# Επίσημη Εφημερίδα C 286/16 Ι

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 64ό έτος16 Ιουλίου 2021 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

64ό έτος16 Ιουλίου 2021

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021 |
| 2021/C 286/01 | Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης | 1 |
| 2021/C 286/02 | Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η σύμπραξη της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για το βιώσιμο μέλλον μας — Συμβολή της ΕΟΚΕ στην Κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο | 6 |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021 |
| 2021/C 286/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ελεύθερα επαγγέλματα 4.0 (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 8 |
| 2021/C 286/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων(Διερευνητική γνωμοδότηση) | 13 |
| 2021/C 286/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Επαγγελματική κατάρτιση: η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κατάρτισης στην πρόβλεψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και την αντιστοίχισή τους με τις δεξιότητες και ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας) | 20 |
| 2021/C 286/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς μπορούν, με βάση την εκπαίδευση και την κατάρτιση και υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης, να προαχθούν οι δεξιότητες που χρειάζονται στην Ευρώπη ώστε να εδραιωθεί μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή, πιο ανθεκτική και με μεγαλύτερη συνοχή(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας) | 27 |
| 2021/C 286/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς μπορούν να εναρμονιστούν οι όροι εισόδου των συμπληρωμάτων διατροφής στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης: λύσεις και βέλτιστες πρακτικές(Διερευνητική γνωμοδότηση) | 33 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021

2021/C 286/01

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης

1

2021/C 286/02

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η σύμπραξη της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για το βιώσιμο μέλλον μας — Συμβολή της ΕΟΚΕ στην Κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο

6

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021

2021/C 286/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ελεύθερα επαγγέλματα 4.0 (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

8

2021/C 286/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων(Διερευνητική γνωμοδότηση)

(Διερευνητική γνωμοδότηση)

13

2021/C 286/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Επαγγελματική κατάρτιση: η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κατάρτισης στην πρόβλεψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και την αντιστοίχισή τους με τις δεξιότητες και ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας)

20

2021/C 286/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς μπορούν, με βάση την εκπαίδευση και την κατάρτιση και υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης, να προαχθούν οι δεξιότητες που χρειάζονται στην Ευρώπη ώστε να εδραιωθεί μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή, πιο ανθεκτική και με μεγαλύτερη συνοχή(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας)

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας)

27

2021/C 286/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πώς μπορούν να εναρμονιστούν οι όροι εισόδου των συμπληρωμάτων διατροφής στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης: λύσεις και βέλτιστες πρακτικές(Διερευνητική γνωμοδότηση)

(Διερευνητική γνωμοδότηση)

33

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021 |
| 2021/C 286/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων (Πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων)[COM (2020) 767 final] | 38 |
| 2021/C 286/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Νέο Θεματολόγιο για τους Καταναλωτές — Ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των καταναλωτών για μια βιώσιμη ανάκαμψη[COM(2020) 696 final] | 45 |
| 2021/C 286/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη[COM(2020) 761 final] | 53 |
| 2021/C 286/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πλήρης αξιοποίηση του ενωσιακού δυναμικού καινοτομίας — Σχέδιο δράσης για τη διανοητική ιδιοκτησία με σκοπό τη στήριξη της ανάκαμψης και της ανθεκτικότητας της ΕΕ[COM(2020) 760 final] | 59 |
| 2021/C 286/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα (πράξη για τις ψηφιακές αγορές)[COM(2020) 842 final — 2020/374 (COD)] | 64 |
| 2021/C 286/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) και την τροποποίηση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ[COM(2020) 825 final — 2020/0361 (COD)] | 70 |
| 2021/C 286/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Η στρατηγική κυβερνοασφάλειας της ΕΕ για την ψηφιακή δεκαετία[JOIN(2020) 18 final] | 76 |
| 2021/C 286/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ένα μηχανοργανωμένο σύστημα επικοινωνίας σε διασυνοριακές αστικές και ποινικές διαδικασίες (σύστημα e-CODEX), και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726[COM(2020) 712 final — 2020/345 (COD)] | 82 |
| 2021/C 286/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια εργαλειοθήκη ευκαιριών[COM(2020) 710 final] | 88 |
| 2021/C 286/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας και την τροποποίηση της οδηγίας 2011/24/ΕΕ[COM(2018) 51 final — 2018/18 (COD)] | 95 |
| 2021/C 286/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά την ανάθεση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή για τον προσδιορισμό της έννοιας των όρων που χρησιμοποιούνται σε ορισμένες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας[COM(2020) 749 final — 2020/331 (CNS)] | 102 |
| 2021/C 286/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 389/2012 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όσον αφορά το περιεχόμενο των ηλεκτρονικών μητρώων[COM(2021) 28 final — 2021/15 (CNS)] | 106 |
| 2021/C 286/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας: ετοιμότητα και ανθεκτικότητα απέναντι σε διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας[COM(2020) 724 final], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων όσον αφορά την ετοιμότητα έναντι κρίσεων και τη διαχείριση κρίσεων για τα φάρμακα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα[COM(2020) 725 final — 2020/321(COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ), αριθ. 851/2004 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων[COM(2020) 726 final — 2020/320 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας και για την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1082/2013/ΕΕ[COM(2020) 727 final — 2020/322 (COD)] | 109 |
| 2021/C 286/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μια Ένωση ισότητας: σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού 2020-2025[COM(2020) 565 final] | 121 |
| 2021/C 286/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025[COM(2020) 698 final] | 128 |
| 2021/C 286/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027[COM(2020) 758 final] | 134 |
| 2021/C 286/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Διασφάλιση της δικαιοσύνης στην ΕΕ — Στρατηγική για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση 2021-2024[COM(2020) 713 final] | 141 |
| 2021/C 286/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο για την έκδοση, την επαλήθευση και την αποδοχή διαλειτουργικών πιστοποιητικών εμβολιασμού, εξέτασης και ανάρρωσης, με σκοπό να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 (ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό)[COM(2021) 130 final — 2021/0068 (COD)] | 146 |
| 2021/C 286/26 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μια στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον[COM (2020) 741 final] | 152 |
| 2021/C 286/27 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα — οι ευρωπαϊκές μεταφορές σε τροχιά μέλλοντος[COM(2020) 789 final] | 158 |
| 2021/C 286/28 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων[COM(2020) 823 final — 2020/0359 (COD) — COM(2020) 829 final — 2020/0365 (COD)] | 170 |
| 2021/C 286/29 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία: Σχέδιο δράσης για τη στήριξη της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού[COM (2020) 784 final] | 176 |
| 2021/C 286/30 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων — Για ένα περιβάλλον χωρίς τοξικές ουσίες[COM(2020) 667 final] | 181 |
| 2021/C 286/31 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με απαλλαγές εισαγωγών και ορισμένων παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών όσον αφορά μέτρα της Ένωσης υπέρ του δημόσιου συμφέροντος[COM(2021) 181 final — 2021/0097 (CNS)] | 190 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021

2021/C 286/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων (Πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων)[COM (2020) 767 final]

[COM (2020) 767 final]

38

2021/C 286/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Νέο Θεματολόγιο για τους Καταναλωτές — Ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των καταναλωτών για μια βιώσιμη ανάκαμψη[COM(2020) 696 final]

[COM(2020) 696 final]

45

2021/C 286/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη[COM(2020) 761 final]

[COM(2020) 761 final]

53

2021/C 286/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πλήρης αξιοποίηση του ενωσιακού δυναμικού καινοτομίας — Σχέδιο δράσης για τη διανοητική ιδιοκτησία με σκοπό τη στήριξη της ανάκαμψης και της ανθεκτικότητας της ΕΕ[COM(2020) 760 final]

[COM(2020) 760 final]

59

2021/C 286/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα (πράξη για τις ψηφιακές αγορές)[COM(2020) 842 final — 2020/374 (COD)]

[COM(2020) 842 final — 2020/374 (COD)]

64

2021/C 286/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) και την τροποποίηση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ[COM(2020) 825 final — 2020/0361 (COD)]

[COM(2020) 825 final — 2020/0361 (COD)]

70

2021/C 286/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Η στρατηγική κυβερνοασφάλειας της ΕΕ για την ψηφιακή δεκαετία[JOIN(2020) 18 final]

[JOIN(2020) 18 final]

76

2021/C 286/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ένα μηχανοργανωμένο σύστημα επικοινωνίας σε διασυνοριακές αστικές και ποινικές διαδικασίες (σύστημα e-CODEX), και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726[COM(2020) 712 final — 2020/345 (COD)]

[COM(2020) 712 final — 2020/345 (COD)]

82

2021/C 286/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια εργαλειοθήκη ευκαιριών[COM(2020) 710 final]

[COM(2020) 710 final]

88

2021/C 286/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας και την τροποποίηση της οδηγίας 2011/24/ΕΕ[COM(2018) 51 final — 2018/18 (COD)]

[COM(2018) 51 final — 2018/18 (COD)]

95

2021/C 286/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά την ανάθεση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή για τον προσδιορισμό της έννοιας των όρων που χρησιμοποιούνται σε ορισμένες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας[COM(2020) 749 final — 2020/331 (CNS)]

[COM(2020) 749 final — 2020/331 (CNS)]

102

2021/C 286/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 389/2012 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όσον αφορά το περιεχόμενο των ηλεκτρονικών μητρώων[COM(2021) 28 final — 2021/15 (CNS)]

[COM(2021) 28 final — 2021/15 (CNS)]

106

2021/C 286/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας: ετοιμότητα και ανθεκτικότητα απέναντι σε διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας[COM(2020) 724 final], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων όσον αφορά την ετοιμότητα έναντι κρίσεων και τη διαχείριση κρίσεων για τα φάρμακα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα[COM(2020) 725 final — 2020/321(COD)], Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ), αριθ. 851/2004 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων[COM(2020) 726 final — 2020/320 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας και για την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1082/2013/ΕΕ[COM(2020) 727 final — 2020/322 (COD)]

[COM(2020) 724 final]

[COM(2020) 725 final — 2020/321(COD)]

[COM(2020) 726 final — 2020/320 (COD)]

[COM(2020) 727 final — 2020/322 (COD)]

109

2021/C 286/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μια Ένωση ισότητας: σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού 2020-2025[COM(2020) 565 final]

[COM(2020) 565 final]

121

2021/C 286/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025[COM(2020) 698 final]

[COM(2020) 698 final]

128

2021/C 286/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027[COM(2020) 758 final]

[COM(2020) 758 final]

134

2021/C 286/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Διασφάλιση της δικαιοσύνης στην ΕΕ — Στρατηγική για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση 2021-2024[COM(2020) 713 final]

[COM(2020) 713 final]

141

2021/C 286/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο για την έκδοση, την επαλήθευση και την αποδοχή διαλειτουργικών πιστοποιητικών εμβολιασμού, εξέτασης και ανάρρωσης, με σκοπό να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 (ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό)[COM(2021) 130 final — 2021/0068 (COD)]

[COM(2021) 130 final — 2021/0068 (COD)]

146

2021/C 286/26

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μια στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον[COM (2020) 741 final]

[COM (2020) 741 final]

152

2021/C 286/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα — οι ευρωπαϊκές μεταφορές σε τροχιά μέλλοντος[COM(2020) 789 final]

[COM(2020) 789 final]

158

2021/C 286/28

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων[COM(2020) 823 final — 2020/0359 (COD) — COM(2020) 829 final — 2020/0365 (COD)]

[COM(2020) 823 final — 2020/0359 (COD) — COM(2020) 829 final — 2020/0365 (COD)]

170

2021/C 286/29

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία: Σχέδιο δράσης για τη στήριξη της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού[COM (2020) 784 final]

[COM (2020) 784 final]

176

2021/C 286/30

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων — Για ένα περιβάλλον χωρίς τοξικές ουσίες[COM(2020) 667 final]

[COM(2020) 667 final]

181

2021/C 286/31

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με απαλλαγές εισαγωγών και ορισμένων παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών όσον αφορά μέτρα της Ένωσης υπέρ του δημόσιου συμφέροντος[COM(2021) 181 final — 2021/0097 (CNS)]

[COM(2021) 181 final — 2021/0097 (CNS)]

190

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/1 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/1

---

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”»

(2021/C 286/01)

| Εισηγητές: | ο κ. Stefano MALLIA (Ομάδα I)
  ο κ. Oliver RÖPKE (Ομάδα II)
  ο κ. Séamus BOLAND (Ομάδα III) |
| --- | --- |

Εισηγητές:

ο κ. Stefano MALLIA (Ομάδα I)

ο κ. Oliver RÖPKE (Ομάδα II)

ο κ. Séamus BOLAND (Ομάδα III)

Κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 27 και 28 Απριλίου 2021 (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε το ακόλουθο ψήφισμα με 226 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 5 αποχές.

| 1.1. | Η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης (εφεξής: «η διάσκεψη») παρέχει μοναδική ευκαιρία στην Ευρώπη να επανασυνδεθεί και να συμπράξει με τους Ευρωπαίους πολίτες —και μέσω των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών—, έτσι ώστε να έχουν ουσιαστικό λόγο στο κοινό τους μέλλον. Είναι πλέον καιρός να υλοποιηθεί η υπόσχεση του άρθρου 11 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση να δοθεί στους πολίτες και τις αντιπροσωπευτικές τους οργανώσεις η ευκαιρία να δημοσιοποιούν και να ανταλλάσσουν δημοσίως απόψεις για όλα τα πεδία δράσης της ΕΕ, καθώς και να διατηρείται ανοικτός, διαφανής και τακτικός διάλογος με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ότι η επιτυχία της διάσκεψης θα εξαρτηθεί επίσης από την ικανότητα εκπόνησης ενός νέου αφηγήματος για την Ευρώπη, βασισμένου στην πραγματικότητα της καθημερινής ζωής, με το οποίο θα μπορούν να ταυτιστούν οι Ευρωπαίοι πολίτες. Το εν λόγω αφήγημα δεν θα είναι απλώς ένας κατάλογος επιτευγμάτων, αλλά θα αποτελέσει έναν συγκεκριμένο ορθολογικό και συνάμα συναισθηματικό σύνδεσμο μεταξύ της ΕΕ και των πολιτών της. Θα πρέπει τα στρατηγικά θέματα να ιδωθούν υπό κοινό πρίσμα, έτσι ώστε να αποφευχθεί μια Ευρώπη κατά παραγγελία. Στόχος είναι να ανακαλυφθεί και να ανανεωθεί το τόσο αναγκαίο αίσθημα του ανήκειν που θα βασίζεται σε κοινές αξίες, μέσω της δημιουργίας νέας ευρωπαϊκής δυναμικής για την αντιμετώπιση των σημερινών και των μελλοντικών ζητουμένων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ έχει βαθιές ρίζες σε όλα τα κοινωνικά στρώματα (εργοδότες, συνδικαλιστικές οργανώσεις, και κοινωνία των πολιτών εν γένει) σε όλα τα κράτη μέλη. Επομένως, είναι η πλέον κατάλληλη για φροντίσει για την αποτελεσματική συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σε αυτό το εγχείρημα, δεδομένου μάλιστα ότι διαθέτει τα αντίστοιχα δίκτυα για τον σκοπό αυτό. Εκεί έγκεινται άλλωστε η αδιαμφισβήτητη ειδημοσύνη και ο λόγος ύπαρξής της! Η μόνιμη συμμετοχή της ΕΟΚΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας της διάσκεψης —συμπεριλαμβανομένης της εκτελεστικής επιτροπής— είναι καίριας σημασίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στη διοίκηση της διάσκεψης και είναι αποφασισμένη να υποβάλει σοβαρές και σαφείς προτάσεις, με βάση το αφήγημα και το όραμά της για την ΕΕ των επόμενων δεκαετιών. Επαναλαμβάνει δε την ακράδαντη πεποίθησή της ότι μέσω της διάσκεψης πρέπει να προτείνονται προτάσεις και λύσεις που θα κάνουν πραγματικά τη διαφορά στους πολίτες της ΕΕ. Συνεπώς, είναι ζωτικής σημασίας η διάσκεψη να πραγματοποιήσει συγκεκριμένη και μετρήσιμη πρόοδο και όχι απλώς να οδηγήσει σε μη δεσμευτικές και αδιέξοδες συζητήσεις με τους πολίτες. Ως εκ τούτου, η πρόταση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Šefčovič να συμπεριληφθούν τα συμπεράσματα της διάσκεψης στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το έτος 2022 κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Πρόκειται δε για ένα κρίσιμο σημείο που ενισχύει την αξιοπιστία και τη φιλοδοξία αυτής της πολιτικής διαδικασίας εν γένει. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η διοίκηση της διάσκεψης θα πρέπει να καθορίζει εξαρχής το πεδίο εφαρμογής και τον σκοπό της συμμετοχής των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών. Η γνώση του στόχου των μέσων συμμετοχής μπορεί επίσης να συμβάλει στην ευθυγράμμιση των επιδιώξεων με τα διαθέσιμα μέσα, τόσο ως προς τον σχεδιασμό των διαδικασιών όσο και από άποψης προϋπολογισμού. Αναμφίβολα, η διοίκησή της θα πρέπει να καταφύγει σε διαφορετικές μορφές και μεθόδους συμμετοχής, αναλόγως με τη φάση και το επίπεδο σε οποιοδήποτε σημείο, καθώς και να βρει τρόπους προσέγγισης όσων Ευρωπαίων δεν έχουν προσωπικά κίνητρα να συμμετάσχουν. Η συμβολή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να υποστηρίζεται από πολιτικούς και θεσμικά όργανα ή να αποτυπώνεται στις αποφάσεις, ειδάλλως η εμπιστοσύνη των πρώτων στα εν λόγω εγχειρήματα είναι πιθανό να πληγεί. Οι υπερβολικά υψηλές προσδοκίες πρέπει να αποφεύγονται. Χάρη σε έναν μηχανισμό καταγραφής παρατηρήσεων οι ιδέες που διατυπώνονται κατά τις εκδηλώσεις της διάσκεψης θα μετουσιώνονται σε συγκεκριμένες εισηγήσεις για ενωσιακή δράση. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Το βραχύ χρονοδιάγραμμα της διάσκεψης επιβάλλει περιορισμούς σε όλους τους συμμετέχοντες. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να εκληφθεί ως σημείο εκκίνησης μιας συνεχούς διαδικασίας για μεγαλύτερη συνεργασία με τους πολίτες της Ευρώπης, με βάση αυτή την αρχική περίοδο. Η ευκαιρία αυτή θα πρέπει να αξιοποιηθεί για να αλλάξει το υπόδειγμα και το επίπεδο φιλοδοξίας σε όλα τα πεδία πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι συζητήσεις της διάσκεψης πρέπει να παρακολουθούνται και να προσεγγίζονται με ανοικτό πνεύμα από όλους τους παράγοντες, χωρίς να προεξοφλούνται τα συμπεράσματα όσον αφορά τα επόμενα βήματα και με όλες τις επιλογές ανοικτές. Εν προκειμένω, δρομολογήθηκαν κατά τα τελευταία έτη ορισμένες πρωτοβουλίες και μέσα της ΕΕ, τα οποία πρέπει τώρα να εφαρμοστούν. Θα πρέπει να προωθηθεί η τακτική εποπτεία της εφαρμογής, καθώς και η ενημέρωση με θέμα την πρόοδο που σημειώνεται σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά τα μέτρα που έχουν ληφθεί και τα διαθέσιμα μέσα. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Ένα νέο ευρωπαϊκό αφήγημα: η Ευρώπη ως μια ιδανική περιοχή για να ζει και να ευημερεί κάποιος

| 2.1. | Με αυτά κατά νου, η ΕΟΚΕ προτείνει ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη που συνδέει το απώτερο και πρόσφατο παρελθόν της Ευρώπης με το παρόν, παρέχει ένα όραμα για το μέλλον βασισμένο στη συνεργασία πέραν των συνόρων, ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ των λαών της και βασίζεται στις αξίες της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της συνεργασίας μεταξύ των γενεών, της ισότητας των φύλων, της βιώσιμης ευημερίας και της δίκαιης οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης. Είναι επιτακτική ανάγκη να αξιοποιηθεί η δημόσια στήριξη στις αξίες αυτές, με σκοπό να επανεξεταστούν τα μοντέλα μας ανάπτυξης και διακυβέρνησης υπό το πρίσμα της βιωσιμότητας, να οικοδομηθεί μια πιο ισότιμη κοινωνία και να τεθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στο επίκεντρο αυτής της ανασυγκρότησης και ανάκαμψης.
  Η Ευρώπη που χρειάζονται οι πολίτες της είναι αυτή που:






  — | αναγνωρίζει ότι η κοινωνία των πολιτών είναι θεματοφύλακας του κοινού καλού και απαραίτητος συντελεστής στην εξεύρεση λύσεων στα κοινά ζητήματα της Ευρώπης· |
| --- | --- | --- |

2.1.

Η Ευρώπη που χρειάζονται οι πολίτες της είναι αυτή που:

—

αναγνωρίζει ότι η κοινωνία των πολιτών είναι θεματοφύλακας του κοινού καλού και απαραίτητος συντελεστής στην εξεύρεση λύσεων στα κοινά ζητήματα της Ευρώπης·

| — | εστιάζει σε μια δίκαιη και βιώσιμη ανάκαμψη από τις κρίσεις της νόσου COVID-19, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς και θα δημιουργήσει μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις αλληλένδετες κοινωνικές, οικονομικές, δημοκρατικές, δημογραφικές και κλιματικές κρίσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ, την αναγκαιότητα της οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης, καθώς και τις πιο μακροπρόθεσμες δομικές αλλαγές που προκαλεί η πανδημία. Η οικονομία της Ευρώπης πρέπει να υποστηριχθεί πλήρως για να ανακτήσει το χαμένο έδαφος, με δεδομένη την ανάγκη για ανοδική σύγκλιση, μεγαλύτερη συνοχή, κοινωνική προστασία, αυξημένες επενδύσεις στις δημόσιες υπηρεσίες, τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και τη μείωση της φτώχειας· |
| --- | --- |

—

εστιάζει σε μια δίκαιη και βιώσιμη ανάκαμψη από τις κρίσεις της νόσου COVID-19, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς και θα δημιουργήσει μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις αλληλένδετες κοινωνικές, οικονομικές, δημοκρατικές, δημογραφικές και κλιματικές κρίσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ, την αναγκαιότητα της οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης, καθώς και τις πιο μακροπρόθεσμες δομικές αλλαγές που προκαλεί η πανδημία. Η οικονομία της Ευρώπης πρέπει να υποστηριχθεί πλήρως για να ανακτήσει το χαμένο έδαφος, με δεδομένη την ανάγκη για ανοδική σύγκλιση, μεγαλύτερη συνοχή, κοινωνική προστασία, αυξημένες επενδύσεις στις δημόσιες υπηρεσίες, τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και τη μείωση της φτώχειας·

| — | υποστηρίζει την οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη, την επιχειρηματικότητα, τη δίκαιη μετάβαση, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, την εκπαίδευση και την απόκτηση δεξιοτήτων, την καινοτομία, τις επενδύσεις στις υποδομές και στις κοινωνικές, την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την ψηφιοποίηση, την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την οικονομική και νομισματική ολοκλήρωση· |
| --- | --- |

—

υποστηρίζει την οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη, την επιχειρηματικότητα, τη δίκαιη μετάβαση, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, την εκπαίδευση και την απόκτηση δεξιοτήτων, την καινοτομία, τις επενδύσεις στις υποδομές και στις κοινωνικές, την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την ψηφιοποίηση, την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την οικονομική και νομισματική ολοκλήρωση·

| — | προστατεύει όλους τους πολίτες της, συμπεριλαμβανομένων των πλέον περιθωριοποιημένων, μεριμνώντας για την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα· |
| --- | --- |

—

προστατεύει όλους τους πολίτες της, συμπεριλαμβανομένων των πλέον περιθωριοποιημένων, μεριμνώντας για την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα·

| — | σέβεται και προάγει την πολυμορφία, την ισότητα των φύλων, τα θεμελιώδη δικαιώματα, τη δημοκρατία, τον κοινωνικό διάλογο και τη διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς· |
| --- | --- |

—

σέβεται και προάγει την πολυμορφία, την ισότητα των φύλων, τα θεμελιώδη δικαιώματα, τη δημοκρατία, τον κοινωνικό διάλογο και τη διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς·

| — | προωθεί την ειρήνη, την ασφάλεια και την πρόοδο στον κόσμο μέσω της πολυμέρειας, της προαγωγής της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κοινωνικού διαλόγου, των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, της διπλωματίας, καθώς και του ανοικτού, δίκαιου και βιώσιμου εμπορίου. |
| --- | --- |

—

προωθεί την ειρήνη, την ασφάλεια και την πρόοδο στον κόσμο μέσω της πολυμέρειας, της προαγωγής της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κοινωνικού διαλόγου, των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ, της διπλωματίας, καθώς και του ανοικτού, δίκαιου και βιώσιμου εμπορίου.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ομόφωνα ότι η διπλή —οικολογική και ψηφιακή— μετάβαση είναι υψίστης σημασίας για την ενίσχυση της βιώσιμης ανταγωνιστικότητας, της αλληλεγγύης και της ανθεκτικότητας της Ευρώπης με μέλημα την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων. Η πανδημία COVID-19 είναι η σοβαρότερη κρίση που έχει αντιμετωπίσει η ΕΕ από τη σύστασή της. Η πανδημία έχει καταστήσει ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη η ΕΕ να είναι σε θέση να παρέχει πειστικές και συνεπείς απαντήσεις για τη βελτίωση των πολιτικών, υγειονομικών, οικονομικών και κοινωνικών διαστάσεων της ΕΕ. Η διάσκεψη αυτή παρέχει στην ΕΕ μια μοναδική ευκαιρία να επιτύχει αυτό το αποτέλεσμα.
  Η ανάγκη να ακολουθηθεί κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση έχει αναδειχθεί από τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας. Η πανδημία έδειξε ότι συντρέχουν σοβαροί λόγοι υπέρ της από κοινού ανάληψης δράσης, αλλά έχει επίσης αποκαλύψει αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ αντιμετωπίζει αυτά τα θεμελιώδους σημασίας ζητήματα. Σε μια εποχή «μόνιμης κρίσης», η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει την ικανότητά της να αντιμετωπίζει κρίσεις, έτσι ώστε να επιτυγχάνει τα αποτελέσματα που θέλουν και αξίζουν οι Ευρωπαίοι πολίτες. |
| --- | --- |

2.2.

Η ανάγκη να ακολουθηθεί κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση έχει αναδειχθεί από τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στους πολίτες, τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας. Η πανδημία έδειξε ότι συντρέχουν σοβαροί λόγοι υπέρ της από κοινού ανάληψης δράσης, αλλά έχει επίσης αποκαλύψει αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ αντιμετωπίζει αυτά τα θεμελιώδους σημασίας ζητήματα. Σε μια εποχή «μόνιμης κρίσης», η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει την ικανότητά της να αντιμετωπίζει κρίσεις, έτσι ώστε να επιτυγχάνει τα αποτελέσματα που θέλουν και αξίζουν οι Ευρωπαίοι πολίτες.

| 2.3. | Η κρίση αυτή κατέστησε επίσης σαφές ότι η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλλει πιο σύντονη προσπάθεια, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι, καθώς και τα άτομα που διαβιούν σε συνθήκες φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού να προστατεύονται δεόντως από τις επιπτώσεις των πρόσφατων και των επερχόμενων προβλημάτων. Η νόσος COVID-19 κατέστησε επίσης σαφές ότι πρέπει να υποστηριχθεί η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα και ότι οι επενδύσεις στην ποιοτική υγεία, περίθαλψη, εκπαίδευση και κοινωνικές υπηρεσίες πρέπει να αυξηθούν σε ολόκληρη την ΕΕ. Ένα ζητούμενο ζωτικής σημασίας είναι να ενισχυθεί περαιτέρω ο συντονισμός του τομέα της υγείας σε επίπεδο ΕΕ, να αντιμετωπίζονται καλύτερα οι υπερεθνικές απειλές κατά της υγείας και να αναβαθμιστούν τα συστήματα υγείας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΕ μπορεί να βασιστεί σε ορισμένα βασικά πλεονεκτήματα, όπως η εσωτερική της αγορά, η οποία είναι μία από τις μεγαλύτερες αγορές στον κόσμο, ένα σύνολο θεμελιωδών μη διαπραγματεύσιμων αξιών (1) που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ενωσιακής κοινωνίας και δημοκρατίας, καθώς και η αλληλεγγύη, όπως καταδεικνύεται στον φιλόδοξο Μηχανισμό Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης, ο οποίος προϋποθέτει την αποτελεσματική εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης. Απώτερος στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η ενίσχυση του μοντέλου μας της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπου θα συνυπάρχουν η βιώσιμη, ανταγωνιστική οικονομία με τις άρτια ανεπτυγμένες κοινωνικές πολιτικές. Ως εκ τούτου, η επίτευξη της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας —την οποία έχει επικροτήσει η ΕΟΚΕ ήδη από την απαρχή της— είναι η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί. Η εν λόγω συμφωνία είναι η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανάπτυξη, με επίκεντρο την ευημερία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η επίτευξη δίκαιης μετάβασης σε έναν μη επιβαρυντικό για το κλιματικά τρόπο ζωής, η πρόκριση των ποιοτικών θέσεων εργασίας και της βιώσιμης επιχειρηματικότητας και καινοτομίας —συμπεριλαμβανομένης της κυκλικής οικονομίας και της κοινωνικής οικονομίας— θα είναι ζητούμενα καίριας σημασίας για την ευημερία της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ωστόσο, η ΕΕ αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα καθότι η πανδημία θα προξενήσει ολοένα και περισσότερες ανισότητες τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και στο εσωτερικό του καθενός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να δούμε και τις δύο όψεις του νομίσματος: αφενός πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και των επιχειρήσεων όλων των μεγεθών στην ΕΕ, ιδίως δε των ΜΜΕ αφετέρου πρέπει η ΕΕ να κινηθεί σε μια πιο φιλόδοξη και συγκεκριμένη κοινωνική διάσταση όπου δεν θα υπολείπεται κανείς. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Για να προστατεύσει τις αξίες της και να υλοποιήσει τις προτεραιότητές της, η ΕΕ πρέπει επίσης να διαδραματίσει θετικό ρόλο στη διεθνή οικονομική σφαίρα. Σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό και προστριβές, όχι μόνο σε οικονομικό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο, η ΕΕ πρέπει να καταστεί παγκόσμιος παράγοντας που να μπορεί να υπερασπίζεται αποτελεσματικότερα τα συμφέροντα και τις αξίες της. Η επίτευξη ενός βαθμού ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας —έτσι ώστε να διατηρηθεί η ικανότητα της ΕΕ να δρα σε νευραλγικούς οικονομικούς τομείς— πρέπει να εξισορροπείται από την προθυμία συνεργασίας για την προώθηση λύσεων σε κοινά προβλήματα, όπως η κλιματική αλλαγή, και για την ενίσχυση του βασισμένου σε κανόνες πολυμερούς συστήματος. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η πανδημία ανέδειξε τη σημασία μιας ισχυρής και ανθεκτικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης. Η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει φιλόδοξη βιομηχανική πολιτική που να κατευθύνει τη διττή μετάβαση —στην ψηφιοποίηση και στη βιωσιμότητα—, ενισχύοντας παράλληλα την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά της. Μια νέα βιομηχανική πολιτική, βασισμένη σε ένα σύνολο ποικίλων επιμέρους πολιτικών (συμπεριλαμβανομένων αυτών του εμπορίου, των δεξιοτήτων, των επενδύσεων, της έρευνας και της ενέργειας) πρέπει να προβλέπει διαρκώς τους βασικούς μελλοντικούς οικονομικούς τομείς και κινητήριες δυνάμεις, δημιουργώντας τις συνθήκες-πλαίσιο —συμπεριλαμβανομένων των απαραίτητων προφίλ δεξιοτήτων— ώστε να μπορέσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία να παραμείνει στην πρωτοπορία της παγκόσμιας τεχνολογίας και καινοτομίας, δημιουργώντας θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και βιώσιμη ανάπτυξη για την Ευρώπη. Παράλληλα, η επίτευξη ανταγωνιστικότητας, βιωσιμότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης θα διαφυλάξει το κοινωνικοοικονομικό μοντέλο της Ευρώπης για το μέλλον. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Είναι ζωτικής σημασίας να αξιοποιήσει η ΕΕ αυτή την ευκαιρία για να εκσυγχρονίσει και να μετασχηματίσει τους βιομηχανικούς τομείς της και τις αλυσίδες εφοδιασμού τους, έτσι ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικοί σε έναν κόσμο με χαμηλότερες εκπομπές ρύπων. Για την επίλυση των ζητούμενων που συνδέονται με τους μακροπρόθεσμους μετασχηματισμούς απαιτείται οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής, οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κύριοι συναρμόδιοι σε αυτές τις χώρες και περιοχές να διαβλέπουν τις αλλαγές και να διαχειρίζονται ενεργά τη μετάβαση. Ο κοινωνικός διάλογος, η ενημέρωση, η διαβούλευση και η συμμετοχή των εργαζομένων και των αντιπροσωπευτικών τους οργάνων έχουν μεγάλη σημασία στη διαχείριση των μεταβάσεων με μακρόπνοο τρόπο. Τούτο θα έχει πολύ μεγάλη σημασία για την Ευρώπη, καθότι μόνο με την τοποθέτηση τόσο των επιχειρήσεων όσο και των εργαζομένων στο επίκεντρο της ανάκαμψης και των μελλοντικών πολιτικών, μπορεί η Ευρώπη να επιτύχει τον σκοπό της. Πρέπει η ανταγωνιστικότητα και η συμμετοχικότητα να συμβαδίζουν. Πράγματι, τα κράτη μέλη με τις καλύτερες επιδόσεις στην οικονομία, είναι όσα έχουν τα υψηλότερα κοινωνικά πρότυπα και όχι το αντίστροφο. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Ο ρόλος της ΕΟΚΕ

| 3.1. | Η ενίσχυση του ρόλου της ΕΟΚΕ προϋποθέτει να αποδειχθεί η σημασία και η προστιθέμενη αξία της ως συμβουλευτικού οργάνου, με βάση τη μοναδική της λειτουργία που συνίσταται στη γεφύρωση του χάσματος 1) μεταξύ των αρμοδίων χάραξης πολιτικής και της κοινωνίας των πολιτών, 2) μεταξύ των διαφόρων παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και 3) μεταξύ των ιθυνόντων τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Ειδικότερα, πρέπει να υπάρξει διακρατικός διάλογος που θα συνδέει τις ενωσιακές συζητήσεις σε επίπεδο κρατών μελών μεταξύ τους. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η θέση της ΕΟΚΕ θα πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μιας πραγματικής συζήτησης, αρχής γενομένης από τη συμβολή των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών, η οποία θα αναπτυχθεί από τη βάση προς την κορυφή. Η προσέγγιση αυτή είναι η μόνη που διασφαλίζει ότι λαμβάνονται υπόψη όλες οι απόψεις και που αποφέρει σαφή και ικανοποιητικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Επίσης, πρέπει να υπάρξει συνεργασία με την Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) και να οργανωθούν από κοινού αποστολές τοπικής δράσης με πλήρη σεβασμό των διαφορετικών αλλά συμπληρωματικών πεδίων αρμοδιοτήτων των δύο αυτών οργάνων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ καλείται να ενεργήσει, μέσω των μελών της στην ολομέλεια της διάσκεψης και μέσω των παρατηρητών της στο εκτελεστικό συμβούλιο, ως θεσμικός διαμεσολαβητής μεταξύ της διάσκεψης και των εθνικών οργανώσεων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ διαθέτει ειδική ομάδα, η οποία έχει σχεδιάσει έναν χάρτη πορείας με τους ακόλουθους στόχους:






  — | βελτίωση των τρόπων συνεργασίας και διασύνδεσης με τους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως όσον αφορά την αλληλεπίδραση και την ενεργοποίηση των εκλογικών περιφερειών των μελών της ΕΟΚΕ επιτόπου· |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

βελτίωση των τρόπων συνεργασίας και διασύνδεσης με τους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως όσον αφορά την αλληλεπίδραση και την ενεργοποίηση των εκλογικών περιφερειών των μελών της ΕΟΚΕ επιτόπου·

| — | αναβάθμιση και ενίσχυση του ρόλου και της επιρροής της ΕΟΚΕ· |
| --- | --- |

—

αναβάθμιση και ενίσχυση του ρόλου και της επιρροής της ΕΟΚΕ·

| — | παροχή δομημένης συμβολής της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ μέσω της υποβολής σχετικών προτάσεων στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς τον τρόπο βελτίωσης της λειτουργίας της ΕΕ και του έργου της ΕΟΚΕ στη νομοθετική διαδικασία. |
| --- | --- |

—

παροχή δομημένης συμβολής της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ μέσω της υποβολής σχετικών προτάσεων στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς τον τρόπο βελτίωσης της λειτουργίας της ΕΕ και του έργου της ΕΟΚΕ στη νομοθετική διαδικασία.

| 3.6. | Επίσης, πρέπει να παρέχει ενημέρωση σχετική με τις συζητήσεις και τους διαλόγους εντός των κρατών μελών και της διάσκεψης στην Ολομέλεια της ΕΟΚΕ με τη συμμετοχή ευρωβουλευτών, μελών της ΕτΠ, Ευρωπαίων επιτρόπων και υπουργών του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Συμπεράσματα

Το μέλλον που θέλουμε με επικεφαλής την κοινωνία των πολιτών

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει στην ανάγκη για ένα πειστικό και κοινό αφήγημα για την ΕΕ.
  Υπό την έννοια αυτή, η Ευρώπη πρέπει να θεωρηθεί: 1) θεματοφύλακας κοινών θεμελιωδών αξιών όπως η ελευθερία, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, 2) υπέρμαχος, σε παγκόσμιο επίπεδο, της βιωσιμότητας, του ανοικτού, αλλά και δίκαιου εμπορίου και της πολυμέρειας, 3) εγγυήτρια ενός μοναδικού οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου βασισμένου στον δίκαιο ανταγωνισμό και την αλληλεγγύη σε μια περιοχή χωρίς σύνορα και 4) φορέας βιώσιμης ευημερίας —όλα αυτά δε έχοντας στον πυρήνα της μια ισχυρή ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

4.1.

Υπό την έννοια αυτή, η Ευρώπη πρέπει να θεωρηθεί: 1) θεματοφύλακας κοινών θεμελιωδών αξιών όπως η ελευθερία, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, 2) υπέρμαχος, σε παγκόσμιο επίπεδο, της βιωσιμότητας, του ανοικτού, αλλά και δίκαιου εμπορίου και της πολυμέρειας, 3) εγγυήτρια ενός μοναδικού οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου βασισμένου στον δίκαιο ανταγωνισμό και την αλληλεγγύη σε μια περιοχή χωρίς σύνορα και 4) φορέας βιώσιμης ευημερίας —όλα αυτά δε έχοντας στον πυρήνα της μια ισχυρή ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών.

| 4.2. | Η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης θα πρέπει να αποτελέσει το όχημα μέσω του οποίου μπορούμε να επιτύχουμε μακροχρόνιες αλλαγές στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ενισχυμένης και πιο ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα. Ως πρώτο βήμα σε αυτή τη διαδικασία, η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συμπράξει συνεργαζόμενη στενά και μέσω δικτύων, ανταλλάσσοντας ορθές πρακτικές και επιδιώκοντας τη συναίνεση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας για την εξεύρεση λύσεων στα σημερινά ζητήματα. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την ΕΕ και τις εθνικές αρχές να αναγνωρίσουν τη σημασία της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην καλλιέργεια εμπιστοσύνης, στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και στη συντέλεση θετικών αλλαγών. Προβάλλει επίσης επιτακτική η ανάγκη η ΕΕ να υποστηρίξει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην προαγωγή και την προάσπιση των ενωσιακών αξιών, της δημοκρατίας, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, εναντίον της όξυνσης της ανελευθερίας, του λαϊκισμού και της συρρίκνωσης του χώρου δράσης των πολιτών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Βασικό στοιχείο για την ανανέωση και την κοινωνικοοικονομική ανασυγκρότηση της ΕΕ θα είναι να εξασφαλιστεί ότι όλα τα τμήματα της κοινωνίας συμμετέχουν ουσιαστικά στον από κοινού σχεδιασμό, συμμετοχή, εφαρμογή και αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ —ιδίως των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας—, καθώς και των μελλοντικών εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων, χρησιμοποιώντας τις υφιστάμενες δομές διαβούλευσης (π.χ. τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου) και αναγνωρίζοντας ρητά την κοινωνία των πολιτών ως κρίσιμο εταίρο και δικαιούχο στο στάδιο της υλοποίησής τους. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Για να οραματιστεί κανείς και να οικοδομήσει αυτές τις ανθεκτικές, ισότιμες και βιώσιμες κοινωνίες θα πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες από τη βάση προς την κορυφή, οι οποίες θα περιλαμβάνουν νέους ορισμούς της ευημερίας και της ανάπτυξης πέραν του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, με παράλληλο σεβασμό των απόψεων και των δικαιωμάτων των πολιτών. Συν τοις άλλοις, είναι επιτακτική ανάγκη οι περιορισμοί των δικαιωμάτων που επιβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας να μην συνεχιστούν μετά την πανδημία COVID-19. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Τέλος, η ΕΟΚΕ κρίνει πολύ σημαντική τη συνεχή αξιολόγηση των προτεινόμενων μέτρων και δράσεων πολιτικής. Θα συμβάλει ουσιωδώς στη διαδικασία αυτή, μέσω της πείρας και της ειδημοσύνης που διαθέτει για τη διεξαγωγή διαλόγου με τους πολίτες σε ολόκληρη την κοινωνία και σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Άρθρο 2 της ΣΕΕ.

1

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/6 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/6

---

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η σύμπραξη της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών για το βιώσιμο μέλλον μας — Συμβολή της ΕΟΚΕ στην Κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο»

(2021/C 286/02)

| Εισηγητές: | ο κ. Stefano MALLIA (Ομάδα Ι)
  ο κ. Oliver RÖPKE (Ομάδα ΙΙ)
  ο κ. Séamus BOLAND (Ομάδα III) |
| --- | --- |

Εισηγητές:

ο κ. Stefano MALLIA (Ομάδα Ι)

ο κ. Oliver RÖPKE (Ομάδα ΙΙ)

ο κ. Séamus BOLAND (Ομάδα III)

Κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 27 και 28 Απριλίου 2021 (συνεδρίαση της 28ης Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε το ακόλουθο ψήφισμα με 225 ψήφους υπέρ, μία ψήφο κατά έξι αποχές.

Η Κοινωνική σύνοδος κορυφής του Πόρτο της 7ης Μαΐου 2021 αποτελεί μοναδική ευκαιρία για να θέσει η ΕΕ τους πολίτες στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Ευκαιρία να αποδείξουμε πως η ΕΕ και τα κράτη μέλη δρουν από κοινού με τους πολίτες της με σκοπό την ευημερία τους, χωρίς να αφήνουν κανέναν στο περιθώριο. Πρόκειται για την κορύφωση των ευρωπαϊκών φιλοδοξιών για βιώσιμες, καινοτόμες, ανταγωνιστικές και συνεκτικές κοινωνίες, που θα οδηγήσουν την ΕΕ στο έτος 2030 και πέραν αυτού και θα της επιτρέψουν να ανταποκριθεί και να εκμεταλλευτεί τις προκλήσεις της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Η σύνοδος πρέπει επίσης να υποστηρίξει την οικονομία και την κοινωνία μας στην επίτευξη αειφορίας, δίνοντας ίσο βάρος στην οικονομική, την κοινωνική και την περιβαλλοντική διάσταση.

Η πανδημία COVID-19 κατέστησε ακόμα πιο επείγουσα την ανάγκη μιας τακτικής που θα επικεντρώνεται εξίσου στην κοινωνική και την περιβαλλοντική πτυχή των κοινωνιών και των οικονομιών μας. Οι πολίτες βίωσαν την πανδημία COVID-19 ως πανδημία με θύμα τον άνθρωπο και, καθώς η Ευρώπη κινείται αργά προς την κοινωνικοοικονομική ανασυγκρότηση και οικοδομεί τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ), οι λαοί και οι κοινότητες πρέπει να παραμείνουν σταθερά στο επίκεντρο. Υπό αυτό το πρίσμα, το σχέδιο δράσης για τον ΕΠΚΔ δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο.

Μια δήλωση του Πόρτο θα πρέπει να δεσμεύει όλους τους θεσμικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς ως προς την υλοποίηση του σχεδίου δράσης, αξιοποιώντας τον διάλογο πολιτών και των κοινωνικό διάλογο. Πρόκειται για ορόσημο για την Ευρώπη που θα κάνει τα ουσιαστικά επόμενα βήματα προς μια βιώσιμη και αειφόρο ένωση.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) καλεί τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αναλάβουν δράση με μέλημα τα εξής:

| 1. | Το σχέδιο δράσης για τον ΕΠΚΔ πρέπει να καταστεί αποτελεσματικό μέσο που θα επιτρέπει σε όλους τους παράγοντες να λειτουργούν συμπράττοντας και να οικοδομήσουν πιο ίσες, βιώσιμες, πολυδεκτικές και ανθεκτικές ευρωπαϊκές κοινωνίες. Όλες οι διαστάσεις της κοινωνίας των πολιτών όπως εκπροσωπούνται εντός της ΕΟΚΕ έχουν θεμελιώδη συνεισφορά στην επιτυχία της διαδικασίας. Όλοι οι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, των εθνοτικών και μειονοτικών ομάδων, των πιο ευάλωτων και περιθωριοποιημένων, πρέπει να είναι σε θέση να συμμετάσχουν, να ταυτιστούν και να βρουν ελπίδα στο όραμα και τη μελλοντική υλοποίηση του ΕΠΚΔ, μέσω της ενεργού συμμετοχής της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών. Ιδιαίτερη αναγνώριση και στήριξη θα πρέπει να δοθεί στην κοινωνική οικονομία, που επιτελεί καθοριστική λειτουργία στην αντιμετώπιση των ακάλυπτων κοινωνικών αναγκών, την άμβλυνση της φτώχειας και τη μείωση των ανισοτήτων. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Οι πιο ίσες, βιώσιμες, πολυδεκτικές και ανθεκτικές ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν θα είναι εφικτές χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και αποτελεσματικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών. Η μέτρηση και η ενημέρωση ως προς την επίδραση της κοινωνίας των πολιτών, η ευαισθητοποίηση σχετικά με τη θετική τους συνεισφορά και η δημιουργία ευνοϊκού νομικού περιβάλλοντος και μείγματος πολιτικών έχουν τεράστια σημασία. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Η σύλληψη και η δημιουργία ανθεκτικών πολυδεκτικών, ίσων και βιώσιμων κοινωνιών προϋποθέτει πρωτοβουλίες από τη βάση, που θα στηρίζονται σε νέους ορισμούς της ευημερίας και της ανάπτυξης πέραν του ΑΕγχΠ, καθώς και στην επένδυση στην κοινωνική καινοτομία, με σεβασμό παράλληλα προς τις απόψεις και τα δικαιώματα των πολιτών. Επιπλέον, προβάλλει επιτακτική η σημασία οι περιορισμοί δικαιωμάτων που επιβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας να μη συνεχιστούν μετά το τέλος της. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει ενωμένη και με αλληλεγγύη, σε πνεύμα διαλόγου πολιτών και κοινωνικού διαλόγου, όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ο ΕΠΚΔ υποστηρίζει μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, κλιμακώνοντας και προσαρμόζοντας το κοινωνικό μοντέλο στις αλλαγές του μέλλοντος. Για την ανάπτυξη κοινωνικής ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας, το σχέδιο δράσης για τον ΕΠΚΔ πρέπει να εξασφαλίζει ευρεία ευημερία και πολυδεκτική αγορά εργασίας όπου οι διακρίσεις θα απαγορεύονται και οι θέσεις εργασίας θα είναι σταθερές και καλά αμειβόμενες. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Στον απόηχο της πανδημίας, μέσω κοινωνικού διαλόγου, τα θεσμικά όργανα και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να βρουν λύσεις που θα ενισχύουν την κοινωνική ανθεκτικότητα των οικονομιών μας με νέα και ανοιχτή νοοτροπία απέναντι στην αλλαγή, επιδιώκοντας παράλληλα την καθιέρωση ελάχιστων προτύπων προστασίας και ίσων ευκαιριών, με έμφαση στην επάρκεια των μισθών, τις διακρίσεις λόγω φύλου, τη στήριξη των νέων εργαζομένων και την προστασία των επισφαλών εργαζομένων και των μεταναστών. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Μία από τις κύριες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στην Ευρώπη συνίσταται στην τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης, της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της συμμετοχής στην απασχόληση (συμπεριλαμβανομένων των γηραιότερων και των νεότερων πολιτών, των γυναικών, των πλέον απομακρυσμένων από την αγορά εργασίας, των ανενεργών ατόμων), τη μείωση της ανεργίας, ιδίως των νέων, και την ενίσχυση της θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας. Η εξασφάλιση της ανταγωνιστικής βάσης για επενδύσεις αποτελεί σημαντικό στοιχείο για να γίνουν όλα αυτά πραγματικότητα. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Η ανταγωνιστικότητα και η αυξημένη παραγωγικότητα με βάση τις δεξιότητες και τη γνώση αποτελούν θεμιτό μέσο για τη διατήρηση της ευημερίας των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Η οικονομική ανάπτυξη και η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ. Πρέπει να ενισχύσουμε τα δυνατά σημεία του ευρωπαϊκού μας συστήματος κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, εξαλείφοντας παράλληλα τις αδυναμίες, και προσαρμόζοντάς το κατ’ αυτόν τον τρόπο ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις μελλοντικές προκλήσεις. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Όλα τα κύρια συστατικά των οικονομιών και των κοινωνιών μας πρέπει να είναι έτοιμα να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιοποίηση και η μετάβαση στην πράσινη οικονομία. Προαπαιτούμενο για αυτό είναι η προθυμία και η ικανότητα υλοποίησης διαρθρωτικών αλλαγών, είτε πρόκειται για τις αγορές εργασίας είτε για την κοινωνική ασφάλεια, την εκπαίδευση, την κατάρτιση ή τη φορολογία. Αυτό προϋποθέτει μια πραγματική κυριότητα των μεταρρυθμίσεων από τα κράτη μέλη, που θα συντονίζονται και θα διευκολύνονται από πλαίσια και δράσεις ενωσιακού επιπέδου, όπως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Τούτο είναι καθοριστικής σημασίας για την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να επενδύσουν στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Ο συνδυασμός ενός ολοένα γηράσκοντος πληθυσμού και ενός συρρικνούμενου εργατικού δυναμικού σημαίνει ότι ολοένα μεγαλύτερος αριθμός ηλικιωμένων θα είναι οικονομικά εξαρτημένος, εκτός αν καταφέρουμε να διευρύνουμε το εργατικό δυναμικό μέσο πιο πολυδεκτικών αγορών εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης ομάδων που σήμερα αποκλείονται ή υποεκπροσωπούνται στην αγορά εργασίας. Απαιτείται ανάληψη δράσης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που βιώνουν τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στα κράτη μέλη. Η δημογραφική αλλαγή συνεπάγεται επίσης την ανάγκη για ευπροσάρμοστα και ευέλικτα εκπαιδευτικά συστήματα, αγορές εργασίας και συστήματα πρόνοιας. Αυτές οι προκλήσεις δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην προβλήματα, αλλά ευκαιρίες για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Το σχέδιο δράσης πρέπει να είναι συγκεκριμένο και απτό, με μετρήσιμες δράσεις, και να συνοδεύεται από πλαίσια εποπτείας που θα συμφωνούνται από κοινού μεταξύ των αρμοδίων ενδιαφερόμενων φορέων, και θα εμπερικλείουν τα κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά κριτήρια. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τους πρωταρχικούς στόχους που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και καλεί τα κράτη μέλη να επιδείξουν φιλοδοξία κατά τον καθορισμό των δικών τους στόχων, ώστε όλα τα κράτη μέλη να συνεισφέρουν πραγματικά στην επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Καθώς η Ευρώπη περνά από την αντιμετώπιση της κρίσης στην ανάκαμψη, ο κοινωνικός διάλογος, η ενημέρωση, η διαβούλευση και η συμμετοχή των εργαζομένων, μέσω ικανών διαύλων, επιτελούν σημαντική λειτουργία στην οικονομική μετάβαση και στην καλλιέργεια της καινοτομίας στο χώρο εργασίας, ιδίως ενόψει της υπό εξέλιξη διπλής μετάβασης και των αλλαγών στον κόσμο της εργασίας. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Ο μεσο-μακροπρόθεσμος αντίκτυπος της κρίσης COVID-19 στα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας δεν λαμβάνεται δεόντως υπόψη στον ΕΠΚΔ. Η πανδημία απέδειξε πως η υγεία μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική και κοινωνική σταθερότητα, ακόμα και στην ΕΕ. Κατά την υλοποίηση του ΕΠΚΔ, πρέπει τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν αυξημένες και αειφόρες επενδύσεις στην αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και υποδομών υγείας, καθώς και στη βελτίωση του συντονισμού σε θέματα δημόσιας υγείας εντός και μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Υπάρχουν υψηλές προσδοκίες ως προς την ανάληψη ισχυρής δέσμευσης στη σύνοδο από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς όσον αφορά τη διατήρηση και την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου με βάση ένα ισορροπημένο συνδυασμό δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Απευθύνουμε έκκληση στα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να επιδείξουν φιλοδοξία και αποφασιστικότητα. |
| --- | --- |

13.

Βρυξέλλες, 28 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/8 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ελεύθερα επαγγέλματα 4.0»

(Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2021/C 286/03)

| Εισηγητής: ο κ. | Rudolf KOLBE |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Rudolf KOLBE

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Έγκριση από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 233/0/3 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Έγκριση από το τμήμα

31.3.2021

Έγκριση από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

233/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Τα ελεύθερα επαγγέλματα χρησιμοποιούν ήδη σε μεγάλο βαθμό με επιτυχία ψηφιακές εφαρμογές και εφαρμογές που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) προς όφελος των φορέων ανάθεσής τους και ηγούνται —για παράδειγμα στον τομέα της μηχανολογίας— της τεχνολογικής ανάπτυξης των εφαρμογών αυτών. Θα πρέπει και στο μέλλον να συμμετέχουν περισσότερο στην ανάπτυξη και την επικύρωση, προκειμένου να εξασφαλιστεί η δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής και η αποτελεσματικότητα των εφαρμογών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι ψηφιακές εφαρμογές δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι ανταγωνίζονται ή υποκαθιστούν την παροχή υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες. Είναι πολύ περισσότερο βοηθητικά μέσα, τα οποία βελτιώνουν ήδη και διευρύνουν σήμερα τη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι ελεύθεροι επαγγελματίες πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να αξιολογούν προς όφελος των εντολέων, των ασθενών και των φορέων ανάθεσής τους τους κινδύνους που απορρέουν από τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών. Αυτό προκύπτει από την ιδιαίτερη εμπιστοσύνη που χαρακτηρίζει τη σχέση αυτή, η οποία θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό στοιχείο της ακόμα και στην περίπτωση των ψηφιακών τρόπων λειτουργίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι ασθενείς, οι εντολείς και οι φορείς ανάθεσης πρέπει να μπορούν, σε σχέση με τις ψηφιακές εφαρμογές, να νιώθουν εμπιστοσύνη ότι οι υπηρεσίες που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες μπορούν να παρασχεθούν με ίδια ευθύνη από επαγγελματίες και ανεξάρτητα από εξωτερικά συμφέροντα. Σημαντική προϋπόθεση για αυτό είναι η ύπαρξη επαρκών επαγγελματικών ρυθμίσεων, προσαρμοσμένων στις ψηφιακές εξελίξεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Οι ελεύθεροι επαγγελματίες πρέπει να εξασφαλίζουν με συνέπεια την προστασία των δεδομένων και να την υπερασπίζονται έναντι τρίτων. Για την αποφυγή της κατάχρησης των δεδομένων απαιτούνται ασφαλέστερες ψηφιακές υποδομές στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι ελεύθεροι επαγγελματίες πρέπει να επικαιροποιούν το περιεχόμενο εκπαίδευσης και κατάρτισης, προκειμένου να διασφαλίζονται οι δεξιότητες στον τομέα των ΤΠ και της ψηφιοποίησης των ιδίων και των υπαλλήλων τους σύμφωνα με τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα ποιότητας. Η ΕΕ καλείται να συμπληρώσει τις διαδικασίες αυτές με αντίστοιχα προγράμματα στήριξης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τα ελεύθερα επαγγέλματα πρέπει να προσαρμόσουν την αυτορύθμισή τους στις ψηφιακές εξελίξεις και να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση της διαδικασίας. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει την ανάγκη για διεύρυνση των κανόνων επαγγελματικής δεοντολογίας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η δημιουργία νέων ελεύθερων επαγγελμάτων που διευκολύνεται από την ψηφιοποίηση θα πρέπει να προαχθεί με βάση τα κριτήρια και τις αρχές που περιλαμβάνονται στο Μανιφέστο της Ρώμης. |
| --- | --- |

1.8.

2.   COVID-19 και ελεύθερα επαγγέλματα

| 2.1. | Η πανδημία έδωσε ώθηση σε μια τεράστια διαδικασία ψηφιοποίησης, μεταξύ άλλων και στον τομέα των ελεύθερων επαγγελμάτων. Μέσω της αυξημένης ζήτησης για παροχή υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες και λόγω των περιορισμών εξαιτίας της πανδημίας, οι ψηφιακές παροχές επεκτάθηκαν σε πολύ μεγάλο βαθμό. Η κρίση κατέστησε σαφή τον βαθμό εξάρτησης της κοινωνίας μας από την εξαιρετική επαγγελματική τεχνογνωσία των συστημικών ελεύθερων επαγγελμάτων. Ως σημαντικοί εταίροι των κυβερνήσεων κατά την αντιμετώπιση της κρίσης και την ανταπόκριση στις βασικές ανάγκες του πληθυσμού, τα ελεύθερα επαγγέλματα θα πρέπει στο μέλλον να ενταχθούν ακόμα καλύτερα στα συστήματα των κοινωνικών εταίρων και οι υπηρεσίες τους θα πρέπει να εξασφαλισθούν μέσω κατάλληλων επαγγελματικών ρυθμίσεων προσαρμοσμένων στις ψηφιακές εξελίξεις. Εκείνο που επιδέχεται κριτικής είναι το γεγονός ότι πολλοί αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες δεν είχαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας καμία ή είχαν ανεπαρκή μόνον πρόσβαση σε κρατική στήριξη. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η έντονη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες μπορεί να έχει διαρκή αντίκτυπο στη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών ακόμα και σε απομακρυσμένες περιοχές. Εν προκειμένω πρέπει να διασφαλιστεί ότι το ακόμα και σήμερα υπερβολικά μεγάλο χάσμα μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών αναφορικά με τις ταχύτητες της ευρυζωνικής σύνδεσης στο διαδίκτυο θα μειωθεί όσο το δυνατόν συντομότερα και ότι οι ψηφιοποιημένες υπηρεσίες θα καταστούν εξίσου προσβάσιμες σε ανθρώπους από όλες τις περιφέρειες. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες επένδυσαν κατά την κρίση στην ψηφιοποίηση και την προστασία των δεδομένων, προκειμένου να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους ως πάροχοι υπηρεσιών που προσανατολίζονται στο κοινό καλό από καίριες για την κοινωνία θέσεις. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να λαμβάνονται ρητά υπόψη και τα ελεύθερα επαγγέλματα ως συστημική ομάδα σε όλα τα μέτρα που δρομολογούνται για την αναζωογόνηση της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Μανιφέστο της Ρώμης — Ορισμός των ελεύθερων επαγγελμάτων

| 3.1. | Τα ελεύθερα επαγγέλματα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της ΕΕ. Αποτελούν μέρος του ευρέος φάσματος νομοθετικά κατοχυρωμένων επαγγελμάτων, για τα οποία απαιτούνται ειδικά προσόντα και απασχολούν το 22 % του συνόλου των εργαζομένων στην Ευρώπη. Το 2013, άνω του ενός δεκάτου της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στην ΕΕ προήλθε από τα ελεύθερα επαγγέλματα. Η κρίση COVID-19 κατέστησε πολύ σαφή τη ζωτικής σημασίας εξάρτηση των κοινωνιών μας από τις υπηρεσίες υψηλής εξειδίκευσης που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες. Ο τομέας των ελεύθερων επαγγελμάτων, ως σταθερός εργοδότης και επιχείρηση, προσφέρει σημαντικές δυνατότητες απασχόλησης. Επιπλέον, εκτελεί σημαντικά καθήκοντα γενικού συμφέροντος. Οι υπηρεσίες που παρέχουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες συνδέονται στενά με τις βασικές ανάγκες των ατόμων, όπως η ζωή, η εργασία, η υγεία, η ασφάλεια ή η ιδιοκτησία. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η δημοκρατική πρόσβαση στις υπηρεσίες των ελεύθερων επαγγελματιών, όπως π.χ. στον ιατρικό τομέα μέσω των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης ή στον νομικό τομέα μέσω νομικής συνδρομής. Οι συστάσεις σχετικά με ανώτατα όρια ή κλίμακες σχετικά με τις αμοιβές ή ανώτατα όρια κόστους επιτελούν προστατευτική λειτουργία για εκείνους που απολαμβάνουν υπηρεσίες από ελεύθερους επαγγελματίες και εξαρτώνται από αυτές τις διατάξεις εξαιτίας της υφιστάμενης ασυμμετρίας της πληροφόρησης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με το ζήτημα των ελεύθερων επαγγελμάτων και το 2014 ζήτησε την εκπόνηση ολοκληρωμένης μελέτης με τίτλο «Η κατάσταση των ελεύθερων επαγγελμάτων ως προς τη λειτουργία και τη σημασία τους για την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών» (1). Στο πλαίσιο αυτών των εργασιών διαπιστώθηκε ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία γενικά δεσμευτική έννοια ή ορισμός γενικής ισχύος για τους ελεύθερους επαγγελματίες σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Προκειμένου να οριστεί η έννοια του ελεύθερου επαγγελματία, η ΕΟΚΕ ενέκρινε τον Δεκέμβριο του 2017 το Μανιφέστο της Ρώμης. Εν προκειμένω θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν οι προπαρασκευαστικές εργασίες ορισμένων ευρωπαϊκών κεντρικών οργανώσεων ελεύθερων επαγγελματιών, οι οποίες επεδίωξαν από κοινού να διατυπώσουν έναν ευρωπαϊκό ορισμό υπό τη μορφή ενός Χάρτη των Ελεύθερων Επαγγελμάτων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Σύμφωνα με το Μανιφέστο της Ρώμης, οι ελεύθεροι επαγγελματίες παρέχουν πνευματικές υπηρεσίες που βασίζονται σε ειδικές επαγγελματικές δεξιότητες ή ικανότητες. Οι εν λόγω υπηρεσίες χαρακτηρίζονται από ένα προσωπικό στοιχείο και παρέχονται στη βάση μιας σχέσης εμπιστοσύνης. Όσοι ασκούν ελεύθερα επαγγέλματα ασκούν τις δραστηριότητές τους με ίδια ευθύνη, επαγγελματισμό και ανεξαρτησία. Χαρακτηρίζονται από εργασιακό ήθος και εργάζονται με σκοπό την προαγωγή τόσο των εκάστοτε συμφερόντων των φορέων ανάθεσής τους όσο και του κοινού καλού, ενώ υπάγονται επίσης σε ένα σύστημα επαγγελματικής οργάνωσης και ελέγχου. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ο ορισμός αυτός δεν είναι εξαντλητικός, αλλά ανοιχτός σε νέες τεχνολογικές εξελίξεις και σε νέα επαγγέλματα. Στο Μανιφέστο της Ρώμης αναφέρεται ότι αυτά τα χαρακτηριστικά αποτελούν ενδείξεις άσκησης ελεύθερου επαγγέλματος, χωρίς όμως να πρέπει πάντα να συνυπάρχουν όλα. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Προκλήσεις της ψηφιοποίησης

| 4.1. | Η παγκόσμια ψηφιοποίηση έχει οδηγήσει σε μια διαδικασία μετασχηματισμού ολόκληρης της κοινωνίας, οι συνέπειες της οποίας δεν μπορούν να προβλεφθούν. Η πανδημία COVID-19 θα συμβάλει στην επιτάχυνση αυτής της εξέλιξης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τα ακόλουθα παραδείγματα καταδεικνύουν ότι οι ψηφιακές εφαρμογές και τρόποι λειτουργίας και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν ήδη αναπόσπαστο κομμάτι πολλών υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες και ότι μπορούν να συμβάλλουν στην περαιτέρω βελτιστοποίηση αυτών στο μέλλον. Ανοιχτές παραμένουν οι επιπτώσεις της έλλειψης προσωπικής επαφής στην ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των ελεύθερων επαγγελματιών και των πελατών, των εντολέων ή των ασθενών τους καθώς και η απάντηση στο ερώτημα σε ποιον βαθμό μπορεί να αντικατασταθεί ο λεγόμενος ανθρώπινος παράγοντας από την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1. | Στον τομέα της παροχής νομικών συμβουλών, οι τεχνολογίες αλυσίδας συστοιχιών και τα λογισμικά Legal Techs χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο. Οι ηλεκτρονικές θυρίδες δικηγόρων και οι εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης θα αλλάξουν σε βάθος χρόνου τον τρόπο επαφής με τα δικαστήρια και τις δημόσιες αρχές. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες αποτελούν ήδη σημαντικούς εταίρους στην υλοποίηση έργων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και συμβάλλουν σημαντικά στη διοικητική απλούστευση στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Στον τομέα του σχεδιασμού, ενισχύεται ολοένα περισσότερο η σημασία της μοντελοποίησης κατασκευαστικών πληροφοριών (Building Information Modeling, BIM), μιας μεθόδου διασυνδεδεμένου σχεδιασμού, κατασκευής και διαχείρισης των κτιρίων, ενώ πολλές δοκιμές ασφάλειας στον τομέα των υποδομών πραγματοποιούνται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Στον τομέα της υγείας, οι εφαρμογές ΤΝ έχουν επιφέρει σημαντικές αλλαγές στις ιατρικές διαγνώσεις. Ακόμα, βλέπουμε την περαιτέρω ανάπτυξη της παροχής εξ αποστάσεως ιατρικών συμβουλευτικών υπηρεσιών, της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και την αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών ιστορικών ασθενών. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.3. | Η ψηφιοποίηση μεταβάλλει τους διαύλους επικοινωνίας και πληροφόρησης. Αφενός παρέχει στους καταναλωτές τη δυνατότητα να ενημερώνονται για τις υπηρεσίες που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες πριν από και κατά τη διάρκεια της παροχής τους, μειώνοντας έτσι την υφιστάμενη ασυμμετρία της πληροφόρησης, αφετέρου, όμως, υπάρχει κίνδυνος η πληθώρα αφιλτράριστων και ασχολίαστων πληροφοριών ή στοχευμένων ψευδών ειδήσεων να δημιουργήσει ανασφάλεια στους καταναλωτές και να οδηγήσει σε σοβαρές εσφαλμένες εκτιμήσεις καθώς και να ενισχύσει περαιτέρω την ασυμμετρία της πληροφόρησης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες και τα συστήματα αναγνώρισης γλώσσας και μετάφρασης που βασίζονται σε ΤΝ θα οδηγήσουν σε μείωση της εξάρτησης από έναν συγκεκριμένο τόπο και μια συγκεκριμένη γλώσσα. Αυτό ισχύει κυρίως για υπηρεσίες παροχής συμβουλών και σχεδιασμού, αλλά και για υπηρεσίες που παρέχονται στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας. Αυτό δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την καταστρατήγηση της αρχής της χώρας προορισμού που προβλέπεται στην οδηγία για τις υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ποιότητα των δεδομένων σε εφαρμογές ΤΝ έχει ιδιαίτερη σημασία στον τομέα των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες. Για την επιτυχημένη χρήση τέτοιων εφαρμογών στην πράξη σε ευαίσθητους τομείς, είναι αναγκαία η συμμετοχή των ελεύθερων επαγγελματιών στις τεχνολογικές εξελίξεις και ιδίως στη διασφάλιση της ποιότητας των δεδομένων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Σημαντική πτυχή εν προκειμένω είναι επίσης η ανωνυμοποίηση ή η ψευδωνυμοποίηση των δεδομένων ως βάση για την ασφαλή χρήση τους προς όφελος του φορέα ανάθεσης. Ταυτόχρονα, μέσω των τεχνολογικών εξελίξεων αυξάνεται ο κίνδυνος του κυβερνοεγκλήματος που απειλεί και την παροχή υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ψηφιοποίηση θα διευκολύνει την είσοδο νέων εμπορικών παρόχων στην αγορά, οι οποίοι παρέχουν στοχευμένα επιχειρηματικά μοντέλα ελεύθερων επαγγελμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της καλούνται να συμπληρώσουν τη διαδικασία αυτή, όπου χρειάζεται, με κανονιστικές ρυθμίσεις, προκειμένου να ρυθμιστεί η σχέση των φορέων εκμετάλλευσης των πλατφορμών και των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς και η πρόσβαση στις πλατφόρμες αυτές. Σε αυτό θα πρέπει να συμμετάσχουν επίσης οι εθνικές εποπτικές αρχές ή τα επαγγελματικά επιμελητήρια. Στον τομέα της φαρμακευτικής περίθαλψης, τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκαν μεγάλα διασυνοριακά διαδικτυακά φαρμακεία. Ως νέοι πάροχοι θα πρέπει να προαχθούν εταιρείες που διαθέτουν ήδη ψηφιακή εμπειρογνωσία. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Βασικά στοιχεία των ελεύθερων επαγγελματιών στην ψηφιακή μετάβαση

| 5.1. | Μεταξύ του ελεύθερου επαγγελματία και του εντολέα, του ασθενούς ή του φορέα ανάθεσής του υπάρχει μια ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης, η οποία αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες. Αυτή η σχέση εμπιστοσύνης δοκιμάζεται μέσω της ψηφιοποίησης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχει πλέον άμεση προσωπική επαφή και ότι η επικοινωνία γίνεται με τεχνολογικά μέσα, όπως συνδέσεις μέσω βίντεο ή ηλεκτρονικές υπηρεσίες πληροφόρησης. Ωστόσο, η προσωπική παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών και φροντίδας που βασίζεται στην εμπιστοσύνη θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασικό στοιχείο της παροχής υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες ακόμα και σε ψηφιακή μορφή. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Παρ’ όλα αυτά, σε βάθος χρόνου τίθεται το ερώτημα εάν οι εφαρμογές της ΤΝ μπορεί να ανταποκρίνονται στις ίδιες απαιτήσεις που ισχύουν για την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών από άνθρωπο. Σε θεωρητικό επίπεδο, η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ανθρώπων θα μπορούσε να μετατραπεί σε σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ανθρώπου και μηχανής. Επί του παρόντος, οι εφαρμογές της ΤΝ δεν απέχουν πολύ από αυτό. Την τελική επιλογή πρέπει να την έχει ο άνθρωπος (βασική αρχή «human in command»). Ο προγραμματισμός βάσει ΤΝ πρέπει να εστιάζει στον άνθρωπο, να είναι διαφανής και να προάγει κατά κύριο λόγο τα συμφέροντα του αποδέκτη των υπηρεσιών, βασιζόμενος στις ίδιες απαιτήσεις περί ευθύνης. Ακόμα, εκείνο που έχει μεγάλη σημασία για την επιτυχία και την εμπιστοσύνη σε υπηρεσίες ΤΝ είναι η διαφάνεια των βασικών αλγόριθμων. Αυτοί δεν θα πρέπει να προκαλούν στρεβλώσεις ή αναπαραγωγή των προκαταλήψεων. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Μια σημαντική βάση αυτής της σχέσης εμπιστοσύνης είναι η επαγγελματική ανεξαρτησία και η ίδια ευθύνη. Αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες ότι οι ασθενείς, οι εντολείς και οι φορείς ανάθεσης μπορούν να νιώθουν εμπιστοσύνη ότι οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχονται με ίδια ευθύνη, από επαγγελματίες και ανεξάρτητα από εξωτερικά συμφέροντα. Ιδίως στο ψηφιακό περιβάλλον, στο οποίο η διαφάνεια των συμφερόντων είναι μικρότερη, η εμπιστοσύνη στην ανεξάρτητη επαγγελματική εμπειρογνωμοσύνη αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η εγγύηση της ασφάλειας και της προστασίας των δεδομένων αποτελούν βασικά στοιχεία της παροχής υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες στην ψηφιακή εποχή. Εν προκειμένω, οι ελεύθεροι επαγγελματίες αποκτούν καίριο ρόλο, καθώς λειτουργούν για τους εντολείς ή ασθενείς τους ως εγγυητές της ασφαλούς χρήσης των ψηφιακών εφαρμογών και ενημερώνουν σχετικά με τυχόν κινδύνους. Αυτό ενισχύει τη σχέση εμπιστοσύνης με τον αποδέκτη των υπηρεσιών και συμβαδίζει με την τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ταυτόχρονα πρέπει να επισημανθεί ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες δεν είναι σε θέση να αναγνωρίζουν όλες τις περιπτώσεις κατάχρησης των δεδομένων, στοιχείο που έχει αποφασιστική σημασία για ζητήματα ευθύνης. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση που η κατάχρηση των δεδομένων επέρχεται από την παρέμβαση εξωτερικών παραγόντων στις ψηφιακές υποδομές που είναι διαθέσιμες εκτός της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να προαγάγει την ανάπτυξη και την επέκταση ασφαλών ψηφιακών υποδομών, ώστε να παραμείνει επί ίσοις όροις με ανταγωνιστές από άλλες περιοχές του κόσμου. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Ψηφιοποίηση και εκπαίδευση

| 6.1. | Η ψηφιοποίηση θα αλλάξει τις απαιτήσεις αναφορικά με την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη μετεκπαίδευση των ελεύθερων επαγγελματιών. Απαιτείται προθυμία για διά βίου μάθηση, η οποία δεν θα περιορίζεται στον συγκεκριμένο κλάδο ειδίκευσης, αλλά θα περιλαμβάνει επίσης την απόκτηση ταχέως μεταβαλλόμενων ψηφιακών δεξιοτήτων και σε άλλα πεδία. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Προκειμένου να διασφαλιστούν οι αναγκαίες βάσεις για τις ψηφιακές δεξιότητες, οι ελεύθεροι επαγγελματίες πρέπει, ήδη από το στάδιο της εκπαίδευσής τους αλλά και στο πλαίσιο της ακόλουθης επαγγελματικής τους πορείας, να αποκτήσουν κατάλληλες ψηφιακές ικανότητες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να συνοδεύσει τις διαδικασίες αυτές από αντίστοιχα προγράμματα στήριξης. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η απόκτηση και η περαιτέρω ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων αφορά και τους συναδέλφους των ελεύθερων επαγγελματιών, υπεύθυνοι για την εκπαίδευση των οποίων είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες. |
| --- | --- |

6.3.

7.   Ψηφιοποίηση και εργατική νομοθεσία

| 7.1. | Οι υψηλές απαιτήσεις ποιότητας και ασφάλειας σχετικά με τις παρεχόμενες από ελεύθερους επαγγελματίες υπηρεσίες ρυθμίζονται σε πολλές χώρες διά του νόμου και πρέπει να είναι εγγυημένες, ανεξάρτητα από το εάν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται ψηφιακά ή όχι. Οι εθνικές εργατικές νομοθεσίες αποτελούν τομέα που δημιουργεί μεγάλες εντάσεις στην ΕΕ εδώ και πολλά χρόνια. Αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευελπιστεί ότι η μείωση των εθνικών επαγγελματικών ρυθμίσεων θα οδηγήσει σε ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και του ανταγωνισμού, το συνακόλουθο κόστος των δυσλειτουργιών λόγω έλλειψης ποιοτικού ελέγχου στις απορρυθμισμένες αγορές δεν λαμβάνεται υπόψη για τις υπηρεσίες που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες. Ως εκ τούτου, πολλά κράτη θεωρούν τις ρυθμίσεις που έχουν θεσπίσει αναγκαίες και κατάλληλες για τη διασφάλιση της ποιότητας, ιδίως στον τομέα των συστημικών υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Δεδομένου ότι οι νέες ψηφιακές μορφές παροχής υπηρεσιών από ελεύθερους επαγγελματίες είναι ολοένα δυσκολότερο να συμπεριληφθούν στις υφιστάμενες νομικές διατάξεις, θα υπάρξει προσαρμογή της υφιστάμενης εργατικής νομοθεσίας. Προκειμένου να επέλθει η αναγκαία ευελιξία, θα πρέπει να υπάρξει τροποποίηση των ρυθμίσεων που έχουν καταστεί περιττές λόγω της ψηφιοποίησης. Εξάλλου, θα καταστεί αναγκαία η διά του νόμου διασφάλιση συγκεκριμένων αρχών που συνδέονται με την πρόσβαση και την άσκηση των ελεύθερων επαγγελμάτων, προκειμένου να αποφευχθούν οι αρνητικές συνέπειες της ψηφιοποίησης για τους καταναλωτές και τους ελεύθερους επαγγελματίες. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Κατά βάση, σκοπός είναι να επιτευχθεί η βέλτιστη αναλογία μεταξύ δεσμευτικών ρυθμίσεων και του επονομαζόμενου μη δεσμευτικού δικαίου (soft law). Εν προκειμένω, η επαγγελματική αυτορρύθμιση αποτελεί προτεραιότητα. Μόνον όταν αυτή παύσει να λειτουργεί, καλείται ο νομοθέτης να προβεί σε ρύθμιση αυτής. Για τα ελεύθερα επαγγέλματα που δεν είναι νομοθετικά κατοχυρωμένα, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η θέσπιση κανόνων δεοντολογίας. |
| --- | --- |

7.3.

8.   Ψηφιοποίηση και αυτορύθμιση των ελεύθερων επαγγελματιών

| 8.1. | Αναπόσπαστο στοιχείο των ελεύθερων επαγγελμάτων είναι μια ειδική μορφή επαγγελματικής οργάνωσης, η οποία έχει πολύ διαφορετικές εκφάνσεις σε ενωσιακό επίπεδο. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Η αυτορύθμιση οργανώνεται κυρίως σε περιφερειακό ή, εν μέρει, σε τοπικό επίπεδο. Με την ψηφιοποίηση καταργείται η κλασική εξάρτηση της παροχής υπηρεσιών από έναν συγκεκριμένο τόπο και μια συγκεκριμένη γλώσσα. Εν προκειμένω, τίθεται το ερώτημα με ποιον τρόπο μπορεί να διασφαλιστεί με αποτελεσματικό τρόπο η μελλοντική εποπτεία των επαγγελματιών. Το ζήτημα αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί εγκαίρως από τα όργανα της αυτορύθμισης. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Η ψηφιοποίηση δημιουργεί νέα καθήκοντα για τα επαγγελματικά επιμελητήρια και τις επαγγελματικές ενώσεις των ελεύθερων επαγγελματιών. Μπορούν να συνδράμουν τα μέλη τους κατά την ανάπτυξη νέων ψηφιακών επαγγελματικών τομέων ή κατά τον χειρισμό των νέων μέσων. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Η ψηφιοποίηση θα καταστήσει αναγκαία την προσαρμογή των κανόνων επαγγελματικής δεοντολογίας που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο της αυτορύθμισης των ελεύθερων επαγγελματιών. Μια επαγγελματική δεοντολογία που θα διασφαλίζει την τήρηση των σημαντικότερων βασικών παραμέτρων των ελεύθερων επαγγελμάτων αποτελεί καίρια προϋπόθεση για την αποφυγή των αρνητικών συνεπειών των διαδικασιών ψηφιοποίησης για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, οι κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας μπορούν να συμπληρώσουν τις νομικές βάσεις. |
| --- | --- |

8.4.

9.   Δημιουργία νέων επαγγελματικών προφίλ για τα ελεύθερα επαγγέλματα

| 9.1. | Η ψηφιοποίηση μπορεί να διευρύνει τα υφιστάμενα επαγγελματικά προφίλ των ελεύθερων επαγγελμάτων και να ενισχύσει τη διατομεακή συνεργασία με άλλα επαγγέλματα καθώς και να προωθήσει τη δημιουργία νέων ελεύθερων επαγγελμάτων υπό την έννοια ενός ανοιχτού και διαρκώς εξελισσόμενου συστήματος, σύμφωνα με τα κριτήρια που αναφέρονται στο Μανιφέστο της Ρώμης. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Ακόμα, η ψηφιοποίηση θα ενισχύσει τη διαρκή εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες και θα αλλάξει τα παραδοσιακά επαγγελματικά προφίλ των ελεύθερων επαγγελμάτων. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Συνεπώς, η αυτορύθμιση, οι κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και οι ελάχιστες νομικές απαιτήσεις θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο μέλλον για τη διασφάλιση, μέσω καινοτόμων και ευέλικτων προσεγγίσεων που θα προάγουν το κοινό καλό, έναντι της αποκλειστικής επιδίωξης του κέρδους, και, ως εκ τούτου, την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται από ελεύθερους επαγγελματίες για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

9.3.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Μελέτη με τίτλο «Die Lage der freien Berufe in ihrer Funktion und Bedeutung für die europäische Zivilgesellschaft» (Η κατάσταση των ελεύθερων επαγγελμάτων ως προς τη λειτουργία και τη σημασία τους για την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών), EESC-2014-46-EN, ISBN 978-92-830-2460-6.

1

Die Lage der freien Berufe in ihrer Funktion und Bedeutung für die europäische Zivilgesellschaft

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/13 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/13

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων»

(Διερευνητική γνωμοδότηση)

(2021/C 286/04)

| Εισηγητής: ο κ. | Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: η κ. | Cinzia DEL RIO |

Εισηγητής: ο κ.

Giuseppe GUERINI

Συνεισηγήτρια: η κ.

Cinzia DEL RIO

| Παραπομπή | Πορτογαλική Προεδρία του Συμβουλίου, 26.10.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 239/2/1 |

Παραπομπή

Πορτογαλική Προεδρία του Συμβουλίου, 26.10.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

239/2/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το αίτημα της πορτογαλικής Προεδρίας για την εκπόνηση της παρούσας γνωμοδότησης και θεωρεί σημαντικό να προσδιοριστούν μεταξύ των φορέων της κοινωνικής οικονομίας οι στρατηγικοί εταίροι τόσο για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων όσο και για την οικοδόμηση μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα επιβεβαιώνει ότι κύρια λειτουργία της οικονομίας είναι η εξυπηρέτηση των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, συνιστά στις αρχές των κρατών μελών να προβλέψουν την ευρεία συμμετοχή των φορέων της κοινωνικής οικονομίας στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για την έξοδο από την κρίση της πανδημίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ενοποίηση των λειτουργικών κριτηρίων που υιοθετούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ με στόχο να προαχθεί η δέουσα αναγνώριση των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας στις διάφορες νομικές μορφές με τις οποίες ιδρύονται. Τα κριτήρια αυτά προβλέπουν την κατά προτεραιότητα επιδίωξη κοινωνικών στόχων γενικού συμφέροντος, την υιοθέτηση δημοκρατικής και συμμετοχικής διακυβέρνησης από τους διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς και, ακόμη κι όταν έχουν «χαμηλή κερδοφορία», τη διάθεση των κερδών τους στην επιδίωξη των προβλεπόμενων στο καταστατικό τους σκοπών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Για τον υπολογισμό του κοινωνικού αντικτύπου των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση ένα μόνιμο σύστημα στατιστικής καταγραφής που θα της εξασφαλίζει εξειδικευμένα, συγκρίσιμα και επικαιροποιημένα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις διαστάσεις και τον αντίκτυπο του εν λόγω τομέα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, όταν η συμβολή της κοινωνικής οικονομίας στη δημιουργία και τη διατήρηση της απασχόλησης συμπεριλαμβάνει τους εργαζόμενους σε μειονεκτική θέση και σε μειονεκτούσες περιοχές, απαιτούνται κατάλληλες πολιτικές στήριξης, δυνάμενες να αναγνωρίσουν την αποστολή γενικού συμφέροντος των συγκεκριμένων οργανώσεων οι οποίες, παρότι είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, επωμίζονται ουσιαστικά δημόσια καθήκοντα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Οι εν λόγω πολιτικές στήριξης πρέπει να καλύπτουν τέσσερις βαθμίδες:






  — | φορολογικές πολιτικές και φορολογικά καθεστώτα που αναγνωρίζουν την αποστολή γενικού συμφέροντος· |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

φορολογικές πολιτικές και φορολογικά καθεστώτα που αναγνωρίζουν την αποστολή γενικού συμφέροντος·

| — | πολιτικές για την προώθηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων που προάγουν την ανάπτυξη χρηματοδότησης με κοινωνικό αντίκτυπο, επίσης μέσω της αξιοποίησης της ισχύος των δημοσίων συμβάσεων και των συμβάσεων παραχώρησης· |
| --- | --- |

—

πολιτικές για την προώθηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων που προάγουν την ανάπτυξη χρηματοδότησης με κοινωνικό αντίκτυπο, επίσης μέσω της αξιοποίησης της ισχύος των δημοσίων συμβάσεων και των συμβάσεων παραχώρησης·

| — | πολιτικές υποστήριξης της σταθερής απασχόλησης και του οικονομικού πρωταγωνιστικού ρόλου των εργαζομένων στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας· |
| --- | --- |

—

πολιτικές υποστήριξης της σταθερής απασχόλησης και του οικονομικού πρωταγωνιστικού ρόλου των εργαζομένων στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας·

| — | πολιτικές για την υποστήριξη της επιμόρφωσης του προσωπικού και της τεχνολογικής καινοτομίας στις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

—

πολιτικές για την υποστήριξη της επιμόρφωσης του προσωπικού και της τεχνολογικής καινοτομίας στις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας.

| 1.6. | Όσον αφορά τη δημιουργία και τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η μέθοδος που είναι γνωστή ως «Worker Buy Out» (παροχή κινήτρων για εθελούσια έξοδο των εργαζομένων), αποτελεί ορθή πρακτική που είναι χρήσιμη όχι μόνο για την επανεκκίνηση επιχειρήσεων που διέρχονται κρίση, αλλά και για τη διαβίβαση ΜΜΕ των οποίων οι ιδρυτές δεν έχουν ορίσει κληρονόμο. Ως εκ τούτου, θα ήταν ενδεχομένως ενδιαφέρον να δημιουργηθεί ένα ειδικό ευρωπαϊκό ταμείο επενδύσεων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την υποστήριξη και την ενθάρρυνση, επίσης μέσω πολιτικών παροχής κινήτρων, του αυξανόμενου ενδιαφέροντος των χρηματοπιστωτικών φορέων για επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο οι οποίες πρέπει να αναγνωρίζουν στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας τον βασικό πρωταγωνιστή της αναζωογόνησης των επενδύσεων που προορίζονται για την υλοποίηση κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων και στόχων αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας μπορούν να αποτελέσουν ιδανική οργανωτική μορφή για νέα είδη επιχειρηματικότητας, υλοποιούμενα μέσω ψηφιακών πλατφορμών, και ιδιαίτερα για δραστηριότητες συνεργατικής οικονομίας, επειδή τείνουν να προάγουν την ενεργό συμμετοχή των εργαζομένων και των χρηστών των ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και η δημοκρατική διακυβέρνηση αποτελούν καθοριστικές συνιστώσες των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και ότι, όταν δεν προβλέπονται βάσει καταστατικού όπως στην περίπτωση των συνεταιρισμών εργαζομένων και των κοινωνικών συνεταιρισμών, θα πρέπει να καθορίζονται συγκεκριμένες μορφές διαβούλευσης και συμμετοχής των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας, και ειδικότερα οι εθελοντικές οργανώσεις, διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη συνοχή τροφοδοτώντας το κοινωνικό κεφάλαιο και υποστηρίζοντας τον υπεύθυνο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ο εθελοντισμός μεταξύ των νέων αποτελεί βασικό πόρο για την αύξηση της απασχολησιμότητας και του ανθρώπινου κεφαλαίου των νέων γενεών, ασκώντας θετική επίδραση που αυξάνει τις ευκαιρίες απασχόλησης. Η λειτουργία αυτή φαίνεται επίσης χρήσιμη για τον περιορισμό του φαινομένου των ΕΕΑΚ (εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης) και κρίνεται σκόπιμο να τεθούν σε εφαρμογή πολιτικές για τη διευκόλυνση της μετάβασης από τον εθελοντισμό σε σταθερές μορφές αμειβόμενης εργασίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί και ευελπιστεί ότι το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία θα αποτελέσει ευκαιρία για τη θέσπιση συγκεκριμένων επιχειρησιακών μέσων και νομοθετικών προτάσεων. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Με την παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση, η οποία ζητήθηκε από την πορτογαλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η ΕΟΚΕ είναι στην ευχάριστη θέση να συμβάλει στην επιδίωξη των προτεραιοτήτων του προγράμματος [της Προεδρίας], ιδίως όσον αφορά την προώθηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, προβαίνοντας στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων σχετικά με τον ρόλο των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας στη δημιουργία σταθερών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας και σε μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική οικονομία χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η κοινωνική οικονομία αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο σε διεθνές επίπεδο ως αποφασιστικός και σημαντικός παράγοντας που είναι σε θέση να εκφράζει την οργανωτική και μετασχηματιστική ικανότητα της κοινωνίας των πολιτών. Σε διάφορα κράτη μέλη έχουν θεσπιστεί νομοθεσίες που αναγνωρίζουν τους σκοπούς και τις λειτουργίες της, καθορίζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τη νομική μορφή των οργανώσεων που αναγνωρίζονται ως έκφραση της κοινωνικής οικονομίας (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της INT/871 (2), επισημαίνει όσον αφορά τη νομική αναγνώριση ότι οι οργανώσεις και οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας προτάσσουν τους κοινωνικούς στόχους έναντι του ρόλου του κεφαλαίου, μεταξύ άλλων χάρη σε δημοκρατική διακυβέρνηση με τη συμμετοχή διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων. Δεν επιδιώκουν το ιδιωτικό κέρδος και, ακόμη κι όταν έχουν «χαμηλή κερδοφορία» στο πλαίσιο κάποιας επιχειρηματικής δραστηριότητας, τα κέρδη τους προορίζονται στην επιδίωξη των προβλεπόμενων στο καταστατικό τους σκοπών και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ουσιαστική αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας υποστηρίζεται από έγγραφα μελετών που εκπόνησαν διεθνείς φορείς και οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ, ο ΟΗΕ, η ΔΟΕ και διάφορα θεσμικά όργανα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ η οποία —στις 13 γνωμοδοτήσεις που κατήρτισε με θέμα την κοινωνική οικονομία μεταξύ του 2009 και του 2020— κατέταξε τις οργανώσεις και τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας σε 4 κατηγορίες: συνεταιρισμοί, ενώσεις, ταμεία αλληλασφάλισης και ιδρύματα, στις οποίες προστέθηκαν πιο πρόσφατα οι κοινωνικές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Παρά την αναγνώριση των πλέον αντιπροσωπευτικών κριτηρίων και εννοιών της κοινωνικής οικονομίας, όπως το ότι οι άνθρωποι προέχουν του κεφαλαίου, η επανεπένδυση των κερδών και η συμμετοχική διακυβέρνηση, από την Ευρωπαϊκή Ένωση (3), δεν κατέστη ακόμη δυνατό να συμφωνηθεί ένας ενιαίος ευρωπαϊκός νομικός ορισμός. Το 2018, το Κοινοβούλιο πρότεινε την καθιέρωση πιστοποίησης για τις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας βάσει του άρθρου 50 της ΣΛΕΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για την υλοποίηση της πρότασης αυτής, χρειάζεται να βελτιωθεί η ικανότητα πιο άρτιας και ομοιόμορφης συλλογής στατιστικών στοιχείων για την καταγραφή των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας σύμφωνα με έναν κοινό ορισμό εργασίας, όπως συμβαίνει στις χώρες που έχουν καταρτίσει δημόσια μητρώα των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ένας αναγνωρισμένος ορισμός εργασίας, επίσημα αποδεκτός και έγκυρος για τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθίσταται πλέον ολοένα και πιο αναγκαίος, πρωτίστως για την απόκτηση πρόσβασης στις πολυάριθμες ευκαιρίες οικονομικής μεγέθυνσης και ανάπτυξης, καθώς και για την καλύτερη κατανόηση της κοινωνικής οικονομίας από τους δημόσιους και τους ιδιωτικούς φορείς. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ο ορισμός αυτός είναι απολύτως απαραίτητος για την πλήρη προσβασιμότητα στην κεφαλαιαγορά, στην οποία επιδεικνύεται αυξανόμενο ενδιαφέρον για επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο. Το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία αποτελεί κατάλληλη ευκαιρία για τη διευθέτηση του εν λόγω ζητήματος, αλλά και το σχέδιο δράσης με θέμα «Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις (4)» θα πρέπει επίσης να εξετάσει τον ρόλο της κοινωνικής οικονομίας για την προσέλκυση επενδύσεων στην Ευρώπη με μέλημα μια οικονομία φιλική προς τον άνθρωπο. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η λειτουργία και η οικονομική αξία που δημιουργούν οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας φαίνεται να είναι πολύ σημαντικές, τόσο ως προς το μέγεθος (8 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ) όσο και ως προς την ποιότητα και τη διατήρηση αυτής της αξίας (5), η οποία, ακόμη και κατά τα έτη της χρηματοπιστωτικής κρίσης σημείωσε άνοδο όσον αφορά τόσο την επιτευχθείσα οικονομική αξία όσο και τον αριθμό των απασχολουμένων. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Είναι αξιοσημείωτη η συμβολή στη δημιουργία και τη διατήρηση θέσεων εργασίας, με πάνω από 13,6 εκατομμύρια αμειβόμενες θέσεις εργασίας στην Ευρώπη που αντιπροσωπεύουν περίπου το 6,3 % του ενεργού πληθυσμού στην ΕΕ των 28 (6), με περισσότερα από 232 εκατομμύρια μέλη συνεταιρισμών, ταμείων αλληλασφάλισης και συναφών φορέων, καθώς και με πάνω από 2,8 εκατομμύρια επιχειρήσεις και οργανώσεις. Μεταξύ αυτών των εργαζομένων, περίπου 2,6 εκατομμύρια απασχολούνται σε κοινωνικές επιχειρήσεις οι οποίες πληρούν τις απαιτήσεις που περιγράφονται στην «Πρωτοβουλία για την κοινωνική επιχειρηματικότητα» του 2011. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Σημαντικός αριθμός απασχολουμένων στις οργανώσεις και τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας εντοπίζεται σε μικρές οργανώσεις, αλλά σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας είναι μεγάλων διαστάσεων, με αριθμό απασχολουμένων που υπερβαίνει ορισμένες φορές τις εκατοντάδες και ενίοτε τις χιλιάδες εργαζομένους. Μεγάλο μέρος αυτών των απασχολουμένων εντοπίζεται σε οργανώσεις που χαρακτηρίζονται από συμμετοχική διακυβέρνηση δημοκρατικού χαρακτήρα, πράγμα που καταδεικνύει τη συσχέτιση μεταξύ της ευρείας συμμετοχής των ενδιαφερομένων μερών στη διακυβέρνηση και της ροπής προς τη διατήρηση υψηλών επιπέδων απασχόλησης, σε συνδυασμό με βελτιωμένη ικανότητα αντιμετώπισης των κλυδωνισμών (7). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Σημαντική για την κοινωνική οικονομία είναι η εκτεταμένη παρουσία γυναικών εργαζομένων, σε ποσοστό το οποίο πολλές φορές υπερβαίνει το 70 % του εργατικού δυναμικού, αλλά παραμένει γενικά πάνω από το 50 %. Μολονότι απαιτούνται πρόσθετα βήματα προς την κατεύθυνση της πλήρους ισότητας, η παρουσία γυναικών σε διευθυντικές και ηγετικές θέσεις πολλών οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας είναι σημαντική. Ως εκ τούτου, μεταξύ των εν λόγω οργανώσεων και επιχειρήσεων παρατηρείται αξιοσημείωτη μισθολογική ισότητα όσον αφορά τόσο τις διάφορες θέσεις της οργανωτικής ιεραρχίας όσο και τις αποδοχές που δεν εμφανίζουν υπερβολικές ανισότητες μεταξύ των φύλων (8). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ύπαρξη μεγαλύτερης μισθολογικής ισότητας δεν αντισταθμίζει πάντως το γεγονός ότι, σε ουκ ολίγες περιπτώσεις, τα μισθολογικά επίπεδα των εργαζομένων στις οργανώσεις και τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας παραμένουν στη χαμηλή εισοδηματική κλίμακα. Το γεγονός αυτό οφείλεται εν μέρει σε γενική έλλειψη ελκυστικότητας της εργασίας παροχής φροντίδας, η οποία σε πάμπολλες περιπτώσεις δεν τυγχάνει της δέουσας οικονομικής αναγνώρισης ακόμη και στις συμβατικές μορφές επιχειρήσεων. Εν προκειμένω, κρίνεται σημαντικό να ενισχυθούν τα συνδικαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων τόσο στον κοινωνικό τομέα όσο και στον τομέα παροχής φροντίδας. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Επίσης σημαντική είναι η λειτουργία που επιτελούν οι εν λόγω οργανώσεις για την προώθηση και την υλοποίηση κοινωνικών καινοτομιών, καταδεικνύοντας έτσι ότι είναι σε θέση να ερμηνεύουν και να συνοδεύουν τις κοινωνικές αλλαγές με την κινητοποίηση σημαντικού ανθρώπινου δυναμικού που αντικατοπτρίζεται στην ενεργό και αλληλέγγυα συμμετοχή άνω των 82,8 εκατομμυρίων εθελοντών. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Ο υψηλός αριθμός ατόμων που δραστηριοποιούνται σε σημαντικούς τομείς, καθώς και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι οργανώσεις και οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας από την άποψη της κοινωνικής και της τεχνολογικής καινοτομίας, πρέπει να τύχουν υποστήριξης με ενδεδειγμένες παρεμβάσεις στον τομέα της διά βίου μάθησης και της επιμόρφωσης για την απόκτηση επαγγελματικών και οργανωτικών δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επομένως απολύτως σκόπιμο να εξαγγείλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία, καθώς και συγκεκριμένες δράσεις για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο ειδικού σχεδίου δράσης, επί του οποίου η ΕΟΚΕ έλαβε θέση με τη γνωμοδότηση SOC/614 (9). |
| --- | --- |

2.15.

3.   Προτάσεις για μια ευρωπαϊκή πολιτική υποστήριξης και προώθησης της κοινωνικής οικονομίας

| 3.1. | Προκειμένου να δοθεί περαιτέρω ώθηση και συνοχή στη συμβολή των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας και να οικοδομηθεί μια «πιο κοινωνική, ανθεκτική και χωρίς αποκλεισμούς Ευρώπη», είναι αναγκαίο να θεσπιστούν νομοθετικά μέτρα και προγράμματα ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής που θα ενθαρρύνουν και θα προωθούν την ανάπτυξη των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, επίσης λόγω της δυνητικής συμβολής τους σε ένα βιώσιμο, οικολογικό και αλληλέγγυο αναπτυξιακό μοντέλο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Προς αυτήν την κατεύθυνση, πιστεύουμε ότι είναι δυνατόν να προσδιοριστούν παρεμβάσεις σε τέσσερα επίπεδα:






  — | φορολογικό σύστημα το οποίο θα αναγνωρίζει την αποστολή γενικού συμφέροντος που επωμίζονται οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, με ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνες που δραστηριοποιούνται σε τομείς υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος, όπως οι κοινωνικές, οι υγειονομικές και οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες, καθώς και οι υπηρεσίες κοινωνικής ένταξης· |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

φορολογικό σύστημα το οποίο θα αναγνωρίζει την αποστολή γενικού συμφέροντος που επωμίζονται οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, με ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνες που δραστηριοποιούνται σε τομείς υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος, όπως οι κοινωνικές, οι υγειονομικές και οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες, καθώς και οι υπηρεσίες κοινωνικής ένταξης·

| — | πολιτικές για την προώθηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων που προάγουν την ανάπτυξη χρηματοδότησης με κοινωνικό αντίκτυπο — περαιτέρω βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά δημοσίων συμβάσεων και συμβάσεων παραχώρησης· |
| --- | --- |

—

πολιτικές για την προώθηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων που προάγουν την ανάπτυξη χρηματοδότησης με κοινωνικό αντίκτυπο — περαιτέρω βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά δημοσίων συμβάσεων και συμβάσεων παραχώρησης·

| — | πολιτικές υποστήριξης της σταθερής απασχόλησης και του οικονομικού πρωταγωνιστικού ρόλου των εργαζομένων στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά τη δημοκρατική διακυβέρνησή τους· |
| --- | --- |

—

πολιτικές υποστήριξης της σταθερής απασχόλησης και του οικονομικού πρωταγωνιστικού ρόλου των εργαζομένων στις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά τη δημοκρατική διακυβέρνησή τους·

| — | πολιτικές υποστήριξης με στόχο την υλοποίηση νέων δεξιοτήτων και την περαιτέρω διάδοση της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών στην κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

—

πολιτικές υποστήριξης με στόχο την υλοποίηση νέων δεξιοτήτων και την περαιτέρω διάδοση της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών στην κοινωνία των πολιτών.

| 3.3. | Παρότι η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη ζωτική συμβολή των οργανώσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας στον τομέα των προσωπικών και των κοινωνικών υπηρεσιών, θεωρεί ωστόσο ότι οι αρμοδιότητες των κρατών μελών και των δημοσίων διοικήσεων για την εξασφάλιση της παροχής βασικών υπηρεσιών στους πολίτες παραμένουν επιτακτικά αναγκαίες. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Κρίνεται σκόπιμο να ενισχυθούν περαιτέρω τα μέτρα για τη στήριξη της απασχόλησης στις κοινωνικές επιχειρήσεις που έχουν ως αποστολή την ένταξη στην αγορά εργασίας ατόμων με αναπηρία ή ευρισκόμενων σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να αποσκοπούν στη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης επί του κόστους εργασίας, μέσω της κάλυψης από τις δημόσιες αρχές των απαιτούμενων ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών εισφορών των εν λόγω μειονεκτούντων εργαζομένων. Τα συγκεκριμένα κίνητρα δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως κρατικές ενισχύσεις προς τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, δεδομένου ότι αποσκοπούν στη στήριξη της πλήρους ένταξης στην αγορά εργασίας ατόμων που βρίσκονται σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση. Σε κάθε περίπτωση, τα κίνητρα αυτά θα πρέπει να παρέχονται μόνο σε οργανώσεις που σέβονται τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και τα θεμελιώδη δικαιώματα των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σε πολλές περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας είναι ο κύριος φορέας παροχής των βασικών υπηρεσιών που χρειάζεται ο πληθυσμός —όπως η εκπαίδευση, οι κοινωνικοϊατρικές υπηρεσίες, η κοινωνική πρόνοια ή η κατάρτιση και η επαγγελματική ένταξη των μειονεκτούντων ατόμων— μέσω της διαχείρισης δραστηριοτήτων οι οποίες, ακόμη κι αν έχουν εμπορικό ή επιχειρηματικό χαρακτήρα, εξακολουθούν να αποτελούν δραστηριότητες με ισχυρή κοινοτική και εδαφική αξία και με κέρδη που επανεπενδύονται για την επίτευξη των προβλεπόμενων στο καταστατικό τους σκοπών. Πρόκειται για υπηρεσίες που παρέχονται με την άμεση συμμετοχή των ίδιων αποδεκτών τους και διαθέτουν εδαφική βάση, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της αποστολής που επιτελούν. Επομένως, οι συνθήκες αυτές δεν μπορούν να εξομοιωθούν άνευ επιφυλάξεων με τα καθεστώτα ανταγωνισμού της αγοράς. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η χαλάρωση ορισμένων από τις ισχύουσες απαιτήσεις στον τομέα των «κρατικών ενισχύσεων» που παρακωλύουν την καθιέρωση ενός φορολογικού συστήματος το οποίο θα αναγνωρίζει τα κοινωνικά και τα κοινωφελή πλεονεκτήματα των εν λόγω οργανώσεων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Για τον ίδιο λόγο, όπως ζητείται ήδη στη γνωμοδότηση INT/906 (10), η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να αυξηθεί το ισχύον κατώτατο όριο για υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, ύψους 500 000 ευρώ για τρία οικονομικά έτη που προβλέπεται στον κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, σε τουλάχιστον 800 000 ευρώ ανά οικονομικό έτος.
  Κρίνεται επίσης σκόπιμη η θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων για την πρόσβαση στη δημόσια χρηματοδότηση βάσει ενιαίων και διαφανών κριτηρίων και με πλήρη σεβασμό των εργασιακών προτύπων και της εφαρμογής των τομεακών συλλογικών συμβάσεων. |
| --- | --- |

3.6.

Κρίνεται επίσης σκόπιμη η θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων για την πρόσβαση στη δημόσια χρηματοδότηση βάσει ενιαίων και διαφανών κριτηρίων και με πλήρη σεβασμό των εργασιακών προτύπων και της εφαρμογής των τομεακών συλλογικών συμβάσεων.

| 3.7. | Είναι εξάλλου σημαντικό να προσδιοριστούν κατάλληλα μέσα για την αύξηση των επενδύσεων με κοινωνικό αντίκτυπο στις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας. Προς τον σκοπό αυτό, έχουν πραγματοποιηθεί ορισμένοι ενδιαφέροντες πειραματισμοί με ειδικά ομόλογα ή μετοχικούς τίτλους (ίδια κεφάλαια ή οιονεί ίδια κεφάλαια) σε επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας που εστιάζονται στην επιδίωξη κοινωνικών στόχων γενικού συμφέροντος. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η θέσπιση προτιμησιακών φορολογικών καθεστώτων για τους επενδυτές σε αυτά τα χρηματοδοτικά μέσα, θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικούς μοχλούς ανάπτυξης, δεδομένου ότι τα ιστορικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ήδη ότι οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας έχουν, παρά τις περιορισμένες επενδύσεις, συμβάλει στη δημιουργία πληθώρας θέσεων εργασίας και αποφέρει πολυάριθμα κοινωνικά οφέλη στους χρήστες των παρεχόμενων από αυτές υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Είναι, ωστόσο, αναγκαίο να προβλεφθούν κατάλληλοι δείκτες για τη μέτρηση και τη σύγκριση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται, όπως η σταθερή αύξηση της απασχόλησης, η εφαρμογή υψηλών προτύπων εργασιακής ασφάλειας και η επαλήθευση της επίτευξης των κοινωνικών στόχων στους οποίους βασίζεται η πρωτοβουλία. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν νόμους-πλαίσιο για την κοινωνική οικονομία και να θέσουν ενεργά σε εφαρμογή πολιτικές που να ευνοούν την οικονομική μεγέθυνση και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ήδη από το 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντόπισε την ανάγκη βελτίωσης του επιπέδου δημόσιας γνώσης και συλλογής δεδομένων και στατιστικών σχετικά με τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας. Ωστόσο, πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για τον καθορισμό συντονισμένων προτύπων, τα οποία, επιπλέον, θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα προκειμένου να αποφευχθεί το «κοινωνικό ξέπλυμα» ή η ακατάλληλη πρόσβαση στα μέτρα στήριξης. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, που δεν το έχουν ακόμη πράξει, να προσδιορίσουν ποιες εθνικές αρχές θα είναι αρμόδιες για την παρακολούθηση και την επαλήθευση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις και τα πρότυπα, καθώς και της σύμπνοιας με τους κοινωνικούς στόχους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Μεταξύ των ειδικών μέτρων στήριξης, ένα από τα σημαντικότερα αφορά τη συμμετοχή στην αγορά δημοσίων συμβάσεων και συμβάσεων παραχώρησης, για τη διασφάλιση της οποίας η οδηγία 2014/24/ΕΕ (11) έχει ήδη προτείνει σημαντικά μέσα που δεν έχουν όμως εφαρμοστεί σωστά σε όλα τα κράτη μέλη. Προκειμένου να ενθαρρύνει τις κοινωνικά υπεύθυνες δημόσιες συμβάσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δώσει η ίδια το καλό παράδειγμα και να αξιοποιήσει στο έπακρο τις δικές της διαδικασίες υποβολής προσφορών για την επιδίωξη στόχων κοινωνικής πολιτικής.» |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Μεταξύ των μέτρων στήριξης κρίνονται επίσης να ενδιαφέροντα εκείνα που αποσκοπούν είτε στην αναπροσαρμογή των παραγωγικών δραστηριοτήτων και της παροχής υπηρεσιών είτε στη μεταβίβαση των εν λόγω δραστηριοτήτων από επιχειρήσεις που διέρχονται κρίση ή από επιχειρηματίες που βρίσκονται στο τέλος της σταδιοδρομίας τους στους εργαζομένους με τη μορφή συνεταιριστικών ή συμμετοχικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Αυτού του είδους οι μεταβιβάσεις επιχειρηματικής δραστηριότητας, οι οποίες υποδεικνύονται με τον όρο «εξαγορά από τους εργαζομένους» (workers buy-out) (12), και πραγματοποιούνται ήδη με επιτυχία για την επανεκκίνηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που διέρχονται κρίση, πολλαπλασιάζονται πλέον ακόμη περισσότερο σε περιπτώσεις κατά τις οποίες για τη μεταβίβαση μικρών επιχειρήσεων επιλέγεται μια κοινωνική επιχείρηση που λειτουργεί με τη συμμετοχή των εργαζομένων. Η επιλογή αυτή ενδείκνυται ιδιαίτερα για τους νέους που δεν διαθέτουν επαρκείς κεφαλαιακούς πόρους ώστε να ξεκινήσουν μια επιχειρηματική δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να διστάζουν συχνά να κάνουν το πρώτο βήμα και να αντιμετωπίσουν μόνοι τους τις δυσκολίες της αγοράς. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ενόψει της περαιτέρω βελτίωσης των δυνατοτήτων που παρέχουν οι εν λόγω πρωτοβουλίες, θα ήταν χρήσιμη η ανάληψη επενδυτικής και συνοδευτικής δράσης για τη διευκόλυνση της έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας με τη χρηματοδότηση, μέσω συμμετοχής στο κεφάλαιο, των εργαζομένων επιχειρήσεων που διέρχονται κρίση και επιλέγουν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους με τη σύσταση συνεταιρισμού εργαζομένων. Σε ορισμένες χώρες, οι πρωτοβουλίες αυτές κατέστησαν δυνατή την αναδιοργάνωση διαφόρων επιχειρήσεων και τη διασφάλιση χιλιάδων θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Ο ρόλος των συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων είναι μείζονος σημασίας σε αυτές τις διαδικασίες αναπροσαρμογής επιχειρήσεων. Μορφές αυτοεπιχειρηματικότητας, όπως η εξαγορά από τους εργαζομένους, αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των ενεργών πολιτικών εργασίας. Αξιόλογη ορθή πρακτική όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ συνεταιρισμών και συνδικάτων αποτελεί η συμφωνία που υπεγράφη στην Ιταλία μεταξύ των τριών συνεταιριστικών ομοσπονδιών και των τριών αντιπροσωπευτικότερων συνδικαλιστικών οργανώσεων με στόχο τη συστηματική συνεργασία σχετικά με την εξαγορά από τους εργαζομένους (13). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι το σχέδιο δράσης για την κοινωνική οικονομία θα προωθήσει, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ανάληψη ανάλογων πρωτοβουλιών σε όλα τα κράτη μέλη, με τη δημιουργία μιας ειδικής δομής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων ή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, με στόχο την εξασφάλιση συγκεκριμένων μέσων για τη στήριξη της επανεκκίνησης των οικονομικών δραστηριοτήτων που επλήγησαν από την πανδημία. |
| --- | --- |

3.17.

4.   Νέες μορφές κοινωνικής οικονομίας

| 4.1. | Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και αναπτύσσουν πρωτοβουλίες κοινωνικής καινοτομίας, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της πράσινης οικονομίας και προς όφελος της βιώσιμης ανάπτυξης. Οι πειραματισμοί στους οποίους προβαίνουν οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας στον τομέα της κυκλικής οικονομίας πληθαίνουν και συντελούν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον τομέα της επαναχρησιμοποίησης ή της κοινωνικής γεωργίας. Μέχρι στιγμής, το νομικό πλαίσιο και οι πολιτικές πολλών κρατών μελών δεν επιτρέπουν την εφαρμογή πολιτικών για την ανάπτυξη συνεταιρισμών που προάγουν την ένταξη στην εργασία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κρίνονται επιθυμητές παρεμβάσεις σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να προαχθεί η επίτευξη προόδου σε αυτά τα πλαίσια. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι συνεταιρισμοί εργαζομένων (14) για να καταστήσουν πιο συμμετοχικές τις νέες μορφές επιχειρηματικότητας που υλοποιούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, προκειμένου να γίνει η συμμετοχή των εργαζομένων και των χρηστών περισσότερο βιώσιμη και συλλογική για την ανάπτυξη νέων μορφών αμοιβαιότητας και αλληλεγγύης ικανών να διευρύνουν τη συμμετοχή με τη βοήθεια ψηφιακών τεχνολογιών. Ωστόσο, η προστασία των εργαζομένων σε πλατφόρμες και των εργαζομένων με άτυπη απασχόληση προϋποθέτει αναγκαστικά τη σύναψη ενδεδειγμένων συλλογικών συμβάσεων με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες απασχόλησης και τοπικής ανάπτυξης, οργανώνοντας τη συμμετοχή των πολιτών στην παροχή υπηρεσιών όπως η τροφοδότηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή η οργάνωση παροχής υπηρεσιών σε απόκεντρες και αγροτικές περιοχές, κατά το πρότυπο του γαλλικού εγχειρήματος των «Pôles territoriaux de coopération économique» (PTCE) που συγκεντρώνει ενώσεις, συνεταιρισμούς, τοπικές αρχές, παραδοσιακές επιχειρήσεις και πανεπιστήμια με στόχο τον πειραματισμό στον τομέα της κοινωνικής γεωργίας, του βιώσιμου τουρισμού και της αξιοποίησης περιβαλλοντικών ή πολιτιστικών αγαθών. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Στην κοινωνική οικονομία, είναι ζωτική η συμβολή των εθελοντικών δραστηριοτήτων που είναι σημαντικές τόσο για τη νεότερη γενιά όσο και για τους ηλικιωμένους, στους οποίους προσφέρουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια σημαντική ευκαιρία για τη διατήρηση ενεργού κοινωνικού ρόλου και συμμετοχής στα κοινά που συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Είναι, ως εκ τούτου, σημαντικό να ενισχυθούν οι συνέργειες μεταξύ των κύκλων σπουδών και των ωρών εθελοντισμού ως μέσο διευκόλυνσης της έναρξης εργασίας στον κοινωνικό τομέα. Η βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των περιόδων εθελοντισμού και πρακτικής άσκησης θα μπορούσε να διευκολύνει την κατάρτιση νεαρού και εξειδικευμένου προσωπικού. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Το επιτυχημένο εγχείρημα του «Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης» είναι σκόπιμο να ενισχυθεί και ενδεχομένως να διευρυνθεί με τη θέσπιση ενός είδους «Erasmus για κοινωνικούς επιχειρηματίες» προς όφελος της διασυνοριακής συνεργασίας στην κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η λειτουργία αυτή φαίνεται επίσης πολύ χρήσιμη για τον περιορισμό του σύνθετου φαινομένου των ΕΕΑΚ (εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης) και κρίνεται σκόπιμο να τεθούν σε εφαρμογή πολιτικές παροχής κινήτρων για τη διευκόλυνση της μετάβασης από τον εθελοντισμό σε σταθερή θέση εργασίας. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://oeil.secure.europarl.europa.eu/oeil/popups/ficheprocedure.do?reference=2016/2237(INL)&l=en,

1

https://betterentrepreneurship.eu/el,

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/MEMO_11_735,

https://cecop.coop/works/cecop-report-on-social-enterprises-laws-in-europe-a-worker-and-social-coops-perspective.

(2)  https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/towards-appropriate-european-legal-framework.

2

(3)  Πρωτοβουλία για την κοινωνική επιχειρηματικότητα: https://ec.europa.eu/growth/sectors/social-economy/enterprises_el

3

Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την προαγωγή της κοινωνικής οικονομίας, 2015: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15071-2015-INIT/el/pdf

Social Economy Charter (Χάρτης των αρχών της κοινωνικής οικονομίας), 2002: https://www.socialeconomy.eu.org/wp-content/uploads/2020/04/2019-updated-Social-Economy-Charter.pdf.

(4)  Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις — νέο σχέδιο δράσης, COM(2020) 590 final.

4

(5)  Τα στοιχεία προέρχονται από τη δημοσίευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: https://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=22304&langId=en.

5

(6)  Τα στοιχεία προέρχονται από την έκθεση της ΕΟΚΕ: https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/qe-04-17-876-el-n.pdf.

6

(7)  Η ανθεκτικότητα του συνεργατικού μοντέλου, Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνεταιρισμών στους τομείς της Βιομηχανίας και των Υπηρεσιών (CECOP), 2012 https://www.cecop.coop/works/the-resilience-of-the-cooperative-model.

7

Η ανθεκτικότητα του συνεργατικού μοντέλου, Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνεταιρισμών στους τομείς της Βιομηχανίας και των Υπηρεσιών

(8)  Las mujeres en las cooperativas de trabajo, COCETA, 2019 https://www.coceta.coop/publicaciones/estudio-mujer-cooperativismo-coceta-2019.pdf.

8

Las mujeres en las cooperativas de trabajo

(9)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 1.

9

(10)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 131.

10

(11)  https://ec.europa.eu/info/policies/public-procurement/support-tools-public-buyers/social-procurement_el.

11

(12)  Business transfers to employees under the form of a cooperative in Europe: opportunities and challenges (Μεταβιβάσεις επιχειρήσεων στους εργαζομένους υπό μορφή συνεταιρισμού στην Ευρώπη: ευκαιρίες και προκλήσεις)„ CECOP, 2013 (ΕΕ C 191 της 29.6.2012, σ. 24).

12

(13)  Italy, historic agreement between unions and coops on worker buyouts buyouts (Ιταλία, ιστορική συμφωνία μεταξύ συνδικάτων και συνεταιρισμών σχετικά με την εξαγορά από τους εργαζομένους), CECOP, 2021: https://cecop.coop/works/italy-historic-agreement-between-unions-and-coops-to-promote-worker-buyouts.

13

(14)  All for one — Worker-owned cooperatives’ response to non-standard employment (Όλοι για έναν — Η απάντηση των συνεταιρισμών εργαζομένων στην άτυπη απασχόληση), CECOP 2019: https://cecop.coop/works/cecop-report-all-for-one-reponse-of-worker-owned-cooperatives-to-non-standard-employment.

14

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/20 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/20

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Επαγγελματική κατάρτιση: η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κατάρτισης στην πρόβλεψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και την αντιστοίχισή τους με τις δεξιότητες και ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας)

(2021/C 286/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Jean-Michel POTTIER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Jean-Michel POTTIER

| Αίτημα της πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | 26.10.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 28.10.2020 |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 222/0/4 |

Αίτημα της πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

26.10.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

28.10.2020

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

222/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπενθυμίζει ότι το ζήτημα της αντιστοίχισης των δεξιοτήτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι έχει πρωταρχική σημασία η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κατάρτισης και η ικανότητά τους να προλαμβάνουν τις ανάγκες σε δεξιότητες, σε μια συγκυρία που χαρακτηρίζεται από βαθιές αναταραχές λόγω της κρίσης της νόσου COVID-19, η οποία επιφέρει επιτάχυνση των μεταλλαγών της οικονομίας μας, ιδίως σε ψηφιακό και περιβαλλοντικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες προσλήψεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της χρήσης μηχανισμών εναλλασσόμενης κατάρτισης για την απόκτηση δεξιοτήτων μέσω ποικίλων συστημάτων. Η μεγάλη πλειονότητα των εργοδοτών επιτελούν καλή την πίστει τον εκπαιδευτικό τους ρόλο κατά την εναλλασσόμενη κατάρτιση, με μέριμνα για τη μετάδοση της τεχνογνωσίας τους. Πρέπει, όμως, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να προληφθεί και να αποκλειστεί κάθε τυχόν κατάχρηση σχετικά με δωρεάν παραγωγικές θέσεις εργασίας που καλύπτονται από άτομα σε καθεστώς εναλλασσόμενης κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ποικιλία των σχετικών μηχανισμών επιτρέπει τη βέλτιστη προσαρμογή στις ποικίλες καταστάσεις ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων, το είδος των πιστοποιήσεων, τη διάρθρωση του συστήματος κατάρτισης, το είδος και το επίπεδο της προς πλήρωση θέσης εργασίας. Επιτρέπει, επίσης, στους εργαζομένους και τους αναζητούντες εργασία να αποκτήσουν νέες δεξιότητες, ώστε να αντιμετωπίσουν την απαξίωση των επαγγελματικών τους δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ιδιαιτερότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Λόγω της τεχνικής φύσης των επαγγελμάτων σε μεγάλο αριθμό ΜΜΕ που διαθέτουν μοναδική τεχνογνωσία, ιδίως σε εξειδικευμένα τμήματα της αγοράς, η εναλλασσόμενη κατάρτιση θα μπορούσε να προσφέρει εύστοχη λύση για τις ανάγκες τους σε δεξιότητες. Σε πολλές αγροτικές περιοχές, η τεχνογνωσία των μικρών επιχειρήσεων προσφέρει μοναδική ευκαιρία για τους νέους, για τους οποίους ένα κατάλληλο πλαίσιο δραστηριότητας θα μπορούσε να βελτιώσει τις πιθανότητες επαγγελματικής σταδιοδρομίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι κοινωνικοί εταίροι συνιστούν αποτελεσματικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση και τη διαχείριση ενός συστήματος κατάρτισης· είναι οι κατεξοχήν φορείς που μπορούν να υπολογίσουν τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σε δεξιότητες. Έχουν την ικανότητα να ανιχνεύουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού ανά επαγγελματικό κλάδο και ανά περιοχή, εξασφαλίζοντας την αποτελεσματική ανάπτυξη των δεξιοτήτων, με γνώμονα την επαγγελματική πρακτική. Μπορούν να βασιστούν στη συνδρομή συναρμόδιων φορέων όπως το κράτος, η περιφέρεια ή οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, ώστε να διασταυρώνουν ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία σχετικά με τις ανάγκες σε δεξιότητες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να διαδραματίζουν συστηματικά μείζονα ρόλο στη διαμόρφωση των πιστοποιήσεων και του περιεχομένου τους. Έχει καθοριστική σημασία να καλούνται εξαρχής οι κοινωνικοί εταίροι να συμμετέχουν στη διαδικασία, ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο οι πόροι να μην ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των εργοδοτών και των εργαζομένων στην Ευρώπη.
  Ομοίως, οι κοινωνικοί εταίροι είναι οι κατάλληλοι φορείς για να διευκολύνουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό όλων των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

1.6.

Ομοίως, οι κοινωνικοί εταίροι είναι οι κατάλληλοι φορείς για να διευκολύνουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό όλων των ενδιαφερομένων.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι συναρμόδιοι φορείς (κράτος, περιφέρεια, δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης) είναι οι καταλληλότεροι για να προτείνουν λύσεις που θα διευκολύνουν την κοινωνική ένταξη. Η ΕΟΚΕ συνιστά καλύτερο συντονισμό μεταξύ του συνόλου των παραγόντων, συναρμοδίων φορέων και κοινωνικών εταίρων, μέσω της σύναψης συμβάσεων όπου θα διευκρινίζονται οι αλληλεπιδράσεις και οι ευθύνες του καθενός, προκειμένου να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη ευχέρεια κατανόησης των μηχανισμών κατάρτισης και συνοδείας. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι κοινωνικές υπηρεσίες —δημόσιες και μη κερδοσκοπικές—, οι κοινωνικές επιχειρήσεις, οι οργανώσεις κοινωνικής προστασίας και οι εργαζόμενοι στον κοινωνικό τομέα επιτελούν καίριο ρόλο συνοδείας των νέων και των λιγότερο νέων, με ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα από κοινωνικά μειονεκτούσες ομάδες. Σε ορισμένα κράτη μέλη, το νομικό και δημοσιονομικό πλαίσιο παρέχει υπεύθυνη βάση για την ανάπτυξη των εν λόγω σημαντικών λειτουργιών και υπηρεσιών. Η ανάπτυξη δυναμικών πολιτικών στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης έχει επίσης καθοριστική σημασία για την επίτευξη του στόχου που τάσσεται στο άρθρο 145 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), ήτοι να προαχθεί η δημιουργία εξειδικευμένου, εκπαιδευμένου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού, και αγοράς εργασίας ανταποκρινόμενης στις εξελίξεις της οικονομίας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες των ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες δεξιοτήτων στα υπό πίεση επαγγέλματα. Οι επιχειρήσεις αυτές δεν διαθέτουν εσωτερική υπηρεσία προσωπικού, ενώ η σχέση κατάρτιση-δεξιότητες-απασχόληση απαιτεί μια ιδιαίτερη προσέγγιση. Οι επιχειρήσεις αυτές, που αντιπροσωπεύουν σημαντική δεξαμενή θέσεων εργασίας, έχουν ανάγκη από ειδική συνδρομή. Η συνδρομή αυτή αφορά τον προσδιορισμό των αναγκών τους σε δεξιότητες, τη διαμόρφωση της προκήρυξης κενής θέσης, το συμβούλιο διαβούλευσης, τη διαδικασία προσλήψεων, καθώς και τα κατάλληλα συστήματα κατάρτισης που να επιτρέπουν την ένταξη σε σταθερή απασχόληση. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η κατάρτιση συνιστά καίριο εργαλείο για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία. Πρέπει να ληφθούν κατάλληλα μέτρα για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση της ισότητας ευκαιριών των ανδρών, αλλά ιδίως των γυναικών, με αναπηρία, υπό συνθήκες ισότιμης πρόσβασης στα χωρίς αποκλεισμούς συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, επίσης, ότι η σταθερότητα της εργασίας στηρίζεται ιδιαίτερα στο δικαίωμα σε ποιοτική κατάρτιση. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την εκπόνηση εθνικών στρατηγικών συμφωνιών για την επαγγελματική κατάρτιση και τον επαγγελματικό προσανατολισμό, βάσει διαπραγματεύσεων μεταξύ των αρχών και των κοινωνικών εταίρων, με τη συμμετοχή των παραγόντων της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί την ύπαρξη τέτοιων συμφωνιών σε ορισμένες επιχειρήσεις, ορισμένους επαγγελματικούς κλάδους ή ορισμένες περιοχές και ενθαρρύνει τη γενίκευση τέτοιου είδους εθνικών στρατηγικών συμφωνιών. Οι δράσεις της Ένωσης, από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να διευκολύνουν την προσαρμογή στις βιομηχανικές μεταλλαγές, ώστε να ευνοηθεί η επαγγελματική ένταξη και επανένταξη στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Πλαίσιο

| 2.1. | Το κατά πόσον είναι εύστοχος ο προβληματισμός περί συνάρτησης μεταξύ διαθέσιμων δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς εργασίας θα πρέπει να εξεταστεί στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, έτσι όπως εκτίθεται στη δήλωση του Osnabrück, στην οποία διαβεβαιώνεται ότι λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ των ενδιαφερομένων, οι κοινωνικοί εταίροι. Το εν λόγω ευρωπαϊκό πλαίσιο συμπεριλαμβάνει, ειδικότερα, τα εξής:






  — | αφενός, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων ορίζει την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση ως πρώτη και τέταρτη αρχή του ως προς τα θέματα ισότητας ευκαιριών και πρόσβασης στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης· |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

αφενός, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων ορίζει την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση ως πρώτη και τέταρτη αρχή του ως προς τα θέματα ισότητας ευκαιριών και πρόσβασης στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης·

| — | εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε το 2020 ανακοίνωση σχετικά με τον ευρωπαϊκό χώρο κατάρτισης και εκπαίδευσης, επιβεβαιώνοντας ξανά τις αρχές δράσης της και τους στόχους της, ειδικότερα δε την ποιοτική εκπαίδευση για όλους· |
| --- | --- |

—

εξάλλου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε το 2020 ανακοίνωση σχετικά με τον ευρωπαϊκό χώρο κατάρτισης και εκπαίδευσης, επιβεβαιώνοντας ξανά τις αρχές δράσης της και τους στόχους της, ειδικότερα δε την ποιοτική εκπαίδευση για όλους·

| — | τέλος, στη γνωμοδότησή της SOC/570 (1) σχετικά με το μέλλον της εργασίας και τις επαγγελματικές δεξιότητες, η ΕΟΚΕ ζητούσε —με στόχο την προετοιμασία και την ανταπόκριση στις επιταχυνόμενες τεχνολογικές και ψηφιακές αλλαγές— να χαραχτούν στοχευμένες πολιτικές και να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση και την προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

—

τέλος, στη γνωμοδότησή της SOC/570 (1) σχετικά με το μέλλον της εργασίας και τις επαγγελματικές δεξιότητες, η ΕΟΚΕ ζητούσε —με στόχο την προετοιμασία και την ανταπόκριση στις επιταχυνόμενες τεχνολογικές και ψηφιακές αλλαγές— να χαραχτούν στοχευμένες πολιτικές και να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση και την προσαρμογή των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

| 2.2. | Το ζήτημα της αντιστοίχισης των διαθέσιμων δεξιοτήτων προς τις ανάγκες της αγοράς εργασίας γίνεται αντιληπτό ποικιλοτρόπως ανά τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συζητήσεις σχετικά με αυτό που καλείται «αναντιστοιχία δεξιοτήτων» είχαν ξεκινήσει πριν από την κρίση της νόσου COVID-19, και η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει να επιδειχθεί σύνεση κατά την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), το 45 % των εργαζομένων πιστεύουν ότι τα προσόντα τους δεν αντιστοιχούν πλήρως με τη θέση εργασίας που κατέχουν, ενώ το 70 % των επιχειρήσεων αντιμετωπίζουν έλλειψη δεξιοτήτων, λίγες όμως από αυτές συνδέουν τις συγκεκριμένες δυσχέρειες με τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν, όπως προβλήματα πρόσληψης, γεωγραφική θέση της επιχείρησης, επίπεδο μισθών και συνθήκες εργασίας. Θα πρέπει να διεξαχθεί εμπεριστατωμένη μελέτη σχετικά με τα ακριβή αίτια της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, καθώς και με τον τρόπο παροχής βοήθειας στα ενδιαφερόμενα άτομα προκειμένου να βρουν εργασία. |
| --- | --- |

2.2.

2.3.   Ανάγκες σε δεξιότητες

Οι ζητούμενες δεξιότητες ποικίλλουν από τη μία χώρα στην άλλη. Ωστόσο, η ποικιλία αυτή εξαρτάται από το επίπεδο του συστήματος βιομηχανικής παραγωγής της χώρας, σε συνάρτηση με τις ανάγκες των οικονομιών στις οποίες έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα οι υπηρεσίες ή ο τουρισμός. Το γενικό επίπεδο των ζητούμενων δεξιοτήτων είναι μεν ανερχόμενο, αλλά υπάρχουν ανάγκες και σε χαμηλότερα επίπεδα ειδίκευσης, για τα οποία χρησιμοποιούνται μετανάστες.

2.4.   Το σύστημα κατάρτισης

Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση συνιστούν τον κλάδο της παιδείας που είναι πλησιέστερος προς την αγορά εργασίας και τις ανάγκες της σε δεξιότητες. Η αρχική επαγγελματική κατάρτιση, η οποία γενικά προτείνεται στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, πραγματοποιείται είτε στο σχολικό περιβάλλον είτε στο επαγγελματικό περιβάλλον, σε ιδρύματα κατάρτισης και επιχειρήσεις. Η αναλογία των νέων που ακολουθούν επαγγελματική κατάρτιση σε σύγκριση με εκείνους που ακολουθούν γενική εκπαίδευση παρουσιάζει διακυμάνσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρότι βαθμιαία μειώνεται παντού. Η διαπίστωση αυτή οδηγεί γενικά σε διορθωτικά μέτρα ή κίνητρα, τόσο με πρωτοβουλία των δημόσιων αρχών όσο και των επαγγελματικών κύκλων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων. Ανάμεσα στα μέτρα αυτά, η νέα ατζέντα για τις δεξιότητες δίνει έμφαση στην ψηφιοποίηση του περιεχομένου των προγραμμάτων κατάρτισης.

Το σύστημα διαρκούς επαγγελματικής κατάρτισης στηρίζεται κυρίως στην εργασία, και οι περισσότερες δραστηριότητες κατάρτισης αναπτύσσονται σε επαγγελματικούς χώρους.

2.5.   Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων

Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων —που είναι παρών, σε διαφορετικά επίπεδα, σε όλες τις χώρες— θα πρέπει να ενισχυθεί. Χάρη στην εμπειρία τους, οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν στον προσδιορισμό των σημερινών και μελλοντικών αναγκών σε δεξιότητες, στους κόλπους των επαγγελματικών κλάδων ή σε διεπαγγελματική βάση σε εθνικό επίπεδο. Συμμετέχουν, επίσης, πολύ συχνά στον προσδιορισμό των αναλυτικών προγραμμάτων των πιστοποιήσεων και διπλωμάτων, στη διαχείριση των συστημάτων κατάρτισης, στη διαχείριση των πόρων της επαγγελματικής κατάρτισης και της μαθητείας και στο σύστημα διά βίου επαγγελματικού προσανατολισμού. Επιπλέον, η επαγγελματική κατάρτιση είναι ένα θέμα που συνήθως περιλαμβάνεται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, στις οποίες συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει αυξανόμενες ανισορροπίες στην αγορά εργασίας, που συνδέονται ειδικότερα με έλλειψη δεξιοτήτων, και επιτείνονται περαιτέρω με την κρίση στον τομέα της υγείας, η οποία αυξάνει το χάσμα μεταξύ των αναγκών και των προσόντων των νέων, σε μια οικονομία όλο και περισσότερο συγκεντρωτική. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Η κατάσταση αυτή, η οποία προϋπήρχε της κρίσης στον τομέα της υγείας, αναπτυσσόταν και επιδεινωνόταν επί εικοσαετία. Το 60 % των ενήλικων εργαζομένων ενδέχεται να αντιμετωπίσουν απαξίωση των τεχνολογικών τους δεξιοτήτων (στοιχεία του 2014 για την ΕΕ των 28) (2). Συνέπεια της κατάστασης αυτής είναι η συνύπαρξη της ανεργίας και εντάσεων στην αγορά εργασίας (3), (4). |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Ο αντίκτυπος της κρίσης στον τομέα της υγείας εκδηλώνεται με επιτάχυνση των εντάσεων στην αγορά εργασίας, ιδίως εκείνων που οφείλονται στην επιταχυνόμενη εξέλιξη του ψηφιακού μετασχηματισμού. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων, ειδικότερα δε το γεγονός ότι η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ) για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα μπορεί να καλύπτει δράσεις σε όλα τα στάδια του επαγγελματικού βίου και να αντιμετωπίζει την εξέλιξη κάθε είδους αναγκών και κάθε είδους δεξιοτήτων:






  α) | Σε όλα τα στάδια του επαγγελματικού βίου (πηγή: CEDEFOP, πανόραμα δεξιοτήτων) (5):






  — | πριν από την είσοδο στον επαγγελματικό βίο:






  — | με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και του επαγγελματισμού (αρχική και διαρκής επαγγελματική κατάρτιση, εναλλασσόμενη κατάρτιση, μαθητεία)· |
| --- | --- | --- | --- | --- |

3.2.

α)

Σε όλα τα στάδια του επαγγελματικού βίου (πηγή: CEDEFOP, πανόραμα δεξιοτήτων) (5):

—

πριν από την είσοδο στον επαγγελματικό βίο:

—

με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και του επαγγελματισμού (αρχική και διαρκής επαγγελματική κατάρτιση, εναλλασσόμενη κατάρτιση, μαθητεία)·

| — | κατά τη στιγμή της εισόδου στην επιχείρηση ή σε περίπτωση εσωτερικής κινητικότητας:






  — | με την προσαρμογή των επαγγελματικών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων συμπεριφοράς στο περιβάλλον της επιχείρησης (συνδρομή για την προσαρμογή στη θέση εργασίας, κατάρτιση υπό συνθήκες εργασίας)· |
| --- | --- | --- |

—

κατά τη στιγμή της εισόδου στην επιχείρηση ή σε περίπτωση εσωτερικής κινητικότητας:

—

με την προσαρμογή των επαγγελματικών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων συμπεριφοράς στο περιβάλλον της επιχείρησης (συνδρομή για την προσαρμογή στη θέση εργασίας, κατάρτιση υπό συνθήκες εργασίας)·

| — | καθ’ όλη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου:






  — | με την προσαρμογή των επαγγελματικών δεξιοτήτων στην εξέλιξη των αναγκών της απασχόλησης και του συγκεκριμένου επαγγέλματος· |
| --- | --- | --- |

—

καθ’ όλη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου:

—

με την προσαρμογή των επαγγελματικών δεξιοτήτων στην εξέλιξη των αναγκών της απασχόλησης και του συγκεκριμένου επαγγέλματος·

| β) | Με την προσαρμογή των συστημάτων στις ανάγκες που δημιουργούνται από την εξέλιξη της κατάστασης της απασχόλησης: αναβάθμιση των δεξιοτήτων (upskilling), επανειδίκευση (reskilling), πολύπλευρες ικανότητες (cross-skilling), νέες δεξιότητες. |
| --- | --- |

β)

Με την προσαρμογή των συστημάτων στις ανάγκες που δημιουργούνται από την εξέλιξη της κατάστασης της απασχόλησης: αναβάθμιση των δεξιοτήτων (upskilling), επανειδίκευση (reskilling), πολύπλευρες ικανότητες (cross-skilling), νέες δεξιότητες.

| γ) | Ανάλογα με τη φύση των συγκεκριμένων δεξιοτήτων: βασικές δεξιότητες, τεχνικές δεξιότητες και επαγγελματική εμπειρία, οριζόντιες δεξιότητες. |
| --- | --- |

γ)

Ανάλογα με τη φύση των συγκεκριμένων δεξιοτήτων: βασικές δεξιότητες, τεχνικές δεξιότητες και επαγγελματική εμπειρία, οριζόντιες δεξιότητες.

| 3.3. | Οι δηλώσεις των οργανώσεων εκπροσώπησης εργοδοτών και εργαζομένων των επιχειρήσεων του κερδοσκοπικού τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο προβάλλουν προτάσεις που διεκδικούν τη νομιμοποίησή τους να επεμβαίνουν στο πεδίο αυτό.
  Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ) προωθεί τον κοινωνικό διάλογο στον τομέα αυτόν, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο· η SMEunited εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους τη διαχείριση της μαθητείας· η BusinessEurope διακηρύσσει την ανάπτυξη των αναγκών σε προγράμματα κατάρτισης εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων, καθώς και τις από κοινού διαπραγματεύσεις με τους παράγοντες παροχής κατάρτισης, στον τομέα της κατάρτισης των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.3.

Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ) προωθεί τον κοινωνικό διάλογο στον τομέα αυτόν, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο· η SMEunited εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις θα έπρεπε να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους τη διαχείριση της μαθητείας· η BusinessEurope διακηρύσσει την ανάπτυξη των αναγκών σε προγράμματα κατάρτισης εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων, καθώς και τις από κοινού διαπραγματεύσεις με τους παράγοντες παροχής κατάρτισης, στον τομέα της κατάρτισης των εργαζομένων.

3.4.   Ο ρόλος των συναρμόδιων φορέων

Η ΕΟΚΕ ζητά να συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι, μαζί με τους λοιπούς συναρμόδιους φορείς, στο έργο του προσδιορισμού των αναγκών, των πόρων και των προς εφαρμογή δράσεων και να συνεργάζονται μαζί τους, στηριζόμενοι στα μέσα που οι εν λόγω φορείς είναι σε θέση να αναπτύξουν. Ειδικότερα, συναρμόδιοι φορείς είναι οι εξής: οι επιχειρήσεις, οι κλαδικές και λοιπές επαγγελματικές και διεπαγγελματικές οργανώσεις, οι κοινωνικοί εταίροι σε κλαδικό και εθνικό επίπεδο, τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων ή συστήματα κατηγοριοποίησης των επαγγελματικών πτυχίων, οι περιφερειακές αρχές και οι περιφερειακοί οργανισμοί του ευρύτερου δημόσιου τομέα, καθώς επίσης και οι εθνικές αρχές, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι κοινωνικές επιχειρήσεις, οι κοινωνικές υπηρεσίες, οι οργανώσεις κοινωνικής προστασίας, οι οργανισμοί προσανατολισμού και υποστήριξης για την ένταξη, την επανένταξη και την τοποθέτηση ατόμων, μεταξύ άλλων ατόμων με αναπηρία, και οι οργανισμοί αρχικής και διαρκούς επαγγελματικής κατάρτισης (6).

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Πώς θα προληφθούν οι μελλοντικές ανάγκες σε δεξιότητες

| 4.1.1. | Οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη γνώση, την αξιολόγηση και την πρόληψη των αναγκών της αγοράς εργασίας σε δεξιότητες. Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός στην πλαισίωση των παρατηρητηρίων επαγγελμάτων και δεξιοτήτων και στην ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώνονται. Η ανάλυση προοπτικών που διενεργούν θα πρέπει να συνδυάζεται με τις αξιολογήσεις που πραγματοποιούν όλοι οι συναρμόδιοι φορείς: κράτος, περιφέρειες, επιμελητήρια και όλοι οι οργανισμοί που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της απασχόλησης, της κατάρτισης και του επαγγελματικού προσανατολισμού, όπως οι κοινωνικές υπηρεσίες και οργανισμοί. Τέτοιου είδους συνεργασίες συντελούν ώστε να τεθεί η Ευρώπη στο επίκεντρο της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Κατά την ΕΟΚΕ, ο καθοριστικός αυτός ρόλος πρέπει να επιβεβαιωθεί μία ακόμη φορά με τη χορήγηση στους κοινωνικούς εταίρους όλων των αναγκαίων μέσων ώστε να ενεργούν εξίσου γοργά με τις μείζονες αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην αγορά εργασίας. Η κρίση στον τομέα της υγείας και στον οικονομικό και τον κοινωνικό τομέα, που ξεκίνησε το 2020 και συνεχίζεται σήμερα, αποδεικνύεται ότι είναι ισχυρός επιταχυντής των μεταλλαγών της οικονομίας μας. Η ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων είναι απολύτως απαραίτητη για να μπορέσουν να προσαρμοστούν οι επιχειρήσεις, ακόμη και οι πιο μικρές. Η οικολογική μετάβαση, πέρα από τα νέα επαγγέλματα που τη συνοδεύουν, συγκεντρώνει σήμερα τις μεγάλες προσδοκίες των πελατών και καταναλωτών, ως αντίδραση στις επιπτώσεις της κρίσης. |
| --- | --- |

4.1.2.

4.2.   Πώς θα καταστεί αποδοτικότερη η προσφορά κατάρτισης και τα σχετικά αναλυτικά προγράμματα

| 4.2.1. | Με βάση την εξέλιξη των αναγκών σε δεξιότητες, τα αναλυτικά προγράμματα των κύκλων κατάρτισης και πιστοποίησης πρέπει να ανανεώνονται τακτικά, ώστε να αποφεύγεται η απαξίωσή τους. Έτσι, οι δεξιότητες που αφορούν τις νέες τεχνολογίες, τις επιταγές της οικολογικής μετάβασης ή τους ψηφιακούς μετασχηματισμούς που επιταχύνθηκαν με την κρίση στον τομέα της υγείας απαιτούν ταχεία ανταπόκριση. Για τις ομάδες-στόχο που είναι δύσκολο να προσεγγιστούν, πρέπει να διαμορφωθούν καινοτόμες παιδαγωγικές πρακτικές, χάρη σε κατάλληλες μεθόδους εξάλειψης των αποκλεισμών.
  Η μέθοδος της εναλλασσόμενης κατάρτισης επιτρέπει τον συνδυασμό μεταξύ των συστημάτων κατάρτισης και της εκπαιδευτικής ικανότητας των επιχειρήσεων, η οποία διευκολύνει σημαντικά τη μακροχρόνια ένταξη στην απασχόληση για την προώθηση της ανάπτυξης των οικονομικών δραστηριοτήτων. Η μεγάλη πλειονότητα των εργοδοτών επιτελούν πλήρως τον εκπαιδευτικό τους ρόλο κατά την εναλλασσόμενη κατάρτιση, πρέπει όμως να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να προληφθεί και να αποκλειστεί κάθε τυχόν κατάχρηση σχετικά με παραγωγικές θέσεις εργασίας μηδενικού κόστους, καλυπτόμενες από άτομα σε καθεστώς εναλλασσόμενης κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.2.1.

Η μέθοδος της εναλλασσόμενης κατάρτισης επιτρέπει τον συνδυασμό μεταξύ των συστημάτων κατάρτισης και της εκπαιδευτικής ικανότητας των επιχειρήσεων, η οποία διευκολύνει σημαντικά τη μακροχρόνια ένταξη στην απασχόληση για την προώθηση της ανάπτυξης των οικονομικών δραστηριοτήτων. Η μεγάλη πλειονότητα των εργοδοτών επιτελούν πλήρως τον εκπαιδευτικό τους ρόλο κατά την εναλλασσόμενη κατάρτιση, πρέπει όμως να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να προληφθεί και να αποκλειστεί κάθε τυχόν κατάχρηση σχετικά με παραγωγικές θέσεις εργασίας μηδενικού κόστους, καλυπτόμενες από άτομα σε καθεστώς εναλλασσόμενης κατάρτισης.

| 4.2.2. | Οι μηχανισμοί εναλλασσόμενης κατάρτισης μπορεί να είναι διαφόρων ειδών:






  — | επαγγελματική κατάρτιση των νέων και των λιγότερο νέων, μέσω μαθητείας με στόχο την απόκτηση πλήρους επαγγελματικής πιστοποίησης για συγκεκριμένο επάγγελμα· |
| --- | --- | --- |

4.2.2.

—

επαγγελματική κατάρτιση των νέων και των λιγότερο νέων, μέσω μαθητείας με στόχο την απόκτηση πλήρους επαγγελματικής πιστοποίησης για συγκεκριμένο επάγγελμα·

| — | αρχική επαγγελματική κατάρτιση με περιόδους πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, σύμφωνα με μηχανισμούς εναλλασσόμενης κατάρτισης· |
| --- | --- |

—

αρχική επαγγελματική κατάρτιση με περιόδους πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις, σύμφωνα με μηχανισμούς εναλλασσόμενης κατάρτισης·

| — | περίοδοι «εμβάπτισης» σε επιχείρηση, ιδίως για τη γνωριμία με ένα επάγγελμα· |
| --- | --- |

—

περίοδοι «εμβάπτισης» σε επιχείρηση, ιδίως για τη γνωριμία με ένα επάγγελμα·

| — | εναλλασσόμενη επαγγελματική κατάρτιση των αιτούντων εργασία· |
| --- | --- |

—

εναλλασσόμενη επαγγελματική κατάρτιση των αιτούντων εργασία·

| — | εσωτερική κατάρτιση στην επιχείρηση υπό συνθήκες εργασίας· |
| --- | --- |

—

εσωτερική κατάρτιση στην επιχείρηση υπό συνθήκες εργασίας·

| — | προκαταρκτική κατάρτιση για την επαγγελματική ένταξη, για απόκτηση των αναγκαίων δεξιοτήτων για την άσκηση ενός επαγγέλματος· |
| --- | --- |

—

προκαταρκτική κατάρτιση για την επαγγελματική ένταξη, για απόκτηση των αναγκαίων δεξιοτήτων για την άσκηση ενός επαγγέλματος·

| — | κατάρτιση για την απόκτηση αυτονομίας, ανάλυση δεξιοτήτων, ιδίως για άτομα με προβλήματα, άτομα με αναπηρία και νέους που βγήκαν από το σχολικό σύστημα χωρίς ειδίκευση. |
| --- | --- |

—

κατάρτιση για την απόκτηση αυτονομίας, ανάλυση δεξιοτήτων, ιδίως για άτομα με προβλήματα, άτομα με αναπηρία και νέους που βγήκαν από το σχολικό σύστημα χωρίς ειδίκευση.

| 4.2.3. | Τέλος, η αναζήτηση αποδοτικότητας στην προσφορά κατάρτισης πρέπει να προσφέρει λύσεις για τα πλέον ευάλωτα άτομα. Ο συνυπολογισμός των καταστάσεων αναπηρίας είναι απαραίτητος για την υλική και φυσική προσβασιμότητα του συστήματος κατάρτισης και της παιδαγωγικής προσφοράς για τις ομάδες-στόχο. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   Πώς θα επιτευχθεί καλύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των συναρμόδιων φορέων

| 4.3.1. | Πέρα από μια αποφασιστική προσέγγιση, η σύναψη συμβάσεων μεταξύ των φορέων εδραιώνει τις ορθές πρακτικές ώστε να προλαμβάνονται καλύτερα οι ανάγκες σε δεξιότητες και η ενίσχυση της αποδοτικότητας των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Χάρη στην αποτελεσματική κατανομή των ρόλων συνοδείας και παρακολούθησης των πλέον ευάλωτων ατόμων, οι συναρμόδιοι φορείς οφείλουν να αναλάβουν μείζονα ρόλο σε θέματα κοινωνικής ένταξης. Μέσω διαδρομών κατάρτισης και με την απαραίτητη συνοδεία, οι συναρμόδιοι φορείς εκτελούν μια ιδιαίτερη αποστολή προς όφελος ατόμων που βρίσκονται πολύ απομακρυσμένα από την απασχόληση. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η επιτυχία του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης εξαρτάται από την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωσή του. Η συνεργασία μεταξύ των δύο τόπων μάθησης, ήτοι των οργανισμών κατάρτισης και των επιχειρήσεων, συνιστά καίριο παράγοντα επιτυχίας. Ο καθορισμός των εθνικών ή περιφερειακών πολιτικών πρέπει να παρέχει ευελιξία στους κοινωνικούς εταίρους ώστε να προσαρμόζουν τη δομή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων κατάρτισης στις ανάγκες των εργοδοτών και των εργαζομένων μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

4.3.3.

4.4.   Πώς θα κινηθεί το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων και των εργαζομένων για την επένδυση σε κατάρτιση

| 4.4.1. | Η αναλογία των εργαζομένων που έχουν κάθε χρόνο πρόσβαση σε διατήρηση ή αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους παραμένει πολύ χαμηλή, ιδίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα εμπόδια είναι πολλά: για τους εργοδότες, χρηματοδότηση της κατάρτισης και δυσκολίες αντικατάστασης του υπό κατάρτιση προσωπικού· για τους εργαζομένους, απόρριψη της αρχικής κατάρτισης, διαθεσιμότητα και ποιότητα των συστημάτων και των αναλυτικών προγραμμάτων κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Οι βασικές γνώσεις εξακολουθούν λοιπόν να συνιστούν το αναγκαίο προαπαιτούμενο για την πρόσβαση στην απασχόληση, ιδίως στις ΜΜΕ. Οι επιπτώσεις από την κρίση της νόσου COVID-19 πλήττουν σοβαρά τους νέους που παρακολουθούν κατάρτιση, και έχουν αυξηθεί εκείνοι που εγκαταλείπουν το σύστημα, γεγονός που καθιστά πιο επιτακτικό το ζήτημα της συνοδείας και του επαγγελματικού προσανατολισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου. Πρόκειται για καίρια πρόκληση όσον αφορά την προσέλκυση του ενδιαφέροντος των εργαζομένων και των αναζητούντων εργασία, μέσω της δυνατότητας να καταστούν οι ίδιοι ενεργοί παράγοντες της επαγγελματικής τους εξέλιξης. Ένας σωστά σταθμισμένος στόχος θα ήταν το 8 % των μαθητευόμενων και των ασκούμενων της διαρκούς επιμόρφωσης να μπορούν να επωφελούνται από μια περίοδο κινητικότητας στο εξωτερικό· οι μελέτες αντικτύπου του Erasmus καθιστούν σαφές το όφελος σε δεξιότητες και σε απασχολησιμότητα που προσφέρει μια περίοδος κινητικότητας. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Τέλος, τίθεται το ζήτημα του εντοπισμού των δεξιοτήτων των υποψηφίων από τις επιχειρήσεις, κυρίως όσες δεν διαθέτουν εσωτερική υπηρεσία προσωπικού. |
| --- | --- |

4.4.3.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8.

1

(2)  https://www.cedefop.europa.eu/files/3075_en.pdf, σ. 26.

2

(3)  Ποσοστά ανεργίας (ανά κράτος μέλος): https://ec.europa.eu/eurostat/web/lfs/visualisations: unemployment rate, jan 2021, EU27.

3

unemployment rate, jan 2021, EU27

(4)  Κενές θέσεις εργασίας (ανά κράτος μέλος): https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Job_vacancy_statistics.

4

(5)  https://skillspanorama.cedefop.europa.eu/en/dashboard/european-skills-index.

5

(6)  VET providers — VET4EU2 https://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetailDoc&id=38451&no=1.

6

VET providers — VET4EU2

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΒΕΛΤΙΣΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

Στην Αυστρία, έναρξη της μαθητείας από την ηλικία των 15 ετών

Στη χώρα αυτή, το 45 % των νέων από 15 έως 19 ετών είναι μαθητευόμενοι. Η κατάρτιση των νέων που επιλέγουν την εναλλαγή μεταξύ σχολικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος διαρκεί τις περισσότερες φορές τρία έτη. 130 000 νέοι είναι μαθητευόμενοι. Περνούν το 80 % του χρόνου τους στην επιχείρηση, δηλαδή τέσσερις ημέρες πρακτική μάθηση και μία ημέρα στο σχολείο κάθε εβδομάδα.

Η μαθητεία είναι δικαίωμα κατοχυρωμένο βάσει νόμου: οι μαθητές που δεν βρίσκουν επιχείρηση για μαθητεία λόγω κακών επιδόσεων στο σχολείο παρακολουθούν κατάρτιση σε δημόσια εργαστήρια.

Γενικά, στην Αυστρία, ένας μαθητευόμενος έχει τριπλάσιες πιθανότητες να βρει θέση εργασίας από έναν νέο που σταμάτησε τις σπουδές του αμέσως μετά την υποχρεωτική εκπαίδευση. Το ποσοστό ανεργίας στους νέους κάτω των 25 ετών ήταν 9,6 % το 2018.

Το πρόγραμμα «λειτουργική προετοιμασία για την απασχόληση» (POE) στη Γαλλία

Η λειτουργική προετοιμασία για την απασχόληση είναι μια ταχεία λύση «κατά παραγγελία» για τα επαγγέλματα υπό πίεση. Πρόκειται για κατάρτιση που παρέχει τη δυνατότητα απόκτησης ή ανάπτυξης των επαγγελματικών δεξιοτήτων που απαιτούνται για να καλυφθεί μια ανάγκη πρόσληψης που έχει εντοπιστεί εκ των προτέρων.

Η λειτουργική προετοιμασία για την απασχόληση συνδιοργανώνεται από τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης (Pôle Emploi) και την επιχείρηση ή τον επαγγελματικό κλάδο. Διαρκεί 400 ώρες κατά μέγιστο όριο, περιλαμβάνει μια περίοδο «εμβάπτισης» στην επιχείρηση και παρέχει δικαίωμα σε καθεστώς ασκούμενου υπό επαγγελματική κατάρτιση, καθώς και σε αμοιβή. Με τη λήξη της, εάν έχει επιτευχθεί το απαιτούμενο επίπεδο για την κάλυψη της θέσης, υπογράφεται μακροχρόνια σύμβαση εργασίας με την επιχείρηση που επέλεξε τον υποψήφιο.

Κατά την τελευταία τριετία, 70 000 ασκούμενοι ετησίως επωφελήθηκαν από λειτουργική προετοιμασία για την απασχόληση, με ποσοστό ένταξης στην απασχόληση της τάξης του 80 %.

Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη Γερμανία

Η εμπειρία των κοινωνικών εταίρων αποτελεί εγγύηση για την αντιστοίχιση του επαγγελματικού προφίλ προς τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, ώστε τα συστατικά της κατάρτισης να εντάσσονται με ευχέρεια στις διαδικασίες παραγωγής και παροχής υπηρεσιών των επιχειρήσεων.

Στη Γερμανία, οι συμφωνίες επαγγελματικής κατάρτισης αποτελούν τις περισσότερες φορές αντικείμενο διαπραγμάτευσης από τους κοινωνικούς εταίρους, κατόπιν δε εντάσσονται στις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις. Όταν τα προγράμματα κατάρτισης δεν αντιστοιχούν πλέον στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι προβαίνουν σε αναθεώρηση των προγραμμάτων κατάρτισης ή στη δημιουργία νέων προγραμμάτων, για νέα επαγγέλματα.

Η αυτονομία και η επαγγελματική στήριξη των μειονεκτούντων νέων και των νέων με αναπηρία υποστηρίζονται από τις οργανώσεις κοινωνικής προστασίας της μαθητείας και τις επαγγελματικές τους υπηρεσίες, βάσει δημόσιας χρηματοδότησης και εντός πλαισίου που ορίζεται από το κοινωνικό δίκαιο (Socialgesetzbuch).

Διαπραγμάτευση στρατηγικής συμφωνίας για την επαγγελματική κατάρτιση στην Πορτογαλία

Στο πλαίσιο της μόνιμης επιτροπής κοινωνικού διαλόγου, η πορτογαλική κυβέρνηση κίνησε διαδικασία διαπραγματεύσεων με στόχο τη σύναψη στρατηγικής συμφωνίας για την επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου μαθητεία. Μια ομάδα εργασίας απαρτιζόμενη από τους εκπροσώπους της κυβέρνησης, των εποπτευόντων οργανισμών και των κοινωνικών εταίρων εργάζεται επί του παρόντος για τη σύναψη συμφωνίας σχετικά με τη διαχείριση του συστήματος κατάρτισης, καθώς και τη ρύθμιση και τη χρηματοδότησή του. Η συμφωνία έχει επίσης στόχο να βελτιώσει την ποιότητα των προγραμμάτων κατάρτισης, την ικανότητα ταχείας προσαρμογής του εθνικού πλαισίου των πιστοποιήσεων, την ανταπόκριση στις ανάγκες ανά κλάδο, τα κίνητρα κατάρτισης για επιχειρήσεις και ιδιώτες, την παιδαγωγική καινοτομία, καθώς και την ψηφιακή και εξ αποστάσεως κατάρτιση.

Διττό σύστημα στην Πολωνία

Στο εκπαιδευτικό σύστημα της Πολωνίας, η διττή κατάρτιση είναι συνδυασμός της σχολικής εκπαίδευσης, για τις θεωρητικές γνώσεις, και της εργασίας σε επιχείρηση, για την πρακτική εμπειρία σε συνθήκες εργασίας. Η διάρκεια της κατάρτισης που στηρίζεται στις επαγγελματικές σχολές κυμαίνεται από δύο έως πέντε έτη. Με βάση ένα σύστημα εναλλασσόμενης κατάρτισης, η πρακτική κατάρτιση πραγματοποιείται στο πλαίσιο σύμβασης εργασίας επαγγελματικής κατάρτισης. Η θεωρητική κατάρτιση αποτελεί αντικείμενο σύμβασης μαθητείας μεταξύ του προϊσταμένου του εκπαιδευτικού ιδρύματος και του εργοδότη που δέχεται τον μαθητευόμενο. Από τον Σεπτέμβριο του 2019, όλοι οι σπουδαστές επαγγελματικής κατάρτισης που δεν επωφελούνται από τέτοιο μηχανισμό έχουν πρόσβαση σε περίοδο αμειβόμενης πρακτικής άσκησης για σπουδαστές σε έναν εργοδότη. Σημειωτέον ότι οι βιοτεχνίες έχουν αναπτύξει προγράμματα εναλλασσόμενης κατάρτισης στα οποία συμμετείχαν 23 500 τεχνίτες και σχεδόν 65 000 νέοι.

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/27 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς μπορούν, με βάση την εκπαίδευση και την κατάρτιση και υπό το πρίσμα της διά βίου μάθησης, να προαχθούν οι δεξιότητες που χρειάζονται στην Ευρώπη ώστε να εδραιωθεί μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή, πιο ανθεκτική και με μεγαλύτερη συνοχή»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας)

(2021/C 286/06)

| Εισηγήτρια: | η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ

| Αίτημα της πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή της 26.10.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 219/1/1 |

Αίτημα της πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή της 26.10.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

219/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλες επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και μιας ανθεκτικής κοινωνίας στο πλαίσιο της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης της οικονομίας, βελτιώνοντας την ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (συστήματα, ιδρύματα και προγράμματα) και αποφεύγοντας τους αποκλεισμούς, προκειμένου μια τέτοια κοινωνία να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών όλων των ηλικιών και όλων των σταδίων μάθησης, να τους προετοιμάζει για τη ζωή και την εργασία και να διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι, καθώς και ο αυξημένος αριθμός ανέργων —ιδίως οι γυναίκες— έχουν πρόσβαση στην κατάρτιση. Τα παραπάνω θα συμβάλουν στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και των υπηρεσιών και στην κατάλληλη προετοιμασία των επιχειρήσεων για τον χειρισμό των εξελίξεων στον εκάστοτε κλάδο τους και τον περιορισμό των κενών στις δεξιότητες που υφίστανται κατά την ψηφιακή και οικολογική μετάβαση των βιομηχανιών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση επιτεύξιμων μακροπρόθεσμων στόχων και τη δημιουργία ενός σταθερού συστήματος παρακολούθησης εντός του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης για κάθε κράτος μέλος με στόχο την επίτευξη εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και διά βίου μάθησης για όλους, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι όλοι έχουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις ικανότητες και τις στάσεις που απαιτούνται προκειμένου η Ευρώπη να δημιουργήσει μια πιο δίκαιη, πιο συνεκτική, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή και πιο ανθεκτική κοινωνία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η δημοκρατική διακυβέρνηση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης — για παράδειγμα μέσω του κοινωνικού διαλόγου — θα αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο για την επιτυχή ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο του επόμενου στρατηγικού πλαισίου της ΕΕ. Πρέπει να είναι εξασφαλισμένη, να ενισχυθεί και να συμπεριλάβει ουσιαστικές διαβουλεύσεις με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συστήνει το εξής: κάθε μελλοντική «ανοικτή μέθοδος συντονισμού της ομάδας εργασίας» πρέπει να παρουσιάζει τα αποτελέσματα των πολιτικών και κατά προτίμηση τις συστάσεις πολιτικής προς συζήτηση στο Συμβούλιο Εκπαίδευσης. Τα αποτελέσματα των ομάδων εργασίας πρέπει να δημοσιοποιούνται, να εφαρμόζονται αποτελεσματικά και να χαίρουν υψηλή προβολής στο κατάλληλο επίπεδο χάραξης πολιτικής και μεταξύ των επαγγελματιών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Είναι επομένως σημαντικό στα μέλη αυτών των ομάδων να συμπεριλαμβάνονται οι οικείοι κοινωνικοί εταίροι και οι ενδιαφερόμενοι που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη της εκπαιδευτικής πολιτικής, καθώς και εκπρόσωποι των σχολικών διευθυντών, των εκπαιδευτικών και των μαθητών από κάθε χώρα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Για την επίτευξη των δεικτών, των κριτηρίων αναφοράς και των στόχων του Σχεδίου δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, του Ψηφίσματος του 2020 του Συμβουλίου σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και της Σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και της Δήλωσης του Osnabrück, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διενέργεια πρόσθετης έρευνας και εκτίμησης αντικτύπου για την προσαρμογή των δεικτών και την προσθήκη νέων που κρίνονται απαραίτητοι, προς υποστήριξη της προσπάθειας των χωρών να βελτιώσουν τον τρόπο παροχής στοιχείων όσον αφορά την εφαρμογή, καθώς ο πλήρης αντίκτυπος της κρίσης της COVID-19 στα εκπαιδευτικά συστήματα, στους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς δεν είναι ακόμη σαφείς. Οι δείκτες θα πρέπει επίσης να οδηγήσουν στην εκπόνηση μέτρων που θα υποστηρίζουν κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούντες μαθητές και εκπαιδευόμενους, καθώς και τα ΑμεΑ, με κοινές κοινωνικές και εκπαιδευτικές πολιτικές σε εθνικό επίπεδο. Η επίτευξη των κριτηρίων αναφοράς και τα αποτελέσματα των δεικτών θα πρέπει να παρουσιάζονται, μετά από διαβούλευση με τους αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους και τους λοιπούς συναρμοδίους σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συνέχιση του βασικού έργου που διεξήχθη στις συνεδριάσεις άτυπης συνεργασίας, υπό την καθοδήγηση της προεδρίας, για τους τομείς της εκπαίδευσης (DG School, DGVET, DGHE) (1), την εξεύρεση συνεργειών μεταξύ τους και την ενίσχυση του προφίλ τους, με τη συμμετοχή των οικείων κοινωνικών εταίρων από κάθε κράτος μέλος της ΕΕ και σε διαβούλευση με τις κατάλληλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ακολουθώντας το παράδειγμα της συμβουλευτικής επιτροπής για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Συνιστά επίσης τη σύνδεση μεταξύ των πολιτικών της ΕΕ και των εθνικών/περιφερειακών πολιτικών, στο πλαίσιο ουσιαστικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ των υπουργείων, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, και την από κοινού άσκηση της διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την αποτελεσματική εφαρμογή της πρώτης αρχής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων που θα εγκριθεί κατά την κοινωνική σύνοδο κορυφής του 2021, με την πλήρη συμμετοχή των οικείων κοινωνικών εταίρων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, και με υποστήριξη από βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις και από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ προβάλλει την ολιστική προσέγγιση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και τονίζει τη σημασία μιας τέτοιας προσέγγισης της εφαρμογής πρόσφατων πρωτοβουλιών της ΕΕ για την εκπαίδευση (Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης), την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (σύσταση ΕΕΚ), τις δεξιότητες (ευρωπαϊκό πρόγραμμα δεξιοτήτων), την εκπαίδευση των νέων (Bridge to Jobs) και τις ψηφιακές δεξιότητες (σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027), διασφαλίζοντας ότι συμβάλλουν στην ισότιμη πρόσβαση στην ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση, στον επαναπροσδιορισμό και στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων για μια δίκαιη μετάβαση στην αγορά εργασίας, στην υποστήριξη των ενηλίκων χαμηλών δεξιοτήτων να βρουν εργασία και να αποκτήσουν επιχειρηματικές δεξιότητες και στην παροχή βοήθειας στις επιχειρήσεις για να συμβαδίζουν με την παγκόσμια καινοτομία και ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 πρέπει να διασφαλίζει τον αποτελεσματικό κοινωνικό διάλογο με συνδικαλιστικές οργανώσεις, τη διαβούλευση με ενδιαφερόμενους φορείς, τον σεβασμό και την εφαρμογή των εργασιακών δικαιωμάτων και την πληροφόρηση των εργαζομένων, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή στην ανάπτυξη ψηφιακών και επιχειρηματικών δεξιοτήτων, ιδίως όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, την εκπαίδευση ενηλίκων και την κατάρτιση των εργαζομένων με σκοπό τον περιορισμό των κενών στις δεξιότητες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Αναφορικά με την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση του ποσοστού των πολιτών ηλικίας 16 έως 74 ετών με βασικές ψηφιακές δεξιότητες από 56 % το 2019 σε 70 % το 2025, η ΕΟΚΕ ζητεί την κατανομή συγκεκριμένων ποσών εντός των μελλοντικών προγραμμάτων της ΕΕ, καθορισμό των επιμέρους στόχων και ορόσημων, καθώς και συνεπή αξιολόγηση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε ένα συνεχώς και ταχέως μεταβαλλόμενο ψηφιακό περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αποτελεσματική υποστήριξη των εργαζομένων και των ανέργων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στην εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων χωρίς αποκλεισμούς, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση ειδικά όσων έχουν ανάγκη, όπως οι άνεργοι, οι μη τυπικοί εργαζόμενοι, οι ενήλικες χαμηλών δεξιοτήτων, τα ΑμεΑ, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι, οι ηλικιωμένοι πολίτες, καθώς και τα άτομα από κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούσες ομάδες, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τη διάσταση του φύλου. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την καταπολέμηση των αυξανόμενων ανισοτήτων στα σχολεία και την ευρύτερη κοινωνία μέσω αποτελεσματικών συνδυασμένων κοινωνικών και εκπαιδευτικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη διεξαγωγή κοινής συνόδου του Συμβουλίου μεταξύ των υπουργών παιδείας και των υπουργών κοινωνικών υποθέσεων για την εξεύρεση λύσεων προς αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων και της άνισης πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση ως συνέπεια της κρίσης της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Μολονότι επιδοκιμάζει τους στόχους του νέου ψηφίσματος σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, η ΕΟΚΕ προτείνει την τακτική προσαρμογή των δεικτών και των σημείων αναφοράς του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, καθώς και την προσθήκη νέων απαραίτητων (π.χ., για τις πράσινες δεξιότητες και ικανότητες/για τη μάθηση σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη), για τους οποίους οι χώρες θα μπορούν εύκολα να παρέχουν στοιχεία, με μέλημα, μεταξύ άλλων, ότι τα εθνικά μέτρα θα υποστηρίζουν αποτελεσματικά τα κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούντα άτομα, τους μαθητές και τους εκπαιδευόμενους. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι ζωτικής σημασίας για όλους τους μαθητές να αναπτύξουν κοινωνικές ικανότητες μέσω της διά βίου μάθησης, ότι πρέπει να μεριμνάται ώστε αυτές οι ικανότητες να διδάσκονται από νεαρή ηλικία και καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης ενηλίκων, καθώς και να γίνουν εντατικές προσπάθειες να επιτευχθούν ανοχή και απουσία διακρίσεων στην εκπαίδευση και την κατάρτιση για όλους τους πολίτες. Η διδασκαλία βασικών ικανοτήτων, ιδίως της κοινωνικής ευαισθησίας, της ενσυναίσθησης, του διαπολιτισμικού διαλόγου, η αγωγή του πολίτη, η διδασκαλία κοινωνικών ικανοτήτων και επιχειρηματικότητας (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής) πρέπει να εφαρμόζεται σε ολόκληρη τη διαδικασία εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν το σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και άλλα κονδύλια της ΕΕ, μεταξύ άλλων από το Erasmus, από τα ταμεία ΕΚΤ+ και Δίκαιης Μετάβασης, με αποτελεσματικό και συνεπή τρόπο για την υποστήριξη πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης με στόχο μια πιο δίκαιη, πιο συνεκτική, πιο συμπεριληπτική, πιο βιώσιμη, πιο ψηφιακή και πιο ανθεκτική κοινωνία. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου πρέπει να λειτουργεί ενθαρρυντικά προς τις κυβερνήσεις ώστε να διασφαλίζονται βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων για τη βελτίωση της ποιότητας, της δικαιοσύνης, της ισότητας και της κοινωνικής ένταξης στα σχολεία, καθώς και για την ενίσχυση της ίσης πρόσβασης σε ψηφιακό υλικό για όλους τους μαθητές όλων των ηλικιών και την υποστήριξη της ασφαλούς χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών σε σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες πρέπει να αναγνωρίζονται και να γίνονται δεκτές, τηρώντας τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους. Η διασφάλιση της ίσης πρόσβασης με σκοπό την απόκτηση πλήρους τίτλου είναι θεμελιώδης και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης (2) και της σύμβασης της Λισαβόνας για την αναγνώριση τίτλων (3). Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη γνώμη της (4) ότι η εκπαίδευση που οδηγεί σε μικροδιαπιστευτήρια θα πρέπει να διαθέτει ποιοτικά πρότυπα και σαφείς πληροφορίες σχετικά με την αξία της κατάρτισης, προκειμένου να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά στην αγορά εργασίας ως περαιτέρω κατάρτιση και να προστεθεί στα πλήρη προσόντα. Είναι σημαντικό τα μικροδιαπιστευτήρια να μην υπάγονται σε υπερβολική ρύθμιση, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η εύκολη προσαρμογή τους στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ ζητά την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης σε εθνικό επίπεδο —ύστερα από ουσιαστικό κοινωνικό διάλογο με τους εκπαιδευτικούς— με σκοπό αφενός τη βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας στην ψηφιακή εποχή, υψηλότερα πρότυπα διδασκαλίας, ανάπτυξη αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών με αυξημένη ποιότητα και χωρίς αποκλεισμούς, και συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη, και αφετέρου τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και μισθών για τους διδάσκοντες προκειμένου να γίνει το επάγγελμα πιο ελκυστικό για υποψηφίους με υψηλή ειδίκευση. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη σεβασμού της πανεπιστημιακής ελευθερίας, της αυτονομίας και του αυτοδιοίκητου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσον αφορά τη συμβολή τους στη διά βίου μάθηση, καθώς και την ανάγκη διασφάλισης κατάλληλων δημόσιων επενδύσεων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα, καθώς και την ανάγκη σεβασμού τόσο της συμμετοχικότητας και της ποικιλομορφίας των πανεπιστημιακών δικτύων της Ευρώπης όσο και των εθνικών και θεσμικών ικανοτήτων σε σχέση με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ΕΟΚΕ ζητά να συζητηθούν διεξοδικότερα ιδέες ως προς το λεγόμενο «ευρωπαϊκό πτυχίο» και το «καταστατικό του ευρωπαϊκού πανεπιστημίου» με τις κυβερνήσεις, τους αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Επίσης, ζητά να υποστηριχθεί η ανάπτυξη προσφορών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η γνωμοδότηση αυτή συμβάλλει στις συζητήσεις του Συμβουλίου υπό την πορτογαλική Προεδρία (πρώτο εξάμηνο 2021) σχετικά με την υλοποίηση πρωτοβουλιών της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση, ιδίως όσον αφορά τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα δεξιοτήτων και το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-27. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η αυξανόμενη εισοδηματική ανισότητα, η ανθρώπινη κινητικότητα και ο γηράσκων πληθυσμός είναι κοινωνικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σε μια εποχή που η κοινωνία αντιμετωπίζει οικονομικές επιταγές όπως ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η κυκλική οικονομία, η υποστήριξη της μάθησης των ατόμων μπορεί να αποτελέσει τη λύση για μια πιο βιώσιμη κοινωνία, προκειμένου να ξεπεραστούν τα εμπόδια και οι προκλήσεις του κοινωνικού και οικονομικού μετασχηματισμού, με την παράλληλη προώθηση των δεξιοτήτων μάθησης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι ηγέτες των χωρών της ΕΕ συναντήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής του Γκέτεμποργκ στις 17 Νοεμβρίου 2017 για να υπογράψουν τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και, με την ευκαιρία αυτή, ξεκίνησαν τις πρώτες συζητήσεις τους σχετικά με την έναρξη του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης (5). Από το 2018 έως το 2020 ακολούθησαν αρκετές νέες προτάσεις σχετικές με το θέμα, οι οποίες μετουσιώθηκαν στο νέο ψήφισμα του Συμβουλίου τον Φεβρουάριο του 2021. Η πρωτοβουλία σχετίζεται με την πρώτη αρχή του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η οποία ορίζει ότι «κάθε άτομο έχει δικαίωμα σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση, κατάρτιση και διά βίου μάθηση προκειμένου να αποκτήσει και να διατηρήσει δεξιότητες που θα του επιτρέπουν να συμμετέχει πλήρως στην κοινωνία και να διαχειρίζεται με επιτυχία τις αλλαγές στην αγορά εργασίας», καθώς και με τα δικαιώματα που αναφέρονται στην τέταρτη αρχή, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για κατάρτιση και επανεκπαίδευση, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση των νέων στη συνεχή εκπαίδευση, τη μαθητεία και την πρακτική άσκηση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Επιτροπή δημοσίευσε τη νέα δέσμη μέτρων πολιτικής της την 1η Ιουλίου 2020, συμπεριλαμβανομένης της ανακοίνωσης για το ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα (6), μιας πρότασης για σύσταση του Συμβουλίου όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (7), καθώς και μιας ανακοίνωσης (8) και μιας πρότασης για μια σύσταση του Συμβουλίου (9) όσον αφορά τη στήριξη της απασχόλησης των νέων: γέφυρα προς την απασχόληση για την επόμενη γενιά. Αυτά τα έγγραφα πολιτικής συνέδεσαν τη διά βίου μάθηση, την αναβάθμιση και τον επαναπροσδιορισμό των δεξιοτήτων με την εφαρμογή και την επίτευξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης. Η ΕΟΚΕ ακολούθησε αυτές τις πρωτοβουλίες υιοθετώντας γνωμοδοτήσεις το 2020 σχετικά με το επικαιροποιημένο θεματολόγιο δεξιοτήτων (10), την ενίσχυση των «Εγγυήσεων για τη Νεολαία» (11) και την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενίσχυση των πράσινων δεξιοτήτων και των ικανοτήτων για όλους (12). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στη γνωμοδότησή της, η αξία χρήσης επιστρέφει: νέες προοπτικές και προκλήσεις για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και υπηρεσίες (13) (2019), η ΕΟΚΕ εξέφρασε την άποψη ότι καινοτόμα, εξαιρετικά εξειδικευμένα προϊόντα και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πελατών, καθώς και στην κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, θα μπορούσαν να αποτελέσουν την ουσία και το επίκεντρο της σύγχρονης ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Επομένως, συνιστά παρεμβάσεις πολιτικής για οικείες υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Στις 30 Σεπτεμβρίου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση για την επίτευξη του ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης έως το 2025 (14), η οποία επικεντρώθηκε σε έξι τομείς: ποιότητα, ένταξη και ισότητα των φύλων, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, εκπαιδευτικοί και εκπαιδευτές, τριτοβάθμια εκπαίδευση και γεωπολιτικές διαστάσεις. Το Συμβούλιο Εκπαίδευσης της ΕΕ της 30ής Νοεμβρίου 2020 υπογράμμισε τη σημασία της εθνικής ικανότητας όσον αφορά την εκπαίδευση και τον σεβασμό της ποικιλομορφίας των πολιτισμών και των εκπαιδευτικών συστημάτων και αμφισβήτησε το «ολοκληρωμένο πλαίσιο διακυβέρνησης για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης» και το προτεινόμενο «σύνολο στόχων της ΕΕ που θα πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030» (15). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ερχόμενη να προστεθεί στις προηγούμενες πρωτοβουλίες πολιτικής, η ανακοίνωση της Επιτροπής για το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 — Επαναπροσδιορισμός της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για την ψηφιακή εποχή (16) συνοδεύτηκε από συμπεράσματα του Συμβουλίου στα οποία υπογραμμίζεται ότι η ψηφιακή εκπαίδευση πρέπει να «επικεντρώνεται στον εκπαιδευόμενο και να υποστηρίζει όλα τα άτομα και τους πολίτες προκειμένου να αναπτύξουν την προσωπικότητα και τις δεξιότητές τους με αυτοπεποίθηση, ελεύθερα και υπεύθυνα» (17). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η πανδημία της νόσου COVID-19 ωθεί την ευρωπαϊκή οικονομία σε βαθιά ύφεση και αυξάνει το ποσοστό ανεργίας λόγω της άνευ προηγουμένου οικονομικής ύφεσης και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες στην κρίση. Παρά την ευρεία χρήση προγραμμάτων διατήρησης θέσεων εργασίας (με την υποστήριξη ενωσιακών και εθνικών μέσων), η ανεργία στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από 6,7 % το 2019 σε 7,7 % το 2020 και σε 8,6 % το 2021, πριν σημειώσει σχετική μείωση φθάνοντας στο 8,0 % το 2022 (Eurostat, 5 Νοεμβρίου 2020). Το υψηλό ποσοστό ανεργίας λόγω της κρίσης της νόσου COVID-19 ενισχύει τις αυξανόμενες απαιτήσεις για δεξιότητες, καθώς και την αναβάθμιση και τον επαναπροσδιορισμό των δεξιοτήτων του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού λόγω της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης της βιομηχανίας. Μια αποτελεσματική πολιτική της ΕΕ πρέπει να υποστηρίζει την οικονομική ανάπτυξη και μια ανθεκτική κοινωνία. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η κρίση της νόσου COVID-19 επιτάχυνε επίσης την ψηφιακή μετάβαση στους τομείς της εκπαίδευσης και της εργασίας αλλά και στην καθημερινή ζωή. Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το επικαιροποιημένο θεματολόγιο δεξιοτήτων υπογραμμίζεται ότι «όλοι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς κατάρτιση και διά βίου μάθηση στο πλαίσιο μιας δίκαιης μετάβασης και ενόψει δημογραφικών μεταβολών. Επισημαίνεται η ανάγκη αντιμετώπισης της εκπαιδευτικής ένδειας η οποία έχει οξυνθεί ως αποτέλεσμα της άνισης πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19.» (18) Η ανάπτυξη γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων χρειάζεται όχι μόνο για την εξυπηρέτηση των αναγκών της αγοράς εργασίας και των προοπτικών της συνολικής ανταγωνιστικότητας που βασίζεται στην ποιότητα, αλλά και για την προετοιμασία των εκπαιδευομένων προκειμένου να είναι ενεργοί, δημοκρατικοί πολίτες και να συμβάλουν στη μείωση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων. Για τον σκοπό αυτό, εκτός από τη διασφάλιση της βελτίωσης των ψηφιακών δεξιοτήτων των πολιτών της ΕΕ, ο γραμματισμός στα ψηφιακά μέσα θεωρείται ζωτικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες μπορούν να ανταπεξέρχονται στις πολυπλοκότητες του σημερινού κόσμου. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Είναι αναγκαίο, τα μέτρα πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο να διασφαλίζουν ότι η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν ανθρώπινα δικαιώματα και δημόσιο αγαθό, καθώς και ότι σέβονται την πολιτιστική πολυμορφία της Ευρώπης και διασφαλίζουν ότι οι πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι εθνικές αρμοδιότητες. Οι πολιτικές σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο πρέπει να περιλαμβάνουν αποτελεσματικά μέτρα για την εφαρμογή του θεματολογίου των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τη βιώσιμη ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών έως το 2030 και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, προκειμένου να επιτευχθεί εκπαίδευση και κατάρτιση καλής ποιότητας, αποτελεσματική και χωρίς αποκλεισμούς για όλους σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, με τη συμμετοχή όλων των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Είναι σημαντικό ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης να ενισχύσει την περαιτέρω πολιτική συνεργασία μεταξύ των χωρών της ΕΕ και να συνεχίσει να παρέχει μια πλατφόρμα μάθησης για τα υπουργεία, τους κοινωνικούς εταίρους από το χώρο της εκπαίδευσης και τους οικείους ενδιαφερόμενους φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Η αποτελεσματική διακυβέρνηση απαιτεί μια συνεπή πολιτική εκπαίδευσης και κατάρτισης σε κάθε τομέα της εκπαίδευσης από την προσχολική εκπαίδευση έως την εκπαίδευση ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για όλες τις ηλικιακές ομάδες, καθώς και τη σύνδεση των ενωσιακών και των εθνικών/περιφερειακών πολιτικών στο πλαίσιο αποτελεσματικών συνεργασιών μεταξύ υπουργείων, κοινωνικών εταίρων και κοινωνίας των πολιτών, συνερχόμενων σε τριμερείς ομάδες πολιτικής. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της σχετικά με τη βιώσιμη χρηματοδότηση για τη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, στο πλαίσιο της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού (19) και υπογραμμίζει ότι οι βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και οι αποτελεσματικές ιδιωτικές επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση για όλες τις ηλικίες είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία των μέτρων πολιτικής όσον αφορά την κοινωνική και οικονομική ένταξη των μαθητών όλων των ηλικιών και την υποστήριξη των εταιρειών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό το σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και άλλα κονδύλια της ΕΕ, περιλαμβανομένων των ταμείων ΕΚΤ + και Δίκαιης Μετάβασης, να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά και με συνέπεια για την υποστήριξη πολιτικών εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σχέση με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Δεδομένου ότι δεν έχουν επιτευχθεί αρκετοί δείκτες και σημεία αναφοράς του στρατηγικού πλαισίου «ΕΚ 2020», η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι πολλοί από τους δείκτες έχουν ενισχυθεί στην πρωτοβουλία για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης. Ωστόσο, οι εν λόγω δείκτες είναι εξαιρετικά απαιτητικοί και χρειάζεται οικονομική δέσμευση από τις κυβερνήσεις. Είναι επίσης σημαντικό να αποσαφηνιστούν οι όροι χρήσης των δεικτών από κάθε χώρα και να θεσπιστεί σημείο αναφοράς για την ενίσχυση της εκπαίδευσης στο πλαίσιο ενός βιώσιμου περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η κρίση της νόσου COVID-19 κατέστησε σαφές ότι τα σχολεία είναι απαραίτητα προκειμένου οι μαθητές να μπορέσουν να αναπτύξουν τις κοινωνικές τους ικανότητες. Οι μαθητές πρέπει να διδάσκονται προκειμένου να βελτιώσουν αυτές τις ικανότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, μαθαίνοντας πώς να μαθαίνουν, συμμετέχοντας ενεργά στην κοινωνία, μαθαίνοντας για διαφορετικούς πολιτισμούς, μαθαίνοντας γλώσσες, αλλά και μέσω της κινητικότητας, βελτιώνοντας τις γνώσεις τους για τις τέχνες κ.λπ. Ιστορικά παραδείγματα έχουν δείξει ότι οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις συμβάλλουν στην αυξανόμενη τάση του ριζοσπαστισμού. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της λήψης μέτρων για την περαιτέρω υλοποίηση της Διακήρυξης για την προώθηση της ιθαγένειας και των κοινών αξιών της ελευθερίας, της ανεκτικότητας και της μη διάκρισης μέσω της εκπαίδευσης (2015) (20), εφαρμόζοντας τη σε μαθητές όλων των ηλικιών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Για τη βελτίωση των πράσινων δεξιοτήτων, ικανοτήτων και στάσεων όλων των πολιτών στην Ευρώπη, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να συνδέσουν τις περιβαλλοντικές πολιτικές με τις εκπαιδευτικές πολιτικές και να καταρτίσουν εθνικές στρατηγικές πράσινων δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Η ΕΟΚΕ σημειώνει (21) ότι θα μπορούσαν να αναπτυχθούν δείκτες και σημεία αναφοράς για τις πράσινες δεξιότητες και ικανότητες σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με την ευαισθητοποίηση όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, την περιβαλλοντική ευθύνη και τη βιώσιμη ανάπτυξη, προκειμένου να βοηθήσουν τις χώρες να ενσωματώσουν πράσινες δεξιότητες και ικανότητες, υιοθετώντας μια μετασχηματιστική εκπαιδευτική προσέγγιση στα εκπαιδευτικά προγράμματα από τη νεαρή ηλικία, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης ενηλίκων, ως μέρος της διά βίου μάθησης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-27 επικεντρώνεται στην ίση πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία, στο διαδίκτυο και στην ανάπτυξη ψηφιακών ικανότητα και δεξιοτήτων, ιδίως για τις γυναίκες που απασχολούνται στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών, καθώς και της πληροφορικής. Οι αποτελεσματικές στρατηγικές σε εθνικό και εταιρικό επίπεδο για τις δεξιότητες και την ψηφιοποίηση θα πρέπει να υποστηρίζουν τους εργαζομένους με την παροχή σχετικής κατάρτισης υψηλής ποιότητας. Είναι σημαντικό οι εταιρείες να λαμβάνουν επίσης ενισχύσεις για να διασφαλίζουν την αναβάθμιση και τον επαναπροσδιορισμό των δεξιοτήτων των εργαζομένων τους, ιδίως όσον αφορά την ψηφιοποίηση των θέσεων εργασίας τους. Τα παραπάνω συμβαδίζουν επίσης με τον πράσινο μετασχηματισμό της βιομηχανίας όσον αφορά τα προϊόντα και τις διαδικασίες, που αποτελεί ταυτόχρονα αναγκαιότητα και ευκαιρία για την ευρωπαϊκή επιχειρηματικότητα. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Είναι θεμελιώδης ανάγκη ο σεβασμός στους πλήρεις τίτλους σπουδών. Όσον αφορά την αυτόματη αμοιβαία αναγνώριση έως το 2025, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες πρέπει να αναγνωρίζονται τηρώντας τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους, ενώ πρέπει να βελτιωθεί η πρόσβαση σε επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικές με τις διαδικασίες αναγνώρισης για μαθητές και εκπαιδευόμενους. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να προωθηθεί η εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης (22) και της σύμβασης της Λισαβόνας για την αναγνώριση τίτλων (23), προκειμένου να υποστηριχθεί η διά βίου μάθηση για όλους. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-27 όσον αφορά τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας ανταλλαγής ψηφιακού υλικού και μαθημάτων. Είναι απαραίτητο να παρέχονται πλήρεις πληροφορίες στους χρήστες σχετικά με το κατά πόσον τα εκπαιδευτικά προγράμματα οδηγούν σε πλήρη ή μερική πιστοποίηση ή σε μικροδιαπιστευτήρια, ποιος επικυρώνει και διασφαλίζει την ποιότητα των διαδικτυακών μαθημάτων, εάν και πώς αναγνωρίζονται και πώς μπορούν να προστεθούν στον πλήρη τίτλο σπουδών. Θα ήταν σημαντικό να καταχωρηθούν αυτά τα προγράμματα στην πύλη Europass και να ληφθούν σοβαρά υπόψη τα πνευματικά δικαιώματα και η ιδιοκτησία του διαδικτυακού υλικού, καθώς και η ποιότητα και η συνάφεια των σχετικών διαδικτυακών μαθημάτων. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Οι εκπαιδευτικοί διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ωστόσο σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ λιγότεροι από ένας στους πέντε εκπαιδευτικούς θεωρούν ότι το επάγγελμά τους χαίρει εκτίμησης στην κοινωνία (24), ενώ το επάγγελμα του εκπαιδευτικού είναι κατά μέσο όρο 11 % λιγότερο καλά αμειβόμενο από άλλους επαγγελματίες σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (25). Στον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης πρέπει να παρέχεται αποτελεσματική υποστήριξη σε εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτές και στο υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η συμμετοχικότητα και η ποικιλομορφία των δικτύων των
  ευρωπαϊκών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων
  , καθώς και των φοιτητών και εκπαιδευτικών που εμπλέκονται πρέπει να υποστηριχθεί από όλες τις χώρες της διαδικασίας της Μπολόνια με ταυτόχρονο σεβασμό και διαφύλαξη των εθνικών και θεσμικών ικανοτήτων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

3.13.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Συνεδρίαση γενικών διευθυντών σχολικής εκπαίδευσης, γενικών διευθυντών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και γενικών διευθυντών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

1

(2)  2012/C 398/01.

2

(3)  Σύμβαση της Λισαβόνας για την Αναγνώριση τίτλων.

3

(4)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 40.

4

(5)  COM(2017) 673 final.

5

(6)  COM(2020) 274 final.

6

(7)  COM(2020) 275 final.

7

(8)  COM(2020) 276 final.

8

(9)  COM(2020) 277 final.

9

(10)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 40.

10

(11)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 48.

11

(12)  ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 1.

12

(13)  ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 27.

13

(14)  COM(2020) 625 final.

14

(15)  Βιντεοδιάσκεψη υπουργών Παιδείας, 30 Νοεμβρίου 2020 — Κύρια αποτελέσματα:https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/eycs/2020/11/30/education/#.

15

(16)  COM(2020) 624 final.

16

(17)  2020/C 415/10.

17

(18)  ΕΕ C 10 της 11.1 2021, σ. 40.

18

(19)  ΕΕ C 232 της 14.7.2020, σ. 8.

19

(20)  Διακήρυξη του Παρισιού (2015).

20

(21)  ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 1.

21

(22)  2012/C 398/01.

22

(23)  Σύμβαση της Λισαβόνας για την αναγνώριση τίτλων.

23

(24)  TALIS — Διεθνής έρευνα του ΟΟΣΑ για τη διδασκαλία και τη μάθηση — ΟΟΣΑ 2018.

24

(25)  «Η Εκπαίδευση με μια ματιά», μελέτη του ΟΟΣΑ για το 2020 Εισαγωγή στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του ΟΟΣΑ: Οι δείκτες και το πλαίσιό τους (OECD Education at a Glance 2020, OECD iLibrary | Introduction: The indicators and their framework) (oecd-ilibrary.org).

25

OECD Education at a Glance 2020, OECD iLibrary | Introduction: The indicators and their framework

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/33 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/33

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς μπορούν να εναρμονιστούν οι όροι εισόδου των συμπληρωμάτων διατροφής στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης: λύσεις και βέλτιστες πρακτικές»

(Διερευνητική γνωμοδότηση)

(2021/C 286/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Vesselin MITOV |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Vesselin MITOV

| Αίτηση γνωμοδότησης | Πορτογαλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, 26.10.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση: | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 15.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 245/0/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Πορτογαλική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, 26.10.2020

Νομική βάση:

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

15.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

245/0/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η αγορά των συμπληρωμάτων διατροφής βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη στην Ευρώπη. Τα συμπληρώματα διατροφής ρυθμίζονται από την οδηγία 2002/46/ΕΚ (1), η οποία δεν εφαρμόζεται ομοιογενώς ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ωστόσο, η ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας έχει καθοριστική σημασία για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ, καθώς επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία ασφαλών προϊόντων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει την αναθεώρηση της εν λόγω νομοθεσίας, ιδίως με την επικαιροποίηση του ορισμού των συμπληρωμάτων διατροφής, την εισαγωγή της υποχρέωσης κοινοποίησης και μελέτης των διοικητικών φακέλων, καθώς και τη δημιουργία συστήματος διατροφικής επαγρύπνησης που θα συλλέγει τις ανεπιθύμητες ενέργειες ώστε να αυξάνει την προστασία της δημόσιας υγείας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ασφάλεια των προϊόντων και των συστατικών πρέπει να συνιστά την κύρια απαίτηση. Άρα είναι σκόπιμο να προσδιορίζεται σε επιστημονική βάση. Η ΕΟΚΕ συνιστά τον ορισμό μέγιστων ορίων για τις βιταμίνες και τα ανόργανα στοιχεία, καθώς και την κατάρτιση θετικών και αρνητικών καταλόγων για τα συστατικά, συμπεριλαμβανομένων των φυτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η πληροφόρηση που παρέχεται στους καταναλωτές πρέπει να τους επιτρέπει να καταναλώνουν τα προϊόντα με πλήρη ασφάλεια. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη χάραξη μέτρων ενημέρωσης και εκπαίδευσης των καταναλωτών, ιδίως όσον αφορά το ηλεκτρονικό εμπόριο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τις αρχές να ενισχύσουν τον έλεγχο, την ανάλυση και την εποπτεία των προϊόντων, ώστε να προστατεύουν τους καταναλωτές και τους φορείς της αγοράς, αποσύροντας τα μη συμμορφούμενα προϊόντα. Οι έλεγχοι αυτοί πρέπει να εμποδίζουν και τον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ φορέων της αγοράς (χρήση μη επιτρεπόμενων ισχυρισμών, μη συμμορφούμενα προϊόντα προερχόμενα κυρίως από τρίτες χώρες). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ λοιπόν καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να εναρμονίσουν το ρυθμιστικό πλαίσιο σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής, καθώς και την εφαρμογή του, για πιο χρηστή οικονομία και μεγαλύτερη υγειονομική ασφάλεια των προϊόντων. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση καταρτίζεται κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου, με στόχο την εξεύρεση λύσεων και ορθών πρακτικών για την επίτευξη εναρμόνισης της εισόδου συμπληρωμάτων διατροφής στην αγορά, σε επίπεδο ΕΕ. Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ θα συμβάλει στις εργασίες της Προεδρίας επί του θέματος, ειδικότερα δε στο πλαίσιο διάσκεψης που θα διοργανωθεί κατά το πρώτο εξάμηνο, καθώς και ομάδων εργασίας εντός του Συμβουλίου. Η ΕΟΚΕ ανταποκρίθηκε με ικανοποίηση στο αίτημα, το οποίο αφορά ένα στοιχείο του κλάδου των τροφίμων που δεν έχει μελετηθεί ιδιαίτερα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το θέμα συνάδει με την προσέγγιση «Μία υγεία» του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και με την ευρωπαϊκή στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», που συνιστούν την υγιή και βιώσιμη διατροφή και την καλύτερη πληροφόρηση των καταναλωτών, με παράλληλη κατοχύρωση του δίκαιου εμπορίου μεταξύ φορέων της αγοράς (2). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υγιεινή και βιώσιμη διατροφή αποτελεί βασικό «πυλώνα» μιας ολοκληρωμένης πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα, καθότι η διατροφή μας πρέπει, επειγόντως, να προσανατολιστεί προς τη βελτίωση —και όχι την υποβάθμιση— τόσο της υγείας των οικοσυστημάτων όσο και της δημόσιας υγείας (3). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ ανέκαθεν υποστήριζε μια πολιτική της ΕΕ για την προστασία της υγείας μέσω της αλυσίδας τροφίμων, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και της υγιεινής των τροφίμων και τη σαφή, διαφανή και ασφαλή ενημέρωση για τα προϊόντα (4). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι η ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να συνεχίσει να βασίζεται σε ένα ισχυρό σύστημα και σε μια Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) που θα λειτουργεί με διαφανείς διαδικασίες για την αξιολόγηση της ασφάλειας των νέων προϊόντων που εισέρχονται στην αλυσίδα τροφίμων, την πλήρη ιχνηλασιμότητα και την αποτελεσματική ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους (5). |
| --- | --- |

2.3.

3.   Πορεία προς την εναρμόνιση στον τομέα των συμπληρωμάτων διατροφής

3.1.   Ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που χρειάζεται βελτίωση

| 3.1.1. | Τα συμπληρώματα διατροφής υπόκεινται σε ειδική ρύθμιση βάσει της οδηγίας 2002/46/ΕΚ, η οποία σχεδόν δεν έχει τροποποιηθεί από την έκδοσή της. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Ο ορισμός των συμπληρωμάτων διατροφής δεν έχει εξελιχθεί, παρά την καινοτομία που χαρακτηρίζει τον κλάδο και παρά τους νέους τρόπους κατανάλωσης. Ο ορισμός αυτός δεν είναι επαρκώς σαφής και επιδέχεται ποικίλες ερμηνείες. Ας αναφερθεί η έννοια των «προμετρημένων μικρών μοναδιαίων ποσοτήτων», η οποία παρουσιάζει διαφορές μεταξύ χωρών (δεν ορίζεται ποσότητα). Οι ερμηνείες αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το καθεστώς των συμπληρωμάτων διατροφής και τα αποτελέσματα των ελέγχων. Ο ορισμός αυτός πρέπει να διευρυνθεί και να διασαφηνιστεί. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την επικαιροποίηση της νομοθεσίας, με στόχο την καλύτερη εναρμόνιση της αγοράς συμπληρωμάτων διατροφής και τον συνυπολογισμό των καινοτομιών. |
| --- | --- |

3.1.3.

3.2.   Πώς θα γίνει αποτελεσματικότερη η κοινοποίηση

| 3.2.1. | Η κοινοποίηση είναι μια δυνατότητα που προβλέπεται από την οδηγία. Πρόκειται για διοικητική καταχώρηση των προϊόντων προτού διατεθούν στην αγορά. Δεν συνιστά άδεια κυκλοφορίας στην αγορά ούτε απόδειξη συμμόρφωσης ή ασφάλειας. Το κάθε κράτος μέλος (24/27) μπορεί να ορίσει το περιεχόμενο της εν λόγω κοινοποίησης, καθώς και τη διαδικασία επεξεργασίας των σχετικών δεδομένων (που μπορεί να κυμαίνονται από την απλή κατάθεση έως την άκρως εμπεριστατωμένη μελέτη). |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην κοινοποίηση παρέχουν στις αρμόδιες αρχές καλύτερη γνώση της αγοράς τους, η δε επεξεργασία των δεδομένων αποτρέπει τη διάθεση προϊόντων μη συμμορφούμενων (με την ευρωπαϊκή και τις εθνικές νομοθεσίες) και διευκολύνει τους ελέγχους. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει μεγαλύτερη εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων και συνιστά να ορίζονται στη νομοθεσία οι ελάχιστες υποχρεωτικές πληροφορίες (ποιοτική και ποσοτική σύνθεση, επισήμανση κ.λπ.) που πρέπει να παρέχονται, κατά προτίμηση σε ψηφιακή μορφή, ώστε να ελαχιστοποιείται ο διοικητικός φόρτος για τον αρμόδιο φορέα, ενώ παράλληλα θα εξασφαλίζονται οι υψηλότερες δυνατές προδιαγραφές. Εάν αυτό είναι εφικτό, η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί πολύγλωσση ευρωπαϊκή δικτυακή πύλη, το περιεχόμενο της οποίας θα επαφίεται στην κρίση των κρατών μελών. Δεδομένου ότι η σύνθεση δεν είναι εναρμονισμένη (βλέπε παρακάτω), το ζήτημα αυτό μπορεί να διευθετηθεί μόνο σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Για την προστασία των καταναλωτών, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η κοινοποίηση θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική. Η πρακτική αυτή επιτρέπει τη διάθεση στην αγορά πιο ασφαλών προϊόντων, ενώ διευκολύνει τον έλεγχο και την εποπτεία της αγοράς. Ο κατάλογος των κοινοποιηθέντων προϊόντων και τα σχετικά συμπεράσματα θα πρέπει να τίθενται στη διάθεση των καταναλωτών. Οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να διστάζουν να ενημερώνονται και να υποβάλλουν καταγγελία ενώπιον των ελεγκτικών αρχών σε περιπτώσεις που διαπιστώνουν παραβάσεις. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   Ο ορισμός ανώτατων τιμών για τα θρεπτικά συστατικά, προτεραιότητα της νομοθεσίας

| 3.3.1. | Οι βιταμίνες και τα ανόργανα στοιχεία είναι τα πιο γνωστά συστατικά των συμπληρωμάτων διατροφής. Οι θρεπτικές ουσίες και οι χημικές τους μορφές ρυθμίζονται και απαριθμούνται αρχικά στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1170/2009 (6), κατόπιν αξιολογήσεων ασφάλειας που διενήργησε η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Σήμερα, η μέγιστη δοσολογία ορίζεται σε εθνικό επίπεδο, είτε βάσει της χρήσιμης δοσολογίας είτε βάσει της τοξικότητας (7). Ορισμένες χώρες δεν έχουν ορίσει νόμιμα όρια. Η EFSA, σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της, έχει ορίσει τα όρια τοξικότητας. Οι τιμές αυτές αφορούν την έκθεση στο σύνολο της διατροφής (8) και δεν μπορούν να αναχθούν στο επίπεδο αποκλειστικά των συμπληρωμάτων διατροφής. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναθέσει το ταχύτερο δυνατόν στην EFSA να ορίσει τα μέγιστα όρια σε θρεπτικά συστατικά, καθώς και τα κριτήρια καθαρότητας για τα συμπληρώματα διατροφής. Λόγω της έκτασης του εδάφους της ΕΕ και των διαφορετικών διατροφικών συνηθειών (κατανάλωση λαχανικών, ψαριών ή κρέατος, σύσταση του νερού του δικτύου κ.λπ.), ενδέχεται να μην είναι δυνατός ο καθορισμός μίας ενιαίας ανώτατης τιμής, αλλά να πρέπει να οριστούν όρια ανά περιφέρειες ή ομάδες χωρών. Είναι προτιμότερο, επίσης, να καθοριστούν όρια για τις ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού: παιδιά, έγκυοι γυναίκες κ.λπ. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η εναρμόνιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ήταν επωφελής για όλους τους ενδιαφερομένους, καθώς θα οδηγούσε σε αύξηση της ασφάλειας για τους καταναλωτές και μείωση του κινδύνου υπερδοσολογίας, ενώ η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων θα απέβαινε εις όφελος τόσο των φορέων της αγοράς —που θα μπορούσαν να διαθέσουν τα προϊόντα τους σε περισσότερες αγορές— όσο και των καταναλωτών — που θα είχαν πρόσβαση σε μεγαλύτερη επιλογή. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Παρότι οι θρεπτικές ουσίες έχουν προτεραιότητα, υπάρχουν και άλλα συστατικά που χρησιμοποιούνται στα προϊόντα και θα έπρεπε επίσης να εναρμονιστούν, πράγμα που θα διευκόλυνε την κυκλοφορία τους και θα επέτρεπε να αποδειχτεί ότι δεν είναι επιβλαβή, μετά από επιστημονική αξιολόγηση. Ειδικότερα, ορισμένες χώρες προσπάθησαν να προσεγγίσουν αμοιβαία τις νομοθεσίες τους σε θέματα προϊόντων φυτικής προέλευσης, βάσει κοινών καταλόγων: το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ιταλία, πρόσφατα δε η Γερμανία, η Ελβετία και η Αυστρία. Ιδιαίτερη προσοχή αξίζουν επίσης τα προερχόμενα από βιοτεχνολογία συστατικά, όπως οι μικροοργανισμοί (προβιοτικά, ζυμομύκητες). |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης στην Επιτροπή να μεριμνήσει για την κατάρτιση αρνητικών και θετικών καταλόγων σχετικά με τις λοιπές ουσίες, τόσο από άποψη ταυτότητας και ποσότητας όσο και προϋποθέσεων χρήσης, όπως πράττει βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2015/2283 (9) σχετικά με τα νέα τρόφιμα. |
| --- | --- |

3.3.5.

3.4.   Οι ισχυρισμοί, κριτήριο επιλογής για τους καταναλωτές

| 3.4.1. | Η πληροφόρηση των καταναλωτών επιτυγχάνεται γενικά με την επισήμανση των προϊόντων: κατάλογος συστατικών, αλλεργιογόνα κ.λπ. και διέπεται από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 (10) (11). Ωστόσο, η επισήμανση αφορούσε το 58 % των παραβάσεων που αποκαλύφτηκαν κατά τους ελέγχους του 2018 (12). Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Ένωση στο πλαίσιο των εργασιών του Συμβουλίου σχετικά με την επισήμανση των τροφίμων, διαπιστώνει όμως την εμμονή ορισμένων προβλημάτων. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Οι ιδιότητες του προϊόντος περιγράφονται στους ισχυρισμούς που αναγράφονται στην επισήμανση, αλλά και στις διαφημίσεις στα περιοδικά, στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο κ.λπ. Η διαφήμιση μπορεί να παρακινεί σε αγορά ορισμένων προϊόντων. Στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 (13) θεσπίζονταν θετικοί κατάλογοι ισχυρισμών διατροφής και υγείας. Όσον αφορά τους ισχυρισμούς για τις βιταμίνες και τα ανόργανα στοιχεία, η EFSA έχει ήδη διενεργήσει και δημοσιεύσει αξιολογήσεις, αλλά οι ισχυρισμοί για τα φυτά και άλλες ουσίες δεν έχουν ακόμη μελετηθεί. Οι ισχυρισμοί υπόκεινται λοιπόν σε εθνικούς κανόνες, εφόσον υφίστανται, και επομένως κυκλοφορούν στην αγορά διαφόρων ειδών ανεπιβεβαίωτοι ισχυρισμοί, δημιουργώντας στρέβλωση της αγοράς. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητά να εξεύρει η Επιτροπή την καλύτερη μέθοδο εργασίας ώστε η EFSA να μπορέσει να εξακολουθήσει να αξιολογεί τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας για τις ουσίες που τελούν εν αναμονή —κατά προτεραιότητα τους ισχυρισμούς για τα φυτά— και να καθορίσει τις προϋποθέσεις ασφάλειας των συστατικών. |
| --- | --- |

3.4.3.

3.5.   Τα οριακά προϊόντα, προϊόντα που δεν είναι άμοιρα κινδύνων

| 3.5.1. | Συμβαίνει επίσης, ενίοτε, η παρουσίαση και η διαφήμιση σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής να δημιουργούν σύγχυση ως προς το καθεστώς των προϊόντων. Ορισμένοι παράγοντες της αγοράς δεν διστάζουν να αποδίδουν στα προϊόντα θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες, να τα παρουσιάζουν ως υποκατάστατα φαρμάκων και να τα αποκαλούν «nutraceuticals» [όρος που προκύπτει από τον συμφυρμό των λέξεων «nutrient» (θρεπτική ουσία) και «pharmaceutical» (φαρμακευτικός)]. Μια ειδική εκστρατεία ελέγχων αποκάλυψε τη χρήση των εν λόγω παραπλανητικών ισχυρισμών για την πρόληψη ή τον έλεγχο της νόσου COVID-19 (14). Οι καταναλωτές ενδέχεται να επηρεαστούν από αυτές τις ψευδείς υποσχέσεις. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Τα εν λόγω προϊόντα με ασαφές (15) καθεστώς καλούνται «οριακά προϊόντα». Η γκρίζα ζώνη οφείλεται στον χώρο πώλησής τους, στη μορφή των προϊόντων και στο γεγονός ότι ορισμένα συστατικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε τρόφιμα και σε φάρμακα, παρότι σε διαφορετική δοσολογία. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ συμβουλεύει την Επιτροπή να συγκροτήσει ομάδα εργασίας για τα οριακά προϊόντα, για παράδειγμα στους κόλπους της ομάδας εμπειρογνωμόνων της μόνιμης επιτροπής φυτών, ζώων, τροφίμων και ζωοτροφών, όπως υπάρχουν ομάδες για τα φάρμακα, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, τα καλλυντικά ή τα βιοκτόνα, οι οποίες δημοσιεύουν έγγραφα που επικουρούν τις αρμόδιες αρχές και τους φορείς της αγοράς στο έργο της διασαφήνισης του καθεστώτος των προϊόντων. Η δημιουργία ευρωπαϊκής ομάδας εργασίας δεν εμποδίζει τη σύσταση μεικτών επιτροπών σε εθνικό επίπεδο που θα ορίζουν το καθεστώς των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα στις αρχές να διενεργούν ελέγχους ειδικά για τα προϊόντα αυτά, προκειμένου να τα αποσύρουν από την αγορά. Η παρουσία των προϊόντων αυτών συνιστά αθέμιτο ανταγωνισμό έναντι των φαρμακευτικών εταιρειών, οι οποίες οφείλουν να ζητούν τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας για τα φάρμακα. Εξάλλου, η δημοσιοποίηση των ελέγχων αυτών θα επέτρεπε στους καταναλωτές να γνωρίζουν τους κινδύνους που ενέχουν τα εν λόγω προϊόντα. |
| --- | --- |

3.5.4.

3.6.   Η εμφάνιση του ηλεκτρονικού εμπορίου, πηγή επιλογών, αλλά και ανισοτήτων

| 3.6.1. | Η εξ αποστάσεως πώληση τροφίμων αυξήθηκε με την πανδημία COVID-19. Τα συμπληρώματα διατροφής είναι προϊόντα που συνήθως δεν έχουν σύντομη ημερομηνία λήξης, η δε μεταφορά τους είναι απλή. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Δυστυχώς, ορισμένα από τα προϊόντα αυτά, ιδίως μη ευρωπαϊκής προέλευσης, είναι μη συμμορφούμενα, ιδίως όσον αφορά τη σύνθεση και τους ισχυρισμούς, γεγονός που οδηγεί σε αθέμιτο ανταγωνισμό έναντι των φορέων της ευρωπαϊκής αγοράς, που τηρούν τους κανόνες. Επιπλέον, τα κράτη μέλη έχουν ανιχνεύσει σε ορισμένα προϊόντα την παρουσία απαγορευμένων και επικίνδυνων ουσιών (αμφεταμίνες σε συμπληρώματα διατροφής για αθλητές, φάρμακα κ.λπ.), που θέτουν σε κίνδυνο τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν την εποπτεία και τον έλεγχο των πλατφορμών και ιστοτόπων ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και να λαμβάνουν δείγματα και να διενεργούν αναλύσεις, και να δηλώνουν τα παραβατικά προϊόντα στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (Rapid Alert System for Food and Feed — RASFF). |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι πρέπει να ενισχυθεί η ενημέρωση και η εκπαίδευση των καταναλωτών και των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας για λόγους μεγαλύτερης ασφάλειας των αγορών στο διαδίκτυο. Ενώ τα τρόφιμα πρέπει να είναι ασφαλή προς πώληση, οι καταναλωτές θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ορισμένα προϊόντα που προσφέρονται στο διαδίκτυο μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία τους. |
| --- | --- |

3.6.4.

3.7.   Η επαγρύπνηση για τα προϊόντα διατροφής ως μέσο προειδοποίησης

| 3.7.1. | Ορισμένα συστατικά ενδέχεται να προκαλούν ανεπιθύμητες ενέργειες, ακόμη κι εάν τα προϊόντα δεν παραβιάζουν τη νομοθεσία. Η ασφάλεια δεν αξιολογείται για κάθε προϊόν ή συστατικό, ούτε και η ενδεχόμενη αλληλεπίδραση με άλλα προϊόντα, όπως τα φάρμακα. |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Πολύ λίγα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει διαρθρωμένο σύστημα συλλογής των ανεπιθύμητων ενεργειών (διατροφική επαγρύπνηση) και το τηρούν ενήμερο. Οι χώρες που διαθέτουν τέτοιο σύστημα είναι η Ιταλία, η Γαλλία, η Δανία, η Πορτογαλία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Σλοβενία και η Κροατία. |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την οργάνωση διατροφικής επαγρύπνησης σε εθνικό επίπεδο, με στόχο την αύξηση της ασφάλειας των προϊόντων και την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της δημόσιας υγείας, μέσω της πρώιμης ανίχνευσης ενδείξεων, για την πρόληψη των προβλημάτων υγείας. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να επιτρέπει τη συλλογή των ανεπιθύμητων ενεργειών, ανεξάρτητα από τον βαθμό σοβαρότητάς τους, προκειμένου να τεκμηριώνεται η αξιολόγηση της ασφάλειας των προϊόντων, να λαμβάνονται μέτρα έκτακτης ανάγκης ή, εάν χρειάζεται, να προσαρμόζεται η νομοθεσία, αλλά και να δίνεται η δυνατότητα στους φορείς της αγοράς να αναπτύξουν ασφαλέστερα προϊόντα, συμπεριλαμβάνοντας τις πληροφορίες στους ελέγχους ποιότητας που διενεργούν. Σε επίπεδο παραγωγής, τα συμπληρώματα διατροφής τηρούν τους ίδιους κανόνες ασφάλειας με τα λοιπά προϊόντα του αγροδιατροφικού τομέα (HACCP (16) κ.λπ.) και δεν έχει αναφερθεί κανένας ειδικός κίνδυνος για τους εργαζομένους του κλάδου. |
| --- | --- |

3.7.3.

| 3.7.4. | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ προτείνει να συγκροτηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ομάδα εργασίας για τα κράτη μέλη, υπό την εποπτεία της EFSA, που θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ χωρών, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για ομοιογενή αξιολόγηση, την ανταλλαγή επιστημονικών γνώσεων και την εισαγωγή τους στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, εφόσον κρίνεται αναγκαίο. |
| --- | --- |

3.7.4.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 183 της 12.7.2002, σ. 51.

1

(2)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268.

2

(3)  ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9.

3

(4)  ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 158.

4

(5)  ΕΕ C 268 της 14.8.2015, σ. 1.

5

(6)  ΕΕ L 314 της 1.12.2009, σ. 36.

6

(7)  Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπόθεση C-672/15.

7

(8)  Σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 σχετικά με την προσθήκη βιταμινών και ανόργανων συστατικών και ορισμένων άλλων ουσιών στα τρόφιμα, η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε ορίσει τις ανώτατες ποσότητες θρεπτικών ουσιών για τα τρόφιμα (πλην των συμπληρωμάτων διατροφής), το αργότερο έως τις 19 Ιανουαρίου 2009.

8

(9)  ΕΕ L 327 της 11.12.2015, σ. 1.

9

(10)  ΕΕ L 304 της 22.11.2011, σ. 18.

10

(11)  Το Συμβούλιο μελετά επί του παρόντος χάρτη πορείας που αφορά την αναθεώρηση των κανόνων περί ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με την προέλευση των συστατικών και με τις ημερομηνίες λήξης, έναν χάρτη πορείας που έχει (περιορισμένο) αντίκτυπο και στα συμπληρώματα διατροφής.

11

(12)  The EU Food Fraud Network and the System for Administrative Assistance — Food Fraud — Annual Report 2018 (Δίκτυο της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα των τροφίμων και σύστημα διοικητικής συνδρομής και συνεργασίας — Απάτη στον τομέα των τροφίμων — Ετήσια έκθεση 2018).

12

(13)  ΕΕ L 404 της 30.12.2006, σ. 9.

13

(14)  Τα αποτελέσματα των εν λόγω ελέγχων είναι διαθέσιμα εδώ.

14

(15)  Σύμφωνα με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το καθεστώς των προϊόντων υπάγεται στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, και ένα συμπλήρωμα διατροφής μπορεί να έχει διαφορετικό καθεστώς ανάλογα με τις χώρες: Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-211/03, C-299/03, C-316/03, C-317/03 και C-318/03.

15

(16)  Η συντομογραφία HAACP αναφέρεται στο «Hazard Analysis and Critical Control Points» και αφορά την ανάλυση κινδύνου και τα κρίσιμα σημεία ελέγχου.

16

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

560ή σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JDE) – INTERACTIO, 27.4.2021 - 28.4.2021

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/38 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/38

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων (Πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων)»

[COM (2020) 767 final]

(2021/C 286/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Marinel Dănuț MUREŞAN |

Εισηγητής:

ο κ. Giuseppe GUERINI

Συνεισηγητής:

ο κ. Marinel Dănuț MUREŞAN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 11.12.2020
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.12.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 234/3/13 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 11.12.2020

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.12.2020

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

234/3/13

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση κανονισμού σχετικά με τη «διακυβέρνηση δεδομένων», η οποία ενσωματώνει και συμπληρώνει την οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 (1) («οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα»), εστιάζοντας στα δεδομένα που βρίσκονται στην κατοχή αρχών του δημόσιου τομέα και υπόκεινται σε δικαιώματα τρίτων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω παρέμβαση είναι χρήσιμη και αναγκαία, δεδομένου ότι η επεξεργασία, η αποθήκευση και η ανταλλαγή ψηφιακών δεδομένων αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία όχι μόνο από οικονομική, αλλά και από κοινωνική και πολιτική άποψη, με τη συμμετοχή ατόμων, διοικήσεων και επιχειρήσεων σε ένα σύνθετο και αρθρωτό ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία τη θέσπιση ενός εναρμονισμένου πλαισίου κανόνων ικανών να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, των καταναλωτών και των ΜΜΕ και ειδικότερα των πολύ μικρών επιχειρήσεων όσον αφορά την επαρκή προστασία των δεδομένων τους, προκειμένου να ενισχυθούν οι ευκαιρίες ανάπτυξης για τους οικονομικούς φορείς, καθώς και για τους φορείς έρευνας και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο της Επιτροπής να εφαρμόσει τον κανονισμό που εξετάζεται στην παρούσα γνωμοδότηση στις διοικήσεις, στις δημόσιες αρχές και στους οργανισμούς δημοσίου δικαίου, με μια προσέγγιση η οποία να περιλαμβάνει όλους τους φορείς που ανήκουν στη δημόσια σφαίρα, ανεξάρτητα από την οργανωτική μορφή τους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Όταν η διαχείριση και η επεξεργασία δεδομένων, ιδίως μέσω συσκευών τεχνητής νοημοσύνης, αφορούν τον τομέα της εργασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να προβλέπονται κατάλληλες μορφές προληπτικής διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης με τους κοινωνικούς εταίρους. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών πρέπει επίσης να συμμετέχει όταν οι εν λόγω συσκευές επηρεάζουν τα δικαιώματα των πολιτών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση που προβλέπει τον προσδιορισμό των εθνικών αρχών που θα είναι αρμόδιες για τη διασφάλιση της δέουσας εποπτείας των νέων κανόνων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη χρησιμότητα της δημιουργίας σημείων πληροφόρησης σε κάθε κράτος μέλος και, ως προς αυτό, συνιστά να είναι προσβάσιμα σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία και να προωθηθεί η καλή συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση όσον αφορά τη θέσπιση κανονισμού για οργανισμούς που ασχολούνται με την «αλτρουιστική διαχείριση» δεδομένων και συμμερίζεται τον κανόνα ότι οι οργανισμοί αυτοί πρέπει να έχουν τη νομική φύση μη κερδοσκοπικών οντοτήτων και να επιδιώκουν σκοπούς γενικού συμφέροντος, υπό συνθήκες ανεξαρτησίας και αυτονομίας σε σχέση με άλλους οργανισμούς που επιδιώκουν κερδοσκοπικούς σκοπούς στη διαχείριση δεδομένων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα την προβλεπόμενη από τον κανονισμό δυνατότητα αναγνώρισης της χρησιμότητας ενός μοντέλου συνεταιρισμών διαχείρισης και ανταλλαγής δεδομένων, ως μέσου που ευνοεί τους πολίτες και τις πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, τους αυτοαπασχολούμενους και τους ελεύθερους επαγγελματίες. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Το συνεταιριστικό μοντέλο θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει πολύ χρήσιμο εργαλείο για την ουδέτερη και κοινή διαχείριση των δεδομένων. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίξουν τους πολίτες, καθώς και τις ΜΜΕ και τις οργανώσεις τους, προκειμένου να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη οργανισμών αλληλασφάλισης με στόχο τη διαχείριση και την ανταλλαγή δεδομένων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, μαζί με την προστασία της ψηφιακής ταυτότητας και την προστασία της ιδιωτικής ζωής, αποτελούν θεμελιώδεις πτυχές της «διακυβέρνησης των δεδομένων» που συνδέονται άμεσα με το ζήτημα του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Για τον λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η αναγνώριση των δικαιωμάτων κυριότητας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, προκειμένου να μπορούν οι Ευρωπαίοι πολίτες να ελέγχουν τη χρήση των δεδομένων τους. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση της Επιτροπής που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης προτείνει:






  i. | τη διαθεσιμότητα των δεδομένων του δημόσιου τομέα για περαιτέρω χρήση, στις περιπτώσεις που τα εν λόγω δεδομένα υπόκεινται σε δικαιώματα άλλων· |
| --- | --- | --- |

2.1.

i.

τη διαθεσιμότητα των δεδομένων του δημόσιου τομέα για περαιτέρω χρήση, στις περιπτώσεις που τα εν λόγω δεδομένα υπόκεινται σε δικαιώματα άλλων·

| ii. | την κοινοχρησία δεδομένων μεταξύ επιχειρήσεων· |
| --- | --- |

ii.

την κοινοχρησία δεδομένων μεταξύ επιχειρήσεων·

| iii. | την παροχή δυνατότητας χρήσης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με τον γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ)· |
| --- | --- |

iii.

την παροχή δυνατότητας χρήσης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με τον γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ)·

| iv. | τη δυνατότητα χρήσης δεδομένων για αλτρουιστικούς λόγους. |
| --- | --- |

iv.

τη δυνατότητα χρήσης δεδομένων για αλτρουιστικούς λόγους.

| 2.2. | Η τρέχουσα πρόταση συμπληρώνει την οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα («οδηγία για τα ανοικτά δεδομένα»), εστιάζοντας σε δεδομένα που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα τα οποία υπόκεινται σε δικαιώματα άλλων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 114 της ΣΛΕΕ και επιδιώκει τον στόχο της προσέγγισης των νομοθεσιών και των διοικητικών πρακτικών των κρατών μελών προκειμένου να διασφαλιστεί η ροή δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε ένα εναρμονισμένο ρυθμιστικό περιβάλλον που να εξασφαλίζει την ορθή ενοποίηση της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά την κυκλοφορία δεδομένων που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το κεφάλαιο I του κανονισμού ορίζει το πεδίο εφαρμογής του, διευκρινίζοντας ότι θεσπίζει τα εξής:






  i. | τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω χρήση, εντός της ΕΕ, ορισμένων κατηγοριών δεδομένων που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα· |
| --- | --- | --- |

2.4.

i.

τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω χρήση, εντός της ΕΕ, ορισμένων κατηγοριών δεδομένων που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα·

| ii. | το πλαίσιο κοινοποίησης και εποπτείας για την παροχή υπηρεσιών κοινοχρησίας δεδομένων· |
| --- | --- |

ii.

το πλαίσιο κοινοποίησης και εποπτείας για την παροχή υπηρεσιών κοινοχρησίας δεδομένων·

| iii. | το πλαίσιο για την προαιρετική καταχώριση οντοτήτων που συλλέγουν και επεξεργάζονται δεδομένα τα οποία έχουν καταστεί διαθέσιμα για αλτρουιστικούς σκοπούς. |
| --- | --- |

iii.

το πλαίσιο για την προαιρετική καταχώριση οντοτήτων που συλλέγουν και επεξεργάζονται δεδομένα τα οποία έχουν καταστεί διαθέσιμα για αλτρουιστικούς σκοπούς.

| 2.5. | Το κεφάλαιο II θεσπίζει μηχανισμό για την περαιτέρω χρήση ορισμένων κατηγοριών δεδομένων του δημόσιου τομέα, η χρήση του οποίου εξαρτάται από τον σεβασμό των δικαιωμάτων άλλων. Η προστασία των δικαιωμάτων άλλων μπορεί να είναι σημαντική, ιδίως για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, αλλά και για την προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και εμπορικού απορρήτου. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα ενιαίο σημείο επαφής το οποίο θα υποστηρίζει τους ερευνητές και τις καινοτόμες επιχειρήσεις να εντοπίζουν κατάλληλα δεδομένα και να υποχρεούνται να δημιουργήσουν δομές για την υποστήριξη των φορέων του δημόσιου τομέα με κατάλληλα τεχνικά μέσα και τεκμηριωμένη προσέγγιση του κανονιστικού πλαισίου του τομέα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το κεφάλαιο III έχει στόχο να αυξήσει την εμπιστοσύνη στην κοινοχρησία δεδομένων προσωπικού και μη προσωπικού χαρακτήρα και να μειώσει το κόστος συναλλαγών που συνδέεται με την κοινοχρησία δεδομένων μεταξύ επιχειρήσεων και από καταναλωτές σε επιχειρήσεις, μέσω της δημιουργίας ενός καθεστώτος κοινοποίησης για τους παρόχους υπηρεσιών κοινοχρησίας δεδομένων και ενός κανονιστικού πλαισίου για τις δραστηριότητες των εν λόγω οντοτήτων. Οι πάροχοι θα έχουν την υποχρέωση να παραμείνουν ουδέτεροι όσον αφορά τα δεδομένα που ανταλλάσσονται και δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τα εν λόγω δεδομένα για άλλους σκοπούς. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Το κεφάλαιο IV διευκολύνει την αλτρουιστική ανταλλαγή δεδομένων που καθίστανται διαθέσιμα, σε εθελοντική βάση, από άτομα ή εταιρείες για το κοινό καλό. Ειδικότερα, θεσπίζει τη δυνατότητα των οργανισμών που ασχολούνται με τον αλτρουισμό δεδομένων να καταχωριστούν ως «οργανισμοί αλτρουισμού δεδομένων αναγνωρισμένοι στην ΕΕ» για να αυξηθεί η εμπιστοσύνη στις δραστηριότητές τους. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Επίσης, προβλέπεται η κατάρτιση ενός κοινού ευρωπαϊκού εντύπου συγκατάθεσης στον αλτρουισμό δεδομένων για να μειωθεί το κόστος της λήψης της συγκατάθεσης και να διευκολυνθεί η φορητότητα των δεδομένων. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Στο κεφάλαιο V ορίζονται οι απαιτήσεις για τη λειτουργία των αρμόδιων αρχών όσον αφορά την εποπτεία και την εφαρμογή του πλαισίου κοινοποίησης παρόχων υπηρεσιών κοινοχρησίας δεδομένων και οντοτήτων που ασχολούνται με τον αλτρουισμό δεδομένων. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει επίσης διατάξεις που αποσκοπούν στην αποτελεσματική προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και, ειδικότερα, του δικαιώματος υποβολής διοικητικής ένστασης και/ή δικαστικής προσφυγής κατά αποφάσεων των αρμοδίων αρχών του τομέα. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Το κεφάλαιο VI προβλέπει τη σύσταση του Ευρωπαϊκού συμβουλίου καινοτομίας δεδομένων», το οποίο θα διευκολύνει την ανάδειξη βέλτιστων πρακτικών από τις αρχές των κρατών μελών, ιδίως σχετικά με τη διεκπεραίωση αιτημάτων περαιτέρω χρήσης δεδομένων και τη διασφάλιση μιας συνεκτικής πρακτικής όσον αφορά το πλαίσιο κοινοποίησης παρόχων υπηρεσιών κοινοχρησίας δεδομένων καθώς και τον αλτρουισμό δεδομένων. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Το κεφάλαιο VII επιτρέπει στην Επιτροπή να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις σχετικά με το ευρωπαϊκό έντυπο συγκατάθεσης στον αλτρουισμό δεδομένων, ενώ το κεφάλαιο VIII περιέχει μεταβατικές διατάξεις για τη λειτουργία του γενικού συστήματος έγκρισης των παρόχων υπηρεσιών κοινοχρησίας δεδομένων και τελικές διατάξεις. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η πρόταση της Επιτροπής φαίνεται χρήσιμη και αναγκαία, δεδομένου ότι η επεξεργασία, η αποθήκευση και η ανταλλαγή ψηφιακών δεδομένων αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία όχι μόνο από οικονομική, αλλά και από κοινωνική και πολιτική άποψη, με τη συμμετοχή ατόμων, διοικήσεων και επιχειρήσεων σε ένα σύνθετο και αρθρωτό ρυθμιστικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η προηγμένη χρήση ψηφιακών δεδομένων μπορεί να καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη νέων προϊόντων και την αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών διαδικασιών παραγωγής, να τονώσει την έρευνα, να καταπολεμήσει την υπερθέρμανση του πλανήτη και να βελτιώσει τη χρήση των ενεργειακών και υδάτινων πόρων, προστατεύοντας παράλληλα αποτελεσματικότερα την ανθρώπινη υγεία. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η αποτελεσματική και συνετή χρήση των δεδομένων απαιτεί τη δυνατότητα κοινοχρησίας και ανταλλαγής μεγάλου όγκου δεδομένων, μεταξύ άλλων για την αξιοποίηση της υπολογιστικής ισχύος των μηχανών τεχνητής νοημοσύνης κατά την επεξεργασία και τη λειτουργία τέτοιων δεδομένων για ολοένα και πιο φιλόδοξους στόχους κοινού ενδιαφέροντος. Ένα παράδειγμα αυτού είναι η ανταλλαγή δεδομένων για τον έγκαιρο εντοπισμό ασθενειών μέσω διαγνωστικής απεικόνισης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η πολυπλοκότητα και ο όγκος των δεδομένων που παράγονται, εξάγονται και διαβιβάζονται από κάθε αιτούντα έχουν συμβάλει στην εμφάνιση επιχειρήσεων, οργανισμών και φορέων που ειδικεύονται στη διαχείριση δεδομένων ή στη διαμεσολάβηση δεδομένων με σκοπό την ανταλλαγή τόσο με εμπορικές μεθόδους όσο και με τη λογική του γενικού συμφέροντος που αποσκοπούν στην επιδίωξη του κοινού αγαθού (ιδίως για σκοπούς επιστημονικής έρευνας). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Στο σημερινό οικονομικό και τεχνολογικό πλαίσιο, τα δεδομένα αποτελούν πολύτιμο και χρήσιμο πόρο, συνοδευόμενο από σημαντικά δεοντολογικά, οικονομικά και πολιτικά ζητήματα, με πολύ σημαντικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα και τον ανταγωνισμό όχι μόνο μεταξύ των επιχειρήσεων αλλά και μεταξύ των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο για την Επιτροπή να παρέμβει στον καθορισμό ενός κανονιστικού πλαισίου που θα είναι αναλογικό και σαφές για τη δημόσια διαχείριση των δεδομένων, προκειμένου να προστατεύσει την αξία τους όχι μόνο από οικονομική, αλλά και από στρατηγική άποψη στους διάφορους τομείς στους οποίους είναι σημαντική η ικανότητα κατοχής και επεξεργασίας ψηφιακών δεδομένων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά τα ευαίσθητα δεδομένα, και ιδίως τα δεδομένα υγείας, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη την επεξεργασία και την ευρεία διάδοση ορθών επιχειρησιακών πρακτικών, όπως αυτή που υιοθέτησε η Microsoft, η οποία έχει επιλέξει να προειδοποιεί τους πελάτες της όταν ορισμένες κρατικές αρχές ζητούν από την εταιρεία να αποκαλύψει τα προσωπικά δεδομένα τους. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει και εκτιμά το γεγονός ότι κύριος στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες, οι καταναλωτές, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, καθώς και οι επιχειρήσεις, ειδικότερα δε οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, να ανταλλάσσουν τα δεδομένα τους, γνωρίζοντας ότι η διαχείρισή τους θα γίνεται από ρυθμιζόμενους και επαρκώς εποπτευόμενους οργανισμούς, προκειμένου να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη και η δημιουργία ενός κανονιστικού πλαισίου πλήρως συμβατού με τις αξίες και τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει, όπως έχει ήδη επισημάνει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, ότι κατά τον χειρισμό της διαχείρισης δεδομένων και των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, απαιτείται ένα ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ιχνηλασιμότητας των αλγορίθμων, έλεγχος από τον άνθρωπο των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Υπενθυμίζεται επίσης ότι, όταν αυτά τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης εισάγονται στο χώρο εργασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προβλέπει κανόνες για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου και των διαπραγματεύσεων με προληπτική διαβούλευση των εκπροσώπων των εργαζομένων και να ενθαρρύνει τη σύσταση επιτροπών/εθνικών παρατηρητών σχετικά με τη διάδοση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών: καταναλωτών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, επαγγελματικών ενώσεων, εκπροσώπων των εργαζομένων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Θα ήταν επίσης σημαντικό ο κανονισμός να ευνοεί την έγκριση των γενικών όρων χρήσης των υπηρεσιών διαχείρισης δεδομένων, ούτως ώστε οι ρήτρες των συμβάσεων για τη διαβίβαση ή την πρόσβαση σε δεδομένα που παραβιάζουν τα πρότυπα προστασίας της ΕΕ να μπορούν να ακυρώνονται διά της δικαστικής οδού. Για τον ίδιο σκοπό, η ΕΟΚΕ συνιστά την εναρμόνιση και την ενίσχυση της αρχής της συγκατάθεσης μέσω της απλούστευσης της διαδικασίας αποδοχής ή άρνησης των cookies. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής συνάδει με τις αρχές της αναλογικότητας και της επικουρικότητας που περιέχονται στις Συνθήκες, καθώς αναπτύσσει και προτείνει κανόνες που δεν θυσιάζουν υπερβολικά το ιδιωτικό συμφέρον σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο όσον αφορά την κοινοχρησία και τη συνετή χρήση των δεδομένων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Για τον λόγο αυτό, ένας κανονισμός που αποσκοπεί στην εξασφάλιση ενιαίων κανόνων και ταυτόχρονα εφαρμόσιμων σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά φαίνεται να είναι το καταλληλότερο μέσο, καθώς οι διαφορετικές εθνικές ρυθμίσεις θα ήταν αναποτελεσματικές και θα συνεπάγονταν υπερβολικό κόστος συμμόρφωσης στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδίως στις ΜΜΕ, εμποδίζοντας την ορθή ροή των δεδομένων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ως εκ τούτου, η επιλογή του ρυθμιστικού μέσου που χρησιμοποιείται είναι η πλέον κατάλληλη για την οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής αγοράς όπου τα δεδομένα θα μπορούν να κυκλοφορούν με συνετό τρόπο μέσω ενός εναρμονισμένου πλαισίου κανόνων, ικανού να εμπνέει εμπιστοσύνη στους πολίτες, στους καταναλωτές και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όσον αφορά την επαρκή προστασία των δεδομένων τους, δημιουργώντας ευκαιρίες ανάπτυξης και μεγέθυνσης για τους οικονομικούς φορείς, καθώς και για τα ερευνητικά και αναπτυξιακά ιδρύματα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο της Επιτροπής να εφαρμόσει τον κανονισμό που αναφέρεται στην παρούσα γνωμοδότηση στις διοικήσεις, στις δημόσιες αρχές και στους οργανισμούς δημοσίου δικαίου, όπως ήδη ισχύει για τους κανονισμούς περί δημοσίων συμβάσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί σύμφωνα με μια ουσιαστική προσέγγιση, επαρκής αποτελεσματικότητα και εύρος εφαρμογής που να περιλαμβάνει όλους τους φορείς που ανήκουν στη δημόσια σφαίρα, ανεξάρτητα από την οργανωτική μορφή τους. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Από αυτήν την άποψη, φαίνεται επίσης αναλογικό και συνεπές με τη γενική προσέγγιση των νέων κανόνων για την εξαίρεση των δημόσιων επιχειρήσεων από την εφαρμογή του κανονισμού, δεδομένου ότι το οργανωτικό τους μοντέλο εμπνέεται όλο και περισσότερο από επιχειρηματικά μοντέλα και μοντέλα αγοράς. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη νομική διάταξη του άρθρο 6, σύμφωνα με την οποία «Οι φορείς του δημόσιου τομέα που επιτρέπουν την περαιτέρω χρήση των κατηγοριών δεδομένων μπορούν να χρεώνουν τέλη για τη δυνατότητα περαιτέρω χρήσης των εν λόγω δεδομένων» και ότι «τα τέλη δεν εισάγουν διακρίσεις, είναι αναλογικά και αντικειμενικά αιτιολογημένα και δεν περιορίζουν τον ανταγωνισμό». Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι επιχειρήσεις, οι ΜΜΕ, οι πολύ μικρές και μικρές οργανώσεις και οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας παρέχουν πολλά στοιχεία στις αρχές· δεδομένα που έχουν ενδεχομένως σημαντικό κόστος και των οποίων ο αντίκτυπος, ιδίως για τις ΜΜΕ, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό των τελών. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Είναι επίσης αποδεκτό και ευπρόσδεκτο το γεγονός ότι η μεθοδολογία για τον υπολογισμό των τελών θα πρέπει να δημοσιεύεται εκ των προτέρων και ότι βασίζεται αναγκαστικά στο κόστος διαχείρισης και κοινοχρησίας των δεδομένων, και όχι σε διαφορετικό σύστημα κοστολόγησης που μπορεί να εξομοιωθεί με άδεια δεδομένων. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη ανταλλαγής δεδομένων σύμφωνα με το άρθρο 101 της ΣΛΕΕ σχετικά με τις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συμπράξεις. Ειδικότερα, θα είναι σημαντικό να τηρούνται οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας υπό μορφή ανταλλαγής πληροφοριών, ώστε να αποτρέπεται η διατάραξη της διαφάνειας της αγοράς από τις οντότητες που ανταλλάσσουν πληροφορίες, ευνοώντας τα συμπαιγνιακά αποτελέσματα μεταξύ άμεσων ανταγωνιστών, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον ανταγωνισμό εις βάρος της ευημερίας των καταναλωτών, των μικρών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, και προκαλώντας στρέβλωση της ανταγωνιστικότητας των αγορών. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τον ορισμό των εθνικών αρχών (άρθρα 12 και 20) προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του νέου κανονισμού που θεσπίζει η Επιτροπή και συμφωνεί με τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχουν οι εν λόγω αρχές βάσει του άρθρου 23. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Προκειμένου να αποφεύγεται η κατάχρηση των βάσεων δεδομένων σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, ο έλεγχος της χρήσης των δεδομένων θα πρέπει να ασκείται από τις διάφορες αρμόδιες εθνικές αρχές, σε συνεργασία μεταξύ τους και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Όσον αφορά τις οργανώσεις αλτρουισμού δεδομένων και τις γενικές προϋποθέσεις για την αναγνώρισή τους, είναι θετικό το γεγονός ότι η πρόταση κανονισμού ορίζει ότι οι οργανώσεις μέλη πρέπει να έχουν τη νομική φύση των μη κερδοσκοπικών οντοτήτων που επιδιώκουν σκοπούς γενικού συμφέροντος και, κυρίως, να είναι ανεξάρτητες και αυτόνομες, ιδίως σε σχέση με άλλες οργανώσεις που επιδιώκουν εμπορικούς ή κερδοσκοπικούς σκοπούς στη διαχείριση των δεδομένων. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Τα χαρακτηριστικά αυτά, σε συνδυασμό με τη δημιουργία ειδικού δημόσιου μητρώου των εν λόγω οντοτήτων, καλύπτουν επαρκώς την ανάγκη για διαφάνεια, προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των πολιτών και των επιχειρήσεων που χαρακτηρίζουν την αλτρουιστική ανταλλαγή δεδομένων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση του επιπέδου εμπιστοσύνης όλων των ενδιαφερομένων φορέων. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη χρησιμότητα της δημιουργίας ενός σημείου πληροφόρησης σε κάθε κράτος μέλος, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 της πρότασης κανονισμού. Το εν λόγω σημείο πληροφόρησης πρέπει να είναι πολύ προσιτό σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να διασφαλίζεται η αποτελεσματική λειτουργία και να προωθείται η καλή συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Τέλος, κρίνεται ιδιαίτερα θετικό το ότι το κεφάλαιο III του κανονισμού αναφέρεται στη δυνατότητα σύστασης συνεταιρισμών για τη διαχείριση και την ανταλλαγή δεδομένων ως μέσου ενθάρρυνσης των πολιτών (εργαζομένων, καταναλωτών, επιχειρηματιών) και των μικρών επιχειρήσεων και των μεμονωμένων επιχειρηματιών, οι οποίοι δεν θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση ή να επεξεργάζονται μεγάλο όγκο δεδομένων μεμονωμένα. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίξουν τις οργανώσεις των ΜΜΕ προκειμένου να αναλάβουν συλλογικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη τέτοιων οργανισμών αλληλασφάλισης για τη διαχείριση και την ανταλλαγή δεδομένων. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η συνεταιριστική μορφή και οι συνεργατικές μορφές γενικά φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα κατάλληλες για τη διαχείριση της διαμεσολάβησης, της ανταλλαγής ή της από κοινού χρήσης δεδομένων μεταξύ των πολιτών (εργαζομένων, καταναλωτών, επιχειρηματιών) και των επιχειρήσεων. Η συνεταιριστική μορφή, ειδικότερα, επιτρέπει την ταύτιση συμφερόντων όσον αφορά τη διαχείριση δεδομένων μεταξύ, αφενός, των υποκειμένων των δεδομένων και, αφετέρου, του συνεταιρισμού ο οποίος είναι ο κάτοχος των δεδομένων και αποτελεί, στην προκειμένη περίπτωση, ιδιοκτησία των ίδιων των υποκειμένων των δεδομένων. Ως εκ τούτου, οι μορφές αυτές θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την κοινή συμμετοχική διαχείριση μεταξύ πολιτών, επιχειρήσεων και επιχειρηματιών, οι οποίοι θα μπορούσαν να διαδραματίσουν τον διττό ρόλο τόσο των παρόχων όσο και των χρηστών και των δικαιούχων των δεδομένων. Ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να στηρίξει το κλίμα εμπιστοσύνης και ανοίγματος που φαίνεται να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρηστή διαχείριση των δεδομένων στην ευρωπαϊκή ψηφιακή ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται αποτελεσματική συνεργασία με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους και τις επαγγελματικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Όσον αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία θεωρεί ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής και ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των θεμελιωδών και απαραβίαστων δικαιωμάτων των ατόμων. Ωστόσο, ενδέχεται η κατάλληλη προστασία αυτών των δικαιωμάτων να απειλείται από τη διαστρεβλωμένη χρήση δεδομένων που λαμβάνονται ελεύθερα μετά από συγκατάθεση η οποία δεν λαμβάνεται πάντα με απλές μεθόδους. Υπάρχουν επίσης σοβαρότερες περιπτώσεις κατάχρησης δεδομένων με πραγματική υποκλοπή ταυτότητας. Τα δικαστήρια ορισμένων κρατών μελών έχουν επανειλημμένα καταδικάσει την «υποκλοπή δεδομένων». Ως αναγνώριση της υποκλοπής νοείται η αναγνώριση του δικαιώματος ιδιοκτησίας των δεδομένων. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά την αναγνώριση των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας όσον αφορά τα ψηφιακά δεδομένα, προκειμένου να μπορούν οι πολίτες (εργαζόμενοι, καταναλωτές, επιχειρηματίες) να ελέγχουν και να διαχειρίζονται ή να απαγορεύουν τη χρήση των δεδομένων τους. Τούτο θα παρείχε τη δυνατότητα άσκησης συλλογικών προσφυγών με σαφή νομική κατοχύρωση, με στόχο την πρόληψη ή τον έλεγχο της πρόσβασης στα δεδομένα των πολιτών και τη διευκόλυνση της διαχείρισης των εν λόγω δεδομένων ενόψει της δημιουργίας της ευρωπαϊκής ψηφιακής αγοράς. |
| --- | --- |

4.18.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 172 της 26.6.2019, σ. 56.

1

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Τα ακόλουθα σημεία της γνωμοδότησης του τμήματος διαγράφηκαν μετά από σχετικές τροπολογίες που ενέκρινε η Ολομέλεια, παρότι συγκέντρωσαν περισσότερο από το ένα τέταρτο των ψήφων υπέρ:

| | 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση που προβλέπει τον προσδιορισμό των εθνικών αρχών που θα είναι αρμόδιες για τη διασφάλιση της δέουσας εποπτείας των νέων κανόνων και, στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει ότι οι αρχές προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υπάρχουν ήδη στα κράτη μέλη θα μπορούσαν να συμμετέχουν στην εφαρμογή των κανόνων που προβλέπονται στην πρόταση της Επιτροπής, με βάση την αποκτηθείσα πείρα, χωρίς τη συγκρότηση νέων αρχών. |
| --- | --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση που προβλέπει τον προσδιορισμό των εθνικών αρχών που θα είναι αρμόδιες για τη διασφάλιση της δέουσας εποπτείας των νέων κανόνων και, στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει ότι οι αρχές προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υπάρχουν ήδη στα κράτη μέλη θα μπορούσαν να συμμετέχουν στην εφαρμογή των κανόνων που προβλέπονται στην πρόταση της Επιτροπής, με βάση την αποκτηθείσα πείρα, χωρίς τη συγκρότηση νέων αρχών.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τον ορισμό των εθνικών αρχών (άρθρα 12 και 20) προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του νέου κανονισμού που θεσπίζει η Επιτροπή και συμφωνεί με τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχουν οι εν λόγω αρχές βάσει του άρθρου 23. Στο πλαίσιο αυτό, με την επιφύλαξη της οργανωτικής ελευθερίας των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι υφιστάμενες αρχές προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα διαθέτουν ήδη σημαντική τεχνική και κανονιστική εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα αυτό. Ως εκ τούτου, θα μπορούσαν οι ίδιες να εφαρμόσουν τους κανόνες που καλύπτονται από την πρόταση της Επιτροπής, χωρίς να δημιουργηθούν νέες αρχές. |
| --- | --- |

4.9.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τον ορισμό των εθνικών αρχών (άρθρα 12 και 20) προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του νέου κανονισμού που θεσπίζει η Επιτροπή και συμφωνεί με τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχουν οι εν λόγω αρχές βάσει του άρθρου 23. Στο πλαίσιο αυτό, με την επιφύλαξη της οργανωτικής ελευθερίας των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι υφιστάμενες αρχές προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα διαθέτουν ήδη σημαντική τεχνική και κανονιστική εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα αυτό. Ως εκ τούτου, θα μπορούσαν οι ίδιες να εφαρμόσουν τους κανόνες που καλύπτονται από την πρόταση της Επιτροπής, χωρίς να δημιουργηθούν νέες αρχές.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ της τροπολογίας (διαγραφή του σημείου): | 124 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 94 |
| Αποχές: | 27 |

Ψήφοι υπέρ της τροπολογίας (διαγραφή του σημείου):

124

Ψήφοι κατά:

94

Αποχές:

27

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/45 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Νέο Θεματολόγιο για τους Καταναλωτές — Ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των καταναλωτών για μια βιώσιμη ανάκαμψη»

[COM(2020) 696 final]

(2021/C 286/09)

| Εισηγητής: | ο κ. Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |

Εισηγητής:

ο κ. Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Συνεισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 218/2/24 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

218/2/24

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) λαμβάνει υπό σημείωση το νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές και τις είκοσι δύο δράσεις που προτείνονται και κρίνει ότι θα ήταν δύσκολο να είναι πιο λεπτομερές και εξαντλητικό. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ωστόσο, παρότι αναγνωρίζει τις προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ένα θεματολόγιο για τους καταναλωτές θα έπρεπε να είχε δημοσιευτεί ως απόρροια ή συνέπεια μιας πραγματικής στρατηγικής για την πολιτική των καταναλωτών. Δεδομένου ότι η πιο πρόσφατη στρατηγική της Επιτροπής για την πολιτική των καταναλωτών χρονολογείται από τις 13/3/2007 (και αφορούσε την περίοδο 2007-2013), κρίνεται σήμερα παντελώς ανεπίκαιρη. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τον φόβο ότι, έτσι όπως είναι οργανωμένο, το νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένας κατάλογος ασύνδετων πρωτοβουλιών και ότι η εφαρμογή τους στην πράξη ίσως είναι δύσκολη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, επίσης, ότι τα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 πρέπει να είναι έκτακτα, και πολλά από αυτά πρωτεύοντα και επείγοντα, δεδομένης της πρωτόφαντης κατάστασης ταυτόχρονης κρίσης στον οικονομικό τομέα, τον κοινωνικό τομέα και τον τομέα της υγείας, και διερωτάται κατά πόσον τέτοια μέτρα πρέπει να ενταχθούν σε ένα θεματολόγιο για τους καταναλωτές, το οποίο, εξάλλου, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, προσεγγίζει ανεπαρκώς τη δυσχερή σημερινή κατάσταση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Υπό αυτές τις συνθήκες, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί να μην επαναλάβει την άποψή της ότι πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω η Ένωση Υγείας όσο το δυνατόν περισσότερο, και ότι η πολιτική της υγείας δεν υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, το δε άρθρο 168 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) θα πρέπει να τροποποιηθεί καταλλήλως, σύμφωνα με το παράδειγμα του άρθρου 169 που αφορά την πολιτική των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, υλικής ή ψηφιακής, θα πρέπει πραγματοποιηθεί επί ίσοις όροις και να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, όπως εξάλλου η ίδια έχει επανειλημμένως ζητήσει. Ως εκ τούτου, συμφωνεί ότι απαιτείται μια διατομεακή προσέγγιση, σε συνδυασμό με άλλες πολιτικές της Ένωσης, ώστε τα συμφέροντα των καταναλωτών να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των τομεακών πολιτικών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί καθοριστική την «πράσινη» πτυχή του θεματολογίου και υπενθυμίζει ότι έχει υποστηρίξει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ συνιστά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των αγαθών, πρόσβαση σε βιώσιμα προϊόντα, μια οικονομία καθαρή, κυκλική και φιλικότερη προς το κλίμα, την αποδοτική χρήση των προϊόντων, καθώς και την καταπολέμηση της τεχνητής γήρανσης και το δικαίωμα επισκευής αγαθών και προϊόντων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του ότι το έργο που απαιτείται για τη μέτρηση του αποτυπώματος άνθρακα πρέπει να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής των προϊόντων και δεν είναι εύκολο να εφαρμοστεί. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Απαιτείται προσαρμογή των κανόνων προστασίας των καταναλωτών στο ψηφιακό περιβάλλον. Οι νέες προκλήσεις που θέτουν οι αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το διαδίκτυο των πραγμάτων και η ρομποτική, απαιτούν ενίσχυση της υφιστάμενης προστασίας και πρέπει να εξεταστούν, ιδίως κατά την αναθεώρηση της οδηγίας για την ασφάλεια των προϊόντων, ενώ πρέπει να εντοπιστούν και να καλυφθούν τα κενά της ισχύουσας νομοθεσίας. Για τον ίδιο λόγο, η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και η πράξη για τις ψηφιακές αγορές θα έχουν καθοριστική σημασία για την συμπλήρωση της εν λόγω στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητά η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) να αποτυπωθεί και στη συμμετοχή όλων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ιδίως δε των οργανώσεων καταναλωτών), λόγω του ρόλου τους στην ανάπτυξη του θεματολογίου. Η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών —και ειδικότερα οι οργανώσεις καταναλωτών και εκπροσώπησης των επιχειρήσεων, από κοινού με άλλους κοινωνικούς εταίρους— πρέπει να αναπτύξει μια αμοιβαία επωφελή σχέση, ώστε να εγγυάται την ευρύτερη συμμετοχή στη διαμόρφωση και την υλοποίηση της πολιτικής αυτής. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Κατά συνέπεια, ο ρόλος της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των καταναλωτών πρέπει να αυξηθεί και να ενισχυθεί στα πλαίσια του θεματολογίου, καθώς συντελούν στην εδραίωση υψηλού επιπέδου προστασίας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των δυσχερειών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) ως προς τη συμβολή τους στην επιτυχία του θεματολογίου, κυρίως όσον αφορά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών βιώσιμων, αλλά με μεγαλύτερη οικονομική αξία. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται να παρασχεθούν στις επιχειρήσεις, κυρίως τις ΜΜΕ, οικονομικά μέσα ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του θεματολογίου, ιδίως σε μία χρονική στιγμή κατά την οποία η αντιμετώπιση της κρίσης που προκλήθηκε από την νόσο COVID-19 έχει μειώσει τις επενδύσεις των επιχειρήσεων στο ψηφιακό και το οικολογικό πεδίο. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Η ανακοίνωση της Επιτροπής

2.1.   Γενικά

| 2.1.1. | Στην ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:






  — | επιδιώκει να ενισχύσει το γενικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ θεσμικών οργάνων της ΕΕ, κρατών μελών και ενδιαφερομένων μερών· |
| --- | --- | --- |

2.1.1.

—

επιδιώκει να ενισχύσει το γενικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ θεσμικών οργάνων της ΕΕ, κρατών μελών και ενδιαφερομένων μερών·

| — | υιοθετεί μια ολιστική προσέγγιση που καλύπτει διάφορες πολιτικές της Ένωσης· |
| --- | --- |

—

υιοθετεί μια ολιστική προσέγγιση που καλύπτει διάφορες πολιτικές της Ένωσης·

| — | αποτυπώνει την ανάγκη συνυπολογισμού των απαιτήσεων προστασίας των καταναλωτών στη διαμόρφωση και εφαρμογή άλλων πολιτικών, συμπληρωματικά προς άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

αποτυπώνει την ανάγκη συνυπολογισμού των απαιτήσεων προστασίας των καταναλωτών στη διαμόρφωση και εφαρμογή άλλων πολιτικών, συμπληρωματικά προς άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ·

| — | απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, καθώς και τη μεταφορά, εφαρμογή και επιβολή του πλαισίου προστασίας των καταναλωτών που έχει διαμορφωθεί σε επίπεδο παραγώγου δικαίου της Ένωσης. |
| --- | --- |

—

απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, καθώς και τη μεταφορά, εφαρμογή και επιβολή του πλαισίου προστασίας των καταναλωτών που έχει διαμορφωθεί σε επίπεδο παραγώγου δικαίου της Ένωσης.

| 2.1.2. | Στην ανακοίνωση αναφέρονται είκοσι δύο (22) δράσεις που καλύπτουν πέντε κύριους τομείς προτεραιότητας:






  — | την πράσινη μετάβαση· |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

—

την πράσινη μετάβαση·

| — | τον ψηφιακό μετασχηματισμό· |
| --- | --- |

—

τον ψηφιακό μετασχηματισμό·

| — | την έννομη προστασία και επιβολή των δικαιωμάτων των καταναλωτών· |
| --- | --- |

—

την έννομη προστασία και επιβολή των δικαιωμάτων των καταναλωτών·

| — | τις ειδικές ανάγκες ορισμένων ομάδων καταναλωτών· και |
| --- | --- |

—

τις ειδικές ανάγκες ορισμένων ομάδων καταναλωτών· και

| — | τη διεθνή συνεργασία. |
| --- | --- |

—

τη διεθνή συνεργασία.

| 2.1.3. | Στην ανακοίνωση εξετάζονται τα προβλήματα και κρίνεται ότι είναι σημαντικό να έχουν όλοι ισότιμη και επαρκή πρόσβαση σε απαραίτητες και προσιτές διαγνωστικές εξετάσεις, εξοπλισμό προστασίας, θεραπεία και μελλοντικά εμβόλια, καθώς και να παρέχονται στους καταναλωτές όλα τα εχέγγυα όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, την ιατρική δεοντολογία, την ιδιωτικότητα και την προστασία των δεδομένων σύμφωνα με τον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ). |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Οι κοινωνικές και οικονομικές αναταραχές που συνδέονται με την πανδημία αντιπροσωπεύουν πρόκληση για την κοινωνία. Παρότι είναι σημαντικό να κατοχυρώνεται υψηλός βαθμός προστασίας των καταναλωτών, παραμένουν ακόμη ορισμένες προκλήσεις, όπως οι εξής:






  — | η εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με το δικαίωμα πλήρους επιστροφής των προκαταβολών που έχουν καταβληθεί στα πρακτορεία ταξιδίων· |
| --- | --- | --- |

2.1.4.

—

η εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με το δικαίωμα πλήρους επιστροφής των προκαταβολών που έχουν καταβληθεί στα πρακτορεία ταξιδίων·

| — | η έξαρση των περιπτώσεων εξαπάτησης καταναλωτών, των παραπλανητικών τεχνικών μάρκετινγκ και των περιπτώσεων απάτης στις διαδικτυακές αγορές· |
| --- | --- |

—

η έξαρση των περιπτώσεων εξαπάτησης καταναλωτών, των παραπλανητικών τεχνικών μάρκετινγκ και των περιπτώσεων απάτης στις διαδικτυακές αγορές·

| — | η μεταβολή των προτύπων κατανάλωσης, όπως εκείνου που προκύπτει από την αύξηση των απορριμμάτων συσκευασιών μίας χρήσης. |
| --- | --- |

—

η μεταβολή των προτύπων κατανάλωσης, όπως εκείνου που προκύπτει από την αύξηση των απορριμμάτων συσκευασιών μίας χρήσης.

2.2.   Κύριοι τομείς προτεραιότητας

| 2.2.1. | Πράσινη μετάβαση: συμβολή στην κλιματική ουδετερότητα, τη διαφύλαξη των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας και τον περιορισμό της ρύπανσης των υδάτων, του αέρα και του εδάφους. Η πρόσβαση σε βιώσιμα προϊόντα πρέπει να εξασφαλίζεται για όλους. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία καθορίζει μια συνολική στρατηγική για τη μεταμόρφωση της ΕΕ σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία, με μια κλιματικά ουδέτερη, αποδοτική από πλευράς πόρων, καθαρή και κυκλική οικονομία, με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Η οδηγία σχετικά με την πώληση καταναλωτικών αγαθών πρέπει να τροποποιηθεί, ώστε να δοθεί ώθηση στις επισκευές και να καταστεί η δυνατότητα επισκευής πραγματικό δικαίωμα. Προβλέπονται επίσης πρόσθετα μέτρα για τη διευθέτηση συγκεκριμένων ομάδων αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Οι καταναλωτές πρέπει να προστατεύονται καλύτερα από πληροφορίες ψευδείς ή που παρουσιάζονται με τρόπο συγκεχυμένο ή παραπλανητικό και αποσκοπούν στο να δώσουν την εντύπωση ότι ένα προϊόν ή μια επιχείρηση σέβεται περισσότερο το περιβάλλον («προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας»). |
| --- | --- |

2.2.4.

2.3.   Ψηφιακός μετασχηματισμός

| 2.3.1. | Η οδηγία σχετικά με την καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της Ένωσης για την προστασία των καταναλωτών και η οδηγία σχετικά με το ψηφιακό περιεχόμενο συνιστούν σημαντικά βήματα, παρότι απαιτούνται πρόσθετα μέτρα, λαμβανομένων υπόψη των γοργών ρυθμών των τεχνολογικών εξελίξεων. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Απαιτείται να αποτραπεί η χρήση «σκοτεινών μοτίβων»: πρακτικών εξατομίκευσης που συνίστανται στην ανάλυση προφίλ, στην κρυφή διαφήμιση, την απάτη, την ψευδή ή παραπλανητική πληροφόρηση και σε παραποιημένες κριτικές καταναλωτών. Απαιτούνται επίσης πρόσθετες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και την οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών, εφόσον οι καταναλωτές πρέπει να διαθέτουν συγκρίσιμο επίπεδο προστασίας και δικαιοσύνης είτε εντός είτε εκτός διαδικτύου. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Η τεχνητή νοημοσύνη ενέχει οφέλη, ορισμένες χρήσεις της όμως ενδέχεται να παραβιάζουν τα δικαιώματα των καταναλωτών και να τους προκαλούν ζημία. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ΓΚΠΔ, το υποκείμενο των δεδομένων έχει δικαίωμα σε ανθρώπινη παρέμβαση όταν μια απόφαση που βασίζεται σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία το επηρεάζει σημαντικά. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Ο νέος κανονισμός για τη συνεργασία όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών ενισχύει τη διαδικτυακή ικανότητα των αρμόδιων αρχών, τους μηχανισμούς συνεργασίας και το σύστημα συλλογής πληροφοριών για την αντιμετώπιση παραβιάσεων μεγάλης κλίμακας της νομοθεσίας της ΕΕ σε θέματα προστασίας των καταναλωτών, ώστε να εξασφαλίζεται σταθερό επίπεδο προστασίας στους καταναλωτές και να παρέχονται «υπηρεσίες μίας στάσης» στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.3.4.

2.4.   Αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των καταναλωτών

| 2.4.1. | Η αρχική παραδοχή είναι ότι, γενικά, οι καταναλωτές είναι ο πιο αδύναμος κρίκος μιας συναλλαγής και, συνεπώς, τα συμφέροντά τους χρήζουν προστασίας. Ωστόσο, ορισμένες ομάδες καταναλωτών μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι και να έχουν ανάγκη από ειδικές διασφαλίσεις. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε κοινωνικές περιστάσεις ή σε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία, το φύλο, η κατάσταση της υγείας τους, ο ψηφιακός και ο αριθμητικός γραμματισμός ή η οικονομική τους κατάσταση. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Η αύξηση της οικονομικής ευπάθειας πολλών νοικοκυριών στην ΕΕ είναι ιδιαίτερα ανησυχητική ετούτη τη χρονική στιγμή. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Σκοπός της αναθεώρησης είναι επίσης να αποτραπούν καταστάσεις διακρίσεων ως προς την πρόσβαση σε πιστωτικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.3.1 | Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με αναπηρία έχουν ειδικές ανάγκες σε σχέση με την κατανάλωση, και είναι σημαντικό να κατοχυρώνεται η παροχή σαφούς, ευπρόσιτης και εύχρηστης πληροφόρησης εντός και εκτός διαδικτύου, σύμφωνα με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας προϊόντων και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.4.3.1

| 2.4.3.2 | Μια δίκαιη και χωρίς διακρίσεις διευθέτηση της ψηφιακής μετάβασης θα πρέπει να καλύπτει τις ανάγκες των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρία και, γενικότερα, των καταναλωτών που δεν χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, που ενδέχεται να είναι λιγότερο εξοικειωμένοι με τα ψηφιακά εργαλεία. |
| --- | --- |

2.4.3.2

| 2.4.3.3 | Τα παιδιά και οι ανήλικοι είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε παραπλανητικές ή επιθετικές πρακτικές ηλεκτρονικού μάρκετινγκ και θα πρέπει να βρεθούν λύσεις για το πρόβλημα αυτό. Πέραν τούτου, τα παιδιά πρέπει να προστατεύονται από υπάρχοντα μη ασφαλή προϊόντα και από τους κινδύνους που σχετίζονται με τα προϊόντα, συνεπώς θα επικαιροποιηθούν οι απαιτήσεις ασφαλείας για τα πρότυπα που αφορούν ορισμένα προϊόντα για παιδιά. |
| --- | --- |

2.4.3.3

| 2.4.3.4 | Ο κίνδυνος διακριτικής μεταχείρισης μερικές φορές επιτείνεται από τη χρήση αλγορίθμων από ορισμένους προμηθευτές προϊόντων και υπηρεσιών. Οι αλγόριθμοι αυτοί ενδέχεται να έχουν διαμορφωθεί με βάση προκαταλήψεις που συχνά πηγάζουν από προϋπάρχουσες προσδοκίες συναφείς με την πολιτισμική ή κοινωνική παράδοση. |
| --- | --- |

2.4.3.4

2.5.   Προστασία των καταναλωτών στο παγκόσμιο πλαίσιο

| 2.5.1. | Είναι σημαντικό να προβάλει η ΕΕ το υψηλό της επίπεδο προστασίας των καταναλωτών σε διεθνές επίπεδο, ως ευρωπαϊκή αξία και πρότυπο. |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | Η εγγύηση της ασφάλειας των εισαγωγών και η προστασία των καταναλωτών της ΕΕ από αθέμιτες επιχειρηματικές πρακτικές που εφαρμόζουν επιχειρηματίες εκτός ΕΕ απαιτεί ενισχυμένη δράση εντός της ΕΕ, μέσω ισχυρότερων εργαλείων εποπτείας της αγοράς, και στενότερη συνεργασία με τις αρχές στις χώρες εταίρους της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | Η πολυμερής συνεργασία σε θέματα καταναλωτών είναι μείζονος σημασίας για την προώθηση υψηλού επιπέδου προστασίας και ασφάλειας σε διεθνές επίπεδο και για την προστασία των καταναλωτών παγκοσμίως. |
| --- | --- |

2.5.3.

2.6.   Διακυβέρνηση

| 2.6.1. | Το θεματολόγιο παρουσιάζει τις δράσεις για την προώθηση των προτεραιοτήτων της πολιτικής καταναλωτών που θα αναπτύξουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη κατά την προσεχή πενταετία. |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.6.2. | Η νέα αυτή προοπτική στη συνεργασία μεταξύ προτεραιοτήτων ενωσιακής και εθνικής πολιτικής συνεπάγεται ένα νέο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας, ικανό να παράγει συγκεκριμένες δράσεις. |
| --- | --- |

2.6.2.

| 2.6.3. | Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να διατηρεί τακτικές συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) και θα εργάζεται σε στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές, ώστε να εξασφαλίσει τον στενό συντονισμό των δράσεων και τη βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων πόρων. |
| --- | --- |

2.6.3.

| 2.6.4. | Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τη στενή και αποτελεσματική συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων καταναλωτών, της βιομηχανίας και του ακαδημαϊκού κόσμου. Οι ισχυρές, σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο, οργανώσεις καταναλωτών συνιστούν καίριους εταίρους για τον σχεδιασμό των εργασιών βάσει του θεματολογίου και για την προσέγγιση των καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.6.4.

| 2.6.5. | Ως εκ τούτου, η Επιτροπή:






  — | θα συγκροτήσει νέα συμβουλευτική ομάδα για την πολιτική των καταναλωτών· |
| --- | --- | --- |

2.6.5.

—

θα συγκροτήσει νέα συμβουλευτική ομάδα για την πολιτική των καταναλωτών·

| — | θα αναμορφώσει το 2021 τον πίνακα αποτελεσμάτων για τις καταναλωτικές συνθήκες. |
| --- | --- |

—

θα αναμορφώσει το 2021 τον πίνακα αποτελεσμάτων για τις καταναλωτικές συνθήκες.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Όσον αφορά την κρίση στον τομέα της υγείας, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για εμβολιασμό του πληθυσμού και να μεριμνήσουν ώστε η ευρωπαϊκή εκστρατεία εμβολιασμού να είναι κοινωνικά και οικονομικά προσιτή σε όλους τους πολίτες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Είναι σημαντικό να κληθούν οι καταναλωτές να συμμετάσχουν στην οικονομία και να καταστούν ικανοί προς τούτο, ώστε να αναδειχθούν σε καίριους παράγοντες μιας βιώσιμης ανάκαμψης, ενισχύοντας έτσι την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της Ένωσης και της ενιαίας αγοράς. Σημαντικά θα είναι νέα επιχειρηματικά μοντέλα που θα βελτιστοποιούν την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα αγαθών και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι καταναλωτές πρέπει να είναι σημαντικοί παράγοντες της οικολογικής μετάβασης, προωθώντας τη βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση. Όλα τα προϊόντα πρέπει να είναι ασφαλή, διαθέσιμα, φθηνά και προσιτά, κυρίως όσον αφορά την προώθηση της διάρκειας ζωής, της βιωσιμότητας και της δυνατότητας επισκευής και ανακύκλωσης. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τοποθετηθεί υπέρ της ρύθμισης της λεγόμενης «τεχνητής γήρανσης» και υπέρ της βιωσιμότητας των προϊόντων, ακόμη και των λογισμικών. Τα μέτρα που προτείνονται, γενικά, είναι οριζόντια και δεν αφορούν ειδικά την προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι ΜΜΕ πρέπει να κληθούν να συμμετάσχουν ενεργά στην οικολογική μετάβαση, χωρίς να αυξηθεί δυσανάλογα ο διοικητικός φόρτος. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ δεσμεύεται να συνεργαστεί ενεργά για την επίτευξη μιας οικολογικής μετάβασης και ενός ψηφιακού μετασχηματισμού, χωρίς την πρόκληση κοινωνικών αποκλεισμών και με αποφυγή ενός καθεστώτος δύο ταχυτήτων για τους ευάλωτους καταναλωτές, καθώς και των διακρίσεων που περιορίζουν την επιλογή και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, όπως η άρνηση της πρόσβασης σε πιστωτικές υπηρεσίες στις εγκύους λόγω ενδεχόμενης απώλειας εισοδήματος ή ο αποκλεισμός των ανύπαντρων μητέρων από ορισμένες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Πρέπει να ληφθούν μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση της ευάλωτης οικονομικής κατάστασης των οικογενειών, συμπεριλαμβανομένων των μονογονεϊκών οικογενειών και των οικογενειών με συζύγους του ιδίου φύλου, ιδίως όσον αφορά θέματα χρέους. Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένως υποστηρίξει στις γνωμοδοτήσεις της τη ρύθμιση της υπερχρέωσης των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Μεταξύ των οριζόντιων μέτρων, η Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει δράση στον τομέα της ενεργειακής φτώχειας και να αποτρέψει καταστάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε κοινωνικό αποκλεισμό. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ ελπίζει να προχωρήσει η Επιτροπή, το συντομότερο δυνατό, στην αναθεώρηση των οδηγιών σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων, την καταναλωτική πίστη, την εξ αποστάσεως εμπορία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, τα δικαιώματα των καταναλωτών, τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ έχει υψηλές προσδοκίες όσον αφορά την οδηγία σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών, ευελπιστεί δε ότι η μεταφορά της οδηγίας θα είναι συμβατή με τα εθνικά νομικά πλαίσια των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο να δοθεί στους καταναλωτές η δυνατότητα να διαδραματίζουν πιο ενεργό ρόλο στην οικολογική μετάβαση. Δεν αρκεί να προβαίνουν οι επιχειρήσεις σε μεταβολές και καινοτομίες· χρειάζεται να αποδεχθεί η αγορά να μετασχηματιστεί, ώστε να λειτουργεί η οικονομία με τρόπο περισσότερο κυκλικό: κατανάλωση πιο βιώσιμων προϊόντων (πιθανότατα πιο ακριβών), μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και δυνατότητα επισκευής των προϊόντων, σε συνδυασμό με τον επιθυμητό οικολογικό σχεδιασμό (ανάπτυξη προϊόντων βάσει οικολογικών κριτηρίων), και αποδοτικότερη χρήση των φυσικών πόρων. Ο ρόλος των μεταφορών στην οικολογική μετάβαση θα πρέπει επίσης να εξεταστεί. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Είναι σημαντικό να δοθεί το μήνυμα ότι η δέσμευση υπέρ του περιβάλλοντος αφορά όλους: τις επιχειρήσεις —που εφαρμόζουν πιο βιώσιμα μέτρα και πρακτικές, ενημερώνουν και εκπαιδεύουν τους καταναλωτές— και, για να είναι αποτελεσματικά αυτά τα μέτρα, τους καταναλωτές, που πρέπει επίσης να υιοθετήσουν βιώσιμες συνήθειες και συμπεριφορές. Όσο για το πρόσθετο κόστος που ενδέχεται να προκύψει για τις ευρωπαϊκές ΜΜΕ, το οποίο μετράται με την εκτίμηση αντικτύπου βάσει του «τεστ ΜΜΕ» (που περιλαμβάνεται στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία «Small Business Act»), πρέπει να εξασφαλιστεί ότι αυτό θα μετριάζεται χάρη στον μηχανισμό αυτόν, ο οποίος περιλαμβάνει επίσης την υπό εξέλιξη διαβούλευση με τους εκπροσώπους των ΜΜΕ. Θα χρειαστεί να δημιουργηθούν μηχανισμοί και μέσα ώστε οι ΜΜΕ να είναι ικανές να επικαιροποιήσουν και να ανανεώσουν τις γνώσεις τους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να ενισχυθεί η καταπολέμηση των καταχρηστικών διαδικτυακών εμπορικών πρακτικών που παραβιάζουν τα δικαιώματα των καταναλωτών και όλων των άλλων φορέων που συμμετέχουν στον κύκλο των προϊόντων. Υποστηρίζει πως οτιδήποτε θεωρείται καταχρηστικό στον υλικό κόσμο (εκτός διαδικτύου) πρέπει να τυγχάνει της ίδιας αντιμετώπισης και στον ψηφιακό κόσμο (στο διαδίκτυο). Η εμφάνιση νέων μορφών καταχρήσεων στον εκτός διαδικτύου κόσμο, όπως οι στρατηγικές παρακολούθησης των επιχειρήσεων και τα «σκοτεινά μοτίβα», απαιτούν την ανάπτυξη ακόμη πιο ισχυρών μεθόδων προστασίας. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Είναι σημαντικό να ενισχυθούν τα ανθρώπινα, τα ηλεκτρονικά και τα λοιπά μέσα που προσφέρουν στήριξη για την καταπολέμηση της ψηφιακής απάτης, η οποία, λόγω της ευρείας κάλυψης και της διασποράς της, καθιστά πολύ πιο περίπλοκη τη δράση των αρχών, ακόμη και σε περιπτώσεις που συνιστούν έως και επίθεση κατά της δημόσιας υγείας (όπως π.χ. η αγορά στο διαδίκτυο «παράνομων» φαρμάκων). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Στις δράσεις 8, 9 και 10, είναι σημαντικό να τηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και την αναγκαία ευελιξία, προκειμένου να μην παρακωλύεται η καινοτομία και η τεχνολογική και οικονομική εξέλιξη. Είναι σημαντικό να αναπτυχθεί σχέδιο δράσης μαζί με την Κίνα σε θέματα ασφάλειας των προϊόντων και να αυξηθεί η στήριξη προς τις εταίρους χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων και των αφρικανικών χωρών, για την απόκτηση ικανότητας από άποψη ρυθμίσεων και τεχνικής συνδρομής. Σημαντική είναι επίσης η προστασία της γνησιότητας των προϊόντων (και, επιπροσθέτως, των δικαιωμάτων επί του σήματος), καθώς είναι αναγνωρισμένη η ύπαρξη μεγάλου όγκου προϊόντων παραποίησης και απομίμησης σε ορισμένες τρίτες χώρες. Για λόγους αναγνωρισμένης ποιότητας, ευκολίας χρήσης και φήμης, τα πρωτότυπα προϊόντα αξίζουν την ιδιαίτερη προσοχή και το ενδιαφέρον των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την καθιέρωση μιας μεθόδου ποιοτικής και ποσοτικής αξιολόγησης. Είναι σημαντικό να εκτιμηθεί κατά πόσον οι οδηγίες της Ένωσης εφαρμόζονται εγκαίρως, σύμφωνα με τις διατάξεις του παράγωγου δικαίου και με τις αρχές βελτίωσης της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των στρατηγικών (π.χ. της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, γενικά, και της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» ή του νέου θεματολογίου για τους καταναλωτές, ειδικότερα) και των ενδελεχέστερων ρυθμιστικών (ή μη ρυθμιστικών) πρωτοβουλιών που υποτίθεται ότι αποσκοπούν στην υλοποίηση των στρατηγικών αυτών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι φιλοδοξίες του θεματολογίου για τους καταναλωτές, ενόψει της επίτευξης των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, απαιτείται να χαρακτηρίζονται από συνέπεια καθ’ όλη τη διάρκεια της υλοποίησης των επιμέρους πρωτοβουλιών παρακολούθησης. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Η κρίση της νόσου COVID-19

| 4.1. | Η τρέχουσα κρίση της πανδημίας έπληξε σοβαρά τους πάντες, καθώς έχει σημαντικό αντίκτυπο σε πολλά πεδία της ζωής. Η κρίση οδήγησε σε αλλαγή των κύριων προτεραιοτήτων των κρατών μελών, που αποδείχτηκε εξαιρετικά επαχθής για τους καταναλωτές, των οποίων τα δικαιώματα περιορίστηκαν ως μη έδει, χωρίς ούτε να ενισχυθούν οι ήδη υφιστάμενοι μηχανισμοί ούτε να δημιουργηθούν νέοι μηχανισμοί για την αντιμετώπιση των νέων καταστάσεων ώστε να εξασφαλίζεται η οικονομική προστασία των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ως εκ τούτου, προκειμένου να προληφθούν οι ενδεχόμενες συνέπειες για τους καταναλωτές και να αξιοποιηθούν τα διδάγματα από την κρίση της πανδημίας, είναι σημαντικό να καταβληθούν προσπάθειες για την ενίσχυση, στο μέλλον, της προστασίας των καταναλωτών στους τομείς των υπηρεσιών υγείας, της ενέργειας, των επικοινωνιών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των αερομεταφορών και των δικαιωμάτων των επιβατών, των οργανωμένων ταξιδίων, της επιτήρησης, της διατροφής και των ψηφιακών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Από την άλλη πλευρά, η κρίση ευνόησε την εξάπλωση αθέμιτων εμπορικών πρακτικών με στόχο τους πλέον ευάλωτους και, για κάποιο διάστημα, πέραν του ότι επέφερε ελλείψεις ορισμένων προϊόντων και μέσων ατομικής προστασίας, οδήγησε σε υπερβολικά υψηλές και κερδοσκοπικές τιμές. Η κατάσταση αυτή θα απαιτήσει εκ νέου την προσοχή και την αύξηση των μέσων των ελεγκτικών αρχών, με την προοπτική νέας περιόδου όξυνσης της κρίσης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το θέμα αυτό, ώστε να προσφέρει τη συνδρομή της στην Επιτροπή για τον καθορισμό και την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Άλλοι τομείς που αξίζει να αναφερθούν, και που δεν περιλαμβάνονται στο νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές ή εξετάζονται εμμέσως

5.1.   Διαχείριση της δημόσιας υγείας στα κράτη μέλη

Πραγματοποιούνται πλέον τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας. Με έναυσμα την κρίση του κορονοϊού, αποδείχτηκε ότι η ΕΕ χρειάζεται να έχει πολύ ισχυρότερο ρόλο στον τομέα της δημόσιας υγείας, ώστε να προστατεύει την υγεία όλων των Ευρωπαίων πολιτών, με πιο ανθεκτικά συστήματα υγείας, ενισχύοντας ένα πιο στέρεο πλαίσιο ασφάλειας υγείας.

5.2.   Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

Κατά την αναθεώρηση της οδηγίας για την καταναλωτική πίστη, καθοριστική σημασία θα έχει να ενισχυθεί ο μηχανισμός αναστολής πληρωμών και η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που θα διαφυλάσσει τα συμφέροντα των καταναλωτών, ανεξάρτητα από τη φύση της πίστωσης. Θα είναι σημαντικό να αξιολογηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ο μηχανισμός περί αφερεγγυότητας των ιδιωτών, δεδομένου ότι πρέπει να αποτραπεί η υφιστάμενη σήμερα έλλειψη προστασίας των καταναλωτών.

5.3.   Τουρισμός, ψυχαγωγία και δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών

Είναι σημαντικό να θεσπιστούν, να ενισχυθούν ή να τροποποιηθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών και να συσταθούν ευρωπαϊκά ταμεία για τη διαφύλαξη των συμφερόντων των καταναλωτών στους τομείς αυτούς. Από την άλλη πλευρά, θα είναι η καλύτερη ευκαιρία για να αναθεωρηθεί η προστασία των καταναλωτών με ένα κατάλληλο καθεστώς οικονομικής προστασίας, που θα προστατεύει τους επιβάτες από τον κίνδυνο κρίσης ρευστότητας ή από περιπτώσεις χρεωκοπίας μιας αεροπορικής εταιρείας, όσον αφορά την επιστροφή των εξόδων εισιτηρίων και, εάν απαιτείται, τον επαναπατρισμό.

5.4.   Στέγαση

Είναι αναγκαίο να θεσπιστεί ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τη στέγαση, που να καλύπτει διάφορους τομείς, ειδικότερα δε το περιβάλλον, την ενέργεια, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τα συμβατικά δικαιώματα και την υγεία, υπό την έννοια της θέσπισης της πρόσβασης σε αξιοπρεπή και μακροπρόθεσμα προσιτή κατοικία ως δικαιώματος των Ευρωπαίων καταναλωτών. Πρέπει να δοθούν κίνητρα για την οικοδόμηση βιώσιμων κατοικιών (π.χ. των λεγόμενων «παθητικών κατοικιών»). Η εφαρμογή των αρχών της κυκλικότητας στην ανακαίνιση κτιρίων θα μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με τα οικοδομικά υλικά. Η ανακαίνιση κτιρίων μπορεί να διανοίξει πολλές δυνατότητες και να οδηγήσει σε κοινωνικά, περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη ευρείας εμβέλειας.

5.5.   Ενέργεια

Είναι σημαντικό να ενισχυθούν τα δικαιώματα των καταναλωτών κατά την εφαρμογή πολιτικών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ιδιοκατανάλωση και τα τιμολόγια της αγοράς και να εξασφαλιστεί ότι κανένας καταναλωτής δεν θα υφίσταται διακρίσεις ή αποσύνδεση κατά την εισαγωγή νέων πραγματικά εναλλακτικών λύσεων ενέργειας.

| 5.6. | Απαιτείται να οριστεί καλύτερα και να ενισχυθεί η υποχρέωση λογοδοσίας που υπέχουν οι ψηφιακές πλατφόρμες, είτε για την ασφάλεια των προϊόντων είτε για την ευθύνη κατά τη διαμεσολάβηση σε συμβάσεις που συνάπτονται διαδικτυακά. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Είναι σημαντικό να θεσπιστεί μια δομή σαφούς υπευθυνότητας για τις δικτυακές πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένης της λήψης κατάλληλων μέτρων για την αντιμετώπιση των δόλιων, αθέμιτων και παραπλανητικών εμπορικών πρακτικών και της πώλησης μη συμμορφούμενων προϊόντων και επικίνδυνων εμπορευμάτων ή υπηρεσιών μέσω διαδικτύου. Από αυτή την άποψη, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ Επιτροπής και εθνικών αρχών για την καταπολέμηση τέτοιου είδους ανέντιμων πρακτικών. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η άμεση πώληση επικίνδυνων για τους καταναλωτές προϊόντων, κυρίως λόγω της χημικής τους σύνθεσης, πρέπει να παύσει ή να οριοθετηθεί. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εισαγωγή του συστήματος «Safety Gate» ως συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ για μη ασφαλή καταναλωτικά προϊόντα. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Είναι σημαντικό να ενισχυθεί η προστασία στον τομέα των επιφυών διαδικτυακών υπηρεσιών (over-the-top — OTT), που εξακολουθεί να μην καλύπτεται από τις περισσότερες εθνικές νομοθεσίες, ούτε και περιελήφθη στον ευρωπαϊκό κώδικα ηλεκτρονικών επικοινωνιών. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ΕΕ, αναπτύσσοντας περαιτέρω την πολιτική προστασίας των καταναλωτών, θα ενισχύσει την οικονομική, κοινωνική και εδαφική της συνοχή. Χωρίς να θιγεί ο πολιτικός σχεδιασμός της σε παγκόσμιο επίπεδο, θα πρέπει να υλοποιήσει διάφορες δράσεις και προγράμματα πλησιέστερα προς τους πολίτες, πράγμα που απαιτεί να ενισχύσει το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών και το δίκτυο συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών, με τη συμμετοχή όλων των εθνικών αρχών. |
| --- | --- |

5.10.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη συμβιβαστική τροπολογία απορρίφθηκε από την Ολομέλεια, αν και συγκέντρωσε περισσότερο από το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων (άρθρο 54 παρ. 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

Σημείο 1.13

Να διαγραφεί:

| | 1.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται να παρασχεθούν στις επιχειρήσεις, κυρίως τις ΜΜΕ, οικονομικά μέσα ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του θεματολογίου, ιδίως σε μία χρονική στιγμή κατά την οποία η αντιμετώπιση της κρίσης που προκλήθηκε από την νόσο COVID-19 έχει μειώσει τις επενδύσεις των επιχειρήσεων στο ψηφιακό και το οικολογικό πεδίο. |
| --- | --- | --- |

1.13.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται να παρασχεθούν στις επιχειρήσεις, κυρίως τις ΜΜΕ, οικονομικά μέσα ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του θεματολογίου, ιδίως σε μία χρονική στιγμή κατά την οποία η αντιμετώπιση της κρίσης που προκλήθηκε από την νόσο COVID-19 έχει μειώσει τις επενδύσεις των επιχειρήσεων στο ψηφιακό και το οικολογικό πεδίο.

Αιτιολογία:

| | Η τρέχουσα διατύπωση της παραγράφου αφήνει να εννοηθεί ότι θα πρέπει να παρέχεται στήριξη από τον δημόσιο τομέα προς τις επιχειρήσεις προκειμένου να τηρούν τα βασικά μέτρα προστασίας των καταναλωτών. Εξυπακούεται ότι τα σχέδια αυτά υπερβαίνουν τα εσκαμμένα του οικονομικού συστήματος που βασίζεται στα κέρδη και αντίκεινται προς τις βασικές απαιτήσεις λειτουργίας του εν λόγω συστήματος. Η προστασία των καταναλωτών δεν αποτελεί πολυτέλεια ούτε εναλλακτική δυνατότητα που πρέπει να παρέχεται με τη χρήση δημόσιων κονδυλίων. |
| --- | --- |

Η τρέχουσα διατύπωση της παραγράφου αφήνει να εννοηθεί ότι θα πρέπει να παρέχεται στήριξη από τον δημόσιο τομέα προς τις επιχειρήσεις προκειμένου να τηρούν τα βασικά μέτρα προστασίας των καταναλωτών. Εξυπακούεται ότι τα σχέδια αυτά υπερβαίνουν τα εσκαμμένα του οικονομικού συστήματος που βασίζεται στα κέρδη και αντίκεινται προς τις βασικές απαιτήσεις λειτουργίας του εν λόγω συστήματος. Η προστασία των καταναλωτών δεν αποτελεί πολυτέλεια ούτε εναλλακτική δυνατότητα που πρέπει να παρέχεται με τη χρήση δημόσιων κονδυλίων.

Ψηφοφορία:

| Ψήφοι υπέρ: | 64 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 139 |
| Αποχές: | 35 |

Ψήφοι υπέρ:

64

Ψήφοι κατά:

139

Αποχές:

35

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/53 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/53

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη»

[COM(2020) 761 final]

(2021/C 286/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Martin SCHAFFENRATH |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Martin SCHAFFENRATH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 232/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

232/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί πρωτίστως την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξασφαλίσει, μέσω της νέας φαρμακευτικής στρατηγικής για την Ευρώπη, τον εφοδιασμό με ασφαλή, υψηλής ποιότητας και οικονομικά προσιτά φάρμακα και την οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας των κρατών μελών, καθώς και να προωθήσει την ανταγωνιστικότητα της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Ειδικότερα, οι νέες κοινές ευρωπαϊκές προσεγγίσεις διαδραματίζουν καίριο ρόλο στους ακόλουθους τομείς:






  — | στην πρόσβαση σε φάρμακα και τη διαθεσιμότητα τους· |
| --- | --- | --- |

1.1.

—

στην πρόσβαση σε φάρμακα και τη διαθεσιμότητα τους·

| — | στην οικονομική προσιτότητα και τη βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας· |
| --- | --- |

—

στην οικονομική προσιτότητα και τη βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας·

| — | στη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής βιομηχανίας· |
| --- | --- |

—

στη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής βιομηχανίας·

| — | στην ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού και παραγωγής προκειμένου να καταστούν πιο ανθεκτικές και διαφανείς· |
| --- | --- |

—

στην ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού και παραγωγής προκειμένου να καταστούν πιο ανθεκτικές και διαφανείς·

| — | στην αποτελεσματική υλοποίηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (1) από μια κλιματικά ουδέτερη φαρμακευτική βιομηχανία. |
| --- | --- |

—

στην αποτελεσματική υλοποίηση των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (1) από μια κλιματικά ουδέτερη φαρμακευτική βιομηχανία.

| 1.2. | Η τρέχουσα πανδημία COVID-19 καταδεικνύει τη σημασία ανάληψης συντονισμένης δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ εφιστά, ως εκ τούτου, την προσοχή στη σημασία των κοινών στρατηγικών για τη φαρμακευτική έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και για την τιμολόγηση των φαρμάκων, ιδίως σε ό,τι αφορά προϊόντα υψηλού κινδύνου και όπου δεν διασφαλίζεται η απόδοση των επενδύσεων για τους παρασκευαστές. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι κάθε μέτρο πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να σέβεται τις αρμοδιότητες των κρατών μελών και την αρχή της επικουρικότητας σύμφωνα με το άρθρο 168 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, προκειμένου, αφενός, να λαμβάνονται υπόψη τα εθνικά συστήματα υγείας που είναι οργανωμένα με διαφορετικό τρόπο σε κάθε κράτος μέλος και, αφετέρου, να αποφεύγεται η αποσταθεροποίησή τους από οικονομική άποψη. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό όσον αφορά τα ζητήματα τιμολόγησης και επιστροφής δαπανών, τα οποία εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών. Παράλληλα πρέπει να διασφαλιστεί ότι υπάρχει συνεχής ανταλλαγή πληροφοριών, γνώσεων και βέλτιστων πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ, με στόχο να αποφευχθούν ο κατακερματισμός και οι ανισότητες. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, υπό τις τρέχουσες συνθήκες„ ο ευρωπαϊκός φαρμακευτικός τομέας εξελίχθηκε τα τελευταία χρόνια προς μια κατεύθυνση η οποία οδήγησε εν μέρει σε κατάχρηση των διαφόρων καθεστώτων παροχής κινήτρων, στερείται διαφάνειας από πολλές απόψεις και έχει οδηγήσει σε συγκέντρωση σε επιχειρηματικούς τομείς με υψηλά περιθώρια κέρδους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε υπερβολική τιμολόγηση. Η ΕΟΚΕ κρίνει, συνεπώς, ότι πρέπει επειγόντως να αναθεωρηθεί και να προσαρμοστεί το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για τα φάρμακα και να συνδεθεί στενότερα με ένα σύστημα προϋποθέσεων που βασίζεται στην οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ειδικότερα τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει μια λειτουργική, δίκαιη και αποτελεσματική εσωτερική αγορά, η οποία, αφενός, προωθεί και ανταμείβει τη γνήσια ιατρική καινοτομία με πραγματική προστιθέμενη αξία για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και, αφετέρου, ενισχύει τον ανταγωνισμό για δίκαιη και προσιτή πρόσβαση σε φάρμακα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Με στόχο την προώθηση της καινοτόμου έρευνας και ανάπτυξης (Ε & Α) ως βάση για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής βιομηχανίας, η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως την ιδέα της εναρμόνισης του κανονιστικού πλαισίου για την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας, καθώς και της συνεκτικής εφαρμογής του στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά την αύξηση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού και παραγωγής με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και την αποφυγή ελλείψεων εφοδιασμού, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας ισορροπημένης προσέγγισης βάσει της οποίας προωθείται η αυξημένη διαφοροποίηση των εγκαταστάσεων παραγωγής και η προοδευτική/σταδιακή, μερική και ταυτόχρονα βιώσιμη επανεγκατάσταση της παραγωγής στην Ευρώπη. Τα πιθανά οικονομικά και φορολογικά οφέλη σε επίπεδο κρατών μελών και η αποτελεσματικότητά τους θα πρέπει να συζητηθούν και να αναλυθούν από κοινού σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για τη σχεδιαζόμενη αναθεώρηση του ευρωπαϊκού συστήματος παροχής κινήτρων για την Ε & Α στον φαρμακευτικό τομέα στην Ευρώπη, και ιδίως του κανονιστικού πλαισίου για τα παιδιατρικά φάρμακα και τα φάρμακα για σπάνιες ασθένειες. Οι υψηλές μη ικανοποιούμενες ανάγκες για κατάλληλες θεραπείες στον τομέα του παιδιατρικού καρκίνου πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα στις μελλοντικές στρατηγικές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου για τα φαρμακευτικά προϊόντα και οι μελλοντικές πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να βασίζονται πρωτίστως στην αρχή της διαφάνειας για τη δημιουργία πραγματικής προστιθέμενης αξίας για το κοινό καλό. Αυτό δεν αφορά μόνον το κόστος για τους παρασκευαστές, αλλά και τη δημόσια χρηματοδότηση της Ε & Α, τη χρήση των κινήτρων κ.λπ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει τις χρηματοδοτούμενες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρωτοβουλίες των κρατών μελών για την από κοινού προμήθεια καινοτόμων και ακριβών φαρμάκων, προκειμένου να διασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον θετικό ρόλο των γενόσημων και των βιοομοειδών φαρμάκων όσον αφορά την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτά φάρμακα, τη σημασία τους για μια βιώσιμη χρηματοδότηση των συστημάτων υγείας και τη συμβολή τους στην επίτευξη μιας ανθεκτικής και στρατηγικά ανεξάρτητης ευρωπαϊκής αγοράς φαρμάκων. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τη λήψη μέτρων, για παράδειγμα στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων, μέσω της εφαρμογής των κριτηρίων της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς και της προσφοράς από πολλαπλούς ανάδοχους, λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές πτυχές, έτσι ώστε να διαμορφώνεται ένας βιώσιμος σχεδιασμός της αγοράς για γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει να επιδειχθεί προσοχή πρωτίστως σε ό,τι αφορά την επίσπευση των εγκρίσεων βάσει ελλιπών στοιχείων και αυξημένης χρήσης πραγματικών δεδομένων και όχι όσον αφορά τη διασυνοριακή κρίση στον τομέα της υγείας. Η μετατόπιση του κινδύνου εις βάρος των ασθενών κατά το στάδιο της έγκρισης στο στάδιο της διάθεσης αυτών των φαρμάκων στην αγορά θα πρέπει με κάθε τρόπο να αποφευχθεί. Συνεπώς, τα δεδομένα και τα αποτελέσματα των μελετών θα πρέπει να δημοσιεύονται με συνέπεια για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής παρακολούθησης μετά τη διάθεσή τους στην αγορά. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Σύμφωνα με την έκθεση με τίτλο «Η Υγεία με μια ματιά: Ευρώπη» (2) που δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2020, οι δαπάνες υγείας και στα 27 κράτη μέλη της Ένωσης σημείωσαν ετήσια αύξηση κατά μέσο όρο 3 % την περίοδο 2013-2019 και το 2019 ανέρχονταν στο 8,3 % του ΑΕγχΠ. Μολονότι το ποσοστό αυτό έχει εξελιχθεί σύμφωνα με την οικονομική ανάπτυξη στα κράτη μέλη, αναμένεται ραγδαία αύξηση στο πλαίσιο της τρέχουσας πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Όπως τονίστηκε ήδη στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2016 (3) και στην έκθεση πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις επιλογές της ΕΕ για τη βελτίωση της πρόσβασης σε φάρμακα (4), οι ολοένα αυξανόμενες τιμές των φαρμάκων ασκούν ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις στα εθνικά συστήματα υγείας. Ως εκ τούτου, πρέπει να αποκατασταθεί η ισορροπία στο πολύπλοκο φαρμακευτικό σύστημα μεταξύ της έγκρισης των φαρμάκων και των μέτρων ενίσχυσης της καινοτομίας στην ΕΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί, σε όλα τα κράτη μέλη, η ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ειδικότερα, η αύξηση των τιμών των νεοεγκριθεισών θεραπειών απειλεί τη σταθερότητα του φαρμακευτικού προϋπολογισμού και, ως εκ τούτου, την πρόσβαση των ασθενών σε φάρμακα (5). Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικρίνει την έντονη συγκέντρωση σε τομείς που έχουν ήδη διερευνηθεί επαρκώς (π.χ. καρκίνος) και οι οποίοι καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από τα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια των παρασκευαστών. Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να βρεθούν στο μέλλον αποτελεσματικοί τρόποι διάσπασης αυτής της συγκέντρωσης. Οι θεραπείες θα πρέπει να είναι οικονομικά προσιτές και, στη συνέχεια, προσβάσιμες σε όλους τους ασθενείς επί ίσοις όροις. Προς τούτο, θα πρέπει η Ε & Α να κατευθυνθεί προς τομείς στους οποίους οι ιατρικές ανάγκες πραγματικά δεν καλύπτονται, όπως σπάνιες ασθένειες ή τύποι παιδιατρικού καρκίνου. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Στον χάρτη πορείας για το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη διανοητική ιδιοκτησία (6) τονίζεται ήδη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ισχυρό πλαίσιο για τη διανοητική ιδιοκτησία. Κάθε αλλαγή στο σύστημα αυτό θα πρέπει, συνεπώς, να συνοδεύεται από αξιόπιστη εκτίμηση επιπτώσεων, ούτως ώστε να γίνονται μόνον οι απαραίτητες αλλαγές. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα συμπληρωματικά πιστοποιητικά προστασίας και την αποκλειστικότητα των δεδομένων θα παρέχονται κίνητρα για την έρευνα σε νέους τομείς. Η περαιτέρω ανάπτυξη της φαρμακευτικής στρατηγικής πρέπει να καθοδηγείται από την κοινωνική προστιθέμενη αξία. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην πρόσβαση σε αποτελεσματικά, ασφαλή και οικονομικά προσιτά φάρμακα προς όφελος των ασθενών, σύμφωνα με το δικαίωμα σε επαρκή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, όπως ορίζεται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (7). Αυτό δεν αφορά μόνον την προμήθεια καινοτόμων νέων φαρμάκων, κατοχυρωμένων με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αλλά και την πρόσβαση σε γενόσημα και βιοομοειδή φάρμακα. Καίριο ρόλο διαδραματίζει, ως εκ τούτου, μια εύρυθμα λειτουργούσα και δίκαιη εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την εναρμόνιση του κανονιστικού πλαισίου για τα συμπληρωματικά πιστοποιητικά προστασίας, προκειμένου η διαδικασία έκδοσής τους να καταστεί πιο συνεκτική και να εξαλειφθεί ο κατακερματισμός της εφαρμογής της στα κράτη μέλη. Δεδομένου του κοινωνικού αντικτύπου των συμπληρωματικών πιστοποιητικών προστασίας, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η κεντρική αρχή που θα συσταθεί σε αυτό το πλαίσιο υπάγεται στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την πιθανή παράταση των αποκλειστικών δικαιωμάτων και την περαιτέρω ενίσχυση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ό,τι αφορά τη φαρμακευτική αγορά. Προκειμένου οι ασθενείς να συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές θεραπείες, η ανάπτυξη και η εισαγωγή στην αγορά γενόσημων και βιοομοειδών φαρμάκων δεν θα πρέπει να δυσχεραίνει τον ανταγωνισμό των τιμών. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποφευχθεί η πολλαπλή προστασία ενός προϊόντος σε διαφορετικά κράτη μέλη μέσω πολλαπλών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας («patent slicing»), δεδομένου ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ισχυρή προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας προάγει την καινοτομία και την παραγωγικότητα (8). |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | Ιδίως στο πλαίσιο της τρέχουσας πολιτικής συζήτησης σχετικά με την επανεγκατάσταση των εγκαταστάσεων παραγωγής στην Ευρώπη για τη διασφάλιση του εφοδιασμού, θα πρέπει να διενεργηθεί λεπτομερής ανάλυση σχετικά με τη μεταβολή του κανονιστικού πλαισίου για τη διανοητική ιδιοκτησία. Σύμφωνα με την εκτίμηση επιπτώσεων της οδηγίας 2011/62/ΕΕ για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα (9), η συντριπτική πλειονότητα των δραστικών ουσιών για γενόσημα φάρμακα προέρχεται από την Ινδία και την Κίνα, ενώ οι δραστικές ουσίες των νέων κατοχυρωμένων με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας φαρμάκων παράγονται στην Ευρώπη. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να δοθούν άλλα κίνητρα και να τεθούν σε εφαρμογή άλλοι μηχανισμοί, πέραν της περαιτέρω ενίσχυσης των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας για τη μετεγκατάσταση της παραγωγής, ιδίως των γενόσημων φαρμάκων. Άλλα εναλλακτικά μέτρα που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν είναι, για παράδειγμα, οι συμφωνίες αδειοδότησης, οι συμφωνίες προαγοράς ή και οι λεγόμενες κοινοπραξίες εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών για φαρμακευτικά προϊόντα (10). Παράλληλα με τη μετεγκατάσταση της παραγωγής, θα πρέπει επίσης να βρεθούν τρόποι διαφοροποίησης της παραγωγής τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης, προκειμένου να ενισχυθούν και να διασφαλιστούν οι αλυσίδες εφοδιασμού. |
| --- | --- |

2.4.4.

| 2.5. | Στον τομέα των ορφανών φαρμάκων, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σταθερή αύξηση του αριθμού των εγκεκριμένων ορφανών φαρμάκων χάρη στα κίνητρα που παρέχονται στην οδηγία (ΕΚ) αριθ. 141/2000 (11), γεγονός που έχει βελτιώσει σημαντικά την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στα συγκεκριμένα φάρμακα και, ως εκ τούτου, πρέπει να επικροτηθεί. Εντούτοις, η πρόσβαση υπονομεύεται όλο και περισσότερο από την υψηλή τιμολόγηση αυτών των φαρμάκων από τους παρασκευαστές (12). Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το καθεστώς για τα ορφανά φάρμακα δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την επιβολή δυσανάλογης τιμολόγησης και την επίτευξη κέρδους και επικροτεί, ως εκ τούτου, την αναθεώρηση αυτού του κανονιστικού πλαισίου που δρομολογήθηκε με την εκτίμηση επιπτώσεων (13) του Νοεμβρίου 2020. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο τακτικής αυτόματης επαναξιολόγησης των κριτηρίων και προσαρμογής της διάρκειας της εμπορικής αποκλειστικότητας υπό ορισμένες προϋποθέσεις που θα καθοριστούν. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την ενδεχόμενη αναθεώρηση των κριτηρίων, ιδίως του επιπολασμού (λαμβάνοντας υπόψη όλες τις εγκεκριμένες ενδείξεις), όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των φαρμάκων ως «ορφανά». |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει ιδιαίτερα την έκκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και πολλών ευρωβουλευτών, για μεγαλύτερη διαφάνεια στον φαρμακευτικό τομέα στο σύνολό του, ιδίως όσον αφορά τις δαπάνες Ε & Α. Ελλείψει βασικών κανόνων, στις περισσότερες περιπτώσεις, για τη διαφάνεια των δαπανών κατά την ανάπτυξη φαρμάκων, η τιμολόγηση των νέων φαρμάκων δεν μπορεί να επαληθευτεί από τις αρμόδιες αρχές τιμολόγησης και επιστροφής εξόδων με βάση το επιχείρημα των υψηλών δαπανών για την έρευνα και, ως εκ τούτου, του εύλογου χαρακτήρα των τιμών που χρεώνονται. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.6.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οδηγία 89/105/ΕΟΚ (14) σχετικά με τη διαφάνεια θα μπορούσε να αποτελέσει εν προκειμένω σημαντικό μέσο. Στο άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη, τα οποία διαθέτουν κατάλογο εγκεκριμένων φαρμάκων, πρέπει να δημοσιεύουν πλήρη κατάλογο των φαρμακευτικών προϊόντων που καλύπτονται από το ασφαλιστικό σύστημα υγείας και των τιμών που καθορίζουν οι αρμόδιες αρχές τους και να τον κοινοποιούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, οι πράγματι καταβληθείσες τιμές προστατεύονται από εμπιστευτικές συμφωνίες προμήθειας, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά τις ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών. Η βάση δεδομένων EURIPID (15) θα μπορούσε να χρησιμεύσει στο πλαίσιο αυτό ως σημείο εκκίνησης, υπό την προϋπόθεση ότι όλα τα κράτη μέλη υποχρεούνται να υποβάλλουν τις πληροφορίες τους για τις τιμές. |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.6.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης καίριας σημασίας τη σημαντική ενίσχυση της διαφάνειας στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και παραγωγής φαρμάκων, με στόχο την αντιμετώπιση των πιθανών ελλείψεων εφοδιασμού και τη βελτίωση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας. Εκτός από τη θέσπιση ενός συντονισμένου συστήματος υποβολής εκθέσεων, όπως προβλέπεται ήδη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας, με την υποχρεωτική συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί ένα στρατηγικό απόθεμα φαρμάκων που χαρακτηρίζονται ως απαραίτητα από τον ΠΟΥ. |
| --- | --- |

2.6.2.

| 2.6.3. | Υπό το πρίσμα της τρέχουσας πανδημίας COVID-19, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την έκκληση που έχουν απευθύνει πολλοί ευρωβουλευτές και σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη για μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τις αγοραστικές συμφωνίες που συνάπτονται με παρασκευαστές φαρμακευτικών προϊόντων για εμβόλια κατά της νόσου COVID-19. Η διαφάνεια είναι καίριας σημασίας για την καλλιέργεια της εμπιστοσύνης και της αποδοχής στους πολίτες της ΕΕ σε ό,τι αφορά την ανοσοποίηση κατά του ιού. Αυτό δεν θα πρέπει να ισχύει μόνο για τις τρέχουσες συμβάσεις για εμβόλια, αλλά θα πρέπει επίσης να χρησιμεύσει ως νέο πλαίσιο διαφάνειας για όλες τις δράσεις κοινής προμήθειας στο μέλλον. |
| --- | --- |

2.6.3.

| 2.7. | Οι δράσεις για την κοινή προμήθεια νεοεγκριθέντων ακριβών φαρμάκων θα πρέπει να ενισχυθούν και να προωθηθούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο όχι μόνο θα ενισχυθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού στην Ευρώπη, αλλά και η διαπραγματευτική της ισχύς έναντι των παρασκευαστών φαρμακευτικών προϊόντων, επιτυγχάνοντας σαφή μείωση του κόστους μέσω μεγαλύτερου όγκου αγορών. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Όσον αφορά την προώθηση της Ε & Α στον φαρμακευτικό τομέα, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις επικρίσεις που έχουν εκφράσει πολλοί φορείς και ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την έλλειψη διαφάνειας, την ανεπαρκή συμμετοχή των δημόσιων φορέων και την ελλιπή πρόσβαση του κοινού στα αποτελέσματα της έρευνας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.8.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, τη δημοσιοποίηση στο μέλλον της δημόσιας χρηματοδότησης της έρευνας και των δαπανών Ε & Α, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη κατά την τιμολόγηση σε εθνικό επίπεδο και να εξασφαλίζεται πραγματική «δημόσια απόδοση των δημόσιων επενδύσεων». Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο διεξαγωγής τακτικής αξιολόγησης της χρηματοδότησης της έρευνας και η υποβολή έκθεσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ιδίως σε ευάλωτους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, η απλή ευθυγράμμιση της χρηματοδότησης της έρευνας με τα βιομηχανικά συμφέροντα είναι επιζήμια. Συνεπώς, όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς πρέπει να συμμετέχουν στο μέλλον ενεργά στα θεματολόγια για την έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ευθυγραμμίζονται με τις πραγματικές ιατρικές και κοινωνικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.8.1.

| 2.8.2. | Υπό το πρίσμα αυτό, είναι σημαντικό να καθοριστεί ένας κοινός πανευρωπαϊκός ορισμός για τις «μη καλυπτόμενες ιατρικές ανάγκες» για την αποτελεσματική διοχέτευση των φαρμακευτικών δραστηριοτήτων Ε & Α στους τομείς στους οποίους δεν υπάρχει επαρκής ή αποτελεσματική θεραπεία. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των ασθενών και των δημοσίων συστημάτων υγείας. |
| --- | --- |

2.8.2.

| 2.9. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί, στο πλαίσιο της Ε & Α στον ιατρικό τομέα και των κλινικών μελετών, την ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ για την καλύτερη συνεκτίμηση των διαφορών μεταξύ των φύλων καθώς και των διαφορετικών επιπτώσεων των φαρμάκων στην καθημερινή ιατρική, βάσει σχετικών δεικτών. Ζητεί επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια και, ως εκ τούτου, μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση όλων των φορέων ως προς το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ κρίνει ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η αυξανόμενη απειλή της μικροβιακής αντοχής επισημαίνεται ρητά στη φαρμακευτική στρατηγική. Εκτός από αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση της χρήσης αντιβιοτικών, πρέπει να δοθεί έμφαση σε εναλλακτικά μοντέλα κινήτρων σε όλες τις φάσεις του κύκλου Ε & Α, καθώς και σε νέα συστήματα τιμολόγησης. Μεταξύ άλλων, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν δοκιμασμένα κίνητρα, όπως οι έγκαιρες ανταλλαγές με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων και οι απαλλαγές από τα τέλη αδειοδότησης. Μελλοντικά, θα είναι σημαντικό να αποσυνδεθεί το κέρδος του παρασκευαστή από τον όγκο των πωλήσεων. Ωστόσο, παράλληλα με την προώθηση νέων αντιβιοτικών, θα μπορούσαν να ληφθούν και άλλα μέτρα, όπως οι συμφωνίες προαγοράς, προκειμένου να διασφαλιστεί η προβλεψιμότητα για τους παρασκευαστές. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Όσον αφορά τα ζητήματα της αδειοδότησης και της διάθεσης στην αγορά, η ΕΟΚΕ εκφράζει γενικά την ικανοποίησή της για την ταχεία διάθεση καινοτόμων φαρμάκων, ιδίως σε περιοχές με υψηλές μη καλυπτόμενες ιατρικές ανάγκες. Ωστόσο, οι ταχύτερες εγκρίσεις δεν εγγυώνται αυτόματα την καλύτερη προμήθεια φαρμάκων. Πρωταρχικός στόχος της φαρμακευτικής στρατηγικής πρέπει, ως εκ τούτου, να είναι η ισότιμη πρόσβαση σε ασφαλή, οικονομικά προσιτά και υψηλής ποιότητας φάρμακα για όλους τους ασθενείς. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.11.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες με (ιδανικά) σχετικούς δείκτες σύγκρισης και καταληκτικά σημεία πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν τον χρυσό κανόνα για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας, δεδομένων των ταχέως εξελισσόμενων τεχνολογικών δυνατοτήτων και της επακόλουθης ανάγκης για ευέλικτα σχέδια. Εξαιρέσεις θα πρέπει να γίνονται μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις και με αιτιολόγηση. Εάν η παραγωγή δεδομένων ξεκινήσει αφότου έχει χορηγηθεί άδεια κυκλοφορίας, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το σχετικό κόστος δεν μετακυλίεται από τις φαρμακευτικές εταιρείες στον δημόσιο τομέα και ότι η ασφάλεια των ασθενών δεν υπονομεύεται από τις πρόωρες άδειες κυκλοφορίας. Το γεγονός ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα και, ως εκ τούτου, πρέπει να παραχθούν περισσότερα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη διαμόρφωση των τιμών. |
| --- | --- |

2.11.1.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_el

1

(2)  https://ec.europa.eu/health/state/glance_el

2

(3)  ΕΕ C 269 της 23.7.2016, σ. 31.

3

(4)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-2017-0040_EL.pdf

4

(5)  https://www.oecd.org/health/health-systems/Addressing-Challenges-in-Access-to-Oncology-Medicines-Analytical-Report.pdf

5

(6)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12510-Intellectual-Property-Action-Plan

6

(7)  https://ec.europa.eu/info/publications/european-pillar-social-rights-booklet_en

7

(8)  https://pubs.aeaweb.org/doi/pdf/10.1257/jep.27.1.3.

8

(9)  https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:174:0074:0087:EL:PDF (EE L 174 της 1.7.2011, σ. 74).

9

(10)  https://www.who.int/bulletin/volumes/97/8/18-229179/en/

10

(11)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:02000R0141-20190726&qid=1598193643269&from=EL (EE L 18 της 22.1.2000, σ. 1).

11

(12)  https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/files/paediatrics/docs/orphan-regulation_study_final-report_en.pdf.

12

(13)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12767-Revision-of-the-EU-legislation-on-medicines-for-children-and-rare-diseases

13

(14)  ΕΕ L 40 της 12.2.1989, σ. 8.

14

(15)  Η EURIPID είναι μια εθελοντική βάση δεδομένων των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για θέματα τιμολόγησης και επιστροφής δαπανών, η οποία περιλαμβάνει, βάσει της οδηγίας για τη διαφάνεια 89/105/ΕΟΚ, επίσημο κατάλογο τιμών των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο στην εξωνοσοκομειακή περίθαλψη· https://www.euripid.eu/about/.

15

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/59 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/59

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Πλήρης αξιοποίηση του ενωσιακού δυναμικού καινοτομίας — Σχέδιο δράσης για τη διανοητική ιδιοκτησία με σκοπό τη στήριξη της ανάκαμψης και της ανθεκτικότητας της ΕΕ»

[COM(2020) 760 final]

(2021/C 286/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Rudolf KOLBE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Rudolf KOLBE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 241/0/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

241/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διανοητική ιδιοκτησία (ΔΙ) ως μια πολύ καλή και ολιστική προσέγγιση για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΙ) της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει σθεναρά ότι η δρομολόγηση του ενιαίου συστήματος ευρεσιτεχνίας πρέπει να αποτελεί κύρια προτεραιότητα και θα ενισχύσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των εταιρειών της ΕΕ. Δεδομένων των εμφανών δυσκολιών στην εφαρμογή του συστήματος, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η μεταφορά του ενιαίου συστήματος διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στη νομοθεσία της ΕΕ πρέπει να καταστεί (μακροπρόθεσμος) στόχος. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των μέτρων στήριξης των ΜΜΕ σε όλους τους τομείς της προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ). Παράλληλα με τα οικονομικά μέτρα στήριξης, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της τεχνογνωσίας σχετικά με τα ΔΔΙ και στις εξατομικευμένες υπηρεσίες παροχής συμβουλών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να δρομολογήσει συζήτηση σχετικά με τρόπους προώθησης της γνώσης σχετικά με τα ΔΔΙ και τη διαχείριση των ΔΔΙ σε όλα τα επίπεδα των εκπαιδευτικών συστημάτων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει έναν ενιαίο τίτλο συμπληρωματικού πιστοποιητικού προστασίας (ΣΠΠ) και να εξετάσει τη δυνατότητα εφαρμογής του συστήματος ΣΠΠ σε νέους τομείς. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εναρμόνιση του πλαισίου δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και της διαχείρισης δεδομένων που αφορούν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας θα ενίσχυε τη χρήση των ΔΔΙ στον δημιουργικό τομέα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί μια διαδικασία κοινωνικού διαλόγου η οποία, σε συνδυασμό με νομικούς κανόνες, διευκρινίζει και ορίζει δίκαια ΔΔΙ μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων με σκοπό να προσφέρει σε δημιουργούς και παραγωγούς κίνητρα με τη μορφή αναγνώρισης των δημιουργιών τους καθώς και δίκαιης οικονομικής αποζημίωσης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ) ένα σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των τοπικών παραγωγών και τονίζει τις δυνατότητες να προστεθεί ένα εναρμονισμένο σύστημα για την προστασία μη-γεωργικών προϊόντων μέσω ΓΕ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το οικονομικό δυναμικό και το δημόσιο συμφέρον της προώθησης της ροής δεδομένων στην ΕΕ, αλλά υπογραμμίζει τα προβλήματα που προέρχονται από ετεροβαρείς κανονισμούς. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει όλα τα μέτρα επιβολής του αγώνα ενάντια στις παραβιάσεις των ΔΔΙ και την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης στον αγώνα ενάντια στη διαφθορά. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την περαιτέρω ενίσχυση εργαλείων άμεσης στήριξης των επιχειρήσεων της ΕΕ που δραστηριοποιούνται σε τρίτες χώρες και της αυστηρής εφαρμογής της νομοθεσίας για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και των διατάξεων των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ για την προστασία των εν λόγω επιχειρήσεων από παραβιάσεις των ΔΔΙ. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η παρούσα κρίση στον τομέα της υγείας έχει καταστήσει εμφανή την ανάγκη πρόσβασης σε συστημικά σημαντική ΔΙ σε κρίσιμες καταστάσεις. Τα ΔΔΙ δεν θα πρέπει να παρεμποδίζουν την προσβασιμότητα και τη διαθεσιμότητα εμβολίων ή θεραπειών πανδημίας: αποτελεσματικά συστήματα υποχρεωτικής αδειοδότησης παρέχουν ένα δίχτυ ασφαλείας στην κοινωνία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και δίκαιη αποζημίωση στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διανοητική ιδιοκτησία (ΔΙ) ως μια σημαντική προσέγγιση προς τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ΔΙ και την ενίσχυση του τεράστιου δυναμικού καινοτομίας των εταιρειών της ΕΕ, ιδιαίτερα των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Καθώς συνεχίζει να αυξάνεται η μεγάλη οικονομική σημασία των προϊόντων διανοητικής ιδιοκτησίας, όπως εφευρέσεις, καλλιτεχνικές και πολιτιστικές δημιουργίες, μάρκες, λογισμικό, τεχνογνωσία, επιχειρηματικές διαδικασίες και δεδομένα εντός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο ένα βελτιστοποιημένο, εύκολα προσβάσιμο, νομικό και πολιτικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Πολλές εταιρείες, ιδιαίτερα ΜΜΕ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 99 % όλων των επιχειρήσεων στην ΕΕ, δεν εκμεταλλεύονται (στο έπακρο) τις ευκαιρίες προστασίας της ΔΙ. Η ενίσχυση της χρήσης προστασίας της ΔΙ στις εταιρείες της ΕΕ —με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις— πρέπει να είναι η κύρια πτυχή του σχεδίου δράσης για τη διανοητική ιδιοκτησία. Τα απαιτούμενα μέτρα είναι πολύπλευρα, από την ανάγκη μείωσης του κόστους, απλοποίησης διαδικασιών, αύξησης της ευαισθητοποίησης και των γνώσεων, την παροχή προσαρμοσμένων συμβουλών και υποστήριξης και τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος όσον αφορά την τεχνογνωσία σχετικά με τα ΔΔΙ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΔΙ αποτελεί βασικό οικονομικό παράγοντα —με τις βιομηχανίες οι οποίες σχετίζονται με τη ΔΙ να αντιστοιχούν στο σχεδόν 45 % του ΑΕγχΠ της Ευρώπης και στο 30 % των θέσεων εργασίας— αλλά και βασικό παράγοντα για την αντιμετώπιση των σημαντικότερων προκλήσεων για την κοινωνία μας. Η κρίση της COVID-19 κατέδειξε σαφώς την εξάρτηση της ΕΕ από την επαγγελματική αριστεία, σε συνδυασμό με αποτελεσματικούς κανόνες και εργαλεία ΔΙ, για τη διασφάλιση της ταχείας ανάπτυξης κρίσιμης ΔΙ. Η επιτυχία στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής θα εξαρτηθεί επίσης σε μεγάλο βαθμό από την ταχεία ανάπτυξη και υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής και αποτελεσματικών εργαλείων για δίκαιες προσεγγίσεις στην ανταλλαγή κρίσιμων άυλων στοιχείων και δεδομένων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η τεχνολογική επανάσταση είναι κινητήρια δύναμη για τα ΔΔΙ, αλλά αποτελεί και μια πρόκληση η οποία απαιτεί μια ισορροπημένη προσέγγιση όσον αφορά τα εργαλεία βασισμένα στην καινοτομία. Η ψηφιοποίηση και οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης εγείρουν πολλά ζητήματα ΔΙ που απαιτούν εξέταση, όπως η διαφάνεια, η προέλευση των δεδομένων και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ο βαθμός ανθρώπινης παρέμβασης, οι ηθικές αρχές κλπ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δημιουργοί ή εφευρέτες. Γενικά, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι — με ισορροπημένες τροποποιήσεις και ενημερώσεις — το ευρωπαϊκό πλαίσιο ΔΙ είναι κατάλληλο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ψηφιοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης. Καθώς η ΕΕ ακόμα υστερεί σε σχέση με άλλες περιοχές όσον αφορά τον αριθμό των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για ψηφιακά προϊόντα και τεχνολογίες, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε μέτρα για τη βελτίωση αυτής της σημαντικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας

| 3.1.1. | Το ενιαίο σύστημα για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (ΕΣΔΕ), ως υπηρεσία μιας στάσης για επιχειρήσεις, είναι καθοριστικής σημασίας για τη σημαντική μείωση του κόστους των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τη διευκόλυνση της αδειοδότησης, τη βελτίωση της διαφάνειας και την υπερκέραση των εμποδίων προσβασιμότητας για τις ΜΜΕ. Η σύσταση του ΕΣΔΕ και η επίτευξη της λειτουργικότητας του Ενιαίου Δικαστηρίου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (ΕΔΔΕ) θα βελτιώσουν σημαντικά την προστασία της ΔΙ και πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα του σχεδίου δράσης. Η διευκόλυνση των διαδικασιών θα επιταχύνει επίσης τη συνολική διαδικασία και έτσι θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα των κατόχων ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Η συμφωνία ΕΔΔΕ παρέχει μια σημαντική βάση για ένα αποτελεσματικό, εξειδικευμένο και τεχνικά ικανό σύστημα επιλύσεως διαφορών σε θέματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, το οποίο θα είναι ικανό να βελτιώσει την ασφάλεια δικαίου, την απλότητα και την αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, όπως δείχνουν οι δυσκολίες στην εφαρμογή, ο στόχος πρέπει να είναι η μεταφορά του συστήματος στο νομοθετικό σύστημα της ΕΕ. Εν τω μεταξύ, πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως περαιτέρω καθυστερήσεις που προκαλούνται από διαδικασίες στα κράτη μέλη ή/και την απόσυρση του Ηνωμένου Βασιλείου από τη συμφωνία. Το γεγονός ότι το ποσοστό παγκοσμίων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της ΕΕ μειώθηκε δραματικά από 17,4 % το 2009 σε 11,3 % το 2019 δείχνει επίσης καθαρά ότι απαιτείται περαιτέρω δράση. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Ένα συμπληρωματικό πιστοποιητικό προστασίας (ΣΠΠ) μπορεί να επεκτείνει την προστασία που παρέχει ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για φαρμακευτικό προϊόν ή φυτοπροστατευτικό προϊόν το οποίο αφορά η άδεια κυκλοφορίας. Αποτελεί επομένως ένα σημαντικό εργαλείο για την αντιστάθμιση της απώλειας αποτελεσματικής προστασίας των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας λόγω της απαιτούμενης διάρκειας των δοκιμών, των κλινικών/επιτόπιων δοκιμών και των κανονιστικών διαδικασιών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί το ΣΠΠ απαραίτητο για την αποτελεσματική προώθηση της καινοτομίας στις νέες δραστικές ουσίες και για την προσέλκυση κέντρων Ε&Α στην ΕΕ, ενώ ισόρροπες εξαιρέσεις από τα δικαιώματα ΣΠΠ πρέπει να διασφαλίζουν οικονομική προσιτότητα και επαρκή προμήθεια φαρμάκων. Ενώ το σύστημα ΣΠΠ είναι ένα απλό σύστημα το οποίο τονώνει την καινοτομία, χαρακτηρίζεται ακόμα από κατακερματισμό και απαιτεί τη συμπλήρωση μιας αίτησης ΣΠΠ σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ στο οποίο ζητείται η προστασία ΣΠΠ. Η καθιέρωση, μέσω ενός νέου ξεχωριστού κανονισμού της ΕΕ, ενός συστήματος τίτλου ΣΠΠ και μιας μόνο αρχής ως υπηρεσία μιας στάσης για τη χορήγηση ενιαίου ΣΠΠ θα καθιστούσε το ΣΠΠ πιο ελκυστικό για τους κατόχους διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, θα προσέφερε καλύτερη προστασία στις καινοτόμες επιχειρήσεις και θα δημιουργούσε νομική βεβαιότητα για τρίτους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την προσέγγιση της εξέτασης της δυνατότητας εφαρμογής ενός βελτιστοποιημένου συστήματος ΣΠΠ σε νέους τομείς για τους οποίους τα προϊόντα είναι πιθανό να απαιτούν άδεια κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Με βάση την εμπειρία από την αναθεώρηση της νομοθεσίας της ΕΕ περί εμπορικών σημάτων, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ενημέρωση της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των σχεδίων θα εφαρμοστεί με επιτυχία. Η θετική εμπειρία της ρύθμισης αυτών των ζητημάτων μέσω της νομοθεσίας της ΕΕ πρέπει να αποτελέσει κίνητρο για την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για έναν νέο, ξεχωριστό κανονισμό ενιαίου ΣΠΠ και, μακροπρόθεσμα, να ενσωματώσει το ΕΣΔΕ στο νομικό σύστημα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ) αντιπροσωπεύουν έναν μοναδικό και πολύτιμο πόρο για τους παραγωγούς της ΕΕ σε μια ολοένα και πιο φιλελεύθερη και ανταγωνιστική παγκόσμια αγορά. Το σύστημα προστασίας των ΓΕ της ΕΕ έχει κύρια οικονομική αξία στον τομέα της γεωργίας. Γενικά, το σύστημα λειτουργεί πολύ καλά, αλλά η προστασία των ΓΕ δεν έχει ακόμη επιβληθεί, για παράδειγμα μέσω ενός εναρμονισμένου συστήματος ελέγχου των αρχών και ενός κοινού ορισμού της απάτης σχετικά με τα τρόφιμα. Οι εμπορικές συμφωνίες πρέπει επίσης να επικεντρώνονται σε τέτοια ειδικά μέτρα προστασίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη δυνατότητα προσθήκης ενός εναρμονισμένου συστήματος για την προστασία των ΓΕ μη γεωργικών προϊόντων, τα οποία αποτελούν σημαντικό μέρος της τοπικής ταυτότητας. Αυτό θα βοηθούσε τους τοπικούς παραγωγούς να παρουσιάσουν τα ποιοτικά προϊόντα τους με μεγαλύτερη επιτυχία και να έχουν επιπλέον θετικό αντίκτυπο σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Επιπλέον, η απλοποίηση της διαδικασίας καταχώρισης θα ωφελήσει τους παραγωγούς. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Το σύστημα κοινοτικών δικαιωμάτων επί φυτικών ποικιλιών είναι ένα άλλο θετικό παράδειγμα μιας εναρμονισμένης προσέγγισης στην προστασία ΔΙ με βάση έναν κανονισμό της ΕΕ. Μπορεί επίσης να παρέχει μια ασφαλή βάση για μικρούς και μεσαίους κτηνοτρόφους και περιέχει σημαντικές εξαιρέσεις για τη γεωργία και τους κτηνοτρόφους. Όσον αφορά τους δηλωμένους στόχους του, το σύστημα αποτελεί μια καλή βάση με την οποία οι κτηνοτρόφοι μπορούν να συνεισφέρουν αποτελεσματικά στους στόχους της πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, του σχεδίου και των συγγενικών δικαιωμάτων είναι απαραίτητη για τα πολιτιστικά και δημιουργικά επαγγέλματα, τα οποία δημιουργούν σημαντικό οικονομικό πλούτο και συμβάλλουν σημαντικά στην ευρωπαϊκή ταυτότητα, τον πολιτισμό και τις αξίες — όπως τα αρχιτεκτονικά και άλλα πολιτιστικά έργα — αλλά συχνά δεν έχουν επαρκή τεχνογνωσία ή χρηματοοικονομικά μέσα για την προστασία της ΔΙ και τη μετατροπή των καινοτομιών σε προϊόντα. Η εναρμόνιση του πλαισίου δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και της διαχείρισης δεδομένων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι σημαντική και πρέπει να συνοδεύεται από πρόσθετα μέτρα υποστήριξης. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Οι εργαζόμενοι που εκτελούν δημιουργική εργασία, και ειδικότερα εφευρέσεις, είναι πιθανοί κάτοχοι δικαιωμάτων. Είναι ζωτικής σημασίας να καθιερωθεί μια διαδικασία κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό, εθνικό, τομεακό ή εταιρικό επίπεδο η οποία, πέραν των νομικών κανόνων, αποσαφηνίζει και καθορίζει δίκαια ΔΔΙ μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων, προκειμένου να προσφέρει κίνητρα στους δημιουργούς και τους παραγωγούς με τη μορφή αναγνώρισης των δημιουργιών τους καθώς και δίκαιη οικονομική αποζημίωση. Συμφωνίες για την εκχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως υποχρέωση μεταβίβασης όλης της ΔΙ στον εργοδότη χωρίς κατάλληλη αποζημίωση. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Η οδηγία για την έννομη προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων προσφέρει ένα σημαντικό πλαίσιο για τη νομική προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων. Ασχολείται με πολιτικά και ηθικά ευαίσθητα θέματα και ως εκ τούτου είναι το αποτέλεσμα μιας προσεκτικής στάθμισης πολύ αμφιλεγόμενων συμφερόντων. Ωστόσο, η ραγδαία ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας είναι εξίσου απαραίτητη στους τομείς της υγείας και της αντιμετώπισης σοβαρών επιδημιών και της πείνας στον κόσμο. Είναι, συνεπώς, σημαντική η προώθηση σε μεγάλο βαθμό της έρευνας και της καινοτομίας σε αυτούς τους τομείς, αλλά και η διάδοση και η αποτελεσματική χορήγηση αδειών. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Τα εμπορικά μυστικά είναι άυλα περιουσιακά στοιχεία που συμπληρώνουν τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ). Χρησιμοποιούνται ευρέως στη δημιουργική διαδικασία που οδηγεί στην καινοτομία και στη δημιουργία δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και επομένως η διασφάλιση της αποτελεσματικής προστασίας τους είναι εξαιρετικά σημαντική. Η ΕΟΚΕ θεωρεί συνεπώς ότι η αποσαφήνιση της βάσης που τέθηκε στην οδηγία (ΕΕ) 2016/943 (1) αποτελεί σημαντικό στόχο. |
| --- | --- |

3.1.9.

3.2.   Χρήση και εφαρμογή της ΔΙ — με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αύξηση της χρήσης των δυνατοτήτων που προσφέρει η προστασία διανοητικής ιδιοκτησίας από τις ΜΜΕ αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους του σχεδίου δράσης, το οποίο επηρεάζει όλα τα διαφορετικά συστήματα προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας. Ενώ υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες καινοτομίας για τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις στην ΕΕ, η πλειοψηφία τους δεν μπορούν να δώσουν πρόσθετη αξία στα άυλα στοιχεία του ενεργητικού τους. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Ο παράγοντας κόστος είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους μόνο το 9 % των ΜΜΕ στην ΕΕ έχουν καταχωρισμένα δικαιώματα ΔΙ. Το κόστος απόκτησης ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας στην ΕΕ είναι σήμερα σημαντικά υψηλότερο από ότι στις ΗΠΑ ή στην Ιαπωνία, για παράδειγμα, και αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο οικονομικό βάρος για τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Επομένως, προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ στην προστασία ΔΙ το κόστος πρέπει να μειωθεί. Η ταχεία εφαρμογή του ΕΣΔΕ, η οποία θα μειώσει σημαντικά το κόστος καταχώρισης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, θα επιφέρει καθοριστικές αλλαγές για τις καινοτόμες ΜΜΕ και πολύ μικρές επιχειρήσεις όπως οι τεχνικές εταιρείες ελεύθερων επαγγελματιών. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία όλων των διαφορετικών προσεγγίσεων στη χρηματοοικονομική υποστήριξη και την τεχνογνωσία των ΜΜΕ, τα δελτία ΔΙ του EUIPO, την προσέγγιση της παροχής βοήθειας στις ΜΜΕ, προκειμένου να επωφεληθούν από την ΔΙ τους έτσι ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση, και το πρόγραμμα IPA4SME, το οποίο προσφέρει έως 15 000 ευρώ για τη συγχρηματοδότηση διαγνωστικών διαδικασιών ΔΙ και μέτρων προστασίας κ.λπ. Σημειώνει επίσης τον σημαντικό ρόλο των δικηγόρων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στο σύστημα στήριξης. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα μείζον πρόβλημα είναι η τεράστια έλλειψη γνώσεων των εταιρειών της ΕΕ σχετικά με τις στρατηγικές διαχείρισης των ΔΔΙ, ιδίως, αλλά όχι αποκλειστικά, για τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η παροχή εύκολα προσβάσιμων γενικών και προσαρμοσμένων πληροφοριών, υποστήριξης και συμβουλών στις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, όπως παρέχεται μέσω ποικίλων προγραμμάτων και πρωτοβουλιών, όπως το Ευρωπαϊκό Γραφείο Υποστήριξης της Διανοητικής Ιδιοκτησίας («EU IP Helpdesk») και μέσω διαφόρων διαύλων και δικτύων, είναι επομένως μεγάλης σημασίας για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης και πρέπει να επεκταθεί περαιτέρω. Η ευαισθητοποίηση σχετικά με το δυναμικό των ΔΔΙ για τους επιχειρηματίες πρέπει να αυξηθεί και να συνδυαστεί με διάφορα προγράμματα κατάρτισης χωρίς αποκλεισμούς. Η ΕΟΚΕ προτείνει την εξέταση τρόπων για να αυξηθεί ο αριθμός των καταρτισμένων διαχειριστών ΔΔΙ στις εταιρείες στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να ξεκινήσει συζήτηση σχετικά με την ενίσχυση της γνώσης των ΔΔΙ και της διαχείρισης των ΔΔΙ στο εκπαιδευτικό σύστημα της ΕΕ: Βασικές γνώσεις και ευαισθητοποίηση για τη διαχείριση των ΔΔΙ θα πρέπει να ενσωματωθούν στην δευτεροβάθμια και ανώτατη εκπαίδευση, με εμπεριστατωμένη γνώση των μελετών για τα ΔΔΙ, από εμπορικές και τεχνικές μελέτες έως πολλές άλλες μελέτες στο πρόγραμμα σπουδών. Η διαχείριση των ΔΔΙ θα πρέπει επίσης να προσφέρεται ως ξεχωριστό μάθημα στην ανώτατη εκπαίδευση. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η ενίσχυση της διαθέσιμης τεχνογνωσίας μπορεί να αυξήσει τη χρήση της προστασίας της ΔΔΙ. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η σημασία της μετατροπής των αποτελεσμάτων της έρευνας σε καινοτομία είναι προφανής και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις δραστηριότητες που προωθούν τη μεταφορά γνώσεων και την καλύτερη διαχείριση της ΔΙ στην κοινότητα Ε&Α. Οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις είναι συχνά μικροί εταίροι σε κοινοπραξίες έργου και έχοντας αυτόν τον ρόλο χρειάζονται καλύτερη υποστήριξη για να μετατρέψουν τα ΔΔΙ σε προϊόντα και να προστατεύσουν τα δικαιώματά τους εντός τέτοιων κοινοπραξιών. Αυτό πρέπει να είναι το επίκεντρο των προγραμμάτων στήριξης τα οποία παρέχουν προσαρμοσμένες συμβουλές και υποστήριξη. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Πρόσβαση και διάδοση στοιχείων ενεργητικού προστατευμένων ως ΔΙ

| 3.3.1. | Η παρούσα κρίση στον τομέα της υγείας έχει καταστήσει προφανή την ανάγκη πρόσβασης σε συστημικά σημαντική ΔΙ σε κρίσιμες καταστάσεις. Τα ΔΔΙ δεν πρέπει να εμποδίζουν την προσβασιμότητα και τη διαθεσιμότητα των εμβολίων ή θεραπειών κατά της πανδημίας. Ο αντίκτυπος της έρευνας που διεξάγεται με ευρωπαϊκούς δημόσιους πόρους θα πρέπει να μεγιστοποιηθεί διασφαλίζοντας ότι οι προκύπτουσες γνώσεις και η ΔΙ διαδίδονται. Από την άλλη πλευρά, αποτελεσματικά συστήματα για την έκδοση υποχρεωτικών αδειών αποτελούν δίχτυ ασφαλείας για την κοινωνία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Οι διαδικασίες τους πρέπει να βασίζονται σε προσεκτική στάθμιση των διαφόρων συμφερόντων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι είναι ταχείες και συντονισμένες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να ικανοποιηθούν όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα οι απαιτήσεις δημόσιας υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θα ήθελε επίσης να τονίσει τη σημασία του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 816/2006 για τη χορήγηση υποχρεωτικών αδειών εκμετάλλευσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που σχετίζονται με την παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων για εξαγωγή σε χώρες με προβλήματα δημόσιας υγείας (2). |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ενίσχυση της διαφάνειας της κατοχής και διαχείρισης ΔΙ αποτελεί προϋπόθεση για τη διευκόλυνση της αδειοδότησης και διανομής ΔΙ. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θα ήθελε επίσης να υπογραμμίσει την ανάγκη ταχείας εφαρμογής του ΕΣΔΕ και τη σημασία της βελτίωσης της υποδομής δικαιωμάτων δημιουργού όσον αφορά πληροφορίες σχετικά με κατόχους δικαιωμάτων, όρους και προϋποθέσεις και επιλογές αδειοδότησης, μεταξύ άλλων και σχετικά με την τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών (blockchain). |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Καθώς η τυποποίηση είναι μια διαδικασία με πολλά διαφορετικά συμφέροντα για τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα πρότυπα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (SEP) απαιτούν ένα ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο κανόνων διαφάνειας και δίκαιης αδειοδότησης. Η ΕΟΚΕ συνεπώς στηρίζει προσεγγίσεις για ένα ανεξάρτητο σύστημα βασικών ελέγχων τρίτων μερών και μέτρα για τη μείωση παραβάσεων και σημείων τριβής. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το οικονομικό δυναμικό της προώθησης της ανταλλαγής δεδομένων και της ροής δεδομένων στην ΕΕ σε όλους τους τομείς, αλλά τονίζει ότι η ενεργοποίηση της ροής και η ευρεία χρήση δεδομένων πρέπει να βασίζεται σε μια ισορροπημένη προσέγγιση που να διασφαλίζει την προστασία της ιδιωτικής ζωής, της ασφάλειας, των ηθικών προτύπων και των νόμιμων συμφερόντων προστασίας ΔΙ. Αυτό θα πρέπει να διασφαλιστεί στην αναθεώρηση της οδηγίας για τις βάσεις δεδομένων το 2021 (3). |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Παραβιάσεις ΔΔΙ

| 3.4.1. | Η αποτελεσματική επιβολή και η δικαστική προσφυγή είναι τα κύρια κριτήρια για ένα επιτυχημένο σύστημα προστασίας ΔΙ και, ως εκ τούτου, αυτά πρέπει να ενισχυθούν ουσιαστικά. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εφαρμογή του ΕΔΔΕ για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας θα δώσει τεράστια ώθηση στην επιβολή των δικαιωμάτων σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και ότι η επιβολή των ΔΔΙ σε άλλα συστήματα ΔΔΙ (π.χ. ασφάλιση) πρέπει επίσης να ενισχυθεί σημαντικά μέσω πρακτικών ή/και νομικών μέτρων. Συγκεκριμένα, οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις συχνά δεν διαθέτουν τα μέσα για την επιβολή των ΔΔΙ τους. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ψηφιοποίηση οδήγησε σε νέες μορφές παραβάσεων της ΔΙ, όπως η κυβερνοκλοπή εμπορικών μυστικών, η παράνομη ροή δεδομένων κλπ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί δεσμευτικούς κανονισμούς, όπως ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες (4), διασφαλίζοντας ένα καλύτερο νομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η παραχάραξη και η πειρατεία προκαλούν τεράστιες απώλειες στις πωλήσεις της ΕΕ, αλλά αποτελούν επίσης απειλές για την υγεία, την ασφάλεια και την προστασία των καταναλωτών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συνεργασία όλων των ενδιαφερομένων, τη δημιουργία εργαλειοθήκης της ΕΕ και την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης στην καταπολέμηση της παραχάραξης. |
| --- | --- |

3.4.3.

3.5.   Θεμιτός ανταγωνισμός σε παγκόσμιο επίπεδο

| 3.5.1. | Η ΕΕ δεν είναι ηγέτης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για τα ΔΔΙ. Στις αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η Ασία αύξησε το μερίδιό της σε 65 % των παγκόσμιων αιτήσεων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας το 2019, ενώ το μερίδιο της ΕΕ μειώθηκε δραματικά από 17,4 % (2009) σε 11,3 %. Επομένως είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενισχυθεί η θέση της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η προστασία και η επιβολή των ΔΔΙ αποτελούν πρόσθετη πρόκληση για τις επιχειρήσεις της ΕΕ που δραστηριοποιούνται σε χώρες εκτός ΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλα τα μέτρα της Επιτροπής για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης. Η διαπραγμάτευση των κεφαλαίων σχετικά με την ΔΙ με υψηλό επίπεδο προστασίας σε συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και διαλόγους για τη ΔΙ με εμπορικούς εταίρους είναι σημαντικές μακροπρόθεσμες προσεγγίσεις, καθώς και η συνεργασία σε παγκόσμιους οργανισμούς όπως ο ΠΟΔΙ και ο ΠΟΕ και η συμμετοχή σε παγκόσμιες συμφωνίες ΔΙ. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των εργαλείων άμεσης στήριξης που παρέχουν πληροφορίες σε επιχειρήσεις της ΕΕ οι οποίες δραστηριοποιούνται σε χώρες εκτός ΕΕ, όπως ο έλεγχος ξένων επενδύσεων, το παρατηρητήριο πειρατείας και παραποίησης/απομίμησης και η έκθεση τρίτων χωρών. Μέτρα όπως γραφεία υποστήριξης ΜΜΕ σχετικά με τη ΔΙ για τη στήριξη των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων είναι εξαιρετικά σημαντικά και θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω. |
| --- | --- |

3.5.3.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 157 της 15.6.2016, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 157 της 9.6.2006, σ. 1.

2

(3)  ΕΕ L 77 της 27.3 1996, σ. 20.

3

(4)  COM(2020) 825 final.

4

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/64 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/64

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα (πράξη για τις ψηφιακές αγορές)»

[COM(2020) 842 final — 2020/374 (COD)]

(2021/C 286/12)

| Εισηγήτρια: | η κ. Emilie PROUZET |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Emilie PROUZET

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 179/9/16 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

179/9/16

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις υψηλού επιπέδου

| 1.1. | Κατά την τελευταία δεκαετία, τέθηκαν ζητήματα και ανάγκες όσον αφορά τόσο τον ανταγωνισμό όσο και τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς, τα οποία ασφαλώς ενισχύθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού σχετικά με την πράξη για τις ψηφιακές αγορές, σκοπός της οποίας είναι να αποτρέψει τους ρυθμιστές της πρόσβασης (gatekeepers) από την επιβολή αθέμιτων όρων στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και να διασφαλίσει την προσβασιμότητα σημαντικών ψηφιακών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι επιγραμμικές πλατφόρμες είναι ένα πανταχού παρόν φαινόμενο που θέτει προκλήσεις για τις επιχειρήσεις που κατέχουν κυρίαρχη θέση στην αγορά αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε και παρέχουμε προϊόντα και υπηρεσίες, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε και απασχολούμε ανθρώπους. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ολιστική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την αντιμετώπιση όλων των πτυχών αυτού του οικοσυστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα επαγρυπνεί ιδιαίτερα όσον αφορά τη φορολογία, τη διακυβέρνηση των δεδομένων και τις συνθήκες εργασίας. Ως προς το τελευταίο σημείο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες και προσβλέπει στη νομοθετική πρωτοβουλία που προβλέπεται για το τέλος του έτους. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Πρωταρχικός στόχος παραμένει η επίτευξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους διάφορους φορείς εκμετάλλευσης στις ψηφιακές αγορές. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα δίκαιο και διεκδικήσιμο περιβάλλον επιγραμμικών πλατφορμών, προκειμένου να επιτύχει καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πράξη για τις ψηφιακές αγορές και η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (1) θα αποτελέσουν από κοινού τον ακρογωνιαίο λίθο ενός πλαισίου που θα τελειοποιηθεί με την πάροδο των ετών και θα εφαρμοστεί σύμφωνα με άλλες βασικές ψηφιακές πολιτικές, όπως ο κανονισμός για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, ο ΓΚΠΔ, ο κανονισμός P2B και η ευθυγράμμιση των κανόνων ανταγωνισμού με την ψηφιακή εποχή. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η διασφάλιση ενός δίκαιου και φιλικού προς την καινοτομία επιχειρηματικού περιβάλλοντος —και παράλληλα προστατευτικού για τους τελικούς χρήστες— παραμένει θεμελιώδους σημασίας. Το σχέδιο της πράξης για τις ψηφιακές αγορές αποτελεί απάντηση στην ταχέως εξελισσόμενη ψηφιακή εποχή, προβλέποντας σύντομες προθεσμίες και διαδικασίες που μπορούν γρήγορα να επικαιροποιηθούν, ενώ παράλληλα διασφαλίζει την ασφάλεια δικαίου και το δικαίωμα υπεράσπισης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι το άρθρο 16 σχετικά με την έρευνα αγοράς για τη μη συμμόρφωση πρέπει να ενισχυθεί τόσο όσον αφορά τη χρονική καθυστέρηση (η αναμονή τριών πράξεων για μη συμμόρφωση σε διάστημα πέντε ετών θα προκαλούσε υπερβολικές ζημίες) όσο και τις κυρώσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Εστιάζοντας σε συγκεκριμένες υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το μέρος όπου είναι εγκατεστημένος ο πάροχος της υπηρεσίας ή από το εφαρμοστέο δίκαιο στην παροχή της υπηρεσίας, η Επιτροπή αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το ζήτημα των ίσων όρων ανταγωνισμού για τους ευρωπαϊκούς και τους παγκόσμιους διαδικτυακούς φορείς. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στόχευση στην υπηρεσία αντί στον φορέα είναι μια καλή λύση για την αντιμετώπιση των δυσχερειών που προκύπτουν κατά την προσπάθεια εποπτείας τόσο ποικίλων ψηφιακών φορέων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Αντίθετα με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η πράξη για τις ψηφιακές αγορές δεν απαιτεί ευθέως από τους ρυθμιστές της πρόσβασης που έχουν οριστεί για τις πλατφόρμες να ορίσουν νόμιμο εκπρόσωπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, οι διαδικασίες αξιολόγησης και διερεύνησης που περιγράφονται στη συνέχεια απαιτούν διάλογο και συντονισμό μεταξύ των πλατφορμών βασικών υπηρεσιών και της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπεριληφθεί αναφορά στα άρθρα 10 και 11 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι ρυθμιστές της πρόσβασης ορίζουν νόμιμο εκπρόσωπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Επιπλέον, κορυφαία προτεραιότητα για την ΕΟΚΕ είναι να αποτραπεί ο ακόμα μεγαλύτερος κατακερματισμός της εσωτερικής αγοράς από τον πολλαπλασιασμό της εθνικής νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ είναι υψίστης σημασίας και υποστηρίζει πλήρως το άρθρο 1 παράγραφοι 5 και 7. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με όσα θεσπίζονται στην πράξη για τις ψηφιακές αγορές ότι τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ενεργούν σε στενή συνεργασία με την Επιτροπή (μέσω απόφασης που λαμβάνεται δυνάμει του άρθρου 3 παράγραφος 6, του άρθρου 33 ή, παράλληλα, βάσει των κανόνων ανταγωνισμού). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Προκειμένου να καλυφθούν περιπτώσεις όπου προκύπτει ευθύνη ταυτόχρονα από παραβίαση της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και από παραβίαση των κανόνων με βάση τα άρθρα 101 και 102 της ΣΛΕΕ, εννοείται ότι αυτά τα δύο σύνολα κανόνων μπορούν να εφαρμοστούν ταυτόχρονα. Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αποσαφηνίσει τις διαδικασίες εφαρμογής και συντονισμού, έχοντας ως στόχο την ασφάλεια δικαίου και την αποτελεσματικότητα (άρθρο 1 παράγραφος 6) |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να διεξαχθεί αναλυτική συζήτηση σχετικά με τους λόγους και τον αντίκτυπο της διαφορετικής προσέγγισης στη θέσπιση νέων υποχρεώσεων σύμφωνα με το άρθρο 10 και στην επέκταση των πρακτικών σύμφωνα με το άρθρο 17. Συγχρόνως, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καθοριστούν οι συγκεκριμένες εξαιρετικές περιστάσεις σε σχέση με τις έξι παραμέτρους που χρησιμοποιούνται για τον ορισμό των ρυθμιστών της πρόσβασης (άρθρο 3 παράγραφος 6). |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Συνεπώς, ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ορισμοί των «βασικών υπηρεσιών», των «τελικών χρηστών» και των «επιχειρηματικών χρηστών» θα πρέπει να είναι πολύ πιο συγκεκριμένοι. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι πρακτικές που αναφέρονται στα άρθρα 5 και 6 συνιστούν «μαύρες πρακτικές». Ωστόσο, το άρθρο 6 σχετικά με τις πρακτικές πρέπει να εφαρμόζεται ειδικά κατά τη διάρκεια του τακτικού διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής και των ρυθμιστών της πρόσβασης. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Παρατηρήσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής και τον ορισμό

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το πεδίο εφαρμογής των υπηρεσιών είναι πολύ ευρύ, παρότι καίριας σημασίας. Στην πραγματικότητα, μόνο οι πρακτικές που σχετίζονται άμεσα με αυτές τις βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής και υπόκεινται σε υποχρεώσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ασφάλεια δικαίου που παρέχεται με την αναθεώρηση του κανονισμού με οποιαδήποτε αλλαγή στο πεδίο εφαρμογής των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι ανησυχίες σχετικά με τη λειτουργία της αγοράς βασικών υπηρεσιών δεν αφορούν όλες τους τελικούς χρήστες [βλέπε υπηρεσίες στ), ζ) και η)] και αναρωτιέται εάν έχει αξιολογηθεί επαρκώς ο αντίκτυπος της διαδικασίας της πράξης για τις ψηφιακές αγορές στις βασικές υπηρεσίες μεταξύ επιχειρήσεων (Β2Β), ειδικά στο οικοσύστημα της διαφήμισης (διαφημιστική αγορά). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Όταν προτείνεται μια βασική υπηρεσία, είναι δυνατό να αξιολογηθεί εάν οποιοσδήποτε πάροχος αυτής διαθέτει χαρακτηριστικά που πληρούν σωρευτικά τα κριτήρια για να θεωρηθεί ρυθμιστής της πρόσβασης για τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτήν τη σωρευτική προσέγγιση. |
| --- | --- |

2.3.

2.4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την ποσοτική αξιολόγηση — εικαζόμενοι ρυθμιστές της πρόσβασης

| 2.4.1. | Όσον αφορά το πρώτο ποσοτικό όριο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το όριο αναφέρεται στον συνολικό κύκλο εργασιών της εταιρείας που κατέχει την πλατφόρμα, συμπεριλαμβανομένων τυχόν επιχειρηματικών τομέων που δεν είναι επιχειρηματικά μοντέλα πλατφόρμας ούτε επιγραμμικές δραστηριότητες, και όχι στον κύκλο εργασιών της υπηρεσίας. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το όριο των οικονομικών δεδομένων, ειδικά τον τρόπο που καλύπτει τα στοιχεία χρηματιστηριακής αξίας, ώστε να αντικατοπτρίζεται η ικανότητα της πλατφόρμας να αποτιμά χρηματικά τους χρήστες της και την οικονομική τους δυνατότητα (συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας να αξιοποιεί την πρόσβαση στη χρηματοπιστωτική αγορά). |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Όσον αφορά το δεύτερο ποσοτικό όριο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη συνάφεια των κριτηρίων που αφορούν τον αριθμό των χρηστών (για τη συγκεκριμένη βασική υπηρεσία πλατφόρμας που αναλύεται). |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | Στο σχέδιο κανονισμού, ο ορισμός του τελικού χρήστη (άρθρο 2 παράγραφος 16) είναι κοντά στον ορισμό του καταναλωτή, και, όπως συνηθίζεται, αντιπαρατίθεται με τον επαγγελματία χρήστη. Το άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο β) καθορίζει την έννοια των τελικών χρηστών όσον αφορά τη διάρκεια (μήνες) και τη συνάφεια (ενεργοί χρήστες). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο ορισμός των τελικών χρηστών θα πρέπει να είναι ακριβής (δηλαδή χρήστες που είναι περαστικοί, που επισκέπτονται τον ιστότοπο, που τον χρησιμοποιούν μια φορά τον μήνα). Το ίδιο ερώτημα ισχύει και για τους επιχειρηματικούς χρήστες. Για λόγους ασφάλειας δικαίου, η ΕΟΚΕ συνιστά να διευκρινιστούν οι έννοιες των «τελικών χρηστών» και των «επιχειρηματικών χρηστών» ή τουλάχιστον να οριστούν στην πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

2.4.4.

2.5.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την ποιοτική αξιολόγηση — αξιολογημένοι ρυθμιστές της πρόσβασης

| 2.5.1. | Αν δεν επιτυγχάνονται όλα τα όρια σωρευτικά, η Επιτροπή μπορεί να διενεργήσει έρευνα αγοράς. Αυτή μπορεί να ζητηθεί από ένα κράτος μέλος (άρθρο 15) και να χρησιμοποιηθούν άλλες έξι παράμετροι για να καθοριστεί εάν η πλατφόρμα πληροί τα τρία κριτήρια προσδιορισμού (άρθρο 3 παράγραφος 6). |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | Η ποιοτική αξιολόγηση της εσωτερικής αγοράς που εισάγεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει πολλές παραμέτρους που είναι συναφείς στο δίκαιο ανταγωνισμού και στα οικονομικά. Ωστόσο, δεδομένης της έλλειψης προηγουμένων (δεν είναι αναγκαίο να καθοριστεί μια σχετική αγορά ή να αποδειχθεί η δεσπόζουσα θέση για να τεκμηριωθεί η ιδιότητα του ρυθμιστή της πρόσβασης), δεν είναι σαφές ούτε δοκιμασμένο πόσα πολλά και πόσο ισχυρά θα είναι αυτά τα χαρακτηριστικά και οι παράμετροι. |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | Εάν η στοχοθέτηση επικεντρώνεται σε καταστάσεις συγκρίσιμες με αυτές που προσδιορίζονται στην ποσοτική αξιολόγηση, αλλά στις οποίες τα όρια δεν έχουν επιτευχθεί, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο μηχανισμός αξιολόγησης είναι πολύ περιορισμένος όσον αφορά τις λεπτομέρειες. Εκ πρώτης όψεως, τίποτα δεν εμποδίζει την ευρύτερη ερμηνεία αυτών των παραμέτρων ώστε να εφαρμοστούν σε μεγαλύτερο αριθμό φορέων, καθώς γνωρίζουμε ότι πολλά επιχειρηματικά μοντέλα σε όλους τους τομείς της οικονομίας εξελίσσονται και πειραματίζονται μέσω ψηφιακού μετασχηματισμού και νέων επιχειρηματικών μοντέλων. |
| --- | --- |

2.5.3.

| 2.5.4. | Καθώς αυτές οι έξι παράμετροι καθιστούν δυνατό να οριστούν οι ρυθμιστές της πρόσβασης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καθοριστούν οι συγκεκριμένες εξαιρετικές περιστάσεις τους. |
| --- | --- |

2.5.4.

3.   Παρατηρήσεις σχετικά με τις απαριθμούμενες πρακτικές

| 3.1. | Για να γίνουν κατανοητοί οι κατάλογοι πρακτικών που παρατίθενται στο σχέδιο της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να ανατρέξουμε στο έργο της Επιτροπής: οι πρακτικές που προσδιορίστηκαν τα τελευταία χρόνια, αυτές που ήδη καλύπτονται από τον νέο κανονισμό P2B και αυτές που θα μπορούσαν να καλυφθούν από την προσαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού στο ψηφιακό οικοσύστημα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να διευκρινιστεί το πεδίο εφαρμογής αυτών των πρακτικών, ιδίως εάν η Επιτροπή μπορεί να το επεκτείνει. Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι πολλές από τις πρακτικές που αναφέρονται στο άρθρο 5 αποτελούν μέρος της βασικής υπηρεσίας της πλατφόρμας, ενώ το άρθρο 6 αναφέρεται στη χρήση αυτών των βασικών υπηρεσιών πλατφόρμας για αξιοποίηση και επίδραση στα αποτελέσματα της αγοράς. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναπτυχθεί ένα ισχυρό σύστημα πιστοποίησης βασισμένο σε διαδικασίες δοκιμής που επιτρέπουν στις εταιρείες να επιβεβαιώνουν την αξιοπιστία και την ασφάλεια των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης τους. Η διαφάνεια, ειδικά των συστημάτων αξιολόγησης, η ιχνηλασιμότητα και η δυνατότητα επεξήγησης των αλγοριθμικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων αποτελούν τεχνική πρόκληση που απαιτεί την παροχή υποστήριξης από μέσα της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» (2). |
| --- | --- |

3.3.

3.4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τις αθέμιτες πρακτικές που βασίζονται στα δεδομένα

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση της εφαρμογής του γενικού κανονισμού για την προστασία των δεδομένων (ΓΚΠΔ) με τη θέσπιση της πρακτικής που περιγράφεται στο άρθρο 5 στοιχείο α). Επίσης, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να επανεξετάζει τακτικά τον ΓΚΠΔ και τους συναφείς κανονισμούς υπό το φως των τεχνολογικών εξελίξεων (3). |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Όσον αφορά την αποτελεσματική φορητότητα των δεδομένων [άρθρο 6 στοιχείο η)], η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, δυνάμει του κανονισμού για την ελεύθερη ροή δεδομένων, ο κλάδος του υπολογιστικού νέφους αναπτύσσει έναν κώδικα δεοντολογίας για να εξασφαλίσει διαφάνεια στους συμβατικούς και τεχνικούς όρους για την καταγγελία των συμβάσεων και τη μεταφορά δεδομένων μεταξύ παρόχων υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους ή την αποθήκευση στις εγκαταστάσεις τους. Η αποτελεσματικότητα του κώδικα όσον αφορά την προώθηση της φορητότητας στην αγορά υπολογιστικού νέφους πρόκειται να αξιολογηθεί σύντομα. |
| --- | --- |

3.4.2.

3.5.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την αθέμιτη αυτοπροτίμηση

| 3.5.1. | Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές προβλέπει την υποχρέωση του ρυθμιστή της πρόσβασης να μην εφαρμόζει πιο ευνοϊκή μεταχείριση ακόμα και ως προς «οποιονδήποτε τρίτο που ανήκει στην ίδια επιχείρηση». Ωστόσο, αυτή η περαιτέρω διευκρίνιση δεν επαναλαμβάνεται σε άλλες διατάξεις, παρότι ένας ρυθμιστής της πρόσβασης μπορεί να αποφύγει τον περιορισμό που ορίζεται σε αυτές τις διατάξεις παρέχοντας σχετικά δεδομένα σε έναν τρίτο. Παραδείγματος χάριν, μπορούμε να αναφερθούμε στο άρθρο 5 στοιχείο α) ή στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο α), όπου η μεταφορά δεδομένων σε τρίτο (είτε ανήκει είτε όχι στην ίδια επιχείρηση) δεν απαγορεύεται. Αν και το άρθρο 11 προσφέρει κάποια λύση, δεν τη θεωρούμε επαρκή. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Ρήτρα ισοτιμίας άρθρο 5 στοιχείο β): οι ρυθμιστές της πρόσβασης απαγορεύεται να εμποδίζουν τους επιχειρηματικούς χρήστες να προσφέρουν τα ίδια προϊόντα και υπηρεσίες στους καταναλωτές υπό διαφορετικούς όρους, μέσω άλλων επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης τρίτων ή μηχανών αναζήτησης πέραν της πλατφόρμας τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η φράση «...σε τιμές ή υπό όρους διαφορετικούς...» είναι ευρεία και μπορεί να περιλαμβάνει άλλα κριτήρια εκτός της τιμής, που ίσως θα πρέπει να προσδιοριστούν. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τους αθέμιτους όρους πρόσβασης

| 3.6.1. | Όσον αφορά την πρακτική που αναφέρεται στο άρθρο 5 στοιχείο δ), η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο κανονισμός P2B ήδη περιέχει διατάξεις σχετικά με την εξασφάλιση πρόσβασης για τους επιχειρηματικούς χρήστες προκειμένου να υποβάλλουν καταγγελίες, και σχετικά με τη διαφάνεια στη διεκπεραίωση καταγγελιών, και αμφισβητεί τη συνάφεια αυτής της πρακτικής. Η ΕΟΚΕ διερωτάται γιατί δεν καλύπτονται οι τελικοί χρήστες. |
| --- | --- |

3.6.1.

4.   Παρατηρήσεις σχετικά με τις εξουσίες έρευνας, επιβολής και παρακολούθησης

| 4.1. | Για τους σκοπούς του άρθρου 3 παράγραφος 6, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη συμμετοχή των αρχών των ενδιαφερομένων κρατών μελών στη λήψη αποφάσεων. Πιστεύουμε ότι οι αρχές ενός κράτους μέλους θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να υποβάλλουν στην Επιτροπή αίτημα έκδοσης απόφασης βάσει της παραγράφου 6, και η Επιτροπή θα πρέπει να έχει την αντίστοιχη υποχρέωση να συζητά το αίτημα και, κατά περίπτωση, να επιτρέπει στο οικείο κράτος μέλος να θεσπίζει προκαταρκτικά μέτρα εν αναμονή της απόφασης της Επιτροπής. Για τους σκοπούς της απόφασης, η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να ζητεί γνωμοδότηση από όλα τα κράτη μέλη όπου δραστηριοποιείται ο πιθανός ρυθμιστής της πρόσβασης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η πρόταση κανονισμού συνδυάζει την αυτοαξιολόγηση από τις πλατφόρμες και την αξιολόγηση από την αρμόδια αρχή, δηλαδή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, αυτή η αξιολόγηση διενεργείται καταρχάς από την πλατφόρμα βασικής υπηρεσίας, που πρέπει να ενημερώνει εντός τριών μηνών την Επιτροπή ότι αυτά τα όρια έχουν επιτευχθεί (άρθρο 3 παράγραφος 3). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει και υποστηρίζει το γεγονός ότι η διαδικασία της πράξης για τις ψηφιακές αγορές καθιστά τις πλατφόρμες υπόλογες. Επισημαίνει επίσης ότι η υπό εξέταση πρόταση σέβεται τα δικαιώματα υπεράσπισης και προσφυγής και τον ρυθμό των ψηφιακών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα της πράξης για τις ψηφιακές αγορές που δίνουν δυνατότητα στην Επιτροπή να αξιολογεί και να παρακολουθεί την ανάπτυξη των πλατφορμών ρυθμιστών της πρόσβασης, όπως οι συγκεντρώσεις εκτός των ορίων του κανονισμού (ΕK) αριθ. 139/2004 (4). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αξιολόγηση στην οποία προβαίνει η Επιτροπή σχετικά με το κατά πόσον το ισχύον καθεστώς της ΕΕ επιτρέπει την επαρκή κάλυψη σημαντικών εξαγορών στόχων χαμηλού κύκλου εργασιών που ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά της ΕΕ (5). Η πρόταση της επιτρόπου κ. Vestager να ξεκινήσουν να γίνονται δεκτές παραπομπές από εθνικές αρχές ανταγωνισμού σχετικά με συγκεντρώσεις, ανεξάρτητα από το εάν οι εν λόγω αρχές έχουν την εξουσία να εξετάζουν την εκάστοτε υπόθεση, θα μπορούσε να αποτελέσει μια επιλογή (6). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Παράλληλα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρέπει να επίσης να συσταθεί η προγραμματισμένη συμβουλευτική επιτροπή για τις ψηφιακές αγορές για την επίτευξη μέγιστης δυνατής αποτελεσματικότητας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί το άρθρο 32 πολύ ασαφές από αυτή τη σκοπιά και πιστεύει ότι θα πρέπει να ανατεθεί στην επιτροπή η συνεχής εποπτεία και παρακολούθηση. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να εξεταστεί κατά πόσον η επιτροπή θα μπορούσε να δέχεται καταγγελίες από ενώσεις καταναλωτών και κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι οργανώσεις που ασχολούνται με τα συμφέροντα των επιχειρήσεων, την προστασία των καταναλωτών και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις θα πρέπει να εισακούονται και να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις τους, όπως για παράδειγμα σε υποθέσεις ανταγωνισμού. Το άρθρο 20 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διεξάγει συνεντεύξεις και να λαμβάνει δηλώσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά η συμμετοχή και το δικαίωμα ακρόασης αυτών των οργανώσεων να αναφέρονται ρητώς στο εν λόγω άρθρο. |
| --- | --- |

4.6.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες» (βλέπε σελίδα 64 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

1

(2)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 64.

2

(3)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 64.

3

(4)  EE L 24 της 29.1.2004, σ. 1.

4

(5)  https://one.oecd.org/document/DAF/COMP/WD(2020)24/en/pdf

5

(6)  https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2019-2024/vestager/announcements/future-eu-merger-control_en

6

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Το ακόλουθο κείμενο που υπήρχε στη γνωμοδότηση του τμήματος, τροποποιήθηκε λόγω της τροπολογίας που υιοθέτησε η ολομέλεια, έλαβε όμως τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων:

| «2.3. | Όταν προτείνεται μια βασική υπηρεσία, είναι δυνατό να αξιολογηθεί εάν οποιοσδήποτε πάροχος αυτής διαθέτει χαρακτηριστικά που πληρούν σωρευτικά τα κριτήρια για να θεωρηθεί ρυθμιστής της πρόσβασης για τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι αυτή η σωρευτική λύση καλύπτει αποτελεσματικά τους ρυθμιστές της πρόσβασης, αλλά προτείνει να υπάρχει ένα μόνο κριτήριο (κατά προτίμηση ο αριθμός των χρηστών) για να υπάρχει ευθυγράμμιση με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Εκφράζει επίσης την ανησυχία της ότι η διαδικασία για τον προσδιορισμό των ρυθμιστών της πρόσβασης μπορεί να είναι σχοινοτενής και, άρα, προκρίνει μια ταχύτερη διαδικασία.» |
| --- | --- |

«2.3.

Όταν προτείνεται μια βασική υπηρεσία, είναι δυνατό να αξιολογηθεί εάν οποιοσδήποτε πάροχος αυτής διαθέτει χαρακτηριστικά που πληρούν σωρευτικά τα κριτήρια για να θεωρηθεί ρυθμιστής της πρόσβασης για τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι αυτή η σωρευτική λύση καλύπτει αποτελεσματικά τους ρυθμιστές της πρόσβασης, αλλά προτείνει να υπάρχει ένα μόνο κριτήριο (κατά προτίμηση ο αριθμός των χρηστών) για να υπάρχει ευθυγράμμιση με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Εκφράζει επίσης την ανησυχία της ότι η διαδικασία για τον προσδιορισμό των ρυθμιστών της πρόσβασης μπορεί να είναι σχοινοτενής και, άρα, προκρίνει μια ταχύτερη διαδικασία.»

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 98 |
| --- | --- |
| Κατά: | 83 |
| Αποχές: | 20 |

Υπέρ:

98

Κατά:

83

Αποχές:

20

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/70 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/70

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) και την τροποποίηση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ»

[COM(2020) 825 final — 2020/0361 (COD)]

(2021/C 286/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Gonçalo LOBO XAVIER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 11.2.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 235/3/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 11.2.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

235/3/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για μία ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) σε μια εποχή κατά την οποία έχουν αναδυθεί νέες και καινοτόμες (ψηφιακές) υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών, οι οποίες μεταβάλλουν την καθημερινότητα των πολιτών της Ένωσης και διαμορφώνουν και μετασχηματίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες επικοινωνούν, συνδέονται, καταναλώνουν και ασκούν επιχειρηματικές δραστηριότητες. Οι υπηρεσίες αυτές έχουν συμβάλει σημαντικά στον κοινωνικό και οικονομικό μετασχηματισμό στην ΕΕ και σε ολόκληρο τον κόσμο και η κρίση της νόσου COVID-19 κατέδειξε πόσο σημαντικές είναι για τη δημιουργία μιας καλύτερης κοινωνίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αποφυγή του κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς λόγω του πολλαπλασιασμού των εθνικών κανόνων και κανονισμών, οι οποίοι θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη λειτουργία του συστήματος και να αποτρέψουν όλες τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από το να επωφεληθούν από μια ισχυρή ενιαία αγορά. Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, μια σαφή δήλωση όσον αφορά τον εξαντλητικό χαρακτήρα της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα συγκυρία αποτελεί ευκαιρία για τη θέσπιση παγκόσμιων προτύπων για τις ψηφιακές αγορές που θα κατευθύνουν την Ευρώπη προς αυτήν τη νέα εποχή, διασφαλίζοντας ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας και προστασίας των καταναλωτών στο διαδίκτυο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι η συζήτηση σχετικά με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες θα απαιτήσει χρόνο και θα χρειαστούν συμβιβασμοί μακροπρόθεσμα. Παρά ταύτα, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καθορίσουν ένα εύλογο χρονοδιάγραμμα για τη διεξαγωγή της συζήτησης και της δημόσιας διαβούλευσης χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και για την εφαρμογή του κανονισμού και της στρατηγικής. Είναι θεμελιώδους σημασίας οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμβάλουν στη διαδικασία προκειμένου να επιτευχθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους φορείς, ανεξάρτητα από το εάν είναι εγκατεστημένοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι, δεδομένης της σημασίας των ψηφιακών τεχνολογιών, η ανάγκη για νέους κανόνες και κανονισμούς που αποσκοπούν στην επίλυση των προβλημάτων και των προκλήσεων που θέτουν αυτές οι τεχνολογίες έχει καταστεί προτεραιότητα. Μια νέα οικονομία απαιτεί νέες προσεγγίσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ενίσχυση της διαφάνειας όσον αφορά τα συστήματα συστάσεων και τη διαφήμιση. Εντούτοις, αυτά τα συστήματα συστάσεων δεν θα πρέπει να δαιμονοποιούνται, αλλά θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι καταναλωτές λαμβάνουν τις διαφημίσεις που επιθυμούν. Ως εκ τούτου, οι κανονισμοί χρειάζεται να τονίζουν την ατομική αυτονομία και η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα άρθρα 29 και 30 του κανονισμού θα πρέπει συνεπώς να επιτυγχάνουν την κατάλληλη ισορροπία. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν πολλές αδυναμίες όσον αφορά την αρχή της χώρας προέλευσης, και ζητεί να εξεταστούν προσεκτικά εναλλακτικές μέθοδοι όπως η αρχή της χώρας προορισμού, ιδίως στα φορολογικά, εργασιακά και καταναλωτικά ζητήματα, εκτός εάν υπάρξει ισχυρότερη ρύθμιση σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός και το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι για τον εργαζόμενο σε πλατφόρμες ισχύουν οι ίδιες διατάξεις εργατικού δικαίου με αυτές που ισχύουν στη χώρα παροχής της υπηρεσίας, καθώς οι κακές συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους έχουν καταστεί εξαιρετικά προβληματικές για τον θεμιτό ανταγωνισμό. Ο γενικός στόχος είναι η επιβολή και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς με την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους φορείς. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Οι υποχρεώσεις διαφάνειας δεν πρέπει να εμποδίζουν την επίτευξη τεχνολογικής προόδου, ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της επιστήμης των υπολογιστών. Ακόμη και εάν το «μαύρο κουτί» της τεχνητής νοημοσύνης (black box AI) ενέχει κινδύνους, μπορεί επίσης να αποφέρει σημαντικά οφέλη. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η πράξη θα βελτιωθεί και δεν θα παρεμποδίζει την τεχνολογική πρόοδο λαμβάνοντας υπόψη το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και των εργαζομένων. Ζητεί την ανάπτυξη κατάλληλου πλαισίου το οποίο θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να διεκδικούν τη δικαιοσύνη, την αξιοπιστία και την ασφάλεια των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που εφαρμόζουν. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η απαλλαγή από την ευθύνη για υπηρεσίες φιλοξενίας θα πρέπει να παύει να ισχύει μόνον όταν πρόκειται για περιεχόμενο που είναι σαφώς παράνομο ή που έχει κριθεί παράνομο με δικαστική απόφαση. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση καθεστώτος θετικής ευθύνης για τις διαδικτυακές αγορές, το οποίο θα εφαρμόζεται σε ορισμένες περιπτώσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι ορισμοί που χρησιμοποιούνται θα πρέπει να εξορθολογιστούν και, στο μέτρο του δυνατού, να εναρμονιστούν με συναφή νομικά κείμενα, όπως η πράξη για τις ψηφιακές αγορές, η οδηγία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην ψηφιακή ενιαία αγορά και ο κανονισμός P2B. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες αποτελεί μέρος μια ευρύτερης κανονιστικής προσέγγισης της οικονομίας των πλατφορμών, η οποία πρέπει να ρυθμίζει τη φορολογία, τα δικαιώματα των εργαζομένων (συμπεριλαμβανομένων της κοινωνικής προστασίας, της υγείας και της ασφάλειας, του δικαιώματος οργάνωσης και των συλλογικών διαπραγματεύσεων), την κατανομή του πλούτου και τη βιωσιμότητα και την ασφάλεια των προϊόντων. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο τεράστιο έργο της επίτευξης κατάλληλου συντονισμού μεταξύ όλων των σχετικών μέσων και πρωτοβουλιών, ιδίως στους τομείς της πνευματικής ιδιοκτησίας, των τηλεπικοινωνιών, των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικής ζωής, της ευθύνης που σχετίζεται με τα προϊόντα, της ασφάλειας των προϊόντων, του οπτικοακουστικού τομέα και, βεβαίως, της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Απαιτείται κατάλληλη επισκόπηση του τρόπου με τον οποίο αυτές οι διαφορετικές προοπτικές επηρεάζουν την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θα εξακολουθήσει να δίδει ιδιαίτερη προσοχή στη φορολογία, τη διακυβέρνηση των δεδομένων, το καθεστώς απασχόλησης, τις συνθήκες εργασίας και την προστασία των καταναλωτών, δεδομένου ότι αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για τον ενίοτε αθέμιτο ανταγωνισμό στις ψηφιακές οικονομίες. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι προκλήσεις αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν υπό το πρίσμα των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης, του ψηφιακού θεματολογίου, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για την καθημερινή μας ζωή. Ενδέχεται να ωφελήσουν σημαντικά την κοινωνία και την οικονομία και αναγνωρίζεται πλέον καθολικά ότι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του τρόπου λειτουργίας της αγοράς και του τρόπου που αλληλεπιδρούμε, με πραγματικά οφέλη για την κοινωνία γενικότερα. Εντούτοις, οι ψηφιακές υπηρεσίες έχουν εγείρει σημαντικές προκλήσεις για τα άτομα, την κοινωνία και την αγορά. Η επίτευξη μιας πιο δίκαιης Ευρώπης εξαρτάται από την κατάλληλη ρύθμιση του ψηφιακού τομέα και από τη διασφάλιση της κατάλληλης κατανομής αυτών των οφελών και την επαρκή προστασία όλων των συμμετεχόντων στην αγορά (πολίτες, καταναλωτές, εργαζόμενοι και επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η απάντηση, λοιπόν, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε μια σειρά εγγράφων, νομολογικών εξελίξεων και εκκλήσεων που αφορούν, αφενός, φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις του υφιστάμενου πλαισίου της ΕΕ για το ηλεκτρονικό εμπόριο και παράλληλα τήρηση των βασικών αρχών του καθεστώτος ευθύνης, της απαγόρευσης της γενικής παρακολούθησης και της ρήτρας για την εσωτερική αγορά και, αφετέρου, την επίτευξη μιας σύγχρονης, πιο δίκαιης και ανταγωνιστικής ψηφιακής αγοράς, επικεντρώνεται σε δύο βασικούς τομείς: την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την πράξη για τις ψηφιακές αγορές. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών στην Ευρώπη για διάφορες πτυχές της ψηφιακής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά τις ψηφιακές διαδικτυακές πλατφόρμες. Η καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου και η ενίσχυση της διαφάνειας της στοχευμένης διαφήμισης συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων και πιο αμφιλεγόμενων πτυχών αυτής της πρότασης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Με την πράξη για τις ψηφιακές αγορές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει στον τρόπο λειτουργίας της ευρωπαϊκής ψηφιακής αγοράς, ενώ παράλληλα προσπαθεί να την καταστήσει πιο ισορροπημένη, ανταγωνιστική και καινοτόμο, παρέχοντας στους πολίτες περισσότερες και καλύτερες υπηρεσίες με την καθιέρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει, ως εκ τούτου, την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες που καταβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ρυθμίσει περαιτέρω την ψηφιακή οικονομία και να την καταστήσει αξιόπιστη τόσο προς όφελος της κοινωνίας όσο και της οικονομίας. Οι πολίτες, οι εργαζόμενοι και οι οικονομικοί φορείς, ιδίως οι ΜΜΕ και τα ευάλωτα άτομα, χρειάζονται διασφαλίσεις όσον αφορά τις σχέσεις τους με τις ψηφιακές πλατφόρμες. Επιπλέον είναι αναγκαίο να εξασφαλίζεται η ασφάλεια όλων των δραστηριοτήτων, τόσο σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο και τις οικονομικές συναλλαγές όσο και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι κανόνες της ΕΕ για τον κυβερνοχώρο καθίστανται ολοένα πιο περίπλοκοι και κατακερματισμένοι. Χρειάζεται να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση της αναγνωσιμότητας και της συνεκτικότητάς τους. Οι υπερβολικά περίπλοκοι κανόνες μπορούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους πολίτες, καταπνίγοντας την καινοτομία, αυξάνοντας το κόστος και δυσχεραίνοντας την άσκηση των δικαιωμάτων των πολιτών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συντονίσει και να εκσυγχρονίσει τις διαδικαστικές πτυχές των κανόνων επιβολής στα κράτη μέλη και την επιλογή μιας άμεσα εφαρμοστέας νομικής πράξης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες θα πρέπει να συνάδει με το πιθανό νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση άλλων σχετικών ζητημάτων που αφορούν την οικονομία των πλατφορμών, όπως τα δικαιώματα των εργαζομένων (συμπεριλαμβανομένων της κοινωνικής προστασίας, της υγείας και της ασφάλειας, του δικαιώματος στην οργάνωση και τη συλλογική διαπραγμάτευση) (1), τη φορολογία, την κατανομή του πλούτου και τη βιωσιμότητα. Τονίζει δε την ανάγκη αντιμετώπισης αυτών των προκλήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και υπό το πρίσμα των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, του ψηφιακού θεματολογίου, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Μεταξύ των μελλοντικών πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θα είναι ιδιαίτερα προσεκτική όσον αφορά τη φορολογία, τη διακυβέρνηση των δεδομένων, το καθεστώς απασχόλησης, τις συνθήκες εργασίας και την προστασία των καταναλωτών, δεδομένου ότι αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για τον ενίοτε αθέμιτο ανταγωνισμό στις ψηφιακές οικονομίες. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ο κυβερνοχώρος θα πρέπει να ρυθμιστεί βάσει όσο το δυνατόν περισσότερο μελλοντοστραφών και τεχνολογικά ουδέτερων κριτηρίων. Αυτό θα προσφέρει σαφήνεια και ευκαιρίες στην αγορά για όλους με έμφαση στην προστασία και την ασφάλεια των καταναλωτών. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Είναι σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει πρωτοβουλίες στον τομέα της ψηφιακής φορολογίας στο πλαίσιο των συζητήσεων σε διεθνές επίπεδο προβλέποντας αρχές για την ισότητα και τη διαφάνεια, την κατανομή του πλούτου και τη βιωσιμότητα. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη εξέτασης των θεμάτων αυτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σύμφωνα με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης, την ψηφιακή στρατηγική, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η καλύτερη και αποτελεσματικότερη νομοθεσία για την αποφυγή, μεταξύ άλλων, του αθέμιτου ανταγωνισμού, είναι ένα από τα κύρια θέματα αυτής της νέας οικονομίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιστεύει σαφώς —και η ΕΟΚΕ συμφωνεί— ότι απαιτούνται νέα μέσα και προσεγγίσεις για τη ρύθμιση μιας αγοράς που δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τα ίδια εργαλεία και να ακολουθεί την πεπατημένη οδό. Είναι γεγονός ότι το «σύνηθες» κανονιστικό πλαίσιο ανταγωνισμού δεν επαρκεί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων και των δυσκολιών που προκαλούνται από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας (bigtechs). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ ζητεί σαφέστερους κανόνες, όπως αυτοί που προτίθεται να διερευνήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με βάση ένα απλουστευμένο κανονιστικό πλαίσιο ταχειών διαδικασιών της εσωτερικής αγοράς για τον ψηφιακό κόσμο. Η ΕΕ χρειάζεται να επικαιροποιήσει την εργαλειοθήκη κανονιστικών μέτρων που διαθέτει προκειμένου να ρυθμίσει αποτελεσματικά τις ψηφιακές αγορές και να αντιμετωπίσει ζητήματα σχετικά με πλατφόρμες που έχουν οριστεί ως ρυθμιστές της πρόσβασης. Η νέα οικονομία απαιτεί την ανάληψη διαφορετικής δράσης και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία για την πράξη για τις ψηφιακές αγορές (2). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε όλες τις ρυθμιστικές διαδικασίες με στόχο την προστασία τόσο των επιχειρήσεων όσο και των εργαζομένων, των καταναλωτών και των πολιτών. Με την κρίση της νόσου COVID-19, η πώληση μη ασφαλών προϊόντων, οι ψευδείς αξιολογήσεις, οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και άλλες παραβιάσεις της νομοθεσίας για τους καταναλωτές, την πειρατεία και την παραποίηση/απομίμηση σε ψηφιακές πλατφόρμες αυξήθηκαν σε απαράδεκτα επίπεδα. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν την αξία της πρωτοβουλίας για την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την επιτακτική ανάγκη για ανάληψη δράσης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Είναι επίσης σαφές ότι οι μηχανισμοί επιβολής για την καταπολέμηση της απάτης και των παράνομων δραστηριοτήτων που συνδέονται με τις ψηφιακές πλατφόρμες συνιστούν πρόκληση και διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις που επωφελούνται περισσότερο από την ψηφιακή οικονομία έχουν επίσης περισσότερες ευθύνες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες έχει να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην αγορά και στην προσπάθεια των κρατών μελών να καθορίσουν έναν ταχύ και αποτελεσματικό μηχανισμό επιβολής που θα εξυπηρετεί όλα τα κράτη μέλη, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες διαφορές μεταξύ τους. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η ελλιπής επιβολή του νόμου στον τομέα της παράνομης διαδικτυακής διαφήμισης είναι πολύ πιθανό να μετριαστεί χάρη στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ανεξάρτητα από την προσέγγιση που θα ακολουθηθεί όσον αφορά τα συστήματα και τους μηχανισμούς επιβολής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν επαρκή χρηματοδότηση για την επένδυση σε ανθρώπινους πόρους, σε συστήματα κατάρτισης, σε λογισμικό και σε υλισμικό που ενισχύουν την εμπιστοσύνη στην αγορά και στους ιδιώτες. Ως εκ τούτου, ο καθορισμός του σχετικού κόστους που συνεπάγεται η εφαρμογή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, καθώς και του αναμενόμενου κόστους για την κοινωνία σε περίπτωση μη ανάληψης δράσης, και η εξασφάλιση κατάλληλων συνθηκών για τη συμμετοχή των κρατών μελών αποτελούν προτεραιότητα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, το μέγεθος έχει σημασία: δεν θα πρέπει όλες οι εταιρείες στον τομέα αυτό να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, ώστε να αποφεύγεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός που βασίζεται στην οικονομική ισχύ και διάσταση. Ωστόσο, το προτεινόμενο κριτήριο, δηλαδή ο αριθμός των εργαζομένων, ενδέχεται να αποδειχθεί ακατάλληλο και εύκολο να παρακαμφθεί. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμης σημασίας, καθότι σημαντικά τμήματα των υποχρεώσεων των πλατφορμών που προβλέπονται στον προτεινόμενο κανονισμό δεν ισχύουν για πολύ μικρές ή μικρές επιχειρήσεις, όπως ο χειρισμός καταγγελιών, η καταχρηστική συμπεριφορά, η καταγγελία ποινικών αδικημάτων, η διαφάνεια της διαφήμισης, οι ανεξάρτητοι έλεγχοι και οι αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να προστατεύονται οι ΜΜΕ, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας. Οι επιχειρήσεις αυτές ενδέχεται να μην είναι σε θέση να καλύψουν το κόστος συμμόρφωσης και επένδυσης, και πρέπει να διασφαλιστεί ότι δεν θα πληγούν από την εφαρμογή ενός κανονισμού που υποτίθεται ότι θα τους εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού. Η ΕΟΚΕ ζητεί, ως εκ τούτου, την εξεύρεση εναλλακτικών κριτηρίων για τον ορισμό των πολύ μικρών και των μικρών επιχειρήσεων (άρθρο 16), όπως ο ετήσιος κύκλος εργασιών ή η ιδιοκτησιακή ή οργανωτική δομή τους. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την περίοδο προσαρμογής που προβλέπεται για τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στην κατηγορία των πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών (άρθρο 25 παράγραφος 4). Συχνά, οι εταιρείες αυτές αναπτύσσονται πολύ γρήγορα και θα πρέπει να τους δοθεί μια δίκαιη ευκαιρία να προσαρμοστούν στις αυστηρότερες απαιτήσεις και υποχρεώσεις που καθορίζονται στην πρόταση. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Παρόλο που στην πρόταση καθίσταται σαφές τι πρέπει να νοείται ως lex generalis, φαίνεται να υπάρχουν πολλοί ορισμοί που συνδέονται στενά με διαφορετικά μέσα, οι οποίοι ενδέχεται να καταστούν υπερβολικά επαχθείς σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση και να συνεπάγονται πρόσθετο κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Για παράδειγμα, στην πρόταση ορίζεται η έννοια της «επιγραμμικής πλατφόρμας»· η έννοια της «πλατφόρμας» δεν ορίζεται αλλά χρησιμοποιείται στον κανονισμό P2B [κανονισμός (EE) 2019/1150 (3)]· η οδηγία για την ψηφιακή ενιαία αγορά [(EE) 2019/790 (4)] χρησιμοποιεί την έννοια του «παρόχου επιγραμμικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχομένου» και η πρόταση πράξης για τις ψηφιακές αγορές αναφέρεται σε «ρυθμιστές πρόσβασης» και «βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας». |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Με την άνοδο των ψηφιακών υπηρεσιών, τα επιχειρηματικά μοντέλα έχουν εξελιχθεί και γίνει πιο σύνθετα και οι διακρίσεις μεταξύ των διαφόρων φορέων καθίστανται ασαφείς. Δεδομένων των ραγδαίων εξελίξεων που συντελούνται στον τομέα, οι οποίες συνιστούν πρόκληση για τις ρυθμιστικές αρχές, υφίσταται ανάγκη για σαφείς ορισμούς. Η ΕΟΚΕ συνιστά τον σαφέστερο ορισμό των πλατφορμών, των χρηστών ή των αποδεκτών (στην πρόταση χρησιμοποιούνται και οι δύο όροι, αλλά ο όρος «αποδέκτες» εμφανίζεται πολύ συχνότερα), των καταναλωτών και των εργαζομένων στην ψηφιακή οικονομία. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Σύμφωνα με την παρούσα πρόταση, οι κανόνες για την ιχνηλασιμότητα εμπόρων ισχύουν μόνον «όταν μια επιγραμμική πλατφόρμα επιτρέπει στους καταναλωτές να συνάπτουν εξ αποστάσεως συμβάσεις με εμπόρους» (άρθρο 22). Εναλλακτικά, οι εν λόγω πάροχοι/πλατφόρμες που επιτρέπουν στους καταναλωτές να συνάπτουν εξ αποστάσεως συμβάσεις με εμπόρους θα μπορούσαν να οριστούν ως «αγορές» και να αποσαφηνιστούν οι κανόνες που ισχύουν για αυτήν την κατηγορία παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η εκπόνηση κωδίκων δεοντολογίας σύμφωνα με τα άρθρα 35 και 36 θα πρέπει να διεξάγεται κατά τρόπο ανοικτό και συμμετοχικό και οι οργανώσεις που εκπροσωπούν χρήστες και αποδέκτες, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι κοινωνικοί εταίροι και οι συναφείς αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν σε αυτήν τη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν πολλές αδυναμίες όσον αφορά την αρχή της χώρας προέλευσης, και ζητεί να εξεταστούν προσεκτικά εναλλακτικές μέθοδοι όπως η αρχή της χώρας προορισμού, ιδίως στα φορολογικά, εργασιακά και καταναλωτικά ζητήματα, εκτός εάν υπάρξει ισχυρότερη ρύθμιση σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός και το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι για τον εργαζόμενο σε πλατφόρμες ισχύουν οι ίδιες διατάξεις εργατικού δικαίου με αυτές που ισχύουν στη χώρα παροχής της υπηρεσίας, καθώς οι κακές συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους έχουν καταστεί εξαιρετικά προβληματικές για τον θεμιτό ανταγωνισμό. Ο γενικός στόχος είναι η επιβολή και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς με την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους φορείς. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Επιπλέον, το σύστημα που καθορίζεται στα άρθρα 8 και 9 της πρότασης δεν θα πρέπει να θεωρείται ως εναλλακτική λύση στην αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων και θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι οι κανόνες για την άρνηση της αναγνώρισης και εκτέλεσης εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρμόζονται. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διευκρίνιση ότι οι αυτεπάγγελτες έρευνες δεν επηρεάζουν την εφαρμογή των κανόνων περί ασφαλούς λιμένα (άρθρο 6) και τη διατήρηση της γενικής αρχής περί μη υποχρέωσης παρακολούθησης (άρθρο 7). Ωστόσο, οι κανόνες αυτοί δεν θα πρέπει να επηρεάζουν την υποχρέωση των διαδικτυακών αγορών να διενεργούν τακτικούς ελέγχους στους εμπόρους και στα προσφερόμενα προϊόντα και υπηρεσίες, όπως ορίζεται στο άρθρο 22. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί η πρώτη πρόταση του άρθρου 12 παράγραφος 1, προκειμένου να διευκρινιστεί εάν η διάταξη καλύπτει πληροφορίες όπως τεχνικά δεδομένα που παρέχονται σε πωλητή λογισμικού στο πλαίσιο μιας συμφωνίας SaaS («λογισμικό ως υπηρεσία»). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη λεπτομερή ρύθμιση της διαδικασίας κοινοποίησης και εσωτερικής διεκπεραίωσης καταγγελιών, καθώς και τις διασφαλίσεις που παρέχει η πρόταση. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένας ασφαλής λιμένας (άρθρο 5) θα πρέπει να εξαιρείται μόνον όταν το περιεχόμενο είναι σαφώς παράνομο βάσει του εθνικού δικαίου της χώρας προέλευσης ή βάσει του άμεσα εφαρμοστέου ενωσιακού δικαίου ή έχει κριθεί παράνομο από δικαστήριο. Διαφορετικά, οι μεσολαβητές θα έχουν κίνητρο να αφαιρούν το περιεχόμενο εξ ορισμού. Η νομική αξιολόγηση ορισμένων τύπων περιεχομένου μπορεί να είναι πολύ περίπλοκη και οι μεσάζοντες δεν θα πρέπει να είναι υπόλογοι για τη μη αφαίρεση αυτού. Αυτό συνάδει με την υποχρέωση αναστολής που προβλέπεται στο άρθρο 20, στο οποίο γίνεται αναφορά σε προδήλως παράνομο περιεχόμενο. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η δημιουργία ψηφιακών υπηρεσιών βασίζεται ουσιαστικά στην ικανότητα διαχείρισης των δεδομένων και πρόσβασης σε αυτά. Είναι σημαντικό, εν προκειμένω, να υπενθυμιστεί η πράξη για τη διακυβέρνηση των δεδομένων (COM(2020) 767 final), στην οποία αναφέρεται η δυνατότητα δημιουργίας «συνεταιρισμών διαχείρισης και ανταλλαγής δεδομένων», ένα μέσο που θα ευνοεί τις μικρές επιχειρήσεις, τις επιχειρήσεις εν γένει και τους μεμονωμένους επιχειρηματίες που μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης ή επεξεργασίας μεγάλου όγκου δεδομένων μεμονωμένα. Οι δομές αυτές θα μπορούσαν να παρέχουν ένα καθεστώς κοινής συμμετοχικής διακυβέρνησης για τη διαχείριση υπηρεσιών διαμεσολάβησης, ανταλλαγής ή ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ επιχειρήσεων και μεταξύ επιχειρήσεων και επιχειρηματιών, οι οποίες θα μπορούσαν να παρέχουν δεδομένα, αλλά και να επωφελούνται από αυτά και να τα χρησιμοποιούν. |
| --- | --- |

3.18.

4.   Στρατηγική εφαρμογής — επίτευξη αποτελεσμάτων

| 4.1. | Αναφέρεται ότι στην έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων αποσαφηνίζονται οι δεσμοί μεταξύ της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και του ευρύτερου κανονιστικού πλαισίου, παρέχοντας λεπτομερείς περιγραφές των επιλογών πολιτικής, καθώς και πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση των υποκείμενων στοιχείων που εξετάζονται στην αναθεωρημένη έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων. Αυτό είναι καίριας σημασίας, αλλά δεν αρκεί για να κατευνάσει τις ανησυχίες της κοινωνίας που αφορούν όλες τις σχετικές μεταβλητές και για να σταματήσει να είναι επιφυλακτική. Η σημασία των ψηφιακών υπηρεσιών για την οικονομία και την κοινωνία, αλλά και οι αυξανόμενοι κίνδυνοι που συνεπάγονται, θα συνεχίσουν να αυξάνονται. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σε ό,τι αφορά την προστιθέμενη αξία της επιβολής των μέτρων, η πρωτοβουλία οδηγεί σε σημαντική βελτίωση της αποδοτικότητας της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και σε συγκέντρωση ορισμένων πόρων για την παροχή τεχνικής βοήθειας σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την επιθεώρηση και τον έλεγχο συστημάτων ελέγχου, των συστημάτων συστάσεων και της επιγραμμικής διαφήμισης σε πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες. Αυτό οδηγεί, με τη σειρά του, σε αυξημένη αποτελεσματικότητα των μέτρων επιβολής και επίβλεψης, ενώ το υφιστάμενο σύστημα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην περιορισμένη ικανότητα επίβλεψης σε έναν μικρό αριθμό κρατών μελών. Ωστόσο, η πρόταση πρέπει να βελτιωθεί ώστε να διασφαλιστεί ότι η επιβολή της νομοθεσίας και η αποζημίωση των καταναλωτών πραγματοποιούνται με αποτελεσματικό και ταχύ τρόπο. Η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες πρέπει να περιλαμβάνει διορθωτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης των καταναλωτών για ζημίες, σε περίπτωση που οι εταιρείες δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από την πράξη αυτή. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Αναφέρεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα θεσπίσει ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη συνεχή παρακολούθηση των εκροών, των αποτελεσμάτων και των επιπτώσεων της παρούσας νομοθετικής πράξης κατά την ημερομηνία έναρξης της εφαρμογής της. Βάσει του καταρτισθέντος προγράμματος παρακολούθησης, προβλέπεται αξιολόγηση της πράξης εντός πέντε ετών από την έναρξη ισχύος της. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό δεν αποτελεί εύλογο χρονικό πλαίσιο το οποίο θα εμπνεύσει εμπιστοσύνη στην αγορά και στους πολίτες και θα διασφαλίσει τη συνοχή με την αναθεώρηση της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προβλέπει τακτική αξιολόγηση ανά διετία. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι κανόνες θα πρέπει να κοινοποιούνται αποτελεσματικά και να μην αμαυρώνουν την εικόνα της ΕΕ. Η προστασία των πολιτών της ΕΕ και η προστασία των καταναλωτών θα πρέπει να αποτελούν ένα από τα κύρια σημεία της μελλοντικής επικοινωνίας και επιβολής. Η ΕΕ είναι και πρέπει να παραμείνει ένας φιλόξενος χώρος για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και για τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων όσων βρίσκονται εκτός της ΕΕ. Ο κανονισμός δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως βάρος ή εμπόδιο, αλλά μάλλον ως μια ισορροπημένη προσέγγιση του κανονισμού για το διαδίκτυο του 21ου αιώνα, καθορίζοντας τις απαιτήσεις για μια καλύτερη και πιο δίκαιη ψηφιακή οικονομία και έναν ασφαλέστερο διαδικτυακό χώρο και διαφυλάσσοντας τις δυναμικές δημοκρατίες. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Θεμελιώδη δικαιώματα

| 5.1. | Τα δικαιώματα των εργαζομένων, η διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας για τους καταναλωτές, η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και οι θεμελιώδεις ελευθερίες, όπως η επιχειρηματική ελευθερία, η ελευθερία παροχής υπηρεσιών και η ελευθερία της έκφρασης, της σκέψης και της γνώμης πρέπει να διασφαλίζονται δεόντως σύμφωνα με τη νομοθεσία και σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Εν προκειμένω, η πρόταση αποσκοπεί στην επίτευξη δίκαιης ισορροπίας. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Μια σημαντική πτυχή της πρότασης είναι η διαδικαστική αμεροληψία. Ωστόσο, αυτή από μόνη της δεν επαρκεί για τη διασφάλιση πραγματικής και αποτελεσματικής δικαιοσύνης εάν τα κίνητρα δεν ευθυγραμμίζονται ορθώς. Ένας ευρύς ορισμός του παράνομου περιεχομένου ή, όπως έχουν προτείνει ορισμένοι, του «επιβλαβούς περιεχομένου» μπορεί να αποδειχθεί ότι περιορίζει την ελευθερία έκφρασης και γνώμης. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια διασφαλίζεται με ισχυρούς και σαφείς κανόνες για την προστασία των πολιτών και των καταναλωτών. Οι πτυχές αυτές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην πρόταση και θα πρέπει να διατηρηθούν. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Το πλαίσιο που προβλέπεται στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες παρέχει στις αρχές τα κατάλληλα εργαλεία για την πρόληψη, την παρακολούθηση και την αντίδραση σε περιπτώσεις χειραγώγησης, κινδύνου διακριτικής μεταχείρισης και άλλων παραβιάσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της χρειάζεται να επενδύσουν σημαντικούς πόρους και να διασφαλίσουν ότι αυτοί αξιοποιούνται προς όφελος της κοινωνίας εν γένει. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Προκειμένου να μετριαστεί ο κίνδυνος διακρίσεων, η ΕΟΚΕ ζητεί να διατεθούν επαρκείς πόροι από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της για τον έλεγχο και την εποπτεία των αλγορίθμων που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες. Η ΕΟΚΕ εκτιμά την αυξημένη πρόσβαση σε δεδομένα και αλγόριθμους και συνιστά να διασφαλιστεί για τις δημόσιες αρχές σε όλα τα επίπεδα, καθώς και για τους διαπιστευμένους ανεξάρτητους ερευνητές, συμπεριλαμβανομένης της ανεξάρτητης κοινωνίας των πολιτών που εργάζεται για το δημόσιο συμφέρον. |
| --- | --- |

5.5.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις πλατφόρμες.

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πράξη για τις ψηφιακές αγορές» (βλέπε σελίδα 64 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

2

(3)  ΕΕ L 186 της 11.7.2019, σ. 57.

3

(4)  EE L 130 της 17.5.2019, σ. 92.

4

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/76 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/76

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Η στρατηγική κυβερνοασφάλειας της ΕΕ για την ψηφιακή δεκαετία»

[JOIN(2020) 18 final]

(2021/C 286/14)

| Εισηγητής: ο κ. | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Philip VON BROCKDORFF

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 238/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

238/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι η προτεινόμενη στρατηγική αποτελεί ένα θετικό βήμα προς την προστασία των κυβερνήσεων, των πολιτών και των επιχειρήσεων σε ολόκληρη των Ευρώπη έναντι παγκόσμιων κυβερνοαπειλών και προς τη διασφάλιση της οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι κρατικές οντότητες χρειάζεται να έχουν πρόσβαση σε πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους, ώστε να είναι δυνατή η πραγματοποίηση επενδύσεων σε υποδομές κυβερνοασφάλειας για να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε κρίσεις, όπως μία πανδημία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις προτάσεις για οικοδόμηση ενός δικτύου κέντρων επιχειρήσεων ασφάλειας (SOCs) σε ολόκληρη την ΕΕ και για συνεργασία του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς για τον περιορισμό των κινδύνων που ενέχει η τεχνολογία 5G. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την πρόταση για την περαιτέρω ανάπτυξη του ρόλου της Ευρωπόλ ως κέντρου εμπειρογνωμοσύνης για το κυβερνοέγκλημα. Η συνεργασία τόσο σε επίπεδο πολυσυμμετοχικής κοινότητας όσο και διεθνώς κρίνεται επίσης σημαντική. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί σχετικά με το χάσμα δεξιοτήτων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και συνιστά τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού εργαλείου για τις επαγγελματικές προοπτικές στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, το οποίο θα βοηθήσει τα άτομα να εντοπίσουν, να οικοδομήσουν και να ακολουθήσουν μια πιθανή σταδιοδρομία στον τομέα της κυβερνοασφάλειας |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ αναδεικνύει το ζήτημα της παραπληροφόρησης. Η διάδοση ψευδών πληροφοριών θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις και η πρόληψη της παραπληροφόρησης θα πρέπει να αποτελεί μέρος κάθε στρατηγικής για την κυβερνοασφάλεια. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά όλες οι ξένες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς στην Ένωση να συμμορφώνονται με την πολιτική ασφαλείας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην έλευση των κβαντικών υπολογιστών και προειδοποιεί σχετικά με τους κινδύνους που θέτουν. Ως εκ τούτου, καθίσταται αναγκαία η μετάβαση στην κβαντο-ανθεκτική ή τη μετακβαντική κρυπτογραφία. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | H ΕΟΚΕ συνιστά η στρατηγική κυβερνοασφάλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επικαιροποιείται τακτικά, αλλά σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον κάθε δύο έτη, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις μελλοντικές τεχνολογίες και τους μελλοντικούς κινδύνους. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του κοινωνικού διαλόγου κατά τον σχεδιασμό πολιτικών κυβερνοασφάλειας που θα προστατεύουν αποτελεσματικά τους πολίτες στο πλαίσιο της τηλεργασίας και πιο γενικών διαδικτυακών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Ο στόχος της εν λόγω ανακοίνωσης είναι να τονίσει τη δέσμευση της ΕΕ να διασφαλίσει ένα επιγραμμικό περιβάλλον που θα παρέχει τη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία και ασφάλεια, προς όφελος των πολιτών της. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανακοίνωση σκιαγραφεί το όραμα της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα, ορίζοντας ρόλους και αρμοδιότητες, και προτείνει συγκεκριμένες δραστηριότητες σε επίπεδο ΕΕ που στοχεύουν στην παροχή ισχυρής και αποτελεσματικής προστασίας, με διαφύλαξη, παράλληλα, των δικαιωμάτων των πολιτών, ώστε να καταστεί το επιγραμμικό περιβάλλον ασφαλές και προστατευμένο. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι προτεινόμενες δράσεις αποσκοπούν στα εξής:






  — | επίτευξη κυβερνοανθεκτικότητας, μέσω της ενίσχυσης των ικανοτήτων, της ετοιμότητας, της συνεργασίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και της ευαισθητοποίησης στον τομέα της ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών, για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

επίτευξη κυβερνοανθεκτικότητας, μέσω της ενίσχυσης των ικανοτήτων, της ετοιμότητας, της συνεργασίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και της ευαισθητοποίησης στον τομέα της ασφάλειας δικτύων και πληροφοριών, για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο·

| — | τυποποίηση των διαδοχικών βημάτων μιας διαδικασίας για την κυβερνοάμυνα σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και δημιουργία βάσης δεδομένων που θα περιέχει σχετικές πληροφορίες για την παροχή ενημέρωσης σχετικά με απειλές προς στήριξη του πληγέντος τομέα ή της πληγείσας οικονομίας· |
| --- | --- |

—

τυποποίηση των διαδοχικών βημάτων μιας διαδικασίας για την κυβερνοάμυνα σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς και δημιουργία βάσης δεδομένων που θα περιέχει σχετικές πληροφορίες για την παροχή ενημέρωσης σχετικά με απειλές προς στήριξη του πληγέντος τομέα ή της πληγείσας οικονομίας·

| — | δραστική μείωση του κυβερνοεγκλήματος με την ενίσχυση της εμπειρογνωμοσύνης των αρμόδιων για τη διενέργεια σχετικών ερευνών και τη δίωξη ατόμων, την υιοθέτηση μιας πιο συντονισμένης προσέγγισης μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου σε ολόκληρη την Ένωση και την ενίσχυση της συνεργασίας με άλλους φορείς· |
| --- | --- |

—

δραστική μείωση του κυβερνοεγκλήματος με την ενίσχυση της εμπειρογνωμοσύνης των αρμόδιων για τη διενέργεια σχετικών ερευνών και τη δίωξη ατόμων, την υιοθέτηση μιας πιο συντονισμένης προσέγγισης μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου σε ολόκληρη την Ένωση και την ενίσχυση της συνεργασίας με άλλους φορείς·

| — | καθιέρωση εκπαίδευσης και πιστοποίησης σε επίπεδο ΕΕ για επαγγελματίες που ικανοποιούν τις απαιτήσεις για τους πλέον κατάλληλους ειδικούς στον τομέα του κυβερνοεγκλήματος, με σκοπό την επίτευξη ενός συνεκτικού επιπέδου δεξιοτήτων σε επίπεδο Ένωσης· |
| --- | --- |

—

καθιέρωση εκπαίδευσης και πιστοποίησης σε επίπεδο ΕΕ για επαγγελματίες που ικανοποιούν τις απαιτήσεις για τους πλέον κατάλληλους ειδικούς στον τομέα του κυβερνοεγκλήματος, με σκοπό την επίτευξη ενός συνεκτικού επιπέδου δεξιοτήτων σε επίπεδο Ένωσης·

| — | ανάπτυξη πολιτικής και ικανοτήτων της ΕΕ στον τομέα της κυβερνοάμυνας στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη πολιτικής και ικανοτήτων της ΕΕ στον τομέα της κυβερνοάμυνας στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας·

| — | ενίσχυση των βιομηχανικών και τεχνολογικών πόρων που απαιτούνται για την αξιοποίηση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Αυτό θα οδηγήσει στην εμφάνιση μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας και αγοράς ασφαλών τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ)· θα συμβάλει στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ· και θα αυξήσει τις δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την έρευνα και ανάπτυξη (Ε & Α) στον τομέα της κυβερνοασφάλειας· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση των βιομηχανικών και τεχνολογικών πόρων που απαιτούνται για την αξιοποίηση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Αυτό θα οδηγήσει στην εμφάνιση μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας και αγοράς ασφαλών τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ)· θα συμβάλει στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ· και θα αυξήσει τις δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες για την έρευνα και ανάπτυξη (Ε & Α) στον τομέα της κυβερνοασφάλειας·

| — | ενίσχυση της διεθνούς πολιτικής της ΕΕ για τον κυβερνοχώρο με σκοπό την προώθηση των βασικών αξιών της ΕΕ, τον ορισμό κανόνων υπεύθυνης συμπεριφοράς, την υποστήριξη της εφαρμογής του ισχύοντος διεθνούς δικαίου για τον κυβερνοχώρο και την παροχή βοήθειας σε χώρες εκτός της ΕΕ για την ανάπτυξη ικανοτήτων κυβερνοασφάλειας· και |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της διεθνούς πολιτικής της ΕΕ για τον κυβερνοχώρο με σκοπό την προώθηση των βασικών αξιών της ΕΕ, τον ορισμό κανόνων υπεύθυνης συμπεριφοράς, την υποστήριξη της εφαρμογής του ισχύοντος διεθνούς δικαίου για τον κυβερνοχώρο και την παροχή βοήθειας σε χώρες εκτός της ΕΕ για την ανάπτυξη ικανοτήτων κυβερνοασφάλειας· και

| — | ανάπτυξη και υλοποίηση ενωσιακού σήματος έγκρισης ασφάλειας για προϊόντα, υπηρεσίες και τεχνολογίες που πληρούν τα πρότυπα και ικανοποιούν τις απαιτήσεις για λύσεις που είναι ασφαλείς στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη και υλοποίηση ενωσιακού σήματος έγκρισης ασφάλειας για προϊόντα, υπηρεσίες και τεχνολογίες που πληρούν τα πρότυπα και ικανοποιούν τις απαιτήσεις για λύσεις που είναι ασφαλείς στον κυβερνοχώρο.

| 2.4. | Η προτεινόμενη στρατηγική καλύπτει την ασφάλεια βασικών υπηρεσιών όπως τα νοσοκομεία, τα ενεργειακά δίκτυα και τα σιδηροδρομικά δίκτυα, καθώς και την ασφάλεια της διαρκώς αυξανόμενης ποσότητας συνδεδεμένου εξοπλισμού στα σπίτια, τα γραφεία και τα εργοστάσιά μας, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη συλλογικών ικανοτήτων για την αντιμετώπιση σοβαρών κυβερνοεπιθέσεων και προωθώντας τη συνεργασία με εταίρους σε όλο τον κόσμο για τη διασφάλιση της διεθνούς ασφάλειας και σταθερότητας στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Καθώς οι απειλές για την κυβερνοασφάλεια είναι σχεδόν πάντοτε διασυνοριακές, και επειδή μια κυβερνοεπίθεση σε μια χώρα μπορεί να επηρεάσει είτε ένα σύνολο κρατών μελών ή την ΕΕ στο σύνολό της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης τη σύσταση μιας Κοινής Μονάδας Κυβερνοχώρου, ώστε να παρέχεται η πλέον αποτελεσματική αντιμετώπιση των κυβερνοαπειλών, με τη χρήση των συλλογικών πόρων και εμπειρογνωμοσύνης που διαθέτουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η στρατηγική, ύψους 2 δισεκατ. EUR, θα χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο των προγραμμάτων «Ψηφιακή Ευρώπη» και «Ορίζων Ευρώπη» της ΕΕ, με την προσθήκη επενδύσεων από τα κράτη μέλη και τον ιδιωτικό τομέα. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Σήμερα, η κυβερνοασφάλεια είναι παγκοσμίως αποδεκτή ως αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας των θεσμικών οργάνων και των οργανισμών της ΕΕ, καθώς και κάθε κράτους μέλους και της οικονομίας του. Η κυβερνοασφάλεια είναι ζωτικής σημασίας για τη στήριξη των ενεργειακών υποδομών της Ένωσης και της ανάπτυξης έξυπνων δικτύων (1), καθώς και για την ψηφιοποίηση και τον οικολογικό προσανατολισμό των οικονομιών της ΕΕ. Εξίσου σημαντική είναι η προστασία και η διαφύλαξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών, τα οποία διασφαλίζονται από την κυβερνοασφάλεια. Η διαφύλαξη των δικαιωμάτων και των ελευθεριών είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν δυσμενώς τους πολίτες και τα νοικοκυριά (καθώς και τις επιχειρήσεις, τους οργανισμούς και τις δημόσιες υπηρεσίες). Η πρόσφατη επίθεση κατά ηλεκτρονικών υπολογιστών· σε νοσοκομειακό κέντρο στην πόλη Τουρνέ του Βελγίου αποτελεί παράδειγμα απειλής που θα μπορούσε να προκαλέσει όχι μόνο υλικές βλάβες αλλά και απώλεια ανθρώπινων ζωών, λόγω της αναβολής χειρουργικών επεμβάσεων (2). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Σύμφωνα με τον οργανισμό DIGITALEUROPE (3), οι κυβερνοαπειλές αποτελούν σημαντικό φραγμό στην πορεία της Ευρώπης προς την ευημερία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, σε παγκόσμιο επίπεδο, η οικονομική απώλεια που οφείλεται στο κυβερνοέγκλημα ανήλθε σε 2,5 τρισ. EUR έως τα τέλη του 2020, ενώ το 74 % των επιχειρήσεων παγκοσμίως αναμένεται να υποστούν παραβίαση των συστημάτων τους το 2021. Παρά το γεγονός αυτό, μόνο το 32 % των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εφαρμόζει πολιτικές κυβερνοασφάλειας. Είναι σαφές και αναπόφευκτο ότι οι κυβερνοαπειλές απαιτούν συντονισμένη αντιμετώπιση από την ΕΕ, καθώς και μια στρατηγική κυβερνοασφάλειας ικανή τόσο να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις όσο και να υπερασπιστεί οργανισμούς και πολίτες από τις κυβερνοαπειλές επόμενης γενιάς. Αυτό ισχύει ιδίως στο πλαίσιο των δημόσιων υπηρεσιών, όπου γίνεται διαχείριση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ευαίσθητων δεδομένων, τα οποία πρέπει να προστατευθούν. Επιπλέον, η πορεία προς την ευρωπαϊκή κυριαρχία των δεδομένων και την τήρηση της εμπιστευτικότητας των δεδομένων εντός της Ένωσης πρέπει να ενισχυθεί μέσω της κυβερνοανθεκτικότητας και της ψηφιακής ανθεκτικότητας, γεγονός που με τη σειρά του θα ενισχύσει την ευημερία εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Οι πιθανές οικονομικές απώλειες που οφείλονται στις κυβερνοεπιθέσεις είναι τεράστιες και περιλαμβάνουν τα εξής:






  — | απώλεια πνευματικής ιδιοκτησίας και εμπιστευτικών επιχειρηματικών πληροφοριών· |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

απώλεια πνευματικής ιδιοκτησίας και εμπιστευτικών επιχειρηματικών πληροφοριών·

| — | διαδικτυακή απάτη και οικονομικά εγκλήματα, συχνά αποτέλεσμα της κλοπής στοιχείων ταυτότητας (PII)· |
| --- | --- |

—

διαδικτυακή απάτη και οικονομικά εγκλήματα, συχνά αποτέλεσμα της κλοπής στοιχείων ταυτότητας (PII)·

| — | οικονομικά τεχνάσματα, με τη χρήση κλεμμένων ευαίσθητων επιχειρηματικών πληροφοριών σχετικά με πιθανές συγχωνεύσεις ή την εκ των προτέρων γνώση εκθέσεων επιδόσεων για εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες· |
| --- | --- |

—

οικονομικά τεχνάσματα, με τη χρήση κλεμμένων ευαίσθητων επιχειρηματικών πληροφοριών σχετικά με πιθανές συγχωνεύσεις ή την εκ των προτέρων γνώση εκθέσεων επιδόσεων για εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες·

| — | κόστος ευκαιρίας, συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής της παραγωγής ή της παροχής υπηρεσιών, και μειωμένη εμπιστοσύνη στις επιγραμμικές δραστηριότητες· |
| --- | --- |

—

κόστος ευκαιρίας, συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής της παραγωγής ή της παροχής υπηρεσιών, και μειωμένη εμπιστοσύνη στις επιγραμμικές δραστηριότητες·

| — | κόστος της προστασίας δικτύων, όπως η αγορά κυβερνοασφάλισης (4), και δαπάνες για την αποκατάσταση μετά από κυβερνοεπιθέσεις· και |
| --- | --- |

—

κόστος της προστασίας δικτύων, όπως η αγορά κυβερνοασφάλισης (4), και δαπάνες για την αποκατάσταση μετά από κυβερνοεπιθέσεις· και

| — | βλάβη στη φήμη και κίνδυνος παθητικού για την εταιρεία που υφίσταται παραβίαση των συστημάτων της, καθώς και για το εμπορικό της σήμα, συμπεριλαμβανομένης προσωρινής ζημιάς στην αξία των μετοχών. |
| --- | --- |

—

βλάβη στη φήμη και κίνδυνος παθητικού για την εταιρεία που υφίσταται παραβίαση των συστημάτων της, καθώς και για το εμπορικό της σήμα, συμπεριλαμβανομένης προσωρινής ζημιάς στην αξία των μετοχών.

| 3.4. | Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ευρώπη υφίσταται τις μεγαλύτερες οικονομικές επιπτώσεις του κυβερνοεγκλήματος, που εκτιμάται ότι ανέρχονται στο 0,84 % του ΑΕΠ της ΕΕ, έναντι 0,78 % στη Βόρεια Αμερική, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις του κυβερνοεγκλήματος του Κέντρου στρατηγικών και διεθνών σπουδών (CSIS). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Στο πλαίσιο αυτό, η προτεινόμενη στρατηγική, η οποία ακολουθεί μια περίοδο εκτενών διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους φορείς, δεν θα μπορούσε να έχει έρθει σε καλύτερη χρονική συγκυρία, καθώς εμπειρογνώμονες προβλέπουν ότι ο αριθμός των συνδεδεμένων συσκευών σε όλο τον κόσμο θα αυξηθεί σε 25 δισεκατομμύρια έως το 2025. Το ένα τέταρτο αυτών των συσκευών αναμένεται να βρίσκεται στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ανακοίνωση της στρατηγικής συνέπεσε με τη βλάβη των υπολογιστών υπηρεσιών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ, σύμφωνα με πληροφορίες, από κυβερνοεπίθεση που είχε ως στόχο μια αμερικανική εταιρεία που αναπτύσσει λογισμικό για επιχειρήσεις για τη διαχείριση των δικτύων τους και των συστημάτων ΤΠ. Εκατοντάδες επιχειρήσεις των ΗΠΑ βρέθηκαν επίσης ευάλωτες στην επίθεση, στην οποία οι χάκερ πρόσθεσαν κακόβουλο λογισμικό σε μια ενημέρωση λογισμικού που μεταφορτώθηκε από χιλιάδες πελάτες της εν λόγω αμερικανικής εταιρείας. Το περιστατικό αυτό δείχνει πώς οι δημόσιες διοικήσεις, οι επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς και η κοινωνία στο σύνολό της, θα μπορούσαν να κινδυνεύσουν από κυβερνοεπίθεση. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι βασικοί τομείς εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της στρατηγικής: αυτοί περιλαμβάνουν τους παρόχους υπηρεσιών δεδομένων και υπολογιστικού νέφους, τις τηλεπικοινωνίες, τα κρατικά συστήματα τεχνολογίας των πληροφοριών (ΤΠ) και τα συστήματα μεταποίησης. Άλλα σχετικά παραδείγματα όπου θα μπορούσαν να προκύψουν απειλές για την κυβερνοασφάλεια περιλαμβάνουν εφαρμογές ιχνηλάτησης επαφών, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19. Η προστασία των εφαρμογών ιχνηλάτησης επαφών συμβάλλει προφανώς στην ενίσχυση της αξιοπιστίας και της εμπιστοσύνης του κοινού στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όσον αφορά τα μέτρα για τη νόσο COVID-19 που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε την αλλαγή των προτύπων εργασίας, καθώς ένα αξιοσημείωτο ποσοστό των εργαζομένων της ΕΕ, το 40 %, μεταστράφηκε στην τηλεργασία το 2020 (5). Ωστόσο, εκτιμάται ότι το 40 % των χρηστών της ΕΕ αντιμετώπισε προβλήματα σχετικά με την ασφάλεια το 2020, με πάνω από το 12 % των επιχειρήσεων να επηρεάζεται από κυβερνοεπιθέσεις. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την προτεινόμενη στρατηγική ως ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για την προστασία των κυβερνήσεων, των πολιτών και των επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ από τις παγκόσμιες κυβερνοαπειλές και την ανάληψη ηγετικού ρόλου στον κυβερνοχώρο, με διασφάλιση, παράλληλα, ότι όλοι μπορούν να αποκομίσουν τα οφέλη του διαδικτύου και της χρήσης των τεχνολογιών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η κυβερνοασφάλεια είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διαφύλαξη της οικονομικής δραστηριότητας και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και για τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης των χρηστών στις επιγραμμικές δραστηριότητες. Συμφωνεί επίσης ότι απαιτούνται τολμηρά μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι Ευρωπαίοι μπορούν να ωφεληθούν με ασφάλεια από την καινοτομία, τη συνδεσιμότητα και την αυτοματοποίηση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι, όλο και περισσότερο, οι οικονομικοί τομείς της ΕΕ εξαρτώνται από τις ψηφιακές τεχνολογίες και αλληλεξαρτώνται. Διαπιστώνεται επίσης τεράστια διάδοση της χρήσης συσκευών διαδικτύου των πραγμάτων (IoT) από καταναλωτές και επιχειρήσεις, καθώς και σε βιομηχανικά περιβάλλοντα όπως η μεταποίηση, ενώ η χρηματοοικονομική τεχνολογία και η ρυθμιστική τεχνολογία έχουν επίσης διεισδύσει στο γενικό σύστημα. Η ανάπτυξη του δικτύου 5G επιταχύνθηκε, ενώ, πιο πρόσφατα, η κρίση της νόσου COVID-19 επιτάχυνε τον ψηφιακό μετασχηματισμό πολλών επιχειρήσεων και κυβερνήσεων, αναγκάζοντάς τις σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη να ασκούν τις δραστηριότητές τους εξ αποστάσεως, αξιοποιώντας σε μεγάλο βαθμό τις υπηρεσίες που βασίζονται στο υπολογιστικό νέφος. Οι εξελίξεις αυτές απαιτούν αποτελεσματική, ταχεία και χωρίς αποκλεισμούς αντίδραση στον τομέα της κυβερνοασφάλειας. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Οι αλλαγές αυτές αύξησαν το επίπεδο κρίσιμου κινδύνου για τις κυβερνήσεις και τη βιομηχανία,. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ στηρίζει τη νέα στρατηγική κυβερνοασφάλειας και το εύρος των προτάσεών της για τη βελτίωση της κυβερνοανθεκτικότητας τόσο εντός της ΕΕ όσο και εκτός αυτής. Παρόλο που οι κρατικές οντότητες είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από την ΕΕ στο πλαίσιο των διαφόρων σχετικών προγραμμάτων στήριξης των επενδύσεων στον εν λόγω τομέα, όπως τα προγράμματα «Ορίζων 2020» και «Ορίζων Ευρώπη», η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ενδεχομένως να χρειαστεί να καταστούν προσβάσιμες περαιτέρω ευκαιρίες χρηματοδότησης σε οντότητες ολικής ή μερικής ιδιοκτησίας του Δημοσίου, ώστε να είναι δυνατή η πραγματοποίηση επενδύσεων σε κατάλληλες υποδομές κυβερνοασφάλειας, με στόχο να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού για τους πολίτες, ιδίως σε καιρούς κρίσης, όπως για παράδειγμα κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός δικτύου κέντρων επιχειρήσεων ασφάλειας (SOC) σε ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) και τη μηχανική μάθηση για τη βελτίωση της ταχύτητας εντοπισμού, ανάλυσης και αντιμετώπισης απειλών και περιστατικών, είναι σημαντική και επίκαιρη. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η μη αυτόματη πρόληψη επιτυχών κυβερνοεπιθέσεων καθίσταται όλο και πιο δύσκολη, λόγω του τεράστιου αριθμού καθημερινών προειδοποιήσεων προς αντιμετώπιση από τις ομάδες ασφάλειας, σε συνδυασμό με τη γενική έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων στον τομέα. Όλα αυτά καθιστούν αναπόφευκτη την αυτοματοποίηση των SOC. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους και τις δράσεις για την ασφάλεια του δικτύου 5G, οι οποίες θα είναι επιτακτικές, προκειμένου να μετριαστούν οι νέοι κίνδυνοι που απορρέουν από την αυξανόμενη επιφάνεια έκθεσης που θα δημιουργήσουν οι υποδομές του δικτύου 5G. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ στηρίζει την έκκληση προς τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) και τα κράτη μέλη να συνεργαστούν με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς για την καλύτερη κατανόηση των νέων τεχνολογιών και δυνατοτήτων ασφάλειας του δικτύου 5G, καθώς και των σχετικών απειλών. Είναι προφανές ότι η στρατηγική αναγνωρίζει ότι η χρήση νέων τεχνολογιών από το δίκτυο 5G, όπως η εικονικοποίηση δικτύου, ο τεμαχισμός δικτύου και η υπολογιστική παρυφών, είναι ιδιαίτερα επιρρεπής σε ειδικά τρωτά σημεία που απαιτούν πρόσθετα μέτρα ασφάλειας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την πρόταση για περαιτέρω ανάπτυξη του ρόλου της Ευρωπόλ ως κέντρου εμπειρογνωμοσύνης για το κυβερνοέγκλημα, με σκοπό την υποστήριξη των εθνικών αρχών επιβολής του νόμου, ενώ επικροτεί επίσης την αύξηση της χρηματοδότησης και την ενίσχυση της εντολής της ομάδας αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική (CERT-ΕΕ). Και οι δύο οντότητες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην υποστήριξη των προσπαθειών για την κυβερνοασφάλεια σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι προσπάθειες αυτές θα συμβάλουν αναμφίβολα στη βελτίωση της κυβερνοασφάλειας των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ και πέραν αυτών. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνει η στρατηγική στη διεθνή συνεργασία της ΕΕ, όπως μέσω της κυβερνοδιπλωματίας στις διεθνείς σχέσεις, της αύξησης των διμερών διαλόγων για την κυβερνοασφάλεια και της ανάπτυξης των κυβερνοϊκανοτήτων σε τρίτες χώρες. Οι απειλές για την κυβερνοασφάλεια είναι παγκόσμιες και όχι μόνο περιφερειακές, και οι αποτελεσματικές πολιτικές για την αντιμετώπισή τους πρέπει επίσης να είναι παγκόσμιες. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι στη στρατηγική τονίζεται η σημασία του διαλόγου και της συνεργασίας εντός της πολυσυμμετοχικής κοινότητας, ιδίως με τακτικές επαφές με τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, τους κοινωνικούς εταίρους και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Η προσέγγιση αυτή είναι ευπρόσδεκτη και θα είναι ουσιώδης για την περαιτέρω ανάπτυξη των προτάσεων που περιέχονται στη στρατηγική και για την αντιμετώπιση των σημαντικών εξελίξεων, όπως οι προκλήσεις για την ασφάλεια που θέτει η τηλεργασία. Η συμβολή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων θα πρέπει να είναι συνεχής, καθώς το επίπεδο της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται στο κυβερνοέγκλημα γίνεται πιο εξελιγμένο. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνεται στην ανάπτυξη σχετικών δεξιοτήτων για την προστασία από τις κυβερνοαπειλές γενικότερα. Ωστόσο, για την πλειονότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και ιδίως των ΜΜΕ, το αυξανόμενο χάσμα δεξιοτήτων εξακολουθεί να αποτελεί τεράστιο πρόβλημα για την αντιμετώπιση των απειλών για την κυβερνοασφάλεια. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό το χάσμα δεξιοτήτων μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσω ενός πανευρωπαϊκού εργαλείου για τις επαγγελματικές προοπτικές στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, το οποίο θα βοηθήσει τα άτομα να εντοπίσουν, να οικοδομήσουν και να ακολουθήσουν μια πιθανή σταδιοδρομία στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, με την ενίσχυση της κατανόησης των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που απαιτούνται για την έναρξη, την αλλαγή ή την προώθηση μιας σταδιοδρομίας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας. Το εργαλείο αυτό θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει ειδικά προγράμματα που θα εξετάζουν την προσβασιμότητα και την πολυμορφία στον χώρο της κυβερνοασφάλειας. Ο ρόλος των ιδρυμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) θεωρείται κρίσιμος για την υποστήριξη ενός πανευρωπαϊκού εργαλείου για τις επαγγελματικές προοπτικές στον τομέα της κυβερνοασφάλειας. Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει να προσβλέπει όλο και περισσότερο σε κοινές ερευνητικές πρωτοβουλίες (εντός της ΕΕ και εκτός αυτής) για τη χωρίς αποκλεισμούς παραγωγή ειδικευμένων επαγγελματιών με τα κατάλληλα προσόντα στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, δεδομένου του εξελισσόμενου ρόλου που διαδραματίζει η τεχνολογία στη δημιουργία ενός χώρου εργασίας και μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Τέλος, θα πρέπει να εξεταστεί δεόντως η ενθάρρυνση των σπουδαστών να ξεκινούν σπουδές στον τομέα της κυβερνοασφάλειας με την παροχή υποτροφιών για την απόκτηση πτυχίου ανώτερης σχολής και μεταπτυχιακού τίτλου στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, με αντάλλαγμα την εργασία σε θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ, καθώς και σε δημόσιες υπηρεσίες σε ολόκληρη την ΕΕ, μετά την αποφοίτησή τους. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μια πτυχή που δεν εξετάστηκε στη στρατηγική κυβερνοασφάλειας είναι η σύνδεση μεταξύ κυβερνοασφάλειας και παραπληροφόρησης. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ αναφέρεται στη μελέτη την οποία ανέθεσε το Θεματικό τμήμα Δικαιωμάτων των Πολιτών και Συνταγματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (6). Στην εποχή του διαδικτυακού κυβερνοχώρου, η διάδοση παραπληροφόρησης θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις. Οι διασυνοριακές επιθέσεις μπορούν να στοχεύσουν κέντρα πληροφόρησης, κυβερνητικούς οργανισμούς ή ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για τη διάδοση παραπληροφόρησης, και οι επιθέσεις αυτές θα μπορούσαν επίσης να μειώσουν την εμπιστοσύνη στις δημόσιες αρχές. Εξ ου και η ανάγκη να δοθεί έμφαση στην πρόληψη της παραπληροφόρησης στην όποια στρατηγική κυβερνοασφάλειας. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι οι ξένες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, η απόκτηση κρίσιμων περιουσιακών στοιχείων, τεχνολογιών και υποδομών στην Ένωση και η προμήθεια εξοπλισμού κρίσιμης σημασίας ενδέχεται επίσης να ενέχουν κινδύνους για την ασφάλεια της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, και σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις, η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στις πτυχές της ασφάλειας κατά την ανάθεση συμβάσεων. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η ασφάλεια του σημερινού κρυπτογραφικού λογισμικού και συστημάτων υπονομεύεται από την έλευση των κβαντικών υπολογιστών, οι οποίοι αναμένεται να είναι διαθέσιμοι στο κοινό σε μια δεκαετία ή λιγότερο. Αυτό καθιστά αναγκαία τη μετάβαση στην κβαντο-ανθεκτική ή τη μετακβαντική κρυπτογραφία. Η αναγκαιότητα αυτή αποδεικνύεται από παγκόσμιες πρωτοβουλίες για την τυποποίηση των μετακβαντικών κρυπτογραφικών συστημάτων, όπως η διαδικασία τυποποίησης μετακβαντικής κρυπτογραφίας στο πλαίσιο NIST των ΗΠΑ, η ομάδα εργασίας του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI) για την κβαντο-ανθεκτική κρυπτογραφία και ο διαγωνισμός μετακβαντικής κρυπτογραφίας της κινεζικής Ένωσης Κρυπτογραφικής Έρευνας. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την αναθεώρηση των εθνικών στρατηγικών κυβερνοασφάλειας, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέπεια με τη στρατηγική της Επιτροπής, και προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο κρατών μελών συγκλίνουν με τις προτάσεις που περιέχονται στη στρατηγική της Επιτροπής. Η στρατηγική σε επίπεδο ΕΕ καθώς και οι εθνικές στρατηγικές θα πρέπει να συγκλίνουν για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κυβερνοαπειλών σήμερα και στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Επειδή οι μελλοντικοί κίνδυνοι είναι σε μεγάλο βαθμό απρόβλεπτοι, και με αναφορά στο σημείο 4.13 ανωτέρω, η ΕΟΚΕ συνιστά η στρατηγική κυβερνοασφάλειας της Επιτροπής να επικαιροποιείται τακτικά, αλλά όχι λιγότερο από κάθε δύο έτη, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις μελλοντικές τεχνολογίες και τους μελλοντικούς κινδύνους. Όπως προαναφέρθηκε, η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων και η έρευνα υψηλού επιπέδου θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επικαιροποίηση των στρατηγικών κυβερνοασφάλειας. |
| --- | --- |

4.15.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Μια κυβερνοεπίθεση κατά ενός έξυπνου δικτύου θα μπορούσε να επηρεάσει τον ενεργειακό εφοδιασμό των καταναλωτών και των επιχειρήσεων.

1

(2)  https://www.databreaches.net/chwapi-hospital-hit-by-ransomware-operations-canceled-and-another-city-hit/

2

(3)  https://www.digitaleurope.org/

3

(4)  Φυσικά, η κυβερνοασφάλιση δεν παρέχεται απεριόριστα. Η νόσος COVID-19 ανέδειξε μάλιστα το γεγονός ότι η συσσώρευση κινδύνων αποτελεί πρόκληση για τη δυνατότητα ασφάλισης. Πρόσφατο έργο της εταιρείας AON υποστηρίζει τον ισχυρισμό ότι η ασφάλιση αποτελεί μόνο ένα πολύ μικρό (5 %) μέρος των δαπανών για την κυβερνοετοιμότητα. Διαπιστώθηκε ότι ο έλεγχος και η κατάρτιση είναι οι σημαντικότεροι καθοριστικοί παράγοντες του κόστους.

4

(5)  Eurofound (2020), Living, working and COVID-19 (Διαβίωση, εργασία και COVID-19), σειρά COVID-19, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

5

(6)  https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2019/608864/IPOL_STU(2019)608864_EN.pdf

6

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/82 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/82

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ένα μηχανοργανωμένο σύστημα επικοινωνίας σε διασυνοριακές αστικές και ποινικές διαδικασίες (σύστημα e-CODEX), και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1726»

[COM(2020) 712 final — 2020/345 (COD)]

(2021/C 286/15)

| Εισηγήτρια: | η κ. Ozlem YILDIRIM |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Ozlem YILDIRIM

| Διαβούλευση | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 81 παράγραφος 2 και άρθρο 82 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 247/0/3 |

Διαβούλευση

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 81 παράγραφος 2 και άρθρο 82 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

247/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη ρυθμιστική πρωτοβουλία, η οποία πρέπει να συμπληρωθεί από τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το σύστημα e-Codex θα έχει έμμεσα θετικά αποτελέσματα, καθώς απλοποιεί και επιταχύνει τις διασυνοριακές δικαστικές διαδικασίες και συνεργασία, κάτι που θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Αξίζει να σημειωθεί ότι το σύστημα e-CODEX δεν περιορίζεται στην ηλεκτρονική δικαιοσύνη. Ενόψει των μελλοντικών εξελίξεων, η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπεριληφθεί διάταξη που θα παρέχει τη δυνατότητα άλλων χρήσεων από άλλες δημόσιες διοικήσεις, συμπεριλαμβανομένης, για παράδειγμα, της μεταφοράς ηλεκτρονικών φακέλων ασθενών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να συμπεριλάβει την πτυχή της κλιμακοθετησιμότητας στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Μέχρι σήμερα, το σύστημα e-CODEX λειτουργεί σε ορισμένα κράτη μέλη που είναι οι αρχικοί χορηγοί αυτού του έργου. Ωστόσο, το τρέχον έργο e-CODEX πρέπει να κλιμακωθεί και να συνεχίσει να λειτουργεί ομαλά σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς αυτός είναι ο στόχος του προτεινόμενου κανονισμού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ψηφιοποίηση της κοινωνίας, της οικονομίας και της διοίκησης επιταχύνεται και αποτελεί φιλόδοξο στόχο· απαιτείται σαφής σύνδεση με την πραγματικότητα αυτή. Το σύστημα e-CODEX αποτελεί βασικό στοιχείο της «δέσμης μέτρων για την ψηφιακή δικαστική συνεργασία» και της υποδομής ψηφιακών υπηρεσιών ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών. Επειδή αφορά τη δικαιοσύνη και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να συνδεθεί με τη γενική ψηφιακή στρατηγική «Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης» (1), μια βασική πτυχή που δεν αναφέρεται ρητά στον κανονισμό. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένου ότι ο eu-LISA δεν είναι ρυθμιστικός οργανισμός, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το κεφάλαιο 2 του προτεινόμενου κανονισμού πρέπει να εξετάζει τη διαφάνεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, τη συμμετοχή των κρατών μελών και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών και την αναγκαία ανεξαρτησία των αποφάσεων που λαμβάνονται από τα όργανα που συμμετέχουν στη διακυβέρνησή του. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Καθώς το σύστημα e-CODEX αποτελείται από μια δέσμη προϊόντων λογισμικού που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία σημείου πρόσβασης ασφαλούς επικοινωνίας, η διασφάλιση υψηλού βαθμού ασφάλειας πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο του κανονισμού, νοούμενη ως ανάγκη θέσπισης μέτρων ασφάλειας που θα προστατεύουν την απρόσκοπτη άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Ένα σημείο στο οποίο η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αξίζει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή είναι η πραγματική και ευρεία πρόσβαση στην ψηφιακή δικαιοσύνη. Τα οφέλη του συστήματος e-CODEX πρέπει να υπερβούν τις πτυχές που σχετίζονται με τη βελτίωση των ικανοτήτων διαχείρισης, λειτουργίας και επικοινωνίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανάπτυξη της ψηφιακής δικαιοσύνης πρέπει να έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι όλοι οι πολίτες της ΕΕ έχουν προστατευμένη, ασφαλή, αξιόπιστη και εύκολη πρόσβαση στη δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη και κράτη μέλη σχετικά με το κατά πόσο η αρχή της ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος θα διασφαλιστεί επαρκώς κατά τη μόνιμη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος e-CODEX από τον eu-LISA. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Ιστορικό και κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

| 2.1. | Το σύστημα e-CODEX (επικοινωνία μέσω επιγραμμικής ανταλλαγής δεδομένων στον τομέα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης) εγκαινιάστηκε στο πλαίσιο του πολυετούς σχεδίου δράσης για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη 2009-2013 (2), με στόχο κυρίως την προώθηση της ψηφιοποίησης των διασυνοριακών δικαστικών διαδικασιών και τη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ των δικαστικών αρχών των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το σύστημα e-CODEX είναι το κύριο εργαλείο για τη δημιουργία ενός διαλειτουργικού και αποκεντρωμένου δικτύου επικοινωνίας μεταξύ των εθνικών συστημάτων ΤΠ σε διασυνοριακές αστικές και ποινικές διαδικασίες. Πρόκειται για μια δέσμη προϊόντων λογισμικού που επιτρέπει τη σύνδεση μεταξύ των εθνικών συστημάτων, παρέχοντας τη δυνατότητα στους χρήστες, όπως οι δικαστικές αρχές, οι νομικοί και το κοινό, να αποστέλλουν και να λαμβάνουν έγγραφα, νομικά έντυπα, αποδεικτικά στοιχεία και άλλες πληροφορίες με ταχύ και ασφαλή τρόπο. Το σύστημα e-CODEX αποτελείται από μια δέσμη προϊόντων λογισμικού που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία σημείου πρόσβασης ασφαλούς επικοινωνίας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το σύστημα e-CODEX αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της πολιτικής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης της Επιτροπής με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης και της αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη και περιλαμβάνεται στο πολυετές σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη για την περίοδο 2019-2023 (3). Στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση — Μια εργαλειοθήκη ευκαιριών (4) επιβεβαιώνεται επίσης ότι αποτελεί το κύριο εργαλείο για ασφαλή ψηφιακή επικοινωνία σε διασυνοριακές δικαστικές διαδικασίες. Στο πλαίσιο μιας ψηφιακής ενιαίας αγοράς που αποσκοπεί στην παροχή υψηλής ταχύτητας, ασφαλών και αξιόπιστων υποδομών και υπηρεσιών, οι λύσεις για την προώθηση της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης αποτέλεσαν μέρος του σχεδίου δράσης για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση του 2016 (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το σύστημα e-CODEX αναπτύχθηκε από 21 κράτη μέλη της ΕΕ με τη συμμετοχή και άλλων τρίτων χωρών/εδαφών και οργανισμών (6) μεταξύ 2010 και 2016. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Επί του παρόντος, το σύστημα e-CODEX τελεί υπό τη διαχείριση κοινοπραξίας κρατών μελών και άλλων οργανισμών, που χρηματοδοτείται από επιχορήγηση της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο τρόπος με τον οποίο το σύστημα e-CODEX τελεί υπό διαχείριση δεν πρέπει να θέτει υπό αμφισβήτηση την ανεξαρτησία των εθνικών δικαστών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του συστήματος e-CODEX σε επίπεδο ΕΕ, και αναθέτει τη λειτουργική διαχείριση του συστήματος στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (eu-LISA). Η σταθερή διακυβέρνηση του συστήματος e-CODEX θα καταστήσει δυνατή την καθιέρωσή του ως το εξ ορισμού σύστημα ανταλλαγής ηλεκτρονικών μηνυμάτων για τη δικαστική συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ. Ο οργανισμός eu-LISA δεν θα αναλάβει τη διαχείριση του συστήματος e-CODEX πριν από τον Ιούλιο του 2023. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη ρυθμιστική πρωτοβουλία, η οποία πρέπει να συμπληρωθεί από τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το σύστημα e-Codex θα έχει έμμεσα θετικά αποτελέσματα, καθώς απλοποιεί και επιταχύνει τις διασυνοριακές δικαστικές διαδικασίες και συνεργασία, κάτι που θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η Ευρώπη είναι μια ηγετική δύναμη στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Το σύστημα e-CODEX είναι καταλύτης για αυτόν τον μετασχηματισμό στην Ευρώπη και στα κράτη μέλη και, το σημαντικότερο, μεταξύ τους. Υπερβαίνει τις λειτουργικές ανάγκες ΤΠ, αγγίζοντας βασικούς παράγοντες όπως η εναρμόνιση, ο πολιτισμός, τα ανθρώπινα δικαιώματα και άλλες διεργασίες που πρέπει να εξεταστούν από τα κράτη μέλη στην ψηφιοποίηση της κοινωνίας και της οικονομίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Καθώς ο εν λόγω κανονισμός παρέχει στους πολίτες τη δυνατότητα να ωφεληθούν από τη βελτίωση της διασυνοριακής πρόσβασης στη δικαιοσύνη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει επίσης να εξετάσει συγκεκριμένα την αναγκαία ενίσχυση και εναρμόνιση των ικανοτήτων των κρατών μελών στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας. Αυτό έχει ως αφετηρία το ψηφιακό οικοσύστημα που υποστηρίζει το σύστημα e-CODEX, το οποίο πρέπει να επιτρέπει ένα διαλειτουργικό και διασυνδεδεμένο περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ότι, μέχρι σήμερα, η υιοθέτηση της ΤΠ από το δικαστικό σώμα στην Ευρώπη παρουσιάζει αποκλίσεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ ζητεί ισχυρότερη συνεργασία μεταξύ των εθνικών υπουργείων Δικαιοσύνης και σύγκλιση σε ολόκληρη την ΕΕ σε διάφορα επίπεδα, με πλήρη σεβασμό των ειδικών χαρακτηριστικών των εθνικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των ρόλων και των αρμοδιοτήτων των διαφόρων εμπλεκόμενων φορέων. Σε τεχνικό επίπεδο, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη έχουν παρόμοιους βαθμούς αυτοματοποίησης και την τεχνική ικανότητα για τη διεκπεραίωση και την αποθήκευση μεγάλων ηλεκτρονικών εγγράφων, καθώς και για τη διασύνδεση των παρόχων υπηρεσιών με εξαιρετικά ασφαλή τρόπο. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στη διασυνοριακή ηλεκτρονική αλληλεπίδραση μεταξύ των πολιτών, των επιχειρήσεων και των δημόσιων αρχών είναι καίριας σημασίας. Οι επιπτώσεις του κανονισμού σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά (eIDAS) στην υποδομή και τη λειτουργία του συστήματος e-CODEX δεν μπορούν να παραγνωριστούν. Καθώς ο κανονισμός eIDAS ρυθμίζει τις ηλεκτρονικές υπογραφές, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, τους εμπλεκόμενους φορείς και τις διαδικασίες τους, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το σύστημα e-CODEX λειτουργεί ως αποτελεσματικό μέσο ευρείας επικοινωνίας. Η υποδομή του πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού eIDAS και να επιτρέπει την ασφαλή διαλειτουργικότητα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Αξίζει να σημειωθεί ότι το σύστημα e-CODEX δεν περιορίζεται στην ηλεκτρονική δικαιοσύνη. Εν αναμονή του μέλλοντος, η ΕΟΚΕ συνιστά να συμπεριληφθεί διάταξη που θα παρέχει τη δυνατότητα άλλων χρήσεων από άλλες δημόσιες διοικήσεις, συμπεριλαμβανομένης, για παράδειγμα, της μεταφοράς ηλεκτρονικών φακέλων ασθενών. Η χρήση του συστήματος e-CODEX πέραν της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα συμβάλει στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης χρήσης του και θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν τις απαραίτητες επενδύσεις στις υποδομές τους. Καθώς η εν λόγω πρόταση ρυθμίζει μόνο τις πτυχές της δικαιοσύνης, για να πραγματοποιηθεί αυτός ο στόχος, θα απαιτηθούν διαφορετικές νομοθετικές προτάσεις. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει το σύστημα e-CODEX, καθώς καθιστά δυνατή την ασφαλή ηλεκτρονική διαβίβαση πληροφοριών και εγγράφων σε διασυνοριακές αστικές και ποινικές διαδικασίες. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, ο εν λόγω κανονισμός είναι αναγκαίος για δύο βασικούς λόγους: (1) τη θέσπιση και την πρόβλεψη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του συστήματος e-CODEX και (2) την ανάθεση της διαχείρισης, της περαιτέρω ανάπτυξης και της συντήρησής του στον οργανισμό eu-LISA. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αποτελεσματική διακυβέρνηση του ψηφιακού δικαστικού συστήματος απαιτεί τόσο βιώσιμη και σταθερή τεχνική αρχιτεκτονική όσο και ισχυρή υποδομή διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να συμπεριλάβει την πτυχή της κλιμακοθετησιμότητας στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Μέχρι σήμερα, το σύστημα e-CODEX λειτουργεί σε ορισμένα κράτη μέλη που είναι οι αρχικοί χορηγοί αυτού του έργου. Ωστόσο, το τρέχον έργο e-CODEX πρέπει να κλιμακωθεί και να συνεχίσει να λειτουργεί ομαλά σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς αυτός είναι ο στόχος του προτεινόμενου κανονισμού. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι κάθε κράτος μέλος είναι υπεύθυνο να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία και την ασφάλεια των εθνικών συστημάτων και υποδομών ΤΠ, καθώς και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτικότητας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει τη δυνατότητα να συνεπικουρήσει οντότητες που δραστηριοποιούνται εκτός ΕΕ, και ειδικότερα σε συνδεδεμένες με την ΕΕ χώρες, στην εγκατάσταση της δέσμης προϊόντων λογισμικού του συστήματος e-CODEX. Η διεύρυνση του πεδίου υλοποίησης του έργου, το οποίο θα πρέπει να βασίζεται σε ένα σαφές μοντέλο συγχρηματοδότησης, θα αποφέρει οφέλη σε όλους τους συμμετέχοντες. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη να διασφαλιστεί η κλιμακοθετησιμότητα και η λειτουργικότητα του συστήματος. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Ευθυγράμμιση και συνέπεια με βασικές ευρωπαϊκές στρατηγικές

| 4.1.1. | Η ψηφιοποίηση της κοινωνίας, της οικονομίας και της διοίκησης επιταχύνεται και αποτελεί φιλόδοξο στόχο· απαιτείται σαφής σύνδεση με την πραγματικότητα αυτή. Το σύστημα e-CODEX αποτελεί βασικό στοιχείο της «δέσμης μέτρων για την ψηφιακή δικαστική συνεργασία» και της υποδομής ψηφιακών υπηρεσιών ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών. Επειδή αφορά τη δικαιοσύνη και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να συνδεθεί με τη γενική ψηφιακή στρατηγική «Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης» (7), μια βασική πτυχή που δεν αναφέρεται ρητά στον κανονισμό. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η επικείμενη νομοθετική πρωτοβουλία για την τεχνητή νοημοσύνη, την οποία θα παρουσιάσει η Επιτροπή την άνοιξη του 2021 (8), πρέπει να εξετάσει συγκεκριμένα τον ρόλο των λύσεων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη για την εξεύρεση λύσεων ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση λύσεων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη από τις δικαστικές αρχές. Αυτές οι πιθανές χρήσεις περιλαμβάνουν την «προληπτική δικαιοσύνη» και τα ζητούμενά της, τη χρήση πλατφορμών ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών και τη χρήση αλγορίθμων σε ποινικές έρευνες. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το σύστημα e-CODEX δεν συνεπάγεται τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο στα δικαστικά συστήματα. Συνεπώς, λόγω αυτής της έμμεσης σχέσης, η ΕΟΚΕ συνιστά η πρώτη επανεξέταση του συντονισμένου σχεδίου για την τεχνητή νοημοσύνη (9), που έχει προγραμματιστεί για το πρώτο τρίμηνο του 2021, να εξετάσει τη σύνδεση μεταξύ της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιακής δικαιοσύνης και του συστήματος e-CODEX. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   Αποτελεσματική διακυβέρνηση του συστήματος e-CODEX και λειτουργικές πτυχές του συστήματος e-CODEX

| 4.2.1. | Δεδομένου ότι ο eu-LISA δεν είναι ρυθμιστικός οργανισμός, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το κεφάλαιο 2 του προτεινόμενου κανονισμού πρέπει να εξετάζει τη διαφάνεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, τη συμμετοχή των κρατών μελών και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών και την αναγκαία ανεξαρτησία των αποφάσεων που λαμβάνονται από τα όργανα που συμμετέχουν στη διακυβέρνησή του. Για παράδειγμα, και επειδή θα υπάρχει μια κύρια δυνητική ομάδα χρηστών του συστήματος e-CODEX, η συμμετοχή των δικηγόρων θα μπορούσε να συμπεριληφθεί τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσο και σε επίπεδο εφαρμογής, προκειμένου να υπάρξει ανταπόκριση, για παράδειγμα, στην ανάγκη να διασφαλιστεί ότι το σύστημα e-CODEX υποστηρίζει ισότιμους όρους όσον αφορά την προσβασιμότητα για όλα τα μέρη και ικανοποιεί τις απαιτήσεις των δικηγόρων. Συνεπώς, οι επαγγελματίες του τομέα απονομής της δικαιοσύνης θα πρέπει να έχουν διαρθρωτική συμμετοχή, και όχι μόνο να ζητείται η γνώμη τους. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Σε λειτουργικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι απαιτείται κάποια διευκρίνιση όσον αφορά, για παράδειγμα, την αυστηρή οριοθέτηση των ζητημάτων εσωτερικών υποθέσεων και το ζήτημα της υπηρεσίας ενιαίας εξυπηρέτησης. Πρέπει επίσης να εναρμονιστούν οι μορφότυποι για την υποβολή και την ανταλλαγή αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ δικαιοδοσιών. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Όσον αφορά τον eu-LISA, στον οργανισμό πρέπει να παρασχεθούν επαρκείς ανθρώπινοι και χρηματοδοτικοί πόροι. Για να ενισχυθεί αυτό το σημείο, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της σχετικά με την αναγκαία κατάρτιση του προσωπικού του eu-LISA (10), ιδίως δε του προσωπικού ΤΠΕ, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει την ορθή κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η διαχείριση του συστήματος e-CODEX πρέπει να διασφαλίζει την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος και το δικαίωμα στην αμερόληπτη εκδίκαση της εκάστοτε υπόθεσης. Το σημείο αυτό μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω στο άρθρο 13 του προτεινόμενου κανονισμού. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   Υψηλός βαθμός ασφάλειας για την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών

| 4.3.1. | Καθώς το σύστημα e-CODEX αποτελείται από μια δέσμη προϊόντων λογισμικού που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία σημείου πρόσβασης ασφαλούς επικοινωνίας, η διασφάλιση υψηλού βαθμού ασφάλειας πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο του κανονισμού, νοούμενη ως ανάγκη θέσπισης μέτρων ασφάλειας που θα προστατεύουν την απρόσκοπτη άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων (11). Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι ο κανονισμός για το σύστημα e-CODEX πρέπει να τονίζει στο κεφάλαιο 2 ότι εφαρμόζεται μια συμφωνία συνεργασίας μεταξύ του οργανισμού eu-LISA και του Οργανισμού της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια (ENISA) (12). |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Οι ψηφιακές λύσεις πρέπει να διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας και των δεδομένων. Ένας υψηλός βαθμός ασφάλειας συνεπάγεται επίσης την επίτευξη εναρμονισμένης προστασίας των δεδομένων σε εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδομένων στα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τις αρχές προστασίας των δεδομένων και να εξασφαλίσουν επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους για να το επιτύχουν. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την ασφάλεια είναι όλο και πιο απρόβλεπτοι. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αξιολόγηση κινδύνων και ο μετριασμός κινδύνων βρίσκονται στον πυρήνα του ετήσιου κύκλου σχεδιασμού, τυπικών λειτουργιών και υποβολής εκθέσεων του eu-LISA. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, εκτός από τις στρατηγικές μετριασμού κινδύνων και τη χαρτογράφηση «σοβαρών κινδύνων», ο eu-LISA θα μπορούσε να ενισχύσει το πλαίσιό του με τη χαρτογράφηση πιθανών κινδύνων με απροσδόκητα αποτελέσματα. Με τον τρόπο αυτό, θα καταστεί ένας πιο ανθεκτικός και προορατικός οργανισμός. |
| --- | --- |

4.3.3.

5.   Σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων

5.1.   Πρόσβαση στην ψηφιακή δικαιοσύνη για όλους, ως τρόπος διασφάλισης της ισότητας και της αποφυγής των διακρίσεων

| 5.1.1. | Ένα σημείο στο οποίο η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αξίζει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή είναι η πραγματική και ευρεία πρόσβαση στην ψηφιακή δικαιοσύνη. Τα οφέλη του συστήματος e-CODEX πρέπει να υπερβούν τις πτυχές που σχετίζονται με τη βελτίωση των ικανοτήτων διαχείρισης, λειτουργίας και επικοινωνίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ανάπτυξη της ψηφιακής δικαιοσύνης πρέπει να έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι όλοι οι πολίτες της ΕΕ έχουν προστατευμένη, ασφαλή, αξιόπιστη και εύκολη πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η ισότητα πρόσβασης πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο του κανονισμού, ώστε να αποφεύγονται οι διακρίσεις και οι ανισότητες. Η ΕΟΚΕ συνιστά ο κανονισμός για το σύστημα e-CODEX να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο γεγονός ότι οι πολίτες πρέπει να ωφελούνται ουσιαστικά από ίση και αποτελεσματική νομική προστασία και πρόσβαση στην ηλεκτρονική δικαιοσύνη και τις συναφείς ψηφιακές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Τα οφέλη του συστήματος e-CODEX πρέπει να ισχύουν για ένα ευρύτερο κοινό. Όσον αφορά τη συνοριακή διάσταση, οι δικαστικές ή οι διασυνοριακές αρχές δεν είναι τα μόνα ενδιαφερόμενα μέρη. Το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί το σύστημα e-CODEX δεν πρέπει να περιλαμβάνει μόνο τις δικαστικές αρχές και τα σημεία πρόσβασης του συστήματος e-CODEX αλλά και πολλούς άλλους παράγοντες όπως: πολίτες, δικαστήρια, δικαστικούς υπαλλήλους, λοιπό διοικητικό προσωπικό και προσωπικό ΤΠΕ, υπηρεσίες επιβολής του νόμου, συμβολαιογράφους, ειδικούς στην ψηφιακή εγκληματολογική έρευνα, δικηγόρους και τρίτα μέρη που ωφελούνται άμεσα ή έμμεσα από το σύστημα. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | Επιπλέον, δεδομένης της σημασίας του συστήματος e-CODEX για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής πρόσβασης των πολιτών και των επιχειρήσεων στη δικαιοσύνη, θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί αναφορά στην προστασία των δικονομικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

5.1.3.

5.2.   Σεβασμός της ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος και του δικαιώματος αμερόληπτου δικαστηρίου

| 5.2.1. | Η ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αρχής της διάκρισης των εξουσιών και μια από τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου. Η χρήση της τεχνολογίας δεν πρέπει να θυσιάζει τη συνεπή απονομή της δικαιοσύνης. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει κατάλληλα το κατά πόσο το σύστημα που χρησιμοποιείται για τη διασύνδεση των εθνικών συστημάτων ηλεκτρονικής δικαιοσύνης είναι ικανό να συμμορφώνεται με τις αρχές του αμερόληπτου δικαστηρίου και της τήρησης της ορθής διαδικασίας. Αυτές οι διασφαλίσεις εφαρμόζονται, ειδικότερα, στην περίπτωση παράδοσης του συστήματος e-CODEX στον eu-LISA. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη και κράτη μέλη σχετικά με το κατά πόσο η αρχή της ανεξαρτησίας του δικαστικού σώματος θα διασφαλιστεί επαρκώς κατά τη μόνιμη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος e-CODEX από τον eu-LISA. Οι διατάξεις της πρότασης που αναφέρονται στην ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος, ως έχουν, δεν είναι ικανοποιητικές. Δεδομένης της σημασίας αυτής της αρχής, απαιτείται ισχυρότερη διατύπωση. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο η προτεινόμενη δομή διακυβέρνησης του συστήματος e-CODEX θα διασφαλίσει αποτελεσματικά αυτήν την αρχή στην πράξη. |
| --- | --- |

5.2.2.

5.3.   Σεβασμός και αναφορά στα θεμελιώδη δικαιώματα

| 5.3.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο εν λόγω κανονισμός πρέπει να σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και να τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ειδικότερα από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τα συντάγματα των κρατών μελών. Σε αυτά περιλαμβάνονται το δικαίωμα στην ασφάλεια, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και οι αρχές της νομιμότητας και της αναλογικότητας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προστασία των εν λόγω δικαιωμάτων εξαρτάται επίσης από τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα δικαιώματα αυτά ενδέχεται να θίγονται, και από το ποιος αποφασίζει επ’ αυτού. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Η χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών δεν θα πρέπει να υπονομεύει το δικαίωμα αμερόληπτου δικαστηρίου και το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά: τις ίσες ευκαιρίες και για τους δύο διαδίκους ώστε να υπερασπιστούν τη θέση τους (ισότητα των μέσων)· το δικαίωμα να γνωρίζουν/σχολιάζουν το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων και των παρατηρήσεων που έχουν κατατεθεί (εκατέρωθεν ακρόαση)· το δικαίωμα σε δημόσια ακρόαση· σε ποινικές διαδικασίες, τη μη παρέμβαση στα δικαιώματα υπεράσπισης. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Στην πρόταση πρέπει να συμπεριληφθεί ειδική αναφορά στην εφαρμοσιμότητα του τίτλου VI: «Δικαιοσύνη» του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στο άρθρο 47 αυτού. |
| --- | --- |

5.3.3.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 67 final.

1

(2)  ΕΕ C 75 της 31.3.2009, σ. 1.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1726.

3

(4)  COM(2020) 710 final.

4

(5)  COM(2016) 179 final.

5

(6)  Jersey, Νορβηγία, Τουρκία, Συμβούλιο των δικηγορικών συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΔΣΕΕ) και Συμβούλιο των συμβολαιογράφων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CNUE).

6

(7)  COM(2020) 67 final.

7

(8)  https://www.europarl.europa.eu/news/el/headlines/eu-affairs/20201208STO93329/prosechos-sto-ek-i-ee-igeitai-ton-prospatheion-gia-anakampsi-to-2021

8

(9)  COM(2018) 795 final https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=CELEX:52018DC0795.

9

(10)  ΕΕ C 283 της 10.8.2018, σ. 48.

10

(11)  Γνωμοδότηση EESC-2020-05923 που εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Απριλίου 2021 (βλέπε σελίδα 76 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

11

(12)  https://www.enisa.europa.eu/media/enisa-in-greek/

12

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/88 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/88

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια εργαλειοθήκη ευκαιριών»

[COM(2020) 710 final]

(2021/C 286/16)

| Εισηγητής: | ο κ. João NABAIS |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. João NABAIS

| Αίτηση γνωμοδότησης | 21.4.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.3.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 237/2/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

21.4.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.3.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

237/2/9

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακοίνωση ως ουσιαστικό και αποτελεσματικό βήμα για να καταστεί δυνατή η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης. Είναι αποφασιστικής σημασίας να υποστηριχθούν τα κράτη μέλη σε εθνικό επίπεδο για να πραγματοποιήσουν την αλλαγή αυτή, με την παροχή σε αυτά όχι μόνο της αναγκαίας χρηματοδότησης, αλλά και εργαλείων Με τη στήριξη αυτή, η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης μπορεί να επεκταθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να δημιουργηθούν μηχανισμοί που θα επιτρέπουν τη στενότερη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των δικαστικών αρχών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το τοπίο σε κάθε κράτος μέλος είναι πολύ διαφορετικό και τα εργαλεία τεχνολογίας των πληροφοριών είναι ποικιλόμορφα, με αποτέλεσμα να μην χρησιμοποιούνται ορισμένοι μηχανισμοί, όπως το e-CODEX (1), με συνεκτικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Για την ΕΟΚΕ, ως εκ τούτου, καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική η ανάγκη να θεσπιστούν κανόνες για μεγαλύτερη ομοιογένεια μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση πραγματικής συνεργασίας μεταξύ των αρχών των κρατών μελών για την καταπολέμηση εγκληματικών πρακτικών που βλάπτουν σοβαρά τον ευρωπαϊκό χώρο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ορισμένες ειδικές πτυχές της ανακοίνωσης δεν αντικατοπτρίζουν την πολύπλευρη πραγματικότητα που επικρατεί στα δικαστικά περιβάλλοντα των διαφόρων κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να εκδώσει οδηγία σχετικά με τις εξ αποστάσεως δικαστικές διαδικασίες, με την οποία να προβλέπεται και να γίνεται δεκτό κάθε μέσο επικοινωνίας μέσω βιντεοκλήσης, με χρήση οποιουδήποτε μέσου που εγγυάται το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και δεν θέτει σε κίνδυνο την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ενδιαφερόμενων προσώπων ή και της ίδιας της εν εξελίξει διαδικασίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ δεν πιστεύει ότι η χρήση άλλων μέσων εξ αποστάσεως επικοινωνίας, τα οποία ήδη υπάρχουν, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την προστασία των δεδομένων καθεαυτήν, δεδομένου ότι οποιοσδήποτε μπορεί να παραστεί στις περισσότερες ακροαματικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, κατά τη διερεύνηση μιας δυνάμει τρομοκρατικής ομάδας σε ένα κράτος μέλος, η αστυνομία πρέπει να έχει άμεση πρόσβαση στα στοιχεία που συγκεντρώνονται όχι μόνο στις βάσεις δεδομένων της Ευρωπόλ, της Eurojust και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αλλά και στις βάσεις δεδομένων της αστυνομικής αρχής κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι ανάγκη να αξιοποιηθούν στο έπακρο τα πλεονεκτήματα της ψηφιοποίησης για τη δυνατότητα εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων σε άλλα κράτη μέλη, για εναλλακτικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών και για διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των οργανισμών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Η παρούσα ανακοίνωση προτείνει μια εργαλειοθήκη για την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, ούτως ώστε ο τομέας απονομής της δικαιοσύνης να μεταβεί στην ψηφιακή εποχή. Στην προτεινόμενη προσέγγιση λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές εθνικές συγκυρίες και ικανότητες των κρατών μελών, με απόλυτο σεβασμό προς τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Παράλληλα, είναι σημαντικό όλα τα κράτη μέλη να συνεργαστούν για τη γεφύρωση των υφιστάμενων χασμάτων στην ψηφιοποίηση, για τον περιορισμό του κατακερματισμού μεταξύ εθνικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης, καθώς και την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχονται στο πλαίσιο των συναφών χρηματοδοτικών μηχανισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). |
| --- | --- |

2.1.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η κρίση της νόσου COVID-19 έχει προκαλέσει πολλά προβλήματα στη λειτουργία του δικαστικού συστήματος και στην αποτελεσματική δικαστική προστασία. Υπήρξαν καθυστερήσεις στις διά ζώσης ακροάσεις και στη διασυνοριακή κοινοποίηση δικαστικών πράξεων, προσωρινή αδυναμία εξασφάλισης προσωπικής νομικής συνδρομής και λήξη των προθεσμιών λόγω καθυστερήσεων. Παράλληλα, η αύξηση του αριθμού των υποθέσεων αφερεγγυότητας και απολύσεων που συνδέονται με την πανδημία καθιστά το έργο των δικαστηρίων ακόμη πιο κρίσιμο. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ως εκ τούτου, απαιτούνται νέα μέτρα που θα επιτρέψουν την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη μετάβαση της δικαιοσύνης στην ψηφιοποίηση. Είναι απαραίτητο να υποστηριχθούν τα κράτη μέλη σε εθνικό επίπεδο, με την παροχή σε αυτά όχι μόνο της αναγκαίας χρηματοδότησης, αλλά και των εργαλείων που θα επιτρέψουν σε όλες τις δικαστικές αρχές και τους εργαζόμενους στον τομέα της δικαιοσύνης να προετοιμαστούν γι’ αυτήν τη νέα, μεταβατική εποχή. Είναι ζωτικής σημασίας να καταστεί η δικαιοσύνη πιο προσιτή και να έρθει εγγύτερα στους πολίτες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Μόνο με αυτή τη στήριξη, σε εσωτερικό επίπεδο, μπορεί να επεκταθεί η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έτσι ώστε να μπορούν να συσταθούν μηχανισμοί που θα επιτρέπουν μεγαλύτερη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των δικαστικών αρχών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Σημειωτέον ότι, σε γενικές γραμμές, υπάρχει επί του παρόντος πολύ διαφορετικό τοπίο σε κάθε κράτος μέλος και ποικιλία εθνικών εργαλείων τεχνολογίας των πληροφοριών, με αποτέλεσμα να μην χρησιμοποιούν ορισμένους μηχανισμούς, όπως το e-CODEX, με συνεκτικό τρόπο. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ως εκ τούτου, καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική η ανάγκη να θεσπιστούν κανόνες για μεγαλύτερη ομοιογένεια μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Κύριος στόχος της ανακοίνωσης είναι η επιδίωξη της περαιτέρω ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών δικαιοσύνης, η προώθηση της χρήσης ασφαλών και υψηλής ποιότητας τεχνολογιών εξ αποστάσεως επικοινωνίας (βιντεοδιασκέψεων), η απλούστευση της διασύνδεσης των εθνικών βάσεων δεδομένων και μητρώων και η προώθηση της χρήσης ασφαλών διαύλων ηλεκτρονικής διαβίβασης μεταξύ των αρμόδιων αρχών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση πραγματικής διασύνδεσης μεταξύ των αρχών των κρατών μελών για την καταπολέμηση εγκληματικών πρακτικών που επηρεάζουν σοβαρά τον ευρωπαϊκό χώρο, όπως τα τρομοκρατικά εγκλήματα, η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και η διαφθορά, η εμπορία ανθρώπων, τα εγκλήματα μίσους και η υποκίνηση της ρητορικής μίσους και βίας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Σήμερα, ο χαρακτήρας των αναφερθέντων εγκλημάτων είναι όλο και πιο οριζόντιος από εδαφική άποψη και, ως εκ τούτου, η ψηφιακή μετάβαση αποτελεί τεράστιο και ουσιαστικό βήμα στη διερεύνηση και την καταστολή αυτών των τόσο καταστροφικών εκδηλώσεων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Παρά τις τεράστιες προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή στον τομέα αυτόν και την πολύ θετική αξιολόγηση που αξίζει η ανακοίνωση, η αλήθεια είναι ότι η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης αποτελεί μακρά και δύσκολη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Υπάρχουν συγκεκριμένες πτυχές στην ανακοίνωση που θα πρέπει να επικριθούν λόγω ελλείψεων ή ακόμη και λόγω έλλειψης κατανόησης όσον αφορά το ασυμβίβαστο των παρουσιαζόμενων ιδεών με την πολύπλευρη πραγματικότητα που επικρατεί στα δικαστικά περιβάλλοντα των διαφόρων κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η Επιτροπή φαίνεται να αγνοεί τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι δίκες και οι άλλες δικαστικές διαδικασίες στο αστικό, το εμπορικό και το εργατικό δίκαιο, καθώς και στο ποινικό δίκαιο (όπως η εξέταση κατηγορουμένων και μαρτύρων κατά τη διάρκεια εγκληματολογικών ερευνών) με τη δυνατότητα εξ αποστάσεως συμμετοχής των μερών, είτε μέσω των διαθέσιμων στην αγορά εφαρμογών είτε μέσω βιντεοκλήσεων με χρήση εφαρμογών επικοινωνίας. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Είναι κατανοητός ο σεβασμός που πρέπει να υπάρχει όσον αφορά τις τελετουργικές πτυχές της δικαιοσύνης, αλλά η κρίση της νόσου COVID-19 μάς επέτρεψε να κατανοήσουμε ότι η τηλεδιάσκεψη δεν χρειάζεται απαραιτήτως να πραγματοποιείται μέσω των υφιστάμενων μηχανισμών για αλληλεπίδραση με τα δικαστήρια (είτε σε εθνικό είτε σε διεθνές επίπεδο), με παρουσία των διαδίκων στα δικαστήρια του τόπου κατοικίας ή στους εκ των προτέρων καθορισμένους και εγκεκριμένους χώρους (όπως οι εγκαταστάσεις της αστυνομίας ή οι χώροι των εγκληματολογικών υπηρεσιών ή άλλοι χώροι). Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η σύνδεση με τους μάρτυρες μπορεί να πραγματοποιείται μέσω του υπολογιστή ή του κινητού τηλεφώνου, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο βρίσκονται. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Σήμερα, υπάρχουν ήδη ορισμένα μέσα εξ αποστάσεως επικοινωνίας, τα οποία επιτρέπουν όχι μόνο τη διασφάλιση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή, αλλά και την προστασία των δεδομένων, μείζον ζήτημα το οποίο πρέπει, φυσικά, να διαφυλαχθεί. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Σημειωτέον ότι, γενικώς, εφαρμόζεται η αρχή της δημοσιότητας των δικαστικών διαδικασιών. Έτσι, μια ανοικτή επ’ ακροατηρίου συζήτηση, την παρακολουθούν όχι μόνο οι συγγενείς και φίλοι των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών (είτε είναι ενάγοντες και εναγόμενοι σε αστικές, εμπορικές και εργατικές δίκες, είτε μάρτυρες και κατηγορούμενοι σε ποινικές δίκες), αλλά και άλλα πρόσωπα που δεν έχουν κανένα συμφέρον από τη διαδικασία και, μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις, είναι δημοσιογράφοι και άλλοι εργαζόμενοι σε μέσα ενημέρωσης. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ δεν θεωρεί ότι η χρήση άλλων μέσων εξ αποστάσεως επικοινωνίας, όπως οι διαδικτυακές πλατφόρμες και άλλες, δεόντως πιστοποιημένες, ήδη υφιστάμενες ψηφιακές εφαρμογές, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ίδια την προστασία των δεδομένων, εφόσον στην πραγματικότητα, στις περισσότερες ακροαματικές διαδικασίες, μπορεί να παρίσταται οποιοσδήποτε. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Επιπλέον, και ιδίως στην ποινική δικονομία, ο κατηγορούμενος πρέπει να έχει ο ίδιος τη δυνατότητα να επιλέξει εάν θα εξεταστεί με τα μέσα εξ αποστάσεως επικοινωνίας ή, αντιθέτως, αν θα πρέπει να εμφανιστεί διά ζώσης στο δικαστήριο, εάν δεν υπάρχουν ειδικές εξαιρέσεις που να αιτιολογούν τη διά ζώσης παράσταση του εναγομένου στο δικαστήριο. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Όσον αφορά τους μάρτυρες, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι ένα άτομο με οποιαδήποτε σωματική αναπηρία, το οποίο διαμένει σε μικρό μέρος, όπου το πλησιέστερο δικαστήριο βρίσκεται σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων από την κατοικία του, δεν χρειάζεται να εγκαταλείψει τις ανέσεις του σπιτιού του για να περιμένει ώρες σε ένα δικαστήριο έως ότου κληθεί να καταθέσει ως μάρτυρας, δεδομένου ότι υπάρχουν σήμερα αξιόπιστες και πιστοποιημένες ηλεκτρονικές πλατφόρμες που παρέχουν εχέγγυα ασφάλειας και εμπιστευτικότητας κατά την εξ αποστάσεως ανταλλαγή πληροφοριών και καταθέσεων. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Στο πλαίσιο της ανακοίνωσης, η Επιτροπή προτείνει «την προώθηση της χρήσης ασφαλούς και υψηλής ποιότητας τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίας (βιντεοδιάσκεψη)». |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Ως εκ τούτου, και σύμφωνα με τα ανωτέρω, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να εκδώσει οδηγία σχετικά με την παρέμβαση σε δικαστικές διαδικασίες εξ αποστάσεως, με την οποία να προβλέπεται και να γίνεται δεκτό κάθε μέσο επικοινωνίας μέσω βιντεοκλήσης, με χρήση οποιουδήποτε μέσου (π.χ. σταθερού υπολογιστή, φορητού υπολογιστή ή ακόμη και κινητού τηλεφώνου) που εγγυάται το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και δεν θέτει σε κίνδυνο την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του συγκεκριμένου προσώπου, καθώς και της ίδιας της εν εξελίξει διαδικασίας. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Αυτό συνάδει με την έκθεση στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών 2020 της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία η ψηφιακή μετάβαση στη δικαιοσύνη θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στον πολίτη και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τους διάφορους ενδιαφερομένους, συμβάλλοντας στη μείωση των καθυστερήσεων και στην αύξηση της ασφάλειας δικαίου, καθιστώντας παράλληλα την πρόσβαση στη δικαιοσύνη οικονομικότερη και απλούστερη. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Η κατάσταση αυτή θα πρέπει, ωστόσο, να παρακολουθείται στενά όσον αφορά τους ανηλίκους και τα ευάλωτα άτομα, καθώς και υποθέσεις που αφορούν εγκλήματα μίσους ή σεξουαλικής φύσεως — περιπτώσεις στις οποίες η ανάγκη διασφαλισμένης προστασίας της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας δικαίου είναι επιτακτικότερη και, ούτως ειπείν, εκ των ων ουκ άνευ. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η Επιτροπή εκδηλώνει στην ανακοίνωση το ενδιαφέρον της για την ανάπτυξη ενός μοντέλου πρόσβασης στις εθνικές δικαστικές νομολογίες με μηχαναγνώσιμο τρόπο — ενός Αναγνωριστικού Ευρωπαϊκής Νομολογίας. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Η πρόταση αυτή αξίζει να υποστηριχθεί πλήρως, αλλά, για να είναι απολύτως αποτελεσματική, μπορεί να απαιτηθεί νομοθετικό συμπλήρωμα υπό την έννοια της επίσημης τυποποίησης (όχι της ουσίας) των δικαστικών αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Ως γνωστόν, κάθε κράτος μέλος διαθέτει όχι μόνο τη δική του νομοθεσία αλλά και το δικό του σύστημα διατυπώσεων. Η δομή και η σύνθεση μιας απόφασης στην Πορτογαλία σίγουρα δεν θα είναι η ίδια με την Ιταλία ή τη Γαλλία και, ως εκ τούτου, οι διαφορές αυτές θα πρέπει να εξεταστούν δεόντως από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη δημιουργία μιας πλατφόρμας ΤΠ για τη συνεργασία των κοινών ομάδων έρευνας [όπου θα συμμετέχουν ανακριτές και εισαγγελείς των κρατών μελών, εάν χρειάζεται με την αρωγή του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ), του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Ποινικής Δικαιοσύνης (Eurojust) και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας]. Η πρόσβαση σε διαθέσιμα δεδομένα και βάσεις δεδομένων στα κράτη μέλη θα πρέπει να περιορίζεται στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις προστασίας των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Πρόκειται για μια εξαιρετική πρόταση η οποία, ωστόσο, μπορεί να παρεμποδιστεί από την έλλειψη τυποποίησης των κανόνων των διαφόρων κωδίκων ποινικής δικονομίας των κρατών μελών που διέπουν όλα τα ζητήματα που αφορούν την αποδεικτική διαδικασία. |
| --- | --- |

3.26.

| 3.27. | Εφόσον δεν υφίσταται η τυποποίηση αυτή, ορισμένες ερευνητικές πράξεις ενδέχεται να προκαλέσουν ακυρότητα σύμφωνα με τη νομοθεσία ορισμένων κρατών μελών, υπονομεύοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των κοινών ερευνών. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας αποτελεί μία από τις ανησυχίες της Επιτροπής στην υπό εξέταση ανακοίνωση. Ωστόσο, εκτός από την επιβεβαίωση της ανάγκης για νομοθετική πρόταση σχετικά με την ανταλλαγή ψηφιακών δικογραφιών για τη διασυνοριακή τρομοκρατία, είναι επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθούν και να εφαρμοστούν εργαλεία βασισμένα στην ψηφιακή διασύνδεση για την ανταλλαγή όχι μόνο δικογραφιών αλλά και πληροφοριών για υπόπτους και για δραστηριότητες ομάδων που τελούν υπό παρακολούθηση (2). |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Δεδομένης της ανάγκης καταπολέμησης της τρομοκρατίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, κατά τη διερεύνηση μιας δυνάμει τρομοκρατικής ομάδας σε ένα κράτος μέλος, η αστυνομία πρέπει να έχει άμεση πρόσβαση στα στοιχεία που συγκεντρώνονται όχι μόνο στις βάσεις δεδομένων της Ευρωπόλ, της Eurojust και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αλλά και στις βάσεις δεδομένων της αστυνομικής αρχής όλων και ενός εκάστου κράτους μέλους. Ωστόσο, πρέπει να υπάρχει μέριμνα ώστε οι πληροφορίες να μην διαβιβάζονται σε μη αδειοδοτημένα ή αναξιόπιστα πρόσωπα. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Θα πρέπει επίσης να διασφαλίζεται η διαδικτυακή παροχή υπηρεσιών, όπως η ανανέωση του δελτίου ταυτότητας, τα ηλεκτρονικά δικαστικά πιστοποιητικά, τα πιστοποιητικά προσωπικής κατάστασης σε διαρκή βάση ή ακόμη και το ποινικό μητρώο, ή η ηλεκτρονική αναζήτηση δικαστικών διαδικασιών, διότι, εκτός από τη μείωση των μετακινήσεων στις εγκαταστάσεις των υπηρεσιών, επιτρέπουν και την παροχή των υπηρεσιών αυτών ακόμη και όταν οι εγκαταστάσεις πρέπει να παραμείνουν κλειστές. |
| --- | --- |

3.30.

| 3.31. | Ωστόσο, όσον αφορά τη διασύνδεση δεδομένων (ιδίως όσον αφορά τις επιχειρήσεις, τις πτωχεύσεις, τα κτηματολογικά και εμπορικά μητρώα, καθώς και τα στοιχεία των ποινικών μητρώων), είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η πρόσβαση στα δεδομένα αυτά δεν θα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως στα δεδομένα του ποινικού μητρώου), να θέσει υπό αμφισβήτηση το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αναπτυχθεί περαιτέρω το μοντέλο ΤΠ σε αυτόν τον τομέα, προκειμένου η επιθυμητή ψηφιοποίηση να μην αποβεί εις βάρος των πολιτών και να μην υπονομεύσει τα θεμελιώδη δικαιώματά τους. |
| --- | --- |

3.32.

| 3.33. | Στην ανακοίνωση, η Επιτροπή παρουσιάζει τη δημιουργία του μέσου που ονομάζεται «Προσωπικός χώρος ηλεκτρονικής δικαιοσύνης», ώστε να επιτρέπεται στα φυσικά πρόσωπα η ηλεκτρονική πρόσβαση σε δικαστικά έγγραφα (σε εθνικές υποθέσεις ή σε υποθέσεις που εκκρεμούν σε άλλα κράτη μέλη) τα οποία θα μπορεί να συμβουλευτούν και/ή να αποκτήσουν οι πολίτες ή οι νομικοί εκπρόσωποί τους. |
| --- | --- |

3.33.

| 3.34. | Η δυνατότητα ψηφιακής πρόσβασης σε πληροφορίες που περιέχονται σε υποθέσεις στις οποίες ένας πολίτης είναι διάδικος αποτελεί πολύ σημαντική πτυχή για τη δημιουργία πραγματικής δικαστικής διαφάνειας, καθώς και βασικό εργαλείο για τους πολίτες, ώστε να αισθάνονται ότι η δικαιοσύνη δεν είναι αδιαφανής και απρόσιτη, ενώ προωθείται η ταχύτερη και αποτελεσματικότερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη, με χαμηλότερο σχετικό κόστος. |
| --- | --- |

3.34.

| 3.35. | Το γεγονός ότι οι δικαστικές αρχές και οι ίδιοι οι δικηγόροι μπορούν να έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση σε υποθέσεις που έχουν εκδικαστεί σε άλλο κράτος μέλος αποτελεί τεράστιο και πολύ σημαντικό βήμα προς την τόσο επιθυμητή ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

3.35.

| 3.36. | Ωστόσο, λόγω των διαφορών μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών όσον αφορά την έκταση του απορρήτου ερευνών στις ποινικές υποθέσεις, φαίνεται ότι, χωρίς εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών στον τομέα αυτό, η τόσο καλή αυτή πρόταση της Επιτροπής θα διακυβευθεί κατά τη διασυνοριακή καταγραφή. |
| --- | --- |

3.36.

| 3.37. | Η επιθυμητή ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης πρέπει να προσφέρει στους πολίτες της ΕΕ νέες και σημαντικές δυνατότητες επίλυσης προβλημάτων σε διασυνοριακή κλίμακα. Μόνον έτσι θα επιτευχθεί ο στόχος της περαιτέρω ανάπτυξης του δικαιώματος πρόσβασης των πολιτών στη δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

3.37.

| 3.38. | Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει, για παράδειγμα, τη δημιουργία μέσων (διά της ψηφιακής οδού) για την ενεργοποίηση διασυνοριακών δικαστικών εντολών και τη δυνατότητα να ζητηθεί διασυνοριακά η εκπλήρωση της υποχρέωσης καταβολής διατροφής σε ανηλίκους στο πλαίσιο της γονικής μέριμνας. |
| --- | --- |

3.38.

| 3.39. | Ωστόσο, η Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε στην ανακοίνωσή της ένα πραγματικά ουσιώδες ζήτημα, δηλαδή τη δυνατότητα εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων σε άλλα κράτη μέλη. Εντούτοις, η ψηφιοποίηση προσφέρει τα μέσα για την υλοποίηση αυτού του στόχου, ο οποίος αποτελεί παλαιό αίτημα πολλών επαγγελματιών νομικών. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε αρκετούς τομείς (εμπορικό και οικογενειακό δίκαιο) η εν λόγω κατάσταση έχει ήδη προβλεφθεί και, ως εκ τούτου, πρέπει να επεκταθεί στους τομείς που δεν καλύπτονται ακόμη. |
| --- | --- |

3.39.

| 3.40. | Είναι πλέον καθεστώς το ότι οι δικαστικές αποφάσεις εκδίδονται κατ’ ανάγκη από τα δικαστήρια κάθε κράτους μέλους και, σε αυτόν τον τομέα, η κυριαρχία των κρατών μελών της Ένωσης πρέπει να θεωρείται απαραβίαστη. |
| --- | --- |

3.40.

| 3.41. | Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι πολλές δικαστικές αποφάσεις έχουν ως τελικούς αποδέκτες πράγματα, επιχειρήσεις ή πολίτες που βρίσκονται εκτός της επικράτειας στην οποία εκδόθηκε η απόφαση. |
| --- | --- |

3.41.

| 3.42. | Στις περιπτώσεις αυτές, τα σύνορα μεταξύ των κρατών μελών αποτελούν εμπόδια για την ταχεία απονομή της δικαιοσύνης και, ως εκ τούτου, η ενδοκοινοτική δικαστική συνεργασία οφείλει να αξιοποιεί τις ευκαιρίες που προσφέρει η ψηφιοποίηση, ούτως ώστε η εκτέλεση των αποφάσεων να πραγματοποιείται απευθείας στην επικράτεια στην οποία βρίσκονται τα στοιχεία τα οποία αφορά η απόφαση. |
| --- | --- |

3.42.

| 3.43. | Το ίδιο ισχύει και για τα μέσα εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, τα οποία θα πρέπει επίσης να μπορούν να χρησιμοποιούνται διαδικτυακά, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών που αφορούν δραστηριότητες των κέντρων διαιτησίας, των ειρηνοδικείων και των δημόσιων συστημάτων διαμεσολάβησης. |
| --- | --- |

3.43.

| 3.44. | Όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και των οργανισμών και οργάνων της ΕΕ για την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος, η Επιτροπή ορθώς αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ικανότητας ψηφιακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

3.44.

| 3.45. | Ωστόσο, ενώ η Επιτροπή αναμενόταν να καθορίσει με την ανακοίνωσή της το μοντέλο που πρέπει να υιοθετηθεί και τις επενδύσεις που θα ήταν διατεθειμένη να πραγματοποιήσει για την επίτευξη αυτού του σημαντικού στόχου, εκφράζεται μόλις ένας ευσεβής πόθος ώστε η Eurojust, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και η Ευρωπόλ «να συμφωνήσουν επί μιας κοινής προσέγγισης η οποία θα διασφαλίζει την απρόσκοπτη και ασφαλή συνεργασία με τα κράτη μέλη [...]». |
| --- | --- |

3.45.

| 3.46. | Εντούτοις, σε έναν τόσο σημαντικό τομέα, η Επιτροπή οφείλει να ορίσει έναν χρονικό ορίζοντα για την καθιέρωση ενός μοντέλου συνεργασίας και, αντί απλώς να εκφράζει την επιθυμία να συνεννοούνται μεταξύ τους τα θεσμικά όργανα, να δεσμευτεί ότι θα δημιουργήσει ένα μέσο (πιθανόν μια οδηγία), προκειμένου να επιβάλει και εδώ έναν μηχανισμό που θα βασίζεται στις δυνατότητες της ψηφιοποίησης. |
| --- | --- |

3.46.

| 3.47. | Η έκφραση των προθέσεων της Επιτροπής στην παρούσα ανακοίνωση επικροτείται όσον αφορά τη χρηματοδοτική στήριξη προς τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων ΤΠ και τον καθορισμό στρατηγικής με στόχο την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην ΕΕ, στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Δικαιοσύνη» και του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη». |
| --- | --- |

3.47.

| 3.48. | Σημειωτέον ότι το κύριο εμπόδιο για την ψηφιοποίηση δεν είναι οι δικαστικές αρχές ούτε οι πολίτες, αλλά το ότι τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν τα μέσα για να εφαρμοστούν τέτοια μέτρα δημιουργίας και υλοποίησης των ψηφιακών πλατφορμών και των ηλεκτρονικών μέσων στον τομέα της δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

3.48.

| 3.49. | Ως εκ τούτου, και ιδίως λόγω της υφιστάμενης κρίσης, η οποία έχει επιφέρει ένα αιφνίδιο πλήγμα στις οικονομίες των κρατών μελών, όχι μόνο βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, απαιτείται επειγόντως η εξεύρεση χρηματοδοτικών λύσεων για αυτά, προκειμένου να επιτευχθεί η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης με την αναγκαία συμβατότητα και ομοιομορφία. Μόνο τότε μπορεί να επιτευχθεί διασυνοριακή συνεργασία σε ευρωπαϊκή κλίμακα. |
| --- | --- |

3.49.

| 3.50. | Πρέπει επίσης να επισημανθεί η μέριμνα που επιδεικνύει η Επιτροπή ώστε, γι’ αυτόν τον τόσο σημαντικό στόχο της χρήσης της διαδικασίας ψηφιοποίησης για τη δημιουργία ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης εντός της ΕΕ, να χρησιμοποιηθούν οι πόροι που θα διατεθούν στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

3.50.

| 3.51. | Είναι επίσης καθησυχαστικό το γεγονός ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης, που θα θεσπιστεί με πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, θα παρέχει στήριξη σε όλα τα κράτη μέλη για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στον τομέα της δικαιοσύνης, πράγμα το οποίο, φυσικά, θα περιλαμβάνει τις ήδη προαναφερθείσες επενδύσεις όσον αφορά την ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

3.51.

| 3.52. | Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι η τρέχουσα διασυνοριακή συνεργασία σε έντυπη μορφή παρουσιάζει πολλές ελλείψεις, που έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα και στο κόστος των δικαστικών διαδικασιών, είναι σημαντικό η ηλεκτρονική διαβίβαση να καταστεί το βασικό μέσο επικοινωνίας και ανταλλαγής εγγράφων. |
| --- | --- |

3.52.

| 3.53. | Θα ήταν δυνατή η δημιουργία ενός αποκεντρωμένου συστήματος ΤΠ για τη συνένωση των εθνικών συστημάτων, ώστε τα έγγραφα να μπορούν να ανταλλάσσονται με ηλεκτρονικά μέσα, ταχύτερα και ασφαλέστερα. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής κατά τη διαβίβαση εγγράφων και τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων. |
| --- | --- |

3.53.

| 3.54. | Η γενίκευση της ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης διαδικασιών, η αποϋλοποίηση των επικοινωνιών μεταξύ των δικαστηρίων και άλλων φορέων και υπηρεσιών και η επίδοση διαδικαστικών εγγράφων με πολυμέσα από τους δικαστικούς εκπροσώπους αποτελούν ουσιαστικά μέτρα για την πραγματοποίηση της ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

3.54.

| 3.55. | Θα πρέπει επίσης να τονιστεί στην Επιτροπή η ανάγκη να παρασχεθούν στους δικαστικούς λειτουργούς εργαλεία για την εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων, μέσω μαθημάτων ψηφιακής κατάρτισης και εξειδίκευσης για τη χρήση ορισμένων ηλεκτρονικών εφαρμογών και πλατφορμών, πράγμα το οποίο επίσης συνεπάγεται δαπάνες. |
| --- | --- |

3.55.

| 3.56. | Ωστόσο, πρέπει να γίνει εξαίρεση για τα κράτη μέλη που αποτελούν αντικείμενο δικαστικής διαδικασίας για παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων ή για παραβιάσεις του κράτους δικαίου:






  α) | δεν θα πρέπει να λαμβάνουν χρηματοδότηση από την ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

3.56.

α)

δεν θα πρέπει να λαμβάνουν χρηματοδότηση από την ΕΕ·

| β) | και δεν θα πρέπει να τους κοινοποιούνται όλες οι πληροφορίες, διότι τα δικαστήριά τους, το δικαστικό τους σύστημα και οι αστυνομικές αρχές τους δεν είναι αξιόπιστα. |
| --- | --- |

β)

και δεν θα πρέπει να τους κοινοποιούνται όλες οι πληροφορίες, διότι τα δικαστήριά τους, το δικαστικό τους σύστημα και οι αστυνομικές αρχές τους δεν είναι αξιόπιστα.

| 3.57. | Οι επί του παρόντος προσπάθειες μετασχηματισμού παρέχουν μια στέρεη βάση για περαιτέρω κινητοποίηση των τεχνολογικών ικανοτήτων, μέσω αναδυόμενων τεχνολογιών, ώστε να οικοδομηθεί ένα ανθρωποκεντρικό οικοσύστημα δικαιοσύνης που θα στηρίζεται σε ψηφιακά μέσα. |
| --- | --- |

3.57.

| 3.58. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην τροποποίηση της νομοθεσίας ώστε να καταστεί δυνατή η πολυαναμενόμενη μετάβαση της δικαιοσύνης στην ψηφιακή εποχή, όπως είναι το να γίνεται αποδεκτή η ηλεκτρονική ταυτοποίηση για την ψηφιακή διαβίβαση δικαστικών πράξεων και παραδεκτά τα ηλεκτρονικά έγγραφα ή τα έγγραφα που διαβιβάζονται ηλεκτρονικά ως αποδεικτικά στοιχεία σε ένδικες διαδικασίες. |
| --- | --- |

3.58.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 712 final.

1

(2)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 67).

2

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/95 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/95

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας και την τροποποίηση της οδηγίας 2011/24/ΕΕ»

[COM(2018) 51 final — 2018/18 (COD)]

(2021/C 286/17)

| Εισηγητής: | ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 24.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 168 παράγραφος 4 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 227/0/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 24.3.2021

Νομική βάση

Άρθρα 168 παράγραφος 4 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

227/0/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ενέργεια της Πορτογαλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ να λάβει εντολή (1) από τα κράτη μέλη να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για μια νομοθετική πρόταση που αφορά την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας (ΑΤΥ) προς όφελος των ασθενών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι εμπεριστατωμένες διαδικασίες, όπως η ΑΤΥ, η οποία αποτελεί βασικό μοχλό για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και καινοτομία της Ένωσης, μπορούν να καλύψουν τόσο τις κλινικές όσο και τις μη κλινικές πτυχές μιας τεχνολογίας υγείας και ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε ενωσιακό επίπεδο, αποσκοπώντας σε υψηλή προστασία της υγείας των ασθενών και διασφαλίζοντας την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, μετά την έγκρισή του, ο κανονισμός σχετικά με την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας θα αποτελέσει σημαντικό βήμα προόδου στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και θα ανοίξει τον δρόμο για μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας που βελτιώνει και διαφυλάσσει την υγεία όλων των πολιτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η εντολή αναφέρεται στην υγεία ως αγορά, ενώ η υγεία αποτελεί κοινό αγαθό και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται υπό τη σκοπιά του δημόσιου συμφέροντος. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ΑΤΥ θα μπορούσε να διαδραματίσει καίριο ρόλο στην παροχή ισότιμης και βιώσιμης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σωστή την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χρησιμοποιηθεί η νομική διαδικασία ενός κανονισμού έναντι άλλου νομικού μέσου, γιατί έτσι εξασφαλίζεται αμεσότερη και ουσιαστικότερη συνεργασία σε επίπεδο κρατών μελών (2), καθώς και μεταξύ κρατών μελών από ευρωπαϊκή σκοπιά. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης είναι πιθανόν να αυξηθεί τα επόμενα έτη. Επιπροσθέτως, η επικράτηση των χρόνιων ασθενειών, των πανδημιών και η έλευση πολύπλοκων νέων τεχνολογιών θα αυξήσουν την ανάγκη για επενδύσεις στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ενώ τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερους δημοσιονομικούς περιορισμούς. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θα υποστήριζε τη χρήση φορολογικών κινήτρων σε ορισμένα κράτη μέλη, καθώς και πιθανώς την αναθεώρηση των κατώτατων ορίων σχετικά με τη νομοθεσία «de minimis» για τις κρατικές ενισχύσεις. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν και να χρηματοδοτήσουν ιδέες για νέες τεχνολογίες υγείας και τυχόν συναφείς πρωτοβουλίες που προέρχονται από νεοφυείς επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρωτοβουλία θέσπισης αυξημένου συντονισμού για τις ΑΤΥ με την υποβολή ενός φακέλου και προσυπογράφει ένα χρονοδιάγραμμα προοδευτικής εφαρμογής, αλλά επισημαίνει την απουσία ειδικών διατάξεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής και ιδίως την καθυστερημένη εφαρμογή για τρία έτη και θεωρεί ότι αυτή θα μπορούσε να μειωθεί προς όφελος των ασθενών και της οικονομικής αποδοτικότητας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ συστήνει ο κανονισμός να αναφέρει τα προληπτικά μέτρα που θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους ασθενείς, όπως καθοδήγηση μέσω οδηγίας για τα νοσοκομεία για την παρακολούθηση των νοσοκομειακών λοιμώξεων και την πρόληψη και τη μείωσή τους, και το πεδίο εφαρμογής του να διευρυνθεί/συμπληρωθεί ώστε να περιλαμβάνει τέτοια μέτρα ως μέρος των μη ικανοποιούμενων ιατρικών αναγκών. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, προκειμένου να εκπληρωθεί η υπόσχεση της ψηφιακής υγείας και φροντίδας, μέρος των οποίων αποτελεί η ΑΤΥ, έχει καίρια σημασία η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών (ιδίως των οργανώσεων κοινωνικής οικονομίας και των οργανώσεων ασθενών). |
| --- | --- |

1.13.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Η πρόταση κανονισμού έρχεται ύστερα από είκοσι και πλέον έτη εθελοντικής συνεργασίας στον τομέα της αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας (ΑΤΥ). Μετά την έγκριση της οδηγίας για τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη (οδηγία 2011/24/ΕΕ) (3), το 2013 συστάθηκε σε επίπεδο ΕΕ ένα εθελοντικό δίκτυο ΑΤΥ, αποτελούμενο από εθνικούς φορείς και οργανισμούς ΑΤΥ, ώστε να παρέχει στρατηγική και πολιτική καθοδήγηση στο πλαίσιο της επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι δραστηριότητες αυτές συμπληρώθηκαν από τρεις διαδοχικές κοινές δράσεις (4) σχετικά με την ΑΤΥ, οι οποίες έδωσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να δημιουργήσουν μια στερεή γνωσιολογική βάση και τις μεθοδολογίες για την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι τα συστήματα υγείας και η διαδικασία ΑΤΥ είναι ριζωμένες σε εθνικές παραδόσεις και πολιτισμούς. Ως Ευρωπαίοι πολίτες, ωστόσο, πιστεύουμε ένθερμα ότι μόνο μέσω της αποτελεσματικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα υπερβούμε τις μελλοντικές υγειονομικές προκλήσεις και θα αξιοποιήσουμε τις μελλοντικές ευκαιρίες στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η αρχή θέσπισης της ανάλυσης προοπτικών, ιδίως μέσω της «ανίχνευσης του ορίζοντα», θα πρέπει να προαχθεί ώστε να καταστήσει δυνατή την πρώιμη ευρωπαϊκή — εθνική αναγνώριση των αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας που είναι πιθανόν να έχουν μείζονα αντίκτυπο στους ασθενείς, τη δημόσια υγεία και τα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Μια τέτοια ανάλυση προοπτικών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ώστε να στηριχθεί η ομάδα συντονισμού κατά τον προγραμματισμό των εργασιών της. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Προβλήματα ή κενά τα οποία εξετάζονται για να γεφυρωθούν μέσω της πρότασης

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη διαπίστωση που προέκυψε μετά από εκτενή διαβούλευση, υπό την έννοια ότι μέχρι σήμερα η πρόσβαση στην αγορά καινοτόμων τεχνολογιών παρεμποδίζεται ή και στρεβλώνεται λόγω των διαφορετικών εθνικών ή περιφερειακών γραφειοκρατικών διαδικασιών, μεθοδολογιών και απαιτήσεων για την ΑΤΥ που υπάρχουν σε ολόκληρη την ΕΕ και οι οποίες επιβάλλονται από τις διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές. Αυτός ήταν ο λόγος που ανάγκασε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση κανονισμού ως την πλέον ενδεδειγμένη νομοθετική προσέγγιση (5). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ομοίως, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η σημερινή κατάσταση συμβάλλει στην έλλειψη επιχειρηματικής προβλεψιμότητας„ με υψηλότερο κόστος για τη βιομηχανία και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, γεγονός που οδηγεί σε καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες και έχει αρνητικές επιπτώσεις στην καινοτομία. Παράδειγμα της σημερινής μη εναρμονισμένης κατάστασης μπορούμε να παραθέσουμε το έγγραφο της δεξαμενής σκέψης I-Com Institute for Competitiveness (Ινστιτούτο για την Ανταγωνιστικότητα) (6). Στη σελίδα 49, γίνεται αναφορά στη BEUC (την Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών) και επισημαίνεται ότι ορισμένοι φορείς ATY θέτουν τις αξιολογήσεις στη διάθεση του κοινού, απευθείας ή κατόπιν αιτήματος, ενώ κάποιοι άλλοι τις θεωρούν εμπιστευτικές. Επιπλέον, μελέτες παρατήρησης για την εκτίμηση της αξίας ενός φαρμάκου γίνονται δεκτές από μερικούς οργανισμούς ΑΤΥ, αλλά απορρίπτονται από άλλους. Όπως έδειξαν αρκετές δεκαετίες συνεργασίας στην ΕΕ με βάση τα σχέδια που αφορούν την ΑΤΥ, αυτά τα ζητήματα δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς με την καθαρά εθελοντική προσέγγιση που ακολουθείται όσον αφορά τις κοινές εργασίες που έχουν αναληφθεί μέχρι σήμερα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η πρωτοβουλία αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το τρέχον κατακερματισμένο τοπίο των εθνικών συστημάτων ΑΤΥ (αποκλίνουσες διαδικασίες και μεθοδολογίες που επηρεάζουν την πρόσβαση στην αγορά), λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιοπιστία οποιουδήποτε νέου μηχανισμού εμφορείται από τις αρχές της ανεξάρτητης και ελεύθερης έκφρασης των εμπλεκόμενων μερών βάσει επιστημονικών, δεοντολογικών και αμερόληπτων κριτηρίων και ότι οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ για την ΑΤΥ με τήρηση των εν λόγω αρχών. Παράλληλα με την ενίσχυση της συνεργασίας και σε άλλα επίπεδα απαραίτητα για την ΑΤΥ (για παράδειγμα, σε όσες χώρες υπάρχουν δυσκολίες λόγω της έλλειψης μητρώων ασθενών), θα πρέπει να ενεργοποιηθούν τα εθνικά σχέδια δράσης για όλες τις παθήσεις, έτσι ώστε να επιταχύνεται το έργο των οικείων υπουργείων Υγείας λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές άλλων κρατών μελών. Αυτή η προσέγγιση ενσωματώνει στη διαδικασία λήψης μίας επιστημονικής απόφασης και κοινωνικές αξίες και προτεραιότητες. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να στηριχθεί η τεχνολογική καινοτομία στον τομέα της υγείας ώστε να καλύπτεται και η εξωνοσοκομειακή περίθαλψη σε τοπικό επίπεδο. Η γήρανση του πληθυσμού (7), η αύξηση χρόνιων ασθενειών και η μη αυτάρκεια απαιτούν εξειδίκευση και αποτελεσματικότερη χρήση των τεχνολογιών και των μεθόδων παρέμβασης για την κατ ‘οίκον φροντίδα. Για τον λόγο αυτόν, θα πρέπει να προβλέπονται ειδικά προγράμματα ΑΤΥ με στόχο τη βελτίωση της μέριμνας και της φροντίδας κατ’ οίκον, όχι μόνο μέσω της χρήσης νέων τεχνολογιών και της τηλεϊατρικής, αλλά και μέσω της γενικής ενίσχυσης της επαγγελματικής ποιότητας των υπηρεσιών παροχής φροντίδας. |
| --- | --- |

3.4.

4.   Τι επιχειρείται να επιτευχθεί μέσω της συγκεκριμένης πρότασης

| 4.1. | Ο προτεινόμενος στόχος του κανονισμού της ΕΕ σχετικά με την ΑΤΥ είναι, μεταξύ άλλων, να εξασφαλιστεί ότι ο μηχανισμός που διασφαλίζει τις κλινικές αξιολογήσεις υποβάλλεται άπαξ σε επίπεδο Ένωσης, ώστε να προάγεται η διαθεσιμότητα καινοτόμων τεχνολογιών υγείας στους ασθενείς στην Ευρώπη και να γίνεται καλύτερη χρήση των διαθέσιμων πόρων, με ταυτόχρονη βελτίωση της προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιλέξει τη νομική διαδικασία ενός κανονισμού έναντι άλλου νομικού μέσου, αφού αυτό θα διασφαλίσει πιο άμεση και πιο αποτελεσματική συνεργασία σε επίπεδο κρατών μελών, καθώς και μεταξύ των κρατών μελών, με ευρωπαϊκή προσέγγιση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η πρόταση κανονισμού επιδιώκει επίσης να διασφαλίσει ότι οι μεθοδολογίες και οι διαδικασίες που εφαρμόζονται στις ΑΤΥ είναι πιο προβλέψιμες σε ολόκληρη την ΕΕ και ότι οι κοινές κλινικές αξιολογήσεις δεν θα επαναλαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, αποτρέποντας αλληλεπικαλύψεις και αποκλίσεις. Η προτιμώμενη επιλογή θεωρείται ότι προβλέπει τον βέλτιστο συνδυασμό αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας για την επίτευξη των στόχων πολιτικής, ενώ παράλληλα τηρεί τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Αποτελεί τον βέλτιστο δυνατό τρόπο επίτευξης των στόχων της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η πρόταση παρέχει στα κράτη μέλη ένα βιώσιμο πλαίσιο, το οποίο επιτρέπει τη συγκέντρωση εμπειρογνωσίας και την ενίσχυση της εμπεριστατωμένης λήψης αποφάσεων και στηρίζει τις προσπάθειές τους για διασφάλιση της βιωσιμότητας των εθνικών συστημάτων υγείας. Η προτιμώμενη επιλογή είναι επίσης οικονομικά αποδοτική, υπό την έννοια ότι η εξοικονόμηση για τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία υπερτερεί σημαντικά του κόστους, ως αποτέλεσμα της συγκέντρωσης πόρων, της αποφυγής αλληλεπικαλύψεων και της βελτίωσης της προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις. Η πρόταση περιέχει διατάξεις για τη χρήση κοινών εργαλείων ΑΤΥ, υιοθετώντας σταδιακή υλοποίηση του πεδίου εφαρμογής, ξεκινώντας με τα αντικαρκινικά φάρμακα, τα ορφανά φάρμακα και τα φάρμακα προηγμένης θεραπείας (ATMP) και θεσπίζει τους τέσσερις πυλώνες κοινού έργου των κρατών μελών σε επίπεδο Ένωσης, όπως οι κοινές κλινικές αξιολογήσεις, οι κοινές διαβουλεύσεις, η αναγνώριση των αναδυόμενων τεχνολογιών υγείας και η εθελοντική συνεργασία. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ, μολονότι συμφωνεί με την εφαρμογή λεπτομερούς χρονοδιαγράμματος, θεωρεί ότι ο σημαντικός ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και ο ψηφιακός μετασχηματισμός άλλαξαν το τοπίο της υγείας και της φροντίδας προσφέροντας στρατηγικές ταχείας θεραπείας. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής και ιδίως την καθυστερημένη εφαρμογή για τρία έτη, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 5.2 στοιχείο β) (8) και θεωρεί ότι αυτό θα μπορούσε να μειωθεί προς όφελος των ασθενών και της οικονομικής αποδοτικότητας. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Μια προσέγγιση που επικεντρώνεται στον ασθενή είναι ο μόνος τρόπος να διασφαλιστεί ότι η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι επαρκής και συναφής. Για τον λόγο αυτό, ο ρόλος των ασθενών, των φροντιστών, της κοινωνικής οικονομίας και των οργανώσεων ασθενών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στο προτεινόμενο δίκτυο ενδιαφερόμενων μερών, την ομάδα συντονισμού και σε τυχόν κλινικές αξιολογήσεις. Στηρίζουμε την έκκληση του Ευρωπαϊκού φόρουμ Ασθενών (EPF) για υποχρεωτική και σημαίνουσα εμπλοκή της κοινότητας των ασθενών, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι ΑΤΥ διενεργούνται προς όφελος των ασθενών (9). |
| --- | --- |

4.6.

5.   Ποιες νομοθετικές και μη νομοθετικές επιλογές έχουν εξεταστεί; Υπάρχει προτιμώμενη επιλογή;

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση κανονισμού συνάδει απόλυτα με τους γενικούς στόχους της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ομαλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, των βιώσιμων συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και ενός φιλόδοξου θεματολογίου για την έρευνα και την καινοτομία. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.1.1. | Πέραν της συνοχής με αυτούς τους στόχους πολιτικής της ΕΕ, η πρόταση είναι επίσης συμβατή με τις ισχύουσες Συνθήκες της ΕΕ, τη νομοθεσία που διέπει τα φάρμακα, τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (10). Για παράδειγμα, παρότι η ρυθμιστική διαδικασία και η διαδικασία ΑΤΥ θα παραμείνουν σαφώς διαχωρισμένες λόγω των διαφορετικών σκοπών τους, υπάρχουν ευκαιρίες για τη δημιουργία συνεργειών, μέσω αμοιβαίας ανταλλαγής πληροφοριών και καλύτερου συγχρονισμού των διαδικασιών μεταξύ προτεινόμενων κοινών κλινικών αξιολογήσεων και κεντρικά σχεδιασμένης χορήγησης άδειας κυκλοφορίας των φαρμάκων (11). |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.2. | Τα άρθρα 114 και 116 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποτελούν τη νομική βάση της πρότασης. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.2.1. | Τα άρθρα 114 και 116 της ΣΛΕΕ προβλέπουν τη θέσπιση μέτρων σχετικά με την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά είναι απαραίτητα για την εγκαθίδρυση ή τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και ταυτόχρονα διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Η πρόταση πρέπει επίσης να συνάδει με το άρθρο 168 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με το οποίο οι ευθύνες των κρατών μελών όσον αφορά τον καθορισμό των πολιτικών τους για την υγεία και την οργάνωση και παροχή υπηρεσιών υγείας και ιατρικής περίθαλψης δεν θίγονται από την Ένωση. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Μολονότι είναι απολύτως σαφές ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ θα εξακολουθήσουν να είναι αρμόδια για την αξιολόγηση μη κλινικών (π.χ. οικονομικών, κοινωνικών, δεοντολογικών) πτυχών των τεχνολογιών υγείας και για τη λήψη αποφάσεων για την τιμολόγηση και την επιστροφή δαπανών, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξετασθεί και να γίνει αντικείμενο ξεχωριστής μελέτης μια κοινή ενωσιακή τιμολογιακή πολιτική —με στόχο τη διαφάνεια και την πρόσβαση όλων των πολιτών— για τα φάρμακα, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα, και ειδικά για όσα έχουν υποβληθεί σε ΑΤΥ, με σκοπό την καλύτερη πρόσβαση για τους Ευρωπαίους πολίτες και την αποτροπή παράλληλων εξαγωγών ή εισαγωγών βάσει μόνον της τιμής. Κάτι τέτοιο θα στήριζε τις σχετικές εθνικές επιτροπές μητρώων ή παρατηρητηρίων τιμοκαταλόγου (που ορίζουν ανώτατες τιμές) που υφίστανται σε ορισμένες χώρες, ιδίως όσον αφορά τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.3. | Παρόλο που «ο όρος ‟τεχνολογία υγείας» πρέπει να νοείται υπό ευρεία έννοια, συμπεριλαμβάνοντας φάρμακα, ιατροτεχνολογικά προϊόντα και in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα ή ιατρικές και χειρουργικές διαδικασίες, καθώς και μέτρα για την πρόληψη, διάγνωση ή θεραπεία ασθενειών τα οποία χρησιμοποιούνται στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης», το πεδίο εφαρμογής των κοινών κλινικών αξιολογήσεων περιορίζονται σε: φάρμακα που υποβάλλονται σε κεντρική διαδικασία χορήγησης άδειας κυκλοφορίας, νέες δραστικές ουσίες και υφιστάμενα προϊόντα για τα οποία η χορήγηση της άδειας κυκλοφορίας επεκτείνεται σε νέα θεραπευτική ένδειξη και ορισμένες κατηγορίες ιατροτεχνολογικών προϊόντων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για τα οποία οι σχετικές ομάδες εμπειρογνωμόνων που συστάθηκαν βάσει των κανονισμών (ΕΕ) 2017/745 (12) και (EE) 2017/746 (13) έχουν εκφράσει γνώμες ή απόψεις και τα οποία επιλέχθηκαν από την ομάδα συντονισμού που συστήνεται με τον παρόντα κανονισμό. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Για την πρόληψη των εκφυλιστικών νόσων και για τη μείωση της καταχρηστικής εισαγωγής στα νοσοκομεία των ηλικιωμένων και μη αυτοεξυπηρετούμενων ατόμων, πρέπει να θεσπιστούν μέτρα και δράσεις για την αύξηση της ποιότητας της περίθαλψης και της κοινωνικής φροντίδας και, ως εκ τούτου, για τη βελτίωση της ασφάλειας και της ευημερίας των ασθενών. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να αναληφθεί δράση και να θεσπιστούν μέτρα ώστε να στηριχθούν τα νοσοκομεία κατά την παρακολούθηση των νοσοκομειακών λοιμώξεων και την πρόληψη και μείωσή τους και ότι το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού θα πρέπει να διευρυνθεί ώστε να περιλαμβάνει μέτρα τα οποία μπορούν να αποδειχθούν πολύ χρήσιμα σε περιπτώσεις πανδημιών, όπως η τρέχουσα. Το συγκεκριμένο παράδειγμα αναφέρεται στους περίπου 37 000 (14) ανθρώπους που πεθαίνουν κάθε χρόνο από νοσοκομειακή λοίμωξη στην Ευρώπη. Είναι επιτακτική η ανάγκη βελτίωσης της ασφάλειας των ασθενών και της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών υγείας με έμφαση στην πρόληψη των νοσοκομειακών λοιμώξεων και στην ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών. |
| --- | --- |

5.4.1.

6.   Ποιο είναι το κόστος της προτιμώμενης επιλογής;

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προτιμώμενη επιλογή είναι οικονομικά αποδοτική, ότι η εξοικονόμηση για τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία υπερτερεί σημαντικά του κόστους (15), ως αποτέλεσμα της συγκέντρωσης πόρων, της αποφυγής αλληλεπικαλύψεων και της βελτίωσης της προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την ιδέα της επαρκούς χρηματοδότησης για κοινές εργασίες και εθελοντική συνεργασία για την ΑΤΥ μεταξύ των κρατών μελών σε τομείς, όπως η ανάπτυξη και η εφαρμογή των προγραμμάτων εμβολιασμού προκειμένου να διασφαλιστεί ότι διατίθενται επαρκείς πόροι (16) για τις κοινές εργασίες που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού και για το πλαίσιο στήριξης που υποστηρίζει τις εν λόγω δραστηριότητες. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποδοτικότητα αναφορικά με το κόστος και τον χρόνο, ότι η ομάδα συντονισμού που απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών θα μπορούσε να καλύψει από ένα έως τρία ζητήματα κατ’ ανώτατο όριο, παράλληλα, δηλαδή ένα για τα αντικαρκινικά φάρμακα, τα ορφανά φάρμακα και τα συνδυασμένα φάρμακα προηγμένης θεραπείας, ένα για όλα τα άλλα φάρμακα και ένα για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα. Οι αποφάσεις τέτοιων επιστημονικά τεκμηριωμένων φορέων θα πρέπει να λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Το σύνολο των δαπανών για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (δημόσια και ιδιωτική) της ΕΕ ανέρχεται περίπου στα 1,3 τρισ. ευρώ ετησίως (17) (συμπεριλαμβανομένων 220 δισεκατ. ευρώ για τα φάρμακα (18) και 100 δισεκατ. ευρώ για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (19)). Έτσι, οι δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο περίπου το 10 % του ΑΕΠ της ΕΕ (20). |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο παράγοντας της αυξημένης γήρανσης, καθώς και η μεγαλύτερη επικράτηση χρόνιων ασθενειών και πανδημιών, ενισχύουν την ανάγκη για επένδυση στα συστήματα υγείας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ενώ ταυτόχρονα τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερους δημοσιονομικούς περιορισμούς. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η ΕΟΚΕ προσδοκά επίσης ότι οι εξελίξεις αυτές θα απαιτήσουν από τα κράτη μέλη να βελτιώσουν περαιτέρω την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των προϋπολογισμών για την υγεία εστιάζοντας στις αποτελεσματικές τεχνολογίες υγείας διατηρώντας ταυτόχρονα τα κίνητρα για καινοτομία (21). |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η ΕΟΚΕ θα υποστήριζε τη χρήση φορολογικών κινήτρων σε ορισμένα κράτη μέλη, καθώς και πιθανώς την αναθεώρηση των κατώτατων ορίων σχετικά με τη νομοθεσία «de minimis» για τις κρατικές ενισχύσεις. Μία πρόταση που πρέπει να εξεταστεί είναι η διερεύνηση της δυνατότητας αναθεώρησης των κατώτατων ορίων σχετικά με τη νομοθεσία «de minimis» για τις κρατικές ενισχύσεις, για τις οποίες θα μπορούσε να προβλεφθεί αύξηση του κατώτατου ορίου, από τις σημερινές 200 χιλιάδες ευρώ σε τουλάχιστον 700 χιλιάδες ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της υγείας, της κοινωνικής πρόνοιας, εισάγοντας πρόσθετες απαιτήσεις ποιότητας, όπως η εργασία σε σχέδια που απαιτούν συνεργασία μεταξύ διαφόρων επιχειρήσεων, η παρουσία επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία ή το γεγονός ότι πρόκειται για εταιρείες που επανεπενδύουν πλήρως τα εταιρικά κέρδη στην επιχείρηση. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν προκειμένου να ενθαρρύνουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας να επενδύουν περισσότερο στην έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη συνεργασιών δικτύου (22). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δημόσια χρηματοδότηση είναι πολύ σημαντική για τις ΑΤΥ και θα μπορούσε να ενισχυθεί μέσω της συνεργασίας για διενέργεια κοινών εργασιών αποτρέποντας την αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών. Κάθε εθνική ΑΤΥ υπολογίζεται ότι κοστίζει περίπου 30 000 ευρώ στους εθνικούς φορείς και 100 000 ευρώ στον κλάδο ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης (23). Εάν, για παράδειγμα, δέκα κράτη μέλη διενεργούσαν ΑΤΥ για την ίδια τεχνολογία και οι εργασίες τους καλύπτονταν από μία κοινή έκθεση, θα μπορούσε να επιτευχθεί εξοικονόμηση έως 70 %, ακόμη και αν υποτεθεί ότι, λόγω της αυξημένης ανάγκης για συντονισμό, το κόστος μιας κοινής αξιολόγησης είναι τρεις φορές υψηλότερο από το κόστος μιας εθνικής έκθεσης. Αυτοί οι πόροι θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν ή να ανακατανεμηθούν σε άλλες δραστηριότητες που σχετίζονται με την ΑΤΥ. Ωστόσο, έχοντας υπόψη το πολύ υψηλό κόστος των νέων τεχνολογιών, είναι απαραίτητο η ΑΤΥ που χρησιμοποιείται από ένα κράτος μέλος για να αποφασίσει την αποπληρωμή μιας τεχνολογίας να συνδέεται με το θεραπευτικό οπλοστάσιο του εν λόγω κράτους μέλους. Για τις αντικαρκινικές θεραπείες, λόγου χάρη, που υπερβαίνουν συνήθως το κόστος των 100 000 ευρώ ανά ασθενή, μια ακατάλληλη κλινική αξιολόγηση θα έχει κόστος πολύ υψηλότερο από τα ποσά που εξοικονομούνται από την κοινή αξιολόγηση. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι: «Ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός Ασθενών για τον Καρκίνο (ECPC) χαιρετίζει την πρόταση. Αποφεύγοντας την αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών, οι υποχρεωτικές κοινές κλινικές εκτιμήσεις θα εξαλείψουν τον κίνδυνο διαφορετικών αποτελεσμάτων και θα ελαχιστοποιήσουν έτσι τις καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε νέες θεραπείες» (24). Επίσης, η Διεθνής Ένωση Ταμείων Αλληλασφάλισης (AIM, η διεθνής ένωση μη κυβερνητικών φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας) «με χαρά διαπιστώνει ότι η Επιτροπή προτείνει να υπάρξει πιο μόνιμο καθεστώς στη συνεργασία ΑΤΥ σε επίπεδο ΕΕ» (25). |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Με τεράστια οικονομικά συμφέροντα, ο τομέας τεχνολογιών υγείας της ΕΕ είναι επιρρεπής σε συγκρούσεις συμφερόντων, συνεπώς είναι πολύ σημαντικό η ΑΤΥ να οργανώνεται με αντικειμενικό, ανεξάρτητο, ισχυρό και διαφανή τρόπο, όπως αναφέρεται στην πρόταση. |
| --- | --- |

6.9.

7.   Πώς θα επηρεαστούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις;

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση θα πρέπει να ωφελεί τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας που δραστηριοποιούνται στον τομέα, αφού η έκθεση κλινικής αξιολόγησης βασίζεται σε φάκελο ολοκληρωμένων και επικαιροποιημένων πληροφοριών, μειώνοντας έτσι τον διοικητικό φόρτο και το κόστος συμμόρφωσης που σχετίζεται με την υποβολή πολλών φακέλων για την ικανοποίηση των διάφορων απαιτήσεων των εθνικών ΑΤΥ. Αυτό θα αυξήσει τη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και η ΕΟΚΕ, συνεπώς, εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη ειδικών διατάξεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ειδικότερα, οι κοινές κλινικές αξιολογήσεις και οι κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις που προβλέπονται θα αυξήσουν την επιχειρηματική προβλεψιμότητα του τομέα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις κοινωνικές επιχειρήσεις, οι οποίες συνήθως έχουν μικρότερο χαρτοφυλάκιο προϊόντων και περιορισμένους ειδικούς πόρους και ικανότητες για την ΑΤΥ (26). Αξιοσημείωτο είναι ότι η πρόταση δεν προβλέπει τέλη για τις κοινές κλινικές αξιολογήσεις και τις κοινές επιστημονικές διαβουλεύσεις, γεγονός το οποίο είναι πολύ σημαντικό και για τον τομέα της απασχόλησης (δηλαδή μείωση ανεργίας). Η ενίσχυση της προβλεψιμότητας για τις επιχειρήσεις μέσω κοινών εργασιών στον τομέα της ΑΤΥ σε ολόκληρη την ΕΕ αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα του τομέα τεχνολογιών υγείας της ΕΕ. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Πραγματικό οικονομικό κίνητρο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα αποτελούσε η ενθάρρυνση της συμμετοχής τους σε ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης της ανάπτυξης στο πλαίσιο των εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς (ΕΣΠΑ) μετά το 2020. Τα ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 περιείχαν συγκεκριμένες διατάξεις για προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης τα οποία αποσκοπούσαν στη μείωση της φτώχειας και της ανεργίας. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.2.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτά τα προγράμματα θα πρέπει όχι μόνο να διατηρηθούν, αλλά και να διευρυνθούν εντός του ευρύτερου πλαισίου των αρχών της πρότασης κανονισμού και ότι θα πρέπει να δράσουν ως κίνητρο για την έρευνα, την ανάπτυξη και τη δημιουργικότητα. |
| --- | --- |

7.2.1.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση των τεχνολογιών υγείας και την τροποποίηση της οδηγίας 2011/24/ΕΕ.

1

(2)  https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/health-technology-assessment

2

(3)  Οδηγία 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2011, περί εφαρμογής των δικαιωμάτων των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης (ΕΕ L 88 της 4.4.2011, σ. 45).

3

(4)  EUnetHTA κοινή δράση 1, 2010-2012, EUnetHTA κοινή δράση 2, 2012-2015 και EUnetHTA κοινή δράση 3, 2016-2019 Βλέπε: http://www.eunethta.eu/

4

(5)  https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/health-technology-assessment

5

(6)  http://www.astrid-online.it/static/upload/7787/7787e169a7f0afc63221153a6636c63f.pdf

6

(7)  http://ec.europa.eu/economy_finance/publications/european_economy/2015/pdf/ee3_en.pdf

7

(8)  Βλέπε υποσημείωση 1.

8

(9)  Δήλωση της WECAN (Workgroup of European Cancer Patient Advocacy Network-Ομάδα εργασίας του δικτύου υποστήριξης των Ευρωπαίων καρκινοπαθών) για την περαιτέρω ενσωμάτωση της ΑΤΥ στην ΕΕ, https://wecanadvocate.eu/wecan-position-further-eu-integration-of-hta/

9

(10)  Στη σχετική νομοθεσία περιλαμβάνεται η οδηγία 2001/83/ΕΚ, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 726/2004, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 536/2014, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2017/745 και ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2017/746.

10

(11)  Η ανάγκη βελτιωμένων συνεργειών αναγνωρίστηκε επίσης από τα κράτη μέλη στο έγγραφο προβληματισμού για το δίκτυο ΑΤΥ με τίτλο Συνέργειες μεταξύ ρυθμιστικών θεμάτων και θεμάτων ΑΤΥ σχετικά με τα φαρμακευτικά προϊόντα και από το δίκτυο EUnetHTA και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων στην κοινή Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του τριετούς προγράμματος εργασίας 2012-2015 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων και του δικτύου EUnetHTA.

11

Συνέργειες μεταξύ ρυθμιστικών θεμάτων και θεμάτων ΑΤΥ σχετικά με τα φαρμακευτικά

Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του τριετούς προγράμματος εργασίας 2012-2015 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων και του δικτύου EUnetHTA

(12)  EE L 117 της 5.5.2017, σ. 1.

12

(13)  EE L 117 της 5.5.2017, σ. 176.

13

(14)  http://www.cleoresearch.org/el/

14

(15)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52018SC0041 η εξοικονόμηση κόστους που συνδέεται με τις κοινές αξιολογήσεις (REA) μπορεί να ανέλθει στα 2 670 000 ευρώ κατ’ έτος.

15

(16)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52018SC0041το συνολικό κόστος της προτιμώμενης επιλογής εκτιμήθηκε σε περίπου 16 εκ. ευρώ.

16

(17)  Στοιχεία Eurostat. Στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Φαρμακευτική βιομηχανία: στρατηγικός τομέας για την ευρωπαϊκή οικονομία», ΓΔ GROW, 2014 Eurostat, δαπάνες παρόχων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για όλα τα κράτη μέλη, στοιχεία του 2012 ή τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία. Τα στοιχεία συμπληρώνονται με δεδομένα υγείας του ΠΟΥ για τις ακόλουθες χώρες: IE, IT, MT και UK (ετήσια συναλλαγματική ισοτιμία της ΕΚΤ).

17

Φαρμακευτική βιομηχανία: στρατηγικός τομέας για την ευρωπαϊκή οικονομία

(18)  Στοιχεία της Eurostat, στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής «Φαρμακευτική βιομηχανία: στρατηγικός τομέας για την Ευρωπαϊκή οικονομία», ΓΔ GROW, 2014.

18

(19)  Ανακοίνωση με τίτλο «Ασφαλή, αποτελεσματικά και καινοτομικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα, προς όφελος των ασθενών, των καταναλωτών και των επαγγελματιών υγείας», COM(2012) 540 final. Ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, της EDMA, της Espicom και της Eucomed.

19

Ασφαλή, αποτελεσματικά και καινοτομικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα και in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα, προς όφελος των ασθενών, των καταναλωτών και των επαγγελματιών υγείας

(20)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή. European Semester Thematic Fiche: Health and Health systems (Θεματικό φυλλάδιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου: Υγεία και συστήματα υγείας), 2015. ΓΔ ECFIN. Cost-containment policies in public pharmaceutical spending in the EU (Πολιτικές συγκράτησης του κόστους στις δημόσιες φαρμακευτικές δαπάνες στην ΕΕ), 2012. Βλέπε επίσης http://ec.europa.eu/smart-regulation/roadmaps/docs/2016_sante_144_health_technology_assessments_en.pdf.

20

Cost-containment policies in public pharmaceutical spending in the EU

(21)  ΓΔ ECFIN. Cost-containment policies in public pharmaceutical spending in the EU (Πολιτικές συγκράτησης του κόστους στις δημόσιες φαρμακευτικές δαπάνες στην ΕΕ), 2012.

21

(22)  Επί του παρόντος, ο κανονισμός 1407/2013 της ΕΕ προβλέπει ένα κατώτατο όριο 200 000 ευρώ σε τρία χρόνια ως κρατική ενίσχυση που μπορεί να αναγνωριστεί στις επιχειρήσεις ακόμη και με τη μορφή φορολογικών ελαφρύνσεων. Το 2008, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού σχεδίου για την ανάκαμψη της οικονομίας, η ΕΕ αύξησε προσωρινά το κατώτατο όριο σε 500 000 ευρώ για να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση. Θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι ο αντίκτυπος στην αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας, ιδίως όσον αφορά τη μη αυτάρκεια, θα είναι μια από τις κύριες δαπάνες για τα συστήματα υγείας των κρατών μελών. Επομένως θα ήταν χρήσιμο να προβλεφθεί ένα ειδικό καθεστώς παροχής κινήτρων και στήριξης, ειδικότερα για τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με την παροχή τοπικών υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας.

22

(23)  ΓΔ ECFIN, The 2015 Ageing Report (Έκθεση του 2015 για τη δημογραφική γήρανση), 2015. ΟΟΣΑ, 2015. Pharmaceutical expenditure and policies: past trends and future challenges (Φαρμακευτικές δαπάνες και πολιτικές: παρελθούσες τάσεις και μελλοντικές προκλήσεις).

23

The 2015 Ageing Report

Pharmaceutical expenditure and policies: past trends and future challenges (Φαρμακευτικές δαπάνες και πολιτικές: παρελθούσες τάσεις και μελλοντικές προκλήσεις).

(24)  http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2018/614772/EPRS_BRI(2018)614772_EN.pdf

24

(25)  https://www.aim-mutual.org/wp-content/uploads/2018/02/AIM-on-HTA.pdf

25

(26)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52018SC0041

26

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/102 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/102

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά την ανάθεση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή για τον προσδιορισμό της έννοιας των όρων που χρησιμοποιούνται σε ορισμένες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας»

[COM(2020) 749 final — 2020/331 (CNS)]

(2021/C 286/18)

| Εισηγητής: | ο κ. Christophe LEFÈVRE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Christophe LEFÈVRE

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 7.1.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 113 της ΣΛΕΕ |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 226/2/6 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 7.1.2021

Νομική βάση

Άρθρο 113 της ΣΛΕΕ

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

226/2/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον γενικό στόχο που επιδιώκει η πρόταση της Επιτροπής, δεδομένου ότι η διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας όσον αφορά την οδηγία ΦΠΑ (1) είναι ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών και για την περαιτέρω προώθηση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι συνεχιζόμενες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών, όσον αφορά τόσο την ερμηνεία όσο και την εφαρμογή της οδηγίας ΦΠΑ, είναι αναμφίβολα επιζήμιες για την ενιαία αγορά, όπως έχει επισημάνει η Επιτροπή. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί την ανάληψη ταχείας και αποτελεσματικής δράσης για το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Περισσότερο ομοιόμορφοι κανόνες ΦΠΑ θα μπορούσαν πράγματι να μειώσουν το κόστος συμμόρφωσης και να συμβάλουν στην ανάπτυξη όλων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ και, ιδίως, των ΜΜΕ που αναπτύσσουν διακρατικές δραστηριότητες, καθώς επηρεάζονται περισσότερο από τις κανονιστικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Οι αποκλίσεις όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ΦΠΑ μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές δυσμενείς στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά και, κατά συνέπεια, αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις που πρέπει να αποφευχθούν διασφαλίζοντας μεγαλύτερη συνέπεια στην εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί να μην επισημάνει ότι η πρόταση της Επιτροπής, και ιδίως ο προτεινόμενος κατάλογος των θεμάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν βάσει του νέου συνόλου κανόνων, ενδέχεται να συναντήσει σημαντική αντίσταση εκ μέρους πολλών κρατών μελών, τα οποία θα μπορούσαν να εγείρουν «αντιρρήσεις αρχής» στην πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να εξεταστούν και άλλα μέτρα δυνάμενα να βελτιώσουν την ενιαία αγορά το συντομότερο δυνατόν. Στο σημερινό πολιτικό περιβάλλον, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή, ως πρώτο βήμα, να εξετάσει το ενδεχόμενο βελτίωσης και ενίσχυσης της υφιστάμενης συμβουλευτικής επιτροπής για τον ΦΠΑ και της διαδικασίας λήψης αποφάσεών της, προκειμένου να ενισχυθεί ο μη ικανοποιητικός βαθμός ομοιομορφίας των κανόνων ΦΠΑ στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι χρήσιμο να εντοπίζονται δεόντως οι ετερογενείς εφαρμογές και επιβολές των συμφωνημένων κανόνων ΦΠΑ σε εθνικό επίπεδο. Είναι σημαντικό οι υπάρχουσες διαφορές να καταστούν διαφανείς, σαφείς και δημόσιες προκειμένου να βελτιωθεί η ομοιομορφία εντός του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η προσέγγιση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε ένα αποτελεσματικό σύστημα «πίεσης από ομοτίμους», καθιστώντας πολύ δυσκολότερο για τα κράτη μέλη να αποκλίνουν από ενοποιημένες ερμηνείες και πρακτικές εφαρμογής εις βάρος της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διενεργεί η Επιτροπή αξιολογήσεις αντικτύπου για τυχόν διαφορές στην εφαρμογή ή την ερμηνεία των συμφωνημένων κανόνων ΦΠΑ σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. Οι αξιολογήσεις αντικτύπου θα πρέπει να δημοσιοποιούνται, να συζητούνται και να παρακολουθούνται δεόντως στο πλαίσιο της επιτροπής ΦΠΑ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή σε ορισμένα πιθανά ανεπιθύμητα αποτελέσματα της νέας πρότασης. Ο προτεινόμενος εκτελεστικός ρόλος της Επιτροπής, σε σχέση με ορισμένες από τις κύριες έννοιες της οδηγίας ΦΠΑ, θα μπορούσε να δυσχεράνει τη διάκριση μεταξύ του πεδίου εφαρμογής των νέων αρμοδιοτήτων της Επιτροπής, αφενός, και του τι θα συνιστούσε όντως τροποποίηση της οδηγίας ΦΠΑ, αφετέρου. Αυτή η αβεβαιότητα θα μπορούσε ενδεχομένως να εμποδίσει την επίτευξη της ομοφωνίας που απαιτείται στο Συμβούλιο για την τροποποίηση της οδηγίας ΦΠΑ στο μέλλον. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η υπό εξέταση νομοθετική πρόταση επισημαίνει ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει επί του παρόντος εκτελεστικές αρμοδιότητες όσον αφορά την οδηγία ΦΠΑ. Από την άποψη αυτή, το μόνο διαθέσιμο εργαλείο για την εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας είναι η συμβουλευτική επιτροπή που ορίζεται στο άρθρο 398. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η συμβουλευτική επιτροπή απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών και της Επιτροπής και είναι επιφορτισμένη να εξετάζει θέματα σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων ΦΠΑ της ΕΕ που εγείρει η Επιτροπή ή κάποιο κράτος μέλος. Η συμβουλευτική επιτροπή μπορεί επί του παρόντος να συμφωνεί μόνο με μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας ΦΠΑ, ενώ δεσμευτικά εκτελεστικά μέτρα μπορούν να εγκρίνονται μόνο από το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές δεν διασφαλίζουν πάντα την ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τον ΦΠΑ, λόγω επίσης των αποδεδειγμένων δυσκολιών στην επίτευξη ομόφωνων κατευθυντήριων γραμμών εντός της συμβουλευτικής επιτροπής. Όσον αφορά το υπό εξέταση ζήτημα, η Επιτροπή παραθέτει διάφορα παραδείγματα μη επίτευξης ομοφωνίας σχετικά με τους κανόνες και τις αρχές που αφορούν τις στρατηγικές διατάξεις και έννοιες που περιλαμβάνονται στην οδηγία ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι οι διαφορές αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε αρκετά ανεπιθύμητα αποτελέσματα, όπως: i) κίνδυνος διπλής φορολόγησης ή μη φορολόγησης, ii) ανασφάλεια δικαίου και έλλειψη προβλεψιμότητας και iii) πρόσθετο κόστος για τις επιχειρήσεις. Από την άποψη αυτή, αν και χρήσιμη, η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) δεν θα αποτελούσε, σύμφωνα με την Επιτροπή, τη βέλτιστη λύση για την αποφυγή όλων των αβεβαιοτήτων που απορρέουν από τις διατάξεις της οδηγίας ΦΠΑ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ως εκ τούτου, προκειμένου να βελτιωθεί η ασφάλεια δικαίου και η προβλεψιμότητα, στη νομοθετική πρόταση προβλέπεται να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις σε ορισμένους τομείς που καλύπτονται από την οδηγία ΦΠΑ, καθώς και η σύσταση επιτροπής που θα επιβλέπει τις νέες αρμοδιότητες της Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο προτεινόμενος εκτελεστικός ρόλος της Επιτροπής θα επικεντρωθεί σε συγκεκριμένους τομείς και έννοιες που σχετίζονται με τον ΦΠΑ της ΕΕ που απαιτούν ομοιόμορφη εφαρμογή και, όπου χρειάζεται, περισσότερη βεβαιότητα και προβλεψιμότητα. Το Συμβούλιο, με τη σειρά του, θα διατηρήσει τις εκτελεστικές εξουσίες του εκτός των μελλοντικών αρμοδιοτήτων της Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ειδικότερα, στους νέους κανόνες υποστηρίζεται ότι η Επιτροπή, μέσω εκτελεστικών πράξεων, θα προσδιορίζει την έννοια των όρων που χρησιμοποιούνται στους ακόλουθους τομείς/έννοιες της οδηγίας ΦΠΑ: i) υποκείμενοι στον φόρο για τους σκοπούς του ΦΠΑ· ii) υποκείμενες σε φόρο πράξεις για σκοπούς ΦΠΑ· iii) τόπος των υποκείμενων σε φόρο πράξεων· iv) γενεσιουργός αιτία και το απαιτητό του ΦΠΑ· v) βάση επιβολής του ΦΠΑ· vi) απαλλαγές από τον ΦΠΑ· vii) εκπτώσεις ΦΠΑ· viii) υποχρεώσεις των υποκειμένων στον φόρο και ορισμένων προσώπων μη υποκειμένων στον φόρο και ix) ειδικά καθεστώτα του φόρου. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 113 της ΣΛΕΕ, το οποίο επιτρέπει στο Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, να εκδίδει διατάξεις για την εναρμόνιση των κανόνων των κρατών μελών στον τομέα της έμμεσης φορολογίας. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Σύμφωνα με την πρόταση, η ανάθεση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή δεν αποκλείει έναν γενικό έλεγχο των κρατών μελών όσον αφορά την άσκηση αυτών των αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Μια ειδική επιτροπή συγκροτείται σύμφωνα με τους νέους κανόνες. Οι διατάξεις για τη σύνθεση και τον πρόεδρο της επιτροπής καθορίζονται απευθείας στο άρθρο 3 του κανονισμού για την επιτροπολογία. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει τον γενικό στόχο που επιδιώκει η πρόταση της Επιτροπής. Η διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας όσον αφορά την οδηγία ΦΠΑ είναι υψίστης σημασίας για τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού και την προώθηση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι υφιστάμενες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών, όσον αφορά τις εκτελεστικές πράξεις, είναι επιζήμιες για την ενιαία αγορά, όπως έχει επισημάνει η Επιτροπή. Επιπλέον, το κανονιστικό πλαίσιο καθίσταται ακόμη πιο περίπλοκο από το γεγονός ότι ενδέχεται να αποκλίνουν όχι μόνο οι εκτελεστικές πράξεις, αλλά και —πρωτίστως— η ερμηνεία των κανόνων και των εννοιών της οδηγίας ΦΠΑ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Περισσότερο ομοιόμορφοι κανόνες ΦΠΑ θα μπορούσαν πράγματι να μειώσουν το κόστος συμμόρφωσης και να συμβάλουν στην ανάπτυξη όλων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά και, ιδίως, των ΜΜΕ που αναπτύσσουν διακρατικές δραστηριότητες. Μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα του ΦΠΑ θα ήταν προς όφελος της ενοποίησης της ίδιας της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Υπάρχουν πολλά παραδείγματα επιζήμιων διαφορών κατά την εφαρμογή των συμφωνημένων κανόνων ΦΠΑ. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει κοινή συναίνεση και ερμηνεία σχετικά με το κατά πόσον μια «αποθήκη» είναι «μόνιμη εγκατάσταση υποκείμενου στον φόρο ή άλλως» ή σχετικά με την έννοια της έκφρασης «προμηθευτής ο οποίος αποστέλλει ή μεταφέρει τα αγαθά είτε ο ίδιος είτε μέσω τρίτου που ενεργεί για λογαριασμό του», σύμφωνα με το άρθρο 36α παράγραφος 3 της οδηγίας ΦΠΑ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αποκλίσεις όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ΦΠΑ μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές δυσμενείς στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά και, κατά συνέπεια, αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις που είναι απαράδεκτες και θα πρέπει να αποφευχθούν διασφαλίζοντας μεγαλύτερη συνέπεια στην εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων ΦΠΑ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί να μην επισημάνει ότι η πρόταση της Επιτροπής ενδέχεται να προσκρούσει σε σημαντικά εμπόδια, που τίθενται από πολλά κράτη μέλη, σε σχέση με τη συμφωνία για θέματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν βάσει της νέας δέσμης κανόνων και των υφιστάμενων κανόνων σχετικά με την τροποποίηση των οδηγιών ΦΠΑ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί να εξεταστούν και άλλα μέτρα που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ενιαία αγορά το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Στο σημερινό πολιτικό περιβάλλον, η ΕΟΚΕ προτείνει να εξετάσει η Επιτροπή, ως πρώτο βήμα, τη βελτίωση της υφιστάμενης συμβουλευτικής επιτροπής για τον ΦΠΑ. Η επιτροπή αυτή θα μπορούσε να ενισχυθεί και να καταστεί πιο αποτελεσματική, παρέχοντας έτσι σημαντικό ρόλο στα κράτη μέλη και βελτιώνοντας τον τρέχοντα μη ικανοποιητικό βαθμό ομοιομορφίας. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι χρήσιμο να εντοπίζονται δεόντως οι ετερογενείς εφαρμογές και επιβολές των συμφωνημένων κανόνων ΦΠΑ σε εθνικό επίπεδο. Είναι σημαντικό να καταστούν οι διαφορές διαφανείς, σαφείς και δημόσιες προκειμένου να ενισχυθεί η ομοιομορφία εντός του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου. Παρά τους περιορισμούς και τις ελλείψεις που περιγράφει η Επιτροπή, η συμβουλευτική επιτροπή έχει, ωστόσο, συσσωρεύσει σημαντική πείρα στην αντιμετώπιση πολύπλοκων ζητημάτων που αφορούν την οδηγία ΦΠΑ. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ προτείνει μια προσέγγιση «αμοιβαίας πίεσης». Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να είναι αποτελεσματική, καθιστώντας πολύ δυσκολότερο για τα κράτη μέλη να αποκλίνουν και να δημιουργούν εμπόδια στην εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξηγούν τους λόγους για τους οποίους σημειώνεται απόκλιση στην εφαρμογή. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να αντιτίθενται στη διαφάνεια και τη λογοδοσία. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διενεργεί η Επιτροπή αξιολογήσεις αντικτύπου για τυχόν διαφορές στην εφαρμογή ή την ερμηνεία των συμφωνημένων κανόνων ΦΠΑ σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. Οι αξιολογήσεις αντικτύπου θα πρέπει να δημοσιοποιούνται, να εξετάζονται και να παρακολουθούνται στο πλαίσιο της επιτροπής ΦΠΑ. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Σύμφωνα με αυτή τη συλλογιστική, θα μπορούσε να αμφισβητηθεί το κίνητρο απόκλισης από τους κοινούς κανόνες και τη συμφωνηθείσα εφαρμογή τους, ενώ θα τηρείται η αρχή της αναλογικότητας και της επικουρικότητας. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή σε ορισμένα πιθανά ανεπιθύμητα αποτελέσματα της νέας πρότασης. Ο προτεινόμενος εκτελεστικός ρόλος της Επιτροπής, σε σχέση με ορισμένες από τις κύριες έννοιες της οδηγίας ΦΠΑ, θα μπορούσε να δυσχεράνει τη διάκριση μεταξύ του πεδίου εφαρμογής των νέων αρμοδιοτήτων της Επιτροπής, αφενός, και του τι θα συνιστούσε όντως τροποποίηση της οδηγίας ΦΠΑ, αφετέρου. Αυτή η αβεβαιότητα θα μπορούσε ενδεχομένως να δυσκολέψει την επίτευξη της ομοφωνίας που απαιτείται στο Συμβούλιο για την τροποποίηση της οδηγίας ΦΠΑ στο μέλλον. |
| --- | --- |

3.12.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 347 της 11.12.2006, σ. 1.

1

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/106 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/106

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 389/2012 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όσον αφορά το περιεχόμενο των ηλεκτρονικών μητρώων»

[COM(2021) 28 final — 2021/15 (CNS)]

(2021/C 286/19)

| Εισηγητής: ο κ. | Szilárd PODRUZSIK |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Szilárd PODRUZSIK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 13.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 230/0/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 5.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

13.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

230/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Όπως επισημάνθηκε παλαιότερα (1), η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως τη συνεχή επικαιροποίηση των κανόνων που επιτρέπουν επαρκή βαθμό διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών φορολογικών αρχών. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη όσον αφορά την καλύτερη δυνατή χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών και των τεχνολογικά προηγμένων συστημάτων για τη βελτίωση της είσπραξης των φόρων και την καταπολέμηση της απάτης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την πρόταση της Επιτροπής, στον βαθμό που συνεπάγεται τεχνικές προσαρμογές της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τα εθνικά μητρώα για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, οι οποίες κατέστησαν αναγκαίες με την πρόσφατη έγκριση της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262 (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη σημασία της οργάνωσης και της διαχείρισης των εθνικών μητρώων για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, με σεβασμό του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή όσον αφορά τις πληροφορίες που εισάγονται και υπόκεινται σε επεξεργασία στα μητρώα αυτά. Η επεξεργασία αυτών των δεδομένων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει όσα είναι αναγκαία και αναλογικά για την προστασία των νόμιμων φορολογικών συμφερόντων των κρατών μελών, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως αναπτύχθηκε από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Καθώς η προσαρμογή των εθνικών μητρώων κατέστη αναγκαία μετά την έγκριση της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262, η οποία προβλέπει τους ορισμούς του «πιστοποιημένου αποστολέα» και του «πιστοποιημένου παραλήπτη», καθώς και τους πρόσθετους ορισμούς για τον «πιστοποιημένο αποστολέα ή τον πιστοποιημένο παραλήπτη που αποστέλλει ή παραλαμβάνει μόνον περιστασιακά υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα», η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να διασφαλίσει επαρκή βαθμό εναρμόνισης στην ερμηνεία και την εφαρμογή των εννοιών αυτών, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιογένεια των πληροφοριών που εισάγονται στα εθνικά μητρώα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εξετάσουν και να παρακολουθήσουν προσεκτικά το κόστος εφαρμογής κατά τη διαδικασία προσαρμογής που ξεκινά με την πρόταση της Επιτροπής. Ωστόσο, εάν η διαδικασία προσαρμογής υπογραμμίσει την ανάγκη για πρόσθετες δαπάνες προκειμένου να προστατευτεί πλήρως το απόρρητο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των ανθρώπων, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν άμεσα κατάλληλες επιπλέον επενδύσεις στον τομέα της πληροφορικής και της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση της Επιτροπής τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 389/2012 του Συμβουλίου (3), ο οποίος ορίζει τη νομική βάση για τη διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης όσον αφορά το περιεχόμενο των εθνικών ηλεκτρονικών μητρώων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση απαιτείται από το τμήμα V της πρόσφατα εγκριθείσας οδηγίας (ΕΕ) 2020/262. Ειδικότερα, το άρθρο 35 παράγραφος 8 της οδηγίας ορίζει ότι «για τον πιστοποιημένο αποστολέα ή τον πιστοποιημένο παραλήπτη που αποστέλλει ή παραλαμβάνει μόνον περιστασιακά υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, η πιστοποίηση που αναφέρεται στα σημεία 12 και 13 του άρθρου 3 περιορίζεται σε συγκεκριμένη ποσότητα υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων, σε έναν μόνον παραλήπτη ή αποστολέα και σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο». |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν τη διάταξη, η πρόταση της Επιτροπής καθορίζει τις πληροφορίες που πρέπει να εισάγονται στα μητρώα που τηρούν τα κράτη μέλη σχετικά με τους πιστοποιημένους αποστολείς και παραλήπτες που διακινούν προϊόντα μόνον περιστασιακά. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 389/2012 του Συμβουλίου ορίζει τη γενική υποχρέωση των κρατών μελών να τηρούν ηλεκτρονικά μητρώα αδειών οικονομικών φορέων και αποθηκών που ασχολούνται με τη διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης, καθώς και αδειών οικονομικών φορέων που διακινούν προϊόντα τα οποία έχουν ήδη τεθεί σε ανάλωση από τους πιστοποιημένους αποστολείς και τους πιστοποιημένους παραλήπτες. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Προκειμένου να επιτευχθεί η ορθή λειτουργία του μηχανοργανωμένου συστήματος με τη διασφάλιση της αποθήκευσης πλήρων, επικαιροποιημένων και ακριβών δεδομένων, ο στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 389/2012 του Συμβουλίου, με τον καθορισμό των πληροφοριών που πρέπει να εισάγονται στα εθνικά μητρώα των οικονομικών φορέων που διακινούν μόνον περιστασιακά υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ειδικότερα, οι πληροφορίες αυτές αφορούν, τόσο για τους πιστοποιημένους αποστολείς όσο και για τους πιστοποιημένους παραλήπτες, την ποσότητα των προϊόντων, την ταυτότητα του οικονομικού φορέα στη λήξη της διακίνησης των προϊόντων και τη διάρκεια της προσωρινής πιστοποίησης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η προτεινόμενη τροποποίηση δεν αποσκοπεί στον ορισμό ενός νέου κύκλου κατόχων άδειας για υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, αλλά μάλλον συνδέει τις αποστολές σε ελεύθερη διακίνηση σε ένα κράτος μέλος πρωτίστως με τις ήδη ορισμένες έννοιες της «φορολογικής αποθήκης», του «εγγεγραμμένου παραλήπτη» και του «εγγεγραμμένου αποστολέα», συσχετίζοντάς τις με τα νέα καθεστώτα «πιστοποιημένου αποστολέα» και/ή «πιστοποιημένου παραλήπτη». Συνεπώς, η τροποποίηση επεκτείνει και βελτιώνει τις πληροφορίες που έχουν ήδη καταχωριστεί στην επίσημη βάση δεδομένων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 113 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με το οποίο «το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, εκδίδει διατάξεις για την εναρμόνιση των νομοθεσιών περί των φόρων κύκλου εργασιών, των ειδικών φόρων κατανάλωσης και των λοιπών εμμέσων φόρων, στον βαθμό που η εναρμόνιση αυτή είναι αναγκαία προκειμένου να εξασφαλιστεί η εγκαθίδρυση και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού». |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η πρόταση δεν επηρεάζει τον προϋπολογισμό της ΕΕ και θα εφαρμοστεί από τις 13 Φεβρουαρίου 2023. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Όπως επισημάνθηκε σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (4), η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως τη συνεχή επικαιροποίηση των κανόνων που επιτρέπουν επαρκή βαθμό διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών αρχών με στόχο τη διασφάλιση της πλήρους είσπραξης των φόρων και την αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης όσον αφορά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ στηρίζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη όσον αφορά την καλύτερη δυνατή χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών και των τεχνολογικά προηγμένων συστημάτων για τη βελτίωση της είσπραξης των φόρων και την καταπολέμηση της απάτης. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως την υπό αξιολόγηση πρόταση, στον βαθμό που συνεπάγεται τεχνικές προσαρμογές της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τα εθνικά μητρώα για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, οι οποίες κατέστησαν αναγκαίες με την πρόσφατη έγκριση και εφαρμογή της οδηγίας (ΕΕ) 2020/262. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να υπάρχει μια ολοκληρωμένη βάση δεδομένων, η οποία να καθιστά τις πληροφορίες που καλύπτονται από την πρόταση επαληθεύσιμες στο σύστημα ανταλλαγής δεδομένων σχετικά με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (SEED). Με τον τρόπο αυτό, η παρακολούθηση των φορολογούμενων αποστολών και η ορθή εκπλήρωση κάθε φορολογικής επιβάρυνσης όσον αφορά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης θα ενοποιηθούν και θα καταστούν πιο αποδοτικές και πιο διαφανείς. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η πρόταση φαίνεται ότι συνάδει με την αρχή της επικουρικότητας, δεδομένου ότι το περιεχόμενο και η λειτουργία των εθνικών μητρώων σχετικά με τις πληροφορίες για τους εγγεγραμμένους αποστολείς και παραλήπτες που λειτουργούν περιστασιακά πρέπει να εναρμονιστούν μέσω ευρωπαϊκών κανόνων. Οι κανόνες αυτοί μπορούν να επιτύχουν πιο αποτελεσματικά τον κανονιστικό στόχο που επιδιώκει η Επιτροπή, σε σύγκριση με διάφορες εθνικές προσεγγίσεις. Από την άποψη αυτή, η επιλογή ενός κανονισμού που θα εγκριθεί δυνάμει του άρθρου 113 της ΣΛΕΕ φαίνεται ενδεδειγμένη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η πρόταση ευθυγραμμίζεται επίσης με τις αρχές της αναλογικότητας, όπως αναπτύχθηκαν από τη νομολογία του ΔΕΕ και κατοχυρώνονται στη Συνθήκη. Πράγματι, το περιεχόμενο της πρότασης δεν υπερβαίνει όσα είναι αναγκαία για την επίτευξη του κανονιστικού στόχου που επιδιώκει η Επιτροπή, χωρίς να επηρεάζει αδικαιολόγητα τα συμφέροντα των ιδιωτικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Με άλλα λόγια, η πρόταση οδηγεί σε αποδεκτή αύξηση της διοικητικής επιβάρυνσης για τις εθνικές φορολογικές αρχές, η οποία δικαιολογείται από το τελικό αποτέλεσμα του να καταστεί το σύστημα ελέγχου που διενεργείται μέσω των μητρώων πιο ολοκληρωμένο, καθώς και πιο αποδοτικό και πιο διαφανές. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη σημασία της οργάνωσης και της διαχείρισης των εθνικών μητρώων, με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ιδίως του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή όσον αφορά τις πληροφορίες που εισάγονται και υπόκεινται σε επεξεργασία στα μητρώα αυτά. Η επεξεργασία αυτών των δεδομένων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει όσα είναι αναγκαία και αναλογικά για την προστασία των νόμιμων φορολογικών συμφερόντων των κρατών μελών, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Καθώς η προσαρμογή των μητρώων κατέστη αναγκαία μετά την έγκριση της οδηγίας 2020/262, η οποία προβλέπει τους ορισμούς του «πιστοποιημένου αποστολέα» και του «πιστοποιημένου παραλήπτη» (άρθρο 3) και τους πρόσθετους ορισμούς για τον «πιστοποιημένο αποστολέα ή τον πιστοποιημένο παραλήπτη που αποστέλλει ή παραλαμβάνει μόνον περιστασιακά υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα» (άρθρο 35), η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να διασφαλίσει επαρκή βαθμό εναρμόνισης στην ερμηνεία και την εφαρμογή των εννοιών αυτών, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιογένεια των πληροφοριών που εισάγονται στα μητρώα που λειτουργούν σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση δεν θα έχει αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ, αλλά, ταυτόχρονα, ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εξετάσουν και να παρακολουθήσουν προσεκτικά το κόστος εφαρμογής κατά τη διαδικασία προσαρμογής. Κατόπιν τούτου, εάν κριθεί αναγκαίο, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν επαρκείς πρόσθετες επενδύσεις στην τεχνολογία των πληροφοριών, εάν η διαδικασία προσαρμογής τονίσει την ανάγκη για πρόσθετες δαπάνες, προκειμένου να προστατευθεί πλήρως η ιδιωτική ζωή των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των Ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

3.10.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διοικητική συνεργασία στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης» (ΕΕ C 68 της 6.3.2012, σ. 45).

1

(2)  ΕΕ L 58 της 27.2.2020, σ. 4.

2

(3)  ΕΕ L 121 της 8.5.2012, σ. 1.

3

(4)  Βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διοικητική συνεργασία στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης» (ΕΕ C 68 της 6.3.2012, σ. 45).

4

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/109 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/109

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας: ετοιμότητα και ανθεκτικότητα απέναντι σε διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας»

[COM(2020) 724 final]

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων όσον αφορά την ετοιμότητα έναντι κρίσεων και τη διαχείριση κρίσεων για τα φάρμακα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα»

[COM(2020) 725 final — 2020/321(COD)]

«Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ), αριθ. 851/2004 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων»

[COM(2020) 726 final — 2020/320 (COD)]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας και για την κατάργηση της απόφασης αριθ. 1082/2013/ΕΕ»

[COM(2020) 727 final — 2020/322 (COD)]

(2021/C 286/20)

| Εισηγητής: | ο κ. Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ (EL-III) |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ (EL-III)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 14.12.2020
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.12.2020
  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 12.11.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 168 παράγραφος 5 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 232/3/7 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 14.12.2020

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.12.2020

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 12.11.2020

Νομική βάση

Άρθρο 168 παράγραφος 5 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

232/3/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Με την παρούσα δέσμη μέτρων για μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τα κράτη μέλη οφείλουν να ανταποκριθούν στην επιθυμία των ατόμων που ζουν στην ΕΕ να διαδραματίζουν πιο ενεργό ρόλο για την προστασία της υγείας τους και την προώθηση του δικαιώματος στην υγεία. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της ΕΕ, το 66 % των πολιτών της θα ήθελαν να έχει η ΕΕ μεγαλύτερο λόγο επί θεμάτων σχετικών με την υγεία. Ποσοστό 54 % των ατόμων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι η δημόσια υγεία θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα όσον αφορά τις δαπάνες από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (1). Πρέπει να βελτιωθεί ιδίως η ικανότητα της ΕΕ για αποτελεσματική πρόληψη, εντοπισμό, προετοιμασία και διαχείριση των διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. Ως εκ τούτου, χρειάζεται να πραγματοποιηθεί συζήτηση και, ενδεχομένως, επανεξέταση της επικουρικότητας, της κατανομής αρμοδιοτήτων και των αναφορών που γίνονται στις Συνθήκες της ΕΕ στις διασυνοριακές απειλές για την υγεία και στην ετοιμότητα στον τομέα της υγείας, μόλις υπάρξει χρόνος για την πλήρη αξιολόγηση της παρούσας πανδημίας και της αντίδρασης τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Εν τω μεταξύ, θα πρέπει να συνεχιστούν οι φιλόδοξες δράσεις εντός του ισχύοντος πλαισίου των Συνθηκών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Τα άτομα που ζουν στην Ευρώπη παρατήρησαν και αντιλήφθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας πόσο ελλιπής ήταν η προετοιμασία της ΕΕ για τη διατήρηση της ασφάλειάς τους, λόγω τόσο του κατακερματισμού της αρχιτεκτονικής και της στρατηγικής πρόληψης στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης όσο και δεκαετιών λιτότητας και υποεπενδύσεων στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα θανάτους, αύξηση των ανισοτήτων και των ποσοστών φτώχειας. Αποκάλυψε επίσης ότι πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να μην απολαμβάνουν προστασία από διακρίσεις στην ΕΕ ή δεν έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τη δημόσια υγεία ή την υγειονομική περίθαλψη. Η ΕΟΚΕ ζητεί μονίμως την ανοδική σύγκλιση των υγειονομικών και των κοινωνικών συστημάτων και των κοινών γενικών αρχών της ΕΕ (2). Τα μέτρα προστασίας της υγείας πρέπει πάντοτε να σέβονται όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα και να βασίζονται σε συστήματα υγείας εδραζόμενα στην αλληλεγγύη. Η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα πρέπει να ελέγχει τις επιδόσεις και τις συνθήκες των συστημάτων υγείας και διαχείρισης κρίσεων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η πανδημία COVID-19 κατέδειξε πόσο ζωτικής σημασίας είναι οι υπηρεσίες υγείας και περίθαλψης, καθώς και ότι η υγεία αποτελεί δημόσιο αγαθό. Ως εκ τούτου, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν την ισότιμη πρόσβαση όλων σε ποιοτικές, επαρκώς στελεχωμένες και δεόντως εξοπλισμένες υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας, οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι διαμεσολαβητές υγείας, οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών και οι πάροχοι βασικών υπηρεσιών (τρόφιμα, μεταφορές) βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή και επέδειξαν απαράμιλλη αλληλεγγύη κατά τις πιο δύσκολες στιγμές. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να επιδειχθεί στους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και στην ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών εργασίας τους, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών, της πρόσληψης και της διατήρησης των θέσεων εργασίας τους, καθώς και της υγείας και της ασφάλειάς τους. Η πίεση της πανδημίας ώθησε πολλούς εξ αυτών να εξετάσουν το ενδεχόμενο εγκατάλειψης του επαγγέλματός τους. Η παρούσα δέσμη μέτρων πρέπει να λάβει υπόψη αυτό το ενδεχόμενο, καθώς και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν όλοι οι προαναφερόμενοι φορείς στον τομέα της υγείας. Ομοίως, θα πρέπει να πραγματοποιούνται περισσότερο ενδελεχείς διαβουλεύσεις με τις τοπικές αρχές, τους παρόχους υπηρεσιών και το εργατικό δυναμικό του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Η βελτίωση του συντονισμού μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών και του περιφερειακού και του τοπικού επιπέδου διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών, θα αυξήσει την αποδοτικότητα προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Αν και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συγχαίρει την ΕΕ για την αλληλεγγύη που επέδειξε στο πεδίο της στρατηγικής για τον εμβολιασμό, διαπιστώνονται σοβαρές καθυστερήσεις όσον αφορά την πρόσβαση των πολιτών στα εμβόλια. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η πρόσβαση στον εμβολιασμό θα παραμείνει, όπως είχε αρχικά δηλώσει η Επιτροπή, δημόσιο αγαθό, το οποίο θα παρέχεται δωρεάν σε όλους. Η διαθεσιμότητα των μελλοντικών εμβολίων δεν θα πρέπει να περιορίζεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και από τη νομοθεσία της ΕΕ για τα δεδομένα και την εμπορική αποκλειστικότητα. Επιπλέον, οι δικαιούχοι των πόρων της ΕΕ θα πρέπει να υπόκεινται σε νομικές υποχρεώσεις για ανταλλαγή γνώσεων σχετικών με την τεχνολογία υγείας που άπτεται της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η πανδημία έφερε στο φως την τοξική σχέση μεταξύ μεταδοτικών και μη μεταδοτικών ασθενειών. Η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων από τη νόσο COVID-19 συνδέονταν με υποκείμενα νοσήματα και προϋπάρχουσες παθήσεις. Μια άλλη παρατηρούμενη επίδραση της πανδημίας ήταν ο αντίκτυπος σε ασθενείς με χρόνια νοσήματα, των οποίων η πρόσβαση σε θεραπευτική αγωγή επηρεάστηκε αρνητικά από την πανδημία. Ως εκ τούτου, ο μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων και η Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας θα πρέπει επίσης να εστιάσουν στις μη μεταδοτικές νόσους και να δώσουν επιπλέον ιδιαίτερη έμφαση στην κρίση ψυχικής υγείας, η οποία υπήρχε μεν ήδη πριν από την πανδημία, αλλά σημειώνει αναμφισβήτητα «έκρηξη» λόγω της πίεσης που υφίστανται πολλοί άνθρωποι επί του παρόντος. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά τον κανονισμό της ΕΕ σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για δημιουργία αποθέματος και ανάπτυξη φαρμάκων που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ολόκληρο τον πληθυσμό και θα είναι οικονομικά προσιτά, για άμεση ετοιμότητα ενόψει της προστασίας των ομάδων υψηλού κινδύνου, ιδίως εκείνων που ζουν σε κλειστές δομές και ιδρύματα, για καλύτερη ανάλυση των δεδομένων που συλλέγονται προκειμένου να γίνει σαφώς κατανοητό ποιοι άνθρωποι κινδυνεύουν περισσότερο και για προσβάσιμες από όλους ιατρικές καινοτομίες και απαντήσεις, ανεξαρτήτως εισοδήματος, κράτους μέλους ή περιφέρειας διαμονής. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Με δεδομένη την ανανεωμένη εντολή του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της επικέντρωσης του έργου του Κέντρου στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στην ΕΕ, συμπεριλαμβάνοντας επίσης τις μη μεταδοτικές ασθένειες· την πλήρη ικανότητα του Κέντρου για τη συλλογή απολύτως αναλυτικών και ανωνυμοποιημένων δεδομένων και τη διατύπωση συστάσεων σχετικά με τις κοινωνικές και τις εμπορικές παραμέτρους της υγείας (3)· και την ύπαρξη εντολής για την παρακολούθηση των επενδύσεων και την υποβολή συστάσεων σχετικά με τη χρηματοδότηση της επιτήρησης της υγείας, της αξιολόγησης κινδύνων, της ετοιμότητας και της αντίδρασης, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Σχετικά με τον ενισχυμένο ρόλο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριλάβει η ομάδα καθοδήγησης για τα φάρμακα και η ομάδα καθοδήγησης για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους και να προβεί σε ουσιαστική διαβούλευση μαζί τους, να είναι η παροχή φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ όχι μόνο συνεπής και αποδοτική αλλά να συνεργαστεί επίσης ο EMA με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον τομέα της υγείας με σκοπό τη θέσπιση ευρωπαϊκού μοντέλου τιμολόγησης των φαρμάκων με δίκαιο, υπεύθυνο και διαφανή τρόπο. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η νέα δέσμη μέτρων της ΕΕ για την υγεία θα πρέπει να συνδυαστεί με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, ιδίως τις αρχές του αριθ. 12, 16, 17 και 18, και με το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων στο οποίο προτείνεται, μεταξύ άλλων, η δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων υγείας. Θα πρέπει επίσης να ενταχθεί στην επίτευξη του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) 3. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η επικάλυψη μεταξύ των στόχων των διαφόρων κανονισμών πρέπει να αντιμετωπιστεί και οι εντολές των διαφόρων οργανισμών να διευκρινιστούν, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και να αποφευχθεί η σύγχυση σχετικά με το ποιος είναι αρμόδιος για τις διάφορες δράσεις. Επιπλέον, θα πρέπει να δοθεί συνέχεια στις επίσημες παρατηρήσεις που εξέδωσε πρόσφατα ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων (ΕΕΠΔ) σχετικά με την προτεινόμενη δέσμη μέτρων για την Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ορισμένα στοιχεία αυτής της δέσμης κανονισμών προκύπτουν ίσως πολύ νωρίς, δεδομένου ότι βρισκόμαστε ακόμα εν μέσω της πανδημίας COVID-19 και συνεχίζουμε να μαθαίνουμε σχετικά με τις επιπτώσεις της. Ταυτόχρονα, εκτιμούμε ότι απαιτείται επείγουσα δράση σε ορισμένους συνιστώσες του ενωσιακού συντονισμού στον τομέα της υγείας. Καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει έκθεση ως τον Ιούνιο του 2021 σχετικά με τα διδάγματα που έχουν αντληθεί μέχρι στιγμής από την πανδημία. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προτεινόμενη δέσμη μέτρων της Επιτροπής για την οικοδόμηση μιας ισχυρής Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας. Η προτεινόμενη δέσμη μέτρων περιλαμβάνει: α) την ανακοίνωση με τίτλο Οικοδομώντας μια Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας: ετοιμότητα και ανθεκτικότητα απέναντι σε διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας· β) την έγκριση νέου κανονισμού σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της επιτήρησης και τη βελτίωση της αναφοράς δεδομένων· γ) τη βελτιωμένη ικανότητα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) για καλύτερη προστασία των ανθρώπων που ζουν στην ΕΕ και αντιμετωπίζουν διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας· δ) τη δημιουργία αρχής της ΕΕ για την ετοιμότητα και την αντίδραση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας (HERA) με στόχο την αποδοτική στήριξη της αντίδρασης σε επίπεδο ΕΕ έναντι διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας· και ε) την ίδρυση του νέου Εκτελεστικού Οργανισμού για την Υγεία και τον Ψηφιακό Τομέα (HaDEA), ο οποίος θα επιφορτιστεί με την προετοιμασία και τη διαχείριση των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας του προγράμματος «Η ΕΕ για την υγεία». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να ανταποκριθούν στο αίτημα των Ευρωπαίων πολιτών να καταστεί η υγεία προτεραιότητα. Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της: «οι Ευρωπαίοι πολίτες δηλώνουν όλο και σαφέστερα ότι αναμένουν από την ΕΕ να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην προστασία της υγείας τους, ιδίως όσον αφορά την προστασία τους από απειλές κατά της υγείας που υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα». |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η προτεινόμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέσμη μέτρων αποτελεί το σημείο εκκίνησης για την υλοποίηση του δικαιώματος σε ποιοτική υγεία και για την ενίσχυση των χωρίς αποκλεισμούς συστημάτων υγείας και υγειονομικής περίθαλψης για όλους στην ΕΕ, καθώς και σε γειτονικές και υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ χώρες. Επίσης, με αυτήν ενισχύεται η πλατφόρμα συνεισφοράς της ΕΕ στην παγκόσμια δημόσια υγεία. Επιπλέον, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην κοινωνική προστασία στον τομέα της υγείας στο πλαίσιο των διεθνών συμπράξεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Αν και η δέσμη μέτρων για την Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, είναι ανάγκη να επεκταθεί και πέραν του απλού συντονισμού. Τα νέα μέτρα θα πρέπει να συνδυαστούν με μια πιθανή αναθεώρηση των Συνθηκών της ΕΕ, ιδίως του άρθρου 168 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο της ΣΛΕΕ, για τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και στις διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, καθώς και για τον χαρακτηρισμό της προστασίας της υγείας ως δημόσιου αγαθού. Στο άρθρο 35 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφέρεται ότι: «κάθε πρόσωπο δικαιούται να έχει πρόσβαση στην πρόληψη σε θέματα υγείας και να απολαύει ιατρικής περίθαλψης, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές. Κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας του ανθρώπου». Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη επενδύουν επαρκώς στη δημόσια υγεία και την κοινωνική πρόνοια. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των δημοκρατικά εγκεκριμένων εθνικών συστημάτων υγείας και περίθαλψης και των κοινών αναγκών της Ευρώπης. Όλες οι σχετικές επιστημονικές πηγές θα πρέπει να συμβάλλουν στη λήψη υπεύθυνων πολιτικών αποφάσεων, ενώ θα ήταν σκόπιμο να καθιερωθεί η υποχρεωτική εκτίμηση των επιπτώσεων στην υγεία όλων των πρωτοβουλιών πολιτικής της ΕΕ. Τέλος, τα μέτρα προστασίας της υγείας πρέπει να σέβονται όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα. Οι περιορισμοί των εν λόγω δικαιωμάτων θα πρέπει να είναι αναλογικοί, να ελέγχονται από τα δικαστήρια και να τηρούν τις αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εγκρίνει γνωμοδοτήσεις στον τομέα της υγείας (4). Τον Ιούνιο του 2020, κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ εγκρίθηκε ψήφισμα σχετικά με προτάσεις της ΕΟΚΕ για την ανασυγκρότηση και την ανάκαμψη μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (5). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η προσπάθεια βελτίωσης της ικανότητας της ΕΕ για αποτελεσματική πρόληψη, προετοιμασία και διαχείριση των διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας με ολιστικό τρόπο θα πρέπει να συνδυαστεί με την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, ιδίως των αρχών του αριθ. 12, 16, 17 και 18, και με το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, όπου προτείνεται μεταξύ άλλων η δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων υγείας. Ο χώρος θα πρέπει να ρυθμιστεί ως δημόσιο αγαθό. Η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει επίσης να ενταχθεί στην επίτευξη των ΣΒΑ και να συνδέεται με μεταρρυθμίσεις που θα καλύπτονται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και οι οποίες θα μπορούσαν να προετοιμάσουν το έδαφος για βήματα προόδου ως προς τις προσβάσιμες ηλεκτρονικές υπηρεσίες στον τομέα της υγείας και την τηλεϊατρική. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στον πίνακα αποτελεσμάτων του RRF, στον οποίο θα επισημαίνονται οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται μέσω του εν λόγω μηχανισμού στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Παρά τα ευρωπαϊκά προγράμματα συνεργασίας μεταξύ διασυνοριακών περιφερειών και παρά τα περισσότερα από είκοσι έτη επενδύσεων πόρων της ΕΕ για την προώθηση της κινητικότητας στον τομέα της υγείας σε αυτούς τους τομείς, δεν έχουμε ακόμα κατορθώσει να δημιουργήσουμε ένα περισσότερο ολοκληρωμένο μοντέλο διασυνοριακής περίθαλψης. Χρειάζονται νέα δυναμική και νέο μακροπρόθεσμο όραμα προκειμένου να καταστούν οι διασυνοριακές επικράτειες παράγοντες ώθησης της αλληλεγγύης και της συνεργασίας στον τομέα της υγείας. Όταν τα κράτη μέλη μοιράζονται χερσαία σύνορα, ο σχεδιασμός της πρόληψης, της ετοιμότητας και της αντίδρασης θα πρέπει να περιλαμβάνει την εξοικείωση με τις δομές και το προσωπικό των υπηρεσιών δημόσιας υγείας του γειτονικού κράτους, καθώς και τη διεξαγωγή κοινών διασυνοριακών ασκήσεων. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η πανδημία αύξησε σε δραματικό βαθμό τα ποσοστά φτώχειας και όξυνε τις προϋπάρχουσες ανισότητες, ιδίως σε κράτη μέλη που επλήγησαν σοβαρά από την οικονομική κρίση κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας. Η υγειονομική κρίση επηρέασε έντονα την οικονομία, την αγορά εργασίας και την κοινωνική συνοχή. Ο αντίκτυπος στην αγορά εργασίας είναι εμφανής και μεταφράζεται σε αυξημένη ανεργία, πάγωμα των προσλήψεων, δημιουργία ελάχιστων νέων θέσεων εργασίας και μείωση των ωρών εργασίας. Τα στοιχεία της Eurostat εμφανίζουν σαφή αντίκτυπο στα ποσοστά ανεργίας στην ΕΕ εξαιτίας της πανδημίας, με την κατάσταση να ενδέχεται να συνεχίσει να επιδεινώνεται τα επόμενα έτη. Το ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ ανήλθε σε 7,6 % τον Οκτώβριο του 2020, σημειώνοντας αύξηση από 6,6 % τον Νοέμβριο του 2019. Για τους νέους, η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, με την ανεργία να έχει εκτοξευθεί από 14,9 % σε 17,7 % μεταξύ Νοεμβρίου 2019 και Νοεμβρίου 2020 (6). Θα πρέπει να επισημανθεί ότι στο άρθρο 31 παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφέρεται ότι «κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε συνθήκες εργασίας οι οποίες σέβονται την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπειά του». Στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ γίνεται επίσης αναφορά στον στόχο της πλήρους απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Τα υφιστάμενα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης σε ολόκληρη την ΕΕ —ιδίως εκείνα σε κράτη μέλη που επλήγησαν από πολιτικές λιτότητας, συνεχιζόμενη έλλειψη επενδύσεων και ακραίες περικοπές των δημόσιων δαπανών κατά την προηγούμενη δεκαετία— δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στην τεράστια πίεση που δημιούργησε η πανδημία COVID-19. Η εν λόγω πανδημία ανέδειξε τις ελλείψεις στα συστήματα υγείας ολόκληρης της Ευρώπης και την ανάγκη αλλαγής του τρόπου σκέψης μας σχετικά με την υγειονομική περίθαλψη. Η υγειονομική περίθαλψη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα. Η ισότιμη πρόσβαση σε θεραπεία, η αύξηση του προσωπικού στον τομέα της υγείας και οι βελτιωμένες συνθήκες εργασίες των εργαζόμενων σε αυτόν πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η συντονισμένη στρατηγική εμβολιασμού της ΕΕ και η κοινή προμήθεια εμβολίων αποδείχθηκαν ανεπαρκείς. Η ΕΕ εξακολουθεί επίσης να αντιμετωπίζει δυσκολίες όσον αφορά την ικανότητα παραγωγής εμβολίων, με συνέπεια την αναίτια απώλεια ανθρώπινων ζωών. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενδελεχή επανεξέταση του συστήματος κεντρικής προμήθειας εμβολίων της ΕΕ κατά της νόσου COVID-19. Μετά το τέλος της πανδημίας, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε πώς πραγματοποιήθηκε αυτή η κεντρική προμήθεια, τι λειτούργησε σωστά και τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα. Είναι ζωτικής σημασίας να αντλήσουμε όλα τα δυνατά διδάγματα από την τρέχουσα συγκυρία και να τα συνεκτιμήσουμε στον μελλοντικό μας σχεδιασμό. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι διαδραμάτισαν καίριο ρόλο για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να έχουν καθοριστική συμβολή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση όλων των μελλοντικών δράσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση της υγείας των Ευρωπαίων που έχουν πληγεί περισσότερο από τη νόσο COVID-19: των ηλικιωμένων, ιδίως εκείνων που διαμένουν σε οίκους ευγηρίας, των αστέγων, των ατόμων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, των ατόμων με αναπηρία, των ατόμων με χρόνιες παθήσεις, των μεταναστών, των προσφύγων, των εθνοτικών μειονοτήτων και της κοινότητας των ΛΟΑΤΚΙ+. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η πανδημία αποκάλυψε ότι πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να μην απολαμβάνουν προστασία από διακρίσεις στην ΕΕ ή να μην έχουν πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες για την υγεία ή σε βασική υγειονομική περίθαλψη. Επιπλέον, παρατηρήσαμε την αύξηση των λεγόμενων «ιατρικών ερήμων» (7). Σύμφωνα με τις Συνθήκες της ΕΕ, οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε διακρίσεις. Επί του παρόντος, η προστασία από διακρίσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης σε επίπεδο ΕΕ δεν καλύπτει όλους τους τομείς. Η αδυναμία του Συμβουλίου να εγκρίνει την οδηγία για την ίση μεταχείριση που εκδόθηκε το 2008 σημαίνει ότι η προστασία από τις διακρίσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης εξακολουθεί να μην διασφαλίζεται για παράδειγμα λόγω ηλικίας, αναπηρίας, φύλου ή γενετήσιου προσανατολισμού, πράγμα το οποίο κατέστη πρόδηλο κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι ελλείψεις στις υπηρεσίες, στην πρόσβαση και στην προστασία από διακρίσεις στην ΕΕ πρέπει να αντιμετωπιστούν. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να αποτελέσει το βασικό σημείο εστίασης για τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας, φέρνοντας σε επαφή εκπροσώπους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας αποτελεί σημαντική νέα εξέλιξη. Πρέπει να συμβάλει στη βελτίωση της πρόσβασης στην υγεία και στην ασφάλεια και στην ευημερία των ατόμων που ζουν στην ΕΕ, να ενισχύσει την εκτίμηση της δέσμευσης της Ένωσης για παροχή υπηρεσιών στους πολίτες της και, επίσης, να προστατεύσει τα κράτη μέλη έναντι των απειλών της ανόδου του εθνικισμού και του λαϊκισμού. Συνεπώς, το ζήτημα αυτό θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης. Προς τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις συστάσεις που διατυπώνονται στην έκθεση της επιτροπής υψηλού επιπέδου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την απασχόληση στον τομέα της υγείας και την οικονομική ανάπτυξη, με τίτλο «Working for health and growth: investing in the health workforce» (Καταβάλλοντας προσπάθειες για την υγεία και την ανάπτυξη: επενδύσεις στο εργατικό δυναμικό του κλάδου της υγείας), και στο πενταετές σχέδιο δράσης για την απασχόληση στον τομέα της υγείας και τη χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη (2017-2021)· οι εν λόγω συστάσεις θα πρέπει να εφαρμοστούν ως συνιστώσα της βελτίωσης της ετοιμότητας της ΕΕ απέναντι σε μελλοντικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Μια πραγματική Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας χωρίς αποκλεισμούς δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τα προτεινόμενα μέτρα. Πρέπει να προχωρήσει πέρα από την απλή διαχείριση κρίσεων και να έχει ως απώτερο στόχο μια Ευρώπη όπου όλοι θα απολαμβάνουν τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα υγείας με ισότιμη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας περίθαλψη. Θα πρέπει να δρομολογήσει συστημικές αλλαγές προκειμένου να είναι καλύτερα προετοιμασμένη όχι μόνο για την επόμενη πανδημία, αλλά και για άλλες διασυνοριακές προκλήσεις στον τομέα της υγείας, όπως η μικροβιακή αντοχή και οι επιδημίες της παχυσαρκίας και των μη μεταδοτικών ασθενειών που πλήττουν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Θα πρέπει επίσης να υιοθετήσει την προσέγγιση «Μία υγεία», επιδιώκοντας τη σύνδεση της ευημερίας των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος για τη διαφύλαξη της υγείας μας. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Δεδομένου ότι, σε πολλά κράτη μέλη το τοπικό ή το περιφερειακό επίπεδο είναι υπεύθυνο για την πρόληψη και την παροχή των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, έχει τεράστια σημασία να προβλέπει η δέσμη μέτρων της ΕΕ πολυεπίπεδη διακυβέρνηση που θα περιλαμβάνει πλήρως τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, τους οργανισμούς αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, και τους παρόχους υπηρεσιών. Θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι, σε περίπτωση σοβαρού συμβάντος στον τομέα της υγείας, οι τοπικές αρχές θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο κατά τη διάδοση πληροφοριών και δεδομένων και την επικοινωνία σχετικά με τη διαθεσιμότητα στην περιοχή τους νοσοκομειακών κλινών, νοσηλευτών και εξοπλισμού και φαρμάκων που σώζουν ζωές. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να συλλέγονται κεντρικά σε επίπεδο ΕΕ και, στην περίπτωση των μεθοριακών περιφερειών, θα πρέπει να επιδειχθεί αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την παροχή στήριξης σε γειτονικές περιφέρειες και υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ χώρες που έχουν υπερβεί το δυναμικό τους για παροχή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης έκτακτης ανάγκης. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι υπηρεσίες υγείας παρέχονται από επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, όπως π.χ. οι ενώσεις αλληλασφάλισης υγείας, ως μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα υπηρεσίες. Σε όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να υπάρχουν κατάλληλα νομικά και δημοσιονομικά πλαίσια για αυτές τις υπηρεσίες προκειμένου να διασφαλίζεται η άμεση συμμετοχή στα μέτρα της ΕΕ, ο θεμιτός ανταγωνισμός και η ανοδική σύγκλιση όσον αφορά την ποιότητα και την προσβασιμότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διατήρηση της αρχής της υγείας ως δημόσιου αγαθού. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα «Προς ένα νέο προσαρμοσμένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας», η ΕΟΚΕ προτείνει την εισαγωγή στο δίκαιο της ΕΕ ενός κατάλληλου νομικού πλαισίου για την καλύτερη αναγνώριση των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. Η κεντρική ομάδα συλλογής δεδομένων θα πρέπει να επικοινωνεί άμεσα, ψηφιακά και γρήγορα με όλους τους αρμόδιους ενδιαφερόμενους φορείς στα κράτη μέλη με στόχο τη μεγιστοποίηση της ακρίβειας των συλλεγόμενων δεδομένων και τη βελτίωση της συντονισμένης αντίδρασης της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει πιο προσεκτικά τις συνθήκες πρόσληψης, διατήρησης και εργασίας των εργαζόμενων στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας. Επίσης, προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελέσει και η ασφάλεια των εργαζόμενων στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, λαμβανομένου υπόψη του αριθμού των θανάτων που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει να συλλέξει συναφή και διαφανή δεδομένα σχετικά με τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στους εργαζόμενους στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα στην ΕΕ και στα κράτη μέλη να αξιολογήσουν επακριβέστερα τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της νόσου COVID-19 και να θεσπίσουν μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης είναι καλύτερα προετοιμασμένα για μελλοντικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Φαίνεται να υπάρχει επικάλυψη μεταξύ των στόχων των διαφόρων κανονισμών. Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο θα λειτουργήσει στην πράξη η κατανομή των αρμοδιοτήτων. Υπάρχει έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το ποιος οργανισμός ή φορέας θα αναλάβει τα ηνία σε περίπτωση επικάλυψης, στοιχείο που θα μπορούσε να επιφέρει σύγχυση και αναποτελεσματικότητα κατά τις προσπάθειες συντονισμού της ΕΕ. Το θέμα αυτό θα πρέπει να αποσαφηνιστεί. Στις περιπτώσεις που θα διατηρηθεί η επικάλυψη μεταξύ των διαφόρων κανονισμών, πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε να διασφαλιστεί μια κοινή σειρά ορισμών για όλους τους χρησιμοποιούμενους όρους, όπως τι συνιστά «κρίση στον τομέα της δημόσιας υγείας». |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Η νόσος COVID-19 επέστησε την προσοχή στον κατακερματισμό της αρχιτεκτονικής στον τομέα της υγείας στην ΕΕ και στην ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου όλων των σχετικών ευρωπαϊκών οργανισμών. Παρά τη χρηματοδότηση εκ μέρους της ΕΕ, οι επενδύσεις παραμένουν ανεπαρκείς σε σχέση με την κλίμακα των προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της διότι οι επενδύσεις του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην υγεία ήταν περιορισμένες σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Κατά την άποψή μας, πρόκειται για τεράστιο σφάλμα. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Η ΕΟΚΕ συνιστά προσοχή κατά την ανάληψη δράσης σχετικά με τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στη δέσμη μέτρων. Παρότι επικροτεί γενικά τη δέσμη κανονισμών, η ΕΟΚΕ αναμένει να αξιολογηθεί η κατάσταση και η επάρκειά της εν λόγω δέσμης μόλις λήξει η πανδημία και να διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα του αντικτύπου. |
| --- | --- |

2.20.

3.   Κανονισμός της ΕΕ σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον εν λόγω κανονισμό που θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός ισχυρότερου και περισσότερο ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου, το οποίο θα επιτρέψει στην Ένωση να προετοιμαστεί καλύτερα και να αντιδρά άμεσα σε περίπτωση διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ισχύοντες μηχανισμοί συντονισμού υπήρξαν σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκείς για τον περιορισμό της πανδημίας COVID-19 και την προστασία των ανθρώπων που ζουν στην ΕΕ, διότι: |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Οι ισχύουσες ρυθμίσεις όσον αφορά την υγειονομική ασφάλεια, οι οποίες βασίζονται στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και αντίδρασης (ΣΕΠΑ) και στην ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία με την επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας δεν κατόρθωσαν να οδηγήσουν σε μια έγκαιρη κοινή αντίδραση σε επίπεδο ΕΕ, να συντονίσουν τις κρίσιμες πτυχές της επικοινωνίας σχετικά με τους κινδύνους ή να διασφαλίσουν την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Υπήρξε μια κατακερματισμένη προσέγγιση ως προς τον περιορισμό του ιού που υπονόμευσε την ικανότητα της Ευρώπης για πρόληψη της διάδοσής του. Σε εξαιρετικά πολλά κράτη μέλη, τα μέτρα που εισήχθησαν δεν ακολούθησαν τις επιστημονικές συμβουλές. Αυτό εκφράστηκε στα ποσοστά μολύνσεων στις χώρες που άργησαν να λάβουν προληπτικά μέτρα, δεν επέβαλαν μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας ή επέλεξαν την προσέγγιση της «ανοσίας της αγέλης». Οι ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες που ισχύουν στα κράτη μέλη, όπως τα σύνορα που μοιράζονται με άλλες χώρες με υψηλά ποσοστά μολύνσεων ή με χώρες που δέχονται σημαντικό αριθμό μεταναστών και προσφύγων, δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Τα άτομα σε ιδρύματα ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα σε μόλυνση και σε αυτήν την κατηγορία καταγράφηκε δυσανάλογος αριθμός θανάτων. Για παράδειγμα, από τα διαθέσιμα δεδομένα καταδεικνύεται ότι τα άτομα σε ιδρύματα αντιμετώπιζαν και εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα υψηλότερα ποσοστά μολύνσεων και θανάτων λόγω COVID-19. Στη Σλοβενία, για παράδειγμα, ποσοστό 81 % των θανάτων από τη νόσο COVID-19 αφορούσε τροφίμους οίκων ευγηρίας (8). Ο ιός είχε καταστροφικές επιπτώσεις σε αυτές τις δομές και η μελλοντική δράση της ΕΕ για την υγειονομική ασφάλεια θα πρέπει να αντιμετωπίσει πλήρως αυτό το πρόβλημα. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Όταν καλύφθηκε η πληρότητα των μονάδων πρωτοβάθμιας περίθαλψης και περίθαλψης έκτακτης ανάγκης, εκείνοι που αντιμετώπιζαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης και σοβαρών επιπτώσεων για την υγεία τους ήταν οι πρώτοι στους οποίους δεν παρασχέθηκε θεραπεία στο πλαίσιο συστημάτων διαλογής (triage). Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με αναπηρία αντιμετώπισαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο να μην λάβουν επείγουσα περίθαλψη. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Στην αρχή της πανδημίας υπήρξαν σοβαρές ελλείψεις σε μέσα ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) και σε ιατρικό εξοπλισμό. Η πανδημία αποκάλυψε την έλλειψη αλληλεγγύης στην ΕΕ, με ορισμένα κράτη μέλη να παρεμποδίζουν τις εξαγωγές μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) ή αναπνευστήρων προς άλλα κράτη μέλη που τα είχαν απόλυτη ανάγκη. Η έλλειψη κεντρικής αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας των φαρμάκων και των ιατροτεχνολογικών προϊόντων αποτέλεσε επίσης σημαντικό ζήτημα. Πρόκειται για ζητήματα με τα οποία η ΕΕ δεν θα πρέπει να ξαναβρεθεί ποτέ αντιμέτωπη. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Υπήρχε έλλειψη αναλυτικών δεδομένων σχετικά με τις ομάδες που επηρεάστηκαν περισσότερο από τη νόσο COVID-19, πράγμα που παρεμπόδισε τις προσπάθειες εντοπισμού και προστασίας εκείνων που κινδύνευαν περισσότερο. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Η ασυνέπεια στην επικοινωνία με το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι επαγγελματίες του τομέα υγείας σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς και μεταξύ κρατών μελών, είχε αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα της αντίδρασης από την πλευρά του δημόσιου τομέα υγείας. Υπάρχει επίσης έλλειψη αποτελεσματικής εφαρμογής των εργαλείων των ηλεκτρονικών υπηρεσιών στον τομέα της υγείας στην ΕΕ και των νέων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο κανονισμός της ΕΕ σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξομάλυνση αυτών των προβλημάτων στο πλαίσιο μελλοντικών κρίσεων της ΕΕ με τους εξής τρόπους: |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Θέσπιση κοινής διαδικασίας δημόσιων συμβάσεων στην ΕΕ και δημιουργία στρατηγικού αποθέματος μέσω του αποθέματος rescEU προκειμένου να μετριαστούν παρόμοιες ελλείψεις κατά τη διάρκεια μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η παροχή φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από το σύνολο του πληθυσμού και, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες συγκεκριμένες ομάδες χρειάζονται προσαρμοσμένες ή εναλλακτικές μορφές θεραπείας λόγω ηλικίας, βιολογικού και κοινωνικού φύλου, πάθησης ή τυχόν αναπηρίας τους, αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται πλήρως υπόψη. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Δημιουργία ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου για τη διακυβέρνηση και την αποτελεσματική υλοποίηση δράσεων σε επίπεδο Ένωσης σχετικά με την ετοιμότητα, την επιτήρηση, την αξιολόγηση των κινδύνων και την έγκαιρη προειδοποίηση και αντίδραση. Η ετοιμότητα για την προστασία των ομάδων υψηλού κινδύνου θα πρέπει να ξεκινήσει αμέσως, ιδίως εκείνων που ζουν υπό συνθήκες ομαδικής συμβίωσης και σε ιδρύματα όπου αποδείχθηκε πολύ δύσκολο, αφενός, να επιτευχθεί η δέουσα προστασία των τροφίμων και ο σεβασμός των δικαιωμάτων τους και, αφετέρου, να διασφαλιστεί η υγεία και η ασφάλεια όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας και την αριθμητική επάρκεια των εργαζομένων στους τομείς της υγείας και της περίθαλψης. Ο παρών κανονισμός θα πρέπει επίσης να προβλέπει καλύτερη παρακολούθηση της ανεπάρκειας εργαζομένων στους προαναφερθέντες τομείς προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους να εξετάσουν λύσεις για να καταστήσουν ελκυστικότερη την εργασία στον εν λόγω τομέα και να βελτιώσουν, ως εκ τούτου, την πρόσληψη και τη διατήρηση προσωπικού. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Κινητοποίηση επιστημονικής εμπειρογνωσίας και διεπιστημονικού διαλόγου με συντονισμένο τρόπο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό θα πρέπει να συνοδεύεται από την εμπειρογνωσία της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως οργανώσεων που αντιπροσωπεύουν ομάδες υψηλού κινδύνου κατά τη διάρκεια πανδημιών, όπως ηλικιωμένοι, άστεγοι, άτομα που ανήκουν σε εθνοτικές μειονότητες και άτομα με αναπηρία. Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν ο τομέας υγειονομικής περίθαλψης, ερευνητές και άλλοι συναφείς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Παροχή στην επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ της δυνατότητας να προσφέρει καθοδήγηση σχετικά με την έγκριση κοινών μέτρων σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση τυχόν μελλοντικής διασυνοριακής απειλής κατά της υγείας. Οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι στον τομέα της υγείας (όπως στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής επιτροπής κοινωνικού διαλόγου για τον τομέα της υγείας) θα πρέπει να εκφέρουν γνώμη και να συμμετέχουν στη διακυβέρνηση της επιτροπής. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Διευκόλυνση της αναφοράς δεδομένων του συστήματος υγείας και άλλων συναφών δεδομένων για τη διαχείριση των διασυνοριακών απειλών. Αυτή η συλλογή δεδομένων πρέπει να αναλύεται ώστε να υπάρξει καλύτερη κατανόηση, σε επίπεδο Ένωσης, των ομάδων που κινδυνεύουν περισσότερο και επηρεάζονται περισσότερο από απειλές κατά της υγείας. Τα δεδομένα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το φύλο, την ηλικία, την εθνοτική καταγωγή, το μεταναστευτικό υπόβαθρο, την αναπηρία και τα χρόνια νοσήματα. Θα πρέπει επίσης να καλύπτει δεδομένα σχετικά με την προσφορά επαγγελματιών στους τομείς της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, τη διαθεσιμότητα αποθεμάτων φαρμάκων, ιατροτεχνολογικών προϊόντων και εξοπλισμού ατομικής προστασίας, τη δυναμικότητα κλινών εντατικής θεραπείας και χρησιμοποιούμενων κλινών, τους διαθέσιμους και τους χρησιμοποιούμενους αναπνευστήρες, την ικανότητα διεξαγωγής εξετάσεων ανίχνευσης και τις διενεργούμενες εξετάσεις ανίχνευσης, καθώς και σχετικά με το έμψυχο δυναμικό των υπηρεσιών δημόσιας υγείας για την εξασφάλιση ικανοποιητικών επιπέδων στελέχωσης προσανατολισμένων στις ανάγκες τους, ιδίως όσον αφορά τα επίπεδα στελέχωσης κατά κεφαλήν για την κοινοτική ιατρική. Σημαντική είναι επίσης η συλλογή πληροφοριών σχετικά με τη συμμετοχικότητα των εθνικών συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, με στόχο τη διασφάλιση πιο ισότιμης πρόσβασης. Τα δεδομένα αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την έγκριση συστάσεων όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την αναλογία του διαθέσιμου δυναμικού ανά μονάδα πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένου του αριθμητικού δυναμικού των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, οι οποίες θα διατυπώνονται βάσει ορθών πρακτικών και εκτιμήσεων πολιτικής. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Δημιουργία νέων δικτύων εργαστηρίων στην ΕΕ. Θα πρέπει να δοθεί προσοχή στον τρόπο με τον οποίο θα διασφαλιστεί ότι οι ιατρικές καινοτομίες και απαντήσεις θα είναι προσβάσιμες από όλους, ανεξαρτήτως του κράτους μέλους ή της περιφέρειας διαμονής τους, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο θα καταστούν οικονομικά προσιτές για όλους. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Τα προγράμματα κατάρτισης για ειδικούς θα πρέπει να λαμβάνουν επίσης υπόψη τις ειδικές ανάγκες των διαφόρων προφίλ ασθενών και των εργαζόμενων στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης, καθώς και τη μετάβαση προς την ηλεκτρονική υγεία και την τηλεϊατρική. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 διαπιστώσαμε ότι η ηλικία και η ύπαρξη διαφόρων παθήσεων και αναπηριών είχαν τεράστιο αντίκτυπο στον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών συμπτωμάτων και θανάτου. Όσον αφορά ειδικότερα τα άτομα με αναπηρία ή με χρόνια νοσήματα, έχει ζωτική σημασία να κατανοήσουν οι ειδικοί με ποιον τρόπο θα συμβουλεύουν τους ασθενείς, σεβόμενοι την ελεύθερη βούληση όλων και διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν θα εξαναγκαστεί σε θεραπεία. Η κατάρτιση θα πρέπει να συνάδει με την προσέγγιση «Μία υγεία». Επιπλέον, στις παραμεθόριες περιοχές, θα πρέπει να προαχθεί η διεξαγωγή κοινών διασυνοριακών ασκήσεων και να ενθαρρυνθεί η εξοικείωση με τα δημόσια συστήματα υγείας. |
| --- | --- |

3.3.7.

4.   Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση της εντολής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (εφεξής «το Κέντρο») αναφορικά με την επιτήρηση, την προετοιμασία, την έγκαιρη προειδοποίηση και αντίδραση στο πλαίσιο ενός ενισχυμένου πλαισίου υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Αυτή η επέκταση και διεύρυνση της εντολής του Κέντρου πραγματοποιείται σε κατάλληλη στιγμή και, εάν είναι επιτυχής, θα αποτελέσει δομικό στοιχείο που θα επιτρέψει στην Ένωση να αντιμετωπίσει καλύτερα την πανδημία COVID-19. Ενέχει επίσης τη δυνατότητα αντιμετώπισης των αδυναμιών που κατέστησε εμφανείς η πανδημία στη δημόσια υγεία και την αντίδραση σε υγειονομικές κρίσεις σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Κέντρο δεν διέθετε την εντολή, τους μηχανισμούς ή τους πόρους που ήταν αναγκαίοι για την αντίδραση στην πανδημία COVID-19 με συνεκτικό και αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η αρχή της επικουρικότητας ισχύει για ζητήματα δημόσιας υγείας σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, στην Ένωσή μας, η οποία περιλαμβάνει σημαντικό βαθμό διασυνοριακής κυκλοφορίας των προσώπων και των αγαθών, όλες οι μεταδοτικές ασθένειες αποτελούν, εν δυνάμει, διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας που χρήζουν επιτήρησης, προετοιμασίας, αξιολόγησης κινδύνων, έγκαιρης προειδοποίησης και αντίδρασης σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η πανδημία έφερε στο φως την τοξική σχέση μεταξύ μεταδοτικών και μη μεταδοτικών ασθενειών. Η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων λόγω της νόσου COVID-19 συνδέονται με υποκείμενες και προϋπάρχουσες παθήσεις και η πρόσβαση των ασθενών που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις σε θεραπεία επηρεάστηκε αρνητικά από την πανδημία. Ως εκ τούτου, ο μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων και η Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας θα πρέπει να εστιάσουν επίσης στις μη μεταδοτικές ασθένειες. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Στο πλαίσιο της εξωτερικής αξιολόγησης του Κέντρου που δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2019 επισημάνθηκαν σημαντικοί τρόποι με τους οποίους θα πρέπει να ενισχυθεί το Κέντρο. Επισημάνθηκε η ανάγκη ενίσχυσης της σημασίας για τα κράτη μέλη και εστίασης στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών κενών και των ελλείψεων των συστημάτων δημόσιας υγείας των κρατών μελών που επηρεάζουν την ικανότητά τους να συμβάλουν αποτελεσματικά και να επωφεληθούν με βέλτιστο τρόπο από τις δραστηριότητες του ECDC. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης επισημάνθηκε η ανάγκη επανεξέτασης και επέκτασης της εντολής του Κέντρου και τροποποίησης του υφιστάμενου κανονισμού. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η προστασία της υγείας έχει θεμελιώδη σημασία για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Η αδυναμία επαρκούς επιτήρησης, προετοιμασίας, προειδοποίησης και αντίδρασης σε απειλές κατά της υγείας, την οποία εξακολουθούμε να παρατηρούμε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, υπονομεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως το δικαίωμα στην υγεία, και επιτείνει τις ανισότητες. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η πρόταση περιλαμβάνει σημαντικές βελτιώσεις των ικανοτήτων του Κέντρου:






  — | βελτιωμένη ικανότητα παρακολούθησης της κατάστασης υγείας που θα ενισχυθεί βάσει συστημάτων ψηφιοποιημένης επιτήρησης· |
| --- | --- | --- |

4.8.

—

βελτιωμένη ικανότητα παρακολούθησης της κατάστασης υγείας που θα ενισχυθεί βάσει συστημάτων ψηφιοποιημένης επιτήρησης·

| — | καλύτερη ετοιμότητα στα κράτη μέλη μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων πρόληψης και αντίδρασης και της ενίσχυσης των ικανοτήτων ολοκληρωμένης και ταχείας αντίδρασης στον τομέα της υγείας· |
| --- | --- |

—

καλύτερη ετοιμότητα στα κράτη μέλη μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων πρόληψης και αντίδρασης και της ενίσχυσης των ικανοτήτων ολοκληρωμένης και ταχείας αντίδρασης στον τομέα της υγείας·

| — | ενίσχυση των μέτρων για τον έλεγχο επιδημιών και εξάρσεων νόσων μέσω δεσμευτικών συστάσεων σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση των μέτρων για τον έλεγχο επιδημιών και εξάρσεων νόσων μέσω δεσμευτικών συστάσεων σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων·

| — | επέκταση της ικανότητας κινητοποίησης και ανάπτυξης της ειδικής ομάδας της ΕΕ για την υγεία· |
| --- | --- |

—

επέκταση της ικανότητας κινητοποίησης και ανάπτυξης της ειδικής ομάδας της ΕΕ για την υγεία·

| — | παρακολούθηση και αξιολόγηση της ικανότητας των συστημάτων υγείας για διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία συγκεκριμένων μεταδοτικών και μη μεταδοτικών ασθενειών· |
| --- | --- |

—

παρακολούθηση και αξιολόγηση της ικανότητας των συστημάτων υγείας για διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία συγκεκριμένων μεταδοτικών και μη μεταδοτικών ασθενειών·

| — | ενισχυμένη ικανότητα εντοπισμού των τμημάτων του πληθυσμού που κινδυνεύουν περισσότερο και χρειάζονται στοχευμένα μέτρα αντίδρασης· |
| --- | --- |

—

ενισχυμένη ικανότητα εντοπισμού των τμημάτων του πληθυσμού που κινδυνεύουν περισσότερο και χρειάζονται στοχευμένα μέτρα αντίδρασης·

| — | ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της έρευνας, της ετοιμότητας και της αντίδρασης και σύνδεση των πολιτικών μεταξύ της δημόσιας υγείας και των ερευνητικών κοινοτήτων· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της έρευνας, της ετοιμότητας και της αντίδρασης και σύνδεση των πολιτικών μεταξύ της δημόσιας υγείας και των ερευνητικών κοινοτήτων·

| — | ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα της υγειονομικής προστασίας μέσω του συντονισμού ενός νέου δικτύου εργαστηρίων αναφοράς της Ένωσης και ενός νέου δικτύου εθνικών υπηρεσιών για την υποστήριξη των μεταγγίσεων, των μεταμοσχεύσεων και της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής· |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα της υγειονομικής προστασίας μέσω του συντονισμού ενός νέου δικτύου εργαστηρίων αναφοράς της Ένωσης και ενός νέου δικτύου εθνικών υπηρεσιών για την υποστήριξη των μεταγγίσεων, των μεταμοσχεύσεων και της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής·

| — | επέκταση των εργασιών σχετικά με τις μεταδοτικές ασθένειες· |
| --- | --- |

—

επέκταση των εργασιών σχετικά με τις μεταδοτικές ασθένειες·

| — | συμβολή στη δέσμευση της ΕΕ για την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια και προετοιμασία. |
| --- | --- |

—

συμβολή στη δέσμευση της ΕΕ για την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια και προετοιμασία.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει επανειλημμένα την ενίσχυση των επενδύσεων για τη δημόσια υγεία στην ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, μέσω της ενίσχυσης της εντολής του Κέντρου θα είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

4.9.

| 4.9.1. | Το Κέντρο θα πρέπει να διαθέτει την εντολή και τους πόρους για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας και για τη διασφάλιση ότι οι αντιδράσεις στον τομέα της υγείας στην ΕΕ θα επικεντρώνονται σε εκείνους που έχει οριστεί ότι κινδυνεύουν περισσότερο από εμπειρογνώμονες σε διεπιστημονικό επίπεδο. Ο εντοπισμός όσων κινδυνεύουν περισσότερο θα πρέπει να βασίζεται σε ποιοτικά αναλυτικά δεδομένα που θα περιλαμβάνουν τους εν λόγω πληθυσμούς. Σε αυτό θα πρέπει να συμμετέχουν με ουσιαστικό τρόπο η κοινωνία των πολιτών, οι κοινωνικοί εταίροι, οι πάροχοι υπηρεσιών και μέλη των κοινοτήτων που έχουν πληγεί περισσότερο. Ο συντονισμός μεταξύ των δημόσιων συστημάτων υγείας, του ιατρικού επαγγέλματος και της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υγείας, έχει καίρια σημασία για την ανταλλαγή πληροφοριών. |
| --- | --- |

4.9.1.

| 4.9.2. | Η υγεία δεν αποτελεί μεμονωμένο ζήτημα. Συνδέεται στενά με ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο, αξιοπρεπή εργασία, επαρκή στέγαση και διατροφή και με ένα πλήρες φάσμα υπηρεσιών και μέσων υποστήριξης. Η ΕΕ έχει ήδη αναλάβει τη δέσμευση να προωθήσει την κοινωνική Ευρώπη μέσω του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Κέντρο πρέπει να εξοπλιστεί επίσης για τη μέτρηση και τη διατύπωση συστάσεων προς τις αρμόδιες δομές της ΕΕ, όπως εκείνες που επιβλέπουν τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και τον ανανεωμένο κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Σε συντονισμό με τις δομές αυτές, θα πρέπει να είναι σε θέση να καθοδηγεί τα κράτη μέλη σχετικά με τις κοινωνικές παραμέτρους της υγείας και τον τρόπο βελτίωσης της υγείας μέσω συνεκτίμησης των κοινωνικών παραμέτρων. |
| --- | --- |

4.9.2.

| 4.9.3. | Το Κέντρο θα πρέπει να λάβει την εντολή να παρακολουθεί τις επενδύσεις και να υποβάλλει συστάσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση της επιτήρησης της υγείας, την αξιολόγηση των κινδύνων, την ετοιμότητα και την αντίδραση, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.9.3.

| 4.9.4. | Θα πρέπει να υπάρχει συνεργασία όσον αφορά τη συστηματική παρακολούθηση μεταξύ του ECDC και των εθνικών κέντρων για τον έλεγχο των ασθενειών. Οι εν λόγω φορείς θα πρέπει να παρακολουθούν από κοινού ποιος επηρεάζεται περισσότερο από τις απειλές κατά της υγείας, να εντοπίζουν τα κρούσματα και τις κύριες εστίες μόλυνσης, καθώς και να επικαιροποιούν τις τάσεις και να υποβάλλουν συστάσεις. |
| --- | --- |

4.9.4.

5.   Κανονισμός της ΕΕ σχετικά με την ενίσχυση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανανέωση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) και την αυξημένη ικανότητά του για μείωση των ελλείψεων φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ισχύων ρόλος του EMA δεν επαρκούσε για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που έθεσε η πανδημία COVID-19, δεδομένου ιδίως ότι κατά την έναρξη της πανδημίας η ΕΕ αντιμετώπισε σοβαρές ελλείψεις σε ζωτικής σημασίας ιατρικό εξοπλισμό, όπως οι αναπνευστήρες. Οι ελλείψεις ήταν ιδιαίτερα εμφανείς σε ορισμένα κράτη μέλη και υπήρχε ανεπαρκής συντονισμός ως προς τη δίκαιη διανομή των προϊόντων και των ΜΑΠ ανά την Ένωση. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ο ανανεωμένος ρόλος και η αυξημένη ικανότητα του EMA να κινητοποιηθεί σε περίπτωση μιας νέας υγειονομικής κρίσης σε επίπεδο ΕΕ θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 με τους ακόλουθους τρόπους: |
| --- | --- |

5.3.

| 5.3.1. | Συγκρότηση ομάδας καθοδήγησης για φάρμακα και ομάδας καθοδήγησης για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα που θα αναφέρονται στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη σχετικά με ελλείψεις ή κινδύνους μελλοντικών ελλείψεων. Οι ομάδες καθοδήγησης, οι οποίες θα απαρτίζονται από εμπειρογνώμονες από ολόκληρη την ΕΕ για την παροχή μιας συντονισμένης προσέγγισης, θα πρέπει να περιλαμβάνουν επαγγελματίες εξειδικευμένους στην προσαρμοσμένη ιατρική θεραπεία εκείνων που κινδυνεύουν περισσότερο από επιπλοκές στην υγεία τους κατά τη διάρκεια πανδημιών, όπως αυτή που βιώνουμε αυτή τη στιγμή. Αυτό θα εξαρτηθεί ασφαλώς από το είδος της υγειονομικής κρίσης που θα αντιμετωπίσει η ΕΕ, αλλά θα απαιτηθούν συνήθως γνώσεις σχετικά με θεραπείες προσαρμοσμένες κατάλληλα ανάλογα με το βιολογικό και το κοινωνικό φύλο για ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας. Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και να ζητείται η γνώμη τους με ουσιαστικό τρόπο. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Αντίδραση προτού υπάρξουν ελλείψεις φαρμάκων και εντοπισμός δυνητικών ελλείψεων. Αυτό πρέπει να ισχύει όχι μόνο για τα συνηθέστερα χρησιμοποιούμενα φάρμακα στην αγορά της ΕΕ, αλλά και προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεχιζόμενη διαθεσιμότητα φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών προϊόντων για σπανιότερες παθήσεις, ούτως ώστε να υπάρξει η εγγύηση ότι είναι διαθέσιμα σε όλα τα κράτη μέλη και σε κάθε περιοχή όπου είναι αναγκαία. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Συντονισμός των μελετών από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας των εμβολίων και διευκόλυνση της «κυλιόμενης επισκόπησης», στο πλαίσιο της οποίας μια ειδική ομάδα θα εξετάζει τα στοιχεία και τα δεδομένα που προκύπτουν από κλινικές δοκιμές σε πραγματικό χρόνο προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία. Η συγκεκριμένη ειδική ομάδα θα παρέχει επίσης επιστημονικές συμβουλές σχετικά με σχέδια κλινικών μελετών για φάρμακα και εμβόλια. Κατά την άσκηση της συγκεκριμένης αρμοδιότητας, η ειδική ομάδα θα πρέπει να ενθαρρύνει τον καθορισμό των πλέον ενδεδειγμένων από κλινική άποψη στόχων επιδόσεων για τα φάρμακα που πρέπει να αξιολογούνται στο πλαίσιο των κλινικών δοκιμών. Ο οργανισμός παρέχει ήδη επιστημονικές συμβουλές, αλλά αυτό θα γίνεται τώρα με επισπευσμένο τρόπο εντός 20 ημερών και δωρεάν. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.4. | Υπάρχουν αρκετές προκλήσεις που θα πρέπει να αντιμετωπίσει ο EMA στο πλαίσιο των μελλοντικών δραστηριοτήτων του. Ο οργανισμός πρέπει να διασφαλίσει ότι η παροχή φαρμάκων και ιατροτεχνολογικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ θα είναι όχι μόνο συνεπής και επαρκής, αλλά και ότι θα υπάρχει διαθέσιμο και οικονομικά προσιτό για τους πολίτες απόθεμα. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Επί του παρόντος, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι οι εμβολιασμοί κατά της νόσου COVID-19. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι η στρατηγική της ΕΕ για τους εμβολιασμούς παραβλέπει ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου που θα έπρεπε να εμβολιαστούν ταχύτερα, όπως άτομα με αναπηρία και άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα. Η σειρά προτεραιότητα στους εμβολιασμούς θα πρέπει να καθορίζεται βάσει διεπιστημονικής ανάλυσης που θα λαμβάνει υπόψη τις διακρίσεις και την έκθεση των ομάδων ατόμων στον ιό. Το εμβόλιο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό, και ως τέτοιο έχει καίρια σημασία να μην παρεμποδίζεται υπερβολικά η έγκαιρη χορήγησή του στον πληθυσμό εξαιτίας φραγμών που συνδέονται με ζητήματα όπως τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ). Η διάσωση ανθρώπινων ζωών πρέπει πάντα να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την ΕΕ. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι η Ευρώπη παραμένει η κορυφαία ήπειρος όσον αφορά την ανάπτυξη εμβολίων. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, ο EMA προέβη σε προορατική ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με εγκεκριμένα εμβόλια και φάρμακα, καθώς και πληροφοριών σχετικά με τη διεξαγωγή των δικών του δραστηριοτήτων. Ο EMA εξήγησε επίσης τις κανονιστικές διαδικασίες στο κοινό. Αυτό το επίπεδο διαφάνειας θεωρείται εξαιρετικά επωφελές και θα πρέπει επίσης να διασφαλίζεται στο μέλλον. Για τον σκοπό αυτό, ο κανονισμός θα πρέπει να περιλαμβάνει μια διάταξη σύμφωνα με την οποία όλα τα δεδομένα των κλινικών δοκιμών βάσει των οποίων ο EMA εγκρίνει φάρμακα ή εμβόλια θα πρέπει να δημοσιεύονται, όπως άλλωστε και τα πρωτόκολλα κλινικών δοκιμών επί των οποίων ο EMA παρέχει συμβουλές, σύμφωνα με τον κανονισμό για τις κλινικές δοκιμές. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τον EMA να συνεργαστεί με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον τομέα της υγείας προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό μοντέλο για τη δίκαιη, υπεύθυνη και διαφανή τιμολόγηση των φαρμάκων και για προσβάσιμες φαρμακευτικές καινοτομίες. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Αρχή για την ετοιμότητα και την αντίδραση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας

| 6.1. | Η ΕΕ προγραμματίζει τη δημιουργία μιας αρχής της ΕΕ για την ετοιμότητα και την αντίδραση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας (HERA). Η νομοθετική πρόταση για τη σύσταση του οργανισμού αναμένεται να εκδοθεί κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2021, αλλά το γενικό περίγραμμα της HERA έχει ήδη ενσωματωθεί στη φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Το σχέδιο συνίσταται στο να καλύψει η HERA ένα μείζον διαρθρωτικό κενό στις υποδομές της ΕΕ για την ετοιμότητα και την αντίδραση σε κρίσεις. Θα ενισχύσει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών αναπτύσσοντας στρατηγικές επενδύσεις για την έρευνα, τη δημιουργία, την παρασκευή, την ανάπτυξη, τη διανομή και τη χρήση ιατρικών αντιμέτρων. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, η HERA θα βοηθήσει την ΕΕ να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες που θα προκύπτουν για την υγεία με τους ακόλουθους τρόπους:






  — | πρόβλεψη συγκεκριμένων απειλών και ανάπτυξη τεχνολογιών μέσω της ανίχνευσης του ορίζοντα και της διερεύνησης προοπτικών. Αυτό θα απαιτήσει σημαντικό επίπεδο προβολής σε ομάδες της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν άτομα τα οποία κινδυνεύουν περισσότερο κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, προκειμένου να υπολογιστούν οι τρόποι με τους οποίους οι δυνητικές απειλές ενδέχεται να τους επηρεάζουν σε δυσανάλογο βαθμό· |
| --- | --- | --- |

6.2.

—

πρόβλεψη συγκεκριμένων απειλών και ανάπτυξη τεχνολογιών μέσω της ανίχνευσης του ορίζοντα και της διερεύνησης προοπτικών. Αυτό θα απαιτήσει σημαντικό επίπεδο προβολής σε ομάδες της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν άτομα τα οποία κινδυνεύουν περισσότερο κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, προκειμένου να υπολογιστούν οι τρόποι με τους οποίους οι δυνητικές απειλές ενδέχεται να τους επηρεάζουν σε δυσανάλογο βαθμό·

| — | εντοπισμός και αντιμετώπιση των επενδυτικών κενών για βασικά αντίμετρα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης καινοτόμων αντιμικροβιακών φαρμάκων· |
| --- | --- |

—

εντοπισμός και αντιμετώπιση των επενδυτικών κενών για βασικά αντίμετρα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης καινοτόμων αντιμικροβιακών φαρμάκων·

| — | παρακολούθηση και συγκέντρωση των παραγωγικών ικανοτήτων, των απαιτήσεων για πρώτες ύλες και της διαθεσιμότητας αυτών, αντιμετωπίζοντας έτσι τα τρωτά σημεία της αλυσίδας εφοδιασμού· |
| --- | --- |

—

παρακολούθηση και συγκέντρωση των παραγωγικών ικανοτήτων, των απαιτήσεων για πρώτες ύλες και της διαθεσιμότητας αυτών, αντιμετωπίζοντας έτσι τα τρωτά σημεία της αλυσίδας εφοδιασμού·

| — | υποστήριξη της ανάπτυξης διατομεακών τεχνολογικών λύσεων, όπως τεχνολογίες πλατφορμών εμβολίων, που συντηρούν την ετοιμότητα και τον προγραμματισμό των αντιδράσεων σε μελλοντικές απειλές κατά της δημόσιας υγείας· |
| --- | --- |

—

υποστήριξη της ανάπτυξης διατομεακών τεχνολογικών λύσεων, όπως τεχνολογίες πλατφορμών εμβολίων, που συντηρούν την ετοιμότητα και τον προγραμματισμό των αντιδράσεων σε μελλοντικές απειλές κατά της δημόσιας υγείας·

| — | ανάπτυξη συγκεκριμένων αντιμέτρων, μεταξύ άλλων μέσω έρευνας, κλινικών δοκιμών και υποδομών δεδομένων. |
| --- | --- |

—

ανάπτυξη συγκεκριμένων αντιμέτρων, μεταξύ άλλων μέσω έρευνας, κλινικών δοκιμών και υποδομών δεδομένων.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται σχετικά με την επικάλυψη μεταξύ των στόχων που προβλέπονται για τη HERA και μεταξύ των στόχων του ECDC, του EMA και του κανονισμού σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Ζητήματα προετοιμασίας για κρίσεις, έρευνας, δεδομένων και συντονισμένης διανομής φαρμάκων και ιατροφαρμακευτικών προϊόντων φαίνεται ότι καλύπτονται από τους προαναφερθέντες κανονισμούς. Ως εκ τούτου, δεν είναι σαφής η προστιθέμενη αξία της HERA και ενδέχεται να ελλοχεύει ο κίνδυνος ασάφειας σχετικά με το ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για ποιον τομέα συντονισμού της υγειονομικής περίθαλψης. Για παράδειγμα, δεν είναι σαφές εάν οι συστάσεις που προέρχονται από την HERA θα υπερέχουν εκείνων που προέρχονται από τον EMA στην περίπτωση κήρυξης επιδημίας που θα πλήξει την ΕΕ. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η HERA θα πρέπει να αποτελεί αμιγώς δημόσιο οργανισμό με σαφή αποστολή ως προς τη δημόσια υγεία που δεν πρέπει να συγχέεται με τομείς βιομηχανικής πολιτικής και να είναι διατεθειμένη, αφενός, να εκφέρει κρίση ανεξάρτητη από τη φαρμακευτική βιομηχανία και, αφετέρου, να σχεδιάζει λύσεις με γνώμονα τη δημόσια υγεία (π.χ. όσον αφορά την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής). Θα πρέπει να διαθέτει σημαντικό προϋπολογισμό για τη διευκόλυνση ανεξάρτητου μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Κρίνεται δε σκόπιμο να προβλεφθεί μια ρήτρα εύλογου τιμήματος στα νομικά κείμενα που διέπουν τον τρόπο λειτουργίας της HERA. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Εκείνο που είναι, ωστόσο, εμφανές ως προστιθέμενη αξία της HERA είναι ο συντονιστικός ρόλος της κατά την παρασκευή ιατρικού και προστατευτικού εξοπλισμού, καθώς και φαρμάκων. Η παρακολούθηση και η συγκέντρωση παραγωγικών ικανοτήτων, απαιτήσεων για πρώτες ύλες και διαθεσιμότητας αυτών αποτελεί επίσης τομέα στον οποίο η HERA θα ξεχωρίζει σε σύγκριση με το έργο του EMA και του ECDC. Μια επιτυχημένη HERA έγκειται σε έναν ισχυρό, ανεξάρτητο και διαφανή δημόσιο οργανισμό. Το δημόσιο συμφέρον θα πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα της και να αντικατοπτρίζεται στις προτεραιότητες, τη διακυβέρνηση και τις δράσεις της. Η εξασφάλιση καλύτερων αναλυτικών δεδομένων σχετικά με τις ευάλωτες ομάδες θεωρείται προαπαιτούμενο για την καταπολέμηση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι υπάρχουν ζητήματα που δεν έχουν ληφθεί υπόψη και των οποίων η HERA θα μπορούσε λογικά να αναλάβει την εποπτεία· σε καμία από τις προηγούμενες ανακοινώσεις δεν έχει γίνει ακόμα αναφορά στα ζητήματα αυτά. Η HERA αποτελεί τεράστια ευκαιρία για να αξιοποιηθεί η αριστεία της ευρωπαϊκής επιστήμης, να αντληθούν διδάγματα από την τρέχουσα κρίση και να διασφαλιστεί ότι ο δημόσιος τομέας ενεργεί ως συνετός επενδυτής που κατευθύνει μια ουσιαστική καινοτομία με γνώμονα τις ανάγκες στον τομέα της δημόσιας υγείας. Με δεδομένες τις επικαλύψεις με το έργο άλλων αρχών, θα ήταν ωφέλιμο να επέλθει προσαρμογή του πεδίου εφαρμογής και των αρμοδιοτήτων της HERA ώστε να περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: |
| --- | --- |

6.6.

| 6.6.1. | Συντονισμός μιας ειδικής ομάδας της ΕΕ που θα εστιάζει συγκεκριμένα στον αντίκτυπο των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα υγείας τόσο στις κοινωνικές ομάδες υψηλού κινδύνου όσο και στους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης. Αυτή η ομάδα εργασίας θα μπορούσε να εστιάζει, μεταξύ άλλων, στους ηλικιωμένους, σε άτομα με προβλήματα υγείας και σε άτομα με αναπηρία. |
| --- | --- |

6.6.1.

| 6.6.2. | Επικέντρωση στην καταπολέμηση των διακρίσεων κατά την αντίδραση της ΕΕ σε μελλοντικές πανδημίες, διασφαλίζοντας ότι προληπτικά μέτρα, ιατρική φροντίδα έκτακτης ανάγκης και θεραπείες θα είναι διαθέσιμα σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των αστέγων, των μετακινούμενων κοινοτήτων και των ατόμων χωρίς επίσημα έγγραφα που διαμένουν στην ΕΕ, όλοι εκ των οποίων κινδυνεύουν να μην καλυφθούν από το σύστημα στο πλαίσιο της δημόσιας αντίδρασης σε υγειονομικές κρίσεις. |
| --- | --- |

6.6.2.

| 6.6.3. | Εκστρατείες επικοινωνίας κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι κατανοούν καλύτερα πώς μπορούν να προστατευτούν, ποιες προσαρμογές απαιτούνται στις καθημερινές τους δραστηριότητες ώστε να παραμείνουν ασφαλείς και, αν και όταν υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες, με ποιον τρόπο θα έχουν πρόσβαση σε αυτές. Αυτές οι πληροφορίες πρέπει να είναι άμεσα απευθυνόμενες και διαθέσιμες σε όλους και να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των ομάδων υψηλού κινδύνου, όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με προβλήματα υγείας και τα άτομα με αναπηρία. Κατά τη διάρκεια της εν εξελίξει πανδημίας COVID-19, αυτή η επικοινωνία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στο έργο των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο αυτών των δραστηριοτήτων θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των εν λόγω οργανώσεων. |
| --- | --- |

6.6.3.

| 6.6.4. | Η δομή διακυβέρνησης της HERA θα πρέπει να είναι διαφανής και ισορροπημένη και να συμπεριλαμβάνει τις οργανώσεις ασθενών και τους οργανισμούς δημόσιας υγείας, την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους, καθώς και των εκπροσώπων της ερευνητικής κοινότητας. Παρότι οι βιομηχανίες θα είναι σημαντικοί εταίροι, δεν θα πρέπει να αποτελούν μέρος καμίας δομής διακυβέρνησης αυτού του νέου δημόσιου οργανισμού. Ο καθορισμός των παγκόσμιων μη καλυπτόμενων αναγκών θα πραγματοποιηθεί μόνον από τον τομέα της δημόσιας υγείας και ο στόχος θα είναι η ανάπτυξη νέων προϊόντων ενόψει της διάθεσής τους στην αγορά. |
| --- | --- |

6.6.4.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Public opinion in the EU in time of coronavirus crisis 3 (europa.eu) (Κοινή γνώμη στην ΕΕ την εποχή της κρίσης του κορονοϊού)

1

(2)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 40, ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 1.

2

(3)  Policy & practice: Commercial determinants of health and sport

3

(4)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 251· ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 150· ΕΕ C 242 της 23.7.2015, σ. 48· ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 160· ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 1· ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 40.

4

(5)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 1).

5

(6)  https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-euro-indicators/-/3-08012021-ap

6

(7)  https://www.aim-mutual.org/mediaroom/tackling-medical-deserts-across-the-eu/

7

(8)  A. Comas-Herrera et al., Mortality associated with COVID-19 outbreaks in care homes: early international evidence (Θνησιμότητα που συνδέεται με εξάρσεις της νόσου COVID-19 σε οίκους ευγηρίας: τα πρώτα διεθνή στοιχεία), (Μάιος 2020)

8

Mortality associated with COVID-19 outbreaks in care homes: early international evidence

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/121 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/121

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μια Ένωση ισότητας: σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού 2020-2025»

[COM(2020) 565 final]

(2021/C 286/21)

Εισηγητής: ο κ.
  Cristian PÎRVULESCU

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 27.11.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση του Προεδρείου | 1.12.2020 |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 192/2/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 27.11.2020

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση του Προεδρείου

1.12.2020

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

192/2/9

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού 2020-2025 που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ευελπιστεί ότι θα βοηθήσει τα θεσμικά όργανα τόσο της ΕΕ όσο και των κρατών μελών να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση του ρατσισμού και άλλων μορφών διαρθρωτικών διακρίσεων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Το σχέδιο είναι σημαντικό και καίριο. Η εξελισσόμενη επιδημιολογική κρίση της νόσου COVID-19 έθεσε νέα ζητήματα όσον αφορά την κοινωνική ένταξη και την προώθηση της πολυμορφίας. Οι ήδη περιθωριοποιημένες ομάδες, όπως οι μετανάστες, έχουν αντιμετωπίσει σημαντικές ιατρικές, κοινωνικές και οικονομικές δυσχέρειες. Σε περιόδους κρίσης, οι συμπεριφορές και οι ενέργειες που εισάγουν διακρίσεις τείνουν να εξαπλώνονται. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ακόμα και πριν από την κρίση της νόσου COVID-19, η κατάσταση των μειονοτήτων και των ευάλωτων ομάδων στην ΕΕ επιδεινωνόταν. Διαδόθηκαν ευρύτερα οι αντιμεταναστευτικές συμπεριφορές, τις οποίες προωθούσαν ηγέτες και κόμματα με εκλογικά κίνητρα, καλλιεργώντας το αίσθημα κατά των μουσουλμάνων, των Αφρικανών και των Ασιατών. Οι ιστορικές μειονότητες όπως οι Ρομά έγιναν εντονότερα στόχος φυλετικού μίσους. Ο εβραϊκός πληθυσμός στην Ευρώπη βρέθηκε σταδιακά σε λιγότερο ασφαλή θέση, γεγονός που επανέφερε τις οδυνηρές αναμνήσεις του φαύλου αντισημιτισμού που ταλάνισε την ευρωπαϊκή ήπειρο πριν ξεσπάσει ο Β′ Παγκόσμιος Πόλεμος. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Στο πλαίσιο αυτό, το σχέδιο αποσκοπεί στον εξορθολογισμό των νομοθετικών και δημοσιονομικών μέτρων καθώς και των μέτρων πολιτικής. Παρόλο που το σχέδιο συγκεντρώνει όλα τα διαθέσιμα μέσα, ενίοτε φαίνεται ότι στερείται φιλοδοξίας και ιστορικού βάθους. Η προσέγγισή του είναι υπερβολικά επιφυλακτική, τη στιγμή που η επικρατούσα κατάσταση επιδεινώνεται με ταχείς ρυθμούς. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι η δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων, του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και άλλων μορφών μισαλλοδοξίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι μια σαφής αρμοδιότητα που κατοχυρώνεται στα καταστατικά έγγραφα της ΕΕ. Δεν είναι προαιρετικού χαρακτήρα και η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των αρχών της ΕΕ και των εθνικών αρχών δεν θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση εφησυχασμού και αδράνειας. Μια συγκεκριμένη ανησυχία είναι πώς θα πειστούν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να συμμετάσχουν σε αυτήν την προσπάθεια και πώς θα διασφαλιστεί η ενεργή συνεργασία διαφόρων φορέων, θεσμικών οργάνων και οργανισμών σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την κατάρτιση νέας νομοθεσίας για την ενίσχυση του ρόλου των εθνικών φορέων ισότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επίσης προτρέπει το Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2008 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης των προσώπων ανεξαρτήτως θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Όσον αφορά την απόφαση-πλαίσιο για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου, η οποία αποτελεί βασική νομοθετική πράξη, απαιτείται ολοκληρωμένη αξιολόγηση της υλοποίησής της. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Ο διαδικτυακός χώρος αντικαθιστά ολοένα και περισσότερο την παραδοσιακή δημόσια σφαίρα. Αποτελεί επίσης τον χώρο που ορισμένοι ηγέτες, ομάδες και οργανώσεις χρησιμοποιούν για την προώθηση στάσεων/συμπεριφορών που εισάγουν ρατσισμό και διακρίσεις. Κατά τον σχεδιασμό πολιτικών και διαδικασιών, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην οργανωμένη διάδοση της ρητορικής μίσους και στην ανάλογη αντιμετώπισή της. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Δυστυχώς, κατά την τελευταία δεκαετία έχουμε δει σημαντικό αριθμό ομάδων και οργανισμών να υποστηρίζουν ανοιχτά ιδέες, σύμβολα και δράσεις που προέρχονται από τον ευρωπαϊκό φασισμό του μεσοπολέμου. Κατά την τελευταία δεκαετία, μετακινήθηκαν από τις παρυφές της δημόσιας σφαίρας στο κέντρο της, μεταξύ άλλων μέσω της διαδικτυακής κινητοποίησης. Ενθαρρύνθηκαν επίσης από τις πολιτικές εξελίξεις εκτός Ευρώπης — κυβερνήσεις μεγάλων κρατών που υιοθετούν εθνικιστικές και συντηρητικές στάσεις στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική. Αυτή η νέα κινητοποίηση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί αναλόγως, όχι μόνο μέσω νομοθετικών δράσεων και ποινικών κυρώσεων, οι οποίες ενδεχομένως να καθυστερήσουν πολύ, αλλά μέσω άμεσων και αποφασιστικών δράσεων που αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια της ακροδεξιάς ριζοσπαστικοποίησης. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2021 και ευελπιστεί ότι θα στηρίξει ένθερμα την ισότητα στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων και για τα άτομα με καταγωγή από φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες. Επίσης, ευελπιστούμε ότι οι κοινωνικές δεσμεύσεις των θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών της ΕΕ θα τηρηθούν στους δύσκολους οικονομικά καιρούς που προκάλεσε η επιδημία COVID-19. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ολοκληρωμένη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία είναι προγραμματισμένη για το 2021. Ευελπιστούμε ότι η στρατηγική θα περιλαμβάνει δράσεις για την αντιμετώπιση του ρατσισμού και των διακρίσεων, αλλά και ότι θα συνδέεται με πολιτικές και πόρους που θα μπορούσαν να μετριάσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της επιδημίας και τις διαταραχές που προκλήθηκαν. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Απαιτείται ολοκληρωμένη επανεξέταση της πολιτικής στον τομέα της υγείας της ΕΕ και των κρατών μελών, με σκοπό να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε υπηρεσίες υψηλής ποιότητας για όλους τους ανθρώπους και ιδίως για εκείνους που ανήκουν σε ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες. Αυτό περιλαμβάνει καλύτερη χρηματοδότηση υπηρεσιών, ανάπτυξη υποδομών στον τομέα της δημόσιας υγείας σε όλες τις περιφέρειες, ιδίως στις φτωχότερες περιοχές, ανάπτυξη υπηρεσιών πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης και παροχή υπηρεσιών επικεντρωμένων στις ανάγκες και τα δικαιώματα των ασθενών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και την ευζωία των ηλικιωμένων πολιτών που διαβιούν απομονωμένοι σε οίκους ευγηρίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Οι ιστορικές ρίζες του ρατσισμού θα πρέπει να γίνουν αντικείμενο ανανεωμένου ενδιαφέροντος και δράσης, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης. Θα πρέπει να καταρτιστούν νέα σχολικά προγράμματα και βιβλία και να οργανωθούν προγράμματα κατάρτισης δασκάλων και εκπαιδευτικών με τη στήριξη της ΕΕ. Θα πρέπει να προωθηθεί μια διεπιστημονική προσέγγιση στην κοινή ευρωπαϊκή ιστορία και κληρονομιά, στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εγκρίνουν εθνικά σχέδια δράσης κατά του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων. Μόνα τα μισά περίπου κράτη μέλη διαθέτουν τέτοια σχέδια, γεγονός που αποδεικνύει τον διαφορετικό βαθμό ενδιαφέροντος και δέσμευσης από την πλευρά των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στον καθορισμό κοινών κατευθυντήριων αρχών για τα εθνικά σχέδια δράσης, οι οποίες αναμένονται το 2021, και είναι έτοιμη να συμβάλει στην προσπάθεια. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι οι προσπάθειες που καταβάλλονται από τις επιχειρηματικές οργανώσεις και τις μεμονωμένες εταιρείες να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν ένα εργασιακό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς για τους εργαζομένους τους, ανεξαρτήτως φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας, ηλικίας, αναπηρίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού θα ενισχυθούν περαιτέρω. Ένα εργασιακό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς περιλαμβάνει επίσης ουσιαστικό κοινωνικό διάλογο και ισχυρή εκπροσώπηση των εργαζομένων. Προσβλέπουμε στον ευρωπαϊκό μήνα χαρτών πολυμορφίας τον Μάιο του 2021 και στη δρομολόγηση μιας διαδικτυακής εργαλειοθήκης που θα βοηθήσει τις εταιρείες να αξιολογήσουν την εσωτερική τους πολυμορφία και τις στρατηγικές τους για την πολυμορφία. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η χρηματοδότηση για δράσεις καταπολέμησης του ρατσισμού και των διακρίσεων φαίνεται γενναιόδωρη. Περιλαμβάνει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το νέο πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες», το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και τον νέο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Βάσει μιας γενικής αξιολόγησης των δράσεων μέχρι στιγμής, φαίνεται ότι υπάρχει περιορισμένο ενδιαφέρον από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών για πρόσβαση σε διάφορους πόρους και προσπάθεια καταπολέμησης του ρατσισμού και των διακρίσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δημοσιονομικές διατάξεις αυτές καθεαυτές δεν επαρκούν και θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένα σύστημα κινήτρων. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συνεργαστεί με τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνεργασίας για τις Εκλογές, την κοινωνία των πολιτών και την ακαδημαϊκή κοινότητα για τη βελτίωση της συμμετοχής στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για τη δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στις εργασίες και να συνεισφέρει τη δική της προοπτική και εμπειρογνωμοσύνη. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενσωματώσει καλύτερα διάφορα σχέδια στα οποία αλληλοκαλύπτονται σημαντικά οι στόχοι και τα μέσα. Προτείνουμε την ενσωμάτωση του σχεδίου για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της στρατηγικής για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, του σχεδίου δράσης για τη δημοκρατία και της έκθεσης για το κράτος δικαίου. Αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι τα εν λόγω σχέδια αντιπροσωπεύουν διακριτούς τομείς πολιτικής, θα πρέπει επίσης να εντοπίσουμε κοινά στοιχεία και συνέργειες. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Ένας από τους πυλώνες αποτελεσματικών πολιτικών στους τομείς της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι μια δυναμική, καλά οργανωμένη και αποφασιστική κοινωνία των πολιτών, η οποία είναι ενεργή σε όλα τα επίπεδα — τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών για να τη βοηθήσει να εκπληρώσει τη δημοκρατική της αποστολή. |
| --- | --- |

1.19.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1.   Αντιμετώπιση του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων μέσω της νομοθεσίας: επανεξέταση και δράση

| 2.1.1. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε ολοκληρωμένη αξιολόγηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου το συντομότερο δυνατό. Η παρακολούθηση της μεταφοράς και εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση αποτελεσματικής δράσης κατά των διακρίσεων. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει στην αξιολόγηση τις θέσεις οργανώσεων πρώτης γραμμής της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων, των ομάδων που λειτουργούν σε επίπεδο κοινότητας καθώς και των εθνικών αρχών ισότητας. Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν οι οργανώσεις που συνεργάζονται άμεσα με τις θιγόμενες ομάδες. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην έκθεση παρακολούθησης σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τη φυλετική ισότητα, που αναμένεται το 2021, και επικροτεί το ενδεχόμενο να δοθεί έμφαση σε ρυθμίσεις που αφορούν την επιβολή του νόμου. Επίσης, προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει προορατικά τις διαδικασίες επί παραβάσει όποτε είναι αναγκαίο. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την κατάρτιση νέας νομοθεσίας για την ενίσχυση του ρόλου των εθνικών φορέων ισότητας. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι τόσο σημαντικά θεσμικά όργανα, τα οποία είναι υπεύθυνα για την παροχή ανεξάρτητης συνδρομής στα θύματα διακρίσεων, την προώθηση της ισότητας, τη διεξαγωγή ανεξάρτητων ερευνών και την έκδοση ανεξάρτητων μελετών και συστάσεων, έχουν συνθέσεις αρμοδιοτήτων και καθηκόντων που παρουσιάζουν ιδιαίτερα μεγάλη πολυμορφία. Είναι απολύτως απαραίτητο να επανεξεταστούν και να ενισχυθούν περαιτέρω οι ρόλοι τους. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Η ΕΟΚΕ επίσης προτρέπει το Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2008 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης των προσώπων ανεξαρτήτως θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού (1). |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Όσον αφορά την απόφαση-πλαίσιο για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου (2), που αποτελεί βασική νομοθετική πράξη, απαιτείται ολοκληρωμένη αξιολόγηση της υλοποίησής της. Όπως αναφέρεται στην πρόταση, υπάρχει σοβαρός προβληματισμός σχετικά με τον βαθμό στον οποίο οι εθνικοί ποινικοί κώδικες ποινικοποιούν ορθά τη ρητορική μίσους και τα εγκλήματα μίσους, προβληματισμός τον οποίο συμμερίζεται η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Η διάδοση της ρητορικής μίσους στο διαδικτυακό είναι ιδιαίτερη ανησυχητική (3). Παρόλο που η απόφαση-πλαίσιο απαιτεί από τα κράτη μέλη να ποινικοποιήσουν τη δημόσια υποκίνηση βίας ή μίσους λόγω χρώματος, θρησκείας, γενεαλογικών καταβολών ή εθνικής ή φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στην εφαρμογή του κανόνα στην πράξη. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να λάβουν υπόψη την αρχή της ελευθερίας του λόγου και να ορίσουν λεπτομερέστερα το περιεχόμενο της παράνομης διαδικτυακής συμπεριφοράς. Παράλληλα, θα πρέπει να συνεργαστούν με τις πλατφόρμες τεχνολογίας πληροφοριών προκειμένου να ρυθμίσουν την πρόσβαση και να καθορίσουν σαφέστερους κανόνες για τον έλεγχο και την αφαίρεση περιεχομένου. Έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εκούσια συμμόρφωση των παρόχων πλατφορμών και την αφαίρεση παράνομου περιεχομένου αλλά απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για να συμβαδίζουν με τις εξελίξεις στον διαδικτυακό χώρο. |
| --- | --- |

2.1.6.

| 2.1.7. | Ο διαδικτυακός χώρος αντικαθιστά ολοένα και περισσότερο την παραδοσιακή δημόσια σφαίρα. Είναι ο χώρος στον οποίο πραγματοποιείται η πλειοψηφία των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, για διάφορες ανάγκες και σκοπούς, από την αγορά αγαθών και υπηρεσιών, τη διασκέδαση, την ενημέρωση, την εκπαίδευση, την πολιτισμική κατανάλωση, μέχρι την κινητοποίηση των πολιτών και την πολιτική κινητοποίηση. Είναι ένας τεράστιος χώρος, στον οποίο η εξέλιξη της τεχνολογίας και των υπηρεσιών διευρύνει τα όρια της κοινωνικότητας και των αλληλεπιδράσεων. Αποτελεί επίσης τον αγαπημένο χώρο πολιτικών ηγετών, ομάδων και οργανώσεων για να προωθούν τις αξίες και τις ιδεολογίες τους, να αλληλεπιδρούν με το κοινό και να κινητοποιούν για δράση (4). Ορισμένοι από αυτούς έχουν στο επίκεντρο της πολιτικής δράσης και κινητοποίησής τους στάσεις που εισάγουν ρατσισμό και διακρίσεις. Κατά τον σχεδιασμό πολιτικών και διαδικασιών, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην οργανωμένη διάδοση της ρητορικής μίσους και στην ανάλογη αντιμετώπισή της. |
| --- | --- |

2.1.7.

| 2.1.8. | Δυστυχώς, κατά την τελευταία δεκαετία έχουμε δει σημαντικό αριθμό ομάδων και οργανισμών να υποστηρίζουν ανοιχτά ιδέες, σύμβολα και δράσεις που προέρχονται από τον ευρωπαϊκό φασισμό του μεσοπολέμου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται κόμματα εθνικών κοινοβουλίων, εξωκοινοβουλευτικά κόμματα, πολιτικά κινήματα και παραστρατιωτικές οργανώσεις που βασίζονται, στο σύνολό τους, σε μια πολιτική κουλτούρα μίσους και διακρίσεων. Κατά την τελευταία δεκαετία, μετακινήθηκαν από τις παρυφές της δημόσιας σφαίρας στο κέντρο της, μεταξύ άλλων μέσω της διαδικτυακής κινητοποίησης. Ενθαρρύνθηκαν επίσης από τις πολιτικές εξελίξεις εκτός Ευρώπης —κυβερνήσεις μεγάλων κρατών που τηρούν εθνικιστική και συντηρητική στάση στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική. Αυτή η νέα κινητοποίηση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί αναλόγως, όχι μόνο μέσω νομοθετικών δράσεων και ποινικών κυρώσεων, οι οποίες ενδεχομένως να καθυστερήσουν πολύ, αλλά μέσω άμεσων και αποφασιστικών δράσεων που αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια της ακροδεξιάς ριζοσπαστικοποίησης. |
| --- | --- |

2.1.8.

| 2.1.9. | Όπως αναφέρεται στην πρόταση, ορισμένα κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα για την απαγόρευση των ρατσιστικών ομάδων και των συμβόλων τους, συχνά στο πλαίσιο της νομοθεσίας για τα εγκλήματα μίσους, τη ρητορική μίσους ή την τρομοκρατία, ή έχουν θεσπίσει ποινικές κυρώσεις που συνδέονται με την άρνηση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και/ή τη ναζιστική και φασιστική περίοδο, καθώς και με την προπαγάνδα για τρομοκρατικές ομάδες. Αυτό είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά απαιτείται περαιτέρω δράση. Όλες οι χώρες θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε να αποκριθούν σε εθνικό επίπεδο στον βίαιο εξτρεμισμό. Και η προσέγγισή τους θα πρέπει να διευκολυνθεί από κοινές δράσεις σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εθνικού επιπέδου απόκριση στον βίαιο εξτρεμισμό. Προτρέπουμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεργαστεί στενά όχι μόνο με τις αρχές επιβολής του νόμου, οι οποίες συνήθως είναι επιφορτισμένες με την εποπτεία του βίαιου εξτρεμισμού, αλλά και με εθνικές αρχές ισότητας, ανεξάρτητα όργανα-παρατηρητήρια, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών κοινοτήτων), κοινωνικούς εταίρους, μέσα μαζικής ενημέρωσης και πανεπιστήμια. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συνεισφέρει τη δική της εμπειρογνωμοσύνη με σκοπό την ανάπτυξη κοινών δράσεων της ΕΕ για την καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού. Οι δράσεις δεν θα πρέπει να στοχεύουν μόνο τις ορατές και προχωρημένες περιπτώσεις βίαιου εξτρεμισμού, αλλά και τα βαθύτερα αίτια και τα ευνοϊκά περιβάλλοντα που οδήγησαν σε ριζοσπαστικοποίηση και δράση. |
| --- | --- |

2.1.9.

| 2.1.10. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κυρώσουν χωρίς καθυστέρηση τη σύμβαση αριθ. 190 (2019) της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, η οποία είναι η πρώτη διεθνής συνθήκη όπου καταδικάζεται απερίφραστα κάθε μορφή βίας και παρενόχλησης στην εργασία. Συνακόλουθα, αφορά τη φυλετική, την έμφυλη και κάθε άλλο είδος παρενόχλησης και διακρίσεων. |
| --- | --- |

2.1.10.

2.2.   Πέραν της ενωσιακής νομοθεσίας — Πώς μπορούμε να πράξουμε περισσότερα για την καταπολέμηση του ρατσισμού στην καθημερινή ζωή;

| 2.2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη νέα εστίαση στην καταπολέμηση των διακρίσεων από τις αρχές επιβολής του νόμου. Οι αρχές επιβολής του νόμου συνεργάζονται καθημερινά με όλες τις ευρωπαϊκές κοινότητες και θα μπορούσαν να είναι βασικοί παράγοντες στην καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και των διακρίσεων. Δυστυχώς, η εκπαίδευση και η κατάρτιση προσωπικού συνήθως δεν καλύπτουν τα θέματα της δημοκρατίας, της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διακρίσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ίδιο το προσωπικό επιβολής του νόμου αναπτύσσει συμπεριφορές που εισάγουν ρατσισμό, ξενοφοβία και διακρίσεις, και στη χειρότερη των περιπτώσεων, συνδέεται με εξωτερικές ομάδες που προωθούν τις εν λόγω απόψεις. Επικροτούμε το έργο του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) και του Οργανισμού για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (CEPOL) για την ανάπτυξη πόρων και εργαλείων κατάρτισης αλλά δεν αρκεί αυτό. Ο αριθμός των δυνητικών δικαιούχων εκπαίδευσης και κατάρτισης ανέρχεται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Επομένως, η συνεργασία με τα εθνικά ιδρύματα κατάρτισης θα πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά, με περισσότερους πόρους προοριζόμενους για την κατάρτιση σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Οργανισμός για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου μπορούν επίσης να παροτρύνουν τα εθνικά ιδρύματα κατάρτισης να συνεργαστούν με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα πανεπιστήμια προκειμένου να προσαρμόσουν καλύτερα το περιεχόμενο κατάρτισης στις εθνικές ιδιαιτερότητες. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ισχυρή δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση των διακρίσεων, των ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση, την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τη στέγαση μέσω προγραμμάτων πολιτικής και χρηματοδότησης. Συνεπώς, επικροτούμε το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2021, και ευελπιστούμε ότι θα στηρίξει ένθερμα την ισότητα στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων και για τα άτομα με καταγωγή από φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες. Επίσης, ευελπιστούμε ότι οι κοινωνικές δεσμεύσεις των θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών της ΕΕ θα τηρηθούν στους δύσκολους οικονομικά καιρούς που προκάλεσε η επιδημία COVID-19. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση να χρησιμοποιηθεί το NextGeneration EU, το μέσο τεχνικής υποστήριξης και τον γενικό προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027 για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους και για την καταπολέμηση των διακρίσεων. Η κρίση της νόσου COVID-19, με τις δυσανάλογες επιπτώσεις τις στα άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες, έχει καταστήσει αναγκαία την ανάπτυξη υποδομών και την ισότιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, την υγειονομική και κοινωνική μέριμνα, τη στέγαση και τις υψηλής ποιότητας, χωρίς διαχωρισμούς και χωρίς αποκλεισμούς υπηρεσίες στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Η κρίση της νόσου COVID-19 έχει επιδεινώσει τα προβλήματα των ευάλωτων και μειονοτικών ομάδων όσον αφορά την αγορά εργασίας. Τα άτομα που προέρχονται από μειονότητες αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εύρεση εργασίας και, ακόμα κι όταν εργάζονται, στην αμοιβή τους βάσει του επιπέδου εκπαίδευσης και δεξιοτήτων τους. Οι οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας, με μαζικές απολύσεις και περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και της αμοιβής, πλήττουν περισσότερο τις ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες. Προσβλέπουμε στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των διακρίσεων στον τομέα της απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Η νόσος COVID-19 είχε αρνητικές επιπτώσεις και στην εκπαίδευση. Το κλείσιμο των σχολείων που έλαβε χώρα το 2020 — και πιθανότατα θα συνεχίσει και το 2021 — διέκοψε την εκπαιδευτική διαδικασία, η οποία ήταν ήδη ανεπαρκώς συμμετοχική. Ακόμα και πριν την πανδημία, τα παιδιά και οι νέοι που ανήκουν σε ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες εγκατέλειπαν το σχολείο νωρίς ή δεν συμμετείχαν πλήρως στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στο βαθμό που συμμετείχαν στην εκπαίδευση, τα παιδιά που προέρχονται από μειονότητες είχαν υποστεί διακρίσεις και εκφοβισμό, το οποίο δεν αναγνωρίζεται πλήρως στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα σχολεία δεν είναι απλώς εκπαιδευτικά ιδρύματα: παρέχονται πολλές υπηρεσίες εντός των σχολείων και γύρω από αυτά, από τη σίτιση μέχρι την υγειονομική παρακολούθηση και βοήθεια καθώς και την πρόληψη κακοποίησης από γονείς και κοινότητες. Η μετάβαση στη διαδικτυακή διδασκαλία ήταν μια λύση έκτακτης ανάγκης. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό δημιούργησε άλλο ένα εμπόδιο για τα παιδιά που ανήκουν σε ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες καθώς δεν διέθεταν τον κατάλληλο εξοπλισμό και σύνδεση στο διαδίκτυο. Αμέσως μόλις τα σχολεία μπορέσουν να ανοίξουν εκ νέου, απαιτείται άμεση και ισχυρή δράση για την έναρξη παροχής ενισχυτικής διδασκαλίας και σχετικών υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην ολοκληρωμένη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία είναι προγραμματισμένη για το 2021. Ευελπιστούμε ότι η στρατηγική θα περιλαμβάνει δράσεις για την αντιμετώπιση του ρατσισμού και των διακρίσεων, αλλά και ότι θα συνδέεται με πολιτικές και πόρους που θα μπορούσαν να μετριάσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της επιδημίας και τις διαταραχές που προκλήθηκαν. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το έργο του Δικτύου Ευαισθητοποίησης για τη Ριζοσπαστικοποίηση και ευελπιστεί ότι οι δραστηριότητες του θα στηριχθούν και θα αναπτυχθούν περαιτέρω, ιδίως όσον αφορά την εκπαίδευση. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Όσον αφορά τον τομέα της υγείας, η νόσος COVID-19 είχε αρνητικές επιπτώσεις. Οι ανισότητες στον τομέα της υγείας σε βάρος των ατόμων με καταγωγή από φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες επιδεινώθηκαν. Προτρέπουμε την Πλατφόρμα για την Πολιτική Υγείας της ΕΕ να εξετάσει διεξοδικά το ζήτημα μείωσης των ανισοτήτων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Η ΕΕ πρέπει να κάνει πολύ περισσότερα για να διασφαλίσει ότι οι πολίτες και οι κάτοικοι της ΕΕ έχουν πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την πανδημία. Οι προσπάθειες της ΕΕ για παροχή ιατρικού εξοπλισμού και, σε μεταγενέστερο στάδιο, πρόσβασης στα εμβόλια, είναι αξιέπαινες και πρέπει να ενθαρρυνθούν. Αλλά μόνο μια ολοκληρωμένη επανεξέταση της πολιτικής στον τομέα της υγείας της ΕΕ και των κρατών μελών μπορεί να λύσει το πρόβλημα πρόσβασης και ποιότητας, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, για όλους τους ανθρώπους και ιδίως για εκείνους που ανήκουν σε ευάλωτες και μειονοτικές ομάδες. Αυτό περιλαμβάνει καλύτερη χρηματοδότηση υπηρεσιών, ανάπτυξη υποδομών στον τομέα της δημόσιας υγείας σε όλες τις περιφέρειες, ιδίως στις φτωχότερες περιοχές, ανάπτυξη υπηρεσιών πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης και παροχή υπηρεσιών επικεντρωμένων στις ανάγκες και τα δικαιώματα των ασθενών. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά τη στέγαση. Όπως αναφέρεται στην πρόταση, οι διακρίσεις στην αγορά στέγης επιτείνουν αυτόν τον διαχωρισμό, γεγονός που έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις όσον αφορά την εκπαίδευση ή τις ευκαιρίες απασχόλησης και, στην περίπτωση οικογενειών με παιδιά, σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη των παιδιών. Η επιδημία COVID-19 έχει τονίσει την ανάγκη για δράση για βελτίωση των συνθηκών στέγασης. Η πρόληψη των λοιμώξεων και των σοβαρών μορφών της νόσου εξαρτάται από τις γενικές υγειονομικές συνθήκες αλλά και από την πρόσβαση σε υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης. Ο στεγαστικός διαχωρισμός, ιδίως στις φτωχότερες περιοχές, θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα. Παρόλο που τα κονδύλια για τη στήριξη δράσεων κατά του στεγαστικού διαχωρισμού και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας χωρίς αποκλεισμούς διατίθενται χάρη στην πολιτική συνοχής, δεν είναι σαφές εάν οι εθνικές και τοπικές αρχές είναι πρόθυμες να τα αξιοποιήσουν. |
| --- | --- |

2.2.8.

2.3.   Δομικός ρατσισμός — αντιμετώπιση του βαθύτερου προβλήματος

| 2.3.1. | Η καταπολέμηση των στερεοτύπων και η γνώση της ιστορίας είναι υψίστης σημασίας για μια ευρωπαϊκή ήπειρο χωρίς ρατσισμό και διακρίσεις. Οι ιστορικές ρίζες του ρατσισμού θα πρέπει να γίνουν αντικείμενο ανανεωμένου ενδιαφέροντος και δράσης, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης. Επικροτούμε τις εργασίες του Συμβουλίου της Ευρώπης όσον αφορά την ιστορία και τη διδασκαλία της ιστορίας. Ωστόσο, τα παρεχόμενα εργαλεία δεν χρησιμοποιούνται συστηματικά για τη διδασκαλία της ιστορίας σε μεγάλη κλίμακα. Απαιτείται πιο συντονισμένη και αποφασιστική δράση προς αυτήν την κατεύθυνση. Θα πρέπει να καταρτιστούν νέα σχολικά προγράμματα και βιβλία και να οργανωθούν προγράμματα κατάρτισης δασκάλων και εκπαιδευτικών με τη στήριξη της ΕΕ. Θα πρέπει να προωθηθεί μια διεπιστημονική προσέγγιση στην κοινή ευρωπαϊκή ιστορία και κληρονομιά, στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η έμφαση στην εκπαίδευση, τυπική και μη τυπική, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο οποιασδήποτε αποτελεσματικής πολιτικής κατά του ρατσισμού και των διακρίσεων. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Ο ρόλος του τομέα της δημιουργίας, ο οποίος λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ των κοινωνικών ομάδων, είναι επίσης πολύ σημαντικός. Η ενσυναίσθηση και η αλληλεγγύη είναι αξίες που αποτελούν τη βάση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Ως εκ τούτου, επικροτούμε την εστίαση του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» και άλλων προγραμμάτων σε έργα που επιδιώκουν την άρση των εμποδίων και ενθαρρύνουν την κοινωνική ένταξη και συμμετοχή υποεκπροσωπούμενων και μειονεκτουσών ομάδων. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Η συνεργασία με τους δημοσιογράφους είναι κι αυτή επίκαιρη και σημαντική. Στηρίζουμε την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διοργανώσει σειρά σεμιναρίων για τα φυλετικά και εθνοτικά στερεότυπα, στα οποία θα συμμετέχουν δημοσιογράφοι, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και εκπρόσωποι ατόμων με καταγωγή από φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει σε μια τέτοια προσπάθεια. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επεξεργαστούν μια κοινή μεθοδολογία για τη συλλογή σχετικών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων ξεχωριστών δεδομένων ανά εθνοτική και φυλετική καταγωγή. Η μεθοδολογία πρέπει να βασίζεται στις αρχές που ορίστηκαν στην Παγκόσμια διάσκεψη του ΟΗΕ κατά του ρατσισμού, των φυλετικών διακρίσεων, της ξενοφοβίας και της σχετικής μισαλλοδοξίας (πραγματοποιήθηκε το 2002) και στο πρόγραμμα δράσης του Ντέρμπαν, ήτοι θα πρέπει να συλλέγονται χωριστά δεδομένα στατιστικών για τον πληθυσμό με τη ρητή συγκατάθεση των ερωτώμενων, με βάση τον αυτοπροσδιορισμό τους και σύμφωνα με τα ισχύοντα πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα όσον αφορά την προστασία του ιδιωτικού βίου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το έργο του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα της συλλογής δεδομένων δεν επαρκεί και ότι παρόμοιες προσπάθειες θα πρέπει να οργανωθούν σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των ορθών πρακτικών όσον αφορά τη συνεργασία με το τοπικό επίπεδο (πόλεις) και τη γειτονία/κοινότητα, όπου ο διαρθρωτικός ρατσισμός είναι αλληλένδετος με την καθημερινή ζωή και την εργασία, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου διαπολιτισμικής ανοχής. |
| --- | --- |

2.3.5.

2.4.   Πλαίσιο υλοποίησης: η πλήρης αξιοποίηση των μέσων της ΕΕ

| 2.4.1. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εγκρίνουν εθνικά σχέδια δράσης κατά του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων. Μόνα τα μισά περίπου κράτη μέλη διαθέτουν τέτοια σχέδια, γεγονός που αποδεικνύει τον διαφορετικό βαθμό ενδιαφέροντος και δέσμευσης από την πλευρά των κυβερνήσεων των κρατών μελών (5). Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στον καθορισμό κοινών κατευθυντήριων αρχών για τα εθνικά σχέδια δράσης, οι οποίες αναμένονται το 2021, και είναι έτοιμη να συμβάλει στην προσπάθεια. Οι τομείς πολιτικής που επισημαίνονται στο τρέχον σχέδιο δράσης (νομοθεσία κατά των διακρίσεων και ρόλος των φορέων ισότητας· ρητορική μίσους και εγκλήματα μίσους· παράνομη κατάρτιση προφίλ από τις αρχές επιβολής του νόμου· κίνδυνοι από τις νέες τεχνολογίες· στερεότυπα και διαμόρφωση ιστορικής συνείδησης· ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση, την απασχόληση, την υγειονομική περίθαλψη και τη στέγαση· ενσωμάτωση της διάστασης της ισότητας σε εθνικό επίπεδο· συμμετοχή του περιφερειακού και του τοπικού επιπέδου· χρηματοδότηση για την καταπολέμηση του ρατσισμού· συλλογή δεδομένων, διάλογος με την κοινωνία των πολιτών) είναι καλά διαρθρωμένοι και περιεκτικοί. Μια συγκεκριμένη πηγή ανησυχίας είναι το πώς θα πειστούν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να συμμετάσχουν στην προσπάθεια και πώς θα διασφαλιστεί η ενεργή συνεργασία διαφόρων φορέων, θεσμικών οργάνων και οργανισμών σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι θα ενισχυθούν περαιτέρω οι προσπάθειες που καταβάλλονται από τις επιχειρηματικές οργανώσεις και τις μεμονωμένες εταιρείες να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν ένα εργασιακό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς για τους εργαζομένους τους, ανεξαρτήτως φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας, ηλικίας, αναπηρίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού (6). Ένα εργασιακό περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς περιλαμβάνει επίσης ουσιαστικό κοινωνικό διάλογο και ισχυρή εκπροσώπηση των εργαζομένων. Προσβλέπουμε στον ευρωπαϊκό μήνα χαρτών πολυμορφίας τον Μάιο του 2021 και στη δρομολόγηση μιας διαδικτυακής εργαλειοθήκης που θα βοηθήσει τις εταιρείες να αξιολογήσουν την εσωτερική τους πολυμορφία και τις στρατηγικές τους για την πολυμορφία. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πλήρως τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διασφαλίσει ότι η καταπολέμηση των διακρίσεων που γίνονται για συγκεκριμένους λόγους και της διασύνδεσής τους με άλλους λόγους διακρίσεων, όπως το φύλο, η αναπηρία, η ηλικία, η θρησκεία ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός, θα ενσωματωθεί σε όλες τις πολιτικές, τη νομοθεσία και τα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | Η χρηματοδότηση για δράσεις καταπολέμησης του ρατσισμού και των διακρίσεων φαίνεται γενναιόδωρη. Περιλαμβάνει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το νέο πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες», το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και τον νέο Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Βάσει μιας γενικής αξιολόγησης των δράσεων μέχρι στιγμής, φαίνεται ότι υπάρχει περιορισμένο ενδιαφέρον από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών για πρόσβαση σε διάφορους πόρους και προσπάθεια καταπολέμησης του ρατσισμού και των διακρίσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι δημοσιονομικές διατάξεις αυτές καθεαυτές δεν επαρκούν και θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένα σύστημα κινήτρων. Μια από τις σημαντικότερες αιτίες για το περιορισμένο ενδιαφέρον ενδέχεται να είναι ο πολιτικά ευαίσθητος χαρακτήρας των δράσεων και η πολιτική κινητοποίηση ριζοσπαστικών ηγετών, οργανώσεων και ομάδων κατά των εν λόγω δράσεων. |
| --- | --- |

2.4.4.

| 2.4.5. | Η καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων στις εξωτερικές πολιτικές αποτελεί επίσης προτεραιότητα, ιδίως σε έναν κόσμο σοβαρά πληττόμενο από την επιδημία COVID-19. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι οι αξίες της καταπολέμησης του ρατσισμού, της απαγόρευσης διακρίσεων και της ισότητας θα στηριχτούν πλήρως μέσω του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας, σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους από τις χώρες-εταίρους της (7). |
| --- | --- |

2.4.5.

2.5.   Θετική δράση της ΕΕ: συνεκτίμηση της γνώμης του πολίτη και συνακόλουθη δράση

| 2.5.1. | Η δημοκρατική συμμετοχή και η εκπροσώπηση ομάδων ευπαθών στην περιθωριοποίηση, όπως είναι τα άτομα με καταγωγή από φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες, εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Επομένως, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συνεργαστεί με τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνεργασίας για τις Εκλογές και την κοινωνία των πολιτών για τη βελτίωση της συμμετοχής στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για τη δημοκρατία. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στις εργασίες και να συνεισφέρει τη δική της προοπτική και εμπειρογνωμοσύνη. Μια προτεραιότητα θα ήταν η άρση διαφόρων νομικών και διοικητικών δυσχερειών, φραγμών στην προσβασιμότητα και θεσμικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα που είναι έτοιμα να ασχοληθούν με την πολιτική σε όλα τα επίπεδα. Μια άλλη προτεραιότητα θα ήταν η συνεργασία με τα κόμματα και η προτροπή να δημιουργήσουν πιο ποικιλόμορφες εκλογικές περιφέρειες χωρίς αποκλεισμούς και να προωθήσουν ηγέτες και υποψηφίους που προέρχονται από μειονοτικές/ευάλωτες ομάδες. |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συνεδριάζει σε τακτά διαστήματα με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και κοινωνικούς εταίρους που δραστηριοποιούνται στην καταπολέμηση του ρατσισμού σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, προκειμένου να προβαίνει σε απολογισμό της προόδου στην καταπολέμηση του ρατσισμού. Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμμετάσχει στον διάλογο. Είναι σημαντικό να συμπεριληφθούν οι θρησκευτικοί παράγοντες σε αυτή τη διαδικασία. |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον προγραμματισμένο διορισμό συντονιστή για την καταπολέμηση του ρατσισμού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο συντονιστής θα αλληλεπιδρά με τα κράτη μέλη, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις οργανώσεις της κοινωνία των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους και την πανεπιστημιακή κοινότητα για να ενισχύσει τα μέτρα πολιτικής στον τομέα της καταπολέμησης του ρατσισμού. |
| --- | --- |

2.5.3.

| 2.5.4. | Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην προγραμματισμένη σύνοδο κορυφής κατά του ρατσισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η σύνοδος κορυφής θα διοργανωθεί ώστε να συμπίπτει με τη «Διεθνή ημέρα για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων» στις 21 Μαρτίου 2021 και η ημέρα αυτή θα εορτάζεται κάθε χρόνο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

2.5.4.

| 2.5.5. | Οι εργασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση της πολυμορφίας και τη διασφάλιση ενός χώρου εργασίας χωρίς διακρίσεις και χωρίς αποκλεισμούς, για όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγής τους ή το χρώμα του δέρματός τους, επικροτούνται και συνθέτουν ένα πολύ καλό πρότυπο για τη λειτουργία των άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.5.5.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2008) 426 τελικό.

1

(2)  ΕΕ L 328 της 6.12.2008, σ. 55.

2

(3)  Ο διαδικτυακός χώρος γίνεται όλο και περισσότερο στόχος κρατών που επιδιώκουν αντισυμβατικές στρατηγικές για να επηρεάσουν την κοινή γνώμη.

3

(4)  Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενσωματώσει καλύτερα το εν λόγω σχέδιο δράσης στην ευρωπαϊκή ψηφιακή στρατηγική.

4

(5)  Σύμφωνα με την έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2020 (Ιούνιος 2020, FRA), καταρτίστηκαν το 2019 από 15 κράτη μέλη σχέδια κατά του ρατσισμού, των φυλετικών/εθνοτικών διακρίσεων και της σχετικής μισαλλοδοξίας: Βέλγιο, Κροατία, Τσεχική Δημοκρατία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λιθουανία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σουηδία, Ισπανία. Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε σχέδιο αλλά αποχώρησε από την ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2021.

5

(6)  Σύμφωνα με την πρόταση, επί του παρόντος υπάρχουν χάρτες πολυμορφίας σε 24 κράτη μέλη με πάνω από 12 000 υπογράφοντες (εταιρείες, δημόσιοι οργανισμοί, ΜΚΟ, πανεπιστήμια, συνδικαλιστικές οργανώσεις) και συνολικά πάνω από 16 εκατομμύρια εργαζόμενοι.

6

(7)  ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 163.

7

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/128 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/128

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025»

[COM(2020) 698 final]

(2021/C 286/22)

| Εισηγητής: ο κ. | Ionuț SIBIAN |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: η κ. | Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO |

Εισηγητής: ο κ.

Ionuț SIBIAN

Συνεισηγήτρια: η κ.

Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO

| Παραπομπή | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 187/8/12 |

Παραπομπή

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

187/8/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και στηρίζει το θάρρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκδώσει τη στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025, η οποία αποσκοπεί στη μείωση των διακρίσεων και την κατοχύρωση της ασφάλειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων ΛΟΑΤΙ σε ολόκληρη την ΕΕ, μέσω της θέσπισης νομοθετικών μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και να παροτρύνει τα κράτη μέλη να εκπονήσουν και να εφαρμόσουν σε εθνικό επίπεδο τα σχέδια δράσης που αναφέρονται στη στρατηγική. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι, για να είναι επιτυχημένη αυτή η στρατηγική, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει έναν ισχυρό μηχανισμό για την εφαρμογή της και την τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής της, τόσο οριζόντια όσο και κάθετα. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διευκολύνει έναν ευρύ διάλογο μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των διεθνών οργανισμών, των κρατών μελών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι, προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της, η στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ πρέπει να συσχετιστεί με άλλες ευρωπαϊκές στρατηγικές έτσι ώστε να έχει μια διατομεακή προοπτική, π.χ. τη στρατηγική για τα δικαιώματα των θυμάτων, τη στρατηγική για την ισότητα των φύλων, το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού, τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και τη στρατηγική για τα δικαιώματα του παιδιού. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα σχετικά με τις διακρίσεις κατά των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ αφορά τις διακρίσεις στον χώρο εργασίας και την πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Συνεπώς, η οδηγία για την ίση μεταχείριση και την απασχόληση (2000/78/ΕΚ) (1) πρέπει επίσης να προστατεύει τα άτομα που είναι διεμφυλικά, μη δυαδικά, ίντερσεξ και κουίρ έναντι των διακρίσεων σε αυτούς τους τομείς. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επεκτείνει την εφαρμοσιμότητα της οδηγίας σε τομείς διαφορετικούς από την απασχόληση, θεωρώντας την ως αποτελεσματικό μέτρο για την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ, απαιτούνται ενεργές πολιτικές απασχόλησης και η εισαγωγή μιας προοπτικής ΛΟΑΤΚΙ στα σχέδια απασχόλησης. Είναι επίσης σημαντικό να υπάρχουν σχέδια για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ στις εταιρείες, με σκοπό να καταπολεμηθούν οι διακρίσεις που υφίστανται τα εν λόγω άτομα στην εργασία, και είναι σημαντικό σε αυτά να καθορίζονται συγκεκριμένα μέτρα, πρωτόκολλα και μέσα για την καταπολέμηση των διακρίσεων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Για να μην υφίστανται τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ κοινωνικοοικονομικές στερήσεις και υψηλά ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρυνθούν να παρέχουν ιατρικές και κοινωνικές υπηρεσίες, καταλύματα, υποστηρικτικά προγράμματα και ασφαλείς χώρους σε όσα εξ αυτών είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας, εγκλημάτων μίσους και ρητορικής μίσους, καθώς και στους νέους ΛΟΑΤΚΙ που μένουν χωρίς οικογενειακή υποστήριξη κ.λπ. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι λεγόμενες πρακτικές μετατροπής θα πρέπει να απαγορεύονται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, δεδομένου ότι πρόκειται για πρακτικές που παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα και έχουν χαρακτηριστεί ως βασανιστήρια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επικουρήσει τα κράτη μέλη στην απαγόρευση κάθε μορφής επιβλαβών πρακτικών —συμπεριλαμβανομένων των ιατρικά περιττών παρεμβάσεων για τα άτομα ίντερσεξ— και στη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας τους για το φύλο, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι πληρούν τα πρότυπα αυτοδιάθεσης όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παράσχει χρηματοδότηση για την κατάρτιση των επαγγελματιών που αλληλεπιδρούν με τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ, καθώς και να ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. Επιπλέον, απαιτείται ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για την εξειδικευμένη κατάρτιση των ιατρών, των διδασκόντων και άλλων επαγγελματιών, έτσι ώστε να κατανοηθούν καλύτερα οι ειδικές συνθήκες και ανάγκες των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ. Επίσης, μέσω του πειραματικού σχεδίου EUHealth4LGBTIQ παρέχονται εγχειρίδια επιμόρφωσης των παρόχων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν έτσι ώστε τα εν λόγω μαθήματα επιμόρφωσης να είναι διαθέσιμα σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για τα κράτη μέλη, κατά την άποψή μας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εφαρμόσει έναν ισχυρό μηχανισμό εποπτείας της χρήσης αυτών των πόρων από τα κράτη μέλη τόσο σύμφωνα με την ενωσιακή αξία της αποφυγής διακρίσεων που αναφέρεται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ όσο και με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αυτά διαλαμβάνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Η εποπτεία αυτή πρέπει να ασκείται τόσο εκ των προτέρων, με τη διενέργεια ελέγχου ποικιλομορφίας, όσο και εκ των υστέρων, όπως ορίζεται στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων για την περίοδο χρηματοδότησης 2021-2027. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλάβει καθήκοντα θεματοφύλακα των Συνθηκών της EE και να εντείνει τις προσπάθειές της για την εξασφάλιση της άρτιας εκτέλεσης και εφαρμογής τόσο των σχετικών αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα κράτη μέλη —ιδίως όσον αφορά την οδηγία 2004/38/ΕΚ (2)— όσο και της νομοθεσίας περί ασύλου. Είναι επίσης σημαντικό, στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας και των καταστάσεων με διασυνοριακή διάσταση, να εκδοθεί σε ενωσιακό επίπεδο ένας σαφής και πλήρης κανονισμός που δεν θα εισάγει διακρίσεις και θα αφορά την έννοια της «οικογένειας» (μη εξαιρουμένων των «οικογενειών ουράνιου τόξου»), καθώς και την αναγνώριση των πιστοποιητικών γέννησης των διεμφυλικών σε όλα τα κράτη μέλη, ανεξάρτητα από άλλες διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ανταποκριθεί στο καθήκον της, συμβάλλοντας στην προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, η ευρωπαϊκή κοινότητα πρέπει να συνεργαστεί με διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς για την οικουμενική αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και τον σεβασμό της αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ σε όλο τον κόσμο. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό τόσο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσο και οι εθνικοί οργανισμοί να εφαρμόσουν δημόσιες πολιτικές για την προστασία των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ, ώστε να γίνονται σεβαστές σε ολόκληρη την Ένωση οι αξίες που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, καθώς και στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), συγκεκριμένα οι αξίες του σεβασμού «της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, [...], της ισότητας, [...], καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες» (3). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ανακηρύσσει την ΕΕ «ζώνη ελευθερίας των ΛΟΑΤΚΙ». |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τα στοιχεία (4) του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) δείχνουν ότι τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ αποτελούν ευάλωτη ομάδα και χρειάζονται υποστήριξη τόσο από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα όσο και από τις εθνικές αρχές των κρατών μελών. Πιστεύουμε ότι η στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025 αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας/έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου, καθώς και για τη διασφάλιση ενός ασφαλούς χώρου για την κοινότητα των ΛΟΑΤΚΙ σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη χρήση της διατομεακότητας στο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως οριζόντιας αρχής: ο γενετήσιος προσανατολισμός, η ταυτότητα/έκφραση φύλου και/ή τα χαρακτηριστικά φύλου λαμβάνονται υπόψη σε συνδυασμό με άλλα προσωπικά χαρακτηριστικά ή ταυτότητες, όπως το φύλο, η φυλετική καταγωγή, η εθνοτική καταγωγή, η θρησκεία, η πίστη, η αναπηρία και η ηλικία. Όλα αυτά εντάσσονται επίσης στο πλαίσιο της κρίσης της νόσου COVID-19, η οποία έχει πλήξει δυσανάλογα τα ευάλωτα άτομα ΛΟΑΤΚΙ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ωστόσο, προκειμένου η στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025 να εφαρμοστεί αποτελεσματικά και αποδοτικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει έναν μηχανισμό επιχειρησιακής εφαρμογής και παρακολούθησης για να επιβλέπει εάν ή σε ποιο βαθμό έχει εφαρμοστεί η στρατηγική. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πρέπει να ελέγχει ετησίως εάν και σε ποιο βαθμό τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει τις βασικές προτεραιότητες που αναφέρονται στη στρατηγική. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να διενεργείται σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

3.1.   Διακρίσεις κατά των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ

| 3.1.1. | Οι διακρίσεις επηρεάζουν τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ σε όλα τα στάδια της ζωής. Από νεαρή ηλικία, τα παιδιά και οι νεαροί ΛΟΑΤΚΙ, καθώς και τα παιδιά που προέρχονται από οικογένειες ΛΟΑΤΚΙ ή «ουράνιο τόξο», των οποίων ένα μέλος είναι ΛΟΑΤΚΙ, συχνά στιγματίζονται, με αποτέλεσμα να γίνονται στόχοι διακρίσεων και επιθετικότητας, γεγονός που επηρεάζει τις εκπαιδευτικές επιδόσεις τους, τις επαγγελματικές προοπτικές τους, την καθημερινή τους ζωή, καθώς και την ευημερία όλης της οικογένειας. Συνεπώς, απαιτούνται περισσότερα και αποτελεσματικότερα μέτρα προστασίας των παιδιών, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης, για την εξάλειψη των διακρίσεων που υφίστανται τα άτομα ΛΟΑΤΙ. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα σχετικά με τις διακρίσεις κατά των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ αφορά τις διακρίσεις στον χώρο εργασίας (5) και την πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Συνεπώς, η οδηγία για την ίση μεταχείριση και την απασχόληση πρέπει επίσης να προστατεύει τα άτομα που είναι διεμφυλικά, μη δυαδικά, ίντερσεξ και κουίρ έναντι των διακρίσεων σε αυτούς τους τομείς. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επεκτείνει την εφαρμοσιμότητα της οδηγίας σε τομείς διαφορετικούς από την απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση, θεωρώντας την ως αποτελεσματικό μέτρο για την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Όσον αφορά τις διακρίσεις στον χώρο εργασίας, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα διεμφυλικά άτομα λόγω των κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν (για παράδειγμα: η αναντιστοιχία μεταξύ της πραγματικής και της νομικής κατάστασης λόγω των δύσκολων διαδικασιών για την αλλαγή των εγγράφων ταυτότητας στα περισσότερα κράτη μέλη, η έλλειψη ιατρικών διαδικασιών, οι προκαταλήψεις που αντιμετωπίζουν κ.λπ.). Αυτές οι κοινωνικές προκλήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε παρενόχληση στον χώρο εργασίας, σε απόλυση και, γενικά, σε πολυάριθμα προβλήματα από την αναζήτηση εργασίας και μετέπειτα. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Υπογραμμίζουμε την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίσει γραμμές δράσης για ενεργές πολιτικές απασχόλησης, με στόχο τα κράτη μέλη και οι εθνικές αρχές να αναπτύξουν εθνικά σχέδια για την απασχόληση τα οποία να περιλαμβάνουν ειδικά μέτρα για τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ και να περιορίζουν τις επιπτώσεις της έλλειψης πρόσβασης στην απασχόληση από την οποία τα άτομα αυτά πλήττονται διαρθρωτικά. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστική την επέκταση των ευρωπαϊκών κανονισμών για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση, με στόχο την ενσωμάτωση των διεμφυλικών, καθώς και των ατόμων που είναι μη δυαδικά, ίντερσεξ και κουίρ, με σκοπό την προστασία όλων των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ έναντι διακρίσεων στην απασχόληση λόγω γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας και έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επεκταθεί η οδηγία για την ίση μεταχείριση και σε άλλους τομείς πέραν της εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να υποστηριχθεί στο αίτημά της προς το Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση, έτσι ώστε να καλυφθούν τα κενά στην προστασία που παρέχει η νομοθεσία της ΕΕ έναντι των διακρίσεων λόγω γενετήσιου προσανατολισμού, αλλά και λόγω ταυτότητας/έκφρασης φύλου, χαρακτηριστικών φύλου και οικογενειακού πυρήνα. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έκκληση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ προς τα κράτη μέλη να κυρώσουν τη σύμβαση αριθ. 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) σχετικά με την εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στον κόσμο της εργασίας, η οποία αφορά ένα φάσμα απαράδεκτων μορφών συμπεριφοράς και πρακτικών εις βάρος ατόμων λόγω του βιολογικού ή κοινωνικού φύλου τους και παρέχει καθοδήγηση σε κυβερνήσεις και κοινωνικούς εταίρους για την επιλογή μέσων πρόληψης και πάταξης τέτοιων μορφών διακρίσεων. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα επίπεδα και οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να συμβάλουν στη λήψη μέτρων με ειδικούς αποδέκτες για τον χώρο εργασίας, καθώς και στην εφαρμογή της αυτόνομης συμφωνίας που υπεγράφη από τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους κατά της βίας στην εργασία. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Λόγω των διακρίσεων που υφίστανται τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ στον χώρο ακριβώς όπου θα έπρεπε να αισθάνονται πιο ασφαλείς, δηλαδή στο οικογενειακό περιβάλλον, πολλά άτομα που ανήκουν στην κοινότητα των ΛΟΑΤΚΙ, ιδίως νέοι, καταλήγουν να γίνονται άστεγοι. Σε πολλά κράτη μέλη, οι αρχές δεν είναι σε θέση να παρέχουν κοινωνικές και ιατρικές υπηρεσίες για να στηρίξουν αυτά τα άτομα. Συνεπώς, είναι σημαντικό τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ να ωφελούνται από ασφαλή καταλύματα και ιατρικές υπηρεσίες, ώστε να μπορούν να ενταχθούν στην κοινωνία και να βρουν σταθερή και ασφαλή εργασία. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Εκτός από τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, είναι σημαντικό η ΕΕ να διαθέτει πόρους για την επιμόρφωση των δικαστών, των εισαγγελέων, των συνοριοφυλάκων, των εργαζομένων στις υπηρεσίες μετανάστευσης και των διερμηνέων, έτσι ώστε να κατανοούν τις ειδικές ανάγκες των ευάλωτων αιτούντων διεθνή προστασία, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να περιοριστεί η εφαρμογή των πολιτικών επιστροφής των μεταναστών στα σύνορα της ΕΕ, λαμβανομένου υπόψη ότι πολλά από αυτά τα άτομα εγκαταλείπουν τη χώρα καταγωγής τους εξαιτίας διώξεων που υφίστανται λόγω γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας/έκφρασης φύλου και χαρακτηριστικών φύλου. Η επιστροφή τους χωρίς να τους δοθεί η ευκαιρία να ζητήσουν διεθνή προστασία παραβιάζει τα πλέον θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, τις διεθνείς συνθήκες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τους εθνικούς νόμους για τη διεθνή προστασία. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Κατά την άποψή μας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο αναγνώρισης στα διεμφυλικά άτομα του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού φύλου, τηρώντας έτσι τα υψηλότερα διεθνή πρότυπα σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και προωθώντας την αναγνώρισή τους στα κράτη μέλη και από τις εθνικές αρχές, ώστε τα διεμφυλικά άτομα να μπορούν να δουν την ταυτότητά τους να αναγνωρίζεται χωρίς να χρειάζεται να την αποδείξει ένας τρίτος. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί την πρόσβαση των διεμφυλικών ατόμων σε ιατροφαρμακευτική θεραπεία επιβεβαίωσης φύλου και να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη έτσι ώστε να αξιοποιούνται πλήρως οι δυνατότητες του πλαισίου διασυνοριακής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης της ΕΕ για την αντιμετώπιση τυχόν ελλείψεων σε κάποιο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

3.1.12.

| 3.1.13. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εγκρίνουν στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο για την επιτήρηση, τον έλεγχο και την πρόληψη των σεξουαλικά μεταδιδόμενων ασθενειών. Είναι επίσης σημαντικό σε αυτόν τον τομέα να δοθεί προτεραιότητα σε πόρους για τους επαγγελματίες της υγείας, καθώς και η συμμετοχή τους σε κατάρτιση σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και με την 11η έκδοση της Διεθνούς στατιστικής ταξινόμησης των ασθενειών και των συναφών προβλημάτων υγείας (ICD-11). Επιπλέον, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν την ανταλλαγή εμπειριών και πρακτικών μεταξύ ειδικευμένων επαγγελματιών της υγείας διαφόρων κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.1.13.

| 3.1.14. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να απαγορεύσουν τη «θεραπεία μετατροπής» σε ολόκληρη την ΕΕ, μια ταπεινωτική πρακτική με πολυάριθμες επιπτώσεις στη σωματική και την ψυχική υγεία των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να θεσπίσουν νομοθετικά μέτρα που θα απαγορεύσουν τον «ακρωτηριασμό των ίντερσεξ ατόμων». Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι τα ίντερσεξ άτομα έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιοι εάν επιθυμούν ή όχι να υποβληθούν σε ιατρικές διαδικασίες για την απόδοση ενός συγκεκριμένου φύλου, και η παρέκκλιση από τον κανόνα αυτό θα επιτρέπεται μόνο στο πλαίσιο επειγουσών ιατρικών αναγκών, όταν απειλείται η ζωή του ίντερσεξ ατόμου. |
| --- | --- |

3.1.14.

| 3.1.15. | Τα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ θα πρέπει να συνδέονται στενά και να εξαρτώνται από τις αξίες της ΕΕ που προάγονται στο άρθρο 2 της ΣΕΕ. Επίσης, για τα μεγάλα σχέδια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να εκπονούν εκτίμηση επιπτώσεων για τις ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ, για σχέδια που χρηματοδοτούνται από τα ταμεία της ΕΕ. Συνεπώς, σε επίπεδο κρατών μελών θα πρέπει να υπάρχει έλεγχος πολυμορφίας για τη χρηματοδότηση της ΕΕ, ο οποίος θα διενεργείται από ανεξάρτητη επιτροπή που θα αποτελείται από τοπικές ή κεντρικές εθνικές δημόσιες αρχές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (6). |
| --- | --- |

3.1.15.

| 3.1.16. | Για την κατάρτιση των εμπειρογνωμόνων που καλούνται να διενεργήσουν τον εν λόγω έλεγχο πολυμορφίας στο πλαίσιο των προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΕ, θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα πρόγραμμα κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την ενθάρρυνση των κρατών μελών να ανταλλάσσουν ορθές πρακτικές σχετικά με τον αντίκτυπο των προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΕ στις ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένης της κοινότητας των ΛΟΑΤΚΙ. Για την εφαρμογή αυτού του μέτρου σε ολόκληρη την ΕΕ, πρέπει να δημιουργηθεί ένας εποπτικός μηχανισμός σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.1.16.

| 3.1.17. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να διοργανώνουν εθνικές ενημερωτικές εκστρατείες και προγράμματα αγωγής και ευαισθητοποίησης με σκοπό τη μείωση και την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος ατόμων με διαφορετικό γενετήσιο προσανατολισμό και διαφορετική ταυτότητα φύλου. Εν προκειμένω, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να φροντίζουν τα υποχρεωτικά εθνικά σχολικά προγράμματα να περιλαμβάνουν ενημέρωση σχετική με τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων αυτών του γενετήσιου προσανατολισμού, της ταυτότητας φύλου και της αντίστοιχης έκφρασης, με σκοπό την πρόληψη των διακρίσεων, των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων. Συν τοις άλλοις, τα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να παρέχουν διεξοδική σεξουαλική αγωγή, μέσω της οποίας τα παιδιά και οι έφηβοι θα αποκτούν τις γνώσεις και τις δεξιότητες ώστε να ζουν υγιέστερα και να διατηρούν σχέσεις σε ισότιμη βάση. |
| --- | --- |

3.1.17.

3.2.   Διασφάλιση της ασφάλειας των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ

| 3.2.1. | Γνωρίζουμε ότι, σε αρκετά κράτη μέλη, έχουν διεξαχθεί δημοψηφίσματα για την τροποποίηση των εθνικών συνταγμάτων, με στόχο τον περιορισμό των δικαιωμάτων των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ ή τον στιγματισμό αυτής της κατηγορίας ατόμων στο ευρύ κοινό. Δεδομένης της ροής πληροφοριών σε έναν διασυνοριακό χώρο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν τη διαφάνεια της δημόσιας χρηματοδότησης για όλους τους παράγοντες που εμπλέκονται σε τέτοια δημοψηφίσματα. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρωτοβουλία για τη διεύρυνση του καταλόγου των «εγκλημάτων της ΕΕ» σύμφωνα με το άρθρο 83 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ώστε να καλύπτει τα εγκλήματα μίσους και τη ρητορική μίσους, μεταξύ άλλων όταν στοχοποιούν τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ. Συνεπώς, είναι αναγκαίο η Επιτροπή να θεσπίσει μέτρα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με το θέμα αυτό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δρομολογήσει μια εκστρατεία επικοινωνίας με στόχο την αντιμετώπιση αυτής της τάσης και των συναφών μορφών συμπεριφοράς, προάγοντας την ισότητα όλων των πολιτών της. Προτείνουμε η εκστρατεία αυτή να δρομολογηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να εξετάσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε κράτος μέλος σε τοπικό επίπεδο. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο πλαίσιο του Σχεδίου δράσης της ΕΕ για τη δημοκρατία. Επιπλέον, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν δεσμευτεί να συλλέγουν στοιχεία για λογαριασμό του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) σχετικά με τα εγκλήματα μίσους, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην προκειμένη περίπτωση. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα πρέπει επίσης να θεσπίσει μια σειρά μέτρων για την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων και της παραπληροφόρησης, καθώς και της ρητορικής μίσους, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός διαδικτύου. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει έναν μηχανισμό για την παρακολούθηση της ορθής εφαρμογής της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (DSMAV) σε επίπεδο κρατών μελών, αλλά και να θεσπίσει ένα ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για την ευκολότερη καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων και της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Για την καταπολέμηση της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο, θεωρούμε εξαιρετικά ενθαρρυντικές τις ενέργειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση και την εφαρμογή του «Κώδικα δεοντολογίας για την καταπολέμηση της παράνομης ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο», ο οποίος υπεγράφη από τις εταιρείες Facebook, Microsoft, Twitter και YouTube. Αυτό το είδος εργαλείου –ένας κώδικας δεοντολογίας για την καταπολέμηση της ρητορικής μίσους– θα πρέπει να εφαρμοστεί ως σύσταση σε επίπεδο κρατών μελών, τόσο στον κυβερνοχώρο όσο και στον οπτικοακουστικό χώρο, προκειμένου να δημιουργηθεί ένας ασφαλής χώρος για τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ, καθώς και για άλλες ευάλωτες ομάδες που μπορούν εύκολα να υποστούν διαδικτυακή παρενόχληση ή ρητορική μίσους (7). |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025 θα πρέπει να συνδεθεί με τη στρατηγική για τα δικαιώματα των θυμάτων 2020-2025, ώστε τα άτομα που ανήκουν σε σεξουαλικές μειονότητες να έχουν την εμπιστοσύνη να καταγγέλλουν τα εγκλήματα μίσους που διαπράχθηκαν εις βάρος τους. Συνεπώς, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση των αστυνομικών, των δικηγόρων και των δικαστικών στον τομέα των εγκλημάτων μίσους, των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων, ενώ η συνεργασία με τις ΜΚΟ που παρέχουν στήριξη στα άτομα ΛΟΑΤΚΙ σε αυτόν τον τομέα είναι ουσιαστικής σημασίας. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Η πανδημία COVID-19 μας έδειξε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να παρέχουν επείγουσα ή βραχυπρόθεσμη στέγη στα άτομα ΛΟΑΤΚΙ που είτε είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας, ιδίως τα διεμφυλικά άτομα είτε δέχονται επίθεση από τις ίδιες τις οικογένειές τους. Συνεπώς, η κατασκευή καταλυμάτων, ασφαλών κατοικιών και κέντρων υποστήριξης και η παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών υποστήριξης απαιτούν τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, καθώς και τη χρηματοδότηση της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.6.

3.3.   Οικοδόμηση κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ

| 3.3.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλάβει τον ρόλο του θεματοφύλακα του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως απορρέει από τις ευρωπαϊκές κανονιστικές πράξεις και τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη. Πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες και να αναπτύξει εκτενείς μηχανισμούς για την παρακολούθηση της εφαρμοσιμότητας του ευρωπαϊκού δικαίου και των αποφάσεων του ΔΕΕ στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου και στις πρακτικές των εθνικών αρχών. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Όσον αφορά το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, έναν από τους πυλώνες του ευρωπαϊκού δικαίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει έναν μηχανισμό παρακολούθησης για να διασφαλίσει ότι τα δικαιώματα που παρέχει η οδηγία 2004/38/ΕΚ και, ιδίως το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαβίωσης, αναγνωρίζονται για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες και τις οικογένειές τους, συμπεριλαμβανομένων των «οικογενειών ουράνιου τόξου», σε ολόκληρη την Ένωση. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Για να απολαύουν όλα τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας σε ολόκληρη την ΕΕ, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφενός, να αναπτύξει ένα κανονιστικό πλαίσιο μέσω του οποίου η έννοια της οικογένειας θα είναι αυτόνομη και ανεξάρτητη από το εθνικό δίκαιο των κρατών μελών, ιδίως σε καταστάσεις με διασυνοριακή διάσταση, και, αφετέρου, να διασφαλίσει ότι τα έγγραφα γέννησης που ανταλλάσσονται στο πλαίσιο διοικητικής ή δικαστικής διαδικασίας αναγνωρίζονται σε όλα τα κράτη μέλη, στο πνεύμα της ελεύθερης κυκλοφορίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη με μέλημα τη διευκόλυνση της καταχώρισης συγγένειας για τους διεμφυλικούς γονείς σύμφωνα με τη νομικά αναγνωρισμένη ταυτότητα φύλου τους, με σκοπό την προστασία των οικογενειών αυτών από την ακούσια αποκάλυψη του σεξουαλικού προσανατολισμού, τη διακριτική μεταχείριση και τη βία. |
| --- | --- |

3.3.3.

3.4.   Ηγετικός ρόλος στο αίτημα υπέρ της ισότητας των ΛΟΑΤΚΙ σε παγκόσμιο επίπεδο

| 3.4.1. | Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να αναλάβουν ρόλο εγγυητή και θεματοφύλακα των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων τόσο στις εσωτερικές όσο και στις εξωτερικές τους δραστηριότητες. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι αναγκαίο να συνεργαστούν με άλλους περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και ο ΟΗΕ, με μέλημα την εγγυημένη ασφάλεια και ισότητα που δικαιούνται τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι επίσης σημαντικό, εκτός από τη στήριξη μέτρων για την καταπολέμηση της βίας, του μίσους και των διακρίσεων κατά των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ μέσω του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας σε υποψήφια ή δυνάμει υποψήφια μέλη, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να εισαγάγουν αυτά τα κριτήρια στις εξωτερικές τους δράσεις, στον τομέα της χρηματοδότησης τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

3.4.1.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σ. 16.

1

(2)  ΕΕ L 158 της 30.4.2004, σ. 77.

2

(3)  Άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

3

(4)  https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2020-lgbti-equality-1_en.pdf.

4

(5)  Στον χώρο εργασίας, τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ εξακολουθούν να βιώνουν διακρίσεις κατά την πρόσληψη, στην εργασία και στο τέλος της σταδιοδρομίας τους, οι οποίες αντιβαίνουν στη σαφή νομοθεσία της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα. Πολλά άτομα ΛΟΑΤΚΙ αντιμετωπίζουν πολυάριθμα εμπόδια στην εύρεση ικανοποιητικών και σταθερών θέσεων εργασίας, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα να εντείνεται ο κίνδυνος φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού και έλλειψης στέγης.

5

(6)  Για την εφαρμογή αυτού του μέτρου, πρέπει να συσταθεί ένα σώμα εμπειρογνωμόνων, προκειμένου να αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο τα σχέδια που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη βοηθούν τις ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένης της κοινότητας των ΛΟΑΤΚΙ, καθώς και την ανάλυση που πραγματοποιείται τόσο εκ των προτέρων όσο και εκ των υστέρων σχετικά με την εφαρμογή σχεδίων που χρηματοδοτούνται από τα ευρωπαϊκά ταμεία, βάσει ενός πίνακα αξιολόγησης που έχει δημιουργηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

6

(7)  Οι κώδικες δεοντολογίας θα πρέπει να εμπνέονται από τις αξίες της ΕΕ για την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την πολυμορφία καθώς και την ελευθερία έκφρασης, με τη δημιουργία μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων για την παρακολούθηση της υλοποίησης και της εφαρμογής αυτού του εργαλείου εργασίας, αλλά και με τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών των οποίων η σφαίρα δραστηριότητας υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ευάλωτες ομάδες.

7

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/134 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/134

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027»

[COM(2020) 758 final]

(2021/C 286/23)

| Εισηγητής: | ο κ. Paul SOETE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Paul SOETE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 205/1/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 14.1.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

205/1/9

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την ενσωμάτωση και την ένταξη (εφεξής «σχέδιο δράσης») αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης απάντησης στις προκλήσεις που συνδέονται με τη μετανάστευση, όπως διατυπώθηκε στο νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Το πεδίο εφαρμογής του σχεδίου δράσης είναι ευρύτερο από το προηγούμενο: αντίθετα με το προηγούμενο σχέδιο του 2016, το νέο σχέδιο δράσης δεν καλύπτει μόνο τους μετανάστες, αλλά και τους πολίτες της ΕΕ «που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών». Μολονότι η ενσωμάτωση είναι σημαντική και για αυτή την κατηγορία πολιτών, καθώς και για το σύνολο των πολιτών και των κατοίκων, ενδέχεται επίσης να οδηγεί σε λιγότερο στοχευμένες δράσεις, καθώς τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νεοαφιχθέντες είναι διαφορετικά από τα προβλήματα των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Τα εργαλεία ενσωμάτωσης και ένταξης βρίσκονται κυρίως στα χέρια των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών. Η δράση σε ενωσιακό επίπεδο είναι συμπληρωματική και σχεδιασμένη να προάγει, να διευκολύνει και να συντονίζει τη συνεργασία. Κατά συνέπεια, το σχέδιο δράσης δεν περιλαμβάνει γενικούς ή ειδικούς στόχους για τα κράτη μέλη, αλλά μόνο συστάσεις. Με δεδομένα την τρέχουσα κατάσταση και τον αντίκτυπο της πανδημίας, υπάρχει κίνδυνος αυτά τα θέματα ενσωμάτωσης να θεωρηθούν θέματα χαμηλότερης προτεραιότητας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Το σχέδιο δράσης εξετάζει όλους τους τομείς πολιτικής που είναι βασικοί για την κοινωνικοοικονομική και πολιτική ενσωμάτωση των νεοαφιχθέντων μεταναστών και παρέχει μια επισκόπηση του καταλόγου των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών σε διαφορετικά πεδία τα οποία μπορούν να έχουν αντίκτυπο στη μετανάστευση και την ενσωμάτωση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι πραγματικές προκλήσεις έγκεινται στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τους στόχους που προτείνονται στο σχέδιο δράσης σε βασικά τομεακά πεδία. Ωστόσο, επιθυμεί επίσης να επισημάνει ότι αποτελούν περισσότερο παραδείγματα πιθανών δράσεων παρά μετρήσιμους στόχους. Για τον λόγο αυτό, η αποτελεσματική εφαρμογή τους φαίνεται να εξαρτάται από μια διαδικασία παρακολούθησης που δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ. Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να παρακολουθεί συνεχώς την εφαρμογή του σχεδίου δράσης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Συγκριτικά με το σχέδιο δράσης του 2016, εδώ αποδίδεται μεγαλύτερη προσοχή στην ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου εν γένει. Οι πτυχές του φύλου θα πρέπει επίσης να υπογραμμιστούν στις διάφορες ενότητες των τομεακών πεδίων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η αξία της εργασίας εν γένει θα πρέπει να διατρέχει το σχέδιο δράσης, καθώς η εργασία σε όλες τις διαφορετικές μορφές της αποτελεί βασική πτυχή της ενσωμάτωσης και της προσωπικής εξέλιξης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Το σχέδιο δράσης παρέχει μια επισκόπηση όλων των χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται σε κάθε τομεακό πεδίο. Ωστόσο, τα μέσα αυτά φαίνεται να έχουν σχεδιαστεί για εμπειρογνώμονες σε θέματα επιδοτήσεων· επομένως, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να διευκολύνει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, για παράδειγμα, με τη δημιουργία ενός ειδικού μέσου ένταξης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τον φόβο ότι η χρηματοδότηση της ενσωμάτωσης θα διολισθήσει σταδιακά στον κατάλογο προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της κοινωνίας των πολιτών εν γένει για την ενσωμάτωση στον τοπικό τρόπο ζωής, καθώς και τον συγκεκριμένο ρόλο των συνδικάτων και των οργανώσεων εργοδοτών. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Το σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027 αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης απάντησης στις προκλήσεις που συνδέονται με τη μετανάστευση, όπως διατυπώθηκε στο νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο. Στηρίζεται και επικαιροποιεί τις δεσμεύσεις του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την ένταξη του 2016 και έχει επταετή διάρκεια με ενδιάμεση επανεξέταση το 2024, σύμφωνα με το ΠΔΠ για την ίδια περίοδο. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ανάγκη ύπαρξης ενός σχεδίου δράσης προκύπτει από τις αισθητές διαφορές μεταξύ των μεταναστών και του γηγενούς πληθυσμού όσον αφορά τα επίπεδα εκπαίδευσης, απασχόλησης, φτώχειας και συνθηκών στέγασης. Για να αναφέρουμε ένα στοιχείο που αποτυπώνει αυτό το κενό, το ποσοστό νέων μεταναστών (ηλικίας 18-24 ετών) που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΑΚ) στην ΕΕ είναι 21 %, συγκριτικά με 12,5 % του γηγενούς πληθυσμού. Υφίσταται επίσης σημαντικό κενό μεταξύ των φύλων, με το ποσοστό των νέων μεταναστριών που εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία να ανέρχεται στο 25,9 % (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πανδημία COVID-19 έριξε φως στις βαθιά ριζωμένες ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση των μεταναστών σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη με κινδύνους για την κοινωνία εν γένει. Αποκάλυψε, επίσης, ότι οι μετανάστες είναι πιθανότερο να εργαστούν σε θέσεις εργασίας που απαιτούν διαπροσωπική επαφή και ως εκ τούτου είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη νόσο COVID-19. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πλήρης ένταξη των μεταναστών στην αγορά εργασίας θα μπορούσε να αποφέρει μεγάλα οικονομικά οφέλη στην εθνική ευημερία, μεταξύ άλλων για τα συνταξιοδοτικά συστήματα και με όρους φορολογικών εισφορών (2). Αυτό είναι επωφελές για όλους, καθώς η πλήρης ένταξη ωφελεί επίσης τους μετανάστες, παρέχοντάς τους πρόσβαση στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας υποδοχής. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Το σχέδιο δράσης αναφέρεται σε μια δέσμη γενικών βασικών αρχών και αξιών κοινών σε όλες τις πολιτικές ένταξης της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης μιας αναφοράς στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι συγκεκριμένες δράσεις που παρουσιάζονται στο σχέδιο δράσης αφορούν τέσσερα τομεακά πεδία, ήτοι την εκπαίδευση και κατάρτιση, την απασχόληση και τις δεξιότητες, την υγεία και τη στέγαση. Για καθένα από αυτά, εντοπίζονται κενά ενσωμάτωσης. Αυτές οι δράσεις συμπληρώνονται από οριζόντιες δράσεις που περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ισχυρών συμπράξεων, την αύξηση των διαφόρων ευκαιριών χρηματοδότησης, την ενίσχυση των συνδέσμων με την κοινωνία υποδοχής, την ενίσχυση της χρήσης νέων τεχνολογιών και ψηφιακών εργαλείων, και την παρακολούθηση της προόδου της ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το επίκεντρο του σχεδίου δράσης αφορά τη διαδικασία ενσωμάτωσης καθ’ εαυτή και όχι την είσοδο στην ΕΕ. Μολαταύτα, επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι το θέμα της οικογενειακής επανένωσης συνεχίζει να αποτελεί σημαντικό παράγοντα της νομικής και κοινωνικής ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Αντίθετα με το σχέδιο του 2016, το ισχύον δεν καλύπτει μόνο τους μετανάστες, αλλά και πολίτες της ΕΕ «που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών». Η ΕΟΚΕ λαμβάνει γνώση του ευρύτερου πεδίου εφαρμογής, καθώς οι πτυχές της ενσωμάτωσης είναι επίσης σημαντικές τόσο για αυτή τη δεύτερη κατηγορία πολιτών όσο και για το σύνολο των πολιτών και των κατοίκων· αυτό προωθεί τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, σύμφωνα με τον οποίο τα δικαιώματα και οι ανάγκες ένταξης συνδέονται επίσης με ευθύνες. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Παρ’ όλα αυτά, η ΕΟΚΕ εκφράζει τον φόβο ότι το ευρύτερο πεδίο εφαρμογής του σχεδίου δράσης μπορεί επίσης να οδηγήσει σε λιγότερο στοχευμένες — και κατά συνέπεια λιγότερο αποτελεσματικές — δράσεις. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νεοαφιχθέντες είναι διαφορετικά από αυτά των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς. Επιπλέον, η συμπερίληψη των κοινωνικών αναγκών των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς στις πολιτικές μετανάστευσης και ένταξης ενέχει τον κίνδυνο στιγματισμού τους και διαιώνισης του ρατσισμού. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής παρέχει μια καλή επισκόπηση του καταλόγου των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών σε διαφορετικά πεδία τα οποία έχουν αντίκτυπο στη μετανάστευση και την ένταξη. Το έγγραφο εξετάζει όλους τους βασικούς τομείς πολιτικής που απαιτούνται για την κοινωνικοοικονομική και την πολιτική ενσωμάτωση των νεοαφιχθέντων μεταναστών. Εξετάζει επίσης τη διαθεσιμότητα κονδυλίων και συμπράξεων με ιδρύματα και οργανώσεις για τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, παράλληλα με αυτές τις πολιτικές, η εργασία παραμένει βασικός μοχλός ενσωμάτωσης και ως τέτοιος θα πρέπει να διαφυλάσσεται και να προάγεται ως κεντρικό στοιχείο ολόκληρου του σχεδίου. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι πραγματικές προκλήσεις έγκεινται στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών. Για παράδειγμα, ακόμη και όταν αναγνωρίζονται τα προηγούμενα προσόντα των μεταναστών, οι εργοδότες διστάζουν να τους προσλάβουν λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης όσον αφορά τον επίπεδο των δεξιοτήτων τους. Αυτό φαίνεται να ισχύει για τους μετανάστες από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, καθώς και από τη Νότια και την Κεντρική Ασία. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η δέσμευση για ενίσχυση της συμμετοχής στις ενωσιακές πολιτικές ενσωμάτωσης και ένταξης των περιφερειακών και τοπικών αρχών, της κοινωνίας των πολιτών και των μεταναστών και των οργανώσεών τους αποτελεί θετική πτυχή του νέου σχεδίου δράσης. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στην κοινωνία των πολιτών θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν τα συνδικάτα και οι οργανώσεις εργοδοτών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Το σχέδιο δράσης αναγνωρίζει σωστά τη σημασία των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών στις πολιτικές ενσωμάτωσης και προωθεί τη συνεργασία μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα, θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα περισσότερα εργαλεία ενσωμάτωσης βρίσκονται στα χέρια τους. Η δράση σε ενωσιακό επίπεδο είναι συμπληρωματική και σχεδιασμένη να προάγει, να διευκολύνει και να συντονίζει τη συνεργασία, όποτε είναι χρήσιμο. Συνεπώς, το σχέδιο δράσης δεν περιλαμβάνει γενικούς ή ειδικούς στόχους για τα κράτη μέλη, αλλά μόνο συστάσεις. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Δεδομένου ότι το κείμενο είναι μη δεσμευτικό και τα κράτη μέλη είναι τελικώς υπεύθυνα για τις πολιτικές ενσωμάτωσης σε εθνικό επίπεδο, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να υπάρξουν σαφείς δεσμεύσεις από τα κράτη μέλη της ΕΕ και να συσταθούν κατάλληλα φόρουμ, συμπεριλαμβανομένων τακτικών συναντήσεων, για τον συντονισμό των πολιτικών και την αξιολόγηση της προόδου. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η Επιτροπή καθορίζει με σαφήνεια τι επιθυμεί να επιτύχει σε κάθε τομέα. Η ΕΟΚΕ στηρίζει τη διάγνωση και τα προτεινόμενα επιτεύγματα, αλλά επισημαίνει την απουσία σαφών γενικών ή ειδικών ανά δράση στόχων. Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής φαίνεται να εξαρτάται από μια διαδικασία παρακολούθησης που πρέπει να θεσπιστεί. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Στη γνωμοδότηση SOC/649 (Ένα νέο σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο) (3), η ΕΟΚΕ διερωτήθηκε για την κλίμακα και τη δομή της στήριξης για τα μέτρα ενσωμάτωσης. Τα εργαλεία και τα κίνητρα που παρέχονται στους διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς από το σχέδιο δράσης ενδέχεται να μην επαρκούν για να βελτιωθεί η ενσωμάτωση με εύλογο τρόπο, δεδομένης ιδίως της μακροπρόθεσμης φύσης των μέτρων σε αυτό το πεδίο. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να παρακολουθείται η εφαρμογή του παρόντος σημείου. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η χρηματοδότηση αποτελεί σημαντικό μέρος του σχεδίου δράσης. Τα κράτη μέλη και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι φορείς ενθαρρύνονται να κάνουν πλήρη χρήση της ενωσιακής χρηματοδότησης. Το σχέδιο δράσης παρέχει μια επισκόπηση όλων των χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται σε κάθε τομεακό πεδίο. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Παρόλο που η ενσωμάτωση συγκαταλέγεται στις κατευθυντήριες αρχές που δικαιολογεί το σχέδιο δράσης, το σχέδιο δεν παρέχει ικανοποιητική καθοδήγηση όσον αφορά τον τρόπο ενσωμάτωσης των πολιτικών ένταξης στα γενικά μέτρα κοινωνικής συνοχής. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναφορά στη διάσταση φύλου της ενσωμάτωσης στο νέο σχέδιο δράσης. Ταυτόχρονα, υπογραμμίζει ότι οι προκλήσεις της ενσωμάτωσης που σχετίζονται με το φύλο χρήζουν μεγαλύτερης προσοχής και περισσότερο συγκεκριμένης δράσης σε καθένα από τα τομεακά πεδία. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Εκπαίδευση και κατάρτιση

| 4.1.1. | Το σχέδιο δράσης ορίζει σωστά ότι η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν τη βάση της επιτυχούς συμμετοχής στην κοινωνία. Τα σχολεία και οι λοιπές εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις αποτελούν σημαντικό περιβάλλον για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς και για την καταπολέμηση του διαχωρισμού. Επιπλέον, η απόκτηση αγωγής του πολίτη σχετικά με τη δημοκρατία και την ιθαγένεια θέτει τα θεμέλια για ενεργό συμμετοχή στην κοινωνία, ενώ ταυτόχρονα αποτρέπει την προσέλκυση των νέων από εξτρεμιστικές ιδεολογίες. Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η ενεργός συμμετοχή στην κοινωνία των πολιτών, δεδομένου ότι προάγει την εμπιστοσύνη, την κοινωνική συνοχή και την ένταξη. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Όσον αφορά τις ειδικές δράσεις για τη βελτίωση της συμμετοχής στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, η στήριξη που παρέχεται από την Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινιστεί περαιτέρω, δεδομένου ότι το σχέδιο δράσης περιλαμβάνει μόνο γενικές αναφορές σε στοχευμένες δραστηριότητες στήριξης. Η πλέον συγκεκριμένη δράση που αναφέρεται είναι η εργαλειοθήκη με πρακτικές οδηγίες σχετικά με την εκπαίδευση και αγωγή στην προσχολική ηλικία που θα δημοσιευτεί στις αρχές του 2021. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Το σχέδιο δράσης αναφέρει επίσης ότι είναι αναγκαίο να διευκολυνθεί η αναγνώριση των προσόντων που αποκτώνται σε τρίτες χώρες. Προτείνει διάφορα μέσα για τη βελτίωση της αναγνώρισης των προσόντων: τα δίκτυα ENIC-NARIC, το πρόγραμμα Erasmus, το πλαίσιο προσόντων της ΕΕ και τη διαδικτυακή πύλη Europass. Πέρα από την ενίσχυση των υφιστάμενων μέσων, είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστούν και να χαρτογραφηθούν τα υφιστάμενα εμπόδια στην αναγνώριση, συμπεριλαμβανομένων της έλλειψης εμπιστοσύνης και άλλων κοινωνικών εμποδίων. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Η Επιτροπή τονίζει τη σημασία της εκμάθησης γλώσσας και προτείνει την περαιτέρω ανάπτυξη ολοκληρωμένων και προσβάσιμων προγραμμάτων εκμάθησης γλώσσας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εκμάθηση γλώσσας θα πρέπει να είναι στο επίκεντρο των δράσεων στους τομείς της εκπαίδευσης και απασχόλησης, ξεκινώντας από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας ενσωμάτωσης. Η εκμάθηση της γλώσσας της κοινότητας υποδοχής διασφαλίζει την πρόσβαση σε κατάλληλα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης με μακροχρόνιο αντίκτυπο στην ενσωμάτωση. Τα προγράμματα εκμάθησης γλώσσας θα πρέπει συνεπώς να επικαιροοιούνται μέσω ολιστικής προσέγγισης (4). |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Βάσει του επικείμενου στόχου της «Εγγύησης για τα παιδιά», είναι σημαντικό να συστήνεται στα κράτη μέλη να στηρίζουν τη μεγαλύτερη πρόσβαση των παιδιών-μεταναστών στην εκπαίδευση διασφαλίζοντας ότι οι διαδικασίες μετανάστευσης δεν παρεμβάλλονται στη σχολική φοίτηση ή στα δικαιώματα των παιδιών ευρύτερα. Η εκπαίδευση θα πρέπει να αξιολογεί, να εκπληρώνει και να ικανοποιεί με εύλογο τρόπο τις επιμέρους ανάγκες των παιδιών-μεταναστών με αναπηρία, ή άλλες ανάγκες, προκειμένου να διευκολύνει την ανάπτυξη της προσωπικότητας, των ταλέντων και της δημιουργικότητάς τους, καθώς και των πνευματικών και σωματικών ικανοτήτων τους στο πλήρες δυναμικό τους. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Όλες οι δράσεις σε αυτούς τους τομείς θα πρέπει να αποσκοπούν στην επίτευξη εκπαιδευτικών συστημάτων χωρίς αποκλεισμούς σε όλα τα επίπεδα και διά βίου μάθησης. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Το σχέδιο υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό οι νόμοι, ο πολιτισμός και οι αξίες της κοινωνίας υποδοχής να κατανοούνται όσο το δυνατόν νωρίτερα μέσω μαθημάτων αγωγής του πολίτη. Η Επιτροπή προτείνει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. Η ενημέρωση σχετικά με αυτά τα ζητήματα θα πρέπει να παρέχεται κατά τρόπο κατανοητό και προσβάσιμο σε όλους. |
| --- | --- |

4.1.7.

4.2.   Απασχόληση και δεξιότητες

| 4.2.1. | Σε αυτό τον τομέα, η διάγνωση προβλημάτων και οι γενικοί στόχοι είναι καλά καθορισμένοι, καταδεικνύοντας τη σημασία της συμβολής των μεταναστών στην οικονομία, ιδίως σε περίοδο COVID-19. Το σχέδιο δράσης τονίζει επίσης πως όχι μόνον οι μετανάστες εργαζόμενοι, αλλά και οι μετανάστες επιχειρηματίες, είναι πολύ σημαντικοί για την ανάπτυξη κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που αναφέρονται, το σχέδιο δράσης ενθαρρύνει τη χρήση των υφιστάμενων ενωσιακών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων της ευρωπαϊκής σύμπραξης για την ένταξη, της συνεργασίας με τους κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους, της πρωτοβουλίας «Εργοδότες ενωμένοι με σκοπό την ένταξη», του προγράμματος InvestEU για τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, του ευρωπαϊκού δικτύου ενσωμάτωσης, του ευρωπαϊκού δικτύου δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης και της πλατφόρμας Europass για την ανταλλαγή και αναβάθμιση πρακτικών για την αξιολόγηση δεξιοτήτων, του ενωσιακού εργαλείου κατάρτισης προφίλ δεξιοτήτων για υπηκόους τρίτων χωρών για τη διευκόλυνση της επικύρωσης δεξιοτήτων, και του επικείμενου προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» για τη στήριξη των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Μεταξύ άλλων στόχων, το σχέδιο δράσης αναφέρει επίσης την αντιμετώπιση των δυσκολιών πρόσβασης σε χρηματοδοτικές υπηρεσίες και πληροφόρηση, αλλά δεν προτείνει καμία συγκεκριμένη δράση για την επίλυση αυτών των δυσκολιών. Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο δράσης θα πρέπει να προωθήσει την ενδυνάμωση των εργαζόμενων μεταναστών διασφαλίζοντας την πρόσβαση σε οικονομικές και νομικές πληροφορίες, μηχανισμούς υποβολής καταγγελιών και ασφαλή αναφορά σε κατανοητό και προσβάσιμο μορφότυπο. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Το σχέδιο δράσης υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστούν πιο αποτελεσματικά και ταχύτερα συστήματα αξιολόγησης δεξιοτήτων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις προηγούμενες εμπειρίες σε αυτό το πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Ωστόσο, τα εργαλεία αξιολόγησης δεξιοτήτων δεν επαρκούν για να διασφαλιστεί μεγαλύτερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, αλλά απαιτείται ανάληψη δράσης για την αντιμετώπιση της δυσπιστίας και των διακρίσεων. Είναι σημαντικό να παρασχεθούν στήριξη και συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές στους εθνικούς οργανισμούς απασχόλησης και στους ενδιαφερόμενους φορείς του τομέα απασχόλησης για την ανάπτυξη πολιτικών κατά των διακρίσεων και την προαγωγή της συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα. Είναι επίσης κρίσιμο να συστηθούν εθνικές πολιτικές που διασφαλίζουν μεγαλύτερη και ομαλότερη πρόσβαση των υπηκόων τρίτων χωρών σε όλους τους τομείς απασχόλησης διευκολύνοντας τις διαδικασίες έκδοσης θεώρησης. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Το σχέδιο δράσης θα πρέπει να επισημάνει επίσης ότι είναι σημαντικό να προαχθεί η μεγαλύτερη πρόσβαση σε μαθητείες, πρακτικές ασκήσεις, επαγγελματική κατάρτιση, ακόμη και εθελοντική εργασία, που ενδέχεται να οδηγήσουν σε πραγματική θέση εργασίας πλήρους απασχόλησης. Αυτό θα παράσχει στους μετανάστες και τους κατοίκους που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών μια ευκαιρία να εργαστούν, να αυξήσουν το επίπεδο δεξιοτήτων τους και να έχουν ένα εισόδημα για να στηρίξουν τον εαυτό τους και τις οικογένειές τους. Συγκεκριμένα, τα προγράμματα που προάγουν την πρόσβαση των νέων στην αγορά εργασίας (π.χ. Εγγυήσεις για τη νεολαία) θα πρέπει να περιέχουν συγκεκριμένες διατάξεις που διασφαλίζουν τη συμμετοχή των υπηκόων τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | Το σχέδιο δράσης θα πρέπει επίσης να προβλέπει στοχευμένες δράσεις που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση των μεταναστριών και των γυναικών προσφύγων και στη βελτίωση της πρόσβασής τους στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων ενισχύοντας τα μέτρα κατά της εμπορίας ανθρώπων και μέσω της στήριξης ειδικών αναγκών. |
| --- | --- |

4.2.7.

4.3.   Υγεία

| 4.3.1. | Έχει σημασία το γεγονός ότι το σχέδιο δράσης υπογραμμίζει ότι η πανδημία COVID-19 έφερε στο προσκήνιο την ύπαρξη βαθιά ριζωμένων ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, και ότι αυτό θέτει σε κίνδυνο την κοινωνία εν γένει. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Υπό το φως της πανδημίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι όλοι οι μετανάστες, συμπεριλαμβανομένων των παράτυπων μεταναστών, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε βασική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και συγκεκριμένα σε εξετάσεις και εμβολιασμούς σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Στο πλαίσιο των προτεινόμενων δράσεων, η Επιτροπή αναφέρεται στις δυνατότητες χρηματοδότησης μέσω του ΤΑΜΕ, του ΕΚΤ+, του ΕΤΠΑ και του επικείμενου προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες». Το σχέδιο δράσης ενθαρρύνει σωστά τη χρήση της ενωσιακής χρηματοδότησης για την παροχή υπηρεσιών υγείας. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να άρουν τα εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και τα εμπόδια που βρίσκονται εντός των υπηρεσιών υγείας, μεταξύ άλλων μέσω ενημερωτικών εκστρατειών σχετικά με τα εθνικά συστήματα υγείας, με την αξιολόγηση και την εκπλήρωση των επιμέρους υγειονομικών αναγκών των μεταναστών με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της ευαισθητοποίησης και της προαγωγής της ψυχικής υγείας του πληθυσμού μεταναστών, ως μέρος της διαδικασίας ενσωμάτωσης, ιδίως ενόψει της συνεχιζόμενης πανδημίας, και μέσω της διασφάλισης πολιτισμικά ευαίσθητων υπηρεσιών ψυχικής υγείας. |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Οι δράσεις που διασφαλίζουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας θα πρέπει επίσης να καλύπτουν τις εγκαταστάσεις υποδοχής για τους αιτούντες άσυλο, ιδίως κατά την κατάρτιση του νέου προγράμματος για την υγεία. |
| --- | --- |

4.3.6.

4.4.   Στέγαση

| 4.4.1. | Στο πλαίσιο του κύματος ανακαινίσεων, η Επιτροπή θα δρομολογήσει μια πρωτοβουλία για την οικονομικά προσιτή στέγαση και θα στηρίξει την αξιοπρεπή, προσβάσιμη και οικονομικά προσιτή στέγαση χωρίς διαχωρισμούς. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στα μοντέλα αυτόνομης στέγασης (αντί της συλλογικής στέγασης) για τους αιτούντες άσυλο. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Μεταξύ των στόχων που απαριθμούνται σε αυτόν τον τομέα, η καταπολέμηση των διακρίσεων στη στεγαστική αγορά και η μείωση του οικιστικού διαχωρισμού θα πρέπει να αποτελούν κορυφαίες προτεραιότητες. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Τούτο συνεπάγεται επίσης μεγαλύτερη έμφαση στη διεύρυνση της οικονομικά προσιτής στέγασης, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής στέγασης, μέσω της ένταξης λύσεων που στοχεύουν υπηκόους τρίτων χωρών, καθώς και όλους τους κατοίκους που αντιμετωπίζουν στεγαστικές ανάγκες (5). |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να χρησιμοποιούν επίσης ενωσιακή χρηματοδότηση για τον σχεδιασμό και την επιβολή μηχανισμών πρόσβασης στη δικαιοσύνη σε περιπτώσεις εκμετάλλευσης κατοικιών. |
| --- | --- |

4.4.4.

4.5.   Εταιρικές σχέσεις για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας ένταξης

| 4.5.1. | Η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ένταξης παρέχοντας στοχευμένη χρηματοδότηση και ανάπτυξη ικανοτήτων στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στη στήριξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών, συμπεριλαμβανομένων της διεύρυνσης της Αστικής Ακαδημίας για την Ένταξη και της ενίσχυσης του διαθρησκευτικού διαλόγου μεταξύ των κοινοτήτων, της υποστήριξης των δήμων για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας ««Οι δήμοι της ΕΕ κατά της ριζοσπαστικοποίησης» που δρομολογήθηκε το 2019. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του διαθρησκευτικού διαλόγου για την ενσωμάτωση. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Το σχέδιο δράσης αναφέρει επίσης το ετήσιο Ευρωπαϊκό φόρουμ για τη Μετανάστευση που οργανώνεται σε συνεργασία με την ΕΟΚΕ και συγκεκριμένα με την οικεία θεματική ομάδα μελέτης «Μετανάστευση και Ένταξη» (IMI), ως τρόπο στήριξης της διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών και οργανώσεις της διασποράς. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Τέλος, το σχέδιο ανακοινώνει τη στήριξη ιδρυμάτων και οργανώσεων μέσω του διαρθρωτικού διαλόγου για την ενσωμάτωση της μετανάστευσης και της διερεύνησης πιθανών εργαλείων συνεργασίας, χωρίς να περιγράφεται λεπτομερώς το περιεχόμενο της εν λόγω στήριξης. |
| --- | --- |

4.5.4.

4.6.   Αυξημένες ευκαιρίες για ενωσιακή χρηματοδότηση

| 4.6.1. | Οι πτυχές χρηματοδότησης διατρέχουν όλες τις δράσεις που προτείνονται στο σχέδιο και συνδέονται με το ΠΔΠ 2021-2027. Προστίθεται μια επισκόπηση των βασικών ταμείων που στήριξαν την ενσωμάτωση και την ένταξη κατά την περίοδο 2014-2020, αλλά δεν δίνονται στοιχεία για το μέλλον. Σε αυτό το σημείο, η ΕΟΚΕ συνειδητοποιεί ότι είναι απαραίτητο να αναμένουμε την ολοκλήρωση της φάσης προγραμματισμού ώστε να γνωρίζουμε τι ποσό θα διατεθεί στα κράτη μέλη στο πλαίσιο κάθε ταμείου για θέματα ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Ο κατάλογος των ταμείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενσωμάτωση και την ένταξη ή είναι συναφή με τις δράσεις για τη στήριξη των μεταναστών είναι εντυπωσιακός, και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων το ΤΑΜΕ, το ΕΚΤ+ και το ΕΤΠΑ. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αποσαφηνιστούν οι συνέργειες με άλλα ταμεία, π.χ. με το πρόγραμμα Erasmus+, τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το ΕΓΤΑΑ και το πρόγραμμα InvestEU. Μόλις εγκριθεί, το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης θα έχει επίσης τη δυνατότητα να παράσχει στήριξη στα κράτη μέλη για την ανάπτυξη ή τη βελτίωση των πολιτικών ενσωμάτωσης και ένταξης. Τέλος, το επικείμενο πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» θα μπορούσε επίσης να διαδραματίζει ρόλο στη χρηματοδότηση συγκεκριμένων δράσεων που στοχεύουν στους πολίτες της ΕΕ που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Αποφασίστηκε να υπάρχει μεγάλο χαρτοφυλάκιο πιθανών ταμείων, αλλά ίσως θα ήταν καλύτερη λύση να επιλεγούν ειδικά ταμεία για θέματα ενσωμάτωσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να διευκολύνει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση με τη δημιουργία, για παράδειγμα, ενός ειδικού μέσου για την ένταξη των μεταναστών. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | Η ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά είναι επίσης σημαντική σε αυτό το πλαίσιο, καθώς στα παιδιά που βρίσκονται σε ιδιαιτέρως μειονεκτική θέση συμπεριλαμβάνονται επίσης τα παιδιά που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. |
| --- | --- |

4.6.3.

| 4.6.4. | Η περιπλοκότητα της ενωσιακής χρηματοδότησης καθιστά απαραίτητη την επικαιροποίηση της εργαλειοθήκης που αναπτύχθηκε το 2018 για τη χρήση κεφαλαίων ενσωμάτωσης κατά την προγραμματική περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

4.6.4.

| 4.6.5. | Μια άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή της πολιτικής χρηματοδότησης είναι η πρόθεση της Επιτροπής να αναπτύξει συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα με ιδρύματα και ιδιώτες δωρητές. |
| --- | --- |

4.6.5.

4.7.   Προώθηση της συμμετοχής και των επαφών με την κοινωνία υποδοχής

| 4.7.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα της συμμετοχής μιας νεοσυσταθείσας ομάδας εμπειρογνωμόνων για τις απόψεις των μεταναστών, που απαρτίζεται από μετανάστες και οργανώσεις που τους εκπροσωπούν, στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των μελλοντικών πολιτικών για τη μετανάστευση, το άσυλο και την ενσωμάτωση. Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της συμμετοχής των μεταναστών και των πολιτών της ΕΕ που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών στη διαδικασία διαβούλευσης και να διασφαλίσει επίσης ότι οι πολιτικές αντανακλούν πραγματικές ανάγκες. Για τους λόγους αυτούς, είναι σημαντικό να δημιουργηθούν ευκαιρίες για αμφίδρομες ανταλλαγές μεταξύ των υπηκόων τρίτων χωρών και των κοινοτήτων υποδοχής ξεκινώντας από τα πρώτα στάδια υποδοχής και ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Στόχος του σχεδίου δράσης είναι η προαγωγή του διαλόγου και η ευαισθητοποίηση όλων των Ευρωπαίων σχετικά με την πραγματικότητα της ενσωμάτωσης και της μετανάστευσης. Αλλά αυτός ο στόχος κινδυνεύει να είναι υπερβολικά αόριστος, παρά τις σαφείς προσπάθειες που έχουν καταβληθεί για την ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα γεγονότα και τα στοιχεία. Η αλλαγή του αφηγήματος για τη μετανάστευση στην κοινή γνώμη είναι απολύτως αναγκαία, και η ΕΟΚΕ διερωτάται τι πρέπει να γίνει για να επιτευχθεί αυτό. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει πρωτοβουλίες, όπως τα φεστιβάλ ποδοσφαίρου για νέους μετανάστες στις πόλεις που φιλοξενούν πρωταθλήματα της ΕΕ, που θα μπορούσαν να έχουν θετικό αντίκτυπο στα θετικά αφηγήματα για τη μετανάστευση. Άλλα ειδικά μέτρα αυτού του είδους, ωστόσο, όπως τα βραβεία ένταξης για τοπικά σχολεία ή κοινότητες/οργανώσεις, μπορούν να ενισχύσουν τις διαφορές που γίνονται αντιληπτές και στιγματίζουν ορισμένες ομάδες. |
| --- | --- |

4.7.3.

4.8.   Ενίσχυση της χρήσης νέων τεχνολογιών και ψηφιακών εργαλείων

| 4.8.1. | Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής σωστά αναγνωρίζει τον πραγματικό κίνδυνο ύπαρξης ψηφιακού κενού μεταξύ των μεταναστών και του γηγενούς πληθυσμού για διάφορους λόγους: το 8,1 % των ατόμων που γεννήθηκαν εκτός Ευρώπης δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν υπολογιστή συγκριτικά με το 3,1 % του γηγενούς πληθυσμού και οι γονείς που προέρχονται από νοικοκυριά μεταναστών ίσως δυσκολεύονται περισσότερο να υποστηρίξουν τα παιδιά τους στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως μάθησης. |
| --- | --- |

4.8.1.

| 4.8.2. | Το σχέδιο δράσης συστήνει την αύξηση του ψηφιακού γραμματισμού του πληθυσμού μεταναστών, αλλά δεν περιέχει συγκεκριμένες προτάσεις, ή στόχους σχετικά με τον τρόπο επίτευξης αυτού στην πράξη. |
| --- | --- |

4.8.2.

| 4.8.3. | Μια ενδιαφέρουσα ιδέα είναι η δέσμευση των μεταναστών στη δημιουργία και την εκπόνηση ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ εικάζει ότι αυτό έχει ήδη επιτευχθεί σε σχέση με τις διοικητικές δραστηριότητες της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.8.3.

4.9.   Παρακολούθηση της προόδου: για μια τεκμηριωμένη πολιτική ενσωμάτωσης και ένταξης

| 4.9.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της επίτευξης περισσότερο τεκμηριωμένης συζήτησης για τη μετανάστευση. Εάν τα καλύτερα δεδομένα και εργαλεία παρουσίασης μπορούν να συμβάλουν σε αυτό τον στόχο, πρέπει να συλλεχθούν, να αναπτυχθούν και να διαδοθούν. Ενωσιακοί δείκτες για την ένταξη υπάρχουν από το 2010, αλλά, παρά τις σημαντικές προσπάθειες, τα κενά γνώσης παραμένουν. Από αυτή την άποψη, στα χρήσιμα εργαλεία θα μπορούσαν να συγκαταλέγονται ένα νέο βαρόμετρο και ένας κοινός πίνακας δεικτών για τη στήριξη της σύγκρισης μεταξύ των χωρών και σε βάθος χρόνου. |
| --- | --- |

4.9.1.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη για την περίοδο 2021-2027, σ. 5.

1

(2)  Ό.π., σ. 2.

2

(3)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 15.

3

(4)  Αναφορικά με τα επίπεδα στη γλώσσα στόχο, βλέπε επίσης τη γνωμοδότηση SOC/641 με θέμα «Ένταξη των γυναικών, των μητέρων και των οικογενειών με μεταναστευτικό υπόβαθρο στα κράτη μέλη της ΕΕ και επιθυμητά επίπεδα γλωσσικών γνώσεων για την ένταξη» (διερευνητική γνωμοδότηση μετά από αίτημα της γερμανικής Προεδρίας) (ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 1).

4

(5)  Για επισκόπηση καινοτόμων στεγαστικών λύσεων χωρίς αποκλεισμούς, βλέπε Housing Europe Observatory (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Στέγασης), 2018. Housing & Migration (Στέγαση & μετανάστευση). Research Briefing (Σύνοψη Έρευνας). Βρυξέλλες: Housing Europe Observatory (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Στέγασης).

5

Housing & Migration (Στέγαση & μετανάστευση). Research Briefing (Σύνοψη Έρευνας)

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/141 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/141

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — “Διασφάλιση της δικαιοσύνης στην ΕΕ — Στρατηγική για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση 2021-2024”»

[COM(2020) 713 final]

(2021/C 286/24)

| Εισηγήτρια: | η κ. Elena CALISTRU |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Elena CALISTRU

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 240/3/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

240/3/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η δικαστική κατάρτιση σχετικά με το δίκαιο της ΕΕ βελτίωσε την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ και έχει δημιουργήσει αμοιβαία εμπιστοσύνη στις διασυνοριακές δικαστικές διαδικασίες, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη του χώρου δικαιοσύνης της ΕΕ. Η στρατηγική βασίζεται στην επιτυχία προηγούμενων προσπαθειών και επιδιώκει να διατηρήσει σε υψηλή προτεραιότητα τη δικαστική κατάρτιση στο θεματολόγιο της ΕΕ, με έμφαση στην αντιμετώπιση αναδυόμενων προκλήσεων, όπως η πράσινη μετάβαση ή οι νέες εργασιακές σχέσεις, και στην προσαρμογή στη νέα τεχνολογική εποχή. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Με την παροχή επαρκών πόρων, υποστήριξης και κατάρτισης, οι εργαζόμενοι στον κλάδο της δικαιοσύνης σε όλα τα κράτη μέλη μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πολιτών, των εργαζομένων και των επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι καλά εκπαιδευμένοι επαγγελματίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της παιδείας όσον αφορά το κράτος δικαίου και στην υπεράσπιση του ίδιου του κράτους δικαίου, στην προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών και αρχών όπως η δικαστική ανεξαρτησία, και στην υποστήριξη της αποτελεσματικής τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι τρέχουσες εξελίξεις στην αγορά εργασίας εγείρουν ολοένα και περισσότερο ερωτήματα σχετικά με το καθεστώς και τους κανόνες που ισχύουν για τους εργαζομένους και τις επερχόμενες νέες μορφές εργασίας. Οι δικαστικές αποφάσεις των κρατών μελών για παρόμοιες ή πανομοιότυπες σχετικές υποθέσεις διαφέρουν, ακόμη και σε υποθέσεις που αφορούν την ίδια επιχείρηση. Για να διασφαλιστεί ενιαία νομολογία και ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστούν κατευθυντήριες γραμμές και κατάρτιση για το δικαστικό σώμα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται πλήρως και αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή έχει απλώς υποστηρικτικό ρόλο στη δικαστική κατάρτιση, ενώ οι εθνικοί φορείς είναι αυτοί που έχουν την πρωταρχική ευθύνη. Ωστόσο, η κατάλληλη στρατηγική ολοκλήρωση και η χρηματοδοτική υποστήριξη για την εφαρμογή της στρατηγικής θα πρέπει να αποτελούν κοινό μέλημα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένων των προκλήσεων σε επίπεδο ΕΕ και του αυξανόμενου αριθμού ζητημάτων με ευρωπαϊκή διάσταση (προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ σε νέους χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς, ψηφιακή και πράσινη μετάβαση), είναι ολοένα και πιο σημαντικό να θεσπιστούν κανόνες για μια πιο ομοιογενή προσέγγιση στα κράτη μέλη όταν πρόκειται για δικαστική κατάρτιση. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Επίσης, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στην τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής και στη συνεργασία με τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ για τη διασφάλιση της απαραίτητης πολιτικής υποστήριξης όσον αφορά την επίτευξη των στόχων. Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά στην Επιτροπή να βρει τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι στην παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Για την προάσπιση των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, του περιβάλλοντος και των δικαιωμάτων που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προστασία και τα δικαιώματα των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος —οι οποίοι διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην πρόληψη των καταχρήσεων που συνδέονται με την απάτη και τη διαφθορά—, καθώς και κάθε παραβίαση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο, θα πρέπει να συμπεριληφθούν στην κατάρτιση των εργαζομένων του κλάδου της δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση θα πρέπει να υπερβαίνει τη νομική εκπαίδευση και η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα την έμφαση στην «άσκηση δικαστικών καθηκόντων» ως κεντρική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την απόκτηση επαγγελματικών προσόντων σε συμπληρωματικά γνωστικά πεδία, όπως η δεοντολογία, η εγκληματολογία και η ψυχολογία, και τη μέριμνα ότι οι νομικοί έχουν την απαραίτητη γνώση για την κατανόηση τεχνικών στοιχείων τα οποία τις περισσότερες φορές εξετάζονται σε διάφορους τομείς της νομοθεσίας της ΕΕ, όπως το περιβάλλον, οι υποδομές ή ο χρηματοπιστωτικός/τραπεζικός τομέας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ομοίως, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης και ιδίως κατά τη χρήση μέσων τεχνητής νοημοσύνης στο δικαστικό σύστημα, η ΕΟΚΕ συνιστά ειδική εκπαίδευση. Ειδικότερα, η γνώση και η εφαρμογή των αρχών του Ευρωπαϊκού χάρτη δεοντολογίας για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα δικαστικά συστήματα θα πρέπει να συνιστώνται και να επιδιώκονται σθεναρά. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Η αξιολόγηση της στρατηγικής για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση 2011-2020 δείχνει ότι η στρατηγική συνέβαλε στη βελτίωση της κατάρτισης των νομικών σχετικά με το δίκαιο της ΕΕ (ειδικά όσον αφορά δικαστές και εισαγγελείς), ανέπτυξε τις ικανότητες δικτύων όπως το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κατάρτισης Δικαστικών (ΕΔΚΔ) και ενίσχυσε τα δίκτυα και τους παρόχους κατάρτισης σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι νέες εξελίξεις και προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω της δικαστικής κατάρτισης σε επίπεδο ΕΕ. Σε αυτές συγκαταλέγονται η επιδείνωση του κράτους δικαίου, η προσβολή θεμελιωδών δικαιωμάτων σε ορισμένα κράτη μέλη, οι νέοι τομείς που χρήζουν ρύθμισης σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και η ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η στρατηγική για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση 2021-2024 στοχεύει στην εδραίωση μιας κοινής ευρωπαϊκής δικαστικής παιδείας που βασίζεται στο κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την αμοιβαία εμπιστοσύνη. Προτείνει ένα πλαίσιο και ένα σύνολο βασικών δράσεων για την ενίσχυση της ορθής και αποτελεσματικής εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ. Τα κράτη μέλη, οι πάροχοι κατάρτισης, οι εθνικές και ευρωπαϊκές οργανώσεις επαγγελματιών στον τομέα της δικαιοσύνης και η ΕΕ καλούνται να ασχοληθούν με τις ακόλουθες προτεραιότητες, μέσω επιμερισμένων αρμοδιοτήτων:






  — | δικαστική κατάρτιση για την προώθηση κοινής παιδείας όσον αφορά το κράτος δικαίου· |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

δικαστική κατάρτιση για την προώθηση κοινής παιδείας όσον αφορά το κράτος δικαίου·

| — | προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, με έμφαση στην προστασία των θυμάτων και των ευάλωτων ατόμων· |
| --- | --- |

—

προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, με έμφαση στην προστασία των θυμάτων και των ευάλωτων ατόμων·

| — | κλιμάκωση της ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης· |
| --- | --- |

—

κλιμάκωση της ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης·

| — | σύμπλευση με τις εξελίξεις στο δίκαιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας· |
| --- | --- |

—

σύμπλευση με τις εξελίξεις στο δίκαιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής δικαστικής συνεργασίας·

| — | εξοπλισμός των επαγγελματιών για την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων, ειδικά την επαύριο της πανδημίας· |
| --- | --- |

—

εξοπλισμός των επαγγελματιών για την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων, ειδικά την επαύριο της πανδημίας·

| — | κατάρτιση πέραν του δικαίου της ΕΕ, σε πεδία όπως η άσκηση δικαστικών καθηκόντων και οι μη νομικές γνώσεις και δεξιότητες· |
| --- | --- |

—

κατάρτιση πέραν του δικαίου της ΕΕ, σε πεδία όπως η άσκηση δικαστικών καθηκόντων και οι μη νομικές γνώσεις και δεξιότητες·

| — | δημιουργία και εφαρμογή πιο εύχρηστης, πρακτικής, προσαρμοσμένης διδακτέας ύλης για εργαζομένους στον κλάδο της δικαιοσύνης· |
| --- | --- |

—

δημιουργία και εφαρμογή πιο εύχρηστης, πρακτικής, προσαρμοσμένης διδακτέας ύλης για εργαζομένους στον κλάδο της δικαιοσύνης·

| — | αυξημένη, ευρύτερη και πιο στοχευμένη κατάρτιση για διάφορες κατηγορίες εργαζομένων στον κλάδο της δικαιοσύνης· |
| --- | --- |

—

αυξημένη, ευρύτερη και πιο στοχευμένη κατάρτιση για διάφορες κατηγορίες εργαζομένων στον κλάδο της δικαιοσύνης·

| — | προώθηση αποτελεσματικών και υψηλής ποιότητας δραστηριοτήτων κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων διαφορετικών μορφών μάθησης με έμφαση στις υβριδικές και/ή ηλεκτρονικές μεθόδους μάθησης και στη χρήση δοκιμασμένων προγραμμάτων σπουδών· |
| --- | --- |

—

προώθηση αποτελεσματικών και υψηλής ποιότητας δραστηριοτήτων κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων διαφορετικών μορφών μάθησης με έμφαση στις υβριδικές και/ή ηλεκτρονικές μεθόδους μάθησης και στη χρήση δοκιμασμένων προγραμμάτων σπουδών·

| — | ενίσχυση της δικαστικής κατάρτισης για νέους επαγγελματίες· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της δικαστικής κατάρτισης για νέους επαγγελματίες·

| — | ενίσχυση της κοινής ευθύνης των εθνικών φορέων, των δικτύων εμπειρογνωμόνων στη νομοθεσία της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Δικτύου Κατάρτισης Δικαστικών, άλλων φορέων σε επίπεδο ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της κοινής ευθύνης των εθνικών φορέων, των δικτύων εμπειρογνωμόνων στη νομοθεσία της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Δικτύου Κατάρτισης Δικαστικών, άλλων φορέων σε επίπεδο ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής·

| — | στόχευση σε εργαζομένους στον κλάδο της δικαιοσύνης εκτός της ΕΕ, ιδίως με προέλευση από τα Δυτικά Βαλκάνια. |
| --- | --- |

—

στόχευση σε εργαζομένους στον κλάδο της δικαιοσύνης εκτός της ΕΕ, ιδίως με προέλευση από τα Δυτικά Βαλκάνια.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η κρίση της νόσου COVID-19 προκάλεσε σημαντικές δυσκολίες στη λειτουργία του δικαστικού συστήματος, ενώ δημιούργησε επίσης πολλές νέες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι επαγγελματίες στον τομέα της δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσοχή που δόθηκε στην ανάγκη να διασφαλιστεί όχι μόνο η υποδομή για την ψηφιακή μετάβαση, αλλά και η επένδυση στις δεξιότητες των επαγγελματιών που χρειάζεται να συμμετέχουν σε αυτόν τον ψηφιακό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Υπάρχει μια σημαντική επιφύλαξη: η εφαρμογή της στρατηγικής είναι αδύνατη χωρίς τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των υπουργείων δικαιοσύνης, των συμβουλίων δικαστικών και εισαγγελικών αρχών, των συμβουλίων αυτορυθμιζόμενων επαγγελμάτων, των ευρωπαϊκών ενώσεων επαγγελματιών στον τομέα της δικαιοσύνης, των παρόχων κατάρτισης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και οργανισμών. Η ΕΟΚΕ ενώνει τη φωνή της με αυτήν της Επιτροπής, κάνοντας έκκληση να δεσμευτούν οι παραπάνω φορείς για την επίτευξη των ποσοτικών και ποιοτικών στόχων της στρατηγικής. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα συμπεράσματα από πολλές προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (1) βάσει των οποίων η συνεπής πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε ολόκληρη την ΕΕ αποτελεί βασικό παράγοντα που στηρίζει την ενιαία αγορά και τη συνεπή εφαρμογή των ενωσιακών έννομων δικαιωμάτων εντός της Ένωσης, παρέχοντας την απαραίτητη σαφήνεια και νομική ασφάλεια για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ μεταξύ των κρατών μελών. Προς τούτο, είναι σημαντικό να υποστηριχθούν τα κράτη μέλη σε εθνικό επίπεδο, όχι μόνο με την απαραίτητη συμπληρωματική χρηματοδότηση (συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων από τα προγράμματα ανάκαμψης και ανθεκτικότητας), αλλά και με μέσα που να διασφαλίζουν ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι και όσοι εργάζονται στον κλάδο της δικαιοσύνης είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν σε αυτήν την προσπάθεια. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Στο ίδιο βαθμό, αναγνωρίζουμε τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στην τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής και στη συνεργασία με τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ για τη διασφάλιση της απαραίτητης πολιτικής στήριξης όσον αφορά την επίτευξη των στόχων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να βρει τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι στην παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι καλά εκπαιδευμένοι επαγγελματίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της παιδείας όσον αφορά το κράτος δικαίου και στην υπεράσπιση του ίδιου του κράτους δικαίου, στην προώθηση των ευρωπαϊκών αξιών και αρχών όπως η δικαστική ανεξαρτησία, και στην υποστήριξη της αποτελεσματικής τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, τονίζουμε τη σημασία της παροχής επαρκών πόρων, της υποστήριξης και της κατάρτισης στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι επαγγελματίες στον τομέα της δικαιοσύνης σε όλα τα κράτη μέλη μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πολιτών και των επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ, με την τήρηση των ίδιων προτύπων και αξιών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Από τη σύστασή της το 2018, η ειδική ομάδα «Θεμελιώδη δικαιώματα και κράτος δικαίου» (FRRL) της ΕΟΚΕ επικεντρώθηκε στις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με ζητήματα που αφορούν την ποιότητα και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι καλά εκπαιδευμένοι επαγγελματίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της παιδείας όσον αφορά το κράτος δικαίου και στην υπεράσπισή του, στην προαγωγή των ευρωπαϊκών αξιών και αρχών όπως η δικαστική ανεξαρτησία, και στην υποστήριξη της αποτελεσματικής τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Επικροτούμε τη συνεχή προσήλωση στην ουσιαστική κατάρτιση των επαγγελματιών στον τομέα της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη, ιδίως μέσω της τήρησης του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα του κράτους δικαίου και μέσω της αποτελεσματικής εφαρμογής των δεσμεύσεων των κρατών μελών όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων συγκεκριμένων ευάλωτων ομάδων όπως παιδιά, άτομα με αναπηρία, θύματα έμφυλης βίας, ρατσισμού και διακρίσεων). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Οι τρέχουσες εξελίξεις στην αγορά εργασίας εγείρουν ολοένα και περισσότερο ερωτήματα σχετικά με το καθεστώς και τους κανόνες που ισχύουν για τους εργαζομένους και τις επερχόμενες νέες μορφές εργασίας. Οι δικαστικές αποφάσεις των κρατών μελών για παρόμοιες ή πανομοιότυπες σχετικές υποθέσεις διαφέρουν, ακόμη και σε υποθέσεις που αφορούν την ίδια επιχείρηση. Για να διασφαλιστεί ενιαία νομολογία και ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστούν κατευθυντήριες γραμμές και κατάρτιση για το δικαστικό σώμα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ένα άλλο στοιχείο που τονίζεται είναι η ανάγκη συνέχισης των δραστηριοτήτων κατάρτισης σε πεδία που θεωρούνται προβληματικά σύμφωνα με το θεματολόγιο ασφαλείας της ΕΕ, όπως το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, το οργανωμένο έγκλημα και τα οικονομικά εγκλήματα που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδίως εντός του νέου πλαισίου που δημιουργείται με τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Αυτό πρέπει να αποτελεί συνεχώς μέλημα για όλους τους ενδιαφερόμενους, ενώ θα πρέπει επίσης να διατεθούν κατάλληλοι πόροι για τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Όσον αφορά την προστασία των οικονομικών και περιβαλλοντικών συμφερόντων της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η κατάρτιση των εργαζομένων του κλάδου της δικαιοσύνης πρέπει να περιλαμβάνει την προστασία των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος, των οποίων τα δικαιώματα είναι ακόμη ελάχιστα γνωστά και οι οποίοι, μέσω της καταγγελίας τους, διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην πρόληψη των καταχρήσεων που συνδέονται με την απάτη και τη διαφθορά και κάθε παραβίαση των δικαιωμάτων της Ένωσης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα θα αποτελέσει η προώθηση του τομέα της δικαιοσύνης στον ψηφιακό χώρο. Ωστόσο, όπως σημειώνει η ΕΟΚΕ, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στα εθνικά πλαίσια, και τα δικαστικά συστήματα στα κράτη μέλη βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ψηφιοποίησης. Στην προτεινόμενη στρατηγική λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές αρμοδιότητες και τηρείται η αρχή της επικουρικότητας. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό όλα τα κράτη μέλη να εργαστούν για τη μείωση των υφιστάμενων κενών ψηφιοποίησης όχι μόνο μέσω της διασφάλισης επενδύσεων σε υποδομές, αλλά και μέσω της ανάπτυξης των δεξιοτήτων για επαγγελματίες του τομέα της δικαιοσύνης, οι οποίοι χρειάζεται να κάνουν την ψηφιακή μετάβαση πραγματικότητα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Χωρίς την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης σε εθνικό επίπεδο και χωρίς επενδύσεις στην κατάρτιση των εργαζομένων του κλάδου της δικαιοσύνης, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούν ψηφιακά μέσα και τεχνολογίες στην καθημερινή τους εργασία, θα είναι δύσκολο να διευκολυνθεί η στενότερη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ δικαστικών αρχών. Επιπλέον, χωρίς επαρκή και συνεκτική επένδυση στην εκπαίδευση όχι μόνο όσον αφορά τις ψηφιακές δεξιότητες, αλλά και την επίγνωση, οι νέες προκλήσεις θα είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν (τόσο η επαρκής προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων και των προσωπικών δεδομένων στον ψηφιακό χώρο, όσο και νέα ζητήματα όπως το έγκλημα στον κυβερνοχώρο). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Όσον αφορά την ψηφιοποίηση και ιδίως κατά τη χρήση μέσων τεχνητής νοημοσύνης στο δικαστικό σύστημα, η ΕΟΚΕ συνιστά ειδική κατάρτιση επί του θέματος. Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η πρόληψη των διακρίσεων, η χρήση δεδομένων καλής ποιότητας στις δικαστικές αποφάσεις και η τήρηση της αρχής του «ελέγχου από τον άνθρωπο» περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στον Ευρωπαϊκό χάρτη δεοντολογίας για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα δικαστικά συστήματα (2). Είναι ζητούμενο υψίστης σημασίας να καταστούν οι αρχές αυτές γνωστές και σεβαστές μέσω της κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Είναι ευπρόσδεκτη η αναγνώριση πως η ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση πρέπει να υπερβαίνει τη νομική εκπαίδευση και να υποστηρίζει την ανάπτυξη επαγγελματικών δεξιοτήτων. Συγκεκριμένα, επισημαίνουμε την έμφαση που δίνεται στην κατάρτιση ως προς την άσκηση δικαστικών καθηκόντων που αναγνωρίζεται ως βασική παράμετρος της αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης, την έμφαση που δίνεται στη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των συστημάτων δικαιοσύνης και των πολιτών, καθώς και στην εμπιστοσύνη μεταξύ των επαγγελματιών στο πλαίσιο της διασυνοριακής συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ένα άλλο βασικό θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι η κατάρτιση των εργαζομένων του κλάδου της δικαιοσύνης σε συμπληρωματικά γνωστικά πεδία, όπως η δεοντολογία, η εγκληματολογία και η ψυχολογία, καθώς και η μέριμνα ότι οι νομικοί έχουν την απαραίτητη γνώση για την κατανόηση τεχνικών στοιχείων τα οποία τις περισσότερες φορές εξετάζονται σε διάφορους τομείς της νομοθεσίας της ΕΕ, όπως το περιβάλλον, οι υποδομές ή ο χρηματοπιστωτικός/τραπεζικός τομέας. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης την έμφαση που δίνεται σε διευρυμένο φάσμα εργαζομένων στη δικαιοσύνη που εφαρμόζουν το ενωσιακό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων —πρωτίστως— δικαστών, εισαγγελέων και δικαστικών υπαλλήλων, αλλά και επαγγελματιών όπως δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, δικαστικοί επιμελητές, διαμεσολαβητές, νομικοί διερμηνείς/μεταφραστές, δικαστικοί πραγματογνώμονες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους και τους επιμελητές κοινωνικής αρωγής. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αρκετά ανομοιογενή εικόνα μεταξύ των κρατών μελών, καθώς υπάρχει ένα ευρύ φάσμα συγκεκριμένων εθνικών συνθηκών που θα μπορούσαν να καταστήσουν αρκετά δύσκολη ακόμη και την υλοποίηση της στρατηγικής. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης ότι η κατάρτιση πρέπει να είναι αρκετά υψηλής ποιότητας προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής, ότι η αξιολόγηση των αναγκών πρέπει να είναι υποχρεωτική, και επίσης ότι οι επαγγελματίες στον τομέα της δικαιοσύνης πρέπει να δοκιμάζονται σε διάφορες μορφές μάθησης, συμπεριλαμβανομένου ενός μείγματος επιτόπιων δραστηριοτήτων με φυσική παρουσία, εργαλείων ηλεκτρονικής μάθησης και πρακτικής εξάσκησης κατά τη διάρκεια της εργασίας. Η ΕΟΚΕ ανησυχεί, ωστόσο, ότι οι κοινές μεθοδολογίες και οι εθνικοί πάροχοι κατάρτισης δεν θα επαρκέσουν για την επίτευξη αυτού του σκοπού, και πως, παρότι επί του παρόντος διατίθενται πολυάριθμοι πόροι, καλές πρακτικές και κατευθυντήριες γραμμές σε επίπεδο ΕΕ, τα κράτη μέλη δεν έχουν δεσμευτεί πλήρως υπέρ της αξιοποίησής τους. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Ο μοναδικής φύσεως ρόλος και τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού δικτύου κατάρτισης δικαστικών μας προσφέρουν πολύτιμη εμπειρία, και επικροτούμε την έμφαση που δίνεται στον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι ενωσιακοί φορείς όσον αφορά την προώθηση και οργάνωση διασυνοριακών δραστηριοτήτων κατάρτισης, πολλαπλασιάζοντας παράλληλα τα αποτελέσματα της εν λόγω κατάρτισης. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Ο ρόλος της ευρωπαϊκής δικαστικής κατάρτισης στην προώθηση μιας κοινής παιδείας όσον αφορά το κράτους δικαίου είναι επίσης σημαντικός όταν προσανατολίζεται στους επαγγελματίες του τομέα της δικαιοσύνης εκτός της ΕΕ ή όταν επιχειρείται με ιδιαίτερη έμφαση να διασφαλιστεί ότι οι νέοι επαγγελματίες στον τομέα της δικαιοσύνης θα λαμβάνουν τις βασικές γνώσεις για το νομικό σύστημα και τη νομική παιδεία της ΕΕ κατά τη διάρκεια της αρχικής τους εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Ευπρόσδεκτη είναι επίσης η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενθαρρύνει τη συμμετοχή επαγγελματιών του τομέα της δικαιοσύνης από τρίτες χώρες — ιδίως από την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων — στην κατάρτιση σχετικά με το κεκτημένο του κράτους δικαίου ή σχετικά με τη διασυνοριακή δικαστική συνεργασία. Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει (3) την ανάγκη υποστήριξης του κράτους δικαίου και της ανεξάρτητης δικαιοσύνης στις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες για προσχώρηση στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στην ανάγκη να αναγνωριστούν οι προκλήσεις που ενδέχεται να προκύψουν για τους επαγγελματίες του δικαστικού συστήματος μετά το Brexit. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της συναφθείσας συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά και για την επιβολή του νόμου και τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις και για τη διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Τέλος, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των προτεινόμενων ενεργειών, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να συμμετέχουν, πέραν των ενδιαφερομένων από το δικαστικό σώμα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι επαγγελματικές ενώσεις του τομέα της δικαιοσύνης, καθώς και αιτούντες δικαιοσύνη που εντάσσονται σε συγκεκριμένους τομείς (περιβάλλον, δημόσιες συμβάσεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, προστασία των καταναλωτών, δικαιώματα των εργαζομένων και εργασιακές σχέσεις κ.λπ.). Η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων μπορεί να συμβάλει επιπλέον στην ενίσχυση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. |
| --- | --- |

4.16.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε εθνικό επίπεδο σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ» (ανακοίνωση) (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 65)· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ενέργειες της ΕΕ για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης και διακυβέρνησης» (ΕΕ C 283 της 10.8.2018, σ. 83)· Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Εφαρμογή της σύμβασης του Århus — Πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα» (EE C 123 της 9.4.2021, σ. 66).

1

(2)  https://rm.coe.int/charte-ethique-fr-pour-publication-4-decembre-2018/16808f699b

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ενίσχυση της διαδικασίας προσχώρησης — Μια αξιόπιστη προοπτική της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια» (ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 88), και Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ» (ΕΕ C 133 της 14.4.2016, σ. 31).

3

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/146 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/146

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο για την έκδοση, την επαλήθευση και την αποδοχή διαλειτουργικών πιστοποιητικών εμβολιασμού, εξέτασης και ανάρρωσης, με σκοπό να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 (ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό)»

[COM(2021) 130 final — 2021/0068 (COD)]

(2021/C 286/25)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Γεώργιος ΒΕΡΝΙΚΟΣ |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Γεώργιος ΒΕΡΝΙΚΟΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 251/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

251/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πανδημία COVID-19 κατέφερε εξαιρετικά μεγάλο πλήγμα στις οικονομίες, τις κοινωνίες και τις ζωές μας και ο τομέας του τουρισμού πλήττεται σε πρωτόγνωρο βαθμό. Η τρέχουσα κρίση αποκάλυψε τη σημασία που έχει ο τουρισμός για την Ευρώπη, όχι μόνον από οικονομική άποψη, αλλά και από την άποψη της συνύπαρξης και της σφυρηλάτησης ενός κοινού πεπρωμένου. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι το «ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό» θα πρέπει να ελαχιστοποιεί την πολυπλοκότητα για τους μετακινούμενους και να διευκολύνει την κυκλοφορία τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι η κατοχή «ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού» δεν συνιστά προϋπόθεση για την άσκηση της ελεύθερης κυκλοφορίας και ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν θεμελιώνει υποχρέωση ή δικαίωμα εμβολιασμού. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ιδίως οι κοινωνικά περιθωριοποιημένες και μειονεκτούσες ομάδες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε συναφή ενημέρωση και ότι ο αντίκτυπος του πράσινου πιστοποιητικού σε αυτές τις ομάδες πρέπει να εκτιμηθεί και να παρακολουθείται δεόντως. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κατοχή του πράσινου πιστοποιητικού δεν θα πρέπει να απαλλάσσει τους μετακινούμενους από τη συμμόρφωση με άλλα μέτρα μείωσης κινδύνου, αλλά θα πρέπει να θεωρηθεί στρατηγική μετάβασης για τις χώρες που ζητούν τη σύσταση μόνιμου μηχανισμού συνεχούς επανεκτίμησης μετά τη θέσπισή του. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να συνεργαστούν για την επίτευξη ενιαίων γενικών όρων (δηλαδή περιεχόμενο, μορφότυπος, αρχές και τεχνικά πρότυπα του πιστοποιητικού) το συντομότερο δυνατόν, καθώς δεν μπορούμε να χάσουμε άλλο ένα καλοκαίρι στο τουρισμό. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα ταξιδιωτικά πρωτόκολλα πρέπει να είναι σαφή και εφαρμοστέα στις διεθνείς αεροπορικές, οδικές και θαλάσσιες μετακινήσεις. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, δεδομένου ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα περιλαμβάνουν ευαίσθητα ιατρικά δεδομένα, είναι σημαντικό όλα τα κράτη μέλη να διαθέτουν διαλειτουργικά συστήματα με εξίσου ισχυρές διατάξεις για την προστασία των δεδομένων. Το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό δεν πρέπει να απαιτεί την κατάρτιση και τη διατήρηση κεντρικής βάσης δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό να οργανωθεί κατά τρόπο ώστε οι πληροφορίες για το ποια κατηγορία ικανοποιείται ώστε να πραγματοποιηθεί η μετακίνηση να είναι ορατές μόνο από τον μετακινούμενο. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό χρησιμεύει και στη διευκόλυνση των μετακινήσεων για επαγγελματικούς λόγους. Αυτό δεν πρέπει να οδηγήσει στην εισαγωγή διακρίσεων στον χώρο εργασίας ή σε κατάχρηση μέσω της απασχόλησης εμβολιασμένων ατόμων από τρίτες χώρες σε θέσεις εργασίας όπου οι συνθήκες εργασίας είναι κακές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι η έκδοση του πιστοποιητικού, καθώς και η επικαιροποίησή του, θα παραμείνουν δωρεάν. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί ο εμβολιασμός με την τόνωση της παραγωγής εμβολίων και την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και προβλεψιμότητας προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής αριθμός εμβολίων σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω μιας συντονισμένης και ενοποιημένης προσέγγισης. Ταυτόχρονα, οι χώρες θα πρέπει να επενδύσουν περαιτέρω σε εκστρατείες εκπαίδευσης σχετικά με τα οφέλη του εμβολιασμού για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι ανάγκη να προστεθούν τα τεστ αυτοδιάγνωσης και η ανάλυση αίματος για αντισώματα COVID στις μεθόδους λήψης του ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι, προκειμένου να αποφευχθούν οι άνισοι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία για όσους δεν έχουν εμβολιαστεί, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν εύκολη και δωρεάν πρόσβαση στις εξετάσεις για όλους τους πολίτες. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το πιστοποιητικό πρέπει να αναγνωρίζεται σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την εδραίωση της πλήρως ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Για να εξασφαλιστεί μια καλά συντονισμένη, προβλέψιμη και διαφανής προσέγγιση όσον αφορά την επιβολή περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 13 Οκτωβρίου 2020, τη σύσταση (ΕΕ) 2020/1475 του Συμβουλίου (1).
  Ωστόσο, στην πραγματικότητα η εν λόγω σύσταση μόλις που επιβλήθηκε, ενώ εφαρμόστηκαν διαφορετικοί περιορισμοί από τα επιμέρους κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.1.

Ωστόσο, στην πραγματικότητα η εν λόγω σύσταση μόλις που επιβλήθηκε, ενώ εφαρμόστηκαν διαφορετικοί περιορισμοί από τα επιμέρους κράτη μέλη.

| 2.2. | Επιπλέον, στη δήλωση που εγκρίθηκε μετά τις άτυπες βιντεοδιασκέψεις στις 25 και 26 Φεβρουαρίου 2021, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζήτησαν να συνεχιστούν οι εργασίες για μια κοινή προσέγγιση όσον αφορά τα πιστοποιητικά εμβολιασμού. Η Επιτροπή συνεργάστηκε με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του δικτύου eHealth, ενός εθελοντικού δικτύου που συνδέει τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την ηλεκτρονική υγεία, με σκοπό την προετοιμασία της διαλειτουργικότητας αυτών των πιστοποιητικών. Το δίκτυο eHealth συμφώνησε επίσης ως προς τα κοινά εναρμονισμένα σύνολα δεδομένων για τον εμβολιασμό COVID-19, τα πιστοποιητικά εξέτασης και ανάρρωσης, καθώς και ένα σχέδιο πλαισίου εμπιστοσύνης στις 12 Μαρτίου 2021. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με βάση τις τεχνικές εργασίες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, η Επιτροπή υπέβαλε, στις 17 Μαρτίου 2021, πρόταση κανονισμού για ένα ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό, η οποία συνιστά πλαίσιο για την έκδοση, την επαλήθευση και την αποδοχή διαλειτουργικών πιστοποιητικών εμβολιασμού, εξέτασης και ανάρρωσης, για τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας στην πρόταση κανονισμού (ΕΕ) 2021/0068 (COD) και συνοδευτική πρόταση για τους υπηκόους τρίτων χωρών που παραμένουν ή διαμένουν νόμιμα στην ΕΕ (2021/0071 (COD).
  Το προγραμματισμένο ευρωπαϊκό πιστοποιητικό θα παρείχε, με ταυτόχρονο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της ιδιωτικής ζωής και της απαγόρευσης των διακρίσεων:






  — | απόδειξη ότι ένα άτομο έχει εμβολιαστεί κατά της νόσου COVID-19 και/ή |
| --- | --- | --- |

2.3.

Το προγραμματισμένο ευρωπαϊκό πιστοποιητικό θα παρείχε, με ταυτόχρονο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της ιδιωτικής ζωής και της απαγόρευσης των διακρίσεων:

—

απόδειξη ότι ένα άτομο έχει εμβολιαστεί κατά της νόσου COVID-19 και/ή

| — | αποτελέσματα των πρόσφατων εξετάσεων για λοίμωξη από SARS-CoV-2 και/ή |
| --- | --- |

—

αποτελέσματα των πρόσφατων εξετάσεων για λοίμωξη από SARS-CoV-2 και/ή

| — | πληροφορίες για την ανάρρωση ενός ατόμου από λοίμωξη από SARS-CoV-2. |
| --- | --- |

—

πληροφορίες για την ανάρρωση ενός ατόμου από λοίμωξη από SARS-CoV-2.

| 2.4. | Θα είναι διαθέσιμο στους πολίτες της ΕΕ και τα μέλη των οικογενειών τους, στους υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν στην ΕΕ και στους επισκέπτες που έχουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν σε άλλα κράτη μέλη. Θα ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και στην Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία μέσω της ενσωμάτωσης αυτού στη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Η Ελβετία μπορεί επίσης να αποφασίσει την εισαγωγή του. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Οι εθνικές αρχές των κρατών μελών της ΕΕ (νοσοκομεία, κέντρα δοκιμών ή υγειονομικές αρχές) θα είναι υπεύθυνες για την έκδοσή του. Το πιστοποιητικό περιλαμβάνει το όνομα του ατόμου, την ημερομηνία γέννησης, την ημερομηνία έκδοσης, πληροφορίες σχετικά με το εμβόλιο, την κατάσταση σχετικά με την εξέταση ή την ανάρρωση και έναν μοναδικό αναγνωριστικό κωδικό. Παράγεται κωδικός QR για την επικύρωση του πιστοποιητικού, τη διασφάλιση της ασφάλειας των δεδομένων και την προστασία από παραποίηση. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η πρόταση δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να άρουν τους περιορισμούς για την ελεύθερη κυκλοφορία (στον βαθμό που είναι απαραίτητοι για την προστασία της δημόσιας υγείας) των ταξιδιωτών με πράσινο πιστοποιητικό, αλλά τους παρέχει αξιόπιστα, γνήσια και εναρμονισμένα έγγραφα όταν το πράττουν. Είναι ως εκ τούτου προφανές ότι θα υπάρξει ένα περιθώριο διακριτικής ευχέρειας, μολονότι το προτεινόμενο πλαίσιο συστήνει οι περιορισμοί να περιοριστούν στους απολύτως απαραίτητους και περιέχει την υπόθεση ότι οι περιορισμοί θα αρθούν για τους κατόχους πιστοποιητικών απαιτώντας από τα κράτη μέλη να ενημερώσουν τα υπόλοιπα κράτη μέλη και την Επιτροπή, εάν εξακολουθήσουν να τους επιβάλλουν. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Το προτεινόμενο σύστημα αφήνει περιθώριο για επικαιροποιήσεις βάσει νέων επιστημονικών στοιχείων όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των εμβολίων να περιστέλλουν τη μετάδοση του SARS-CoV-2 και τη διάρκεια της προστατευτικής ανοσίας από προηγούμενη λοίμωξη. Επί του παρόντος, το πλαίσιο ορίζει τη μέγιστη περίοδο ισχύος του πιστοποιητικού ανάρρωσης από προηγούμενη λοίμωξη από COVID-19 στις 180 ημέρες. Σύμφωνα με την πρόταση, το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό θα ανασταλεί μόλις ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κηρύξει το τέλος της διεθνούς κατάστασης έκτακτης ανάγκης COVID-19 στον τομέα της υγείας, αλλά θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί εκ νέου σε μελλοντική πανδημία. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις για την τρέχουσα κρίση του τουριστικού τομέα

| 3.1. | Ο τουριστικός τομέας, ένας ιδιαιτέρως δυναμικός και διασυνδεδεμένος τομέας, αποτελεί έναν από τους οικονομικούς μοχλούς της Ευρώπης, ο οποίος αντιπροσωπεύει το 50 % (2) του παγκόσμιου τουρισμού. Σε χώρες σε όλα τα επίπεδα ανάπτυξης, πολλά εκατομμύρια θέσεων εργασίας και επιχειρήσεων εξαρτώνται από έναν ισχυρό και ακμαίο τουριστικό τομέα. Άμεσα και έμμεσα, ο τουριστικός τομέας συμβάλλει σχεδόν κατά 10 % στο ΑΕΠ της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πανδημία COVID-19 κατέφερε εξαιρετικά μεγάλο πλήγμα στις οικονομίες, τις κοινωνίες και τις ζωές μας. Προκειμένου να περιορίσουν την εξάπλωση του ιού μεταξύ των εθνικών συνόρων, οι χώρες χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό μέτρων, κάποια από τα οποία είχαν αρνητικό αντίκτυπο στις μετακινήσεις μεταξύ και εντός των κρατών μελών.
  Ο τουρισμός επηρεάζεται σε πρωτόγνωρο βαθμό με το 2020 να αποτελεί το χειρότερο έτος όλων των εποχών για τον τουρισμό. Η Ευρώπη σημείωσε πτώση 69 % στις αφίξεις το 2020 και πτώση 85 % τον Ιανουάριο 2021 (3). |
| --- | --- |

3.2.

Ο τουρισμός επηρεάζεται σε πρωτόγνωρο βαθμό με το 2020 να αποτελεί το χειρότερο έτος όλων των εποχών για τον τουρισμό. Η Ευρώπη σημείωσε πτώση 69 % στις αφίξεις το 2020 και πτώση 85 % τον Ιανουάριο 2021 (3).

| 3.3. | Η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως δύσκολη στις χώρες της ΕΕ που αποτελούν βασικούς τουριστικούς προορισμούς, ήτοι την Ιταλία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία, τη Μάλτα, την Κύπρο, την Ισπανία και τη Γαλλία. Οι απώλειες εσόδων του τουριστικού κλάδου της ΕΕ, ο οποίος απασχολεί περίπου 13 εκατομμύρια άτομα (4), υπολογίζονται σε περίπου 1 δισεκατ. ευρώ μηνιαίως λόγω της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το γεγονός ότι το άνω του ενός τρίτου της τουριστικής προστιθέμενης αξίας που παράγεται στην εγχώρια οικονομία προέρχεται από έμμεση επίδραση αποκαλύπτει το εύρος και το βάθος των διασυνδέσεων μεταξύ του τουρισμού και άλλων τομέων (5). Κατά συνέπεια, η μείωση των τουριστικών ροών έχει σοβαρό αντίκτυπο στην ευρύτερη οικονομία (6). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Αναφορικά με τον τουριστικό τομέα, είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμιστεί ο κοινωνικός του αντίκτυπος. Ο τουρισμός συμβάλλει στην ανάπτυξη αγροτικών κοινοτήτων, παρέχοντας πρόσθετες πηγές εισοδήματος και επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο μια ισορροπημένη εδαφική ανάπτυξη των κοινωνιών μας, Ο τουρισμός αποτέλεσε επίσης κινητήρια δύναμη για την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, διατηρώντας τη για τις μελλοντικές γενιές. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Μακροπρόθεσμα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού εκτιμά ότι θα σημειωθεί πιθανή ανάκαμψη του διεθνούς τουρισμού στο δεύτερο μισό του έτους. Αυτό βασίζεται σε μια σειρά παραγόντων, κυρίως στη σημαντική άρση των ταξιδιωτικών περιορισμών, την επιτυχία των εμβολιαστικών προγραμμάτων και τη θέσπιση εναρμονισμένων πρωτοκόλλων, όπως το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό που προγραμματίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις επί της πρότασης κανονισμού για το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να συνεργαστεί με τα κράτη στο πλαίσιο του δικτύου eHealth με σκοπό την προετοιμασία της διαλειτουργικότητας των πιστοποιητικών εμβολιασμού, προκειμένου να θεσπιστεί μια κοινώς πρόσφορη λύση, να εξαλειφθεί η πολυπλοκότητα, να μειωθούν τα σύνολα δεδομένων των πιστοποιητικών εμβολιασμού στα απολύτως απαραίτητα για την προστασία των ευαίσθητων δεδομένων των κατόχων και να αναπτυχθεί ένας μοναδικός αναγνωριστικός κωδικός. Η μη ανάληψη δράσης στο επίπεδο της Ένωσης είναι πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση διαφορετικών, μη συντονισμένων και πολύπλοκων συστημάτων από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η θέσπιση του «πράσινου πιστοποιητικού» αποτελεί ένα εξαιρετικό κοινό πρότυπο για τη διευκόλυνση της διοικητικής γραφειοκρατίας, ωστόσο δεν μπορεί να θεωρηθεί «βασικός επιταχυντής της ελεύθερης κυκλοφορίας». Η ελεύθερη κυκλοφορία θα εξακολουθήσει να υπόκειται σε εθνικούς περιορισμούς οι οποίοι ορίζονται μόνον από τη δυνατότητα του κάθε κράτους και την ικανότητα του συστήματος υγείας. Κατά συνέπεια, τα μέτρα που εφαρμόζονται για τους διασυνοριακούς Μετακινούμενους (για παράδειγμα, καραντίνα, αυτοαπομόνωση, πρόσθετη και επαναλαμβανόμενη υποβολή σε εξέταση πριν από και/ή μετά την άφιξη) θα παραμείνουν διαθέσιμα και στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, μολονότι το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει ορισμένες συστάσεις προς τα κράτη να περιορίζονται στους απολύτως αναγκαίους περιορισμούς. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κατοχή του πράσινου πιστοποιητικού δεν θα πρέπει να απαλλάσσει τους μετακινούμενους από τη συμμόρφωση με άλλα μέτρα μείωσης του κινδύνου, αλλά θα πρέπει να λογίζεται ως στρατηγική μετάβασης που εφαρμόζεται όταν το επιδημιολογικό πλαίσιο μπορεί να εγγυηθεί τη χαλάρωση των ταξιδιωτικών περιορισμών, ενώ απαιτείται ακόμη η χρήση εγγυήσεων που καθιστούν το ταξίδι πιο ασφαλές. Υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με την αποδοτικότητα των εμβολίων όσον αφορά τη μείωση της μετάδοσης ή ορισμένες μεταλλάξεις και της διάρκειας της χυμικής ανοσίας κατά της αναμόλυνσης από τον ιό SARS-CoV-2. Επιπλέον, εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με την εγκυρότητα των δοκιμών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συστήνει ένθερμα τη λήψη συνοδευτικών μέτρων για την προστασία της υγείας των μετακινούμενων και των εργαζομένων, ιδίως σε κλειστούς και πολυσύχναστους χώρους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτούνται αποτελεσματικές και επείγουσες δράσεις, όπως μεγαλύτερος συντονισμός για τα ταξιδιωτικά πρωτόκολλα μεταξύ των χωρών, ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής και άμεση επανεκκίνηση του τουρισμού, καθώς δεν μπορούμε να χάσουμε άλλο ένα καλοκαίρι στον τουρισμό. Η πανδημία αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα και για την επίλυσή του απαιτούνται παγκόσμια προσέγγιση και εμπιστοσύνη — οι μεμονωμένες λύσεις ανά χώρα δεν έχουν αποτέλεσμα. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, για να είναι το πράσινο πιστοποιητικό αποτελεσματικό, πρέπει να είναι απολύτως διαλειτουργικό, ασφαλές και επαληθεύσιμο. Για αυτόν τον λόγο, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να συνεργαστούν για την επίτευξη ενιαίων γενικών όρων (δηλαδή περιεχόμενο, μορφότυπος, αρχές και τεχνικά πρότυπα του πιστοποιητικού) το συντομότερο δυνατόν. Αυτό περιλαμβάνει κοινά πρότυπα για τη διάρκεια ισχύος των δοκιμών και των εμβολίων (και του είδους αυτών) και για τα άτομα που πιστοποιείται ότι έχουν αναρρώσει.
  Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα ταξιδιωτικά πρωτόκολλα πρέπει να είναι σαφή και εφαρμοστέα στις διεθνείς αεροπορικές, οδικές και θαλάσσιες μετακινήσεις. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εφαρμογή του πράσινου πιστοποιητικού αποτελεί κοινή ευθύνη των συνοριακών αρχών και φορέων. |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα ταξιδιωτικά πρωτόκολλα πρέπει να είναι σαφή και εφαρμοστέα στις διεθνείς αεροπορικές, οδικές και θαλάσσιες μετακινήσεις. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εφαρμογή του πράσινου πιστοποιητικού αποτελεί κοινή ευθύνη των συνοριακών αρχών και φορέων.

| 4.6. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, το πράσινο πιστοποιητικό είναι σχεδιασμένο να είναι όσο πιο απλό γίνεται, εφαρμόζεται ως δέσμη, βασίζεται στην εμπιστοσύνη μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών και θα απαιτήσει επίσης μόνιμο μηχανισμό συνεχούς επανεκτίμησης μετά τη θέσπισή του. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι ακόλουθες αρχές πρέπει να διέπουν το σύστημα: α) το πράσινο πιστοποιητικό θα πρέπει να αποσκοπεί στη μείωση του υπολειμματικού κινδύνου που θεωρείται αποδεκτός από τις εθνικές αρχές και συνάδει με τον ΠΟΥ, β) οι περιορισμοί στις διεθνείς μετακινήσεις θα πρέπει να είναι ανάλογοι με την επιδημιολογική κατάσταση των χωρών προέλευσης και προορισμού, γ) η καραντίνα θα μπορούσε να συνεχίσει να αποτελεί ένα μέσο διαθέσιμο στις αρχές, όταν απαιτείται, δ) οι χώρες που συμμετέχουν στο σύστημα κάνουν δεκτές τις δοκιμές που έχουν εγκριθεί από τις εθνικές αρχές άλλων συμμετεχουσών χωρών, ε) η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η ποσότητα των πληροφοριών που συλλέγονται και διαβιβάζονται διασυνοριακά θα πρέπει να ελαχιστοποιηθεί, στ) το σύστημα θα πρέπει να είναι διαλειτουργικό και να βασίζεται σε κοινή ονοματολογία και κοινό μορφότυπο των διαβιβάσεων πληροφοριών, ζ) το σύστημα θα πρέπει να συμμορφώνεται με τις αρχές της «προστασίας της ιδιωτικής ζωής ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού», στο οποίο τα περιεχόμενα, ο τρόπος συλλογής, ο σκοπός συλλογής και η διάρκεια αποθήκευσης των δεδομένων που συλλέγονται θα καθίστανται σαφή στο υποκείμενο των δεδομένων εξαρχής. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η εκστρατεία εμβολιασμού και οι κανόνες για το εμβόλιο και τις πιστοποιήσεις εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα και ευθύνη των εθνικών κυβερνήσεων. Κανένα κράτος μέλος δεν επέλεξε να καταστήσει τον εμβολιασμό υποχρεωτικό (παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως στην Ιταλία, στο νοσηλευτικό προσωπικό) και φαίνεται μάλλον απίθανο να το πράξει τους επόμενους μήνες.
  Ωστόσο, η καθολική και ισότιμη πρόσβαση σε ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο κατά της νόσου COVID-19 είναι σημαντική για να σωθούν ζωές, να διαφυλαχθεί η δημόσια υγεία και να καταστεί δυνατή η ανοικοδόμηση των οικονομιών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί ο εμβολιασμός με την τόνωση της παραγωγής εμβολίων και την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και προβλεψιμότητας προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής αριθμός εμβολίων σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω μιας συντονισμένης και ενοποιημένης προσέγγισης. Αυτό αποτελεί επίσης σημαντική προϋπόθεση για τη λειτουργία του ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού και την ίση μεταχείριση των πολιτών. |
| --- | --- |

4.8.

Ωστόσο, η καθολική και ισότιμη πρόσβαση σε ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο κατά της νόσου COVID-19 είναι σημαντική για να σωθούν ζωές, να διαφυλαχθεί η δημόσια υγεία και να καταστεί δυνατή η ανοικοδόμηση των οικονομιών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί ο εμβολιασμός με την τόνωση της παραγωγής εμβολίων και την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και προβλεψιμότητας προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκής αριθμός εμβολίων σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω μιας συντονισμένης και ενοποιημένης προσέγγισης. Αυτό αποτελεί επίσης σημαντική προϋπόθεση για τη λειτουργία του ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού και την ίση μεταχείριση των πολιτών.

| 4.9. | Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν τα κονδύλια ανάκαμψης από την πανδημία για προγράμματα εμβολιασμού που στοχεύουν σε τμήματα του πληθυσμού τα οποία σε άλλη περίπτωση θα ήταν δυσκολότερο να προσεγγιστούν, όπως κάτοικοι αγροτικών ή λιγότερο ευημερουσών περιοχών που βρίσκονται μακριά από νοσοκομεία και κλινικές. Επιπροσθέτως, οποιαδήποτε εισαγωγή διακρίσεων όσον αφορά τις εθνοτικές μειονότητες θα πρέπει να αποφευχθεί.
  Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να επενδύσει περαιτέρω σε εκστρατείες εκπαίδευσης σχετικά με τα οφέλη του εμβολίου. Αυτό θα βοηθούσε στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης που καθιστά τους ανθρώπους απρόθυμους να εμβολιαστούν. |
| --- | --- |

4.9.

Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να επενδύσει περαιτέρω σε εκστρατείες εκπαίδευσης σχετικά με τα οφέλη του εμβολίου. Αυτό θα βοηθούσε στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης που καθιστά τους ανθρώπους απρόθυμους να εμβολιαστούν.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι, προκειμένου να αποφεύγονται οι άνισοι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία για όσους δεν έχουν εμβολιαστεί, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν εύκολη και δωρεάν πρόσβαση στις εξετάσεις (και ταχεία λήψη των αποτελεσμάτων της εξέτασης) για όλους τους πολίτες, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη το πιθανό χάσμα μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι η κατοχή «ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού» δεν συνιστά προϋπόθεση για την άσκηση της ελεύθερης κυκλοφορίας και ότι ο προτεινόμενος κανονισμός δεν θεμελιώνει υποχρέωση ή δικαίωμα εμβολιασμού. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι κάθε είδος πιστοποιητικού ανοσίας εγείρει δεοντολογικά ζητήματα σχετικά με τον σεβασμό, τα ατομικά δικαιώματα και συμφέροντα, την ευθύνη δημόσιας υγείας και την κοινωνική δικαιοσύνη. Ο εν λόγω αντίκτυπος, ιδίως για τις κοινωνικά περιθωριοποιημένες και μειονεκτούσες ομάδες, πρέπει να εκτιμηθεί και να παρακολουθείται δεόντως. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό στηρίζει την άκρως αναγκαία ανάκαμψη του τομέα των ταξιδίων και του τουρισμού. Αποτελεί επίσης ένα πολύ σημαντικό πιστοποιητικό όσον αφορά τις μετακινήσεις για επαγγελματικούς λόγους και κάθε άλλη κοινωνική συνάθροιση που θα τονώσει την οικονομία και τις πολιτιστικές και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις και θα έχει θετική επίπτωση στην υγεία (ψυχική ή σωματική) των ανθρώπων εν γένει. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι η έκδοση του πιστοποιητικού, καθώς και η επικαιροποίησή του, θα παραμείνει δωρεάν, όπως καθορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3. Το πιστοποιητικό θα πρέπει να φέρει έναν κωδικό QR, ώστε να βοηθά στη διασφάλιση της ασφάλειας και της γνησιότητας και στην επίσημη γλώσσα/στις επίσημες γλώσσες του εκδίδοντος κράτους μέλους, καθώς και στα αγγλικά. Το πιστοποιητικό πρέπει να αναγνωρίζεται σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την εδραίωση της πλήρως ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό δεν θα χρησιμοποιηθεί μόνο στον τουρισμό. Θα χρησιμεύσει επίσης στη διευκόλυνση των μετακινήσεων για επαγγελματικούς λόγους εντός της Ευρώπης, αλλά ενδέχεται να θέσει μεμονωμένους εργαζόμενους σε μειονεκτική θέση. Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να λάβουν προφυλάξεις, ώστε αυτό να μην οδηγήσει στην εισαγωγή διακρίσεων στον χώρο εργασίας και να μην έχει επιπτώσεις στην απασχολησιμότητα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου όσον αφορά το ενδεχόμενο κατάχρησης του κανονισμού με σκοπό τη διευκόλυνση της εισόδου εμβολιασμένων ατόμων από τρίτες χώρες για να εργαστούν σε θέσεις εργασίας, όπου οι συνθήκες εργασίας είναι κακές. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η ΕΟΚΕ προσθέτει ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν ψηφιακή υποδομή πλαισίου εμπιστοσύνης που επιτρέπει την ασφαλή έκδοση και επαλήθευση των πιστοποιητικών και να στηρίζουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την τεχνική εφαρμογή διασφαλίζοντας, στο μέτρο του δυνατού, τη διαλειτουργικότητα με διεθνώς καθιερωμένα συστήματα τεχνολογίας. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, δεδομένου ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα περιλαμβάνουν ευαίσθητα ιατρικά δεδομένα, θα πρέπει να διασφαλίζεται πολύ υψηλό επίπεδο προστασίας των δεδομένων και να τηρούνται οι αρχές της ελαχιστοποίησης των δεδομένων.
  Ειδικότερα, το πλαίσιο σχετικά με το «ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό» δεν θα πρέπει να απαιτεί τη δημιουργία και διατήρηση βάσης δεδομένων σε ενωσιακό επίπεδο, αλλά να επιτρέπει την αποκεντρωμένη επαλήθευση ψηφιακά υπογεγραμμένων διαλειτουργικών πιστοποιητικών. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα παραμένουν ασφαλή και δεν διενεργείται ανταλλαγή ή κακή χρήση για άλλους σκοπούς. Εκτός αυτού, τα συναφή δεδομένα πρέπει να υπόκεινται σε επεξεργασία μόνο για τον σκοπό του ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού και οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα δεδομένα διαγράφονται στη συνέχεια. Εάν το πράσινο πιστοποιητικό απαιτείται για μετακινήσεις μεταξύ χωρών, είναι σημαντικό όλα τα κράτη μέλη να διαθέτουν διαλειτουργικά συστήματα με εξίσου ισχυρές διατάξεις περί προστασίας των δεδομένων και να προβλέπουν την υποχρέωση των υπεύθυνων επεξεργασίας δεδομένων να διαβουλεύονται με τις εθνικές εποπτικές αρχές προστασίας των δεδομένων πριν από την επεξεργασία οποιωνδήποτε δεδομένων. Η ΕΟΚΕ συστήνει τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων στην προστασία των δεδομένων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή. |
| --- | --- |

4.15.

Ειδικότερα, το πλαίσιο σχετικά με το «ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό» δεν θα πρέπει να απαιτεί τη δημιουργία και διατήρηση βάσης δεδομένων σε ενωσιακό επίπεδο, αλλά να επιτρέπει την αποκεντρωμένη επαλήθευση ψηφιακά υπογεγραμμένων διαλειτουργικών πιστοποιητικών. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα παραμένουν ασφαλή και δεν διενεργείται ανταλλαγή ή κακή χρήση για άλλους σκοπούς. Εκτός αυτού, τα συναφή δεδομένα πρέπει να υπόκεινται σε επεξεργασία μόνο για τον σκοπό του ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού και οι αρμόδιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα δεδομένα διαγράφονται στη συνέχεια. Εάν το πράσινο πιστοποιητικό απαιτείται για μετακινήσεις μεταξύ χωρών, είναι σημαντικό όλα τα κράτη μέλη να διαθέτουν διαλειτουργικά συστήματα με εξίσου ισχυρές διατάξεις περί προστασίας των δεδομένων και να προβλέπουν την υποχρέωση των υπεύθυνων επεξεργασίας δεδομένων να διαβουλεύονται με τις εθνικές εποπτικές αρχές προστασίας των δεδομένων πριν από την επεξεργασία οποιωνδήποτε δεδομένων. Η ΕΟΚΕ συστήνει τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων στην προστασία των δεδομένων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί η σωστή εφαρμογή.

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επαγρύπνηση για την περίπτωση το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό να αποκαλύπτει ευαίσθητα προσωπικά ιατρικά δεδομένα σχετικά με την κατάσταση των ταξιδιωτών όσον αφορά τον εμβολιασμό, τα αντισώματα ή την εξέταση. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συστήνει το ψηφιακό πράσινο πιστοποιητικό να οργανωθεί κατά τρόπο ώστε αυτές οι πληροφορίες να είναι ορατές μόνο στον μετακινούμενο και κάθε τρίτο πρόσωπο να βλέπει μόνον ότι πληρούται η προϋπόθεση. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι ανάγκη να προστεθούν τα τεστ αυτοδιάγνωσης και η ανάλυση αίματος για αντισώματα COVID στις μεθόδους λήψης του ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού. Η πράξη έδειξε ότι η εξέταση αίματος για αντισώματα COVID είναι εξίσου συναφής με το πιστοποιητικό ανάρρωσης από COVID. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, πρέπει να καταστεί σαφές τι θα συμβεί με τα εμβόλια που βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της κυλιόμενης επισκόπησης από τον EMA. Αυτό αποτελεί θέμα ειδικού ενδιαφέροντος για τις χώρες της ΕΕ που χρησιμοποιούν τα εν λόγω εμβόλια. |
| --- | --- |

4.18.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 337 της 14.10.2020, σ. 3.

1

(2)  Ο μεγαλύτερος όγκος αφίξεων κατά την περίοδο 2014-2018 καταγράφεται στην Ευρώπη, που αποτελεί για όλα τα έτη ποσοστό μεγαλύτερο από 50,0 % των ταξιδιών μετάβασης παγκοσμίως. Τα ταξίδια σε ευρωπαϊκούς προορισμούς κατά την περίοδο 2014-2018 αυξήθηκαν κατά 24,3 %.

2

(3)  Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών (UNWT) Μάρτιος 2021.

3

(4)  Eurostat.

4

(5)  Η σημασία των έμμεσων απωλειών λόγω των διατομεακών διασυνδέσεων στον τουριστικό κλάδο υπογραμμίζεται και από τη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη (ΔΗΕΕΑ) ώστε οι ζημίες στο ΑΕΠ να υπολογίζονται κατά προσέγγιση δύο έως τρεις φορές υψηλότερες από την άμεση ζημία στο διεθνές τουριστικό εισόδημα. Η έκθεση της ΔΗΕΕΑ υπολόγισε ότι οι άμεσες και έμμεσες απώλειες στον παγκόσμιο τουρισμό που προκλήθηκαν από την COVID-19 ανέρχονται σε περίπου 4 % του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά με διαφορετικές επιπτώσεις μεταξύ των χωρών, γεγονός που αντανακλά την έκθεσή τους στις μετακινήσεις και τον τουρισμό.

5

(6)  Βάση δεδομένων των Οικονομικών προοπτικών του ΟΟΣΑ (OECD Economic Outlook) Δεκέμβριος 2020 και βάση δεδομένων του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ταξιδίων και Τουρισμού (WTTC).

6

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/152 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/152

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Μια στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον»

[COM (2020) 741 final]

(2021/C 286/26)

| Εισηγητής: | ο κ. Marcin Wiesław NOWACKI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Marcin Wiesław NOWACKI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 14.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 239/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

14.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

239/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στρατηγική αυτή που έχει ως σκοπό την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις για τη συμπερίληψη στόχων για την ανάπτυξη των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά την κατάρτιση εθνικών και περιφερειακών θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στρατηγική δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει υπολογισμούς της συμβολής της αιολικής ενέργειας στην επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ κρίνει θετική την άποψη ότι μια καλά ρυθμισμένη αγορά ενέργειας θα πρέπει να εκπέμπει τα σωστά επενδυτικά μηνύματα. Κατά την ΕΟΚΕ, ένα προβλέψιμο και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο επηρεάζει σημαντικά την ανάπτυξη της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Δεδομένων ορισμένων χαρακτηριστικών, όπως το βάθος και η εγγύτητα με άλλες χώρες, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εγκατάσταση υβριδικών έργων είναι δυνατή μόνο στη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική. Επιπλέον, δεδομένου του αναμενόμενου ρυθμού ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ενωσιακά και εθνικά μέτρα πρέπει πρωτίστως να επικεντρωθούν στην αξιοποίηση του δυναμικού των πλέον προηγμένων έργων που προβλέπεται να συνδεθούν με το εθνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας σε ακτινωτή μορφή. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της για την επιπολαιότητα με την οποία αντιμετωπίζεται στη στρατηγική το ζήτημα της ανακύκλωσης των χρησιμοποιημένων ανεμογεννητριών και συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει τη δέουσα προσοχή στο ζήτημα του κόστους παροπλισμού. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η καθαρή ενέργεια αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα όχι μόνο στο τοπικό περιβάλλον, αλλά στο περιβάλλον και το κλίμα συνολικά. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον καθορισμό των δυνατοτήτων στη Βόρεια Θάλασσα, τη Βαλτική, τη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα, τον Ατλαντικό Ωκεανό στις ακτές της ΕΕ και τα νησιά της ΕΕ. Δεδομένων των ευκαιριών που προσφέρουν οι υφιστάμενες υποδομές στη Βόρεια Θάλασσα, είναι κατανοητό να δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία νέων έργων στη λεκάνη της Βόρειας Θάλασσας. Ωστόσο, για να διασφαλιστούν η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και η κοινωνική και οικονομική συνοχή εντός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη πραγματοποίησης αντίστοιχων επενδύσεων σε υπεράκτια αιολικά πάρκα σε όλες τις θαλάσσιες λεκάνες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση τροποποίησης του κανονισμού ΔΕΔ-Ε, έτσι ώστε να συμπεριληφθεί η αρχή της μονοαπευθυντικής θυρίδας στα υπεράκτια ενεργειακά έργα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έλλειψη λεπτομερειών σχετικών με συγκεκριμένα μέτρα και μέσα υποστήριξης, πράγμα που ενδέχεται να δυσχεράνει τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, εντός των ήδη υπαρχόντων προγραμμάτων πρέπει να δημιουργηθεί ένα ενιαίο μέσο χρηματοδότησης έργων υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. Επιπλέον, η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλους τύπους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η χερσαία αιολική και η φωτοβολταϊκή ενέργεια, σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης και της οδηγίας ΙΙ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπου αναγνωρίζεται η συμβολή κυρίως των αποκεντρωμένων και περιφερειακών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας στην ενίσχυση του δυναμικού δημιουργίας προστιθέμενης αξίας σε περιφερειακό επίπεδο, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην ανάδειξη των πολιτών στο επίκεντρο της πολιτικής, καθιστώντας τους ενεργούς παραγωγούς και παραγωγούς-καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ σημειώνει, εν προκειμένω, με ανησυχία ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει επί του παρόντος «μόνον» στις υπεράκτιες τεχνολογίες και στις τεχνολογίες υδρογόνου και ότι παραμελεί αυτές τις αποκεντρωμένες προσεγγίσεις. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι κάθε επένδυση σε υπεράκτια αιολικά πάρκα θα πρέπει να συμβάλλει όσο το δυνατόν περισσότερο στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των περιοχών που γειτνιάζουν άμεσα με την εκάστοτε επένδυση, με την υποστήριξη της συμμετοχής στο έργο του λεγόμενου παράγοντα «τοπικού περιεχομένου». |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση συμπλήρωσης της στρατηγικής με ένα σχέδιο ανάπτυξης δεξιοτήτων και συστημάτων κατάρτισης στο πεδίο της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την επιθυμία της ΕΕ να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στον τομέα της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και είναι πρόθυμη να στηρίξει την επέκταση και ανάπτυξη του τομέα αυτού, όχι μόνο στη θάλασσα, αλλά και στην ξηρά. Ως εκ τούτου, αναμένει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπληρώσει τη στρατηγική για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με μια στρατηγική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που παράγονται σε χερσαίες εγκαταστάσεις το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Θέμα της παρούσας γνωμοδότησης είναι η «Στρατηγική της ΕΕ για την αξιοποίηση του δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον», η οποία δημοσιεύτηκε στις 18 Νοεμβρίου 2020. Η στρατηγική αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στην εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει το «Σχέδιο κλιματικών στόχων για το 2030» εκτιμάται ότι έως το 2030 πάνω από το 80 % της ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές και ότι η επίτευξη του στόχου για το κλίμα ενόψει του 2050 απαιτεί την παραγωγή υπεράκτιας αιολικής ενέργειας εκτιμώμενης ισχύος 300 GW, η οποία θα πρέπει να συμπληρωθεί με περίπου 40 GW ωκεάνιας ενέργειας. Στην εν λόγω στρατηγική περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να επιτύχει αυτόν τον στόχο. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η στρατηγική αποσκοπεί να επιταχύνει τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, διατηρώντας τους σημαντικούς στόχους της οικονομικής μεγέθυνσης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους σχεδιάστηκε η στρατηγική είναι οι εξής:






  — | Η εφαρμογή των δεσμεύσεων της πρώτης παγκόσμιας συμφωνίας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (Παρίσι 2015). |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

Η εφαρμογή των δεσμεύσεων της πρώτης παγκόσμιας συμφωνίας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (Παρίσι 2015).

| — | Η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

—

Η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω της αύξησης της ενεργειακής απόδοσης.

| — | Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας μέσω της αύξησης του όγκου των επενδύσεων που θα συμβάλουν στον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

—

Η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας μέσω της αύξησης του όγκου των επενδύσεων που θα συμβάλουν στον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

| 3.2. | Σύμφωνα με τη στρατηγική αυτή, η ισχύς από υπεράκτια αιολική ενέργεια θα αυξηθεί από το σημερινό επίπεδο των 12 GW σε τουλάχιστον 60 GW έως το 2030 και σε 300 GW έως το 2050. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να προσθέσει 40 GW ωκεάνιας ενέργειας, καθώς και ισχύ από άλλες αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως οι πλωτές αιολικές και πλωτές φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις έως το 2050. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, απαιτούνται επενδύσεις ύψους περίπου 800 δισεκατ. ευρώ. Απαιτείται επίσης μεγαλύτερη συμμετοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κυβερνήσεων των κρατών μελών, δεδομένου ότι, με τις υφιστάμενες πολιτικές, η τρέχουσα και η προβλεπόμενη ικανότητα εγκατάστασης θα οδηγήσει στην παραγωγή ισχύος μόλις περίπου 90 GW το 2050. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημοσίευση αυτής της στρατηγικής, η οποία περιλαμβάνει ρυθμιστικές προτάσεις και μέτρα για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης, της ενίσχυσης και της εμβάθυνσης της συνεργασίας στα της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα εν λόγω δεδομένα και πληροφορίες καταδεικνύουν το μέγεθος των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές, η βιομηχανία της ΕΕ και οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής. Η στρατηγική παρουσιάζει αισιόδοξες προοπτικές, όπως ευκαιρίες για την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων ή τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η στρατηγική χρησιμοποιεί μόνο ασαφείς πληροφορίες ως προς τις προοπτικές ανάπτυξης της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας σε σχέση με τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι θα δημιουργηθούν πρόσθετες θέσεις εργασίας, όχι μόνο στον τομέα της ενέργειας, αλλά και σε χερσαίες δραστηριότητες όπως η ανάπτυξη λιμένων και η ναυτιλία. Ομοίως, η στρατηγική εξετάζει την επίδραση της ανάπτυξης της βιομηχανίας στο ΑΕγχΠ της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η στρατηγική βασίζεται σε ένα διασυνδεδεμένο περιβάλλον, στο οποίο ο κλάδος των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πρέπει να συνυπάρχει με διάφορες άλλες θαλάσσιες δραστηριότητες (τουρισμός, αλιεία, υδατοκαλλιέργεια κ.λπ.), τα υβριδικά έργα αλληλεπιδρούν με διασυνοριακές διασυνδέσεις, η ανάπτυξη βασίζεται σε στόχους που έχουν τεθεί σε πολλές χώρες και οι ηπειρωτικές χώρες μπορούν να χρηματοδοτούν υπεράκτια έργα. Δεδομένου ότι τα υπεράκτια έργα συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ, η ΕΟΚΕ συνιστά να διασφαλιστεί η διαφάνεια όσον αφορά το ζήτημα επιμερισμού των δαπανών και των οφελών. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την απογοήτευσή της καθότι η στρατηγική δεν περιλαμβάνει υπολογισμούς της συμβολής της αιολικής ενέργειας στην επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050. Με την έμφαση μόνο στην εγκατεστημένη ισχύ, παραβλέπεται αυτός ο βασικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Οι προοπτικές της τεχνολογίας των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

| 4.1. | Οι υπεράκτιες εγκαταστάσεις στην ΕΕ παράγουν 12 GW, ποσότητα που ισοδυναμεί με το 42 % της παγκόσμιας υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. Τα περισσότερα έργα συνίστανται σε ανεμογεννήτριες στον θαλάσσιο πυθμένα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η τεχνολογία αυτή έχει φτάσει σε ορισμένο βαθμό ωριμότητας, κάτι που καταδεικνύεται από τη μείωση κατά 44 % του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για την υπεράκτια αιολική ενέργεια σε διάστημα 10 ετών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσον η στρατηγική ανάπτυξης της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας θα πρέπει να βασίζεται σε εξελισσόμενες τεχνολογίες όπως τα υβριδικά έργα, και εφιστά την προσοχή στην ανάγκη παραγωγής ενέργειας σε ανταγωνιστικές τιμές, η οποία θα επιτρέψει την ανάκαμψη της οικονομίας της ΕΕ μετά την κρίση του κορονοϊού. |
| --- | --- |

4.2.

5.   Η αξιοποίηση του τεράστιου και ποικιλόμορφου δυναμικού των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις θαλάσσιες λεκάνες της ΕΕ

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον καθορισμό των δυνατοτήτων στη Βόρεια Θάλασσα, τη Βαλτική, τη Μεσόγειο, τη Μαύρη Θάλασσα, τον Ατλαντικό Ωκεανό στις ακτές της ΕΕ και τα νησιά της ΕΕ. Η στάθμιση στη στρατηγική των δυνατοτήτων στις θαλάσσιες λεκάνες θα επιτρέψει τον ορθό σχεδιασμό της ρυθμιστικής δράσης και την επίτευξη των στόχων. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Δεδομένων των ευκαιριών που προσφέρουν οι υφιστάμενες υποδομές στη Βόρεια Θάλασσα, είναι κατανοητό να δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία νέων έργων στη λεκάνη της Βόρειας Θάλασσας. Ωστόσο, για να διασφαλιστούν η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και η κοινωνική και οικονομική συνοχή εντός της ΕΕ, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός ενεργειακού μείγματος το οποίο δεν θα εξαρτάται υπερβολικά από μία πηγή ενέργειας, καθώς και πραγματοποίησης αντίστοιχων επενδύσεων σε υπεράκτια αιολικά πάρκα σε όλες τις θαλάσσιες λεκάνες της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η στρατηγική για την ανάπτυξη της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας κινείται προς την κατεύθυνση της περιφερειοποίησης. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και βιώσιμη διαχείριση του χώρου και των πόρων

| 6.1. | Για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί η εύλογη συνύπαρξη των υπεράκτιων εγκαταστάσεων με άλλες χρήσεις του θαλάσσιου χώρου, με παράλληλη προστασία της βιοποικιλότητας. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις για τη συμπερίληψη στόχων για την ανάπτυξη των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά την κατάρτιση εθνικών και περιφερειακών θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων. Επίσης, προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δηλώσει ρητά ότι το εκτιμώμενο 3 % του ευρωπαϊκού θαλάσσιου χώρου που απαιτείται για την επέκταση της υπεράκτιας βιομηχανίας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι ένας μέσος όρος και ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη ειδικοί παράγοντες, όπως η φύση του ανέμου και τα διάφορα είδη περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η εκπόνηση και η δημοσίευση σχεδίων διαχείρισης θα κατατόπιζε τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές ως τις προθέσεις των κυβερνήσεων όσον αφορά τη μελλοντική ανάπτυξη του υπεράκτιου τομέα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διευκολύνοντας τους σχεδιασμούς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εγκατάστασης υπόκεινται επί του παρόντος σε ενδελεχή και μακρόχρονη αξιολόγηση κατά τη διαδικασία λήψης όλων των αναγκαίων διοικητικών αποφάσεων. Επομένως, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση τροποποίησης του κανονισμού ΔΕΔ-Ε, έτσι ώστε να συμπεριληφθεί η αρχή της μονοαπευθυντικής θυρίδας στα υπεράκτια ενεργειακά έργα. |
| --- | --- |

6.3.

7.   Μια νέα προσέγγιση των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των υποδομών δικτύου

| 7.1. | Τα περισσότερα από τα υφιστάμενα υπεράκτια αιολικά πάρκα έχουν υλοποιηθεί ως εθνικά έργα που συνδέονται άμεσα με την ξηρά μέσω ακτινωτών συνδέσεων. Ωστόσο, για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, να μειωθεί το κόστος της και να μειωθούν οι χρησιμοποιούμενες θαλάσσιες εκτάσεις προτείνεται να δοθεί έμφαση σε υβριδικά έργα. Ένα τέτοιο σύστημα αποτελεί μια ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ των παραδοσιακών έργων που συνδέονται ακτινωτά με το εθνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και του μοντέλου του αμιγώς διαπλεγμένου δικτύου. Η στρατηγική παρουσιάζει επίσης τη μάλλον αισιόδοξη υπόθεση ότι τα γειτονικά κράτη μέλη θα πρέπει να θέτουν από κοινού φιλόδοξους στόχους όσον αφορά την υπεράκτια αιολική ενέργεια. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Δεδομένων ορισμένων χαρακτηριστικών, όπως το βάθος και η εγγύτητα με άλλες χώρες, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εγκατάσταση υβριδικών έργων είναι δυνατή μόνο στη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική. Επιπλέον, δεδομένου του αναμενόμενου ρυθμού ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ενωσιακά και εθνικά μέτρα πρέπει πρωτίστως να επικεντρωθούν στην αξιοποίηση του δυναμικού των πλέον προηγμένων έργων που προβλέπεται να συνδεθούν με το εθνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας σε ακτινωτή μορφή. |
| --- | --- |

7.2.

8.   Ένα σαφέστερο ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

| 8.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δήλωση ότι μια καλά ρυθμισμένη αγορά ενέργειας θα πρέπει να παρέχει τα σωστά επενδυτικά μηνύματα. Κατά την ΕΟΚΕ, ένα προβλέψιμο και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον επηρεάζει σημαντικά την ανάπτυξη της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Η αναμενόμενη αύξηση της σημασίας των διασυνοριακών ενεργειακών έργων σημαίνει ότι είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι αρχές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως παρατίθενται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που συνοδεύει την υπό εξέταση στρατηγική. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει καινοτόμες τεχνολογίες, όπως οι υβριδικές ενεργειακές νησίδες ή η υπεράκτια παραγωγή υδρογόνου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποδεικνύει, ως το καλύτερο μοντέλο για τη ρύθμιση των υβριδικών έργων, μια χωριστή θαλάσσια αγορά με δυνατότητα ανακατανομής μέρους των εσόδων συμφόρησης στους παραγωγούς. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της δημιουργίας θαλάσσιων ζωνών προσφοράς με το σκεπτικό ότι θα απλοποιήσουν τη ρύθμιση της αγοράς ενέργειας. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται με σκοπό την εξασφάλιση σταθερών εισόδων στους επενδυτές. Η ΕΟΚΕ ζητεί να υπάρξει ευελιξία στην προώθηση της ανάπτυξης της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στα κράτη μέλη όπου η τεχνολογία αυτή βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, μεταξύ άλλων με τη χορήγηση άμεσης στήριξης χωρίς να απαιτείται ανταγωνιστική διαδικασία, σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. |
| --- | --- |

8.4.

9.   Η συμβολή των ταμείων της ΕΕ στην πραγματοποίηση επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα στις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

| 9.1. | Οι επενδυτικές ανάγκες για την εφαρμογή της στρατηγικής εκτιμώνται σε περίπου 800 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου τα δύο τρίτα αντιστοιχούν στη χρηματοδότηση συνοδευτικών υποδομών δικτύου και το ένα τρίτο στην υπεράκτια ηλεκτροπαραγωγή. Οι επενδύσεις σε χερσαία και υπεράκτια δίκτυα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη τη δεκαετία μέχρι το 2020 ανήλθαν περίπου σε 30 δισεκατ. ευρώ. Η στρατηγική προβλέπει αύξηση πάνω από 60 δισεκατ. ευρώ την επόμενη δεκαετία και ακόμη μεγαλύτερη αύξηση μετά το 2030. Επιπλέον, στη στρατηγική εκφράζεται η προσδοκία ότι τα ιδιωτικά κεφάλαια θα παράσχουν το μεγαλύτερο μέρος αυτών των επενδύσεων. Ωστόσο, από το έγγραφο προκύπτει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα συνεργαστούν για την υποστήριξη στρατηγικών επενδύσεων στην υπεράκτια αιολική ενέργεια. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με συγκεκριμένα μέτρα και μέσα υποστήριξης, τα οποία ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την περαιτέρω προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Με βάση την τρέχουσα στρατηγική, οι επενδυτές θα έχουν στη διάθεσή τους οκτώ διαφορετικά ταμεία της ΕΕ. Ωστόσο, εν προκειμένω δεν αναφέρονται τα αναμενόμενα ποσοστά και δη το ύψος του μεριδίου των κονδυλίων της ΕΕ. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού για τη χρηματοδότηση έργων υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στο πλαίσιο υφιστάμενων προγραμμάτων είναι απαραίτητη για την ταχεία χρηματοδότηση και ανάπτυξη των έργων. Επιπλέον, η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να ακολουθηθεί και σε άλλους τύπους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι κάθε επένδυση σε υπεράκτια αιολικά πάρκα θα πρέπει να συμβάλλει όσο το δυνατόν περισσότερο στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των περιοχών που γειτνιάζουν άμεσα με την εκάστοτε επένδυση, με την υποστήριξη της συμμετοχής στο έργο του λεγόμενου παράγοντα «τοπικού περιεχομένου». |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Η στρατηγική προβλέπει τη δυνατότητα ενός χρηματοδοτικού μηχανισμού για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο οποίος μπορεί να προσφέρει τρόπους για τον επιμερισμό των οφελών των υπεράκτιων έργων ανανεώσιμης ενέργειας με τα ηπειρωτικά κράτη μέλη. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η υπόθεση ότι τα ηπειρωτικά κράτη μέλη προτίθενται να χρηματοδοτήσουν την αιολική ενέργεια με ιδίους πόρους τους με αντάλλαγμα στατιστικά οφέλη είναι υπερβολικά αισιόδοξη. |
| --- | --- |

9.4.

10.   Έμφαση της έρευνας και της καινοτομίας στην υποστήριξη υπεράκτιων έργων ανανεώσιμης ενέργειας

| 10.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη βαθύτατη απογοήτευσή της για την επιπολαιότητα με την οποία αντιμετωπίζεται στη στρατηγική το ζήτημα της ανακύκλωσης των χρησιμοποιημένων ανεμογεννητριών. Σύμφωνα με τη στρατηγική, είναι αναγκαία η συστηματικότερη ενσωμάτωση της αρχής της «κυκλικότητας εκ σχεδιασμού» στην έρευνα και την καινοτομία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, σε αυτήν δεν παρέχονται λεπτομέρειες ως προς τη δυνητική εφαρμογή της εν λόγω αρχής. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η επεξεργασία των χρησιμοποιημένων πτερυγίων των χερσαίων ανεμογεννητριών αποτελεί διογκούμενο πρόβλημα, μεταξύ άλλων, στη Γερμανία όπου εξετάζεται το ενδεχόμενο ταφής τους. Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί ότι οι υπεράκτιες ανεμογεννήτριες έχουν πολύ μεγαλύτερο μέγεθος, το οποίο διογκώνει άμεσα το πρόβλημα. |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η καθαρή ενέργεια αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα όχι μόνο στο τοπικό περιβάλλον, αλλά στο περιβάλλον και το κλίμα συνολικά. Η ΕΟΚΕ διαμαρτύρεται για την κατακόρυφη ανάπτυξη της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές επιπτώσεις της στο περιβάλλον και προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα του κόστους παροπλισμού. Στην πραγματικότητα, στις περιπτώσεις που τα έργα χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, το κόστος αυτό θα πρέπει ήδη να εκτιμάται εκ των προτέρων και να τηρείται η δέουσα ευθύνη. |
| --- | --- |

10.2.

| 10.3. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόθεση συμπλήρωσης της νέας στρατηγικής με ένα σχέδιο ανάπτυξης δεξιοτήτων και συστημάτων κατάρτισης στο πεδίο της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας σε επιμέλεια της ΓΔ Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης, καθώς και της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας. Η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για την ανάπτυξη του τομέα αυτού. Η βιώσιμη και ταχεία ανάπτυξη του τομέα αυτού προϋποθέτει την καθιέρωση προγραμμάτων κατάρτισης για τα κράτη μέλη στα οποία η τεχνολογία αυτή βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Από τη στρατηγική προκύπτει ότι τα υφιστάμενα μέσα και ταμεία της ΕΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό αυτό. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η σημασία της ανάπτυξης της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας απαιτεί τη δημιουργία ειδικών μέσων και ταμείων σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

10.3.

11.   Μια ισχυρότερη αλυσίδα εφοδιασμού και προστιθέμενης αξίας σε ολόκληρη την Ευρώπη

| 11.1. | Η ενίσχυση της αλυσίδας εφοδιασμού απαιτεί συνολικές επενδύσεις μεταξύ περίπου μισού και ενός δισεκατ. ευρώ. Η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει την ασάφεια ως προς το πώς και σε τι χρονικό ορίζοντα θα διατεθούν οι πόροι αυτοί. |
| --- | --- |

11.1.

| 11.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο ενίσχυσης του Βιομηχανικού φόρουμ Καθαρής Ενέργειας και τη σύσταση —υπαγόμενης σε αυτό— ειδικής ομάδας αρμόδιας για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εντός του 2021. |
| --- | --- |

11.2.

| 11.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ENTSO-E) για την προώθηση της τυποποίησης και της διαλειτουργικότητας των μετατροπέων διαφορετικών κατασκευαστών έως το 2028. Η ημερομηνία αυτή είναι πολύ μακρινή, δεδομένου μάλιστα ότι τα 60 GW πρόκειται να παραχθούν σε υπεράκτια αιολικά πάρκα έως το 2030. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να οριστεί μια ημερομηνία που θα παρέχει ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη προτύπων για τον εξοπλισμό. |
| --- | --- |

11.3.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/158 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/158

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα — οι ευρωπαϊκές μεταφορές σε τροχιά μέλλοντος»

[COM(2020) 789 final]

(2021/C 286/27)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Tanja BUZEK |

Εισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

Συνεισηγήτρια:

η κ. Tanja BUZEK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 26.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 14.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 230/1/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 26.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

14.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

230/1/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η νέα στρατηγική για τις μεταφορές επικεντρώνεται στη βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, αναδεικνύοντας τον καίριο ρόλο και τα οφέλη των μεταφορών για τους ανθρώπους και την οικονομία της ΕΕ ενώ, παράλληλα, εξετάζει το κόστος για την κοινωνία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Με τη στρατηγική αναγνωρίζονται η ενιαία αγορά και ζητήματα κοινωνικού χαρακτήρα ως βασικοί παράγοντες που διευκολύνουν τη μετάβαση σε μια περισσότερο βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα. Ωστόσο, η στρατηγική δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην ανάγκη αυτή. Για την ακρίβεια, οι ελλείψεις που έχουν εντοπιστεί στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν διορθώνονται επαρκώς μέσω μέτρων ή σε ειδικά κεφάλαια της στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη γενική προσέγγιση της ένταξης της στρατηγικής στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και της ιδιαίτερης έμφασης μου δίνεται σε δράσεις που στοχεύουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. Ωστόσο, διερωτάται εάν η ισορροπία μεταξύ των τεχνικών μέτρων και των μέτρων της πολιτικής μεταφορών είναι κατάλληλη για την επίτευξή τους. Επισημαίνει ιδιαίτερα ότι πολλές από τις δράσεις που προτείνονται αναφορικά με τη βιωσιμότητα και την ψηφιοποίηση έχουν ευρεία επίδραση στην ενιαία αγορά και στους εργαζόμενους στον κλάδο των μεταφορών. Εάν δεν δοθεί επαρκής προσοχή στο ζήτημα αυτό μπορεί δυνητικά να επηρεάσει αρνητικά την επιτυχή εφαρμογή της. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Μια επιτυχημένη στρατηγική της ΕΕ για την κινητικότητα πρέπει επίσης να συμβαδίζει με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τομέα των μεταφορών στο σύνολό του και της σχετικής βιομηχανικής βάσης της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η άνευ προηγουμένου πανδημία COVID-19 έχει καταδείξει τη ζωτική σημασία μιας εύρυθμα λειτουργούσας ενιαίας αγοράς για τις μεταφορές και των βιώσιμων αλυσίδων εφοδιασμού, καθώς και τη σημασία των δημόσιων μεταφορών για τις μετακινήσεις των εργαζομένων σε θέσεις κρίσιμης σημασίας. Επιπλέον, προκάλεσε σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την επιβίωση του κλάδου των μεταφορών, λόγων των μειωμένων ποσοστών μεταφορών. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η πανδημία έχει αναδείξει με δραματικό τρόπο την κατάσταση χιλιάδων εργαζομένων στον κλάδο των μεταφορών που έχουν εγκλωβιστεί σε ολόκληρη την Ευρώπη και παγκοσμίως, οι οποίοι παράλληλα έρχονται αντιμέτωποι με επισφαλείς συμβάσεις εργασίας. Επίσης, έφερε στο προσκήνιο μια κοινωνική κρίση στον τομέα των μεταφορών, δεδομένου ότι οι πολιτικές των μεταφορών τις τελευταίες δεκαετίες που επικεντρώνονται στην ενιαία αγορά δεν έχουν κατορθώσει να αποτρέψουν την επιδείνωση των συνθηκών εργασίας σε όλα τα μέσα μεταφορών. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την επείγουσα ανάγκη να επιδειχθεί το ίδιο επίπεδο φιλοδοξίας για ένα κοινωνικά βιώσιμο σύστημα μεταφορών. Επιπλέον, ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση κρίσεων στο εγγύς μέλλον πρέπει να επιδιώκει την πρόληψη των επιπτώσεων στους εργαζομένους στον κλάδο των μεταφορών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνει η στρατηγική στις γυναίκες στον τομέα των μεταφορών, αλλά και πάλι διαπιστώνει ότι δυστυχώς δεν προβλέπονται μέτρα αντίστοιχα προς τις φιλοδοξίες. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις προτεραιότητες που έχουν τεθεί σχετικά με την ανάγκη ολοκλήρωσης του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Μεταφορών (SETA) και ενίσχυσης της ενιαίας αγοράς, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της εμπειρίας που έχει αντληθεί από την κρίση της νόσου COVID-19, καθώς και την ανάγκη για κατάρτιση σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση καταστάσεων κρίσης. Ωστόσο, επιμένει ότι η κατάρτιση ενός τέτοιου σχεδίου έκτακτης ανάγκης πρέπει να βασίζεται σε σοβαρό κοινωνικό διάλογο και να έχει τη σύμφωνη γνώμη των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο περιορισμός των ορόσημων για την ανθεκτική κινητικότητα στην έγκαιρη υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ και στη μείωση του αριθμού των θανάτων εξαιτίας των μεταφορών είναι εξαιρετικά ακατάλληλη, με δεδομένη την ευρεία κάλυψη των θεμάτων από το εν λόγω τμήμα της στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της βιωσιμότητας όλων των μέσων μεταφοράς και της προώθησης ενός βιώσιμου πολυτροπικού συστήματος μεταφορών που θα βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ των μέσων μεταφοράς και σε βελτιστοποιημένα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, καθώς και στην κοινωνική βιωσιμότητα του κάθε τρόπου. Θεωρεί ότι οι εκπομπές των οχημάτων θα πρέπει να μετρώνται κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του οχήματος και με τη μέθοδο «από τις πηγές μέχρι τους τροχούς». |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Το αίτημα που εκφράζεται στο ορόσημο 1 σχετικά με τη λειτουργία τουλάχιστον 30 εκατομμυρίων αυτοκινήτων μηδενικών εκπομπών και 80 000 φορτηγών μηδενικών εκπομπών φαίνεται υπερβολικά αισιόδοξο και δεν αναλύεται επαρκώς, δεδομένου ότι δεν υπάρχει μια σαφής άποψη αναφορικά με τον αριθμό των σημείων φόρτισης που απαιτούνται για τον προβλεπόμενο στόλο. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί έναντι του καθορισμού υπερβολικά φιλόδοξων στόχων που θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην αξιοπιστία της στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν η νέα στρατηγική είναι συνεπής με μια προσέγγιση η οποία θεωρεί τα διάφορα μέσα μεταφοράς κοινό πόρο όπου, στο πλαίσιο ενός πολυτροπικού συστήματος μεταφορών, θα προωθείται η συνεργασία μεταξύ μέσων βάσει λύσεων που παρουσιάζουν το καλύτερο περιβαλλοντικό —και κοινωνικό— αποτύπωμα και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Το κοινωνικό ντάμπινγκ και οι αθέμιτες πρακτικές σε έναν τομέα δημιουργούν στρεβλώσεις σε άλλους τομείς. Οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας και η έλλειψη επιβολής της κοινωνικής νομοθεσίας προκαλούν στρέβλωση των ενδείξεων ως προς τις τιμές και των επιλογών υπηρεσίας μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαία μια πρωτοβουλία που θα εντάσσει το κόστος εργασίας στο πλαίσιο μιας δίκαιης τιμολογιακής πολιτικής των βιώσιμων υπηρεσιών μεταφορών, παράλληλα με την εσωτερίκευση του συνόλου του εξωτερικού κόστους. Η δίκαιη τιμολόγηση της ελεύθερης αγοράς για μια υπηρεσία μεταφορών πρέπει να περιλαμβάνει έναν μισθό αξιοπρεπούς διαβίωσης, την ίδια αμοιβή για την ίδια εργασία στον ίδιο τόπο, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και κοινωνική ασφάλιση. Για την τιμολόγηση των δημόσιων μεταφορών υπάρχει αντιστάθμιση για την υποχρέωση παροχής υπηρεσίας. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Σύμφωνα με τη στρατηγική, οι θαλάσσιες και οι σιδηροδρομικές μεταφορές θα έπρεπε να είναι σε θέση να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις τις οδικές μεταφορές το 2030, αλλά δεν εξηγείται με ποιον τρόπο θα επιτευχθεί αυτό. Για την ακρίβεια, λείπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη στρατηγική για την προώθηση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Οι κρατικές ενισχύσεις είναι σημαντικές κατά την επιδίωξη στόχων πολιτικής, όπως ο περισσότερο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως αυτών που αφορούν στη ναυτιλία, αποτελεί επείγουσα ανάγκη έτσι ώστε να διασφαλιστούν δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες για τον λιμενικό τομέα και την απασχόληση των Ευρωπαίων ναυτικών. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Επιπλέον, όσον αφορά τη στρατηγική δεν υπάρχει εις βάθος ανάλυση της καίριας σχέσης μεταξύ της ενιαίας αγοράς και της πολιτικής ανταγωνισμού, και η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τους προβληματισμούς αναφορικά με την παράταση του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία των κοινοπραξιών. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Επίσης, η στρατηγική δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς τις ανησυχίες των κατοίκων των αγροτικών περιοχών. Η ΕΟΚΕ εισηγείται στην επικείμενη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα το μακροπρόθεσμο όραμα για τις αγροτικές περιοχές να εξεταστεί το κρίσιμο ζήτημα της κινητικότητας και να εξασφαλιστούν οικονομικά προσιτές εναλλακτικές λύσεις κατάλληλες για τον επιδιωκόμενο σκοπό και διαθέσιμες σε όλους. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Για να αποφευχθεί η ένδεια των μεταφορών, η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές ποιοτικές δημόσιες μεταφορές έχει ζωτική σημασία ως βιώσιμη εναλλακτική στα επιμέρους μέσα μεταφορών και είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις αγροτικές περιοχές. Για την επίτευξη βιώσιμης αστικής κινητικότητας, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις δημόσιες μεταφορές ως τη ραχοκοκκαλιά αυτής της μετάβασης και σημαντική πηγή κοινωνικής ένταξης και ποιοτικής απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αστική κυκλοφορία είναι κατάλληλη για πειραματικά έργα συνεργατικής, συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης κινητικότητας (CCΑM), τα οποία θα πρέπει να βασίζονται τόσο σε εκτίμηση αντικτύπου στην ασφάλεια όσο και στην κοινωνία των πολιτών και στον κοινωνικό διάλογο. Υπογραμμίζει την ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη ικανοτήτων, όπου χρειάζεται. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Αναφορικά με την αστική κινητικότητα, οι πλατφόρμες «κινητικότητας ως υπηρεσίας» (Mobility as a Service / MaaS) θα πρέπει να υπαχθούν στη δημόσια λογοδοσία προκειμένου να διασφαλισθεί η εφαρμογή των στρατηγικών αστικής κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Μόνον οι κοινωνικά υπεύθυνοι πάροχοι υπηρεσιών κινητικότητας που εξασφαλίζουν δίκαιες και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε πλατφόρμες MaaS, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τη σχεδιαζόμενη νομοθεσία για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της ψηφιοποίησης και του αυτοματισμού που καθορίζονται στη στρατηγική ως μέσο για την επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας και ζητεί ευρύ διάλογο σχετικά με τις ευρύτερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τονίζει την ανάγκη για μια προσέγγιση με επίκεντρο τον άνθρωπο, οι οποία θα περιλαμβάνει κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ανησυχία ότι ολόκληρο το κεφάλαιο περί έξυπνης κινητικότητας δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα των εργαζόμενων στον τομέα των μεταφορών. Ο ανθρώπινος παράγοντας στους τομείς της έρευνας, του σχεδιασμού και της χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών και των τεχνολογιών αυτοματισμού έχει ζωτική σημασία για την επιτυχημένη χρήση αυτών των καινοτομιών που θα πρέπει να βασίζεται σε κοινωνικό διάλογο χωρίς περιορισμούς, προκειμένου να διασφαλισθεί μια δίκαιη μετάβαση. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Η ψηφιακή μετάβαση συμβαίνει τώρα! Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της διότι συστάσεις σχετικά με τον αντίκτυπό της στο εργατικό δυναμικό του τομέα των μεταφορών δεν πρόκειται να εκδοθούν πριν από το 2023. Ζητεί την άμεση ανάληψη δράσης, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους, και την άντληση διδαγμάτων από υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές. |
| --- | --- |

1.23.

| 1.24. | Οι επιτυχημένες επενδύσεις στις ψηφιακές τεχνολογίες απαιτούν συμμετοχικό κοινωνικό διάλογο από την αρχή, ο οποίος θα περιλαμβάνει συζήτηση σχετικά με τον σκοπό της ψηφιοποίησης και του αυτοματισμού (π.χ. αύξηση της αποδοτικότητας έναντι πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας), τον στόχο της λήψης αντίστοιχων μέτρων για πιο ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας και τη διάσωση της απασχόλησης και ένα δίκαιο μερίδιο από τα οφέλη της παραγωγικότητας για τους εργαζόμενους. |
| --- | --- |

1.24.

| 1.25. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη μεγαλύτερη αναγνώριση των εργαζόμενων στον τομέα των μεταφορών αλλά χρειάζονται συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την εξάλειψη του κοινωνικού ντάμπινγκ σε όλα τα μέσα μεταφορών. Θεωρεί ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για δημιουργία μιας ομάδας κοινωνικής δράσης για τις μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων όλων των συναφών γενικών διευθύνσεων, όπως οι MOVE, EMPL και άλλες συναφείς γενικές διευθύνσεις. |
| --- | --- |

1.25.

| 1.26. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο για σχεδόν μηδενικό αριθμό θανάτων για όλα τα μέσα μεταφορών ως το 2050, αλλά η στρατηγική δεν περιλαμβάνει τις επαγγελματικές οδικές μεταφορές και ιδίως το πρόβλημα της κόπωσης των οδηγών ως «χρόνια νόσο» και σημαντική αιτία πρόκλησης ατυχημάτων. Όσον αφορά τους οδηγούς λεωφορείων και πούλμαν, εφιστά την προσοχή στην έκθεση που θα υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αναμένει από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να ενεργούν σύμφωνα με τους πολιτικούς στόχους που θέτει ο κανονισμός για τον χρόνο οδήγησης και ανάπαυσης. |
| --- | --- |

1.26.

| 1.27. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της εξασφάλισης ευρείας στήριξης για μια πράσινη, κοινωνική και ψηφιακή μετάβαση όλων των ενδιαφερόμενων μερών στην κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, και είναι έτοιμη να συμβάλει σε διάλογο με την κοινωνία των πολιτών με σκοπό τη διαμόρφωση και την υλοποίηση της στρατηγικής. Στη στρατηγική ορίζεται ορθώς ότι μια μετάβαση προς τη βιώσιμη, έξυπνη και ανθεκτική κινητικότητα πρέπει είτε να είναι δίκαιη είτε να μην πραγματοποιηθεί καθόλου. |
| --- | --- |

1.27.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Με τη Στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα — οι ευρωπαϊκές μεταφορές σε τροχιά μέλλοντος επισημαίνεται ο ζωτικός ρόλος και τα οφέλη των μεταφορών για τους ανθρώπους και την οικονομία της ΕΕ, και εξετάζεται επίσης το κόστος για την κοινωνία. Στην εν λόγω ανακοίνωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια νέα στρατηγική για την επίτευξη των στόχων της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές κατά 55 % το 2030 και κατά 90 % το 2050, όπως έχει συμφωνηθεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Καθορίζει επίσης χάρτη πορείας για την ψηφιοποίηση και την ανάπτυξη του αυτοματισμού και της τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Με δεδομένη την εμπειρία που έχει αντληθεί από την κρίση της νόσου COVID-19, η στρατηγική μετατρέπει την ανθεκτικότητα σε μελλοντικές κρίσεις σε βασικό στόχο της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ, από κοινού με την ολοκλήρωση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Μεταφορών (ΕΕΧΜ), σύμφωνα με τη λευκή βίβλο του 2011 για την πολιτική μεταφορών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στη στρατηγική, στην οποία παρουσιάζονται 10 βασικοί (εμβληματικοί) τομείς και 14 συγκεκριμένα ορόσημα, αναφέρεται επίσης ότι όλοι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή κινητικότητα και ότι ο τομέας πρέπει να παρέχει καλές κοινωνικές συνθήκες, ευκαιρίες επανειδίκευσης και ελκυστικές θέσεις εργασίας. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων πρέπει να διασφαλίζει ότι η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση είναι δίκαιες. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το σχέδιο δράσης που συνοδεύει την ανακοίνωση περιλαμβάνει 82 δράσεις που θα πρέπει να αναληφθούν μεταξύ 2021 και 2023. Περαιτέρω ανάλυση παρουσιάζεται σε συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις: το όραμα της στρατηγικής

| 3.1. | Μια δεκαετία μετά την τελευταία λευκή βίβλο για την πολιτική μεταφορών του 2011, η νέα γενική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στοχεύει στην επίτευξη των θεμελιωδών στόχων της βιώσιμης, έξυπνης και ανθεκτικής κινητικότητας. Οι παλαιότερες λευκές βίβλοι (1992, 2001 και 2011) εστίαζαν στη δημιουργία του ΕΕΧΜ και στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ήδη το 2001 και το 2011, οι λευκές βίβλοι αναφέρονταν στο πρόβλημα της εξάρτησης της ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα και στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, καθώς και στην αυξανόμενη συμβολή του τομέα των μεταφορών της ΕΕ στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, αλλά χωρίς να επιτυγχάνουν τους σχετικούς με το κλίμα στόχους. Δεδομένης της κλιματικής κρίσης, η ΕΟΚΕ επικροτεί θερμά την προσέγγιση της ένταξης της νέας στρατηγικής της ΕΕ για την κινητικότητα στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, με ιδιαίτερη έμφαση σε δράσεις που στοχεύουν στην επίτευξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Για να αποτελέσουν οι σχετικές ευρωπαϊκές βιομηχανικές αλυσίδες αξίας τη ραχοκοκαλιά ενός βιώσιμου και ψηφιακού μετασχηματισμού των μεταφορών της ΕΕ, μια επιτυχημένη στρατηγική κινητικότητας θα πρέπει να συμβαδίζει με την ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ. Πρέπει να αξιοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τομέα των μεταφορών στο σύνολό του. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η άνευ προηγουμένου πανδημία COVID-19 έχει καταδείξει τη ζωτική σημασία μιας εύρυθμα λειτουργούσας ενιαίας αγοράς για τις μεταφορές και των βιώσιμων αλυσίδων εφοδιασμού, ενώ παράλληλα έθεσε σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την επιβίωση του κλάδου των μεταφορών, λόγων των μειωμένων ποσοστών μεταφορών. Η πανδημία έχει αναδείξει με δραματικό τρόπο την κατάσταση χιλιάδων εργαζομένων στον κλάδο των μεταφορών αποκλεισμένων σε ολόκληρη την Ευρώπη και διεθνώς, οι οποίοι αντιμετωπίζουν επισφαλείς συμβάσεις εργασίας, ανεπαρκή κοινωνική ασφάλιση και ιατροφαρμακευτική κάλυψη, καθώς και την απώλεια της δουλειάς τους χωρίς κοινωνική προστασία. Επίσης, έφερε στο προσκήνιο μια κοινωνική κρίση στον τομέα των μεταφορών, η οποία αποκαλύπτει την ύπαρξη παραλείψεων σε παλαιές πολιτικές μεταφορών της ΕΕ και καταδεικνύει την ανάγκη εφαρμογής του ίδιου επιπέδου φιλοδοξιών σε ένα κοινωνικά βιώσιμο σύστημα μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι επιτακτική ανάγκη να μην χαθεί η ευκαιρία διαμόρφωσης ενός πραγματικά βιώσιμου ΕΕΧΜ για το μέλλον, ο οποίος χρειάζεται τώρα εκ βάθρων διόρθωση καθώς πραγματοποιεί τα επόμενα βήματα. Επιπλέον, ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση κρίσεων στο μέλλον πρέπει να επιδιώκει την πρόληψη των αρνητικών επιπτώσεων για τους εργαζομένους στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Παρά τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί μέχρι στιγμής, ο ΕΕΧΜ, συμπεριλαμβανομένης της ενιαίας αγοράς και των κοινωνικών και περιβαλλοντικών διαστάσεών του, δεν υλοποιήθηκε και απαιτείται επειγόντως ανάληψη περαιτέρω δράσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της διότι η στρατηγική, αν και πολύ λεπτομερής ως προς τους στόχους για το κλίμα και την ψηφιοποίηση και τα μέσα για την επίτευξή τους, είναι λιγότερο εξαντλητική σε ό,τι αφορά την ενιαία αγορά και ζητήματα κοινωνικού χαρακτήρα. Αυτό είναι ιδιαίτερα ατυχές καθότι πολλά από τα μέτρα που προτείνονται ως προς τη βιωσιμότητα και την ψηφιοποίηση έχουν ευρεία επίδραση στην ενιαία αγορά και στους εργαζόμενους στον κλάδο των μεταφορών, στοιχείο που αναφέρεται, ως εκ τούτου, σε ολόκληρη την παρούσα γνωμοδότηση. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζητεί μια περισσότερο ολιστική και διατομεακή προσέγγιση προκειμένου να μην καταλήξει η στρατηγική σε πύρρειο νίκη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η στρατηγική δίνει έμφαση στις γυναίκες στις μεταφορές και ότι «θα εφαρμόσει δεόντως τη συνεκτίμηση της διάστασης της ισότητας στις πρωτοβουλίες πολιτικής σχετικά με τις μεταφορές», αλλά εκφράζει τη λύπη της διότι οι δράσεις δεν αντιστοιχούν με τις φιλοδοξίες. Η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και το δίκτυο πρεσβευτών για την πολυμορφία δεν επαρκούν για την ενσωμάτωση στις πολιτικές της ΕΕ για τις μεταφορές μιας προσέγγισης που λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου. Καλά παραδείγματα δράσεων αποτελούν μέρος του θεματικού οδηγού ΣΒΑΚ με τίτλο «Addressing Gender Equity and Vulnerable Groups in SUMPs» (Επιδίωξη της ισότητας των φύλων και εστίαση στις ευάλωτες ομάδες στα ΣΒΑΚ). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η πλειονότητα των προβλεπόμενων δράσεων στους τομείς 1 έως 3 της στρατηγικής (όραμα, βιώσιμη κινητικότητα και έξυπνη κινητικότητα) έχουν στενό πεδίο εφαρμογής που επικεντρώνεται σε κατά κύριο λόγο τεχνικού χαρακτήρα ζητήματα που συνδέονται με τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των οχημάτων, των πλοίων και των αεροσκαφών, την ανάπτυξη υποδομών για εναλλακτικά καύσιμα, σχέδια βιομηχανικής και ψηφιακής ανάπτυξης, τη φορολογία της ενέργειας και την εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους με στόχο την εφαρμογή της αρχής ο ρυπαίνων/χρήστης πληρώνει. Οι εμβληματικοί τομείς 3 και 4 αφορούν νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα πολιτικής για την προαγωγή των βιώσιμων επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Αν και αμφότερες οι προτεινόμενες δράσεις και τα ορόσημα φαίνεται να είναι αρκούντως συμβατές προς τα κατά κύριο λόγο τεχνικά ζητήματα που εξετάζονται στις ενότητες 1 και 3, η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν η ισορροπία μεταξύ τεχνικών μέτρων και μέτρων της πολιτικής μεταφορών είναι επαρκής για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί επίσης την προσέγγιση, όπου ένα έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έκτασης σχεδόν 300 σελίδων είναι αναγκαίο για να γίνουν πλήρως κατανοητοί οι στόχοι της στρατηγικής. Αυτός ο τρόπος παρουσίασης και διευκρίνισης μιας στρατηγικής δεν βοηθά να καταστεί προσβάσιμη και να λάβει ευρεία υποστήριξη. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Στη στρατηγική ορθώς αναφέρεται ότι «ο πολυτιμότερος πόρος του τομέα είναι σαφώς το ανθρώπινο δυναμικό του, και η βιώσιμη και έξυπνη μετάβαση δεν θα είναι δυνατή χωρίς τη στήριξη και τον ενστερνισμό από την πλευρά των εργαζομένων στον τομέα των μεταφορών». |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις ιδιαίτερες ανησυχίες των κατοίκων αγροτικών περιοχών της Ευρώπης ότι οι στόχοι βιώσιμης κινητικότητας μπορούν να επιτευχθούν μόνο με σοβαρούς συμβιβασμούς στον τρόπο ζωής τους. Καλεί προορατικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το κρίσιμο στοιχείο της κινητικότητας στην επικείμενη ανακοίνωσή της με θέμα το μακροπρόθεσμο όραμα για τις αγροτικές περιοχές και να εξασφαλίσει οικονομικά προσιτές εναλλακτικές λύσεις κατάλληλες για τον επιδιωκόμενο σκοπό και διαθέσιμες σε όλους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της εξασφάλισης ευρείας στήριξης για την προβλεπόμενη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στην κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων. Αυτό σημαίνει επίσης ότι η κοινωνική διάσταση, συμπεριλαμβανομένου του διαλόγου σχετικά με τον τρόπο καλύτερης διαχείρισης της μετάβασης και εξασφάλισης της κοινωνικής αποδοχής της, έχουν ζωτική σημασία. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να συμβάλει σε διάλογο με την κοινωνία των πολιτών με σκοπό τη διαμόρφωση και υλοποίηση της στρατηγικής και στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να συμβάλει στη συζήτηση με συγκεκριμένες προτάσεις. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Βιώσιμη κινητικότητα

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι προκειμένου να επιτευχθεί αυτή η συστημική αλλαγή χρειάζονται τρεις πυλώνες δράσης και συγκεκριμένα: «(1) να καταστούν όλοι οι τρόποι μεταφοράς πιο βιώσιμοι, (2) να καταστούν ευρέως διαθέσιμες οι βιώσιμες εναλλακτικές σε ένα σύστημα πολυτροπικών μεταφορών και (3) να παρασχεθούν τα κατάλληλα κίνητρα για την προώθηση της μετάβασης». |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Για να καταστούν όλα τα μέσα μεταφοράς πιο βιώσιμα, το ορόσημο 1 στοχεύει στο να τεθούν σε λειτουργία ως το 2030 30 εκατομμύρια αυτοκίνητα μηδενικών εκπομπών και 80 000 φορτηγά μηδενικών εκπομπών, σε σύγκριση με τα σημερινά στοιχεία βάσει των οποίων βρίσκονται σε λειτουργία ένα εκατομμύριο αυτοκίνητα και 30 000 φορτηγά (1). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι επενδυτικές αποφάσεις σχετικά με τα οχήματα που θα χρησιμοποιούνται ως το 2030 θα ληφθούν τώρα ή πολύ σύντομα. Με δεδομένες τις τιμολογιακές διαφορές τους, τον σχετικά μικρό ακόμα αριθμό υποδομών φόρτισης — ανεφοδιασμού για εναλλακτικά καύσιμα και τη διάρκεια ζωής των οχημάτων, το σενάριο μοιάζει υπερβολικά αισιόδοξο. Εκτός αυτού, φαίνεται ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής εικόνα του αριθμού των σημείων φόρτισης — ανεφοδιασμού που απαιτούνται για την υποστήριξη του προβλεπόμενου στόλου. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί έναντι του καθορισμού υπερβολικά φιλόδοξων στόχων που θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην αξιοπιστία της στρατηγικής. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η στρατηγική περιγράφει σαφώς την ηλεκτρική ενέργεια και το υδρογόνο ως επιλογή προτεραιότητας για την απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές. Σε μια ακριβή προσέγγιση μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών όσον αφορά τις μετακινήσεις θα πρέπει να συνεκτιμάται το αποτύπωμα άνθρακα των οχημάτων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους (δηλαδή μόνο το 33 % της ηλεκτρικής ενέργειας εντός της ΕΕ προήλθε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 2018) και να μετράται με τη μέθοδο «από τις πηγές μέχρι τους τροχούς». |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες λύσεις στον τομέα των μεταφορών και ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προκρίνει αυτήν την προσέγγιση με συγκεκριμένα σημεία δράσης που θα υποστηρίζουν και τις μη μηχανοκίνητες μεταφορές. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία εστιάζει στην αποδοτική χρήση των πόρων μέσω της μετάβασης σε μια καθαρή και κυκλική οικονομία, της αποκατάστασης της βιοποικιλότητας, της παύσης της υποβάθμισης των δημόσιων χώρων και τη μείωση της ρύπανσης. Λαμβάνοντας αυτά υπόψη, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι μια βιώσιμη στρατηγική μεταφορών πρέπει να δίνει προτεραιότητα στη χρήση της γης προκειμένου να σωθούν οι υποδομές, να διασφαλίζει δίκαιο μερίδιο χώρου σε πόλεις και οικισμούς και να περιλαμβάνει αποδοτική χρήση των πόρων, ειδικά των πόρων κρίσιμης σημασίας. Απαιτείται ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί περαιτέρω με τις πόλεις και τα κράτη μέλη με μέλημα όλες οι μεγάλες και μεσαίες πόλεις να θεσπίσουν τα δικά τους ΣΒΑΚ έως το 2030. Η τρέχουσα κατάσταση δείχνει ότι η επιθυμητή αύξηση του αριθμού των ανεπτυγμένων ΣΒΑΚ δεν θα συμβεί χωρίς τα εθνικά πλαίσια και τα χρηματοδοτικά μέσα για την ανάπτυξη και την εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η στρατηγική αναφέρεται μόνο ακροθιγώς στη διαχείριση και στα μέτρα της στάθμευσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει την περαιτέρω ανάπτυξη του θέματος αυτού με σαφή σημεία δράσης, λαμβάνοντας υπόψη τον αρνητικό αντίκτυπο των χώρων στάθμευσης λόγω της σφράγισης του εδάφους στις πόλεις. Η ορθή διαχείριση της στάθμευσης μπορεί να συμβάλει στην απελευθέρωση πολύτιμων δημόσιων χώρων, καθιστώντας τις πόλεις πιο ελκυστικές, να υποστηρίξει την τοπική οικονομία, να μειώσει την κυκλοφορία οχημάτων και την κυκλοφοριακή συμφόρηση, να βελτιώσει την οδική ασφάλεια και να μειώσει την ατμοσφαιρική ρύπανση. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ο δεύτερος πυλώνας των βιώσιμων μεταφορών αφορά τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών μέσων μεταφοράς και παρέχει, για τον σκοπό αυτό, επιλογή του τρόπου μεταφοράς στο πλαίσιο μιας πολυτροπικής προσέγγισης. Τα ορόσημα 4 έως 8 καθορίζουν στόχους για το 2030 και το 2050 για μια τεράστια αύξηση των σιδηροδρομικών επιβατικών μεταφορών (με διπλασιασμό των σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας ως το 2030 και τριπλασιασμό τους ως το 2050) και των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών (αύξηση κατά 50 % ως το 2030 και διπλασιασμός τους ως το 2050). Τίθενται επίσης στόχοι για τις μαζικές μετακινήσεις, τις εσωτερικές πλωτές οδούς και τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, καθώς και για 100 κλιματικά ουδέτερες πόλεις ως το 2030. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν η στρατηγική είναι συνεπής με μια προσέγγιση που θα θεωρεί τα διάφορα μέσα μεταφοράς κοινό πόρο όπου, στο πλαίσιο ενός πολυτροπικού συστήματος μεταφορών, θα προωθείται η συνεργασία μεταξύ μέσων βάσει λύσεων που παρουσιάζουν το καλύτερο περιβαλλοντικό —και κοινωνικό— αποτύπωμα και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα αντί για τον ανταγωνισμό μεταξύ των μέσων. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί μια ευρύτερη αξιολόγηση της βιωσιμότητας για να ενσωματωθεί πλήρως η κοινωνική βιωσιμότητα. Προτείνει να συμπληρωθεί η αναφορά στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα στη στρατηγική με την καθιέρωση ενός συγκρίσιμου «ευρωπαϊκού εργατικού αποτυπώματος για τις μεταφορές» που θα αφορά τις δίκαιες συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων όλων των στοιχείων που συνδέονται με την πρόληψη της συνεχιζόμενης υποβάθμισης, προκειμένου να εξασφαλισθεί θεμιτός ανταγωνισμός εντός και μεταξύ των μέσω μεταφοράς και να αποφευχθεί ο καταστροφικός ανταγωνισμός μέσω δημιουργίας των λάθος κινήτρων. Προκειμένου να εξασφαλισθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των μέσων μεταφοράς, η δίκαιη ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών πρέπει να περιλαμβάνει δίκαιο κόστος εργασίας, όπως τονίζεται στο κεφάλαιο 6. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Είναι απογοητευτικό ότι η ανάπτυξη πολυτροπικών μοντέλων εμπορευματικών μεταφορών, η οποία θα βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ των μέσων μεταφοράς, στα βέλτιστα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και στην κοινωνική βιωσιμότητα του κάθε μέσου, με βελτιστοποίηση των πόρων μέσω ψηφιακών πλατφορμών και σεβασμό του συνόλου της κοινωνικής νομοθεσίας, δεν αποτελεί ένα από τα ορόσημα στο πλαίσιο του πυλώνα έξυπνης κινητικότητας που προβλέπεται στη στρατηγική. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Το ορόσημο 9 προβλέπει ότι οι θαλάσσιες και οι σιδηροδρομικές μεταφορές θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις με τις οδικές μεταφορές το 2030 χωρίς να διευκρινίζεται ο τρόπος επίτευξης αυτού του στόχου, αν και ενδεχομένως περιλαμβάνει την εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους και τη φορολόγηση των καυσίμων. Για την ακρίβεια, λείπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη στρατηγική για την τόνωση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων που θα λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, το υψηλότερο κόστος και τα προβλήματα ακρίβειας των δρομολογίων των σιδηροδρόμων, τα οποία περιγράφονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που συνοδεύει την ανακοίνωση. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Στόχος του ορόσημου 4 είναι έως το 2030 το σύνολο των προγραμματισμένων μετακινήσεων αποστάσεων έως και 500 km στο εσωτερικό της ΕΕ να έχει ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα. Ο αντίκτυπος στις επιβατικές μεταφορές με λεωφορείο και οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα πρέπει να αναλυθούν. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Οι κρατικές ενισχύσεις είναι σημαντικές κατά την επιδίωξη στόχων πολιτικής, όπως ο περισσότερο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις. Ένα στοιχείο είναι η εδαφική πτυχή, για παράδειγμα σε σχέση με τις απομακρυσμένες περιοχές. Ακόμα, εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αίτημα για προσαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για κρατικές ενισχύσεις στην ναυτιλία προκειμένου να διασφαλισθούν δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες για τον λιμενικό τομέα και την απασχόληση των Ευρωπαίων ναυτικών εκκρεμεί εδώ και καιρό με σκοπό να καταστεί ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών κοινωνικά βιώσιμος, όπως και αίτημα για ανάληψη δράσης πριν από το 2023. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ ασκεί κριτική στο γεγονός ότι η στρατηγική δεν περιλαμβάνει εις βάθος ανάλυση της ζωτικής σημασίας σχέσης μεταξύ της ενιαίας αγοράς και της πολιτικής ανταγωνισμού. Συμφωνεί ότι είναι αναγκαία μια κατάλληλη συζήτηση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις και τις επιδοτήσεις στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών και σχετικά με την επίδρασή τους στον λιμενικό τομέα. Οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι εξέφρασαν από κοινού τις ανησυχίες τους σχετικά με την παράταση του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία των κοινοπραξιών που θα επιδεινώσει την άνιση μεταχείριση μεταξύ πλοιοκτητών και ενδιαφερόμενων μερών στους λιμένες και θα έχει καταστροφικές συνέπειες για τους λιμένες στην ΕΕ (2). |
| --- | --- |

4.15.

5.   Έξυπνη κινητικότητα

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι με την καινοτομία να διαμορφώνει «στο μέλλον την κινητικότητα επιβατών και εμπορευμάτων, θα πρέπει να εφαρμόζεται το κατάλληλο πλαίσιο και οι κατάλληλοι παράγοντες, ώστε να διευκολυνθεί η εν λόγω μετάβαση η οποία μπορεί να καταστήσει το σύστημα μεταφορών πιο αποδοτικό και βιώσιμο». Θεωρεί απαραίτητη τη συμμόρφωση με μία βασική κατευθυντήρια αρχή: η ψηφιοποίηση και ο αυτοματισμός αποτελούν μέσα και όχι αυτοσκοπό. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της ψηφιοποίησης και του αυτοματισμού που ορίζονται στη στρατηγική ως μέσο για την επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας. Η αντιμετώπιση του κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντίκτυπου τεχνητής νοημοσύνης, η αρχή του ανθρώπινου ελέγχου επί της μηχανής και η συλλογή και η χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα έχουν τεράστια σημασία και απαιτούν εκτεταμένο διάλογο. Η ένταξη του ανθρώπινου παράγοντα στους τομείς της έρευνας, του σχεδιασμού και της ανάπτυξης των ψηφιακών τεχνολογιών και των τεχνολογιών αυτοματισμού έχει ζωτική σημασία για την επιτυχημένη χρήση αυτών των καινοτομιών και πρέπει να βασίζεται σε κοινωνικό διάλογο χωρίς αποκλεισμούς προκειμένου να εξασφαλισθεί η δίκαιη μετάβαση. Χρειάζεται μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές και τις περιβαλλοντικές πτυχές, καθώς και εγγύηση ότι δεν θα υπάρξει κατάχρηση των τεχνολογιών. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την έλλειψη οποιασδήποτε αναφοράς σε οριζόντιες πρωτοβουλίες για την ασφάλεια, την ανάληψη ευθύνης, τα θεμελιώδη δικαιώματα και σχετικές με τα δεδομένα πτυχές τεχνητής νοημοσύνης και της δέσμης μέτρων της πράξης για τα δεδομένα αναφορικά με τον έλεγχο και τις προϋποθέσεις για την ανταλλαγή των δεδομένων. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Για να καταστεί η ΕΕ πρωτοπόρα παγκοσμίως στην ανάπτυξη υπηρεσιών και συστημάτων συνεργατικής, συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης κινητικότητας (CCAM), θα πρέπει να είναι ευκολότερο να δοκιμαστούν οι πειραματικές υπηρεσίες στα συστήματα κυκλοφορίας των πόλεων, με βάση τόσο την εκτίμηση αντικτύπου στην ασφάλεια όσο και την κοινωνία των πολιτών και τον κοινωνικό διάλογο. Τα σημερινά πειραματικά έργα δοκιμάζονται κυρίως σε κλειστά συστήματα μεταφορών (πανεπιστημιουπόλεις, βιομηχανικά συγκροτήματα κ.λπ.). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η στρατηγική αναφέρεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό της αστικής κινητικότητας, συμπεριλαμβανομένης της κινητικότητας ως υπηρεσίας (MaaS), των κοινόχρηστων υπηρεσιών, των υπηρεσιών κατά παραγγελία και της εμφάνισης ενδιάμεσων πλατφορμών, καθώς και στις δυνατότητες και τους κινδύνους για τις έννοιες των βιώσιμων και αποδοτικών μεταφορών που προσφέρονται σε αυτήν. Επικροτεί επίσης την ορθή αναφορά στην παράγραφο 38 σε προβληματισμούς κοινωνικού χαρακτήρα και σχετικούς με θέματα ασφάλειας, καθότι αρκετές νέες υπηρεσίες κινητικότητας αλλά και ενδιάμεσες πλατφόρμες παρέχουν επισφαλείς μορφές απασχόλησης και χαμηλά μισθολογικά επίπεδα που ενδέχεται να προκαλέσουν προβλήματα στον ανταγωνισμό. Ωστόσο, στη δράση 23 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι δεν σκοπεύει να προβεί σε «αξιολόγηση της ανάγκης λήψης μέτρων για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις τοπικές κατά παραγγελία επιβατικές μεταφορές και τις πλατφόρμες μίσθωσης οχημάτων» πριν από το 2022. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Οι πλατφόρμες MaaS θα πρέπει να υπαχθούν στη λογοδοσία του δημοσίου προκειμένου να διασφαλισθεί η εφαρμογή των ΣΒΑΚ. Μόνον οι κοινωνικά υπεύθυνοι πάροχοι υπηρεσιών κινητικότητας που εξασφαλίζουν δίκαιες και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε πλατφόρμες MaaS, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τη προβλεπόμενη νομοθεσία για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για νομοθεσία που θα αναφέρεται στις συνθήκες εργασίας των εργαζόμενων σε πλατφόρμες και αναμένει ότι με την πρόταση θα εξασφαλισθούν ένα τεκμήριο καθεστώτος απασχόλησης και δίκαιες συνθήκες εργασίας για τους εργαζόμενους σε πλατφόρμες στον τομέα των μεταφορών, όπως σε υπηρεσίες μίσθωσης οχημάτων ή παράδοσης. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τον προβληματισμό ότι το κόστος των λύσεων έξυπνης κινητικότητας, η ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης και ο αυτοματισμός θα μπορούσαν εν δυνάμει να βαθύνουν τα διάφορα χάσματα, καθότι η βάση από την οποία ξεκινούν ποικίλει στην ΕΕ μεταξύ κρατών μελών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει ζωτική σημασία για οποιαδήποτε επιτυχημένη στρατηγική η αντιμετώπιση από την ΕΕ αυτών των επενδυτικών χασμάτων με την υποστήριξη λύσεων έξυπνης κινητικότητας σε φτωχότερα κράτη μέλη, όσο και με την εμπέδωση του κοινωνικού διαλόγου, των κοινωνικών συνθηκών και μιας προσέγγισης με επίκεντρο τον άνθρωπο. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Ανθεκτική κινητικότητα

| 6.1. | Η ενότητα 4 που αφορά την ανθεκτική κινητικότητα συνοδεύεται από τρεις εμβληματικούς τομείς –ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, δίκαιη και ισότιμη κινητικότητα για όλους και ενίσχυση της ασφάλειας των μεταφορών, που συνοδεύονται από τα ορόσημα 13 και 14. |
| --- | --- |

6.1.

Σημασία της ενιαίας αγοράς

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί σχετικά με την ανάγκη ολοκλήρωσης του ΕΕΧΜ και ενίσχυσης της ενιαίας αγοράς, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της εμπειρίας που αντλήθηκε από την κρίση της νόσου COVID-19, καθώς και την ανάγκη για κατάρτιση σχεδίου έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση καταστάσεων κρίσης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η κατάρτιση ενός τέτοιου σχεδίου έκτακτης ανάγκης πρέπει να βασίζεται σε σοβαρό διάλογο με την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και κοινωνικό διάλογο και να έχει τη σύμφωνη γνώμη των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Ακόμα, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι, για παράδειγμα, η ολοκλήρωση του ΕΕΧΜ και η ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, η σημασία της έγκαιρης υλοποίησης του ΔΕΔ-Μ και η ανάπτυξη στρατηγικών αξιακών αλυσίδων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τους συσσωρευτές και το υδρογόνο, καθώς και οι συναφείς ανάγκες χρηματοδότησης για την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας και της ψηφιακής μετάβασης στις μεταφορές ομαδοποιούνται μαζί με άλλα σημαντικά ζητήματα, όπως τα δικαιώματα των επιβατών, οι υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας (ΥΔΥ), οι κοινωνικές συνθήκες των εργαζόμενων στον τομέα των μεταφορών και η ασφάλεια των μεταφορών. Είναι περίεργο το ότι τα βασικά ζητήματα της ενιαίας αγοράς και συναφή ζητήματα κοινωνικού χαρακτήρα και ζητήματα ασφάλειας βρίσκονται στην τελευταία θέση στη στρατηγική. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο περιορισμός των ορόσημων που περιλαμβάνονται στην εν λόγω ενότητα στην έγκαιρη υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ και στη μείωση του αριθμού των θανάτων εξαιτίας των μεταφορών είναι εξαιρετικά ανεπαρκής, δεδομένου ότι η εν λόγω ενότητα αναφέρεται στην ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και στην ολοκλήρωση του ΕΕΧΜ, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της αποδοτικότητας μέσω της βέλτιστης αξιοποίησης των ικανοτήτων, της χρηματοδότησης του εκσυγχρονισμού των στόλων, ζητημάτων σχετικών με τις κρατικές ενισχύσεις, βελτίωσης της συνδεσιμότητας και προστασίας των επιβατών και των δικαιωμάτων τους. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της το γεγονός ότι, σύμφωνα με το όραμα της στρατηγικής, μια εύρυθμα λειτουργούσα και θωρακισμένη έναντι κρίσεων ενιαία αγορά «πρέπει να αποτελεί επίσης βασικό στόχο της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ» και ότι «ο οικολογικός προσανατολισμός της κινητικότητας πρέπει να γίνει το νέο διαβατήριο του τομέα των μεταφορών προς την ανάπτυξη». Για παράδειγμα, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς των μεταφορών με νέα βιώσιμα και ψηφιοποιημένα επιχειρηματικά μοντέλα θα μπορούσε να έχει προστεθεί στα ορόσημα. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Είναι επίσης απογοητευτικό το γεγονός ότι η στρατηγική δεν εκθέτει τα εναπομείναντα εμπόδια για την πλήρη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς στον τομέα των μεταφορών. Ειδικότερα, στην ενότητα 4.3.3 του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής γίνεται αναφορά σε μια σειρά ζητημάτων σχετικών με τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, τα οποία δεν εξετάζονται στην ενότητα 4. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και με την ενότητα 4.3.4, όπου περιγράφεται σειρά κοινωνικών ελλείψεων, οι οποίες δεν εξετάζονται στη στρατηγική. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Οι διαδικασίες για τη βελτίωση της νομοθεσίας χρήζουν βελτίωσης. Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι για καθεμία από τις δράσεις, είτε αυτές αναφέρονται στο σχέδιο δράσης είτε σε άλλα έγγραφα, πρέπει να διενεργηθεί πλήρης εκτίμηση αντικτύπου (κοινωνικού, περιβαλλοντικού, οικονομικού, σχετικού με την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου) με ειδική διαβούλευση με τους αναγνωρισμένους κοινωνικούς εταίρους, όπως αντιπροσωπευτικές οργανώσεις που έχουν λάβει αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Ομοίως, ορισμένες από τις προγραμματισμένες δράσεις που περιλαμβάνονται στα προηγούμενα τμήματα της στρατηγικής, όπως τροποποιήσεις της οδηγίας σχετικά με το βάρος και τις διαστάσεις των φορτηγών οχημάτων και τροποποιήσεις της νομοθεσίας για τις αεροπορικές μεταφορές και όσον αφορά τις ψηφιακές πλατφόρμες, έχουν σαφείς επιπτώσεις στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

6.8.

Κοινωνική διάσταση και συνθήκες εργασίας

| 6.9. | Η άνευ προηγουμένου κρίση της νόσου COVID-19 κατέδειξε ότι οι μεταφορές αποτελούν βασική υπηρεσία. Επεσήμανε επίσης τη σημασία των εργαζόμενων στον τομέα των μεταφορών ως καίριας σημασίας εργαζόμενων και τη σημασία τους για την ανθεκτικότητα του συστήματος μεταφορών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη μεγαλύτερη αναγνώριση των εργαζόμενων στον τομέα των μεταφορών στη στρατηγική σε σχέση με παλαιότερα έγγραφα της πολιτικής μεταφορών, καθώς χαρακτηρίζονται «πολυτιμότερος πόρος του τομέα», ενώ αναφέρεται επίσης ότι κάποιοι αντιμετωπίζουν δύσκολες και επισφαλείς συνθήκες εργασίας. Ωστόσο, με δεδομένη τη σημασία που αποδίδεται στον κοινωνικό πυλώνα στο τρέχον πλαίσιο υλοποίησης της πολιτικής της ΕΕ, προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι δεν γίνεται ειδική αναφορά στην κοινωνική διάσταση των μεταφορών σε ειδική ενότητα. |
| --- | --- |

6.9.

| 6.10. | Στη στρατηγική αναγνωρίζονται περαιτέρω τα δημογραφικά προβλήματα του τομέα και οι δυσκολίες κατά την προσέλκυση των εργαζόμενων που χρειάζεται. Η στρατηγική καταλήγει με τη δήλωση ότι «η παροχή υψηλότερων κοινωνικών προτύπων θα μπορούσε να συμβάλει άμεσα στην αντιστροφή της τρέχουσας γενικής έλλειψης ελκυστικότητας του τομέα». Δυστυχώς, ούτε στη στρατηγική ούτε στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνεται επαρκής ανάλυση των αιτίων για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο τομέας των μεταφορών να προσελκύσει εργαζόμενους. Δεν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι οι πολιτικές των μεταφορών που τις τελευταίες δεκαετίες επικεντρώνονται στην ενιαία αγορά δεν έχουν κατορθώσει να αποτρέψουν την επιδείνωση των συνθηκών εργασίας σε όλα τα μέσα μεταφορών. |
| --- | --- |

6.10.

| 6.11. | Οι δηλώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι θα «ενισχύσει το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων» και θα δρομολογήσει πρωτοβουλίες «για την αύξηση της ελκυστικότητας του τομέα των μεταφορών το 2021-2023» είναι υπερβολικά ασαφείς. Είναι όντως δύσκολο να γίνει κατανοητό για ποιον λόγο στοιχεία, όπως οι δίκαιες συνθήκες εργασίας και η βελτίωση της ελκυστικότητας του επαγγέλματος, μεταξύ άλλων για τους νέους και τις γυναίκες, δεν θεωρήθηκαν αρκετά σημαντικά ώστε να αποτελέσουν ορόσημα. |
| --- | --- |

6.11.

| 6.12. | Χρειάζονται συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες για την εξάλειψη του κοινωνικού ντάμπινγκ σε όλα τα μέσα μεταφορών. Η αρχή της ίσης αμοιβής για ίδια εργασία στον ίδιο τόπο πρέπει να ισχύει για όλα τα μέσα μεταφορών (τοποθέτηση εργαζόμενων υψηλής κινητικότητας) ή για την προστασίας της απασχόλησης και των κεκτημένων δικαιωμάτων των μελών του προσωπικού που υπόκεινται σε αλλαγή φορέων εκμετάλλευσης λόγω προσκλήσεων υποβολής προσφορών για συμβάσεις σχετικές με τα διάφορα μέσα μεταφορών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να συσταθεί επειγόντως ομάδα κοινωνικής δράσης για τις μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων όλων των συναφών γενικών διευθύνσεων, όπως οι MOVE, EMPL και η ΓΔ Ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

6.12.

Κοινωνικό κόστος και βιωσιμότητα

| 6.13. | Το κοινωνικό ντάμπινγκ και οι αθέμιτες πρακτικές σε έναν τομέα δημιουργούν στρεβλώσεις σε άλλους τομείς. Οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας και η έλλειψη επιβολής της κοινωνικής νομοθεσίας προκαλούν στρέβλωση των ενδείξεων ως προς τις τιμές και των επιλογών τρόπου μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαία μια πρωτοβουλία που θα εντάσσει το κόστος εργασίας στο πλαίσιο μιας δίκαιης τιμολογιακής πολιτικής των βιώσιμων υπηρεσιών μεταφορών, παράλληλα με την εσωτερίκευση του συνόλου του εξωτερικού κόστους. Η δίκαιη τιμολόγηση της ελεύθερης αγοράς για μια υπηρεσία μεταφορών πρέπει να περιλαμβάνει έναν μισθό αξιοπρεπούς διαβίωσης, την ίδια αμοιβή για την ίδια εργασία στον ίδιο τόπο, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και κοινωνική ασφάλιση, καθώς και επενδύσεις σε έναν υγιή χώρο εργασίας και σε προσόντα και κατάρτιση. Η προσθήκη ενός «εργατικού αποτυπώματος» στις συστάσεις σχετικά με το αποτύπωμα άνθρακα στις δράσεις 28 και 34, όπως ορίζεται στο σημείο 4.6, θα μπορούσε να αποτελέσει μια δράση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι αρκετή. Για την τιμολόγηση των δημόσιων μεταφορών, υπάρχει αντιστάθμιση για την υποχρέωση παροχής υπηρεσίας. |
| --- | --- |

6.13.

| 6.14. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των συλλογικών διαπραγματεύσεων και τον ρόλο τους στον καθορισμό του μισθολογικού επιπέδου και επιμένει, συνεπώς, ως προς τη σημασία της ενίσχυσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ιδίως στον έντονα κατακερματισμένο τομέα των μεταφορών και σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

6.14.

Δίκαιη ψηφιακή μετάβαση

| 6.15. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η στρατηγική αναφέρεται με δέοντα τρόπο στους κινδύνους και τις ευκαιρίες που παρέχει ο ψηφιακός μετασχηματισμός για την απασχόληση και στην ανάγκη για δίκαιη μετάβαση των εργαζόμενων στον τομέα των μεταφορών. Ωστόσο, η δράση 69 δεν προβλέπει την «έκδοση συστάσεων για τη μετάβαση στον αυτοματισμό και την ψηφιοποίηση και τις επιπτώσεις τους στους εργαζόμενους στον τομέα των μεταφορών» πριν από το 2023. Έτσι δεν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι η ψηφιοποίηση και ο αυτοματισμός έχουν ήδη ξεκινήσει και ότι απαιτείται επείγουσα ανάληψη δράσης. Για παράδειγμα, με το ορόσημο 13, ορίζεται ο στόχος της ανάπτυξης αυτοματοποιημένης κινητικότητας σε μεγάλη κλίμακα (ως το 2030). |
| --- | --- |

6.15.

| 6.16. | Οι επιτυχημένες επενδύσεις στις ψηφιακές τεχνολογίες απαιτούν συμμετοχικό κοινωνικό διάλογο από την αρχή. Υπάρχουν παραδείγματα καλών πρακτικών, όπως η συμφωνία για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις «CBA Future — Shaping automation socially and in a co-determined way» του φορέα εκμετάλλευσης τερματικών σταθμών εμπορευματοκιβωτίων EUROGATE στη Γερμανία, συμπεριλαμβανομένων τριών τερματικών σταθμών στο Αμβούργο, το Bremerhaven και το Wilhelmshaven (3). Ο διάλογος αυτός πρέπει να περιλαμβάνει συζήτηση σχετικά με τον σκοπό της ψηφιοποίησης και του αυτοματισμού (π.χ. αύξηση της αποδοτικότητας έναντι πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας), τον στόχο της λήψης αντίστοιχων μέτρων για πιο ασφαλείς και υγιείς χώρους εργασίας και τη διάσωση της απασχόλησης και ένα δίκαιο μερίδιο από τα οφέλη της παραγωγικότητας για τους εργαζόμενους. |
| --- | --- |

6.16.

| 6.17. | Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι στις αστικές δημόσιες μεταφορές υπέγραψαν πρόσφατα Κοινές συστάσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των αστικών δημόσιων μεταφορών (4). Προωθούν μια συμμετοχική και χωρίς αποκλεισμούς προσέγγιση του ψηφιακού μετασχηματισμού, διασφαλίζοντας την εργασιακή ασφάλεια και τις δεξιότητες στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού, χρησιμοποιώντας τον ψηφιακό μετασχηματισμό για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καθώς και για τη διασφάλιση της προστασίας των δεδομένων, της ιδιωτικής ζωής και της αξιοπρέπειας. Με τις στρατηγικές θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι τόσο η επιχείρηση όσο και οι εργαζόμενοι ωφελούνται από την εισαγωγή των ψηφιακών τεχνολογιών, μεταξύ άλλων μέσω μεριδίου από την αύξηση της παραγωγικότητας. |
| --- | --- |

6.17.

| 6.18. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει, σε συμφωνία με τους κοινωνικούς εταίρους, να αναλάβει άμεσα δράση ώστε να διασφαλισθεί η δίκαιη μετάβαση στον αυτοματισμό και την ψηφιοποίηση που δεν θα αφήνει κανέναν στο περιθώριο. |
| --- | --- |

6.18.

Ασφάλεια των μεταφορών

| 6.19. | Ως προς το ζήτημα της ασφάλειας των μεταφορών, το ορόσημο 14 αποσκοπεί στην επίτευξη ενός σχεδόν μηδενικού ποσοστού θανάτων σε όλα τα μέσα μεταφορών ως το 2050, με προσοχή να δίνεται ιδίως στους θανάτους στις οδικές μεταφορές. Ωστόσο, η στρατηγική του 2018 για την ασφάλεια των οδικών μεταφορών δεν περιλαμβάνει τις επαγγελματικές οδικές μεταφορές και ιδίως το πρόβλημα της κόπωσης των οδηγών ως «χρόνια νόσο» που αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόκλησης ατυχημάτων. |
| --- | --- |

6.19.

| 6.20. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ εκφράζει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη νέα πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον χρόνο οδήγησης και ανάπαυσης των οδηγών λεωφορείων και πούλμαν και εφιστά την προσοχή στην έκθεση που θα υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οποιαδήποτε παράταση των ωρών εργασίας και οδήγησης στον τομέα θα είναι αντίθετη με τους στόχους πολιτικής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 561/2006 (5) και θα επιφέρει περαιτέρω υποβάθμιση της οδικής ασφάλειας για τους επιβάτες και άλλους χρήστες του οδικού δικτύου, αλλά και των συνθηκών εργασίας των οδηγών λεωφορείων και πούλμαν. |
| --- | --- |

6.20.

| 6.21. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει τα μέτρα που προορίζονται για τη βελτίωση της ασφάλειας και, ιδίως, το γεγονός ότι προβλέπονται μέτρα για την αντιμετώπιση των κυβερνοαπειλών. |
| --- | --- |

6.21.

7.   Σημασία των ισχυρών δημόσιων υπηρεσιών

| 7.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι αποτελεί καθήκον των δημόσιων πολιτικών να διασφαλισθεί ένα βιώσιμο σύστημα αστικών μεταφορών που θα επιβάλει τους στόχους για το κλίμα αλλά και τη δημόσια υγεία, την οδική ασφάλεια αλλά και το κατάλληλο μερίδιο αστικού χώρου. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Στο όραμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ορθώς επισημαίνεται ότι «είναι ζωτικής σημασίας να είναι η κινητικότητα διαθέσιμη και οικονομικά προσιτή για όλους, καλύτερα συνδεδεμένη με αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές». Η ΕΟΚΕ επιμένει σχετικά με τη διαθεσιμότητα δημόσιων υπηρεσιών, όπως υποστηρίζεται από το νομικό πλαίσιο, ως τη ραχοκοκκαλιά της βιώσιμης και οικονομικά προσιτής κινητικότητας. Αυτό καθιστά αναγκαία περισσότερη και περιβαλλοντικά και κοινωνικά καλύτερη αποζημίωση των ΥΔΥ μέσω χρηματοδοτικής στήριξης και καθιέρωσης χρηματοδοτικών μέσων από τις εθνικές κυβερνήσεις, τις περιφέρειες και τους δήμους. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Προκειμένου να αποφευχθεί η ένδεια των μεταφορών, έχει ζωτική σημασία η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές ποιοτικές δημόσιες μεταφορές ως βιώσιμη εναλλακτική στα επιμέρους μέσα μεταφορών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγροτικές περιοχές, και οι κοινόχρηστες υπηρεσίες και οι υπηρεσίες κατόπιν παραγγελίας μπορούν επίσης να ολοκληρώσουν την προσφορά δημόσιων μεταφορών ιδίως σε αυτές τις περιοχές, με την προϋπόθεση παροχής αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Ακόμα, οι μη μηχανοκίνητοι τρόποι ενεργού μετακινήσεων, όπως το περπάτημα και η ποδηλασία, χρήζουν μεγαλύτερης προσοχής και απαιτούν επενδύσεις σε ασφαλείς και ποιοτικές υποδομές. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Οι δημόσιες μεταφορές είναι σημαντικές για την κοινωνική ένταξη και την ποιοτική απασχόληση σε τοπικό επίπεδο. Η στρατηγική δίνει υπερβολικά μεγάλη έμφαση στις τεχνολογικές πτυχές της ψηφιοποίησης, της μικροκινητικότητας και των νέων υπηρεσιών κινητικότητας. Το νέο όραμα δεν θα πρέπει να παραβλέπει το γεγονός ότι η έξυπνη κινητικότητα θα πρέπει να αποτελεί μέσο και όχι στόχο. |
| --- | --- |

7.4.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, SWD(2020)331 τμήμα 4.1.1, σ. 81 κ.ε.

1

(2)  Η άποψη αυτή εκφράστηκε από τους Ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους στους Επιτρόπους κ. Valean και κ. Schmit.

2

(3)  Η CBA συνήφθη το 2019 μεταξύ της EUROGATE και της γερμανικής συνδικαλιστικής ένωσης του τομέα υπηρεσιών (ver.di) και καλύπτει όλες τις γερμανικές θυγατρικές του Ομίλου, συμπεριλαμβανομένων των τερματικών σταθμών εμπορευματοκιβωτίων, της εταιρείας συντήρησης και σιδηροδρομικών υπηρεσιών και άλλων επιχειρήσεων στη Γερμανία. Κάθε θεσμοθετημένη επιτροπή αυτοματισμού ενημερώνεται σχετικά με κάθε έργο υλισμικού ή λογισμικού στην εταιρεία, ακόμα και αν αυτό δεν έχει άμεσο αντίκτυπο στις θέσεις εργασίας. Η απαγόρευση συναφούς αναδιάρθρωσης της απασχόλησης ως το 2025 αποτελεί τμήμα της CBA με την EUROGATE.

3

(4)  Digital Transformation and Social Dialogue in Urban Public Transport (UPT) in Europe, Joint Recommendations of the European Social Partners in UPT (ETF and UITP) [Ψηφιακός μετασχηματισμός και κοινωνικός διάλογος στις αστικές δημόσιες μεταφορές στην Ευρώπη, Κοινές συστάσεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων στις αστικές δημόσιες μεταφορές — Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές και Διεθνής Ένωση Δημόσιων Μεταφορών], υπεγράφησαν τον Μάρτιο του 2021.

4

Digital Transformation and Social Dialogue in Urban Public Transport (UPT) in Europe, Joint Recommendations of the European Social Partners in UPT (ETF and UITP) [Ψηφιακός μετασχηματισμός και κοινωνικός διάλογος στις αστικές δημόσιες μεταφορές στην Ευρώπη, Κοινές συστάσεις των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων στις αστικές δημόσιες μεταφορές — Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Εργαζομένων στις Μεταφορές και Διεθνής Ένωση Δημόσιων Μεταφορών], υπεγράφησαν τον Μάρτιο του 2021.

(5)  ΕΕ L 102 της 11.4.2006, σ. 1.

5

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 4.14 (συνδέεται με τη διαγραφή του σημείου 1.15)

Να διαγραφεί το σημείο:

| | Οι κρατικές ενισχύσεις είναι σημαντικές κατά την επιδίωξη στόχων πολιτικής, όπως ο περισσότερο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις. Ένα στοιχείο είναι η εδαφική πτυχή, για παράδειγμα σε σχέση με τις απομακρυσμένες περιοχές. Ακόμα, εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αίτημα για προσαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για κρατικές ενισχύσεις στην ναυτιλία προκειμένου να διασφαλισθούν δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες για τον λιμενικό τομέα και την απασχόληση των Ευρωπαίων ναυτικών εκκρεμεί εδώ και καιρό με σκοπό να καταστεί ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών κοινωνικά βιώσιμος, όπως και αίτημα για ανάληψη δράσης πριν από το 2023. |
| --- | --- |

Οι κρατικές ενισχύσεις είναι σημαντικές κατά την επιδίωξη στόχων πολιτικής, όπως ο περισσότερο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις. Ένα στοιχείο είναι η εδαφική πτυχή, για παράδειγμα σε σχέση με τις απομακρυσμένες περιοχές. Ακόμα, εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι αίτημα για προσαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για κρατικές ενισχύσεις στην ναυτιλία προκειμένου να διασφαλισθούν δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες για τον λιμενικό τομέα και την απασχόληση των Ευρωπαίων ναυτικών εκκρεμεί εδώ και καιρό με σκοπό να καταστεί ο τομέας των θαλάσσιων μεταφορών κοινωνικά βιώσιμος, όπως και αίτημα για ανάληψη δράσης πριν από το 2023.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για την τροπολογία:

| Ψήφοι υπέρ: | 77 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 123 |
| Αποχές: | 27 |

Ψήφοι υπέρ:

77

Ψήφοι κατά:

123

Αποχές:

27

Σημείο 1.15 (συνδέεται με τη διαγραφή του σημείου 4.14)

Να διαγραφεί το σημείο:

| | Οι κρατικές ενισχύσεις είναι σημαντικές κατά την επιδίωξη στόχων πολιτικής, όπως ο περισσότερο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως αυτών που αφορούν στη ναυτιλία, αποτελεί επείγουσα ανάγκη έτσι ώστε να διασφαλιστούν δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες για τον λιμενικό τομέα και την απασχόληση των Ευρωπαίων ναυτικών. |
| --- | --- |

Οι κρατικές ενισχύσεις είναι σημαντικές κατά την επιδίωξη στόχων πολιτικής, όπως ο περισσότερο οικολογικός και κοινωνικός χαρακτήρας των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως αυτών που αφορούν στη ναυτιλία, αποτελεί επείγουσα ανάγκη έτσι ώστε να διασφαλιστούν δίκαιες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες για τον λιμενικό τομέα και την απασχόληση των Ευρωπαίων ναυτικών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για την τροπολογία:

Η τροπολογία απορρίπτεται σε συνάρτηση με το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας επί του σημείου 4.14 με το οποίο συνδέεται.

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/170 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/170

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων»

[COM(2020) 823 final — 2020/0359 (COD) — COM(2020) 829 final — 2020/0365 (COD)]

(2021/C 286/28)

| Εισηγητής: | o κ. Maurizio MENSI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

o κ. Maurizio MENSI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 21.1.2021 — 11.2.2021
  Συμβούλιο, 26.1.2021 — 19.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 14.4.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 243/0/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 21.1.2021 — 11.2.2021

Συμβούλιο, 26.1.2021 — 19.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

14.4.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

243/0/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια της Επιτροπής για την περαιτέρω βελτίωση της ανθεκτικότητας των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων έναντι των απειλών που εγείρονται από περιστατικά, επιθέσεις στον κυβερνοχώρο και σωματικές επιθέσεις και συμμερίζεται την ανάγκη ενίσχυσης της βιομηχανίας και της ικανότητας καινοτομίας της ΕΕ χωρίς αποκλεισμούς, σύμφωνα με μια στρατηγική βασισμένη σε τέσσερις πυλώνες: προστασία δεδομένων, θεμελιώδη δικαιώματα, ασφάλεια και κυβερνοασφάλεια. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει, ωστόσο, ότι η σπουδαιότητα και ο ευαίσθητος χαρακτήρας των στόχων που επιδιώκονται με τις δύο προτάσεις θα καθιστούσαν τον κανονισμό προτιμότερο ως μέσο από την οδηγία. Δεν υπάρχουν όμως ενδείξεις σχετικά με τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμο να συμπεριλάβει αυτό το ενδεχόμενο ούτε καν μεταξύ των ποικίλων εξεταζόμενων επιλογών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι ορισμένες από τις διατάξεις των δύο προτάσεων οδηγίας αλληλεπικαλύπτονται διότι είναι στενά συνδεδεμένες και αλληλοσυμπληρούμενες, καθώς η μία εστιάζει πρωτίστως στα χαρακτηριστικά της κυβερνοασφάλειας και η άλλη στην υλική ασφάλεια. Ζητεί, ως εκ τούτου, να διερευνηθεί η σκοπιμότητα συγχώνευσης των δύο προτάσεων σε ένα ενιαίο κείμενο, για λόγους απλούστευσης και λειτουργικής συγκέντρωσης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προτεινόμενη προσέγγιση για την κατάργηση της διάκρισης μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης βασικών υπηρεσιών και παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών, η οποία προβλέπεται στην αρχική οδηγία σχετικά με την ασφάλεια συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία ΑΔΠ), αλλά, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της, κρίνει σκόπιμο τον επακριβέστερο και σαφέστερο προσδιορισμό των προσώπων που υποχρεούνται να τηρούν την οδηγία. Ειδικότερα, τα κριτήρια διάκρισης μεταξύ «βασικών» και «σημαντικών» οντοτήτων, καθώς και οι απαιτήσεις που οφείλουν να πληρούν, θα πρέπει να προσδιοριστούν επακριβέστερα, προκειμένου να αποτραπούν αποκλίνουσες προσεγγίσεις σε εθνικό επίπεδο που συνεπάγονται παρακώλυση του ανταγωνισμού και της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων και υπηρεσιών, με κίνδυνο να ζημιωθούν οι επιχειρήσεις και να θιγούν οι εμπορικές συναλλαγές. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ, λόγω της αντικειμενικής πολυπλοκότητας του συστήματος που περιγράφεται στις δύο προτάσεις, θεωρεί σημαντικό να προσδιορίσει η Επιτροπή επακριβώς το πεδίο εφαρμογής των δύο κανονιστικών συνόλων, ιδίως όταν προτείνονται διαφορετικές διατάξεις για τη διευθέτηση της ίδιας κατάστασης ή οντότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η σαφήνεια κάθε νομοθετικής διάταξης αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στόχο, εκ παραλλήλου με τη μείωση της γραφειοκρατίας και του κατακερματισμού μέσω της απλούστευσης των διαδικασιών, των απαιτήσεων ασφάλειας και των υποχρεώσεων αναφοράς περιστατικών. Προς όφελος των πολιτών και των επιχειρήσεων, θα ήταν επίσης σκόπιμο να συγχωνευθούν οι δύο προτάσεις οδηγίας σε ένα ενιαίο κείμενο, αποφεύγοντας έτσι την ενίοτε περίπλοκη ερμηνεία και εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο που υποδεικνύεται στην πρόταση οδηγίας για τα διοικητικά όργανα των «βασικών» και των «σημαντικών» οντοτήτων, τα μέλη των οποίων οφείλουν να παρακολουθούν ειδικά προγράμματα κατάρτισης, σε τακτική βάση, για την απόκτηση επαρκών γνώσεων και δεξιοτήτων προκειμένου να γνωρίζουν και να διαχειρίζονται τους διάφορους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και να αξιολογούν τον αντίκτυπό τους. Εν προκειμένω, κρίνεται σκόπιμο να καθοριστεί στην πρόταση το ελάχιστο περιεχόμενο των εν λόγω γνώσεων και δεξιοτήτων για την παροχή καθοδήγησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με το ποιες δεξιότητες κατάρτισης θεωρούνται ενδεδειγμένες, καθώς και για την αποτροπή της ενδεχόμενης διαφοροποίησης του περιεχομένου των ποικίλων προγραμμάτων κατάρτισης από τη μια χώρα στην άλλη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) στη συνολική θεσμική και επιχειρησιακή δομή της κυβερνοασφάλειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θεωρεί επ’ αυτού σκόπιμο ο εν λόγω οργανισμός, εκτός από την ανά διετία έκδοση έκθεσης σχετικά με την κατάσταση της κυβερνοασφάλειας στην Ένωση, να δημοσιεύει περιοδικές και επικαιροποιημένες πληροφορίες στο διαδίκτυο σχετικά με περιστατικά ασφάλειας υπολογιστών, επιπλέον των τομεακών ενημερωτικών ανακοινώσεων, με στόχο την παροχή ενός πρόσθετου χρήσιμου εργαλείου πληροφόρησης στα ενδιαφερόμενα μέρη που καλύπτονται από την πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας σχετικά με την ασφάλεια συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία ΑΔΠ 2) για την καλύτερη προστασία των επιχειρήσεών τους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση να ανατεθεί στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) η δημιουργία ευρωπαϊκού μητρώου τρωτών σημείων και θεωρεί ότι η επικοινωνία σχετικά με τα τρωτά σημεία και τα σοβαρότερα περιστατικά πρέπει να καταστεί υποχρεωτική και όχι προαιρετική προκειμένου να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο και για τους αναθέτοντες φορείς στο πλαίσιο των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων και των τεχνολογιών 5G. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στις 16 Δεκεμβρίου 2020, υποβλήθηκε η νέα στρατηγική της ΕΕ για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο από κοινού με δύο νομοθετικές προτάσεις: την πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 (1) σχετικά με την ασφάλεια συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία ΑΔΠ 2) και μια νέα οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων. Η στρατηγική, η οποία αποτελεί βασικό στοιχείο της ανακοίνωσης με τίτλο «Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης» (2), του σχεδίου ανάκαμψης για την Ευρώπη και της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ασφάλειας, έχει ως στόχο να ενισχύσει τη συλλογική ανθεκτικότητα της Ευρώπης έναντι των κυβερνοαπειλών και να διασφαλίσει ότι όλοι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις θα μπορούν να επωφεληθούν πλήρως από αξιόπιστες και ασφαλείς ψηφιακές υπηρεσίες και εργαλεία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τα υφιστάμενα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ που αποσκοπούν στην προστασία των βασικών υπηρεσιών και υποδομών τόσο από κυβερνοκινδύνους όσο και από φυσικούς κινδύνους πρέπει να επικαιροποιηθούν. Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την ασφάλεια πληροφοριών εξακολουθούν να εξελίσσονται με την αυξανόμενη ψηφιοποίηση και διασύνδεση. Εξ ου και η ανάγκη αναθεώρησης του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου σύμφωνα με τη λογική της στρατηγικής της ΕΕ για την ασφάλεια, ξεπερνώντας το δίλημμα μεταξύ διαδικτυακών και μη διαδικτυακών απειλών και αποφεύγοντας μια άκαμπτη προσέγγιση βασισμένη σε στεγανά. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι δύο προτάσεις οδηγίας καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων και αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των υφιστάμενων και μελλοντικών διαδικτυακών και μη διαδικτυακών κινδύνων που απορρέουν από κυβερνοεπιθέσεις και εγκληματικές επιθέσεις, φυσικές καταστροφές και άλλα περιστατικά, αξιοποιώντας επίσης τα διδάγματα της τρέχουσας πανδημίας, η οποία κατέδειξε ότι οι κοινωνίες και οι οικονομίες που εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από ψηφιακές λύσεις είναι ευάλωτες και εκτεθειμένες σε ταχέως εξελισσόμενες και αυξανόμενες απειλές στον κυβερνοχώρο, ιδίως όσον αφορά τις ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού, όπως τα άτομα με αναπηρία. Η κατάσταση αυτή ώθησε την ΕΕ να αναλάβει δράση για τη διαφύλαξη ενός παγκόσμιου και ανοικτού κυβερνοχώρου, βασισμένου όμως σε ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας, τεχνολογικής κυριαρχίας και ηγετικής θέσης, αναπτύσσοντας επιχειρησιακές ικανότητες πρόληψης, αποτροπής και αντιμετώπισης δυνητικών απειλών μέσω αυξημένης συνεργασίας, με σεβασμό των προνομίων των κρατών μελών στον τομέα της εθνικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Η πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 σχετικά με την ασφάλεια συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία ΑΔΠ)

| 3.1. | Η οδηγία ΑΔΠ (ΕΕ) 2016/1148, η πρώτη οριζόντια νομοθετική πράξη της ΕΕ, αποσκοπούσε στη βελτίωση της ανθεκτικότητας των συστημάτων δικτύου και πληροφοριών σε ολόκληρη την Ένωση για την αντιμετώπιση των κινδύνων στον κυβερνοχώρο. Ωστόσο, παρά τα επιτευχθέντα ικανοποιητικά αποτελέσματα, η οδηγία ΑΔΠ ανέδειξε επίσης ορισμένους περιορισμούς, καθώς ο ψηφιακός μετασχηματισμός της κοινωνίας —ο οποίος εντάθηκε από την κρίση COVID-19— διεύρυνε το τοπίο των απειλών και επέτεινε την τρωτότητα των ολοένα και πιο αλληλεξαρτώμενων κοινωνιών μας απέναντι σε μείζονες και απρόβλεπτους κινδύνους. Ανέκυψαν νέες προκλήσεις που απαιτούν ενδεδειγμένες και καινοτόμους απαντήσεις. Τα πορίσματα της ευρείας διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε με τους ενδιαφερομένους φορείς κατέδειξαν το ανεπαρκές επίπεδο ασφάλειας στον κυβερνοχώρο των ευρωπαϊκών εταιρειών, τη μη συνεκτική εφαρμογή των κανόνων από τα κράτη στους διάφορους τομείς και την ελλιπή κατανόηση των κυριότερων απειλών και προκλήσεων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πρόταση οδηγίας ΑΔΠ 2 συνδέεται στενά με άλλες δύο πρωτοβουλίες: την πρόταση κανονισμού σχετικά με τον ψηφιακό χρηματοπιστωτικό τομέα (Πράξη σχετικά με την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών/DORA) και την πρόταση οδηγίας σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες, η οποία επεκτείνει σε νέους τομείς το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/114/ΕΚ (3) σχετικά με τους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, εστιάζοντας π.χ. στον τομέα της υγείας και στις οντότητες που διεξάγουν δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης φαρμάκων. Η οδηγία σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες, η τομεακή κάλυψη της οποίας είναι πανομοιότυπη με εκείνη της οδηγίας ΑΔΠ 2 όσον αφορά τις κρίσιμες οντότητες (παράρτημα 1 της οδηγίας ΑΔΠ 2), μετατοπίζει την έμφασή της, αφενός, από την προστασία των υλικών στοιχείων στην ανθεκτικότητα των οντοτήτων που τα διαχειρίζονται και, αφετέρου, από τον προσδιορισμό των ευρωπαϊκών υποδομών ζωτικής σημασίας με διασυνοριακή διάσταση στον προσδιορισμό των υποδομών ζωτικής σημασίας σε εθνικό επίπεδο. Η οδηγία ΑΔΠ 2 είναι επίσης συνεκτική και συμπληρωματική με άλλα ήδη υφιστάμενα κανονιστικά μέσα, όπως ο ευρωπαϊκός κώδικας ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ο γενικός κανονισμός για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ο κανονισμός σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης (eIDAS). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η πρόταση οδηγίας ΑΔΠ 2, σύμφωνα με το πρόγραμμα βελτίωσης της καταλληλότητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισίου (REFIT), αποσκοπεί στη μείωση του κανονιστικού φόρτου για τις αρμόδιες αρχές και του κόστους συμμόρφωσης για τις δημόσιες και ιδιωτικές οντότητες, καθώς και στον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου αναφοράς. Επιπλέον, ενισχύει τις απαιτήσεις ασφάλειας που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις, αντιμετωπίζει τα ζητήματα της ασφάλειας των αλυσίδων εφοδιασμού, εξορθολογίζει τις υποχρεώσεις αναφοράς περιστατικών, προβλέπει αυστηρότερα εποπτικά μέτρα για τις εθνικές αρχές και επιδιώκει την εναρμόνιση των καθεστώτων επιβολής κυρώσεων στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η οδηγία ΑΔΠ 2 συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας για τη διαχείριση κρίσεων στον κυβερνοχώρο τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο και καταργεί τη διάκριση μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης βασικών υπηρεσιών και παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών που προβλέπεται από την οδηγία ΑΔΠ. Στο πεδίο εφαρμογής της εμπίπτουν οι μεσαίες έως μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τομείς προσδιοριζόμενους βάσει της κρισιμότητάς τους για την οικονομία και την κοινωνία. Οι εν λόγω οντότητες, είτε δημόσιες είτε ιδιωτικές, χωρίζονται σε «βασικές» και σε «σημαντικές» οντότητες, οι οποίες υπόκεινται σε διαφορετικά καθεστώτα εποπτείας. Ωστόσο, παρέχεται στα κράτη μέλη δυνατότητα συμπερίληψης και μικρότερων οντοτήτων που εμφανίζουν χαρακτηριστικά υψηλού κινδύνου. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Προβλέπεται η δημιουργία ενός δικτύου κέντρων επιχειρήσεων ασφάλειας σε επίπεδο ΕΕ, τροφοδοτούμενου από την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), το οποίο θα αποτελεί πραγματική «ασπίδα κυβερνοασφάλειας» για την ΕΕ, ικανή να εντοπίζει εγκαίρως ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης και να καθιστά δυνατή την ανάληψη προορατικής δράσης πριν από την πρόκληση βλάβης. Η σημασία της τεχνητής νοημοσύνης για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο προβάλλεται επίσης στην έκθεση της Εθνικής Επιτροπής Ασφάλειας για την Τεχνητή Νοημοσύνης (National Security Commission on Artificial Intelligence/NSCAI) των ΗΠΑ που παρουσιάστηκε την 1η Μαρτίου 2021. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη και οι φορείς εκμετάλλευσης υποδομών ζωτικής σημασίας θα μπορούν να έχουν άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις απειλές, στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού δικτύου ασφάλειας με τη μορφή πληροφοριών για απειλές («Threat Intelligence»). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η Επιτροπή εξετάζει επίσης το πρόβλημα της ασφάλειας των αλυσίδων εφοδιασμού και των σχέσεων με τους προμηθευτές: τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή και τον ENISA, μπορούν να διενεργούν συντονισμένες εκτιμήσεις κινδύνου στις κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, βάσει της επιτυχημένης προσέγγισης για τα δίκτυα 5G που προβλέπεται στη σύσταση της 26ης Μαρτίου 2019 (4). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η πρόταση ενισχύει και εξορθολογίζει τις υποχρεώσεις ασφάλειας και αναφοράς περιστατικών που υπέχουν οι επιχειρήσεις με την επιβολή κοινής προσέγγισης για τη διαχείριση κινδύνων σε συνδυασμό με την εφαρμογή ελάχιστου καταλόγου βασικών χαρακτηριστικών ασφάλειας. Προβλέπονται επακριβέστερες διατάξεις όσον αφορά τη διαδικασία αναφοράς περιστατικών, το περιεχόμενο των αναφορών και τις προθεσμίες. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση σκιαγραφεί μια προσέγγιση δύο σταδίων: οι επιχειρήσεις διαθέτουν 24 ώρες για να υποβάλουν μια πρώτη συνοπτική έκθεση, ακολουθούμενη από τελική λεπτομερή έκθεση το αργότερο ένα μήνα μετά. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Προβλέπεται τα κράτη μέλη να υποδεικνύουν τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση κρίσεων, με συγκεκριμένα σχέδια, και να συσταθεί ένα νέο δίκτυο επιχειρησιακής συνεργασίας, το δίκτυο οργανώσεων διασύνδεσης για τις κρίσεις στον κυβερνοχώρο (EU-CyCLONe). Ενισχύεται ο ρόλος της ομάδας συνεργασίας στη διαμόρφωση των στρατηγικών αποφάσεων και δημιουργείται μητρώο τρωτών σημείων που εντοπίζονται στην ΕΕ, υπό τη διαχείριση του ENISA· επιτείνεται επίσης τόσο η ανταλλαγή πληροφοριών όσο και η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της επιχειρησιακής συνεργασίας για τη διαχείριση κρίσεων στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Εισάγονται αυστηρότερα εποπτικά μέτρα για τις εθνικές αρχές και αυστηρότερες απαιτήσεις επιβολής και τίθεται ως στόχος η εναρμόνιση των καθεστώτων επιβολής κυρώσεων σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Επ’ αυτού, η προτεινόμενη οδηγία θεσπίζει κατάλογο διοικητικών κυρώσεων για παραβίαση των υποχρεώσεων διαχείρισης κινδύνων και αναφοράς περιστατικών στον τομέα της ασφάλειας υπολογιστών. Προβλέπονται διατάξεις σχετικά με την ευθύνη των φυσικών προσώπων που κατέχουν θέσεις εκπροσώπησης ή ηγετικές θέσεις στις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Υπό αυτήν την έννοια, η πρόταση βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ προλαμβάνει, διαχειρίζεται και αντιμετωπίζει ευρείας κλίμακας περιστατικά και κρίσεις ασφάλειας υπολογιστών, προβλέποντας σαφείς αρμοδιότητες, κατάλληλο σχεδιασμό και ενισχυμένη συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Τα κράτη μέλη αποκτούν τη δυνατότητα να εποπτεύουν από κοινού την εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ και να παρέχουν αμοιβαία συνδρομή σε περίπτωση διασυνοριακών προβλημάτων, να διεξάγουν πιο διαρθρωμένο διάλογο με τον ιδιωτικό τομέα, να συντονίζουν τη γνωστοποίηση των τρωτών σημείων του λογισμικού και του υλισμικού που διατίθενται στην εσωτερική αγορά και να αξιολογούν με συντονισμένο τρόπο τους κινδύνους και τις απειλές για την ασφάλεια που σχετίζονται με τις νέες τεχνολογίες, όπως στην περίπτωση του 5G. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Η πρόταση οδηγίας για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων

| 4.1. | Η ΕΕ θέσπισε το 2006 το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Προστασίας της Υποδομής Ζωτικής Σημασίας (ΕΠΠΥΖΣ) και εξέδωσε το 2008 την οδηγία για τις ευρωπαϊκές υποδομές ζωτικής σημασίας (ΕΥΖΣ), η οποία εφαρμόζεται στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών. Τόσο η στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ασφάλειας 2020-2025 (5) που εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και το προσφάτως εγκριθέν θεματολόγιο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας υπογραμμίζουν τη σημασία της διασφάλισης της ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων απέναντι σε φυσικούς και ψηφιακούς κινδύνους. Ωστόσο, τόσο η αξιολόγηση που διενεργήθηκε το 2019 σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας ΕΥΖΣ όσο και τα πορίσματα της εκτίμησης επιπτώσεων της υπό εξέταση πρότασης κατέδειξαν ότι τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά και εθνικά μέτρα δεν διασφαλίζουν επαρκώς ότι οι φορείς εκμετάλλευσης είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τους υφιστάμενους κινδύνους. Εξ ου και τα αιτήματα του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου προς την Επιτροπή για την επανεξέταση της τρέχουσας προσέγγισης όσον αφορά την προστασία των κρίσιμων οντοτήτων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ασφάλειας, η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 24 Ιουλίου 2020, αναγνώρισε την αυξημένη διασύνδεση και αλληλεξάρτηση των υλικών και των ψηφιακών υποδομών, τονίζοντας συγχρόνως την ανάγκη πιο συνεκτικής και ομοιογενούς προσέγγισης μεταξύ της οδηγίας ΕΥΖΣ και της οδηγίας ΑΔΠ. Υπό αυτήν την έννοια, η πρόταση οδηγίας σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες, της οποίας το αντικειμενικό πεδίο αναφοράς είναι το ίδιο με εκείνο της οδηγίας ΑΔΠ 2 ως προς τις βασικές οντότητες, επεκτείνει το αρχικό πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/114/ΕΚ, το οποίο περιοριζόταν στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, στους ακόλουθους τομείς: τράπεζες, υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών, υγεία, πόσιμο νερό, λύματα, ψηφιακές υποδομές, δημόσια διοίκηση και διάστημα, ενώ προβλέπει επιπλέον σαφείς αρμοδιότητες, κατάλληλο σχεδιασμό και αυξημένη συνεργασία. Κρίνεται εν προκειμένω σκόπιμο να θεσπιστεί ένα πλαίσιο αναφοράς για όλους τους κινδύνους και να υποστηριχθούν τα κράτη μέλη στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν ότι οι κρίσιμες οντότητες είναι σε θέση να προλαμβάνουν, να ανθίστανται και να απορροφούν τις συνέπειες των περιστατικών, ανεξάρτητα από το αν οι κίνδυνοι προκύπτουν από φυσικούς κινδύνους, περιστατικά, τρομοκρατικές ενέργειες, απειλές εκ των έσω ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας, όπως η τρέχουσα πανδημία. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Κάθε κράτος μέλος οφείλει να θεσπίζει εθνική στρατηγική για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων, να διενεργεί τακτικές εκτιμήσεις κινδύνων και να προσδιορίζει, βάσει αυτών, τις κρίσιμες οντότητες. Οι κρίσιμες οντότητες υποχρεούνται επίσης να διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνου, να λαμβάνουν ενδεδειγμένα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και να αναφέρουν τα περιστατικά στις εθνικές αρχές. Οι οντότητες που παρέχουν υπηρεσίες τουλάχιστον προς ή εντός του ενός τρίτου των κρατών μελών αποτελούν αντικείμενο ειδικής εποπτείας, η οποία περιλαμβάνει ειδικές αποστολές για την αρωγή τους που διοργανώνονται από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η πρόταση οδηγίας σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες προβλέπει διάφορες μορφές υποστήριξης των κρατών μελών και των κρίσιμων οντοτήτων, επισκόπηση των κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ, βέλτιστες πρακτικές και μεθοδολογίες, καθώς και δραστηριότητες κατάρτισης και ασκήσεις δοκιμής της ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων. Το σύστημα διασυνοριακής συνεργασίας περιλαμβάνει επίσης μια ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων, την ομάδα για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων, που αποσκοπεί στη διευκόλυνση της στρατηγικής συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Προτάσεις τροποποίησης της υπό εξέταση νομοθετικής πρότασης

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια της Επιτροπής για την περαιτέρω βελτίωση της ανθεκτικότητας των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων έναντι των απειλών που εγείρονται τόσο από επιθέσεις στον κυβερνοχώρο όσο και από σωματικές επιθέσεις. Η προσπάθεια αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική και αξιοσημείωτη, ιδίως υπό το πρίσμα του ταχέος ψηφιακού μετασχηματισμού που επέφερε η έξαρση της νόσου COVID-19. Συμμερίζεται επίσης την ανάγκη, όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης», η Ευρώπη να αποκομίσει όλα τα οφέλη της ψηφιακής εποχής και να ενισχύσει τη βιομηχανία της, ιδίως όσον αφορά τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, και την ικανότητα καινοτομίας της χωρίς αποκλεισμούς, σύμφωνα με μια στρατηγική βασισμένη σε τέσσερις πυλώνες: προστασία δεδομένων, θεμελιώδη δικαιώματα, ασφάλεια και κυβερνοασφάλεια, ως ουσιώδεις προϋποθέσεις για μια κοινωνία βασισμένη στην ισχύ των δεδομένων. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ωστόσο, σύμφωνα με τα πορίσματα της εκτίμησης επιπτώσεων και της διαβούλευσης που προηγήθηκε της πρότασης οδηγίας ΑΔΠ 2, καθώς και δεδομένου του επανειλημμένα επισημανθέντος στόχου της αποφυγής του κατακερματισμού των κανόνων που έχουν θεσπιστεί σε εθνικό επίπεδο (όπως ζητείται επίσης στην ανακοίνωση της 4ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας ΑΔΠ (6)), η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι δεν προκύπτουν οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμο να προτείνει την έκδοση κανονισμού αντί οδηγίας, ούτε καν μεταξύ των εξεταζόμενων επιλογών. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι ορισμένες από τις διατάξεις των δύο προτάσεων οδηγίας αλληλεπικαλύπτονται διότι είναι στενά συνδεδεμένες και αλληλοσυμπληρούμενες, καθώς η μία εστιάζει πρωτίστως στα χαρακτηριστικά της κυβερνοασφάλειας και η άλλη στην υλική ασφάλεια. Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι οι κρίσιμες οντότητες που περιλαμβάνονται στην οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων καλύπτουν τους ίδιους τομείς και συμπίπτουν με τις «βασικές» οντότητες που αναφέρονται στην οδηγία ΑΔΠ 2 (7). Επιπλέον, όλες οι κρίσιμες οντότητες που περιλαμβάνονται στη σχετική οδηγία υπόκεινται στις απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας που προβλέπονται από την οδηγία ΑΔΠ 2. Αμφότερες οι προτάσεις προβλέπουν επίσης ορισμένες «ρήτρες γέφυρας» για τη διασφάλιση της σύνδεσής τους: διατάξεις για ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των αρχών, ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις δραστηριότητες εποπτείας, κοινοποίηση στις αρμόδιες αρχές για την ασφάλεια των συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (αρχές ΑΔΠ 2) των στοιχείων ταυτοποίησης των κρίσιμων οντοτήτων κατά την έννοια της οδηγίας σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες, καθώς και τακτικές συνεδριάσεις των αντίστοιχων ομάδων συνεργασίας, τουλάχιστον μία φορά ετησίως. Οι δύο προτάσεις έχουν επίσης την ίδια νομική βάση, το άρθρο 114 της ΣΛΕΕ, το οποίο αποσκοπεί στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μέσω της προσέγγισης των εθνικών κανόνων, όπως ερμηνεύεται μεταξύ πολλών άλλων από το Δικαστήριο της ΕΕ στην απόφασή του στην υπόθεση C-58/08, Vodafone κ.λπ. Ως εκ τούτου, ζητείται να διερευνηθεί εάν και κατά πόσον είναι σκόπιμο να συγχωνευθούν οι δύο προτάσεις σε ένα ενιαίο κείμενο, για λόγους απλούστευσης και λειτουργικής συγκέντρωσης. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση για την κατάργηση της διάκρισης μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης βασικών υπηρεσιών και παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών, η οποία προβλέπεται στην αρχική οδηγία σχετικά με την ασφάλεια συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία ΑΔΠ), αλλά, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της, κρίνει σκόπιμο τον επακριβέστερο και σαφέστερο προσδιορισμό των προσώπων που υποχρεούνται να τηρούν την οδηγία. Εκτός από τις αναφορές που πραγματοποιούνται στα παραρτήματα I και II, η οδηγία ΑΔΠ 2 παραπέμπει σε ορισμένα κριτήρια, τα οποία προϋποθέτουν ευαίσθητες ποιοτικές και ποσοτικές εκτιμήσεις που επιδέχονται διαφορετικής εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο, με κίνδυνο επαναφοράς της προς αποφυγήν κατακερματισμένης κατάστασης με την υπό εξέταση κανονιστική παρέμβαση. Κρίνεται πράγματι σημαντικό να αποτραπούν μη εναρμονισμένες προσεγγίσεις σε εθνικό επίπεδο, οι οποίες θέτουν φραγμούς στον ανταγωνισμό και στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων και υπηρεσιών, με κίνδυνο να ζημιωθούν οι επιχειρήσεις και να θιγούν οι εμπορικές συναλλαγές. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η οδηγία ΑΔΠ 2 προβλέπει ότι οι κρίσιμοι φορείς σε τομείς που θεωρούνται «ουσιώδεις» σύμφωνα με την πρόταση υπό εξέταση υπόκεινται επίσης σε γενικές υποχρεώσεις ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στους κινδύνους εκτός κυβερνοχώρου κατά την έννοια της οδηγίας σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες. Ωστόσο, αυτή η τελευταία διευκρινίζει ρητά ότι δεν ισχύει για θέματα που καλύπτονται από την οδηγία ΑΔΠ 2. Πράγματι, η οδηγία σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες προβλέπει ότι, εφόσον η ασφάλεια υπολογιστών αντιμετωπίζεται επαρκώς στην οδηγία ΑΔΠ 2, τα ζητήματα που καλύπτονται από αυτήν θα πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της, χωρίς να θίγεται το ειδικό καθεστώς των οντοτήτων του τομέα των ψηφιακών υποδομών. Η οδηγία σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες επισημαίνει στη συνέχεια ότι οι οντότητες που ανήκουν στον τομέα των ψηφιακών υποδομών βασίζονται κυρίως σε συστήματα δικτύου και πληροφοριών και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ΑΔΠ 2, η οποία διέπει επίσης τη φυσική ασφάλεια των εν λόγω συστημάτων στο πλαίσιο των οικείων υποχρεώσεων διαχείρισης κινδύνων σχετικών με την ασφάλεια υπολογιστών και αναφοράς περιστατικών. Ταυτόχρονα, η εν λόγω οδηγία αναφέρει ότι δεν αποκλείεται να ισχύουν γι’ αυτές ειδικές διατάξεις της οδηγίας σχετικά με τις κρίσιμες οντότητες. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Σε αυτό το πολύπλοκο πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως απαραίτητο να προσδιορίσει η Επιτροπή επακριβώς το πεδίο εφαρμογής των δύο κανονιστικών συνόλων, ιδίως όταν οι προτεινόμενες διατάξεις συμβάλλουν στη διευθέτηση της ίδιας κατάστασης ή οντότητας. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η σαφήνεια κάθε νομοθετικής διάταξης, ιδίως όταν αυτή περιλαμβάνεται σε κείμενα τόσο εκτενή και πολύπλευρα όσο τα υπό εξέταση, πρέπει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στόχο σε όλα τα επίπεδα, εκ παραλλήλου με τη μείωση της γραφειοκρατίας και του κατακερματισμού μέσω της απλούστευσης των διαδικασιών, των απαιτήσεων ασφάλειας και των υποχρεώσεων αναφοράς περιστατικών. Θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι ο πολλαπλασιασμός των φορέων στους οποίους ανατίθενται συγκεκριμένα καθήκοντα δεν υπονομεύει τον σαφή προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων τους και δεν αποβαίνει εις βάρος των επιδιωκόμενων στόχων. Για τον λόγο αυτό θα ήταν σκόπιμο, προς όφελος των πολιτών και των επιχειρήσεων, να συγχωνευθούν οι δύο προτάσεις οδηγίας σε ένα ενιαίο κείμενο, αποφεύγοντας έτσι την ενίοτε περίπλοκη ερμηνεία και εφαρμογή τους. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Σε διάφορα σημεία της οδηγίας ΑΔΠ 2 γίνεται αναφορά στις διατάξεις άλλων νομικών πράξεων, όπως στην οδηγία (ΕΕ) 2018/1972 (8) για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, η εφαρμογή της οποίας πραγματοποιείται με κριτήριο την αρχή της ειδικότητας. Ορισμένες από τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας καταργούνται ρητώς (άρθρα 40 και 41), ενώ άλλες πρέπει να εφαρμόζονται σύμφωνα με την προαναφερθείσα αρχή, χωρίς να παρέχεται καμία διευκρίνιση επ’ αυτού. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι θα αρθεί πάσα αμφιβολία επί του θέματος, προκειμένου να αποφευχθούν προβλήματα ερμηνείας. Όσον αφορά το σύστημα κυρώσεων, η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τον στόχο της Επιτροπής για την εναρμόνιση του καθεστώτος επιβολής τους σε περίπτωση μη συμμόρφωσης κατά τη διαχείριση κινδύνων, χάρη στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο που υποδεικνύεται στην πρόταση οδηγίας για τα διοικητικά όργανα των «βασικών» και των «σημαντικών» οντοτήτων στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και της διαχείρισης των κινδύνων, δεδομένου ότι οφείλουν να εγκρίνουν τα μέτρα κινδύνου για την κυβερνοασφάλεια, να εποπτεύουν την εφαρμογή τους και να αντιμετωπίζουν τις περιπτώσεις ενδεχόμενης μη συμμόρφωσης. Εν προκειμένω, προβλέπεται για τα μέλη των εν λόγω οντοτήτων να παρακολουθούν ειδικά προγράμματα κατάρτισης, σε τακτική βάση, για την απόκτηση επαρκών γνώσεων και δεξιοτήτων προκειμένου να γνωρίζουν και να διαχειρίζονται τους διάφορους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και να αξιολογούν τον αντίκτυπό τους. Κρίνεται, ωστόσο, σκόπιμο να καθοριστεί στην πρόταση το περιεχόμενο των εν λόγω γνώσεων και δεξιοτήτων για την παροχή καθοδήγησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με το ποιες δεξιότητες κατάρτισης θεωρούνται ενδεδειγμένες για την εκπλήρωση των απαιτήσεων που τίθενται στην πρόταση, καθώς και για την αποτροπή της ενδεχόμενης διαφοροποίησης των απαιτήσεων και του περιεχομένου των ποικίλων προγραμμάτων κατάρτισης από τη μια χώρα στην άλλη. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) στη συνολική θεσμική και επιχειρησιακή δομή της κυβερνοασφάλειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θεωρεί επ’ αυτού σκόπιμο ο εν λόγω οργανισμός, εκτός από την έκδοση έκθεσης σχετικά με την κατάσταση της κυβερνοασφάλειας στην Ένωση, να δημοσιεύει επικαιροποιημένες πληροφορίες στο διαδίκτυο σχετικά με περιστατικά ασφάλειας υπολογιστών, επιπλέον των τομεακών ενημερωτικών ανακοινώσεων, με στόχο την παροχή ενός χρήσιμου εργαλείου πληροφόρησης στα ενδιαφερόμενα μέρη που καλύπτονται από την πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας σχετικά με την ασφάλεια συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία ΑΔΠ 2) για την καλύτερη προστασία των επιχειρήσεών τους. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η πρόσβαση σε ορθές και έγκαιρες πληροφορίες σχετικά με τα τρωτά σημεία που επηρεάζουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες ΤΠΕ συμβάλλει στην ενίσχυση της διαχείρισης κινδύνων σχετικών με την ασφάλεια υπολογιστών. Στο πλαίσιο αυτό, οι πηγές δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών σχετικά με τα τρωτά σημεία αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τις αρμόδιες εθνικές αρχές, τις ομάδες αντιμετώπισης περιστατικών ασφάλειας σε υπολογιστές (CSIRT), τις επιχειρήσεις και τους χρήστες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί, επομένως, με την πρόταση να ανατεθεί στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) η δημιουργία ευρωπαϊκού μητρώου τρωτών σημείων στο οποίο οι βασικές και σημαντικές οντότητες και οι πάροχοί τους θα μπορούν να γνωστοποιούν πληροφορίες, παρέχοντας έτσι στους χρήστες τη δυνατότητα να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα μετριασμού. Θεωρεί δε σκόπιμο η επικοινωνία σχετικά με τα τρωτά σημεία και τα σοβαρότερα περιστατικά να καταστεί υποχρεωτική και όχι προαιρετική προκειμένου να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο και για τους αναθέτοντες φορείς στο πλαίσιο των διαφόρων διαδικασιών σύναψης συμβάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων και των τεχνολογιών 5G. Το μητρώο αυτό θα περιέχει εν προκειμένω στοιχεία δυνάμενα να χρησιμοποιηθούν κατά την αξιολόγηση των προσφορών, με σκοπό την επαλήθευση της ποιότητας των προσφορών και της αξιοπιστίας των αναδόχων εντός και εκτός Ευρώπης από την άποψη της ασφάλειας των προϊόντων και των υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης, σύμφωνα με τη σύσταση της 26ης Μαρτίου 2019 σχετικά με την ασφάλεια των δικτύων 5G στον κυβερνοχώρο. Το μητρώο θα πρέπει επίσης να διασφαλίζει ότι οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό καθίστανται διαθέσιμες κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται παντός είδους διάκριση. |
| --- | --- |

5.11.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ L 194 της 19.7.2016, σ. 1.

1

(2)  COM(2020) 67 final.

2

(3)  ΕΕ L 345 της 23.12.2008, σ. 75.

3

(4)  ΕΕ L 88 της 29.3.2019, σ. 42.

4

(5)  COM(2020) 605 final.

5

(6)  COM(2017) 476 final.

6

(7)  Παράρτημα 1 (ΕΕ L 194 της 19.7.2016, σ. 1).

7

(8)  ΕΕ L 321 της 17.12.2018, σ. 36.

8

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/176 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/176

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία: Σχέδιο δράσης για τη στήριξη της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού»

[COM (2020) 784 final]

(2021/C 286/29)

| Εισηγήτρια: | η κ Elena-Alexandra CALISTRU |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ Elena-Alexandra CALISTRU

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Έγκριση από το τμήμα | 14.4.2021 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 241/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 24.2.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Έγκριση από το τμήμα

14.4.2021

Έγκριση από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

241/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί το σχέδιο δράσης και τις προσπάθειες που καταβάλλονται μέσω διαφόρων μέσων για τη δημιουργία ενός ελεύθερου, πολύμορφου και δυναμικού περιβάλλοντος στην αγορά μέσων ενημέρωσης, και εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι αυτή η αγορά αναγνωρίζεται ως καίριας σημασίας για την ενίσχυση των ανοιχτών, δημοκρατικών κοινωνιών και την προώθηση της πολιτισμικής πολυμορφίας της Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι αναγνωρίζεται ότι το πολιτιστικό και δημιουργικό οικοσύστημα, στο οποίο ανήκουν ο κλάδος των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης και ο οπτικοακουστικός κλάδος, έχουν επηρεαστεί σοβαρά από την πανδημία και, επομένως, χρήζουν άμεσης παρέμβασης. Η οικονομική ανάκαμψη και η ανταγωνιστικότητα του κλάδου αποτελούν προϋποθέσεις για υγιή, ανεξάρτητα και πολυφωνικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία με τη σειρά τους είναι θεμελιώδους σημασίας για τη δημοκρατία μας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δίνεται στο γεγονός ότι οι εταιρείες μέσων ενημέρωσης αποτελούν, αφενός, κλάδο της οικονομίας και, αφετέρου, δημόσιο αγαθό καίριας σημασίας για την αξιόπιστη ενημέρωση των πολιτών και για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Χωρίς μια ισχυρή απόκριση σε επίπεδο πολιτικής και οικονομικής στήριξης, ο συνδυασμός των υποκείμενων τάσεων και της κρίσης της COVID-19 θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού κλάδου των μέσων ενημέρωσης, καθώς και τον δημοκρατικό του ρόλο. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής ότι με τον τρόπο αυτόν θα μπορούσαν να αποδυναμωθούν η πολιτισμική πολυμορφία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης της Ευρώπης, και χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής για λήψη μέτρων που θα εφαρμοστούν σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τον κλάδο των μέσων ενημέρωσης και όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι ύψιστης σημασίας τα κράτη μέλη να πράξουν ό,τι είναι δυνατόν για να υλοποιήσουν αυτά τα δυνητικά μέτρα, συνεργαζόμενα με σκοπό να ενισχύσουν τα μέσα ενημέρωσης και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικό το γεγονός ότι η ανακοίνωση έχει τριπλό στόχο: να ενισχύσει τόσο την ανάκαμψη όσο και τον μετασχηματισμό του κλάδου των μέσων ενημέρωσης και να αυξήσει την ανθεκτικότητά του. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αντιμετωπιστούν οι διαρθρωτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κλάδοι των μέσων ενημέρωσης και των οπτικοακουστικών μέσων, καθώς και για να προωθηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον όπου τα μέσα ενημέρωσης και η κοινωνία των πολιτών θα μπορούν να συμμετέχουν σε ανοιχτή συζήτηση, απαλλαγμένη από κακόβουλες παρεμβάσεις και παραπληροφόρηση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε το σχέδιο να είναι στενότερα συνδεδεμένο με την κοινωνική πραγματικότητα και τα ειδικά χαρακτηριστικά του κλάδου. Ειδικότερα, οι παρεμβάσεις θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις αποκλίσεις μεταξύ των επιμέρους κρατών μελών στο τοπίο του κλάδου των μέσων ενημέρωσης και του οπτικοακουστικού κλάδου, και τις αποκλίσεις εντός των κρατών μελών μεταξύ των ικανοτήτων και των αναγκών των τοπικών και εθνικών μέσων ενημέρωσης. Τα χρηματοδοτικά εργαλεία θα πρέπει να είναι διαφανή, προσβάσιμα και χωρίς αποκλεισμούς για όλους τους παράγοντες που εξασφαλίζουν την πολυμορφία του ευρωπαϊκού κλάδου μέσων ενημέρωσης και οπτικοακουστικών μέσων, εξασφαλίζοντας μεταξύ άλλων μεγαλύτερη στήριξη στα τοπικά μέσα ενημέρωσης και στις νεοφυείς επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών να συμμετέχουν στην υλοποίηση των δράσεων που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση των πολιτών, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους στην προαγωγή των αξιών της δημοκρατίας, στην ενίσχυση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης μέσω του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης. Για να επιτύχει το σχέδιο, πρέπει να καταφέρει να συμπεριλάβει όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, σε μια προσπάθεια να αναγνωριστεί η σημασία των μέσων ενημέρωσης για τις δημοκρατικές αξίες της Ευρώπης, καθώς και να εφοδιαστούν οι πολίτες της με τις δεξιότητες να αναγνωρίζουν και να καταναλώνουν πληροφορίες και οπτικοακουστικό περιεχόμενο που προάγει αυτές τις αξίες. Τακτικές εκθέσεις, όπως αυτές για την καταπολέμηση των εκστρατειών παραπληροφόρησης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να στηρίξουν τις προσπάθειες γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Περίληψη της ανακοίνωσης της Επιτροπής

| 2.1. | Η ανακοίνωση της Επιτροπής αφορά κυρίως τον κλάδο των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης (που περιλαμβάνει τον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, το ραδιόφωνο και τις οπτικοακουστικές υπηρεσίες), και τον οπτικοακουστικό πολιτιστικό κλάδο, ιδίως τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τις υπηρεσίες βίντεο συνεχούς ροής, καθώς και τα βιντεοπαιχνίδια και τις καινοτόμες μορφές, όπως οι εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή παρουσιάζει ένα έγγραφο-πλαίσιο/σχέδιο δράσης που καθορίζει μια σειρά πρωτοβουλιών σχεδιασμένων για να συμβάλλουν στην ανάκαμψη και τον μετασχηματισμό του κλάδου των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης και του οπτικοακουστικού κλάδου της Ευρώπης. Αυτοί οι τομείς, που έχουν επηρεαστεί σοβαρά από την κρίση της COVID-19, είναι καίριας σημασίας για τη δημοκρατία, την πολιτισμική πολυμορφία και την ψηφιακή αυτονομία της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Συγχρόνως, ο κλάδος των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης και ο οπτικοακουστικός κλάδος στην Ευρώπη συνέβαλαν καθοριστικά στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία των πολιτών κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Η ζήτηση για επαληθευμένες πληροφορίες και ειδήσεις αυξήθηκε σημαντικά, ενώ οι ταινίες, οι σειρές και τα βιντεοπαιχνίδια αποτέλεσαν την κύρια πηγή ψυχαγωγίας κατά τους μήνες απαγόρευσης της κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ανακοίνωση περιστρέφεται γύρω από τρία θέματα:






  α) | Ανάκαμψη: ενέργειες τις οποίες σχεδιάζει η Επιτροπή για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις οπτικοακουστικών μέσων και μέσων ενημέρωσης να αντεπεξέλθουν στην τρέχουσα δοκιμασία και να τους παράσχει ρευστότητα και οικονομική στήριξη· |
| --- | --- | --- |

2.4.

α)

Ανάκαμψη: ενέργειες τις οποίες σχεδιάζει η Επιτροπή για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις οπτικοακουστικών μέσων και μέσων ενημέρωσης να αντεπεξέλθουν στην τρέχουσα δοκιμασία και να τους παράσχει ρευστότητα και οικονομική στήριξη·

| β) | Μετασχηματισμός: επίλυση διαρθρωτικών προβλημάτων με την παροχή βοήθειας στον κλάδο ώστε να αντεπεξέλθει στη διττή μετάβαση της κλιματικής αλλαγής και της ψηφιοποίησης, στο πλαίσιο σκληρού παγκόσμιου ανταγωνισμού· |
| --- | --- |

β)

Μετασχηματισμός: επίλυση διαρθρωτικών προβλημάτων με την παροχή βοήθειας στον κλάδο ώστε να αντεπεξέλθει στη διττή μετάβαση της κλιματικής αλλαγής και της ψηφιοποίησης, στο πλαίσιο σκληρού παγκόσμιου ανταγωνισμού·

| γ) | Ενίσχυση των δυνατοτήτων δράσης: καθορισμός των όρων που θα επιτρέψουν περισσότερες καινοτομίες στον κλάδο, με ταυτόχρονη εξασφάλιση πραγματικών ισότιμων όρων ανταγωνισμού, και θα ενισχύσουν τις δυνατότητες δράσης των πολιτών, ώστε να αποκτούν ευκολότερα πρόσβαση σε περιεχόμενο και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις. |
| --- | --- |

γ)

Ενίσχυση των δυνατοτήτων δράσης: καθορισμός των όρων που θα επιτρέψουν περισσότερες καινοτομίες στον κλάδο, με ταυτόχρονη εξασφάλιση πραγματικών ισότιμων όρων ανταγωνισμού, και θα ενισχύσουν τις δυνατότητες δράσης των πολιτών, ώστε να αποκτούν ευκολότερα πρόσβαση σε περιεχόμενο και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.

| 2.5. | Το σχέδιο δράσης είναι μέρος των ευρύτερων προσπαθειών της Επιτροπής να σχεδιάσει μια σειρά πρωτοβουλιών που θα βοηθήσουν στη διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ευρώπης, και είναι μια από τις πρωτοβουλίες που περιλαμβάνουν τον πυλώνα μιας ανοιχτής, δημοκρατικής και βιώσιμης κοινωνίας. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Επίσης, η ανακοίνωση συμπληρώνει το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία και βασίζεται στο πλαίσιο που έχει θεσπιστεί από την πρόσφατα αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων και τη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Πρέπει επίσης να αναγνωσθεί ως μέρος των κανόνων που θεσπίζει η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και η πράξη για τις ψηφιακές αγορές. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ολοκληρωμένη προσέγγιση που υιοθετείται ως προς τα μέτρα που χρειάζονται τόσο για την εξασφάλιση ενός καλύτερου περιβάλλοντος για τους δημοσιογράφους όσο και για την προώθηση του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης. Θα πρέπει, επομένως, να δηλωθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια πώς συμπληρώνει η οδηγία το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη χορήγηση οικονομικής στήριξης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Τα σχετικά έγγραφα θα πρέπει να διασυνδεθούν προσεκτικά και διεξοδικά, με προσεκτικότερη επισήμανση των μέτρων που καθορίζονται στις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, την πράξη για τις ψηφιακές αγορές και το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τους καταναλωτές, καθώς ο χάρτης πορείας για τα μέσα ενημέρωσης δίνει έμφαση στον αντίκτυπο του ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης (1). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απτή διάρθρωση και τα μέσα, και θεωρεί ότι μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα στην ανάγκη για ανάκαμψη μετά την κρίση, διευκολύνοντας και επεκτείνοντας την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, και αφετέρου να ανταποκριθούν πιο μακροπρόθεσμα λόγω της έμφασης στον μετασχηματισμό που ενεργοποιείται από το ερέθισμα των επενδύσεων στη διπλή κλιματική και ψηφιακή μετάβαση. Ωστόσο, πρέπει να παράσχουμε ένα ευνοϊκό περιβάλλον, ώστε τα μέσα ενημέρωσης να μπορούν να δοκιμάσουν νέα μοντέλα χρηματοδότησης. Χωρίς κεφάλαια που να επιτρέπουν μια προσέγγιση βασισμένη στη δοκιμή και το σφάλμα, η καινοτομία σε αυτόν τον κλάδο θα αντιμετωπίσει δυσκολίες. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν καθιερωμένα μοντέλα που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν, μόνο μεμονωμένες ιστορίες επιτυχίας συγκεκριμένων εταιρειών του κλάδου των μέσων ενημέρωσης, που έχουν καταφέρει να γίνουν βιώσιμες. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Όσον αφορά τον κλάδο των ειδησεογραφικών μέσων, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το σχέδιο δράσης καλύπτει μέτρα για τη διαχείριση των προκλήσεων που δημιουργεί η ψηφιακή αγορά, όπου η μερίδα του λέοντος των διαφημιστικών εσόδων διοχετεύεται σε παγκόσμιες ψηφιακές πλατφόρμες. Οι προτεινόμενοι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί είναι περισσότερο πολύμορφοι από ποτέ, και παρ’ όλα αυτά υπάρχει κίνδυνος εφαρμογής μιας ενιαίας προσέγγισης, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλίσεις μεταξύ και, ακόμα περισσότερο, εντός των κρατών μελών (δηλαδή, μεταξύ του εθνικού και τοπικού επιπέδου). Πρέπει να ληφθεί υπόψη η άνιση δυνατότητα πρόσβασης των τοπικών ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης σε πολύπλοκα χρηματοδοτικά μέσα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση του κινδύνου κατακερματισμού (2). Τα κυριότερα μέτρα για τον οπτικοακουστικό κλάδο έχουν ως στόχο αυτήν την πρόκληση, που δεν οφείλεται μόνο στην πίεση από τις επιγραμμικές πλατφόρμες, αλλά και στο γεγονός ότι ο κλάδος εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στο εθνικό κοινό. Χρειάζονται τολμηρά μέτρα που θα επιτρέψουν στους Ευρωπαίους παράγοντες να επενδύσουν σε περιεχόμενο, ταλέντο, προβολή, διανομή, καινοτομία και τεχνολογία σε όλη την ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ως συνέλευση που εκπροσωπεί την κοινωνία των πολιτών, η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει σε πολλές περιστάσεις (3) ότι το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης βασίζεται σε μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση, αλλά και ότι η κριτική σκέψη και ο γραμματισμός στα μέσα ενημέρωσης είναι ουσιώδους σημασίας (4). Η ΕΟΚΕ τονίζει για ακόμα μια φορά ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός των μέσων ενημέρωσης δεν θα είναι εφικτός, εάν το κοινό δεν είναι προετοιμασμένο για αυτόν, οπότε τα μέτρα για την προώθηση του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και της αγωγής του πολίτη είναι ουσιώδους σημασίας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η ένταξη και η προσβασιμότητα αποτελούν ζωτικής σημασίας παράγοντες προκειμένου να ληφθούν υπόψη όλες οι πτυχές της στρατηγικής: από τις διατάξεις για τη λήψη χρηματοδότησης, τις τεχνικές λύσεις για την εφαρμογή και για τον χώρο δεδομένων πολυμέσων έως τις πλατφόρμες για τη διαθεσιμότητα οπτικοακουστικού περιεχομένου και εκπαίδευσης, την ενδυνάμωση καθώς και τη λειτουργία της αγοράς των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Οι δράσεις για τη στήριξη της ανάκαμψης περιλαμβάνουν προγράμματα χρηματοδότησης με άμεσο αντίκτυπο στα μέσα ενημέρωσης, ωστόσο μόνο λίγοι από αυτούς τους μηχανισμούς χρηματοδότησης είναι σταθεροί, προβλέψιμοι και προσβάσιμοι καθ’ όλη τη διάρκεια του σχεδίου δράσης. Τα προτεινόμενα μέτρα πρέπει να προσαρμοστούν για να διασφαλιστεί η απαραίτητη χρηματοδότηση των προτεραιοτήτων, πέρα από τα κονδύλια που είναι προσωρινά διαθέσιμα ή στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα Δημιουργική Ευρώπη, που θα είναι προσβάσιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, θα περιλαμβάνει για πρώτη φορά μέτρα εστιασμένα στην ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, στη δημοσιογραφία και τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, οι άλλες προτεινόμενες πηγές χρηματοδότησης είναι προσωρινές (όπως το SURE) ή τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να μην τις χρησιμοποιήσουν (διαρθρωτικά ταμεία). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η δράση 1 προτείνει ευκολότερη πρόσβαση στη στήριξη της ΕΕ μέσω ενός διαδραστικού εργαλείου που θα παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την υποβολή αιτήσεων για τη σχετική στήριξη της ΕΕ κατά το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027 και μέσω εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Πρόκειται για μια εξαιρετική ιδέα που θα διευκολύνει την εύρεση πληροφοριών και θα βελτιστοποιήσει τις διαδικασίες χρηματοδότησης των μέσων ενημέρωσης. Ωστόσο, πρέπει να συνοδεύεται από έναν μηχανισμό που θα δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να στέλνουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, ώστε η πύλη να έχει τις απαραίτητες πληροφορίες, όταν είναι αναγκαίο. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η δράση 2 αφορά την πρωτοβουλία MEDIA INVEST, που αποσκοπεί στην τόνωση των επενδύσεων στον οπτικοακουστικό κλάδο. Πρόκειται για μια ειδική πλατφόρμα επενδύσεων με ίδια κεφάλαια που έχει ως σκοπό την προώθηση των ευρωπαϊκών στρατηγικών παραγωγής και διανομής στον οπτικοακουστικό κλάδο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επενδύσεις θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά και να συνδυαστούν με μεγαλύτερη έμφαση στην καινοτομία, εάν στόχος είναι επίσης να γίνουν οι ευρωπαϊκές εταιρείες του οπτικοακουστικού τομέα περισσότερο ανταγωνιστικές σε μια ολοένα και περισσότερο επιθετική παγκόσμια αγορά. Επιπλέον, και στο πλαίσιο της κρίσης COVID-19, η ΕΟΚΕ συνιστά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ταμείου ασφάλισης για την οπτικοακουστική παραγωγή. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η δράση 3 αφορά το NEWS, μια πρωτοβουλία για την ομαδοποίηση δράσεων και τη στήριξη του κλάδου των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης. Το ευρύ φάσμα εργαλείων είναι επίσης σημαντικό. Ωστόσο, είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ότι αυτοί οι μηχανισμοί στήριξης θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κλάδου, παρέχοντας ευκαιρίες τόσο για τις νεοφυείς επιχειρήσεις του κλάδου των μέσων ενημέρωσης (ανεξάρτητα από τη νομική δομή τους) όσο και για τους ελεύθερους επαγγελματίες δημοσιογράφους. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη στήριξη στα τοπικά μέσα ενημέρωσης και στις νεοφυείς επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης που δεν έχουν τις ικανότητες να υποβάλουν αίτηση για το συγκεκριμένο είδος χρηματοδότησης, μέσω εργαλείων εύκολα προσβάσιμων για τα μικρά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες με τους χρηματοδοτικούς πόρους. Η διοχέτευση της χρηματοδότησης μέσω επαγγελματικών ενώσεων θα μπορούσε να βοηθήσει τα μικρά μέσα ενημέρωσης να αποκτήσουν πρόσβαση στην αναγκαία στήριξη. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η αγορά μέσων ενημέρωσης, και ιδίως η τοπική αγορά, είναι αδύναμη και ευάλωτη, οπότε οι επενδυτές ενδεχομένως δεν τη βλέπουν ως ευκαιρία. Πρέπει επομένως να βρεθούν λύσεις που θα δώσουν τη δυνατότητα στις εταιρείες τοπικών μέσων ενημέρωσης να διαφοροποιήσουν τις ροές εισοδήματός τους και να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά, χωρίς να είναι εξαρτώμενες από εξωτερικούς επενδυτές που μπορεί να απορρίψουν την πιθανή κερδοφορία της επένδυσης σε αυτές τις αγορές χαμηλής αξίας. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι μηχανισμοί οικονομικής στήριξης πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα που καθορίζονται στο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι είναι συνεπείς στην προώθηση των αξιών της δημοκρατίας, στην ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου και στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης. Για τον ίδιο σκοπό, παρότι επικροτεί την πολυμορφία και την καινοτομία των χρηματοδοτικών μέσων, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να εξασφαλιστεί η διαφάνεια δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, οργανισμών, ιδρυμάτων και οποιωνδήποτε άλλων ιδιοκτησιακών δομών μέσων ενημέρωσης, και να εξασφαλιστεί ότι δεν συμβάλλουν στο φαινόμενο της υπερσυγκέντρωσης και δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένες πολιτικές ή ιδεολογικές απαιτήσεις. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η δράση 4 εισάγει δράσεις που εστιάζουν στον μετασχηματισμό του κλάδου, με αξιοποίηση της καινοτομίας μέσω ενός ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για τα μέσα ενημέρωσης και ενθάρρυνση νέων επιχειρηματικών μοντέλων. Όπως και σε άλλες γνωμοδοτήσεις (5), η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι χρειάζεται να οικοδομήσουμε μία πραγματική ευρωπαϊκή ενιαία αγορά δεδομένων, έναν ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων που να βασίζεται σε ευρωπαϊκά πρότυπα και αξίες, μεταξύ άλλων στον κλάδο των μέσων ενημέρωσης. Τα μέτρα πρέπει να επιτρέψουν την ενίσχυση των ικανοτήτων του κλάδου να στραφεί σε ένα μοντέλο μέσων ενημέρωσης που βασίζεται ολοένα και περισσότερο στα δεδομένα, καθώς ως προς αυτό υπάρχουν μείζονες αποκλίσεις στον κλάδο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ανάγκη διασφάλισης των δικαιωμάτων των χρηστών που παρέχουν δεδομένα σε αυτήν την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ παράλληλα επισημαίνει, σύμφωνα και με όσα έχουν δηλώσει διάφορες ευρωπαϊκές οργανώσεις καταναλωτών, την ανάγκη να λαμβάνουν οι χρήστες δίκαιη αποζημίωση για τη χρήση των δεδομένων τους. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Τα άλλα μέτρα που καθορίζει το εν λόγω πλαίσιο συνάδουν με τις προσπάθειες υλοποίησης του ψηφιακού και οικονομικού μετασχηματισμού, και θα πρέπει να εξεταστούν στο ευρύτερο πλαίσιο των δράσεων σε αυτούς τους τομείς. Η δράση 5 έχει ως στόχο την προώθηση ενός βιομηχανικού συνασπισμού εικονικής και ενισχυμένης πραγματικότητας, ενώ η δράση 6 προωθεί τη μετάβαση σε έναν κλιματικά ουδέτερο οπτικοακουστικό κλάδο μέσω της| διαρθρωμένης ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη επένδυσης στην επαγγελματική κατάρτιση (6) και ενίσχυσης του κλάδου ώστε να εξασφαλιστεί η προσαρμογή των δεξιοτήτων σε αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Τα μέτρα για την ενίσχυση των δυνατοτήτων δράσης τονίζουν την ανάγκη να τεθούν οι Ευρωπαίοι στο επίκεντρο της ψηφιακής δεκαετίας. Η δράση 7 επιδιώκει να επιτύχει ευρύτερη διαθεσιμότητα οπτικοακουστικού περιεχομένου σε ολόκληρη την ΕΕ ξεκινώντας διάλογο με τον οπτικοακουστικό κλάδο και την κοινωνία των πολιτών, ώστε να συμφωνηθούν συγκεκριμένα μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης σε οπτικοακουστικό περιεχόμενο και της διαθεσιμότητάς του σε διασυνοριακό επίπεδο σε ολόκληρη την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έναρξη αυτού του διαλόγου, ο οποίος θα πρέπει να λάβει υπόψη την αναγκαία προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και τους χρηματοδοτικούς περιορισμούς του οπτικοακουστικού κλάδου. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δράση 8, που αποσκοπεί στην προώθηση των ταλέντων στον κλάδο των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης μέσω κατάρτισης, καθοδήγησης και στήριξης της καινοτομίας. Ωστόσο, θα θέλαμε να επισημάνουμε τις ποικίλες δομές των ενδιαφερόμενων φορέων του κλάδου (αυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι, μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί) και την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι όλοι τους μπορούν να έχουν πρόσβαση στους μηχανισμούς. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η δράση 9 εστιάζει στην ενίσχυση των δυνατοτήτων δράσης των πολιτών. Δεδομένης της σημασίας του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης τόσο για τα άτομα όσο και για τη δημοκρατία, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε αυτό το ζήτημα. Ειδικότερα, πρέπει να αναπτυχθούν μέσα για την καταπολέμηση του πολλαπλασιασμού και της διάδοσης της παραπληροφόρησης, που έχει αυξηθεί ανησυχητικά. Είναι επίσης καίριας σημασίας να εξασφαλιστεί ότι τα μέτρα που καθορίζονται στα σχετικά έγγραφα και σχέδια (7) είναι συνεκτικά, ιδίως επειδή αυτοί οι τομείς είναι νέοι και περιλαμβάνουν τεράστιο όγκο πληροφοριών, και τα κράτη μέλη χρειάζονται σαφή καθοδήγηση και συνεκτικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η δράση 10 ανοίγει τη συζήτηση για τη διασφάλιση της λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς μέσων ενημέρωσης με την ενίσχυση του πλαισίου συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών των μέσων ενημέρωσης στο πλαίσιο της ομάδας ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ERGA). Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη σημασία που δίνεται στη συμμετοχή των φορέων λήψης αποφάσεων σε επίπεδο κρατών μελών, ειδικά στο πλαίσιο της ενίσχυσης της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, και ενθαρρύνει μια παρόμοια προσέγγιση για όλες τις δράσεις που παρατίθενται στο σχέδιο, ώστε να αποτελέσουν πραγματικό χάρτη πορείας για τον κλάδο. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52018AE3902&from=EN

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52016AE4519&from=EN

2

(3)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020AE1188&from=EN

3

(4)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52018AE6302&from=EN

4

(5)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020AE1188&from=EN

5

(6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52017AE1813&from=EN

6

(7)  Μεταξύ άλλων στο σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία, στο σχέδιο δράσης κατά της παραπληροφόρησης και στο σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση.

7

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/181 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/181

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων — Για ένα περιβάλλον χωρίς τοξικές ουσίες»

[COM(2020) 667 final]

(2021/C 286/30)

| Εισηγήτρια: | η κ. Μαρία ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. John COMER |

Εισηγήτρια:

η κ. Μαρία ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ

Συνεισηγητής:

ο κ. John COMER

| Παραπομπή | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλο |
| Έγκριση από το τμήμα | 15.4.2021 |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 242/1/7 |

Παραπομπή

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 28.10.2020

Νομική βάση

Άρθρο 192 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλο

Έγκριση από το τμήμα

15.4.2021

Έγκριση από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

242/1/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της Επιτροπής να κινηθεί προς ένα περιβάλλον χωρίς τοξικές ουσίες και να διασφαλίσει ότι τα χημικά προϊόντα παράγονται με τρόπο που μεγιστοποιεί τη θετική συμβολή τους στην κοινωνία και μειώνει τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Απαιτείται ένας ορισμός για το ποιες χρήσεις χημικών ουσιών είναι «απαραίτητες», καθώς και μια σαφώς περιγραφόμενη μεθοδολογία όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα χημικά προϊόντα μπορούν να είναι «ασφαλή και βιώσιμα εκ σχεδιασμού». Στο πλαίσιο αυτό, τονίζουμε ότι οι «ουσίες που προκαλούν ανησυχία» πρέπει να προσδιορίζονται, να αξιολογούνται και να ταξινομούνται με τον πλέον διεξοδικό, αδιαμφισβήτητο και απλουστευμένο τρόπο, ώστε να μπορεί η βιομηχανία να προσαρμοστεί. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή για την άποψή της ότι η ΕΕ πρέπει να πρωτοστατήσει σε παγκόσμιο επίπεδο στην παραγωγή και χρήση ασφαλών και βιώσιμων χημικών προϊόντων και υπογραμμίζει τη σημασία της εξασφάλισης ίσων όρων ανταγωνισμού στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, για τις εταιρείες, καθώς επίσης τη σημασία της λήψης μέτρων δίκαιης μετάβασης προς όφελος όλων των πολιτών της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Για να είναι επιτυχής η στρατηγική, απαιτείται η συμμετοχή των ανθρώπων και της βιομηχανίας, καθώς και καινοτόμοι τρόποι σκέψης, σε συνδυασμό με τη διαφάνεια και τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η στρατηγική στοχεύει στην επέκταση της γενικής προσέγγισης για τη διαχείριση κινδύνων σε καταναλωτικά προϊόντα που περιέχουν επικίνδυνες χημικές ουσίες όπως είναι οι καρκινογόνοι, μεταλλαξιογόνοι ή ενδοκρινικοί διαταράκτες. Ωστόσο, για να διευκολυνθεί η προσαρμογή της βιομηχανίας, πρέπει να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ γενικών και ειδικών εκτιμήσεων κινδύνου. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να καταστεί υποχρεωτική η κατάλληλη και συνεπής επισήμανση, με την επιβολή της νομοθεσίας σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων που περιέχουν νανοϋλικά. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσπάθεια ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, ειδικά όσον αφορά τις χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για εφαρμογές υγείας, και επιθυμεί να δει την ίδια προσπάθεια και σε άλλους τομείς και ζητεί να δρομολογηθεί η αναθεώρηση της βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ, με σκοπό την επαναφορά μέρους της παραγωγής βασικών χημικών προϊόντων στις χώρες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί η ανεπαρκής διαθεσιμότητα χημικών δεδομένων προκειμένου να ενισχυθούν η καινοτομία και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών, καθώς επίσης να διεξαχθούν κατάλληλες εκτιμήσεις επιπτώσεων. Είναι ζωτικής σημασίας να υπάρχουν προσβάσιμες και αξιόπιστες βάσεις δεδομένων για τα αποτελέσματα της έρευνας, να επανεξετάζονται τα δικαιώματα και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας βιομηχανικής ιδιοκτησίας που περιορίζουν την πρόσβαση σε δεδομένα, και να ενισχυθεί η αρχή της «απαγόρευσης εμπορίας μη καταχωρισμένων ουσιών». |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αντιμετώπιση των μειγμάτων χημικών ουσιών αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου για την αξιολόγηση του κινδύνου των χημικών προϊόντων. Ωστόσο, περισσότερη έρευνα και ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας για να καλυφθούν τα πραγματικά κενά σε γνώσεις και να προωθηθεί η εκτίμηση και η διαχείριση μειγμάτων χημικών ουσιών. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η παρούσα στρατηγική είναι μια ευκαιρία αφενός να εξισορροπείται η κοινωνική αξία των χημικών ουσιών με την ανθρώπινη υγεία και τα όρια του πλανήτη μας, ώστε να υπάρχει ανταπόκριση στις θεμιτές φιλοδοξίες των πολιτών της ΕΕ για υψηλό επίπεδο προστασίας από επικίνδυνα χημικά προϊόντα, και αφετέρου να προωθείται η βιομηχανία της ΕΕ ως πρωτοπόρα παγκοσμίως στην παραγωγή και χρήση ασφαλών και βιώσιμων χημικών προϊόντων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στην προσπάθεια επίτευξης ενός περιβάλλοντος χωρίς τοξικές ουσίες, καθιερώνεται μια νέα ιεράρχηση στη διαχείριση των χημικών προϊόντων, η οποία περιλαμβάνει την ασφαλή και βιώσιμη χρήση τους, την ελαχιστοποίηση ή την αντικατάσταση ουσιών που προκαλούν ανησυχία λόγω της χρόνιας επίδρασής τους στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, καθώς και τη σταδιακή κατάργηση των πιο επιβλαβών ουσιών που έχουν μη απαραίτητη κοινωνική χρησιμότητα, ιδίως όσον αφορά τα καταναλωτικά προϊόντα.

  Σχήμα


  Ιεραρχία χωρίς τοξικές ουσίες: μια νέα ιεράρχηση στη διαχείριση των χημικών προϊόντων |
| --- | --- |

2.2.

Σχήμα

Ιεραρχία χωρίς τοξικές ουσίες: μια νέα ιεράρχηση στη διαχείριση των χημικών προϊόντων

Image 1

2.3.   Η στρατηγική επικεντρώνεται σε πέντε βασικούς στόχους

| 2.3.1. | Καινοτομία για ασφαλή και βιώσιμα χημικά προϊόντα στην ΕΕ Τα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη κριτηρίων ασφαλούς και βιώσιμου σχεδιασμού της ΕΕ για χημικά προϊόντα· την εισαγωγή νομικών απαιτήσεων σχετικά με την περιεκτικότητα των προϊόντων σε ουσίες που προκαλούν ανησυχία, μέσω της πρωτοβουλίας για βιώσιμα προϊόντα· και την τροποποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ για τις βιομηχανικές εκπομπές προκειμένου να προωθηθεί η χρήση ασφαλέστερων χημικών ουσιών από τη βιομηχανία της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Ισχυρότερο νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τη διασκέδαση επειγουσών ανησυχιών για το περιβάλλον και την υγεία. Οι προτεινόμενες δράσεις αποσκοπούν στην προστασία των καταναλωτών και των εργαζομένων ώστε να αποφευχθεί η παρουσία των πλέον επιβλαβών χημικών ουσιών σε όλα τα καταναλωτικά προϊόντα (π.χ. υλικά που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα, τα παιχνίδια, τα είδη παιδικής φροντίδας, τα καλλυντικά, τα απορρυπαντικά, τα έπιπλα και τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα). Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί σε χημικές ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο, γονιδιακές μεταλλάξεις, να επηρεάσουν το αναπαραγωγικό ή το ενδοκρινικό σύστημα ή να είναι ανθεκτικές και βιοσυσσωρευτικές. Η προσέγγιση αυτή θα εφαρμοστεί τελικά σε χημικές ουσίες που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό, το νευρολογικό ή το αναπνευστικό σύστημα και χημικά προϊόντα τοξικά για ένα συγκεκριμένο όργανο. Μέχρι να αρχίσει να ακολουθείται η γενική προσέγγιση διαχείρισης κινδύνων, η χρήση όλων των προαναφερθεισών ουσιών θα υπόκειται σε περιορισμούς κατά προτεραιότητα μέσω της ομαδοποίησής τους, αντί να ρυθμίζονται μία προς μία. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Απλούστευση και ενοποίηση των μέτρων για τη βελτίωση του νομικού πλαισίου. Στην πρόταση περιλαμβάνεται η θέσπιση της διαδικασίας «μία ουσία, μία αξιολόγηση» με σκοπό να συντονιστεί η εκτίμηση επικινδυνότητας/κινδύνου των χημικών προϊόντων στο σύνολο της νομοθεσίας για τις χημικές ουσίες, να ενισχυθεί η διοίκηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων και να αυξηθεί η βιωσιμότητα του χρηματοδοτικού του μοντέλου. Επιπλέον, η στρατηγική προτείνει στοχευμένες τροποποιήσεις του κανονισμού REACH (κανονισμός για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων) και του κανονισμού CLP (κανονισμός για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία), οι οποίες πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις βέλτιστες ρυθμιστικές αρχές και να υπόκεινται σε αξιολογήσεις και εκτιμήσεις επιπτώσεων, κατά περίπτωση. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Δημιουργία μιας ολοκληρωμένης βάσης γνώσεων για τα χημικά προϊόντα. Θα αναπτυχθεί ένα ενωσιακό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και δράσης για τα χημικά προϊόντα προκειμένου αφενός να διασφαλιστεί ότι οι πολιτικές της ΕΕ αντιμετωπίζουν τους αναδυόμενους χημικούς κινδύνους μόλις εντοπιστούν μέσω παρακολούθησης και έρευνας, και αφετέρου να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο δεικτών για την παρακολούθηση των κινητήριων δυνάμεων και των επιπτώσεων της χημικής ρύπανσης και τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Υπόδειγμα για τη χρηστή διαχείριση των χημικών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτές οι δράσεις θα στοχεύουν αφενός στην υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων των τρίτων χωρών όσον αφορά την αξιολόγηση και διαχείριση χημικών προϊόντων και αφετέρου στη διασφάλιση ότι τα επικίνδυνα χημικά προϊόντα που απαγορεύονται στην ΕΕ δεν παράγονται στις χώρες αυτές προς εξαγωγή. |
| --- | --- |

2.3.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Τα τελευταία 50 χρόνια, τα χημικά προϊόντα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον τρόπο ζωής μας, συμβάλλοντας θετικά στον πολιτισμό μας και στην πρόοδο της κοινωνίας στο σύνολό της, και του αυξανόμενου πληθυσμού της. Ταυτόχρονα, τα χημικά προϊόντα —τόσο οι συνθετικές χημικές ουσίες όσο και οι φυσικές— μπορεί να έχουν επικίνδυνες ιδιότητες που θέτουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
  Παρ’ όλα αυτά, η ανθρωπότητα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από αυτά. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η παραγωγή χημικών προϊόντων θα αυξηθεί επτά φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο πληθυσμό μεταξύ 1990 και 2030. |
| --- | --- |

3.1.

Παρ’ όλα αυτά, η ανθρωπότητα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από αυτά. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η παραγωγή χημικών προϊόντων θα αυξηθεί επτά φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο πληθυσμό μεταξύ 1990 και 2030.

| 3.2. | Όλοι πρέπει να συμφωνήσουμε ότι είναι αξιέπαινος ο στόχος ενός περιβάλλοντος χωρίς τοξικές ουσίες και, ανεξάρτητα από το πόσο δύσκολο είναι να τον επιτύχουμε, δεν υπάρχει δικαιολογία για να μην προσπαθήσουμε να κινηθούμε προς αυτή την κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να καθιερώσει μια υψηλού επιπέδου στρογγυλή τράπεζα με όλους τους ενδιαφερόμενους για τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Μεγάλες ποσότητες επικίνδυνων χημικών προϊόντων συνεχίζουν να διαρρέουν στο περιβάλλον από πολλές πηγές, όπως απόβλητα επεξεργασμένων και μη επεξεργασμένων οικιακών και βιομηχανικών λυμάτων, χώροι υγειονομικής ταφής, διαδικασίες αποτέφρωσης και κατασκευής κ.λπ., και μπορούν να εξαπλωθούν μέσω αέρα, εδάφους και νερού, όπου προκαλούν σοβαρές ζημιές (1). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Υπάρχουν πολλά συσσωρεμένα προβλήματα από το παρελθόν εξαιτίας της χημικής μόλυνσης. Για παράδειγμα, οι πολυβρωμιούχοι διφαινυλαιθέρες και άλλα φλογοεπιβραδυντικά μεταναστεύουν εύκολα από τα προϊόντα στα οποία προστίθενται, όπως ο αφρός πολυουρεθάνης, και μολύνουν αέρα και σκόνη. Αν και πολλοί πολυβρωμιούχοι διφαινυλαιθέρες έχουν απαγορευτεί, παραμένουν στο περιβάλλον λόγω της επιμονής και της εκτεταμένης χρήσης τους. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Κατά την αντικατάσταση τέτοιων επικίνδυνων χημικών προϊόντων, πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι ο αντίκτυπος της αντικατάστασης αποτελεί σημαντική βελτίωση. Για παράδειγμα, το βιοντίζελ από φοινικέλαιο, το οποίο συμβάλλει στην αποψίλωση των δασών, μπορεί να είναι πιο επιβλαβές για το περιβάλλον απ’ ότι η χρήση ορυκτών καυσίμων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Επιπλέον, οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να γνωρίζουν και να αποφεύγουν προσπάθειες αντικατάστασης ενός επικίνδυνου χημικού προϊόντος με συναφή χημικά προϊόντα που έχουν παρόμοιες ιδιότητες. Για παράδειγμα, οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ομάδα και όχι μεμονωμένα. Νέα έρευνα δείχνει ότι ορισμένες εναλλακτικές λύσεις στις παλαιές υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες ενδέχεται να μην είναι οι ασφαλέστερες (2). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της διότι οι δράσεις απολύμανσης για την αποκατάσταση της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος ενδέχεται να μην επαρκούν, ειδικά όσον αφορά βασικά χημικά προϊόντα για τα οποία δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα εναλλακτικά χωρίς τοξικές ουσίες ή απαιτείται μακροχρόνια διεργασία ανάπτυξης, καθώς και όσον αφορά χημικά προϊόντα που έχουν καταργηθεί σταδιακά τα οποία εξακολουθούν να προκαλούν μεγάλη ανησυχία λόγω της παρατεταμένης παραμονής τους στο περιβάλλον. Καθώς εξακολουθούν να καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες για την εφαρμογή στρατηγικών απολύμανσης, η ΕΟΚΕ προσβλέπει στο επικείμενο «Σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση». |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ ζητά να είναι υποχρεωτική η σωστή και συνεπής επισήμανση σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, με αυστηρή επιβολή για προϊόντα που περιέχουν νανοϋλικά (παιχνίδια, βιοκτόνα, ρούχα, φυτοφάρμακα, φάρμακα, βαφές, προϊόντα παιδικής φροντίδας κ.λπ.). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης εάν το χρονοδιάγραμμα των διαφόρων δράσεων που θα πραγματοποιηθούν παράλληλα είναι ρεαλιστικό και εφικτό, δεδομένου ότι η βιομηχανία πρέπει να προσαρμοστεί σταδιακά στη μετάβαση χωρίς σοβαρές αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Επιπλέον, πρέπει να ενισχυθεί η ανάπτυξη ικανοτήτων των αρχών, καθώς αυτό είναι απαραίτητο για την επιτυχή εφαρμογή των προγραμματισμένων επικαιροποιημένων πολιτικών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ορισμένες πτυχές απουσιάζουν ή δεν επεξηγούνται επαρκώς στη στρατηγική, όπως η εκτιμώμενη ενεργειακή ισορροπία της προτεινόμενης χημικής μετάβασης και οι συνέπειες για τους εργαζομένους και τις μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Μέσω του Ευρωπαϊκού Διαρθρωτικού και Επενδυτικού Ταμείου θα πρέπει να διατεθούν χρηματοδοτικοί πόροι με σκοπό την αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Καινοτομία για ασφαλή και βιώσιμα χημικά προϊόντα στην ΕΕ

| 4.1.1. | Έχει καταστεί αποδεκτό ότι τα κριτήρια μετάβασης σε χημικά προϊόντα ασφαλή και βιώσιμα εκ σχεδιασμού αποτελεί κοινωνική και οικονομική επιταγή, προκειμένου να διευκολυνθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση της βιομηχανίας της ΕΕ. Πρόκειται για μια τεράστια πρόκληση, η απαραίτητη έρευνα είναι δυνητικά πολύ δαπανηρή και θα προσφέρει ορισμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Ωστόσο, ενδέχεται να προκύψουν ορισμένες απώλειες θέσεων εργασίας και οικονομικές απώλειες, καθώς ίσως να μην είναι σε θέση όλες οι εταιρείες να προσαρμοστούν ούτε όλοι οι εργαζόμενοι να μπορούν να αποκτούν νέες δεξιότητες ή να αναβαθμίζουν όσες ήδη διαθέτουν. Ως εκ τούτου, τα οικονομικά μέτρα και τα μέτρα παροχής κινήτρων είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη δίκαιης μετάβασης, με ειδική αναφορά στους εργαζόμενους για να διατηρήσουν τις θέσεις εργασίας τους ή να διαθέτουν βιώσιμη εναλλακτική λύση, καθώς και για τη στήριξη επενδύσεων και καινοτόμων επιχειρηματικών μοντέλων. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Δεν προβλέπονται μέτρα για τη διασφάλιση της πλήρους προσαρμογής των εργαζομένων, όπως η παροχή κινήτρων για επανειδίκευση και την εξειδικευμένη κατάρτιση με σκοπό την πρόληψη της απώλειας θέσεων εργασίας. Προβληματισμός υπάρχει επίσης σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η γεω-κατανομή των βιομηχανικών τομέων θα καθορίσει τον αντίκτυπο της στρατηγικής. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι βιομηχανίες που βρίσκονται σε περιφερειακές περιοχές, καθώς και το υψηλό ποσοστό των ΜΜΕ οι οποίες συμμετέχουν στον τομέα. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η έννοια του «ασφαλούς και βιώσιμου εκ σχεδιασμού» χημικού προϊόντος που θα αναπτυχθεί προκαλεί ανησυχίες στα ενδιαφερόμενα μέρη. Για τον λόγο αυτό, ο ορισμός της εν λόγω έννοιας και οι κατάλληλες δεξιότητες για την ενίσχυση της παραγωγής τους, θα πρέπει να περιλαμβάνουν τα κριτήρια όλων των σχετικών φορέων. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Η διαδικασία καταχώρισης, αξιολόγησης και αδειοδότησης χημικών προϊόντων είναι πολύπλοκη και απαιτεί εξειδίκευση, η οποία μερικές φορές είναι δύσκολη για τις ΜΜΕ και συνεπάγεται συνήθως υψηλό κόστος συμμόρφωσης και διοικητικές δαπάνες. Για να διευκολυνθεί η εκπλήρωση των διαδικασιών καταχώρισης και διαχείρισης κινδύνων στο πλαίσιο των κανονισμών REACH και CLP, η διαδικασία θα πρέπει να απλοποιηθεί ή να δοθούν κίνητρα για εκπαίδευση μη ειδικών. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Οι καινοτόμες και καθαρότερες βιομηχανικές διαδικασίες και τεχνολογίες θα μειώσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής χημικών προϊόντων, θα βελτιώσουν την ετοιμότητα της αγοράς και θα επιτύχουν τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και γενικά την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Οι κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης και η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή καθαρότερων βιομηχανικών διεργασιών και τεχνολογιών θα καταστήσουν δυνατή την εν λόγω μετάβαση. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογίες. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Η Επιτροπή επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει την παρουσία ουσιών που προκαλούν ανησυχία σε ανακυκλωμένα υλικά, θεσπίζοντας προδιαγραφές και την απαίτηση να δίνονται πληροφορίες σχετικά με το χημικό περιεχόμενο και την ασφαλή χρήση, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την πολιτική βιώσιμων προϊόντων. Η χρήση ανακυκλώσιμων υλικών δεν θα πρέπει να επιτρέπει τη διατήρηση της χρήσης επικίνδυνων χημικών ουσιών σε υψηλότερες συγκεντρώσεις (3). Οι «ουσίες που προκαλούν ανησυχία» πρέπει να προσδιορίζονται, να αξιολογούνται και να ταξινομούνται με τον πλέον διεξοδικό, αδιαμφισβήτητο και απλουστευμένο τρόπο, ώστε να μπορεί η βιομηχανία να προσαρμοστεί. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Αυτά τα μέτρα θα αυξήσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και των παραγωγών όσον αφορά τα ανακυκλωμένα προϊόντα. Η έλλειψη επαρκών πληροφοριών σχετικά με το χημικό περιεχόμενο των προϊόντων που παράγονται από ανακυκλωμένα υλικά είναι ένα ζήτημα, και οι περιορισμοί στην προστασία των δεδομένων θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

4.1.7.

| 4.1.8. | Στη στρατηγική ανακοινώνεται ότι θα αυξηθούν οι επενδύσεις σε καινοτόμες τεχνολογίες. Πρόκειται συνεπώς για μια μεγάλη ευκαιρία για προώθηση της έρευνας στον τομέα της αξιοποίησης των βιομηχανικών αποβλήτων, ιδίως αυτών του αγροδιατροφικού τομέα, το μεγάλο δυναμικό του οποίου δεν αξιοποιήθηκε λόγω ανεπαρκών επενδύσεων.
  Ωστόσο, στη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και στη στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων, δεν γίνεται σχεδόν καμία αναφορά σε νομικές απαιτήσεις για προϊόντα που προέρχονται από την αξιοποίηση των αποβλήτων του αγροδιατροφικού τομέα. Για παράδειγμα, η παρουσία φαρμακευτικών καταλοίπων σε κοπριά ζώων που έχει υποστεί επεξεργασία για χρήση ως λίπασμα, η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση καλλιεργειών και τα υπολείμματα φαρμακευτικών προϊόντων και φυτοφαρμάκων, ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων σε βελτιστοποιημένα απόβλητα τροφίμων αποτελούν ζητήματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, καθώς οι εν λόγω βιοδραστικές ουσίες ενδέχεται να εξαπλωθούν σε ολόκληρο το περιβάλλον, προκαλώντας δυσμενείς επιπτώσεις στα οικοσυστήματα. Πρέπει, επομένως, να εντοπίζονται, να αξιολογούνται και να ρυθμίζονται. Οι ανθρώπινοι πληθυσμοί ενδέχεται να πληγούν όχι μόνο μέσω της έκθεσης αλλά και μέσω της κατανάλωσης, καθώς αυτές οι ουσίες μπορούν να βιοσυσσωρευτούν και να βιομεγεθυνθούν σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων. |
| --- | --- |

4.1.8.

Ωστόσο, στη στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και στη στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων, δεν γίνεται σχεδόν καμία αναφορά σε νομικές απαιτήσεις για προϊόντα που προέρχονται από την αξιοποίηση των αποβλήτων του αγροδιατροφικού τομέα. Για παράδειγμα, η παρουσία φαρμακευτικών καταλοίπων σε κοπριά ζώων που έχει υποστεί επεξεργασία για χρήση ως λίπασμα, η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση καλλιεργειών και τα υπολείμματα φαρμακευτικών προϊόντων και φυτοφαρμάκων, ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων σε βελτιστοποιημένα απόβλητα τροφίμων αποτελούν ζητήματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, καθώς οι εν λόγω βιοδραστικές ουσίες ενδέχεται να εξαπλωθούν σε ολόκληρο το περιβάλλον, προκαλώντας δυσμενείς επιπτώσεις στα οικοσυστήματα. Πρέπει, επομένως, να εντοπίζονται, να αξιολογούνται και να ρυθμίζονται. Οι ανθρώπινοι πληθυσμοί ενδέχεται να πληγούν όχι μόνο μέσω της έκθεσης αλλά και μέσω της κατανάλωσης, καθώς αυτές οι ουσίες μπορούν να βιοσυσσωρευτούν και να βιομεγεθυνθούν σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.

| 4.1.9. | Οι ουσίες που προκαλούν ανησυχία δημιουργούν σύγχυση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Μια εξήγηση για το είδος των απαιτήσεων που πρέπει να εισαχθούν και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής ενδείκνυνται για την κατανόηση των επιπτώσεων αυτού του μέτρου στους τρέχοντες κύκλους υλικών. |
| --- | --- |

4.1.9.

| 4.1.10. | Το εκτιμώμενο ενεργειακό ισοζύγιο της προτεινόμενης μετάβασης στο πεδίο των χημικών προϊόντων είναι ένα ζήτημα που προβληματίζει. Δεδομένου ότι οι βασικοί απαιτούμενοι μετασχηματισμοί για να επιτευχθούν οικολογικοί κύκλοι υλικών απαιτούν ισχυρές ενδοθερμικές διεργασίες (π.χ. διαχωρισμός, ανακύκλωση, απολύμανση/απορρύπανση, χημική μετατροπή), η ενεργειακή ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί. Εκτός αυτού, το αποτύπωμα άνθρακα από την κατασκευή χημικών προϊόντων πρέπει να μειωθεί, καθώς πρόκειται συνήθως για μια ενεργοβόρο διαδικασία. |
| --- | --- |

4.1.10.

| 4.1.11. | Εν προκειμένω, το υδρογόνο έχει μεγάλες δυνατότητες, τόσο ως πηγή ενέργειας όσο και ως χημικό αναγωγικό μέσο σε στοχευόμενες διεργασίες (π.χ. αντικατάσταση του άνθρακα ως αναγωγικού μέσου). Ωστόσο, οι κυψέλες καυσίμου υδρογόνου εξακολουθούν να βασίζονται στην ακριβή και περιβαλλοντικά δαπανηρή πλατίνα. Απαιτείται βασική χημική έρευνα για την εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων έναντι της πλατίνας. |
| --- | --- |

4.1.11.

| 4.1.12. | Καθιστώντας την ΕΕ λιγότερο εξαρτημένη και αυξάνοντας τη στρατηγική πρόβλεψη για τα χημικά προϊόντα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στον εφοδιασμό και τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές βασικές για την κοινωνία της ΕΕ. Η αύξηση της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στην υγεία θα σηματοδοτήσει σημαντική πρόοδο για την ενωσιακή αγορά και βιομηχανία χημικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται στον τομέα της υγείας. Είναι ανάγκη να γνωρίζουμε πώς τα μέτρα αυτά θα εφαρμόζονται σε άλλα χημικά προϊόντα με ουσιώδεις χρήσεις. |
| --- | --- |

4.1.12.

| 4.1.13. | Τα προϊόντα που παράγονται με πρώτες ύλες εισαγόμενες από τρίτες χώρες (για παράδειγμα σπάνιες γαίες) που αποκτώνται μέσω εξορυκτικών δραστηριοτήτων που ενέχουν κινδύνους για το περιβάλλον και την υγεία, έχουν καταστεί κρίσιμης σημασίας για πολλές σύγχρονες τεχνολογίες, από τα αμυντικά συστήματα, τα κινητά τηλέφωνα και τις τηλεοράσεις έως τους λαμπτήρες LED και τις ανεμογεννήτριες. Ως εκ τούτου, τίθεται το ερώτημα ποιες στρατηγικές θα εφαρμοστούν για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από άλλες βασικές ουσίες, όταν οι διαδικασίες παραγωγής τους βασίζονται στον εφοδιασμό από χώρες εκτός ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.13.

| 4.1.14. | Η ΕΟΚΕ αναρωτιέται επίσης πώς θα εφαρμοστεί η προσέγγιση προϊόντων «ασφαλών και βιώσιμων εκ σχεδιασμού» σε προμηθευτές εκτός ΕΕ, οι οποίοι έχουν τους δικούς τους κανονισμούς για τα χημικά. Δεδομένου ότι τα όρια των κριτηρίων αυτών για την παραγωγή χημικών προϊόντων δεν έχουν ακόμη καθοριστεί, δεν είναι σαφές εάν η αρχή και τα μέτρα αξιολόγησης θα ισχύουν για τις πηγές πρώτων υλών, ανεξάρτητα από την προέλευσή τους. Παραμένει ασαφές πώς θα αλληλοσυνδέονται τα προτεινόμενα μέτρα και πώς θα εξισορροπούνται με διαφορετικές υφιστάμενες πολιτικές σε χώρες εκτός ΕΕ, οι οποίες συμμετέχουν σε αλυσίδες αξίας χημικών προϊόντων της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.14.

| 4.1.15. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει να αναθεωρηθεί η βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ και να εξεταστεί η λύση της παροχής κινήτρων για την επιστροφή της παραγωγής χημικών προϊόντων στις χώρες της ΕΕ. Αυτό όχι μόνο θα ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, αλλά θα δημιουργήσει επίσης νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας και θα διευκολύνει την επίτευξη της στρατηγικής για τα χημικά προϊόντα. |
| --- | --- |

4.1.15.

4.2.   Ισχυρότερο νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την αντιμετώπιση πιεστικών ανησυχιών για το περιβάλλον και την υγεία

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον στόχο της Επιτροπής να επεκτείνει τη γενική προσέγγιση στη διαχείριση κινδύνων. Ωστόσο, δεδομένου ότι ορισμένα προϊόντα θα περιοριστούν, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η συνέπεια μεταξύ γενικών και ειδικών εκτιμήσεων επικινδυνότητας για όλες τις χημικές ουσίες, ώστε να μπορέσει η βιομηχανία να προσαρμοστεί σταδιακά. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη χρήση της ομαδοποίησης για τη ρύθμιση των υπερφθοριωμένων και πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών και συμφωνεί ότι ο βαθμός στον οποίο επιλέγονται οι στρατηγικές ομαδοποίησης ενδέχεται να χρειαστεί να αναβαθμιστεί έτσι ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας (4). |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Στη στρατηγική θα προταθούν νέες τάξεις κινδύνου και νέα κριτήρια στον κανονισμό CLP για την πλήρη κάλυψη της περιβαλλοντικής τοξικότητας, της ανθεκτικότητας, της κινητικότητας και της βιοσυσσώρευσης. Είναι σημαντικό η αξιολόγηση των αρνητικών επιπτώσεων των χημικών ουσιών στο περιβάλλον και η κατανομή διαφορετικών τάξεων κινδύνου στις χημικές ουσίες να πραγματοποιούνται σε ολοκληρωμένη και διαφανή βάση. Τα κριτήρια ταξινόμησης θα πρέπει να καθορίζονται λεπτομερώς, ώστε να προλαμβάνονται πιθανές ανησυχίες σχετικά με άλλα προϊόντα που είναι σε διαδικασία ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Η εισαγωγή ενδοκρινικών διαταρακτών, ανθεκτικών, κινούμενων και τοξικών ουσιών, καθώς και άκρως ανθεκτικών όσο και κινούμενων ουσιών ως κατηγοριών SVHC (ουσιών που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία) απαιτεί ολοκληρωμένη και διαφανή εκτίμηση και αξιολόγηση. Επιπλέον, απαιτείται μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των ουσιών πολύ μεγάλης ανησυχίας που προσδιορίζονται στον κανονισμό REACH και της υπόλοιπης ευρωπαϊκής νομοθεσίας (π.χ.: η οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τα ύδατα). |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Στη στρατηγική επισημαίνονται κυρίως οι ενδοκρινικοί διαταράκτες και οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες ως επικίνδυνες ουσίες αλλά εξετάζονται επίσης και επικίνδυνα φυτοφάρμακα, βιοκτόνα, φαρμακευτικά προϊόντα, βαρέα μέταλλα, πλαστικοποιητές και επιβραδυντικά φλόγας. Ωστόσο, άλλες χημικές ουσίες που προκαλούν ανησυχία και κάποιες άλλες, όπως τα νανοϋλικά, αναφέρονται ελάχιστα. Μολονότι περιλαμβάνονται στον κανονισμό REACH, η αναθεώρηση του ορισμού και η ρύθμισή τους παραμένουν ανεπαρκής (π.χ.: η έλλειψη ρύθμισης των εκλύσεων νανοϋλικών στο περιβάλλον, η απουσία περιορισμών για τη διάθεσή τους στην αγορά, η έλλειψη διαφάνειας και δημιουργίας μητρώου της ΕΕ για τη διασφάλιση της ιχνηλασιμότητάς τους από την παραγωγή έως τους καταναλωτές). |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Λαμβάνοντας υπόψη τα ευρέως τεκμηριωμένα στοιχεία για τους κινδύνους που συνδέονται με ορισμένες οικογένειες ουσιών, η ΕΕ θα πρέπει, όχι μόνο να περιορίσει, αλλά και ορισμένες φορές να απαγορεύσει τη χρήση ήδη αναγνωρισμένων ενδοκρινικών διαταρακτών όπως η δισφαινόλη και οι φθαλικές ενώσεις — αυτό ισχύει και για τις χημικές ουσίες χωρίς διατροφική χρησιμότητα σε τρόφιμα, όπως τα νανοϋλικά. |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | Τα μέτρα για την προώθηση και τη διευκόλυνση της υποκατάστασης των ενδοκρινικών διαταρακτών και άλλων ουσιών πολύ μεγάλης ανησυχίας θα μπορούσαν να εφαρμοστούν μέσω ενός χρηματοδοτικού μηχανισμού (bonus/malus). |
| --- | --- |

4.2.7.

| 4.2.8. | Αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου —όσον αφορά την εκτίμηση επικινδυνότητας των χημικών ουσιών που προκαλούν ανησυχία— ότι τα μείγματα τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής και η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι θα αντιμετωπιστούν τόσο τα εκούσια όσο και τα ακούσια μείγματα. Ωστόσο, τα εναπομένοντα κενά γνώσεων σχετικά με την τοξικότητα και την έκθεση σε μείγματα καθώς και ο μεγάλος αριθμός των χρησιμοποιούμενων χημικών ουσιών οδηγούν σε προτάσεις όπως η συστηματική χρήση του συντελεστή αξιολόγησης μειγμάτων (MAF) μεμονωμένων χημικών ουσιών ώστε να αντιμετωπιστούν τα ακούσια μείγματα. Η αξιοπιστία του MAF στην αξιολόγηση του χημικού κινδύνου εγείρει ανησυχίες, καθώς δεν πρόκειται για παράγοντα διαφορετικών σεναρίων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα με τις προτεραιότητες και τις συστάσεις για την έρευνα και την ανάπτυξη που επισημαίνονται στην έκθεση [SWD(2020) 250 (5)] για την αποτελεσματική αξιολόγηση και διαχείριση των μειγμάτων χημικών ουσιών. |
| --- | --- |

4.2.8.

4.3.   Απλούστευση και ενοποίηση του νομικού πλαισίου

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ υιοθετεί την προσέγγιση «μία ουσία, μία αξιολόγηση» που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την αποτελεσματική αξιολόγηση της ασφάλειας των χημικών προϊόντων. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Αυτό θα απλουστεύσει και θα επιταχύνει τη διαδικασία έγκρισης, η οποία θα ωφελήσει τους παραγωγούς και θα διευκολύνει την έρευνα και την ανάπτυξη εναλλακτικών ουσιών χωρίς τοξικές ουσίες. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραγνωρίζονται οι διαφορετικές επιπτώσεις της ίδιας ουσίας σε διαφορετικές περιστάσεις αλλά και μείγματα. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Περίπου το 30 % των ειδοποιήσεων σχετικά με επικίνδυνα προϊόντα στην αγορά αφορούν κινδύνους που οφείλονται σε χημικές ουσίες και μόνο το ένα τρίτο των καταχωρίσεων των χημικών ουσιών που έχουν γίνει από τη βιομηχανία βάσει του κανονισμού REACH συμμορφώνονται πλήρως με τις απαιτήσεις πληροφόρησης. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η προσέγγιση μηδενικής ανοχής στη μη συμμόρφωση και οι προτεινόμενες δράσεις για την επιτάχυνση της εφαρμογής και της επιβολής της νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα είναι ευπρόσδεκτες. Συνιστάται ανεπιφύλακτα, να εφαρμοστεί σωστά η αρχή της «απαγόρευσης μη καταχωρισμένων ουσιών», προκειμένου να μην υπάρχουν μη ρυθμιζόμενα προϊόντα και χημικά στις αγορές. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Επιπλέον, τα δεδομένα σχετικά με τις χημικές ουσίες που έχουν εγκριθεί στην αγορά πρέπει να επικαιροποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα από τους ίδιους τους καταχωρίζοντες, δεδομένου ότι ο κανονισμός REACH είναι ανεπαρκής για συγκεκριμένες πτυχές. Σύμφωνα με την έκθεση αξιολόγησης χημικών ουσιών (6), για το 64 % των υπό αξιολόγηση ουσιών (126 από τις 196) δεν υπάρχουν πληροφορίες που να αποδεικνύουν την ασφάλεια των χημικών ουσιών που διατίθενται στην αγορά της Ευρώπης. |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Σχεδόν το 90 % των προϊόντων που θεωρούνται επικίνδυνα εισάγονται από χώρες εκτός ΕΕ. Η παγκόσμια παραγωγή χημικών προϊόντων προβλέπεται να συνεχίσει να αυξάνεται. Είναι πιθανό ότι οι χώρες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ θα επικεντρωθούν στην ανάπτυξη και κατασκευή τεχνολογικά προηγμένων χημικών προϊόντων, όπως τα εξειδικευμένα και χημικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται στις βιοεπιστήμες. Η Αφρική, η Μέση Ανατολή και η Ασία πιθανότατα θα παράγουν μεγάλες ποσότητες «βασικών» χημικών προϊόντων. Αυτό θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα για την ΕΕ όσον αφορά τους ελέγχους στα σύνορα και την οικονομική ανταγωνιστικότητα Θα απαιτηθούν μέτρα για τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις της ΕΕ στις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. |
| --- | --- |

4.3.6.

| 4.3.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα για την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων της ΕΕ και τη συνεργασία με τις διαδικτυακές πλατφόρμες άμεσης πώλησης. |
| --- | --- |

4.3.7.

4.4.   Ολοκληρωμένη βάση γνώσεων για τα χημικά προϊόντα

| 4.4.1. | Δεδομένου ότι η ΕΕ δεν διαθέτει ολοκληρωμένη βάση πληροφοριών για όλες τις ουσίες, οι προτάσεις για δράσεις όσον αφορά τη βελτίωση της διαθεσιμότητας χημικών δεδομένων είναι ευπρόσδεκτες εφόσον είναι αποτελεσματικές. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Από τη σκοπιά της βιομηχανίας, το αμφισβητήσιμο σύστημα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας καθιστά αδύνατη την αποκάλυψη όλων των πτυχών των προϊόντων με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην αγορά. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Από επιστημονικής άποψης, η περιορισμένη δωρεάν ανοιχτή επιστήμη εμποδίζει την ελεύθερη ανταλλαγή γνώσεων και τον συνδυασμό προσπαθειών και επενδύσεων. Οι επιστημονικοί κανόνες προστασίας δεδομένων και τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας που δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένα, περιορίζουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε όλα τα σχετικά χημικά δεδομένα και, συνεπώς, στην καινοτομία. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Οι συγκρούσεις προσβασιμότητας στα δεδομένα πρέπει να αντιμετωπιστούν και να επιλυθούν, με τη συμπερίληψη μέτρων για τη διεύρυνση των διαθέσιμων δεδομένων και τη βελτίωση της ποιότητάς τους. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός στον οποίο οι βιομηχανίες που εισάγουν κατασκευαστικά νανοϋλικά να χρηματοδοτούν ανεξάρτητη έρευνα για τον κίνδυνο των νανοϋλικών, όπου υπάρχει έλλειψη επιστημονικών γνώσεων. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Η Επιτροπή στοχεύει να συνεχίσει να ενθαρρύνει την έρευνα και τη βιοπαρακολούθηση για την κατανόηση και την πρόληψη των κινδύνων που σχετίζονται με τις χημικές ουσίες και να προωθήσει την καινοτομία στις εκτιμήσεις χημικού κινδύνου και στην επιστήμη κανονιστικής συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Για να διευκολυνθεί η καινοτομία μέσω της έρευνας, η συμμετοχή των εργαζομένων και η οικονομική στήριξη θα πρέπει επίσης να αφιερωθούν στη βελτιστοποίηση των ορθών πρακτικών στη μεταφορά γνώσεων, τόσο βιομηχανικών όσο και επιστημονικών, διασφαλίζοντας την ελεύθερη και εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστες βάσεις δεδομένων. Επιπλέον, η πρόσβαση στην καινοτομία θα πρέπει να είναι προσβάσιμη σε κάθε παράγοντα που αφορά η χημική βιομηχανία της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.6.

| 4.4.7. | Εκτιμώνται θετικά τα μέτρα για την προώθηση της καινοτομίας στις δοκιμές ασφάλειας και στην αξιολόγηση χημικών κινδύνων, μειώνοντας τις δοκιμές σε ζώα, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στην έρευνα και τις καινοτόμες μεθόδους που αναπτύχθηκαν (π.χ. δοκιμές in vitro) και θα βελτιώσουν την ποιότητα, την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα των εκτιμήσεων χημικού κινδύνου. |
| --- | --- |

4.4.7.

| 4.4.8. | Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί μεγαλύτερη διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων. Πολλά σημαντικά θέματα συζητούνται σε κλειστές συναντήσεις, γεγονός που προκαλεί σύγχυση μεταξύ των πολιτών της ΕΕ σχετικά με τις δράσεις της ΕΕ για τον περιορισμό της έκθεσής τους σε επικίνδυνες χημικές ουσίες. Επίσης, τα ανεπεξέργαστα δεδομένα για τα οποία πραγματοποιούνται αξιολογήσεις και λαμβάνονται αποφάσεις (ECHA & EFSA) (7) πρέπει να είναι διαθέσιμα. Υπάρχει ανάγκη διασφάλισης μεγαλύτερης διαφάνειας όσον αφορά τις αποφάσεις και τις θέσεις των κρατών μελών σχετικά με τις χημικές ουσίες στην αγορά. |
| --- | --- |

4.4.8.

4.5.   Υπόδειγμα για τη χρηστή διαχείριση των χημικών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο

| 4.5.1. | Λαμβάνοντας υπόψη τον παγκόσμιο αντίκτυπο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι μεταξύ των δράσεων για την προώθηση προτύπων ασφάλειας και βιωσιμότητας εκτός της ΕΕ, η Επιτροπή δεσμεύεται να διασφαλίσει ότι τα επικίνδυνα χημικά προϊόντα που απαγορεύονται στην ΕΕ δεν παράγονται προς εξαγωγή. Ωστόσο, εξακολουθεί να μην είναι σαφές πώς θα εφαρμοστούν σε παγκόσμιο επίπεδο οι υπόλοιπες νομοθετικές πράξεις που πρέπει να θεσπιστούν και να εναρμονιστούν. Η απαγόρευση των προϊόντων που προορίζονται για εξαγωγή μπορεί να επηρεάσει τη βιομηχανία σε άλλες χώρες στις οποίες δεν ισχύει η φιλοδοξία της στρατηγικής για τα χημικά προϊόντα. Δεν είναι σαφές πώς θα αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στις μη ενωσιακές βιομηχανίες, ως πρώην παραγωγοί και εξαγωγείς συγκεκριμένου προϊόντος. |
| --- | --- |

4.5.1.

4.6.   Η υπερβολική χρήση χημικών προϊόντων στον τομέα της υγείας

Πρέπει να υπάρξει πολύ περισσότερη έρευνα όσον αφορά την ανάπτυξη πολιτικών για την πρόληψη ασθενειών με ιδιαίτερη έμφαση στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ο στόχος πρέπει να είναι μια θετική στάση που οδηγεί σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, επιτρέποντας στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν λιγότερες χημικές θεραπείες όταν χρειάζεται. Όλες οι χημικές θεραπείες πρέπει να απευθύνονται σε εκείνους για τους οποίους είναι απαραίτητες, αποφεύγοντας την υπερβολική χρήση.

4.7.   Χημικά προϊόντα στη γεωργία

| 4.7.1. | Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη γεωργία πρέπει να μειωθούν χωρίς να προκληθεί υποβάθμιση της ποιότητας της παραγωγής τροφίμων ή να τεθεί σε κίνδυνο η επισιτιστική ασφάλεια στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Ο υφιστάμενος Ευρωπαϊκός Συνασπισμός ενεργειακής έρευνας, που είναι επιφορτισμένος με την εύρεση και τον έλεγχο βιολογικών εναλλακτικών λύσεων έναντι των συνθετικών χημικών στη γεωργία, πρέπει να χρηματοδοτηθεί επαρκώς. Οι επενδύσεις πρέπει να επικεντρώνονται σε βιολογικά φυτοφάρμακα. Θα πρέπει επίσης να αυξηθεί η χρηματοδοτική στήριξη όσον αφορά την προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας για φυσικούς προαγωγούς ανάπτυξης φυτών και προστατευτικά φυτών. Για παράδειγμα, η εγγενής βιοδραστικότητα ορισμένων φυσικών ενώσεων που μεταβολίζονται από ριζοβακτήρια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φυτοπροστατευτικό έναντι εξωτερικών παθογόνων. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Είναι επιθυμητή μια πολύ πιο στοχευμένη χρήση χημικών λιπασμάτων και αυτό θα οδηγήσει σε χαμηλότερη χρήση χημικών λιπασμάτων. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων έτσι ώστε να συνεχίζεται η επαρκής παραγωγή τροφίμων και οι γεωργοί να έχουν ικανοποιητικό εισόδημα. |
| --- | --- |

4.7.3.

| 4.7.4. | Απαιτούνται περαιτέρω εκτιμήσεις κινδύνων για το περιβάλλον και την υγεία έτσι ώστε να εκτιμηθεί εάν η χρήση βιοτεχνολογίας και γενετικής μηχανικής θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξεύρεση εναλλακτικών λύσεων αντί των χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. |
| --- | --- |

4.7.4.

| 4.7.5. | Εάν δεν παρουσιαστούν άλλες βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, μια σημαντική μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων είτε θα αυξήσει το κόστος παραγωγής ή/και θα οδηγήσει σε χαμηλότερες αποδόσεις. Επομένως, πρέπει να εξεταστούν τόσο το ζήτημα της οικονομικής επιβάρυνσης για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές όσο και το ζήτημα των εισαγωγών τροφίμων από χώρες εκτός ΕΕ. |
| --- | --- |

4.7.5.

| 4.7.6. | Η νέα στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 είναι ιδιαίτερα φιλόδοξη, καθώς προβλέπεται να μετατρέψει τουλάχιστον το 30 % της γης της Ευρώπης σε ένα δίκτυο ενεργά διαχειριζόμενων και προστατευόμενων περιοχών. Θα πρέπει να συμβάλει σημαντικά στη βιοποικιλότητα, στην αποκατάσταση της φύσης και στην υποστήριξη της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων στον γεωργικό τομέα. |
| --- | --- |

4.7.6.

| 4.7.7. | Υπό αυτήν την έννοια, πρέπει να καταβληθούν ειδικές προσπάθειες για την καλύτερη προστασία της βιοποικιλότητας και ιδίως των επικονιαστών από τα φυτοφάρμακα. Για παράδειγμα, το έγγραφο καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων σχετικά με την εκτίμηση επικινδυνότητας των φυτοπροστατευτικών προϊόντων στις μέλισσες έχει μεγάλα κενά. Πρέπει να ενσωματώνει δεδομένα για τη χρόνια τοξικότητα, τις επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στην προνύμφη και δεδομένα που αφορούν την οξεία τοξικότητα για τις μέλισσες και άλλους επικονιαστές. |
| --- | --- |

4.7.7.

| 4.7.8. | Προκειμένου η στρατηγική για τα χημικά προϊόντα να επιτύχει, πρέπει να έχουμε σημαντική υποστήριξη από το ευρύ κοινό και μια πραγματική αλλαγή στη νοοτροπία μας όσον αφορά την προσέγγισή μας για τη χρήση χημικών, την κλιματική αλλαγή και τη ρύπανση του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

4.7.8.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Joyce Msuya, αναπληρώτρια διευθύντρια του περιβαλλοντικού προγράμματος του ΟΗΕ.

1

(2)  News alert τεύχος 517, 22/11/18.

2

News alert

(3)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ: ποιότητα του αέρα, ύδατα και απόβλητα» (ΕΕ C 110, της 22.3.2019, σ. 33) .

3

(4)  Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα τη στρατηγική για ένα μη τοξικό περιβάλλον, στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον.

4

(5)  Έκθεση προόδου της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση συνδυασμένων εκθέσεων σε πολλαπλές χημικές ουσίες (χημικά μείγματα) και συναφείς κινδύνους.

5

(6)  Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος: https://eeb.org/chemical-evaluation-report-achievements-challenges-and-recommendations-after-a-decade-of-reach/

6

(7)  Ακρωνύμια ECHA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων) και EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων).

7

---

| 16.7.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 286/190 |
| --- | --- | --- | --- |

16.7.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 286/190

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με απαλλαγές εισαγωγών και ορισμένων παραδόσεων αγαθών και παροχών υπηρεσιών όσον αφορά μέτρα της Ένωσης υπέρ του δημόσιου συμφέροντος»

[COM(2021) 181 final — 2021/0097 (CNS)]

(2021/C 286/31)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 16.4.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 27.4.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 560 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 220/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 16.4.2021

Νομική βάση

Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

27.4.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

560

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

220/0/7

Επειδή έχει ήδη δηλώσει ότι υποστηρίζει τους φορολογικούς κανόνες λόγω της κρίσης της νόσου COVID-19 στη γνωμοδότησή της σχετικά με την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ προκειμένου να αντιμετωπιστεί η επείγουσα ανάγκη παράτασης ορισμένων προθεσμιών υποβολής και ανταλλαγής πληροφοριών στον τομέα της φορολογίας λόγω της πανδημίας COVID-19 [COM(2020) 197 final — 2020/0081 (CNS)], την Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2017/2455 και (ΕΕ) 2019/1995 όσον αφορά τις ημερομηνίες μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής εξαιτίας της έξαρσης της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 [COM(2020) 198 final — 2020/0082 (CNS)] και την Πρόταση κανονισμού τους Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2454 όσον αφορά τις ημερομηνίες εφαρμογής εξαιτίας της έξαρσης της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 [COM(2020) 201 final — 2020/0084 (CNS)] (1), η οποία εγκρίθηκε στις 10 Ιουνίου 2020, καθώς και επειδή η παρούσα τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ (2) δεν περιλαμβάνει επιπρόσθετο περιεχόμενο που να χρήζει σχολιασμού εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 560ή σύνοδο ολομέλειας της 27ης και 28ης Απριλίου 2021 (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου), αποφάσισε, με 220 ψήφους υπέρ και 7 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που έλαβε στο προαναφερόμενο έγγραφο.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 76.

1

(2)  ΕΕ L 347 της 11.12.2006, σ. 1.

2

---