. poprzez przyznanie im prawa do zwracanie się o informacje na temat poziomu wynagrodzeń, w podziale według płci, dla poszczególnych kategorii pracowników. Takie informacje pozwoliłyby związkom zawodowym lub przedstawicielom pracowników stwierdzić występowanie dyskryminacji płacowej i jej przeciwdziałać, także w ramach rokowań zbiorowych. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | EKES wskazuje, że związki zawodowe lub przedstawiciele pracowników muszą mieć niezbędną wiedzę techniczną i przeszkolenie, by móc wypełniać swą funkcję w zakresie wykrywania dyskryminacji płacowej, doradzania pracownicom i pracownikom oraz reprezentowania ich w tej dziedzinie. Należy wyjaśnić, że związki zawodowe mają prawo reprezentowania swoich członków. |
| --- | --- |

4.4.5.

4.5.   Środki ochrony prawnej i egzekwowanie

| 4.5.1. | EKES przyjmuje do wiadomości proponowane przepisy mające na celu zajęcie się barierami proceduralnymi, przed którymi stają pracownicy chcący wystąpić z roszczeniem dotyczącym równości wynagrodzeń, takimi jak wysokie koszty obsługi prawnej, nieodpowiednie odszkodowanie i terminy przedawnienia. W związku z tym odnotowuje różne tradycje prawne, jeśli chodzi o przepisy proceduralne państw członkowskich. EKES zwraca też uwagę na potrzebę elastyczności w celu uwzględnienia zarówno krajowych systemów sądowych, jak i różnych cech krajowych systemów dialogu społecznego i rokowań zbiorowych w całej Unii, a także autonomii i swobody zawierania umów przez partnerów społecznych oraz posiadanych przez nich zdolności jako przedstawicieli pracowników i pracodawców. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | EKES popiera założenia wniosku, że różne jednostki powinny móc działać w imieniu i na rzecz pracownika lub grupy pracowników, którzy udzielili im wyraźnego upoważnienia w tym zakresie, oraz że organy ds. równości i przedstawiciele pracowników mogą podejmować takie działania w imieniu grupy pracowników (art. 13). Można by również rozważyć możliwość występowania z powództwem zbiorowym na szczeblu krajowym, ponieważ oczekuje się, że będzie to miało znaczący wpływ na egzekwowanie prawa (39). EKES zwraca uwagę na potrzebę zachowania elastyczności w celu poszanowania różnych tradycji prawnych i krajowych systemów sądowych. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | EKES zauważa, że art. 19 dotyczący kosztów prawnych i sądowych może spowodować trudności finansowe dla mikroprzedsiębiorstw i niektórych małych przedsiębiorstw jako pozwanych w postępowaniu. Jeżeli koszty prawne są na tyle znaczące, że zagrażają działalności przedsiębiorstwa, nieodzyskanie należności należy uznać za wyraźnie nieuzasadnione. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | EKES zauważa, że proponowany w art. 18 trzyletni termin przedawnienia może wymagać znacznych zmian, które mogą wiązać się z wyzwaniami dla istniejących mechanizmów rozstrzygania sporów w niektórych państwach członkowskich. W takim przypadku państwa członkowskie powinny mieć możliwość dostosowania swoich systemów sądowych i tradycji prawnych, bez uszczerbku dla celu art. 18, jakim jest zapewnienie, by krótkie terminy przedawnienia nie stanowiły bariery uniemożliwiającej ofiarom dyskryminacji płacowej egzekwowanie ich prawa do równego wynagrodzenia. |
| --- | --- |

4.5.4.

4.6.   Organy ds. równości i kontroli

| 4.6.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje to, że wniosek wzmacnia rolę organów ds. równości w egzekwowaniu zasady równości wynagrodzeń i zapewnia współpracę między organami ds. równości i innymi organami kontrolnymi (art. 25). Ponadto należy przewidzieć przepisy pozwalające zadbać o ścisłą współpracę między organami ds. równości a partnerami społecznymi oraz organem monitorującym, jeśli jest on odrębny od organu ds. równości, z należytym uwzględnieniem autonomii partnerów społecznych. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje przepisy dotyczące odpowiednich zasobów, by umożliwić organom ds. równości skuteczne pełnienie ich funkcji (art. 25(3)). EKES przyjmuje również z zadowoleniem wymóg w zakresie wyznaczenia organu monitorującego, by wesprzeć wdrożenie zasady równości wynagrodzeń (art. 26). Jednak aby jeszcze bardziej wzmocnić rolę organów krajowych, we wniosku należałoby przewidzieć odpowiednie zasoby dla organu monitorującego i inspektoratów pracy, umożliwiające im skuteczne pełnienie ich funkcji. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | EKES uważa, że w skład organu monitorującego powinni wchodzić partnerzy społeczni zaangażowani we wdrażanie zasady równości wynagrodzeń, a zwłaszcza związki zawodowe i przedstawiciele pracodawców, jak również organizacje społeczeństwa obywatelskiego zajmujące się promowaniem równouprawnienia płci i równości wynagrodzeń. |
| --- | --- |

4.6.3.

4.7.   Przepisy horyzontalne

| 4.7.1. | EKES uważa, że zawartą we wniosku klauzulę o nieobniżaniu poziomu ochrony (art. 24) można jeszcze bardziej wzmocnić przez dodanie, że żaden z przepisów dyrektywy nie może być interpretowany jako zawężający lub negatywnie wpływający na prawa i zasady uznane w odnośnych obszarach stosowania, w prawie Unii lub przepisach międzynarodowych oraz w umowach międzynarodowych, których stroną są Unia lub państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Artykuł 27 ma na celu zapewnienie, że dyrektywa w żaden sposób nie wpłynie na prawo partnerów społecznych do negocjowania, zawierania umów zbiorowych lub podejmowania działań zbiorowych zgodnie z prawem krajowym i praktyką krajową. Należy również doprecyzować, że partnerzy społeczni mogą wprowadzać przepisy i stosować układy zbiorowe pracy, które są korzystniejsze dla pracowników od przepisów przewidzianych w dyrektywie. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | EKES zauważa, że art. 30 pozwala na wdrożenie dyrektywy przez partnerów społecznych na ich wspólny wniosek, pod warunkiem że rezultaty, do których dąży dyrektywa, będą zawsze zagwarantowane. Przepis ten oznacza, że dyrektywa dopuszcza różne środki wdrażania dyrektywy w różnych systemach krajowych, gwarantując jednocześnie taki sam poziom ochrony pracownic i pracowników. |
| --- | --- |

4.7.3.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Zapisane w art. 119 traktatu rzymskiego (z 1957 r.), a dziś zawarte w art. 157 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Art. 23 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że należy zapewnić równość kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, w tym w zakresie wynagrodzenia.

1

(2)  Zob. zwłaszcza art. 7 lit. a) pkt (i) przyjętego przez ONZ Międzynarodowego paktu praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych, konwencję MOP nr 100 (z 1951 r.) oraz art. 4 ust. 3 Europejskiej karty społecznej Rady Europy (1961 r., ze zmianami z 1996 r.).

2

(3)  Dz.U. L 204 z 26.7.2006, s. 23.

3

(4)  Dyrektywa w sprawie równości wynagrodzeń (Dz.U. L 45 z 19.2.1975, s. 19).

4

(5)  EIGE, „Gender inequalities in care and consequences for the labour market” [Brak równouprawnienia płci w zajęciach opiekuńczych i jego konsekwencje dla rynku pracy], 2020 r., s. 26.

5

(6)  Dz.U. L 188 z 12.7.2019, s. 79, COM(2020) 152 final z 5.3.2020 i COM(2017) 678 final z 20.11.2017.

6

(7)  Dane Eurostatu z 2019 r., Statystyki dotyczące zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć.

7

(8)  Dane Eurostatu z 2016 r., Ogólne różnice w zarobkach kobiet i mężczyzn.

8

(9)  Dane Eurostatu z 2018 r., Zniwelowanie różnic w poziomie emerytur ze względu na płeć.

9

(10)  Dane Eurostatu (2019), Dlaczego ludzie pracują w niepełnym wymiarze godzin?

10

(11)  Zob. np. orzecznictwo Komitetu Ekspertów MOP ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń (CEACR) w zakresie Konwencji nr 100 dotyczącej jednakowego wynagrodzenia dla pracujących mężczyzn i kobiet za pracę jednakowej wartości (1951 r.), decyzje przyjęte przez Europejski Komitet Praw Społecznych (EKPS) Rady Europy ws. pozwów zbiorowych złożonych przez Uniwersytet Kobiet Europy (UWE) przeciwko 15 państwom członkowskim UE oraz konkluzje EKPS w sprawie braku zgodności z art. 4 ust. 3 Europejskiej karty społecznej w ramach zwykłej procedury sprawozdawczej.

11

(12)  Wenham, C. (2020) The gendered impact of the COVID-19 crisis and post-crisis period [Wpływ kryzysu związanego z pandemią COVID-19 i okresu pokryzysowego na równouprawnienie płci], Parlament Europejski; Eurofound (2020) Women and labour market equality: Has COVID-19 rolled back recent gains? [Kobiety a równouprawnienie na rynku pracy: czy pandemia COVID-19 cofnęła ostatnie osiągnięcia?]; Komisja Europejska, 2021 report on gender equality in the EU [Sprawozdanie z 2021 r. w sprawie równouprawnienia płci w UE].

12

The gendered impact of the COVID-19 crisis and post-crisis period

Women and labour market equality: Has COVID-19 rolled back recent gains?

2021 report on gender equality in the EU

(13)  Zgodnie ze sprawozdaniem Komisji Europejskiej w zakresie stosowania dyrektywy 2006/54/WE (COM(2013) 861 final) i oceną odnośnych przepisów w dyrektywie 2006/54/WE wdrażającej zasadę traktatową „równości wynagrodzeń za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości” SWD(2020) 50 final.

13

(14)  Dołączona do wniosku analiza skutków, s. 116.

14

(15)  COM(2013) 861 final; SWD(2020) 50 final.

15

(16)  Dz.U. L 69 z 8.3.2014, s. 112.

16

(17)  COM/2017/671 final.

17

(18)  Veldman, A. (2017) Pay Transparency in the EU: A legal analysis of the situation in the EU Member States, Iceland, Liechtenstein and Norway [Przejrzystość systemów wynagrodzeń w UE: analiza prawna sytuacji w państwach członkowskich UE, w Islandii, Liechtensteinie i Norwegii], Luksemburg, Urząd Publikacji Unii Europejskiej.

18

Pay Transparency in the EU: A legal analysis of the situation in the EU Member States, Iceland, Liechtenstein and Norway

(19)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 30 stycznia 2020 r.

19

(20)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 21 stycznia 2021 r.

20

(21)  Dz.U. C 110 z 22.3.2019, s. 26, Dz.U. C 240 z 16.7.2019, s. 3, Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 77.

21

(22)  Dz.U. C 364 z 28.10.2020, s. 77.

22

(23)  Dz.U. C 110 z 22.3.2019, s. 26.

23

(24)  Motyw 11 wniosku.

24

(25)  Dyrektywa Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (Dz.U. L 180 z 19.7.2000, s. 22) i dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. L 303 z 2.12.2000, s. 16).

25

(26)  Orzecznictwo Komitetu MOP ds. Swobody Zrzeszania się (CFA) oraz Komitetu Ekspertów ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń (CEACR) jasno stanowi, że prerogatywy związków zawodowych nie mogą być obchodzone lub przekazywane innym organizacjom, stowarzyszeniom lub (grupom) indywidualnych pracowników (wybranym przez pracodawcę). Zob. zwłaszcza zbiór orzeczeń MOP CFA (§ § 1214, 1222–1230, 1234, 1342–1349) oraz ogólną analizę CEACR z 2012 r., s. 96–97.

26

(27)  Można by np. określić, że „umiejętności” obejmują także umiejętności interpersonalne, a „wysiłek” to nie tylko wysiłek fizyczny, ale także umysłowy i psychospołeczny, lub że „charakter wykonywanych zadań” obejmuje wsparcie emocjonalne. Bardziej szczegółowe wytyczne dotyczące rodzajów kryteriów i podkryteriów, które należy stosować w celu określenia wartości pracy, znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji (SWD(2013) 512 final z 16 grudnia 2013 r.) towarzyszącym sprawozdaniu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie stosowania dyrektywy 2006/54/WE.

27

(28)  MOP, (2018) Global wage report 2018/2019: what lies behind gender pay gaps, [Sprawozdanie MOP w sprawie płac na świecie 2018–2019: skąd się bierze różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn], Genewa, MOP, s. 75.

28

Global wage report 2018/2019: what lies behind gender pay gaps

(29)  Istnieją dowody wskazujące, że np. kobiety raczej unikają negocjowania wynagrodzenia, zaś mężczyźni lepiej radzą sobie w negocjacjach na rynku pracy. Zob. Recalde, M. i Vesterlund, L., Gender Differences in Negotiation and Policy for Improvement [Różnice płciowe w negocjacjach i polityka na rzecz poprawy tej sytuacji], dokument roboczy Krajowego Biura Analiz Gospodarczych Stanów Zjednoczonych (dostępne pod adresem: https://www.nber.org/papers/w28183); Leibbrandt, A. i List, J. A., Do Women Avoid Salary Negotiations? Evidence from a Large Scale, Natural Field Experiment [Czy kobiety unikają negocjacji płacowych? Materiały z eksperymentu terenowego w dużej skali], dokument roboczy Krajowego Biura Analiz Gospodarczych Stanów Zjednoczonych (dostępny pod adresem https://www.nber.org/papers/w18511).

29

Gender Differences in Negotiation and Policy for Improvement

Do Women Avoid Salary Negotiations? Evidence from a Large Scale, Natural Field Experiment

(30)  Zob. ocena skutków, s. 17–18 i np.; Chamberlain, A., Is Salary Transparency More Than a Trend? [Czy przejrzystość wynagrodzeń to coś więcej niż tendencja]; sprawozdanie z analizy ekonomicznej Glassdoor, 2015 r.; Wall, A., Pay openness movement: Is it merited? Does it influence more desirable employee outcomes than pay secrecy? [Ruch na rzecz jawności wynagrodzeń: czy ma to uzasadnienie? Czy wpływa na lepsze wyniki pracowników w porównaniu z utajnieniem wynagrodzeń], Organization Management Journal, 2018 r.

30

Is Salary Transparency More Than a Trend?

Pay openness movement: Is it merited? Does it influence more desirable employee outcomes than pay secrecy?

(31)  MŚP odpowiadają za około 2/3 zatrudnienia w UE i stanowią 99,8 % wszystkich przedsiębiorstw, statystyki na temat małych i średnich przedsiębiorstw.

31

(32)  EIGE (2020) Gender inequalities in care and consequences for the labour market [Brak równouprawnienia płci w zawodach opiekuńczych i jego konsekwencje dla rynku pracy], s. 29.

32

Gender inequalities in care and consequences for the labour market

(33)  Zalecenie 4.

33

(34)  Ocena skutków przeprowadzona przez Komisję sugeruje dodatkowy średni koszt wynoszący minimalnie od 379 do 508 EUR i maksymalnie od 721 do 890 EUR w pierwszym roku. Koszty te będą maleć w kolejnych latach: Ocena skutków (SWD(2021) 41 final, s. 59). Zob. także Eurofound (2020), Measures to promote gender pay transparency in companies: How much do they cost and what are their benefits and opportunities? [Środki promowania przejrzystości wynagrodzeń między kobietami i mężczyznami w przedsiębiorstwach. Jaki jest ich koszt i jakie płyną z nich korzyści oraz możliwości?], dokument roboczy Eurofound, WPEF20021.

34

Measures to promote gender pay transparency in companies: How much do they cost and what are their benefits and opportunities?

(35)  Średni koszt wynoszący minimalnie od 1 180 do 1 724 EUR i maksymalnie od 1 911 do 2 266 EUR, który będzie maleć przy kolejnych ocenach: Ocena skutków (SWD(2021) 41 final, s. 61).

35

(36)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1).

36

(37)  Wniosek, motyw 31.

37

(38)  Wniosek, motyw 31.

38

(39)  Foubert P. (2017). Zob. także Benedi Lahuerta S. (2018).

39

---

ZAŁĄCZNIK

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty (art. 43 ust. 2 regulaminu wewnętrznego):

Nowy punkt 3.1

Proponuje się dodać nowy punkt przed punktem 3.1:

| | 3.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zdecydowanie popiera zasadę równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości i uznaje ją za jedną z podstawowych praw i zasad Unii Europejskiej. EKES popiera również cel Komisji, jakim jest zniwelowanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami i dalsze propagowanie zasady równości wynagrodzeń. Aby jednak rozwiązać problem zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć należy starannie ocenić i właściwie zidentyfikować pierwotne przyczyny tej różnicy. EKES uważa, że wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń
   (1)

  nie uwzględnia należycie głównych czynników leżących u podstaw zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, takich jak horyzontalna i pionowa segregacja na rynku pracy, wynikająca z indywidualnych wyborów edukacyjnych i zawodowych, pracy w pełnym i niepełnym wymiarze godzin oraz ograniczeń związanych z nieodpłatną opieką, a także roli zachęt podatkowych. W związku z tym istnieją – zamiast proponowanych środków na rzecz przejrzystości wynagrodzeń – skuteczniejsze i bardziej proporcjonalne środki niż wiążące prawodawstwo UE, przy pomocy których można by rozwiązać te kwestie, a jednocześnie zapewnić, że obciążenia administracyjne i koszty dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, nie zostaną zwiększone. EKES podkreśla, że struktury płac i ustalanie wynagrodzeń stanowią zasadniczy element rokowań zbiorowych i dialogu społecznego, które wchodzą w zakres kompetencji państw członkowskich i partnerów społecznych. EKES uważa, że proponowana dyrektywa
   (2)

  nie respektuje w pełni krajowych kompetencji w zakresie kształtowania płac i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zróżnicowanych krajowych modeli stosunków społecznych i stosunków pracy lub systemów sądowniczych i tradycji prawnych w państwach członkowskich. Ponadto nie uwzględnia się faktu, że płace kształtowane są również przez jednoczesny popyt i podaż umiejętności na rynku pracy, a także dostępne zasoby. W związku z tym EKES stwierdza, że wniosek Komisji w sprawie przejrzystości wynagrodzeń jest nieproporcjonalny i sprzeczny z zasadą pomocniczości. Komisja powinna ponownie rozważyć lub przeformułować swój wniosek, a współprawodawcy proszeni są o uwzględnienie niniejszych uwag i ustosunkowanie się do nich na kolejnych etapach procesu legislacyjnego. |
| --- | --- | --- |

3.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zdecydowanie popiera zasadę równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości i uznaje ją za jedną z podstawowych praw i zasad Unii Europejskiej. EKES popiera również cel Komisji, jakim jest zniwelowanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami i dalsze propagowanie zasady równości wynagrodzeń. Aby jednak rozwiązać problem zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć należy starannie ocenić i właściwie zidentyfikować pierwotne przyczyny tej różnicy. EKES uważa, że wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń
   (1)

  nie uwzględnia należycie głównych czynników leżących u podstaw zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, takich jak horyzontalna i pionowa segregacja na rynku pracy, wynikająca z indywidualnych wyborów edukacyjnych i zawodowych, pracy w pełnym i niepełnym wymiarze godzin oraz ograniczeń związanych z nieodpłatną opieką, a także roli zachęt podatkowych. W związku z tym istnieją – zamiast proponowanych środków na rzecz przejrzystości wynagrodzeń – skuteczniejsze i bardziej proporcjonalne środki niż wiążące prawodawstwo UE, przy pomocy których można by rozwiązać te kwestie, a jednocześnie zapewnić, że obciążenia administracyjne i koszty dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, nie zostaną zwiększone. EKES podkreśla, że struktury płac i ustalanie wynagrodzeń stanowią zasadniczy element rokowań zbiorowych i dialogu społecznego, które wchodzą w zakres kompetencji państw członkowskich i partnerów społecznych. EKES uważa, że proponowana dyrektywa
   (2)

  nie respektuje w pełni krajowych kompetencji w zakresie kształtowania płac i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zróżnicowanych krajowych modeli stosunków społecznych i stosunków pracy lub systemów sądowniczych i tradycji prawnych w państwach członkowskich. Ponadto nie uwzględnia się faktu, że płace kształtowane są również przez jednoczesny popyt i podaż umiejętności na rynku pracy, a także dostępne zasoby. W związku z tym EKES stwierdza, że wniosek Komisji w sprawie przejrzystości wynagrodzeń jest nieproporcjonalny i sprzeczny z zasadą pomocniczości. Komisja powinna ponownie rozważyć lub przeformułować swój wniosek, a współprawodawcy proszeni są o uwzględnienie niniejszych uwag i ustosunkowanie się do nich na kolejnych etapach procesu legislacyjnego.

Wynik głosowania

| Za: | 90 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 109 |
| Wstrzymało się: | 18 |

Za:

90

Przeciw:

109

Wstrzymało się:

18

Punkt 3.2

Dodać

| | 3.2. | EKES uznaje, że
  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który ma ułatwić pracownicom i pracownikom egzekwowanie zasady równych wynagrodzeń, jeśli uważają oni, że padli ofiarą dyskryminacji płacowej. Ponadto wniosek ma przełożyć się na większą przejrzystość systemów wynagrodzeń i wzmocnić rolę organów krajowych w egzekwowaniu tej zasady. |
| --- | --- | --- |

3.2.

EKES uznaje, że
  z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który ma ułatwić pracownicom i pracownikom egzekwowanie zasady równych wynagrodzeń, jeśli uważają oni, że padli ofiarą dyskryminacji płacowej. Ponadto wniosek ma przełożyć się na większą przejrzystość systemów wynagrodzeń i wzmocnić rolę organów krajowych w egzekwowaniu tej zasady.

Wynik głosowania

| Za: | 85 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 131 |
| Wstrzymało się: | 17 |

Za:

85

Przeciw:

131

Wstrzymało się:

17

Punkt 3.3 (powiązany z punktem 1.3)

Dodać

| | 3.3. | Jednakże EKES uważa, że wniosek powinien dać państwom członkowskim większe możliwości dostosowania ich modeli stosunków pracy
  zostać pod wieloma względami wzmocniony, szczególnie w odniesieniu do kryteriów, z których należy korzystać, aby ustalić wartość pracy, zakresu niektórych kluczowych zobowiązań w odniesieniu do przejrzystości oraz roli partnerów społecznych i rokowań zbiorowych we wdrażaniu zasady równości wynagrodzeń. Partnerzy społeczni są w stanie najlepiej ocenić wartość umiejętności i zawodów (3)
  . EKES obawia się, że w innym wypadku korzyści proponowanych środków będą dla wielu pracownic i pracowników ograniczone, a środki nie przyczynią się dostatecznie do systemowych zmian niezbędnych do wyeliminowania dyskryminacji płacowej i uprzedzeń ze względu na płeć w systemach wynagrodzeń. |
| --- | --- | --- |

3.3.

Jednakże EKES uważa, że wniosek powinien dać państwom członkowskim większe możliwości dostosowania ich modeli stosunków pracy
  zostać pod wieloma względami wzmocniony, szczególnie w odniesieniu do kryteriów, z których należy korzystać, aby ustalić wartość pracy, zakresu niektórych kluczowych zobowiązań w odniesieniu do przejrzystości oraz roli partnerów społecznych i rokowań zbiorowych we wdrażaniu zasady równości wynagrodzeń. Partnerzy społeczni są w stanie najlepiej ocenić wartość umiejętności i zawodów (3)
  . EKES obawia się, że w innym wypadku korzyści proponowanych środków będą dla wielu pracownic i pracowników ograniczone, a środki nie przyczynią się dostatecznie do systemowych zmian niezbędnych do wyeliminowania dyskryminacji płacowej i uprzedzeń ze względu na płeć w systemach wynagrodzeń.

Wynik głosowania

| Za: | 90 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 138 |
| Wstrzymało się: | 17 |

Za:

90

Przeciw:

138

Wstrzymało się:

17

Punkt 4.2.4

Dodać

| | 4.2.4. | EKES krytykuje i kwestionuje z zadowoleniem przyjmuje
  wprowadzenie opcji korzystania z hipotetycznego komparatora lub innego materiału dowodowego pozwalającego na założenie występowania domniemanej dyskryminacji, w przypadku niemożności ustalenia rzeczywistego komparatora. Ułatwi to pracownikom w miejscach pracy charakteryzujących się wysokim stopniem segregacji płciowej wykazanie dyskryminacji tam, gdzie taka dyskryminacja istnieje, nawet jeśli nie ma rzeczywistego wskaźnika porównawczego. Szczególnie ważne jest zapewnienie, aby pracownice pracujące w miejscach pracy, w których występuje segregacja płciowa, mogły domagać się równego wynagrodzenia. Istnieją dowody na korelację między stopniem feminizacji miejsca pracy a niższym wynagrodzeniem: im wyższy odsetek kobiet, tym niższe wynagrodzenie
   (4)
  . Nie jest jasne, w jaki sposób miałoby to funkcjonować w praktyce, a ponadto stworzyłoby to niepewność prawną dla przedsiębiorstw. Tego rodzaju działanie nie uwzględnia również dynamicznego rozwoju sytuacji w przedsiębiorstwie, gdzie mamy do czynienia z ciągłą zmianą aspektów wpływających na płace, takich jak ogólna sytuacja gospodarcza (wyniki gospodarcze, konkurencyjność, wydajność, popyt), a także zadania i organizacja pracy. EKES uważa, że potencjalną dyskryminację płacową należy zawsze oceniać w odniesieniu do pracownic i pracowników tego samego przedsiębiorstwa piastujących porównywalne stanowiska. Ponadto EKES zwraca uwagę, że kształtowanie płac jest w większości prerogatywą negocjacji (zbiorowych) i podlega szczegółowemu doradztwu zawodowemu i nie powinno być regulowane. Płace kształtują się na rynku pracy i wynagradzają pracowników za wykonane zadania, a także odzwierciedlają obiektywne elementy i wyniki pracy pracownika. Są one ustalane w ramach stosunku umownego między dwoma podmiotami prywatnymi lub w drodze układu zbiorowego. Dyrektywa powinna uwzględniać te aspekty oraz struktury ustalania płac. |
| --- | --- | --- |

4.2.4.

EKES krytykuje i kwestionuje z zadowoleniem przyjmuje
  wprowadzenie opcji korzystania z hipotetycznego komparatora lub innego materiału dowodowego pozwalającego na założenie występowania domniemanej dyskryminacji, w przypadku niemożności ustalenia rzeczywistego komparatora. Ułatwi to pracownikom w miejscach pracy charakteryzujących się wysokim stopniem segregacji płciowej wykazanie dyskryminacji tam, gdzie taka dyskryminacja istnieje, nawet jeśli nie ma rzeczywistego wskaźnika porównawczego. Szczególnie ważne jest zapewnienie, aby pracownice pracujące w miejscach pracy, w których występuje segregacja płciowa, mogły domagać się równego wynagrodzenia. Istnieją dowody na korelację między stopniem feminizacji miejsca pracy a niższym wynagrodzeniem: im wyższy odsetek kobiet, tym niższe wynagrodzenie
   (4)
  . Nie jest jasne, w jaki sposób miałoby to funkcjonować w praktyce, a ponadto stworzyłoby to niepewność prawną dla przedsiębiorstw. Tego rodzaju działanie nie uwzględnia również dynamicznego rozwoju sytuacji w przedsiębiorstwie, gdzie mamy do czynienia z ciągłą zmianą aspektów wpływających na płace, takich jak ogólna sytuacja gospodarcza (wyniki gospodarcze, konkurencyjność, wydajność, popyt), a także zadania i organizacja pracy. EKES uważa, że potencjalną dyskryminację płacową należy zawsze oceniać w odniesieniu do pracownic i pracowników tego samego przedsiębiorstwa piastujących porównywalne stanowiska. Ponadto EKES zwraca uwagę, że kształtowanie płac jest w większości prerogatywą negocjacji (zbiorowych) i podlega szczegółowemu doradztwu zawodowemu i nie powinno być regulowane. Płace kształtują się na rynku pracy i wynagradzają pracowników za wykonane zadania, a także odzwierciedlają obiektywne elementy i wyniki pracy pracownika. Są one ustalane w ramach stosunku umownego między dwoma podmiotami prywatnymi lub w drodze układu zbiorowego. Dyrektywa powinna uwzględniać te aspekty oraz struktury ustalania płac.

Wynik głosowania

| Za: | 69 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 114 |
| Wstrzymało się: | 15 |

Za:

69

Przeciw:

114

Wstrzymało się:

15

Punkt 4.3.5

Skreślić punkt

| | 4.3.5. | Ograniczenie wymogu przekazywania informacji w zakresie luk płacowych w danej organizacji do pracodawców zatrudniających co najmniej 250 pracowników (art. 8 ust. 1), co pozwala na wyłączenie wszystkich małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) z tego obowiązku, będzie oznaczać, że jedynie 1/3 wszystkich pracowników w UE będzie mogła skorzystać z tego środka
   (5)

  . Co więcej, kobiety są znacznie częściej zatrudnione właśnie w małych firmach
   (6)

  , a zatem jeszcze mniejszy odsetek pracujących kobiet będzie mógł skorzystać z tego środka. Ten próg to krok wstecz w stosunku do zalecenia Komisji z 2014 r., które sugeruje objęcie obowiązkiem sprawozdawczym pracodawców zatrudniających co najmniej 50 osób
   (7). |
| --- | --- | --- |

4.3.5.

Ograniczenie wymogu przekazywania informacji w zakresie luk płacowych w danej organizacji do pracodawców zatrudniających co najmniej 250 pracowników (art. 8 ust. 1), co pozwala na wyłączenie wszystkich małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) z tego obowiązku, będzie oznaczać, że jedynie 1/3 wszystkich pracowników w UE będzie mogła skorzystać z tego środka
   (5)

  . Co więcej, kobiety są znacznie częściej zatrudnione właśnie w małych firmach
   (6)

  , a zatem jeszcze mniejszy odsetek pracujących kobiet będzie mógł skorzystać z tego środka. Ten próg to krok wstecz w stosunku do zalecenia Komisji z 2014 r., które sugeruje objęcie obowiązkiem sprawozdawczym pracodawców zatrudniających co najmniej 50 osób
   (7).

Wynik głosowania

| Za: | 81 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 125 |
| Wstrzymało się: | 13 |

Za:

81

Przeciw:

125

Wstrzymało się:

13

Punkt 4.3.6 (powiązany z punktem 1.5)

Dodać

| | 4.3.6. | EKES uważa, że MŚP mogą mieć bardziej ograniczone zasoby, by spełnić nowe zobowiązania, gdyż często brakuje im pracowników zajmujących się zasobami ludzkimi
  wynikające z przedłożonej dyrektywy. Wniosek powinien uwzględniać obawy dotyczące dodatkowych obciążeń dla MŚP, zwłaszcza w kontekście procesu odbudowy po pandemii, który może wciąż trwać po wejściu w życie dyrektywy. Pomimo to Komisja szacuje, że koszty przygotowywania sprawozdań będą umiarkowane (8)

  , ale nie doszacowuje łącznych skutków finansowych dla pracodawców. W rzeczywistości łącznych kosztów nie da się ocenić z wyprzedzeniem, gdyż będą one zależeć od kosztów opracowania nowych rodzajów danych i zestawień statystycznych, liczby sporów, problemów ze stosowaniem w praktyce oraz od wpływu tych czynników na kształtowanie płac i na układy zbiorowe. W związku z tym należy poprzeć całkowite Całkowite wyłączenie wszystkich pracodawców zatrudniających mniej niż 250 osób nie wydaje się więc uzasadnione, jednak stworzenie specjalnych zasad dla MŚP na szczeblu krajowym może być właściwe. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia odpowiednich progów. |
| --- | --- | --- |

4.3.6.

EKES uważa, że MŚP mogą mieć bardziej ograniczone zasoby, by spełnić nowe zobowiązania, gdyż często brakuje im pracowników zajmujących się zasobami ludzkimi
  wynikające z przedłożonej dyrektywy. Wniosek powinien uwzględniać obawy dotyczące dodatkowych obciążeń dla MŚP, zwłaszcza w kontekście procesu odbudowy po pandemii, który może wciąż trwać po wejściu w życie dyrektywy. Pomimo to Komisja szacuje, że koszty przygotowywania sprawozdań będą umiarkowane (8)

  , ale nie doszacowuje łącznych skutków finansowych dla pracodawców. W rzeczywistości łącznych kosztów nie da się ocenić z wyprzedzeniem, gdyż będą one zależeć od kosztów opracowania nowych rodzajów danych i zestawień statystycznych, liczby sporów, problemów ze stosowaniem w praktyce oraz od wpływu tych czynników na kształtowanie płac i na układy zbiorowe. W związku z tym należy poprzeć całkowite Całkowite wyłączenie wszystkich pracodawców zatrudniających mniej niż 250 osób nie wydaje się więc uzasadnione, jednak stworzenie specjalnych zasad dla MŚP na szczeblu krajowym może być właściwe. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia odpowiednich progów.

Wynik głosowania

| Za: | 90 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 121 |
| Wstrzymało się: | 13 |

Za:

90

Przeciw:

121

Wstrzymało się:

13

Punkt 4.3.7

Skreślić punkt

| | 4.3.7. | Specjalne zasady zmniejszające wymaganą częstotliwość przygotowywania sprawozdań dla mniejszych przedsiębiorstw zmniejszyłyby koszty, a jednocześnie wymagałyby od pracodawców identyfikowania i eliminowania dysproporcji płacowych z korzyścią dla pracownic i pracowników. Próg dla obowiązkowych sprawozdań nie powinien przekraczać 50 pracowników, ale należy zmniejszyć ich częstotliwość dla przedsiębiorstw zatrudniających więcej niż 50, ale mniej niż 250 pracowników. |
| --- | --- | --- |

4.3.7.

Specjalne zasady zmniejszające wymaganą częstotliwość przygotowywania sprawozdań dla mniejszych przedsiębiorstw zmniejszyłyby koszty, a jednocześnie wymagałyby od pracodawców identyfikowania i eliminowania dysproporcji płacowych z korzyścią dla pracownic i pracowników. Próg dla obowiązkowych sprawozdań nie powinien przekraczać 50 pracowników, ale należy zmniejszyć ich częstotliwość dla przedsiębiorstw zatrudniających więcej niż 50, ale mniej niż 250 pracowników.

Wynik głosowania

| Za: | 82 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 127 |
| Wstrzymało się: | 18 |

Za:

82

Przeciw:

127

Wstrzymało się:

18

Punkt 4.3.8

Dodać

| | 4.3.8. | Podobne obawy budzi
  EKES z zadowoleniem przyjmuje również ograniczenie wymogu przeprowadzania wspólnej oceny wynagrodzeń do pracodawców zatrudniających przynajmniej 250 pracowników (art. 9). Szacuje się, że koszty przeprowadzenia wspólnej oceny są nieco
  trochę wyższe niż w przypadku sprawozdań (9)
  , ale to nadal nie uzasadnia całkowitego zwolnienia
  co uzasadnia całkowite zwolnienie z tego obowiązku pracodawców zatrudniających mniej niż 250 pracowników. Wskazane byłyby odrębne przepisy dla MŚP na szczeblu krajowym. |
| --- | --- | --- |

4.3.8.

Podobne obawy budzi
  EKES z zadowoleniem przyjmuje również ograniczenie wymogu przeprowadzania wspólnej oceny wynagrodzeń do pracodawców zatrudniających przynajmniej 250 pracowników (art. 9). Szacuje się, że koszty przeprowadzenia wspólnej oceny są nieco
  trochę wyższe niż w przypadku sprawozdań (9)
  , ale to nadal nie uzasadnia całkowitego zwolnienia
  co uzasadnia całkowite zwolnienie z tego obowiązku pracodawców zatrudniających mniej niż 250 pracowników. Wskazane byłyby odrębne przepisy dla MŚP na szczeblu krajowym.

Wynik głosowania

| Za: | 82 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 130 |
| Wstrzymało się: | 20 |

Za:

82

Przeciw:

130

Wstrzymało się:

20

Punkt 4.3.9

Dodać

| | 4.3.9. | Od państw członkowskich należy wymagać wsparcia, szkoleń i pomocy technicznej dla pracodawców, a w szczególności MŚP, a także zachęcania ich do przedsięwzięcia dobrowolnych środków
  w realizacji ich zobowiązań w zakresie przejrzystości wynagrodzeń, w tym przez stworzenie narzędzi i metodyki wyliczania dysproporcji płacowych. W miarę możliwości i w stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny również korzystać z możliwości stwarzanych przez art. 8 ust. 4, by samodzielnie gromadzić informacje w zakresie dysproporcji płacowych w przedsiębiorstwach, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP. |
| --- | --- | --- |

4.3.9.

Od państw członkowskich należy wymagać wsparcia, szkoleń i pomocy technicznej dla pracodawców, a w szczególności MŚP, a także zachęcania ich do przedsięwzięcia dobrowolnych środków
  w realizacji ich zobowiązań w zakresie przejrzystości wynagrodzeń, w tym przez stworzenie narzędzi i metodyki wyliczania dysproporcji płacowych. W miarę możliwości i w stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny również korzystać z możliwości stwarzanych przez art. 8 ust. 4, by samodzielnie gromadzić informacje w zakresie dysproporcji płacowych w przedsiębiorstwach, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP.

Wynik głosowania

| Za: | 91 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 130 |
| Wstrzymało się: | 15 |

Za:

91

Przeciw:

130

Wstrzymało się:

15

Punkt 4.4.4

Dodać

| | 4.4.4. | EKES wyraża zadowolenie w związku z tym, że wniosek zwiększa możliwości egzekwowania przez pracownice i pracowników swoich praw odnośnie do zasady równości wynagrodzeń. Zdolność związków zawodowych i przedstawicieli pracowników do działania w imieniu pracownic i pracowników powinna być zawsze uzależniona od wyraźnego upoważnienia ze strony pracownika i odbywać się zgodnie z prawem krajowym i praktyką krajową, jak również z systemami stosunków pracy. Prawo do zwracania się o informacje na temat poziomów wynagrodzeń, w podziale według płci, dla poszczególnych kategorii pracowników, nie powinno być przyznawane automatycznie, lecz musi być zawsze uzasadnione w każdym indywidualnym przypadku i upoważnione przez pracownicę i pracownika.
  Należy zwiększyć zdolności związków zawodowych lub przedstawicieli pracowników do działania w imieniu pracownic i pracowników, m.in. poprzez przyznanie im prawa do zwracanie się o informacje na temat poziomu wynagrodzeń, w podziale według płci, dla poszczególnych kategorii pracowników. Takie informacje pozwoliłyby związkom zawodowym lub przedstawicielom pracowników stwierdzić występowanie dyskryminacji płacowej i jej przeciwdziałać, także w ramach rokowań zbiorowych. |
| --- | --- | --- |

4.4.4.

EKES wyraża zadowolenie w związku z tym, że wniosek zwiększa możliwości egzekwowania przez pracownice i pracowników swoich praw odnośnie do zasady równości wynagrodzeń. Zdolność związków zawodowych i przedstawicieli pracowników do działania w imieniu pracownic i pracowników powinna być zawsze uzależniona od wyraźnego upoważnienia ze strony pracownika i odbywać się zgodnie z prawem krajowym i praktyką krajową, jak również z systemami stosunków pracy. Prawo do zwracania się o informacje na temat poziomów wynagrodzeń, w podziale według płci, dla poszczególnych kategorii pracowników, nie powinno być przyznawane automatycznie, lecz musi być zawsze uzasadnione w każdym indywidualnym przypadku i upoważnione przez pracownicę i pracownika.
  Należy zwiększyć zdolności związków zawodowych lub przedstawicieli pracowników do działania w imieniu pracownic i pracowników, m.in. poprzez przyznanie im prawa do zwracanie się o informacje na temat poziomu wynagrodzeń, w podziale według płci, dla poszczególnych kategorii pracowników. Takie informacje pozwoliłyby związkom zawodowym lub przedstawicielom pracowników stwierdzić występowanie dyskryminacji płacowej i jej przeciwdziałać, także w ramach rokowań zbiorowych.

Wynik głosowania

| Za: | 88 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 127 |
| Wstrzymało się: | 11 |

Za:

88

Przeciw:

127

Wstrzymało się:

11

Nowy punkt 4.5.5

Dodać nowy punkt po punkcie 4.5.4

| | 4.5.5. | EKES podkreśla, że należy skorygować wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć. Obawia się jednak, że wymóg dotyczący pełnego odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 14, mógłby spowodować zarówno niepewność prawa, jak i praktyczne trudności dotyczące między innymi okresu, za który takie odszkodowanie lub zadośćuczynienie byłoby wypłacane. W związku z tym szczegółowe warunki wniesienia takiego odszkodowania lub zadośćuczynienia i uzyskania go należy określić na szczeblu krajowym. |
| --- | --- | --- |

4.5.5.

EKES podkreśla, że należy skorygować wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć. Obawia się jednak, że wymóg dotyczący pełnego odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 14, mógłby spowodować zarówno niepewność prawa, jak i praktyczne trudności dotyczące między innymi okresu, za który takie odszkodowanie lub zadośćuczynienie byłoby wypłacane. W związku z tym szczegółowe warunki wniesienia takiego odszkodowania lub zadośćuczynienia i uzyskania go należy określić na szczeblu krajowym.

Wynik głosowania

| Za: | 89 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 127 |
| Wstrzymało się: | 20 |

Za:

89

Przeciw:

127

Wstrzymało się:

20

Nowy punkt 4.5.6

Dodać nowy punkt po punkcie 4.5.5:

| | 4.5.6. | EKES odnotowuje, że zawarty w art. 16 ust. 2 zapis dotyczący dodatkowych okoliczności, w których ciężar dowodu przenosi się na pracodawcę, czyli sytuacji, w której pracodawca nie wywiązał się z obowiązków dotyczących przejrzystości, o których mowa w art. 5–9, może mieć daleko idące konsekwencje, jeśli zapis ten będzie ściśle stosowany. Należy zatem pozostawić w gestii państw członkowskich określenie odpowiednich zasad postępowania dowodowego w przypadku, gdy tego rodzaju nieprzestrzeganie sprowadza się do zaniedbania przewidzianego obowiązku dochowania należytej staranności. |
| --- | --- | --- |

4.5.6.

EKES odnotowuje, że zawarty w art. 16 ust. 2 zapis dotyczący dodatkowych okoliczności, w których ciężar dowodu przenosi się na pracodawcę, czyli sytuacji, w której pracodawca nie wywiązał się z obowiązków dotyczących przejrzystości, o których mowa w art. 5–9, może mieć daleko idące konsekwencje, jeśli zapis ten będzie ściśle stosowany. Należy zatem pozostawić w gestii państw członkowskich określenie odpowiednich zasad postępowania dowodowego w przypadku, gdy tego rodzaju nieprzestrzeganie sprowadza się do zaniedbania przewidzianego obowiązku dochowania należytej staranności.

Wynik głosowania

| Za: | 91 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 145 |
| Wstrzymało się: | 13 |

Za:

91

Przeciw:

145

Wstrzymało się:

13

Punkt 4.7.2

Dodać

| | 4.7.2. | Artykuł 27 ma na celu zapewnienie, że dyrektywa w żaden sposób nie wpłynie na prawo partnerów społecznych do negocjowania, zawierania umów zbiorowych lub podejmowania działań zbiorowych zgodnie z prawem krajowym i praktyką krajową. Należy uznać, że zawarte przez partnerów społecznych porozumienia gwarantują pożądaną ochronę.
  Należy również doprecyzować, że partnerzy społeczni mogą wprowadzać przepisy i stosować układy zbiorowe pracy, które są korzystniejsze dla pracowników od przepisów przewidzianych w dyrektywie. |
| --- | --- | --- |

4.7.2.

Artykuł 27 ma na celu zapewnienie, że dyrektywa w żaden sposób nie wpłynie na prawo partnerów społecznych do negocjowania, zawierania umów zbiorowych lub podejmowania działań zbiorowych zgodnie z prawem krajowym i praktyką krajową. Należy uznać, że zawarte przez partnerów społecznych porozumienia gwarantują pożądaną ochronę.
  Należy również doprecyzować, że partnerzy społeczni mogą wprowadzać przepisy i stosować układy zbiorowe pracy, które są korzystniejsze dla pracowników od przepisów przewidzianych w dyrektywie.

Wynik głosowania

| Za: | 95 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 134 |
| Wstrzymało się: | 12 |

Za:

95

Przeciw:

134

Wstrzymało się:

12

Punkt 4.7.3

Dodać

| | 4.7.3. | EKES zauważa, że art. 30 pozwala na wdrożenie dyrektywy przez partnerów społecznych na ich wspólny wniosek, pod warunkiem że rezultaty, do których dąży dyrektywa, będą zawsze zagwarantowane. Przepis ten oznacza, że dyrektywa dopuszcza różne środki wdrażania dyrektywy w różnych systemach krajowych, gwarantując jednocześnie taki sam poziom ochrony pracownic i pracowników. Aby było to bezwzględnie jasne, dyrektywa powinna być wzorowana na dyrektywach dotyczących pracy tymczasowej oraz przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy, w których stwierdza się, że takie wdrażanie jest dozwolone pod warunkiem przestrzegania ogólnej ochrony pracowników. |
| --- | --- | --- |

4.7.3.

EKES zauważa, że art. 30 pozwala na wdrożenie dyrektywy przez partnerów społecznych na ich wspólny wniosek, pod warunkiem że rezultaty, do których dąży dyrektywa, będą zawsze zagwarantowane. Przepis ten oznacza, że dyrektywa dopuszcza różne środki wdrażania dyrektywy w różnych systemach krajowych, gwarantując jednocześnie taki sam poziom ochrony pracownic i pracowników. Aby było to bezwzględnie jasne, dyrektywa powinna być wzorowana na dyrektywach dotyczących pracy tymczasowej oraz przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy, w których stwierdza się, że takie wdrażanie jest dozwolone pod warunkiem przestrzegania ogólnej ochrony pracowników.

Wynik głosowania

| Za: | 86 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 142 |
| Wstrzymało się: | 9 |

Za:

86

Przeciw:

142

Wstrzymało się:

9

Punkt 1.1 (powiązany z nowym punktem 3.1)

Dodać

| | 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zdecydowanie popiera zasadę równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości i uznaje ją za jedną z podstawowych praw i zasad Unii Europejskiej. EKES popiera również cel Komisji, jakim jest zniwelowanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami i dalsze propagowanie zasady równości wynagrodzeń. Aby jednak rozwiązać problem zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć należy starannie ocenić i właściwie zidentyfikować pierwotne przyczyny tej różnicy. EKES uważa, że wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń
   (10)

  nie uwzględnia należycie głównych czynników leżących u podstaw zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, takich jak horyzontalna i pionowa segregacja na rynku pracy, wynikająca z indywidualnych wyborów edukacyjnych i zawodowych, pracy w pełnym i niepełnym wymiarze godzin oraz ograniczeń związanych z nieodpłatną opieką, a także roli zachęt podatkowych. W związku z tym istnieją – zamiast proponowanych środków na rzecz przejrzystości wynagrodzeń – skuteczniejsze i bardziej proporcjonalne środki niż wiążące prawodawstwo UE, przy pomocy których można by rozwiązać te kwestie, a jednocześnie zapewnić, że obciążenia administracyjne i koszty dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, nie zostaną zwiększone. EKES uważa, że proponowana dyrektywa
   (11)



  nie respektuje w pełni krajowych kompetencji w zakresie kształtowania płac i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zróżnicowanych krajowych modeli stosunków społecznych i stosunków pracy lub systemów sądowniczych i tradycji prawnych w państwach członkowskich. Ponadto nie uwzględnia się faktu, że płace kształtowane są również przez jednoczesny popyt i podaż umiejętności na rynku pracy, a także dostępne zasoby. W związku z tym EKES stwierdza, że wniosek Komisji w sprawie przejrzystości wynagrodzeń jest nieproporcjonalny i sprzeczny z zasadą pomocniczości. Komisja powinna ponownie rozważyć lub przeformułować swój wniosek, a współprawodawcy proszeni są o uwzględnienie niniejszych uwag i ustosunkowanie się do nich na kolejnych etapach procesu legislacyjnego.
  EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który ma ułatwić pracownicom i pracownikom egzekwowanie zasady równych wynagrodzeń, jeśli uważają oni, że padli ofiarą dyskryminacji płacowej. Ponadto wniosek ma przełożyć się na większą przejrzystość systemów wynagrodzeń i wzmocnić rolę organów krajowych w egzekwowaniu tej zasady. |
| --- | --- | --- |

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zdecydowanie popiera zasadę równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości i uznaje ją za jedną z podstawowych praw i zasad Unii Europejskiej. EKES popiera również cel Komisji, jakim jest zniwelowanie luki płacowej między kobietami a mężczyznami i dalsze propagowanie zasady równości wynagrodzeń. Aby jednak rozwiązać problem zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć należy starannie ocenić i właściwie zidentyfikować pierwotne przyczyny tej różnicy. EKES uważa, że wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń
   (10)

  nie uwzględnia należycie głównych czynników leżących u podstaw zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, takich jak horyzontalna i pionowa segregacja na rynku pracy, wynikająca z indywidualnych wyborów edukacyjnych i zawodowych, pracy w pełnym i niepełnym wymiarze godzin oraz ograniczeń związanych z nieodpłatną opieką, a także roli zachęt podatkowych. W związku z tym istnieją – zamiast proponowanych środków na rzecz przejrzystości wynagrodzeń – skuteczniejsze i bardziej proporcjonalne środki niż wiążące prawodawstwo UE, przy pomocy których można by rozwiązać te kwestie, a jednocześnie zapewnić, że obciążenia administracyjne i koszty dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, nie zostaną zwiększone. EKES uważa, że proponowana dyrektywa
   (11)



  nie respektuje w pełni krajowych kompetencji w zakresie kształtowania płac i nie uwzględnia w wystarczającym stopniu zróżnicowanych krajowych modeli stosunków społecznych i stosunków pracy lub systemów sądowniczych i tradycji prawnych w państwach członkowskich. Ponadto nie uwzględnia się faktu, że płace kształtowane są również przez jednoczesny popyt i podaż umiejętności na rynku pracy, a także dostępne zasoby. W związku z tym EKES stwierdza, że wniosek Komisji w sprawie przejrzystości wynagrodzeń jest nieproporcjonalny i sprzeczny z zasadą pomocniczości. Komisja powinna ponownie rozważyć lub przeformułować swój wniosek, a współprawodawcy proszeni są o uwzględnienie niniejszych uwag i ustosunkowanie się do nich na kolejnych etapach procesu legislacyjnego.
  EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, który ma ułatwić pracownicom i pracownikom egzekwowanie zasady równych wynagrodzeń, jeśli uważają oni, że padli ofiarą dyskryminacji płacowej. Ponadto wniosek ma przełożyć się na większą przejrzystość systemów wynagrodzeń i wzmocnić rolę organów krajowych w egzekwowaniu tej zasady.

Punkt 1.3 (powiązany z punktem 3.3)

Dodać

| | 1.3. | Jednakże EKES uważa, że wniosek powinien dać państwom członkowskim większe możliwości dostosowania ich modeli stosunków pracy
  zostać pod wieloma względami wzmocniony, szczególnie w odniesieniu do kryteriów, z których należy korzystać, aby ustalić wartość pracy, zakresu niektórych kluczowych zobowiązań w odniesieniu do przejrzystości oraz roli partnerów społecznych i rokowań zbiorowych we wdrażaniu zasady równości wynagrodzeń. |
| --- | --- | --- |

1.3.

Jednakże EKES uważa, że wniosek powinien dać państwom członkowskim większe możliwości dostosowania ich modeli stosunków pracy
  zostać pod wieloma względami wzmocniony, szczególnie w odniesieniu do kryteriów, z których należy korzystać, aby ustalić wartość pracy, zakresu niektórych kluczowych zobowiązań w odniesieniu do przejrzystości oraz roli partnerów społecznych i rokowań zbiorowych we wdrażaniu zasady równości wynagrodzeń.

Punkt 1.5 (powiązany z punktem 4.3.6)

Dodać

| | 1.5. | Choć wniosek
  Wniosek Komisji słusznie uwzględnia obawy dotyczące dodatkowego obciążenia MŚP., EKES popiera propozycję Komisji dotyczącą
  nie uważa całkowitego wyłączenia wszystkich przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 250 osób za uzasadnione
  , ale uznaje, że
  Jednak być może dobrze byłoby opracować odrębne przepisy dla MŚP na szczeblu krajowym. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia odpowiednich progów. Od państw członkowskich należy również wymagać wsparcia, szkoleń i pomocy technicznej dla pracodawców, a w szczególności MŚP, w realizacji ich zobowiązań w zakresie przejrzystości. |
| --- | --- | --- |

1.5.

Choć wniosek
  Wniosek Komisji słusznie uwzględnia obawy dotyczące dodatkowego obciążenia MŚP., EKES popiera propozycję Komisji dotyczącą
  nie uważa całkowitego wyłączenia wszystkich przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 250 osób za uzasadnione
  , ale uznaje, że
  Jednak być może dobrze byłoby opracować odrębne przepisy dla MŚP na szczeblu krajowym. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia odpowiednich progów. Od państw członkowskich należy również wymagać wsparcia, szkoleń i pomocy technicznej dla pracodawców, a w szczególności MŚP, w realizacji ich zobowiązań w zakresie przejrzystości.

---

(1)  COM(2021) 93 final.

(2)  COM(2021) 93 final.

(3)  Dz.U. C 110 z 22.3.2019, s. 26.

(4)  MOP, (2018)

  Global wage report 2018/2019: what lies behind gender pay gaps

  , [Sprawozdanie MOP w sprawie płac na świecie 2018–2019: skąd się bierze różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn], Genewa, MOP, s. 75.

(5)  MŚP odpowiadają za około 2/3 zatrudnienia w UE i stanowią 99,8 % wszystkich przedsiębiorstw, statystyki na temat małych i średnich przedsiębiorstw.

(6)  EIGE (2020) Gender inequalities in care and consequences for the labour market [Brak równouprawnienia płci w zawodach opiekuńczych i jego konsekwencje dla rynku pracy], s. 29.

(7)  Zalecenie 4.

(8)  Ocena skutków przeprowadzona przez Komisję sugeruje dodatkowy średni koszt wynoszący minimalnie od 379 do 508 EUR i maksymalnie od 721 do 890 EUR w pierwszym roku. Koszty te będą maleć w kolejnych latach: Ocena skutków (SWD(2021) 41 final, s. 59). Zob. także Eurofound (2020), Measures to promote gender pay transparency in companies: How much do they cost and what are their benefits and opportunities? [Środki promowania przejrzystości wynagrodzeń między kobietami i mężczyznami w przedsiębiorstwach. Jaki jest ich koszt i jakie płyną z nich korzyści oraz możliwości?], dokument roboczy Eurofound, WPEF20021.

(9)  Średni koszt wynoszący minimalnie od 1 180 do 1 724 EUR i maksymalnie od 1 911 do 2 266 EUR, który będzie maleć przy kolejnych ocenach: Ocena skutków (SWD(2021) 41 final, s. 61).

(10)  COM(2021) 93 final.

(11)  COM(2021) 93 final.

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/100 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/100

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Dokument roboczy służb Komisji – Ocena białej księgi »Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu«”

[SWD(2020) 410 final]

(2021/C 341/14)

| Sprawozdawca: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ |

Sprawozdawca:

Pierre Jean COULON

Współsprawozdawczyni:

Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 27.5.2021 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 241/1/4 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 14.1.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

27.5.2021

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

241/1/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę oceny wdrażania białej księgi z 2011 r., wyrażając jednocześnie ubolewanie, że ocenę tę podjęto tak późno i przekazano mu dopiero na jego wniosek. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES chciałby w przyszłości mieć systematyczny dostęp do informacji o postępach we wdrażaniu strategii Komisji i możliwość wnoszenia własnego wkładu w dziedzinie transportu. Ponadto EKES zaleca, by w przyszłych dokumentach strategicznych od samego początku uwzględniano jasny plan monitorowania. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES wyraża nadzieję, że oceny te polegają na opracowywaniu regularnych i tematycznych sprawozdań z postępów w odstępach czasu umożliwiających rzeczywistą ocenę postępów, opóźnień i ich przyczyn oraz, w razie potrzeby, ewentualnych środków naprawczych. Ważne jest, aby w odpowiednim czasie ocenić dotychczasowe osiągnięcia, a także to, czego nie udało się osiągnąć i dlaczego tak się stało (np. współmodalność, lepsza sytuacja kolei, zatory komunikacyjne, kwestie społeczne, cele środowiskowe), oraz podjąć odpowiednie działania. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet wspiera ekologizację transportu, jednakże podkreśla, że transformacja energetyczna musi być sprawiedliwa i zapewniać – nie rezygnując z realizacji wytyczonych celów – wykonalne i realistyczne rozwiązania alternatywne, uwzględniające szczególne lokalne uwarunkowania gospodarcze i społeczne oraz potrzeby wszystkich części Europy, w tym obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet przywołuje także swoje stanowisko w sprawie białej księgi, powtarzając, że ograniczanie modalności nie jest opcją, że należy dążyć do współmodalności, a nie przesunięcia międzygałęziowego, oraz że transformacja ekologiczna musi zarówno być sprawiedliwa społecznie, jak i chronić konkurencyjność europejskiego transportu, w tym poprzez pełne wdrożenie europejskiego obszaru transportu, przy pełnym wdrożeniu jednolitego rynku. W tym kontekście EKES ubolewa również nad opóźnieniami we wdrażaniu TEN-T. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES, podobnie jak w opinii z 2012 r., pragnie zachęcić do otwartej, ciągłej i przejrzystej wymiany poglądów między społeczeństwem obywatelskim (przedsiębiorstwa, pracodawcy, pracownicy, użytkownicy, organizacje pozarządowe, środowiska akademickie itp.), Komisją i innymi właściwymi podmiotami, takimi jak władze krajowe na różnych szczeblach, na temat wdrażania białej księgi. W ten sposób zwiększy się akceptacja i zrozumienie ze strony społeczeństwa obywatelskiego, a także przekaz informacji zwrotnych przydatnych dla decydentów politycznych i osób odpowiedzialnych za wdrażanie. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES powtarza swoje stanowisko zawarte w opinii z 2011 r. w sprawie społecznych aspektów polityki transportowej UE. Wzywa Komisję Europejską do zastosowania niezbędnych środków w celu zapewnienia harmonizacji norm społecznych w odniesieniu do ruchu wewnątrzunijnego, uwzględniając przy tym potrzebę zapewnienia równych warunków działania w tym zakresie na szczeblu międzynarodowym. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Nowa „Strategia na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności – europejski transport na drodze ku przyszłości” stanowi przedmiot opinii EKES-u (TEN/729 (1)) przyjętej w dniu 28 kwietnia 2021 r. EKES ponownie zdecydowanie wzywa do wdrożenia wszystkich przedstawionych w tej opinii wniosków i zaleceń. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES będzie bardzo uważny i w ramach kilku opinii będzie prowadzić prace dotyczące przyszłej strategii „Gotowi na osiągnięcie celu 55 proc.”, którą Komisja ma opublikować 14 lipca. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | W dniu 10 grudnia 2020 r. został opublikowany dokument roboczy zatytułowany „Ocena białej księgi »Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu«” [SWD(2020) 410]. W 2011 r., podczas opracowywania wspomnianego planu, przeprowadzono konsultacje z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym. Komitet przyjął 26 października 2011 r. opinię TEN/454. Po opublikowaniu dokumentu oceny SWD(2020) 410 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił przeanalizować przeprowadzoną ocenę względem celów zawartych w planie utworzenia obszaru transportu, opinii TEN/454 (2) i zmian, jakie nastąpiły od czasu jej publikacji. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Od czasu przyjęcia białej księgi zrealizowano wiele inicjatyw Komisji obejmujących wszystkie rodzaje transportu (czwarty pakiet kolejowy, europejska strategia na rzecz mobilności niskoemisyjnej z 2016 r., dyrektywa w sprawie infrastruktury paliw alternatywnych, trzy pakiety na rzecz mobilności dotyczące różnych aspektów transportu drogowego, rozporządzenie o usługach portowych, „Niebieski pas”, rozporządzenia w sprawie transportu, strategia w dziedzinie lotnictwa, program NAIADES, europejski akt prawny w sprawie dostępności, rozporządzenie UE w sprawie transeuropejskich sieci transportowych, rozporządzenie w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” itd.). Przeprowadzona ocena jest okazją do podkreślenia postępu technicznego, politycznego i społecznego, a zwłaszcza regulacyjnego w dziedzinie transportu drogowego w pakiecie mobilności przyjętym w 2020 r., a jednocześnie przypomina cele, które nie zostały zrealizowane. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Warto spojrzeć na osiągnięcia w świetle pierwotnych celów założonych w 2011 r., które nie mogły uwzględniać wydarzeń, jakie od tamtego czasu nastąpiły, zarówno pod względem geopolitycznym (brexit, wzrost znaczenia Chin), jak i środowiskowym (brak oznak spowolnienia globalnego ocieplenia czy zbiorowej zdolności do osiągnięcia celów porozumienia paryskiego) czy zdrowotnym (kryzys wywołany COVID-19). Kryzys zdrowotny pokazał zależność Europy od importu towarów strategicznych mających znaczenie dla suwerenności i stał się przyczyną historycznego interwencjonizmu europejskiego (plan odbudowy o wartości 750 mld EUR), który z kolei stanowił następstwo głębokiej zmiany europejskich ambicji w zakresie polityki środowiskowej zakładającej osiągnięcie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. i ograniczenie o 90 % emisji gazów cieplarnianych w sektorze transportu w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES odnotowuje dokument roboczy służb Komisji z 2016 r. oceniający realizację planu utworzenia obszaru transportu (3), w którym stwierdzono, że odnośnie do celów wyznaczonych w białej księdze czas, jaki upłynął od jej przyjęcia, jest w większości przypadków zbyt krótki, by właściwie ocenić osiągnięte postępy. W ocenie wskazano, że podejmowane są wysiłki w celu poprawy odpowiednich wskaźników, oraz odniesiono się do oczekiwań zainteresowanych stron dotyczących większego skupienia się na wdrażaniu, zwiększenia inwestycji w infrastrukturę transportową, pełniejszego uwzględnienia potrzeb użytkowników i pracowników transportu, wzmocnienia jednolitego europejskiego obszaru transportu oraz rozwoju technologicznego. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Choć niniejsza opinia ma ograniczać się do dokumentu oceny, nie można całkowicie pominąć zmian zachodzących w skali globalnej. Dlatego zachęcamy, by w odniesieniu do każdego punktu odbiorcy opinii rozpatrzyli potencjalne, przewidywalne lub możliwe skutki krótko-, średnio- i długoterminowe tych wydarzeń, w stosunku do których nie dysponujemy jeszcze odpowiednią perspektywą czasową. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES potwierdza swój pogląd wyrażony w opinii w sprawie planu utworzenia obszaru transportu, dotyczący znaczenia zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w realizację i ocenę planu. W 2015 r. na wniosek Parlamentu Europejskiego, który we wrześniu 2015 r. przyjął rezolucję w sprawie wdrożenia planu, EKES przyjął opinię w sprawie postępów i wyzwań związanych z planem. W dokumencie roboczym służb Komisji z 2016 r. przedstawiono poglądy kilku organów UE, co EKES uznaje za dobrą praktykę. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę oceny, która pozwala mu przedstawić swój punkt widzenia i powinna przede wszystkim służyć ustaleniu priorytetów w świetle zmian, postępów i opóźnień wskazanych w dokumencie. EKES pragnie być w przyszłości regularnie informowany o postępach we wdrażaniu poszczególnych strategii za pomocą tego rodzaju dokumentów oceny opracowywanych w odstępach czasu dostosowanych do każdego projektu. EKES ma nadzieję, że oceny te będą oczywiście zawierały podsumowanie postępów i opóźnień, ale również będą opisywały kluczowe elementy wyjaśniające te postępy i opóźnienia, a także tendencje i inicjatywy międzynarodowe wpływające lub mogące mieć wpływ na pierwotne plany działania. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W swojej opinii z października 2011 r. EKES wyraził ubolewanie z powodu faktu, że w wykazie proponowanych środków wskazano bardzo niewiele konkretnych terminów, a w planie utworzenia obszaru transportu nie jest wyraźnie określony związek między środkami strategicznymi (w perspektywie 2050 r.) a środkami taktycznymi (które można przedsięwziąć od zaraz). W opinii zaleca się zwłaszcza, by plan zawierał bardziej szczegółowy program prac na lata 2013–2020. W opinii z 2015 r. EKES zaproponował przeprowadzenie ogólnej ponownej oceny planu działania zawartego w załączniku I do planu pod kątem obecnej wykonalności politycznej. Należy stwierdzić, że w 2018 r. odnotowano postępy w realizacji trzech celów szczegółowych (emisje gazów cieplarnianych – cel ograniczenia do 2050 r. o 60 % w porównaniu z 1990 r. i cel ograniczenia do 2030 r. o 20 % w porównaniu z 2008 r., zależność od paliw kopalnych, ograniczenie nadmiernych zatorów komunikacyjnych). Emisje gazów cieplarnianych przekraczają o 32 % poziom z 1990 r. i stale rosły w latach 2013–2018. Paliwa kopalne nadal pokrywają większość potrzeb energetycznych sektora transportu. Wprawdzie ich udział w ostatnich latach wykazywał tendencję spadkową, ale tempo tego spadku, ściśle związane z wdrażaniem przepisów dotyczących ochrony środowiska w różnych krajach, jest niewystarczające. W przypadku wskaźników zatorów komunikacyjnych wydaje się również, że nieokreślony i mało ambitny cel nie został osiągnięty. EKES zwraca jednak uwagę, że nowe sposoby organizacji pracy wywołane kryzysem zdrowotnym otwierają nowe perspektywy systemowe. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W opinii z 2011 r. EKES poparł strategię planu utworzenia obszaru transportu polegającą na większym wykorzystaniu narzędzi rynkowych. W opinii z 2015 r. EKES wskazał na potrzebę zwrócenia uwagi m.in. na aspekty spójności związane z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz na konieczność rozważenia ryzyka wykluczenia społecznego i potrzebę zapewnienia spójności z podatkami i opłatami w znaczeniu ogólnym. Jednak ze względu na brak spowolnienia globalnego ocieplenia, wnioski wypływające z kryzysu zdrowotnego oraz istotną rolę władz politycznych w czasie tego kryzysu i niewątpliwie później, EKES wzywa Europę i władze publiczne państw członkowskich do zajęcia należnego im miejsca w kierowaniu przemianami niezbędnymi dla zrównoważonej przyszłości, w szczególności poprzez przyspieszenie programów inwestycyjnych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Większość przewidzianych w białej księdze inicjatyw ma na celu wdrożenie współmodalności w ramach jednolitego europejskiego obszaru transportu. EKES potwierdza swoją przychylność względem współmodalności. W tym kontekście EKES zwraca również uwagę na konieczność pełnego wdrożenia w praktyce formalnego otwarcia rynku, które nastąpiło wraz z czwartym pakietem kolejowym, aby kolej stała się atrakcyjnym partnerem pod względem multimodalności, z uwzględnieniem również kwestii ekologicznych i społecznych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W 2011 i 2015 r. EKES zwrócił uwagę na brak realistycznego określenia sposobów osiągnięcia celów dotyczących nadania ekologicznego charakteru systemowi transportu oraz szacunku kosztów. Wobec zgłoszonych opóźnień, a także kryzysu zdrowotnego i jego konsekwencji gospodarczych EKES wyraża duże obawy, czy zainteresowane podmioty będą w stanie sfinansować niezbędne przemiany. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Początkowy cel ograniczenia emisji CO2 w sektorze transportu o 60 % do 2050 r. był bardzo ambitny, zwłaszcza w świetle danych na koniec 2018 r. i oceny, z której wynikało, że bez dodatkowych polityk lub zwiększenia istniejących środków nie zostanie on osiągnięty. EKES ma nadzieję, że nowy impuls płynący z Europejskiego Zielonego Ładu sprawi, iż europejska polityka badań i rozwoju będzie na miarę wyzwań, a także przełoży się na zarządzanie i wdrażanie według zaostrzonego harmonogramu. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Komitet sugeruje, aby zaostrzony harmonogram i określone cele średnioterminowe nie ograniczały się do emisji CO2 i obejmowały określone ilościowo cele szczegółowe w zakresie ograniczenia zależności od ropy naftowej, emisji hałasu i zanieczyszczenia powietrza. Komitet podkreśla, że transformacja energetyczna nie może prowadzić do pogorszenia warunków życia na niektórych obszarach Europy. Przejście na czystą energię musi być odpowiednio dostosowane i uwzględniać specyficzne cechy gospodarcze, społeczne i terytorialne, nie podważając jednocześnie własnych celów. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Podobnie jak w swoich poprzednich opiniach (z lat 2011 i 2015), EKES ponownie podkreśla wagę słów zawartych w punkcie 18 planu utworzenia obszaru transportu, w którym stwierdza się, że: „Nie możemy jednak ograniczyć mobilności”. Zdaniem EKES należy przypomnieć, że stwierdzenie to nie powinno być interpretowane jako sprzeczne z jakimkolwiek środkiem mającym na celu zwiększenie efektywności energetycznej transportu i ograniczenie emisji. Faktem jest, że Europa przeżywa okres tendencji wzajemnie sobie przeczących. Nie powinno to jednak prowadzić do zmiany kursu polityki. Spośród celów planu znaczące postępy poczyniono w zakresie realizacji celów związanych z organizacją europejskiego rynku wewnętrznego. Byłoby wysoce szkodliwe, gdyby społeczne i środowiskowe oczekiwania różnych europejskich inicjatyw stały się w nadchodzących latach drugorzędne. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | W planie utworzenia obszaru transportu wzięto pod uwagę konieczność wzmocnienia konkurencyjności środków transportu alternatywnych wobec transportu drogowego. Komitet w dalszym ciągu popiera ten cel pod warunkiem że będzie on realizowany poprzez podnoszenie potencjału i jakości transportu kolejowego, żeglugi śródlądowej i transportu morskiego na małych odległościach oraz skuteczności usług intermodalnych, a nie kosztem rozwoju skutecznych i zrównoważonych usług transportu drogowego w UE. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES z zadowoleniem przyjmuje postęp w dziedzinie społecznej (utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Pracy, włączenie do prawa europejskiego Konwencji MOP o pracy na morzu, wdrożenie środków nadzoru przewidzianych w pakiecie dotyczącym transportu drogowego z grudnia 2011 r. itd.). EKES pozostaje jednak zaniepokojony napięciami na rynku drogowych przewozów towarowych spowodowanymi rozbieżnościami w ochronie socjalnej i poziomie płac, a także niegodnymi warunkami pracy w niektórych przypadkach. Podobnie jak w 2011 i 2015 r., EKES wzywa do podniesienia standardów socjalnych, zwiększenia bezpieczeństwa drogowego i zasobów ludzkich i finansowych w celu monitorowania przestrzegania przepisów prawa. EKES pragnie również, aby Komisja przyjrzała się problemowi „pracowników najemnych” platform oferujących dostawy do domu. Podobnie jak w swojej opinii TEN 697 (4), Komitet wzywa do wspierania pracy najemnej i zwalczania dumpingu socjalnego. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | W swoich poprzednich opiniach (z 2011 i 2015 r.) EKES wyraził poważne wątpliwości co do zasadności szczegółowego celu, określonego w planie utworzenia obszaru transportu, polegajacego na przejściu na inny rodzaj transportu, tj. na przesunięciu 30 % drogowych przewozów towarowych na odległościach powyżej 300 km do transportu kolejowego lub wodnego do 2030 r., a ponad 50 % – do 2050 r. Z przeprowadzonej oceny wyraźnie wynika, że do tej pory nie nastąpiły zmiany w podziale pomiędzy środki transportu. W tym względzie EKES zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w rezolucji Parlamentu Europejskiego z 2015 r. w sprawie wdrożenia planu, że strategia dotycząca zmiany transportu zawarta w planie działania nie okazała się skuteczna i że w związku z tym należy poprawić zrównoważony charakter wszystkich rodzajów transportu i poszukiwać rozwiązań w zakresie współmodalności. Europejski Zielony Ład i jego cel ograniczenia o 90 % emisji gazów cieplarnianych do 2050 r. w transporcie wprowadza pewne przesunięcia, ale nie przynosi odpowiedzi na praktyczne pytania, jakie pojawiają się w związku z tym nowym ambitnym celem. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | EKES ponownie wyraża obawy dotyczące konkurencyjności Europy i jej przedsiębiorstw. EKES stanowczo uważa, że należy preferować środki globalne. Środki o zasięgu regionalnym lub kontynentalnym – takie jak europejskie prawa konsumentów, normy społeczne i środki zrównoważonego rozwoju – powinny mieć również zastosowanie do przedsiębiorstw transportowych pochodzących z krajów spoza UE, prowadzących działalność w kierunku do i spoza rynku wewnętrznego oraz na rynku wewnętrznym, co doprowadzi do wyrównania warunków działania w skali globalnej oraz pozwoli uniknąć ucieczki emisji i utraty miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | EKES przyjmuje do wiadomości, że w obu poprzednich ocenach zasadniczo utrzymywano, iż jest zbyt wcześnie, by w pełni ocenić wyniki realizacji planu utworzenia obszaru transportu. EKES uznaje za niezadowalające stwierdzenie, że kryteria oceny wydają się niewystarczające, by w dowolnym czasie dokonać wiarygodnego podsumowania oceny strategii. Takie stwierdzenie nie wystarcza, tym bardziej że działania związane z wdrażaniem trwają odpowiednio od pięciu (2016 r.) i dziewięciu (2020 r.) lat. W tym kontekście EKES odnosi się do zalecenia zawartego w jego opinii z 2011 r. dotyczącego bardziej precyzyjnego planu prac na lata 2013–2020, co ułatwiałoby ocenę. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Zarówno w ocenie z 2016 r., jak i ocenie z 2020 r. przywiązuje się znaczną wagę do pełnego wdrożenia jednolitego europejskiego obszaru transportu, a w ocenie z 2020 r. szczególną uwagę zwraca się na jednolity rynek UE jako silną siłę napędową efektywnych kosztowo zmian, w tym zwłaszcza powszechnej akceptacji zmian technologicznych, oraz wskazuje się na znaczenie tego faktu dla wspierania inwestycji publicznych i prywatnych w tym zakresie. Dlatego EKES jest zaskoczony, że w strategii Komisji na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności do 2020 r. nie poświęcono więcej uwagi związkowi między celami w zakresie zrównoważonego rozwoju i cyfryzacji a jednolitym rynkiem, w tym aspektom społecznym i spójności. Z tych względów EKES wyraża ubolewanie, że przed podjęciem decyzji w sprawie nowej strategii nie zakończono oceny z 2020 r. Umożliwiłoby to wykorzystanie wniosków z tej oceny przy opracowywaniu strategii. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | EKES wyraża ubolewanie, że w ocenie nie zwrócono należytej uwagi na problemy i opóźnienia we wdrażaniu TEN-T, a w szczególności korytarzy sieci bazowej. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES zwraca uwagę na znaczenie uzyskania wsparcia społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych stron, w tym poprzez dialog oparty na uczestnictwie, zgodnie z sugestią zawartą w opinii EKES-u z 2012 r. Szerokie zrozumienie i akceptacja celów polityki będą odgrywać istotną rolę w zakresie osiągania wyników. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES nadal popiera program transeuropejskich sieci transportowych. W ramach Zielonego Ładu EKES apelował, nadal apeluje i będzie apelował o politykę inwestycyjną w nowoczesną infrastrukturę dostosowaną do przyszłych wyzwań (5). EKES nadal popiera program transeuropejskich sieci transportowych. Ponadto Komitet zaleca priorytetowe traktowanie bezpośrednich połączeń między węzłami lotniczymi a siecią kolei dużych prędkości, których istnienie jest warunkiem wstępnym do dyskusji na temat ewentualnego zakazu lotów na krótkich dystansach. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES potwierdza swoje poparcie dla utworzenia i wdrożenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej. Podobnie jak w swojej opinii TEN/697 i w świetle kryzysu Komitet wzywa państwa członkowskie i wszystkie zainteresowane podmioty sektora lotnictwa do ułatwienia pełnej i szybkiej realizacji ambitnych założeń UE dotyczących bezpieczeństwa, efektywności finansowej, potencjału i zrównoważonego charakteru europejskiego sektora transportu lotniczego. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | W ramach swojej polityki w zakresie transportu kolejowego Komisja do tej pory koncentrowała się głównie na konkurencji w sektorze kolejowym, a nie na spójnej realizacji celów polityki ochrony środowiska określonych w białej księdze w sprawie transportu. EKES podkreśla, że zintegrowane systemy kolejowe mogą zagwarantować sprawiedliwy przydział tak samo jak systemy niezintegrowane. Rozdział miał różne konsekwencje w różnych państwach członkowskich, w zależności od stanu infrastruktury, jakości i wielkości taboru oraz modelu rozdziału. Konkurencyjność nowych prywatnych przewoźników często opiera się na obniżonych standardach warunków pracy. Jednolity model w sektorze kolejowym nie jest zadowalający: konieczne jest uwzględnienie specyfiki geograficznej, zakresu modelu, układu linii, a także trybów funkcjonowania przewozów towarowych i pasażerskich. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Znaczne kwoty, które planuje się przeznaczyć na osiągnięcie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2050 r. i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 50 % do 2030 r., prawdopodobnie okażą się wstrząsem dla sektora transportu. EKES opowiada się za utworzeniem „transportowego FST” (Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji), aby w szczególny sposób wspierać pracowników i przedsiębiorstwa tego sektora, które nie są dużymi podmiotami. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Od 2011 r. poczyniono pewne postępy w dziedzinie społecznej, w szczególności dzięki wdrożeniu Konwencji MOP o pracy na morzu z 2006 r. Jednak te minimalne regulacje nie mogą zagwarantować zainteresowanym pracownikom warunków pracy współmiernych do oczekiwanego poziomu europejskiego. Po rezygnacji z projektu europejskiej bandery EKES pragnie, by Komisja Europejska kontynuowała wysiłki na rzecz harmonizacji standardów socjalnych w odniesieniu do ruchu wewnątrzunijnego, uwzględniając jednocześnie potrzebę zapewnienia warunków uczciwej konkurencji na poziomie międzynarodowym w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Odnośnie do utworzenia europejskiego rejestru i bandery EKES zauważa, że w ocenie pomija się różnorodne i złożone przyczyny nieosiągnięcia tego celu. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Jeśli chodzi o europejską strategię w zakresie badań, innowacji i wdrożenia w dziedzinie transportu, nowe cele Europejskiego Zielonego Ładu wymagają skutecznych metod mobilizacji zasobów i lepszej koordynacji działań różnych podmiotów sektora. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES przypomina swą opinię z 2011 r. w sprawie społecznych aspektów polityki transportowej UE, w której zaleca, aby „zachęcać kobiety i młodych pracowników do podejmowania pracy w sektorze transportowym za sprawą rozwiązań poprawiających jakość zatrudnienia we wszystkich rodzajach transportu, a także gwarantujących poprawę warunków pracy, szkolenia i uczenia się przez całe życie, możliwości rozwoju kariery, bezpieczeństwa eksploatacyjnego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy oraz rozwiązań, które przyczyniają się do lepszego zachowania równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym” (6). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES przypomina o konieczności utworzenia centrum monitorowania kwestii społecznych, zatrudnienia i szkoleń w dziedzinie transportu. Konieczne jest wprowadzenie systemu zachęt wspierających przyjmowanie norm jakościowych w całym sektorze transportu. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | W swojej opinii z 2011 r. EKES stwierdzał, że „generalnie, wymiar społeczny planu jest nikły”. EKES kieruje tę samą uwagę w stosunku do dokumentu oceny. Z punktu widzenia EKES-u potrzeba dokonania oceny społecznej jest priorytetowa i wiąże się z postulatem utworzenia centrum monitorowania kwestii społecznych, o którym była mowa w poprzednim punkcie. Zmiany i ich tempo, jakich wymaga się od tego sektora, będą siłą rzeczy wywierać presję na realizujące je organizacje i osoby. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Kryzys zdrowotny i rozwój sprzedaży internetowej z dostawą do domu lub dostawą blisko domu zwiększyły zindywidualizowany transport towarów, szczególnie na obszarach miejskich. Większe natężenie takich metod dystrybucji jest czynnikiem wzrostu zatorów komunikacyjnych i zanieczyszczenia na obszarach miejskich i, jak w przypadku energii, rodzi pytanie o tzw. ostatni kilometr. Wyzwań związanych z tego typu konsumpcją jest wiele w kontekście jeszcze szybszego wdrażania środków mających na celu ograniczenie emisji CO2, zwłaszcza na obszarach gęsto zaludnionych. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES zauważa postęp w zakresie liczebności pojazdów elektrycznych, a także bardzo zróżnicowaną sytuację w poszczególnych państwach Unii. Postępy te, które są zasadniczo wynikiem ustawodawstwa każdego państwa członkowskiego, wymagają infrastruktury i wiążą się z kwestią standaryzacji. W opinii na ten temat (7) Komitet wyraził już swe bezwzględne poparcie dla wysiłków na drodze do popularyzacji pojazdów elektrycznych. Przychylnie, ale i ostrożnie przyjmuje wykorzystanie energii niskoemisyjnej. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | EKES zauważa, że biała księga dotyczy głównie innowacji technologicznych i pomija inne ważne aspekty polityki mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, które również mogą być innowacyjne (np. środki niewiążące i innowacje społeczne, takie jak nowe podejście w zakresie planowania, uczestnictwo obywateli, innowacyjne metody podnoszenia świadomości itp.). Dlatego wskazana jest szersza definicja innowacji. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Choć transport niezmotoryzowany został uznany w 2011 r., nadal nie poświęca się wystarczającej uwagi promowaniu go i nie jest ono spójne. Wiele miast inwestuje w infrastrukturę dla ruchu pieszego i rowerowego (np. w ramach programów EFRR). UE nie ma jednak obecnie ani strategii, ani zdolności administracyjnych czy w zakresie zarządzania, aby zajmować się tym obszarem w sposób kompleksowy, międzysektorowy i zintegrowany. EKES odsyła do swojej opinii w sprawie znaczących potencjalnych korzyści zdrowotnych, jakie przynoszą aktywne sposoby przemieszczania się w Europie, takie jak jazda na rowerze i chodzenie pieszo. Komitet świadomie proponuje drobne działania, aby uwolnić potencjał ruchu rowerowego i pieszego w zakresie korzyści dla zdrowia i dostępności dla obywateli Europy. W związku z tym EKES sugeruje opracowanie strategii UE na rzecz transportu niezmotoryzowanego, która doprowadziłaby do konkretnych działań na poziomie europejskim w zakresie planowania strategicznego, projektowania i inwestycji w ruch rowerowy i pieszy. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | W odniesieniu do planów na rzecz mobilności w miastach, od czasu publikacji w 2013 r. wytycznych dotyczących planu zrównoważonej mobilności miejskiej (PZMM), Komisja przyznała setkom miast w całej Europie dofinansowanie z funduszy europejskich (np. w ramach inicjatywy CIVITAS), aby zapewnić wyważony i zintegrowany rozwój zrównoważonego transportu miejskiego. Dowodem na to są imponujące i liczne realizacje wynikające z przyjęcia PZMM w Europie. Należy zauważyć, że chodzi o przyjęcie podejścia partycypacyjnego skoncentrowanego na potrzebach podmiotów znajdujących się w centrum procesu. Kompleksowe i zrównoważone planowanie mobilności miejskiej dowiodło, że może stać się skutecznym sposobem sprostania wyzwaniom klimatycznym, energetycznym i środowiskowym. EKES pragnie zachęcić do podjęcia europejskiej inicjatywy, która wydaje się niezbędna do wprowadzania w państwach Unii krajowych ram dla opracowywania i wdrażania planów zrównoważonej mobilności miejskiej, które stanowią główne strategiczne narzędzia planowania mobilności miejskiej. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Odnośnie do komunikacji i przekazywania wiedzy w dziedzinie mobilności miejskiej EKES zwraca uwagę na doskonałe efekty, jakie przyniosło utworzenie w 2014 r. portalu ELTIS jako centrum monitorowania mobilności w miastach, które przyczynia się do eksponowania zachodzących zmian i dobrych praktyk. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Środki dotyczące opłat drogowych i systemów regulujących dostęp pojazdów do obszarów miejskich nadal nie są powszechnie akceptowane w Europie. Biała księga wskazuje, że koszty zatorów komunikacyjnych wzrosną o około 50 % do 2050 r. oraz że istnieje potrzeba oceny istniejących systemów opłat drogowych poprzez zapewnienie zachęt dla państw członkowskich wprowadzających projekty pilotażowe w celu wdrożenia systemów zgodnie z tymi wytycznymi. Rozwiązaniem mogłoby być promowanie i zachęcanie do transportu publicznego i niezmotoryzowanej mobilności. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Biała księga przewidywała coraz szybszy rozwój paliw alternatywnych (takich jak napęd elektryczny lub wodór) jako przyczynek do bardziej ekologicznego transportu. Chociaż produkcja paliw alternatywnych poprawiła się i wzrosła w ciągu ostatniej dekady, w 2018 r. tylko 33 % energii elektrycznej w Europie pochodziło ze źródeł odnawialnych. EKES uważa zatem, że emisje spalin z pojazdów i ich ślad węglowy należy mierzyć w całym cyklu ich życia. Ponadto zastąpienie pojazdów z silnikami spalinowymi pojazdami elektrycznymi w żaden sposób nie zmieni schematów powstawania zatorów komunikacyjnych w naszych miastach. |
| --- | --- |

4.18.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 158.

1

(2)  Dz.U. C 24 z 28.1.2012, s. 146.

2

(3)  SWD(2016) 226.

3

(4)  Dz.U. C 14 z 15.1.2020, s. 112.

4

(5)  Opinia EKES-u w sprawie zrównoważonego rozwoju polityki transportowej UE i sieci TEN-T (opinia rozpoznawcza) (Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 31) (TEN/446).

5

(6)  Opinia EKES-u w sprawie: „W jaki sposób polityka unijna wpłynęła na możliwości zatrudnienia, potrzeby w zakresie szkoleń oraz warunki pracy pracowników sektora transportu?” (opinia rozpoznawcza) (Dz.U. C 248 z 25.8.2011, s. 22) (CESE 1006/2011).

6

(7)  Opinia EKES-u w sprawie: „W kierunku szerszego wdrożenia pojazdów elektrycznych” (opinia rozpoznawcza) (Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 47) (CESE 989/2010).

7

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/106 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/106

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki zarządzania, ochrony i kontroli obowiązujące na obszarze podlegającym kompetencji Komisji ds. Tuńczyka na Oceanie Indyjskim (IOTC) oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1936/2001, (WE) nr 1984/2003 i (WE) nr 520/2007”

(COM(2021) 113 final – 2021/0058 (COD))

(2021/C 341/15)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 24.3.2021
  Rada, 31.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 187/0/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 24.3.2021

Rada, 31.3.2021

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

187/0/2

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 561. sesji plenarnej w dniach 9 i 10 czerwca 2021 r. (posiedzenie z 9 czerwca) Komitet 187 głosami za – 2 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/107 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/107

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/625 w odniesieniu do kontroli urzędowych zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego wywożonych z państw trzecich do Unii w celu zapewnienia przestrzegania zakazu dotyczącego niektórych zastosowań środków przeciwdrobnoustrojowych”

(COM(2021) 108 final – 2021/0055 (COD))

(2021/C 341/16)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 11.3.2021
  Rada, 17.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2, art. 114, art. 168 ust. 4 lit. b) i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 212/0/4 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 11.3.2021

Rada, 17.3.2021

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2, art. 114, art. 168 ust. 4 lit. b) i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

212/0/4

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 561. sesji plenarnej w dniach 9 i 10 czerwca 2021 r. (posiedzenie z 9 czerwca) Komitet 212 głosami za – 4 osoby wstrzymały się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 24.8.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 341/108 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 341/108

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki ochrony i zarządzania obowiązujące na obszarze objętym konwencją Komisji ds. Rybołówstwa na Zachodnim i Środkowym Pacyfiku oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 520/2007”

(COM(2021) 198 final – 2021/0103 (COD))

(2021/C 341/17)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 26.4.2021
  Rada, 6.5.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 9.6.2021 |
| Sesja plenarna nr | 561 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 221/0/7 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 26.4.2021

Rada, 6.5.2021

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

9.6.2021

Sesja plenarna nr

561

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

221/0/7

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 561. sesji plenarnej w dniach 9 i 10 czerwca 2021 r. (posiedzenie z 9 czerwca) Komitet 221 głosami za – 7 osób wstrzymało się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 9 czerwca 2021 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---