# Il-Ġurnal Uffiċjali C 341/24 t

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 341 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6424 ta' Awwissu 2021 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 341

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6424 ta' Awwissu 2021

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | RIŻOLUZZJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021 |
| 2021/C 341/01 | Riżoluzzjoni dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022 ibbażat fuq il-ħidma tal-Grupp ad hoc dwar Il-kontribut tal-KESE għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022 | 1 |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021 |
| 2021/C 341/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Lejn akkwist pubbliku ċirkolari (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 16 |
| 2021/C 341/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-ebda Patt Ekoloġiku mingħajr patt soċjali (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 23 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

2021/C 341/01

Riżoluzzjoni dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022 ibbażat fuq il-ħidma tal-Grupp ad hoc dwar Il-kontribut tal-KESE għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022

1

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

2021/C 341/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Lejn akkwist pubbliku ċirkolari (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

16

2021/C 341/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-ebda Patt Ekoloġiku mingħajr patt soċjali (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

23

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021 |
| 2021/C 341/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa(COM(2021) 87 final — 2021/0048 (NLE)) | 29 |
| 2021/C 341/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-parteċipazzjoni tal-Unjoni fis-Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija mwettqa b’mod konġunt minn diversi Stati Membri(COM(2021) 89 final — 2021/0049 (COD)) | 34 |
| 2021/C 341/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2016/1628 fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali dwar ċertu makkinarju mgħammar b’magni fil-medda tal-potenza bejn 56 kW u 130 kW, u aktar minn 300 kW biex jiġi indirizzat l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19(COM(2021) 254 final — 2021/0129 (COD)) | 39 |
| 2021/C 341/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Is-sistema ekonomika u finanzjarja Ewropea: it-trawwim tal-ftuħ, tas-saħħa u tar-reżiljenza(COM(2021) 32 final) | 41 |
| 2021/C 341/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE(COM(2020) 711 final) | 50 |
| 2021/C 341/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea(COM(2020) 790 final) | 56 |
| 2021/C 341/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Eropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794, fir-rigward tal-kooperazzjoni tal-Europol ma’ partijiet privati, tal-ipproċessar ta’ data personali mill-Europol b’appoġġ għal investigazzjonijiet kriminali, u tar-rwol tal-Europol fir-riċerka u fl-innovazzjoni(COM(2020) 796 final — 2020/0349 (COD)) | 66 |
| 2021/C 341/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija tal-UE dwar l-Unjoni tas-Sigurtà(COM(2020) 605 final) u Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda kontra t-Terroriżmu għall-UE: Antiċipazzjoni, Prevenzjoni, Protezzjoni, Rispons (COM(2020) 795 final) | 71 |
| 2021/C 341/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill — Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer(COM(2021) 44 final) | 76 |
| 2021/C 341/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għat-tisħiħ tal-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali bejn l-irġiel u n-nisa permezz ta’ trasparenza fil-pagi u mekkaniżmi ta’ infurzar(COM(2021)93 final — 2021/50 (COD)) | 84 |
| 2021/C 341/14 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni — Evalwazzjoni tal-White Paper Pjan Direzzjonali għal Żona Unika Ewropea tat-Trasport — Lejn sistema tat-trasport kompetittiva u li tuża r-riżorsi b’mod effiċjenti[SWD(2020) 410 final] | 100 |
| 2021/C 341/15 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll li japplikaw fiż-Żona ta’ Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007(COM(2021) 113 final — 2021/0058 (COD)) | 106 |
| 2021/C 341/16 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/625 fir-rigward tal-kontrolli uffiċjali fuq l-annimali u l-prodotti li joriġinaw mill-annimali li jiġu esportati minn pajjiżi terzi fl-Unjoni biex tiġi żgurata l-konformità mal-projbizzjoni ta’ ċerti użi ta’ antimikrobiċi(COM(2021) 108 final — 2021/0055 (COD)) | 107 |
| 2021/C 341/17 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi miżuri ta’ konservazzjoni u ta’ ġestjoni applikabbli fiż-Żona tal-Konvenzjoni dwar is-Sajd fil-Punent tal-Paċifiku u l-Paċifiku Ċentrali u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 520/2007(COM(2021) 198 final — 2021/0103 (COD)) | 108 |

III   Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

2021/C 341/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa(COM(2021) 87 final — 2021/0048 (NLE))

(COM(2021) 87 final — 2021/0048 (NLE))

29

2021/C 341/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-parteċipazzjoni tal-Unjoni fis-Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija mwettqa b’mod konġunt minn diversi Stati Membri(COM(2021) 89 final — 2021/0049 (COD))

(COM(2021) 89 final — 2021/0049 (COD))

34

2021/C 341/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2016/1628 fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali dwar ċertu makkinarju mgħammar b’magni fil-medda tal-potenza bejn 56 kW u 130 kW, u aktar minn 300 kW biex jiġi indirizzat l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19(COM(2021) 254 final — 2021/0129 (COD))

(COM(2021) 254 final — 2021/0129 (COD))

39

2021/C 341/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Is-sistema ekonomika u finanzjarja Ewropea: it-trawwim tal-ftuħ, tas-saħħa u tar-reżiljenza(COM(2021) 32 final)

(COM(2021) 32 final)

41

2021/C 341/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE(COM(2020) 711 final)

(COM(2020) 711 final)

50

2021/C 341/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea(COM(2020) 790 final)

(COM(2020) 790 final)

56

2021/C 341/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Eropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794, fir-rigward tal-kooperazzjoni tal-Europol ma’ partijiet privati, tal-ipproċessar ta’ data personali mill-Europol b’appoġġ għal investigazzjonijiet kriminali, u tar-rwol tal-Europol fir-riċerka u fl-innovazzjoni(COM(2020) 796 final — 2020/0349 (COD))

data

(COM(2020) 796 final — 2020/0349 (COD))

66

2021/C 341/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija tal-UE dwar l-Unjoni tas-Sigurtà(COM(2020) 605 final) u Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda kontra t-Terroriżmu għall-UE: Antiċipazzjoni, Prevenzjoni, Protezzjoni, Rispons (COM(2020) 795 final)

(COM(2020) 605 final)

(COM(2020) 795 final)

71

2021/C 341/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill — Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer(COM(2021) 44 final)

(COM(2021) 44 final)

76

2021/C 341/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għat-tisħiħ tal-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali bejn l-irġiel u n-nisa permezz ta’ trasparenza fil-pagi u mekkaniżmi ta’ infurzar(COM(2021)93 final — 2021/50 (COD))

(COM(2021)93 final — 2021/50 (COD))

84

2021/C 341/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni — Evalwazzjoni tal-White Paper Pjan Direzzjonali għal Żona Unika Ewropea tat-Trasport — Lejn sistema tat-trasport kompetittiva u li tuża r-riżorsi b’mod effiċjenti[SWD(2020) 410 final]

[SWD(2020) 410 final]

100

2021/C 341/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll li japplikaw fiż-Żona ta’ Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007(COM(2021) 113 final — 2021/0058 (COD))

(COM(2021) 113 final — 2021/0058 (COD))

106

2021/C 341/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/625 fir-rigward tal-kontrolli uffiċjali fuq l-annimali u l-prodotti li joriġinaw mill-annimali li jiġu esportati minn pajjiżi terzi fl-Unjoni biex tiġi żgurata l-konformità mal-projbizzjoni ta’ ċerti użi ta’ antimikrobiċi(COM(2021) 108 final — 2021/0055 (COD))

(COM(2021) 108 final — 2021/0055 (COD))

107

2021/C 341/17

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi miżuri ta’ konservazzjoni u ta’ ġestjoni applikabbli fiż-Żona tal-Konvenzjoni dwar is-Sajd fil-Punent tal-Paċifiku u l-Paċifiku Ċentrali u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 520/2007(COM(2021) 198 final — 2021/0103 (COD))

(COM(2021) 198 final — 2021/0103 (COD))

108

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/1 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/1

---

Riżoluzzjoni dwar “Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022 ibbażat fuq il-ħidma tal-Grupp ad hoc dwar ‘Il-kontribut tal-KESE għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2022’”

(2021/C 341/01)

| Relaturi: | Mariya MINCHEVA


  Stefano PALMIERI


  Jan DIRX |
| --- | --- |

Relaturi:

Mariya MINCHEVA

Stefano PALMIERI

Jan DIRX

Matul is-sessjoni plenarja tiegħu tad-9 u l-10 ta’ Ġunju 2021 (laqgħa tad-9 ta’ Ġunju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta r-Riżoluzzjoni li ġejja b’175 vot favur u 2 astensjonijiet.

1.   Introduzzjoni

| 1.1. | Il-KESE nnota li l-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2021 juri li s-sitt ambizzjonijiet ewlenin magħżula mill-Kummissjoni (Patt Ekoloġiku Ewropew, Ewropa lesta għall-era diġitali, Ekonomija għas-servizz tan-nies, Ewropa aktar b’saħħitha fid-dinja, Promozzjoni tal-istil ta’ ħajja Ewropew tagħna u Spinta ġdida għad-demokrazija Ewropea) jipprovdu qafas b’saħħtu għat-twettiq tal-programmi ta’ ħidma. Huwa għalhekk li l-KESE reġa’ fassal din ir-riżoluzzjoni bil-kontribut tiegħu għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2022 madwar dawn is-sitt ambizzjonijiet ewlenin. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-Kumitat jassumi li, minħabba t-tul tal-pandemija tal-COVID-19, it-tqegħid tal-ekonomija Ewropea fit-triq it-tajba għat-tranżizzjoni sostenibbli, it-tkabbir u l-impjieg, u l-prosperità għall-Ewropej u l-organizzazzjonijiet u l-kumpaniji Ewropej, għandhom jibqgħu l-ogħla prijoritajiet tal-politika ekonomika tal-UE matul is-snin li ġejjin. Għalhekk, il-ħtieġa ta’ rkupru u rikostruzzjoni wara l-pandemija għandha terġa’ tiġi estiża b’mod sħiħ u konkret fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2022. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Is-sitwazzjoni attwali fl-Ewropa bil-pandemija qed iżżid il-faqar u l-inugwaljanza, u r-riżorsi għandhom jiġu diretti fejn huma l-aktar meħtieġa sabiex jiġu żgurati l-opportunitajiet, jinħolqu impjiegi ta’ kwalità, jitnaqqsu l-faqar u l-esklużjoni, jiġu promossi l-intraprenditorija u t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, u jiġi żgurat aċċess għal servizzi ta’ kwalità. Kif iddikjarat mill-istituzzjonijiet tal-UE, mill-imsieħba soċjali, mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u mill-Istati Membri fis-Summit Soċjali f’Porto f’Mejju 2021, kemm l-investiment kif ukoll ir-riformi għandhom jintużaw biex noħorġu mill-kriżi ekonomika u soċjali, filwaqt li tissaħħaħ ir-reżiljenza tal-Ewropa għal skossi futuri, abbażi ta’ tkabbir inklużiv u sostenibbli, xogħol deċenti u ġustizzja soċjali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Huwa preċiżament f’dan iż-żmien li l-Kumitat jixtieq jenfasizza li l-UE, u għalhekk il-politika kollha tal-UE, hija u għandha tkun ibbażata fuq l-għanijiet u l-valuri tal-UE stipulati fit-Trattat ta’ Lisbona u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. Dan jikkonċerna l-valuri li ġejjin: id-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u d-drittijiet tal-bniedem. Għall-KESE, il-programm ta’ ħidma għandu jiffoka fuq ir-ristrutturar u t-titjib tal-ekonomija u s-soċjetà tagħna, abbażi ta’ dawn il-valuri: l-isfruttar tal-potenzjal sħiħ tas-Suq Uniku; it-tilħiq tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs); il-ħolqien ta’ ekonomija ċirkolari u l-kisba tan-newtralità klimatika fl-UE sa mhux aktar tard mill-2050; u l-iżgurar ta’ governanza tajba u responsabbiltà demokratika. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Kumitat huwa konvint li l-isfidi l-kbar li lkoll qed niffaċċjaw u t-tranżizzjonijiet profondi fl-ekonomija tagħna, fil-mod kif nittrattaw in-natura u l-ambjent u fil-ħajja tagħna stess, li huma meħtieġa għal dinja verament sostenibbli, se jirnexxu biss jekk iċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tagħhom ikunu involuti b’mod attiv. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jinnota b’dispjaċir fir-Riżoluzzjoni tiegħu dwar l-involviment tas-soċjetà ċivili organizzata fil-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza (NRRPs) li l-amministrazzjonijiet nazzjonali ftit li xejn involvew lis-soċjetà ċivili organizzata fit-tfassil tal-NRRPs tagħhom. L-importanza u s-siwi tal-involviment attiv tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-politika u fl-implimentazzjoni tal-politika huma evidenti wkoll mill-istudju ppubblikat mill-KESE dwar “Ir-rispons tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jiffaċċjaw il-pandemija tal-COVID-19 u l-miżuri restrittivi konsegwenti adottati fl-Ewropa”, li ppreżentajna din ir-rebbiegħa (1), u mill-Premju tas-Soċjetà Ċivili (2) għall-iskjerament ta’ atturi soċjali matul il-pandemija. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Għalhekk, intennu s-sejħa lill-Kummissjoni sabiex dawn in-nuqqasijiet jiġu kkoreġuti fil-fażijiet ta’ implimentazzjoni u evalwazzjoni tal-NRRPs billi jiġu stabbiliti proċeduri aktar formali li jiffaċilitaw skambji reali. Għalhekk il-Kumitat jistenna li fil-programm ta’ ħidma tagħha tas-sena d-dieħla, il-Kummissjoni tirrikonoxxi r-rwol ewlieni tan-negozju, tal-ħaddiema u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-implimentazzjoni tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-proċess ta’ rieżami tagħhom u l-monitoraġġ tagħhom. F’dan il-proċess, aħna nassumu li l-20 prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (EPSR) li jiggwidaw il-politika soċjali tal-UE se jkunu wkoll fil-qalba tal-istrateġija ta’ rkupru biex jiġi żgurat li t-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi jkunu ġusti u ekwi. Ir-rwol ewlieni tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili bħala kodisinjaturi tal-futur tal-Ewropa fil-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa jeħtieġ li jiġi rifless ukoll fl-attivitajiet tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Is-Suq Uniku jibqa’ l-mutur ewlieni ta’ ekonomija tal-UE kompetittiva u bħala tali huwa fattur abilitanti essenzjali li jippermetti l-irkupru u l-bini mill-ġdid tal-ekonomiji kemm tal-IStati Membri individwali kif ukoll tal-UE kollha. Il-KESE jirrimarka li kwalunkwe ostaklu għandu jitneħħa u għandu jkun żgurat fluss mingħajr interruzzjoni ta’ prodotti, servizzi, kapital, data u persuni bejn il-fruntieri. Huwa kruċjali li l-libertajiet tal-moviment fis-Suq Uniku jerġgħu jiġu rrestawrati għall-kundizzjonijiet ta’ qabel il-COVID mill-aktar fis possibbli, li dan jiġi approfondit fl-oqsma kollha, u li ssir enfasi fuq kif ir-robustezza tal-ktajjen tal-provvista u tal-valur għandha tkompli tittejjeb permezz ta’ diversifikazzjoni mmexxija min-negozju. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jilqa’ l-adozzjoni tal-Faċilità għall-Ikupru u r-Reżiljenza. Madankollu, l-implimentazzjoni prattika tagħha hija assoċjata ma’ ċertii riskji. Diġà hemm dewmien fil-proċedura ta’ ratifika għad-Deċiżjoni dwar ir-riżorsi proprji (3) li se tippermetti lill-UE tissellef il-fondi meħtieġa fuq is-swieq tal-kapital. Il-KESE jinsab imħasseb dwar in-nuqqas ta’ informazzjoni adegwata dwar l-arranġamenti prattiċi għall-ħruġ tal-bonds meħtieġa li se jiffinanzjaw dan il-mekkaniżmu (4). Il-koerenza bejn l-oqsma ewlenin rakkomandati maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea (KE) u l-kontenut tematiku reali tal-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza għandhom ukoll jiġu mmonitorjati mill-qrib. Hemm l-isfida li mhux l-Istati Membri kollha se jirkupraw bl-istess pass. Il-Kummissjoni għandha tiżgura approvazzjoni rapida tal-pjani ippreżentati, bil-prudenza li kwalunkwe dewmien jista’ jirriżulta fi twessigħ tad-distakk bejn l-Istati Membri u fi ħdan is-segmenti ta’ kull ekonomija nazzjonali. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jappoġġja l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar ir-rispons tal-politika fiskali għall-pandemija tal-COVID-19 (5), fejn il-KE tistabbilixxi l-intenzjoni tagħha li tiddeċiedi dwar diżattivazzjoni futura tal-klawsola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir wara valutazzjoni ġenerali tal-istat tal-ekonomija abbażi ta’ kriterji kwantitattivi, b’mod partikolari l-livell ta’ attività ekonomika fl-UE jew fiż-żona tal-euro meta mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi (2019). Il-KESE jaqbel mal-ħtieġa li l-klawżola liberatorja ġenerali tibqa’ tiġi applikata fl-2022 kif ukoll mal-ħtieġa li jiġi evitat l-irtirar prematur tal-appoġġ fiskali. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Sabiex jissaħħu l-benefiċċji fit-tul tal-pjan ta’ rkupru tal-UE, il-KESE jħeġġeġ li l-proċess ta’ rieżami tal-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE jerġa’ jinbeda mill-aktar fis possibbli. Minflok “ritorn għan-normal”, aħna nitolbu “bidla fid-direzzjoni” lejn qafas ta’ governanza ekonomika orjentat lejn il-prosperità rivedut u bbilanċjat mill-ġdid, li jagħti l-istess piż lil firxa ta’ għanijiet ta’ politika ewlenin, bħal tkabbir sostenibbli u inklużiv, impjieg sħiħ u xogħol deċenti, ekonomija tas-suq soċjali u kompetittiva u finanzi pubbliċi stabbli. Qafas bħal dan għandu jevita wkoll effetti asimmetriċi fl-Istati Membri u jistimola l-investiment produttiv billi jimplimenta, pereżempju, regola tad-deheb ibbilanċjata tajjeb. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-Kummissjoni għandha tqis ukoll estensjoni tal-Qafas Temporanju dwar l-għajnuna mill-Istat sal-aħħar tal-2022. B’hekk. tippermetti lill-Istati Membri jkomplu jużaw il-flessibbiltà sħiħa prevista skont ir-regoli tal-għajnuna mill-Istat biex jappoġġjaw l-ekonomija fil-kuntest tat-tifqigħa tal-COVID-19, filwaqt li jirrispettaw ir-regoli tal-kompetizzjoni, sabiex jiġu evitati distorsjonijiet fis-Suq Uniku. Madankollu, il-KESE jqis li din is-sistema hija straordinarja u temporanja, u jeħtieġ li tiġi segwita minn proċess ta’ konsolidazzjoni fiskali sabiex jittejjeb l-istat tal-finanzi pubbliċi fl-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-KESE jinnota li l-investiment ma jirrappreżentax għan ta’ politika tal-Kummissjoni għat-terminu tagħha sal-2024. Sabiex niżguraw li nagħmlu l-aħjar użu minn sforz finanzjarju storiku tal-UE u noħorġu minn din il-kriżi unika, għandna bżonn b’mod urġenti aġenda ekonomika Ewropea artikolata sew u politiki ta’ regolamentazzjoni aħjar effettivi, kif ukoll aċċelerazzjoni fid-distribuzzjoni tat-tilqim u inqas restrizzjonijiet fil-fruntieri interni tal-UE. Il-KESE jirrakkomanda li fil-programm ta’ ħidma għall-2022 jiġu inklużi inizjattivi bbażati fuq l-investiment, inkluż l-isforz biex jiġi mmobilizzat l-investiment privat favur l-iżvilupp ekonomiku sostenibbli futur tal-UE (6). |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-KESE japprova l-proposta tal-Kummissjoni biex tiġi riveduta t-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali biex tkopri l-Pilastru b’mod aktar estensiv bħala għodda ewlenija ta’ monitoraġġ użata fis-Semestru Ewropew. Għal dan il-għan, il-Kumitat jirrakkomanda li jiżdiedu indikaturi soċjali, ekonomiċi u ambjentali ġodda, imtejba, li jistgħu jitkejlu u komplementari. Dawn se jikkontribwixxu biex jiġi ntraċċat il-progress lejn il-prinċipji tal-Pilastru b’mod aktar komprensiv u biex tiġi mmonitorjata l-implimentazzjoni tal-azzjonijiet ta’ politika. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Ix-xogħol deċenti għandu jkun l-għażla prestabbilita. L-isfida tal-COVID-19 uriet id-dgħufija tas-sistema soċjali tagħna, aggravat l-inugwaljanzi u l-faqar, u poġġiet is-sistemi tas-saħħa u soċjali tagħna fix-xifer tal-kollass. Sabiex jinħoloq futur aħjar għall-Ewropa, il-KESE jirrakkomanda li tingħata għajnuna biex tiġi indirizzata l-kriżi attwali, jiġu kkoreġuti l-kwistjonijiet sistemiċi li aggravaw l-effetti tal-pandemija, tittieħed azzjoni deċiżiva biex jiġi miġġieled il-faqar, u jiġi promoss ix-xogħol deċenti. Jekk l-opportunità tiġi sfruttata kif suppost, it-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi joffru opportunità għal aktar impjiegi u impjiegi aħjar, dment li l-imsieħba soċjali jkunu involuti, in-negozjar kollettiv jiġi rrispettat u msaħħaħ, u l-fehmiet tal-ħaddiema (informazzjoni, konsultazzjoni u parteċipazzjoni) jiġu involuti fil-proċess. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Il-KESE jemmen li huwa wkoll il-mument opportun biex jittieħdu t-tagħlimiet mill-pandemija u biex jiġi żgurat li l-politiki jiġu stabbiliti għall-preparazzjoni għal skossi komparabbli fil-futur, kif ukoll biex jinħatfu opportunitajiet ġodda għall-appoġġ tat-tiġdid tal-industrija. Il-kriżi wriet b’mod ċar l-importanza tal-industriji tal-Ewropa, inkluż settur tal-manifattura b’saħħtu, għat-tisħiħ tal-pedamenti ekonomiċi tal-UE u t-tnaqqis tad-dipendenza eċċessiva u kritika tagħha fuq fornituri esterni. Għalhekk, strateġija industrijali effettiva trid tibqa’ fil-qalba tal-programm ta’ rkupru tal-UE. Għandha tingħata wkoll attenzjoni rilevanti għall-protezzjoni tal-assi strateġiċi u l-investiment tal-UE (fir-rigward ta’ xi pajjiżi terzi), peress li huma mistennija bidliet robusti fl-istrutturi tas-sjieda wara l-kriżi tal-COVID. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Il-Patt Ekoloġiku Ewropew

| 2.1. | Minkejja t-taqlib marbut mal-isfida globali tal-COVID-19, se jissoktaw u jinħtieġ jissoktaw l-isforzi għal mudell ekonomiku aktar sostenibbli u soċjalment inklużiv, l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u, b’mod partikolari, għat-tranżizzjoni għal mudell ta’ tkabbir ekoloġiku. It-tranżizzjoni lejn il-Patt Ekoloġiku Ewropew toħloq opportunità partikolari għall-iżvilupp tan-negozji abbażi tal-mudell tal-ekonomija soċjali. In-negozji innovattivi u intraprenditorjali huma essenzjali għall-ħolqien ta’ soluzzjonijiet ta’ suċċess u intelliġenti għall-isfida eżistenzjali tat-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Filwaqt li l-promozzjoni tal-impjiegi u l-ħiliet, it-tranżizzjonijiet bla xkiel u d-djalogu soċjali dinamiku huma wkoll elementi importanti, il-Patt Soċjali bħala parti essenzjali ta’ Patt Ekoloġiku ġdid ċertament mhuwiex marbut biss max-“xogħol”. Dan jikkonċerna l-introjtu, is-sigurtà soċjali u l-appoġġ fiskali għal dawk kollha li jkollhom bżonnu, inklużi dawk mingħajr l-ebda aċċess għax-xogħol. Għalhekk, l-inklużjoni tal-atturi kollha tas-soċjetà ċivili għandha tkun kwistjoni ta’ tħassib komuni għall-partijiet kollha (jiġifieri għandha titqies l-inklużjoni tal-gruppi l-aktar vulnerabbli). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-UE tista’ tmexxi biss bħala mudell eżemplari globali tal-ħarsien tal-klima jekk nimmaniġġjaw it-tranżizzjoni ekoloġika filwaqt li nżommu ktajjen tal-valur kompetittivi, l-impjiegi u l-kumpaniji. Il-kumpaniji għandhom jiġu appoġġati fit-trasformazzjoni tagħhom, mhux biss bi strumenti finanzjarji, iżda wkoll billi jiġu ffaċilitati mudelli ġodda ta’ negozju sostenibbli – inkella jitilfu l-kompetittività tagħhom. Għandu jintlaħaq bilanċ bejn il-libertà intraprenditorjali u regolamentazzjoni aktar stretta sabiex tiġi inċentivata l-innovazzjoni, jiġi mminimizzat il-piż amministrattiv addizzjonali u tiġi evitata distorsjoni potenzjali tas-suq. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | It-tranżizzjoni lejn ekonomija aktar sostenibbli u reżiljenti hija aktar importanti minn qatt qabel. Ir-riżorsi finanzjarji meħtieġa jeħtieġ li jiġu diretti mill-ġdid lejn l-investiment sostenibbli b’approċċ fit-tul, li jqis l-aspetti ekonomiċi, ambjentali, soċjali u ta’ governanza. Fuq il-bażi tal-ħidma li diġà saret u l-istrateġija mġedda għall-finanzi sostenibbli, imħabbra mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u li għandha tiġi adottata fl-ewwel nofs tal-2021, jeħtieġ li jitkomplew l-isforzi biex il-qafas ta’ finanzjament sostenibbli tal-UE jiġi stabbilit u rinforzat b’mod armonizzat li jkollu l-appoġġ tal-atturi kollha, inklużi l-istituzzjonijiet finanzjarji, il-kumpaniji, iċ-ċittadini u l-awtoritajiet. Il-KESE jisħaq fuq l-importanza li tiġi ffinanzjata wkoll it-“trasformazzjoni sostenibbli” tal-ekonomija tagħna. Approċċ pożittiv li jipprovdi inċentivi se jippermetti lis-setturi u lill-industriji kollha jgħaddu minn trasformazzjoni u jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni. Għandhom jitqiesu wkoll il-punti tat-tluq u l-isfidi differenti fir-rigward tat-trasformazzjoni li jiffaċċjaw il-kumpaniji, is-setturi u r-reġjuni. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-produzzjoni u l-konsum tal-Patt Ekoloġiku, fl-2022 il-Kummissjoni għandha tkompli bil-ħidma siewja tagħha dwar it-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari permezz tal-Pjan ta’ Azzjoni tagħha għall-2020, b’mod partikolari dwar:






  — | it-tfassil ta’ prodotti sostenibbli, bil-ħsieb li l-Ewropa terġa’ tiġi industrijalizzata; |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

it-tfassil ta’ prodotti sostenibbli, bil-ħsieb li l-Ewropa terġa’ tiġi industrijalizzata;

| — | l-appoġġ għal ambjent abilitanti għall-kumpaniji biex jadattaw il-mudelli tan-negozju tagħhom u jtejbu l-prevedibbiltà tal-investiment; |
| --- | --- |

—

l-appoġġ għal ambjent abilitanti għall-kumpaniji biex jadattaw il-mudelli tan-negozju tagħhom u jtejbu l-prevedibbiltà tal-investiment;

| — | l-awtonomizzazzjoni tal-konsumaturi u tax-xerrejja pubbliċi, speċjalment permezz tat-tisħiħ tal-akkwist ċirkolari; |
| --- | --- |

—

l-awtonomizzazzjoni tal-konsumaturi u tax-xerrejja pubbliċi, speċjalment permezz tat-tisħiħ tal-akkwist ċirkolari;

| — | li l-ktajjen tal-prodotti ewlenin isiru ċirkolari; |
| --- | --- |

—

li l-ktajjen tal-prodotti ewlenin isiru ċirkolari;

| — | it-tkomplija tal-iżvilupp ta’ suq tal-UE għall-materja prima sekondarja; |
| --- | --- |

—

it-tkomplija tal-iżvilupp ta’ suq tal-UE għall-materja prima sekondarja;

| — | it-tkomplija tal-monitoraġġ tal-ekonomija ċirkolari permezz tas-Semestru Ewropew u l-Qafas ta’ Monitoraġġ, u l-valutazzjoni mill-ġdid tal-indikaturi dwar l-użu tar-riżorsi; |
| --- | --- |

—

it-tkomplija tal-monitoraġġ tal-ekonomija ċirkolari permezz tas-Semestru Ewropew u l-Qafas ta’ Monitoraġġ, u l-valutazzjoni mill-ġdid tal-indikaturi dwar l-użu tar-riżorsi;

| — | it-titjib tal-infurzar tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart mill-Istati Membri. |
| --- | --- |

—

it-titjib tal-infurzar tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart mill-Istati Membri.

Il-KESE u l-Kummissjoni għandhom ikomplu jibnu fuq is-suċċess tal-ħidma konġunta tagħhom dwar il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, li tlaqqa’ flimkien il-prattiki tajbin tal-partijiet interessati, it-tagħlimiet meħuda, u r-riċerka u l-istrateġiji għal tranżizzjoni ekwa u ġusta.

Fl-2022, il-Kummissjoni għandha tkompli tiżviluppa l-Patt Klimatiku Ewropew biex tiżgura li l-Patt ikun ibbażat fuq parteċipazzjoni ġenwina u sjieda mill-atturi lokali tal-klima u li jkun mezz biex jintlaħqu l-ambizzjonijiet tal-UE dwar il-klima. Il-KESE appella wkoll għall-ħolqien ta’ Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Patt Klimatiku, ibbażata fuq il-prinċipji tal-inklużività, it-trasparenza u l-parteċipazzjoni ġenwina u s-sjieda minn atturi klimatiċi fil-livelli kollha. L-istabbiliment ta’ Forum tal-UE dwar il-Finanzjament għall-Klima bħala parti mill-Patt jistimola proċessi ta’ tagħlim li huma tassew reċiproċi u l-aċċess għall-finanzjament, u jneħħi l-ostakli.

| 2.6. | Barra minn hekk, il-mekkaniżmu għall-involviment taż-żgħażagħ dwar il-klima u s-sostenibbiltà, bħar-Round Tables taż-Żgħażagħ dwar il-Klima u s-Sostenibbiltà proposti mill-KESE, għandu jkun parti integrali ta’ dan il-patt, iffaċilitat mill-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | L-għażla tal-Kummissjoni li żżid il-mira tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra għall-2030 għal 55 % hija fil-biċċa l-kbira tagħha konformi mal-opinjonijiet tal-Kumitat. Il-ħidma mill-miri intermedji lejn in-newtralità karbonika hija possibbli biss dment li l-integrità tas-sistema, inkluż il-kalkolu preċiż tal-emissjonijiet u l-assorbiment tal-karbonju, tkun iggarantita. Il-KESE jemmen li huwa importanti ħafna li ċ-ċittadini u l-imsieħba soċjali jkunu jafu kif jistgħu jintlaħqu l-għanijiet dwar il-miri tal-emissjonijiet u xi jfissru għax-xogħol u l-ħajja tagħhom. Dan huwa essenzjali b’rabta mal-appoġġ għall-miżuri kollha li għandhom jittieħdu. Għalhekk għandhom jittieħdu miżuri biex jiggarantixxu li r-riskji u l-opportunitajiet jinqasmu b’mod ugwali biex jiġu żgurati ċ-ċertezza u l-istabbiltà. L-UE għandha tiżgura li l-politika kummerċjali tagħha u l-ftehimiet kummerċjali tagħha jkunu konsistenti mal-ambizzjonijiet klimatiċi tagħha; għalhekk il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni speċjali lill-konsegwenzi possibbli għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi bi dħul baxx. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | L-Istrateġiji Mill-Għalqa sal-Platt u għall-Bijodiversità tal-Kummissjoni jinsabu fil-qalba tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Issa huwa kruċjali li dawn l-istrateġiji jinbidlu f’azzjonijiet sinifikanti u f’waqthom. Għandha tiġi żgurata parteċipazzjoni strutturata u wiesgħa tas-soċjetà ċivili fl-implimentazzjoni ta’ dawn l-istrateġiji, pereżempju permezz ta’ Kunsill Ewropew għall-Politika tal-Ikel, kif qed jintalab mill-KESE. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Fl-2022, il-Kummissjoni għandha tibda t-tħejjijiet għall-proposta tagħha għal qafas leġiżlattiv għal sistemi tal-ikel sostenibbli, prevista li tiġi ppubblikata fl-2023. Il-qafas leġiżlattiv għandu jiżgura approċċ komprensiv u jinkludi miri ċari, indikaturi u mekkaniżmu robust ta’ monitoraġġ. Il-KESE diġà rrakkomanda li tiġi żviluppata tabella ta’ valutazzjoni tal-ikel sostenibbli tal-UE, li tippermetti li l-isfidi tas-sistema tal-ikel jiġu indirizzati permezz ta’ approċċ pluriennali, u b’hekk jiġi promoss l-allinjament tal-politiki f’livelli differenti ta’ governanza. It-tabella ta’ valutazzjoni tipprovdi indikaturi u b’hekk tinkoraġġixxi u tissorvelja l-progress lejn l-ilħuq tal-miri li ġew stabbiliti. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Il-Politika Agrikola Komuni (PAK) u l-Politika Komuni tas-Sajd (PKS) għandhom ukoll jagħtu kontribut sinifikanti għall-Patt Ekoloġiku Ewropew, speċjalment fir-rigward tal-Istrateġiji Mill-Għalqa sal-Platt u għall-Bijodiversità, filwaqt li jistabbilixxu ambizzjonijiet ogħla għall-azzjoni ambjentali u klimatika, jistinkaw għal sistemi tal-ikel aktar sostenibbli u reżiljenti u jiżguraw li d-dimensjoni soċjali titqies kif dovut. Globalment, għandhom jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwi għall-industriji kollha tal-agrikoltura, tas-sajd u tal-ikel sabiex il-produzzjoni sostenibbli tal-UE la tiġi esternalizzata u lanqas affettwata b’mod negattiv mill-importazzjonijiet minn pajjiżi bi standards ambjentali, soċjali, tas-saħħa u tal-kwalità aktar baxxi, b’mod partikolari fid-dawl tat-tfixkil ekonomiku u kummerċjali li nħoloq mill-kriżi tal-COVID-19. Bl-istess mod, is-sostenibbiltà soċjali għandu jkollha rwol ewlieni wkoll fil-PAK, u għandha tiġi kkunsidrata sistema ta’ kundizzjonalità soċjali biex jiġi żgurat li l-fondi Ewropej ma jintużawx meta jkun hemm abbużi ta’ xogħol u drittijiet tal-bniedem u li l-ħaddiema agrikoli jgawdu mill-ogħla standards ta’ protezzjoni tax-xogħol u soċjali. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Il-Kumitat jappoġġja l-ambizzjoni tal-UE ta’ tniġġis żero biex tiżgura ekosistemi b’saħħithom u ambjent ta’ għajxien b’saħħtu għall-Ewropej. Għal dan il-għan, fl-2021 il-Kummissjoni se tadotta l-pjan ta’ azzjoni bit-titolu “Lejn Ambizzjoni ta’ Tniġġis Żero għall-arja, l-ilma u l-ħamrija – nibnu Pjaneta aktar b’Saħħitha għal Persuni aktar b’Saħħithom”. Il-KESE qed jistenna bil-ħerqa li jesplora l-istrumenti proposti u l-iskeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni ta’ dan il-pjan ta’ azzjoni. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi miżuri ta’ appoġġ konkreti għal tranżizzjoni ta’ suċċess, fil-forma ta’ swieq pilota għall-azzar prodott b’mod ekoloġiku, appoġġ finanzjarju temporanju għall-proċessi b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, u investimenti fl-idroġenu u fl-infrastruttura tal-qbid, il-ħażna u l-użu tal-karbonju, kif ukoll riflessjoni mill-ġdid kumplessiva dwar ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat u l-kompetizzjoni kif xieraq. Jeħtieġ ukoll li tiġi promossa t-tranżizzjoni tas-settur bankarju u finanzjarju biex l-appoġ ikompli jiffoka fuq proġetti sostenibbli u innovattivi. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-istrateġija l-ġdida tat-trasport tal-Kummissjoni tiffoka fuq il-Mobbiltà Sostenibbli u Intelliġenti u hija integrata fil-Patt Ekoloġiku Ewropew. Madankollu, peress li l-kwistjonijiet tas-suq uniku u dawk soċjali huma fatturi abilitanti ewlenin għat-tranżizzjoni lejn mobbiltà aktar sostenibbli u intelliġenti, il-KESE jixtieq jara li jiġu msaħħa fil-miżuri li ġejjin. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Il-KESE jappoġġja l-idea li l-modi kollha tat-trasport isiru aktar sostenibbli u li tiġi promossa sistema ta’ trasport multimodali sostenibbli, ibbażata fuq il-kooperazzjoni bejn il-modi tat-trasport u fuq karatteristiċi ambjentali ottimizzati u s-sostenibbiltà soċjali ta’ kull mod tat-trasport. Fl-istess ħin, huwa meħtieġ approċċ komprensiv dwar kif dan jista’ jinkiseb. Strateġija ta’ mobbiltà ta’ suċċess trid timxi wkoll id f’id mat-tisħiħ tal-kompetittività tas-settur tat-trasport kollu kemm hu u tal-bażi industrijali relatata tal-UE. Filwaqt li l-pandemija bla preċedent tal-COVID-19 uriet l-importanza kruċjali ta’ suq uniku tat-trasport li jiffunzjona tajjeb u ta’ ktajjen tal-provvista sostenibbli, il-KESE jissottolinja wkoll li l-kriżi tal-COVID-19 tirrikjedi distinzjoni ċara bejn il-fażi ta’ rkupru tas-settur tal-avjazzjoni fuq terminu qasir, filwaqt li jiġi żgurat il-kontribut meħtieġ tas-settur għall-miri tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra kif ukoll għall-kompetittività internazzjonali, u kundizzjonijiet ekwi fuq perjodu ta’ żmien medju sa twil. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Il-Kummissjoni għandha tkompli tiżviluppa l-Unjoni tal-Enerġija, permezz ta’ rapportar annwali dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija u billi tappoġġja lill-Istati Membri fl-implimentazzjoni tal-Pjani Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima. Għandha tingħata aktar attenzjoni lill-mod kif iċ-ċittadini jitpoġġew fiċ-ċentru tat-tranżizzjoni tal-enerġija. L-appoġġ għall-enerġija tal-komunità u l-awtonomizzazzjoni tal-konsumaturi, is-sjieda lokali u l-iżvilupp reġjonali, u l-valutazzjoni tal-adegwatezza ta’ strateġiji ta’ tranżizzjoni ġusti għandhom jitpoġġew fil-bidu nett tal-lista tal-prijoritajiet politiċi tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Diġà fl-2021, il-Kummissjoni qed tressaq programm mimli u ambizzjuż ta’ inizjattivi leġiżlattivi għad-dekarbonizzazzjoni tas-settur tal-enerġija, b’mod partikolari fl-ambitu tal-pakkett “Fit for 55”. Fl-2022, il-Kummissjoni għandha tkompli ssegwi l-integrazzjoni tas-sistema tal-enerġija, filwaqt li tiċċara kif tista’ tintlaħaq is-sigurtà tal-provvista bl-użu ta’ sorsi tal-enerġija b’livell baxx ta’ karbonju jew mingħajr karbonju, anke fir-rigward tar-rwol tas-settur pubbliku. Għat-tranżizzjoni ekoloġika huwa meħtieġ approċċ favur in-negozju, li jirfed il-Patt Ekoloġiku u l-miri l-ġodda tiegħu bi strateġija industrijali kredibbli biex jittrasformaha fi xprun reali tat-tkabbir, filwaqt li jiżgura li l-aġenda ta’ finanzjament sostenibbli tippermetti wkoll il-finanzjament ta’ teknoloġiji, infrastruttura u attivitajiet ta’ tranżizzjoni, filwaqt li titqies il-kompetittività industrijali. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Il-kisba ta’ newtralità klimatika mhijiex se tkun kompitu faċli għall-Ewropa. Id-dekarbonizzazzjoni tal-industrija se titfa’ piż fuq kumpaniji li jużaw ħafna enerġija (azzar, siment, setturi kimiċi) bi spejjeż kbar għall-enerġija, filwaqt li fl-istess ħin timponi tibdil strutturali enormi fuq is-setturi industrijali, tat-trasport u tal-enerġija, bir-riskju ta’ żvantaġġ ekonomiku f’suq globali kompetittiv. Sabiex tinżamm il-kompetittività, hemm bżonn ta’ bidla komprensiva fl-enerġija, li tipprovdi sigurtà tal-provvista lin-negozji u lill-unitajiet domestiċi, mingħajr ma tgħolli l-prezzijiet, filwaqt li żżid kemm il-konnettività tan-network kif ukoll il-kapaċità ta’ ħżin. L-idroġenu se jkollu rwol ewlieni f’dan il-proċess. L-applikazzjonijiet rilevanti jeħtieġ li jiġu żviluppati bħala prijorità. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Il-KESE jemmen li huwa importanti ħafna li titnaqqas id-dipendenza fuq l-enerġija. Għalhekk, għandhom jittieħdu miżuri biex jitnaqqsu l-importazzjonijiet tal-enerġija u jiġu eliminati s-sussidji għas-sorsi tal-enerġija li huma ta’ ħsara għall-klima u l-ambjent, u l-Unjoni Ewropea għandha tieħu rwol ta’ tmexxija fl-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza fl-enerġija u l-elettromobbiltà. Madankollu, il-kunsens soċjali għandu jkun prijorità, speċjalment peress li ċerti reġjuni fl-UE li għadhom jiddependu mill-produzzjoni tal-faħam mill-minjieri jew l-użu ta’ karburanti fossili oħra għadhom lura milli jlestu t-tranżizzjoni lejn is-sostenibbiltà, u d-dħul tal-abitanti li jgħixu hemm huwa aktar baxx minn dawk fi Stati Membri oħra, u għandhom inqas opportunitajiet ekonomiċi. In-nuqqas li jiġi pprovdut rispons xieraq għall-impatt negattiv tat-tranżizzjoni tal-enerġija fuq iċ-ċittadini u n-negozji, speċjalment l-SMEs, u l-inabbiltà li jiġi pprovdut appoġġ xieraq lil dawk li huma l-aktar milquta jistgħu jwasslu għal reżistenza politika u soċjali b’saħħitha u jnaqqsu r-ritmu tal-proċess ġenerali tal-implimentazzjoni ta’ pjani nazzjonali għall-enerġija u l-klima. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Il-KESE josserva li l-ħolqien ta’ ekonomija tal-idroġenu nadif fl-Ewropa huwa biss parti waħda mill-istrateġija bil-għan li jiġu konnessi aħjar is-setturi differenti tal-enerġija tal-UE. Minħabba l-ispejjeż għoljin tal-produzzjoni u tat-trasport, l-idroġenu nadif għandu jintuża biss f’każijiet fejn għażliet oħra ta’ dekarbonizzazzjoni ma jkunux possibbli, pereżempju f’setturi fejn ikun diffiċli li jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-karbonju jew f’xi applikazzjonijiet speċifiċi ħafna fis-setturi tat-trasport u tal-kostruzzjoni. Il-KESE jenfasizza li sabiex l-idroġenu nadif ikun jista’ jiffjorixxi, il-fondi Ewropej ma għandhomx jissussidjaw il-fjuwils fossili u jistieden lill-Kummissjoni tapplika l-prinċipju ta’ “La tagħmilx ħsara” għall-finanzjament pubbliku kollu taħt il-QFP+, InvestEU, il-Fond għall-Irkupru tal-UE u l-għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Il-KESE huwa tal-fehma li, minħabba n-natura speċifika tal-istrateġija tal-Mewġa ta’ Rinnovazzjoni u t-trajettorja tagħha sal-2050, din għandha tiġi stabbilita f’qafas legali u finanzjarju ċar, stabbli u mfassal apposta. Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi inċentivi għall-iżvilupp, fil-livell lokali, tal-industrijalizzazzjoni u t-tnedija fuq skala kbira tal-proċessi ta’ rinnovazzjoni tal-effiċjenza enerġetika. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Il-KESE jfakkar li l-Balkani tal-Punent huma sensittivi ħafna għall-impatt tat-tibdil fil-klima, li jikkawża ħsara għas-saħħa ġenerali u għall-ekonomija, u hija meħtieġa azzjoni urġenti biex tittejjeb il-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini tagħhom, speċjalment it-tfal u ż-żgħażagħ, permezz ta’ tranżizzjoni ġusta lejn mudell aktar ekoloġiku, b’kunsiderazzjoni tal-prinċipju li “ħadd ma għandu jitħalla jibqa’ lura”. Il-KESE jappoġġja l-Aġenda Ekoloġika għall-Balkani tal-Punent u jitlob li tittieħed azzjoni futura għal Balkani tal-Punent aktar ekoloġiċi biex jiġu adattati għall-isfidi u l-ħtiġijiet speċifiċi tar-reġjun, inkluż qafas regolatorju adegwat, attivitajiet transfruntiera, soluzzjonijiet teknoloġiċi innovattivi, enerġija prodotta u kkunsmata lokalment u effiċjenza fl-enerġija, trasport urban sostenibbli, networks tat-toroq u ferrovjarji, involviment pubbliku u privat, ICT u introduzzjoni tal-Internet veloċi, miżuri agroalimentari, eċċ. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ li l-Kummissjoni Ewropea taħdem mal-Istati Membri tal-UE biex tippromovi kompetenzi, għarfien u perspettivi ewlenin li jiffaċilitaw it-tagħlim tul il-ħajja. Jeħtieġ li npoġġu impjiegi ta’ kwalità u kundizzjonijiet tax-xogħol fil-qalba tal-istrateġija tal-UE, u li nżidu l-importanza tal-għarfien espert u l-implimentazzjoni kontinwa tiegħu permezz ta’ sistema ta’ edukazzjoni, taħriġ, id-dritt għat-tagħlim tul il-ħajja li jeħtieġ li jiġi implimentat billi jiġu żgurati opportunitajiet ta’ aċċess, u eżempji konkreti ta’ kontijiet individwali possibbli tal-apprendiment. Dan se jipprovdi lin-nies il-ħiliet biex ikampaw mal-bidliet meħtieġa fil-kuntest tat-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi, biex jiġi żgurat li ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tibda djalogu soċjali dwar il-kontijiet individwali tal-apprendiment u tiżviluppa strateġija fil-livell tal-UE ta’ ħiliet u kompetenzi ekoloġiċi f’konformità mal-Patt Ekoloġiku Ewropew. |
| --- | --- |

2.22.

3.   Ewropa lesta għall-era diġitali

| 3.1. | Il-kriżi tal-coronavirus qed turi li r-rivoluzzjoni diġitali hija parti importanti fit-tisħiħ tar-reżiljenza tas-soċjetajiet tagħna fil-kriżijiet. L-investiment fid-diġitalizzazzjoni ta’ servizzi essenzjali u fiż-żieda tal-kapaċità tal-gvernijiet, tal-leġislaturi u tal-istituzzjonijiet pubbliċi biex jipprovdu s-servizzi tagħhom matul il-kriżijiet huwa tal-akbar importanza. Fl-istess ħin, irridu nirrealizzaw li t-teknoloġiji diġitali huma għodda u mhux għan aħħari. Neħtieġu qafas Ewropew effiċjenti biex niżguraw aċċessibbiltà sħiħa għaċ-ċittadini tal-UE u opportunitajiet indaqs għal kulħadd, u neħtieġu niggwidawh lejn standards għoljin ta’ sostenibbiltà, inklużi salvagwardji demokratiċi u teknoloġiċi b’saħħithom, akkumpanjati minn miżuri ta’ appoġġ għall-ispejjeż u l-għarfien li ma jħallu lil ħadd jibqa’ lura. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jinnota li biex l-UE tinġieb fuq quddiem fid-dinja diġitali jeħtieġ li l-UE talloka fondi konsiderevoli għar-riċerka u l-innovazzjoni, u tiffaċilita l-kooperazzjoni bejn in-negozji, ir-riċerkaturi, is-settur pubbliku u partijiet interessati oħra. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-pandemija aċċellerat it-tranżizzjoni diġitali, u enfasizzat il-ħtieġa li jiġu indirizzati sfidi bħall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata kif ukoll is-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema. Id-djalogu soċjali fil-livell Ewropew, nazzjonali u tal-industrija huwa għodda utli biex jiġi eżaminat jekk is-saħħa tal-impjegati u l-ħajja privata tagħhom jeħtiġux protezzjoni addizzjonali fi żmien ta’ komunikazzjoni mobbli diġitali kullimkien u sa liema punt, u liema miżuri huma xierqa f’dan ir-rigward, inkluża evalwazzjoni fil-livell tal-UE tal-hekk imsejjaħ “dritt għall-iskonnessjoni”. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-Kummissjoni għandha taħdem flimkien mal-Istati Membri biex telimina d-differenzi bejn il-ħaddiema standard u dawk mhux standard/atipiċi, b’distinzjoni ċara bejn dawk li verament jaħdmu għal rashom u dawk li taparsi jaħdmu għal rashom. Kull ħaddiem, iddeterminat bħala tali kemm mil-liġi nazzjonali kif ukoll mill-ġurisprudenza tal-QĠUE, għandu jkun protett b’mod ugwali, irrispettivament minn jekk jaħdimx jew le għal pjattaforma diġitali, u d-dritt tal-ħaddiema għal negozjar kollettiv u rappreżentanza u għas-salvagwardja tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u tas-saħħa għandhom jiġu rikonoxxuti, filwaqt li jiġu rrispettati s-sistemi differenti tar-relazzjonijiet industrijali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | It-tranżizzjoni diġitali għandha tikkontribwixxi għal gwadanni fil-produttività, kif ukoll għal titjib tal-edukazzjoni u l-promozzjoni tal-parteċipazzjoni politika, soċjali u kulturali ta’ kull min jgħix fl-UE. Il-KESE jitlob li tingħata attenzjoni speċjali lill-anzjani, lill-persuni b’diżabilità, lill-persuni f’riskju ta’ esklużjoni soċjali u lil gruppi vulnerabbli oħra biex jiġi evitat distakk diġitali. Għalhekk, wieħed mill-objettivi tat-tranżizzjoni diġitali għandu jkun li jiġi stabbilit aċċess universali għall-Internet bil-broadband bħala servizz pubbliku mingħajr ħlas għar-residenti kollha tal-UE, speċjalment meta nqisu l-fatt li bħalissa hemm kopertura b’nuqqas kbir ta’ uniformità u li hi ta’detriment partikolarment għaż-żoni rurali (l-SMEs u ċ-ċittadini). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | In-nies, bl-għarfien, il-ħiliet u l-kompetenzi tagħhom, għandhom rwol kruċjali fit-tellieqa globali. Is-sitwazzjoni demografika qed tfixkel id-disponibbiltà tal-forza tax-xogħol u, barra minn hekk, hemm distakk kwalitattiv dejjem akbar fil-ħiliet. Il-KESE jitlob li jsir żvilupp urġenti fl-edukazzjoni u t-taħriġ biex jiġu ssodisfati t-talbiet tal-era tal-Intelliġenza Artifiċjali (IA), inkluż billi tiġi żgurata bażi soda fil-ħiliet bażiċi u fil-kompetenzi STEM. It-titjib tal-ħiliet, it-taħriġ mill-ġdid u t-tagħlim kontinwu – flimkien mal-adattabbiltà u r-reżiljenza – huma meħtieġa biex jiġi żgurat li kulħadd ikun kapaċi jwieġeb għall-bidliet fis-suq tax-xogħol u fil-ħajja ta’ kuljum. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Meta wieħed iqis il-progress teknoloġiku rapidu barra mill-UE, din tal-aħħar jeħtieġ li żżid l-isforzi tagħha biex ittejjeb il-kompetittività tagħha stess. Dan japplika għal firxa wiesgħa ta’ teknoloġiji, li ħafna minnhom jirrispondu għall-ħtiġijiet tas-soċjetà bħall-ikel, l-ilma, l-enerġija, il-mobbiltà u l-akkomodazzjoni. L-iżvilupp u l-adozzjoni tal-IA u ta’ teknoloġiji diġitali oħra huma l-aktar eżempju rilevanti hawnhekk, peress li dawn it-teknoloġiji għandhom impatt trasformazzjonali fl-ekonomija kollha u fis-soċjetà kollha. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Huwa importanti li jiġi ppreservat il-mudell Ewropew tad-drittijiet, l-istandards u l-politiki tal-konsumatur. Dan huwa dak li jagħmel lill-UE unika. Pereżempju, fil-qasam tad-diġitalizzazzjoni l-kodiċi etiku tal-UE dwar l-IA jiddistingwi l-perspettiva tal-UE dwar “human-in-command” minn dik ta’ reġjuni oħrajn. Dan l-approċċ, ibbażat fuq id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali (pereżempju, għandu jiġi żgurat li l-ġeneru, ir-razza, eċċ. ma jkollhom l-ebda influwenza fuq id-deċiżjonijiet meħuda mill-IA), huwa parti mill-mudell tal-UE u, fil-fehma tal-KESE, għandu jiġi ppreservat minkejja l-klima kompetittiva aktar iebsa li qed titfaċċa bħalissa. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni żżomm il-kompetittività u l-interessi tal-ħaddiema fil-qalba tat-tranżizzjoni diġitali, billi żżomm enfasi qawwija fuq ir-relazzjonijiet industrijali u l-futur tal-impjiegi industrijali, u biex trawwem it-tranżizzjoni ġusta u approċċ iffukat fuq il-persuni għal dawn il-bidliet. Strateġija industrijali ambizzjuża hija essenzjali biex tiżgura li tirnexxi t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali. It-trasformazzjoni diġitali tal-ekonomiji u s-soċjetajiet tagħna għandha tiġi appoġġjata minn klima ta’ investiment ta’ inċentivar u billi jiġu żviluppati kundizzjonijiet ta’ fiduċja għall-introduzzjoni u l-użu sikuri ta’ teknoloġiji ġodda. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jinnota li l-politika soċjali għandha tħeġġeġ l-investiment relatat mal-ħiliet, tappoġġja aħjar ir-riformi nazzjonali tas-suq tax-xogħol u tas-sigurtà soċjali, u tiżgura li l-pilastru Ewropew tad-drittijiet soċjali jippromovi t-tkabbir ekonomiku u jiffaċilita l-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Għall-Kumitat, il-qafas regolatorju Ewropew għandu jiżgura t-tneħħija tal-ostakli għat-tranżazzjonijiet online, filwaqt li jiżgura l-protezzjoni tal-privatezza u d-data personali u jiżgura ċ-ċibersigurtà. Barra minn hekk, l-indirizzar tal-frammentazzjoni tas-suq uniku diġitali għandu jibqa’ waħda mill-prijoritajiet, b’enfasi partikolari fuq l-SMEs u l-mikrointrapriżi. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Fil-fehma tal-Kumitat, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ qafas regolatorju għall-IA għandhom ikunu prijorità. Is-soċjetà ċivili għandha tkun involuta f’dan il-proċess u tiġbed l-attenzjoni ta’ dawk li jfasslu l-politika għal kwistjonijiet ġodda li jistgħu jitfaċċaw f’dan il-kuntest. Dan jinkludi it-trażżin tal-bidliet teknoloġiċi possibbli, tar-riskji tal-esklużjoni u tad-dipendenza tal-UE fuq il-ġganti diġitali. Is-suq uniku diġitali ma għandu jħalli lil ħadd jibqa’ lura. Minn naħa, dan ifisser aċċessibbiltà, fehim u użu aħjar tal-għodod diġitali u, min-naħa l-oħra, titjib tal-ħiliet u t-taħriġ fit-teknoloġiji diġitali. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Il-KESE jilqa’ l-Aġenda Trans-Atlantika Ġdida u l-isforzi tagħha biex issaħħaħ is-sħubija transatlantika. Il-kuntest bla preċedent tal-COVID-19 wera biċ-ċar li l-ekonomija diġitali qed tittrasforma s-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħna, u li t-teknoloġija għandha tkun prijorità għolja fil-kooperazzjoni mġedda bejn l-UE u l-Istati Uniti. Għalhekk, il-KESE jappoġġja l-ħolqien tal-Kunsill tat-Teknoloġija u l-Kummerċ (TTC), u jitlob li s-soċjetà ċivili tinvolvi ruħha b’mod qawwi fl-isforzi futuri biex jinħoloq qafas transatlantiku strutturat dwar il-politika u l-prinċipji regolatorji, inklużi l-pedamenti għal ftehim futur bejn l-UE u l-Istati Uniti dwar il-kummerċ diġitali. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Id-diġitalizzazzjoni se tkompli tippreżenta sfidi u opportunitajiet għas-sistema finanzjarja Ewropea. Fl-2021, il-Kumitat appoġġa l-Istrateġija għall-Finanzi Diġitali tal-Kummissjoni u l-proposti leġiżlattivi li joħorġu minnha. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tkompli b’dawn l-isforzi fl-2022 sabiex tindirizza l-isfidi b’mod adegwat u sabiex taħtaf l-opportunitajiet ta’ finanzjament diġitali għall-benefiċċju tal-partijiet interessati kollha. Dan jappoġġja t-trasformazzjoni diġitali tal-ekonomija Ewropea billi jikkontribwixxi għal swieq finanzjarji favur l-innovazzjoni u kompetittivi. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Filwaqt li jilqa’ l-fatt li d-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni jistgħu jikkontribwixxu b’mod sostanzjali għal trasport (“ekoloġiku”) aktar sostenibbli, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżgura tranżizzjoni ġusta lejn l-awtomatizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni li “ma tħalli lil ħadd jibqa’ lura”. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li t-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali tas-settur jimxu mingħajr xkiel u b’mod bilanċjat mil-lat ekonomiku, soċjali u ambjentali. |
| --- | --- |

3.15.

4.   Ekonomija għas-servizz tan-nies

| 4.1. | Il-pandemija tal-COVID-19 kienet u qed tagħmel ħsara lill-ekonomija Ewropea u tħarbat is-soċjetà bil-kbir, u b’konsegwenza ta’ dan kien hemm żieda fil-qgħad u inugwaljanzi. Bażi ekonomika b’saħħitha u l-ħolqien tal-valur huma essenzjali biex jiġi ġġenerat l-iżvilupp sostenibbli u jinżamm il-mudell soċjali Ewropew ambizzjuż. Il-politiki soċjali jeħtieġ li jimxu id f’id ma’ politiki li jagħtu spinta lill-iżvilupp ekonomiku, filwaqt li jirrikonoxxu l-iskop reċiproku tagħhom għall-ġid komuni. Il-ħolqien tal-impjiegi, l-iżvilupp tal-ħiliet u s-swieq tax-xogħol inklużivi huma l-aħjar soluzzjoni għall-prevenzjoni tal-inugwaljanzi u l-esklużjoni u għat-tisħiħ tal-istabbiltà tas-soċjetà. Għalhekk, il-progress ekonomiku u dak soċjali huma marbutin sew ma’ xulxin. Il-prestazzjoni ekonomika u l-prosperità huma fundamentali. Sabiex jinkiseb irkupru rapidu, għandhom jiġu mmobilizzati l-għodod rilevanti kollha (fiskali, monetarji, strutturali, dawk ta’ appoġġ favur l-investiment, regolatorji u finanzjarji). Il-proċess ta’ rkupru għandu jirrispetta l-ħtiġijiet soċjali u jkun reġjonalment uniformi u bbilanċjat. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Lil hinn mill-kwistjonijiet ekonomiċi u ambjentali, l-aġenda soċjali għandha tmexxi l-programm ta’ ħidma tal-UE fl-2022. Dan ifisser li l-impenn tal-Kummissjoni għal Ewropa soċjali u sostenibbli għandu jkun prijorità, filwaqt li jitqiesu wkoll indikaturi ġodda possibbli għall-progress ekonomiku li jmorru lil hinn mill-PDG, pereżempju l-kwalità tal-ħajja, is-sostenibbiltà ambjentali, il-koeżjoni soċjali, is-saħħa u l-benesseri ġenerali tal-ġenerazzjonijiet attwali u futuri. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom rwol importanti f’dan ir-rigward. Hemm opportunità fil-promozzjoni tal-innovazzjoni soċjali bħala mudell għall-irkupru permezz tal-kokreazzjoni, il-kodisinn u l-koproduzzjoni. F’xenarju soċjali kumpless bi sfidi soċjetali massivi, l-uniku mod kif jista’ jintlaħaq irkupru ta’ suċċess huwa li jiġu mmobilizzati r-riżorsi kollha fis-soċjetà, filwaqt li jaġixxu b’mod transsettorjali u multidixxiplinari sabiex jiġu identifikati s-soluzzjonijiet konġunti għall-isfidi komuni. Is-soċjetà ċivili organizzata tikkatalizza l-innovazzjoni soċjali. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Il-KESE jilqa’ l-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u jemmen li fl-2022 għandhom jittieħdu miżuri tanġibbli fir-rigward tal-iżvilupp sostenibbli u l-koeżjoni soċjali sabiex iċ-ċittadini Ewropej ikunu jistgħu jaċċessaw servizzi essenzjali ta’ kwalità tajba. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tqis għażliet differenti fir-rigward tal-kwistjoni ta’ introjtu minimu fl-Ewropa biex tindirizza aħjar is-sitwazzjoni tal-Ewropej, b’mod partikolari fl-indirizzar tal-prospetti ekonomiċi ħżiena tal-pandemija u l-konsegwenzi tagħha. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-Kummissjoni Ewropea għandha tiffoka fuq il-kisba mill-ġdid tal-impjiegi u l-ġlieda kontra l-inugwaljanza u l-faqar fil-proċess tal-irkupru, u tagħti attenzjoni partikolari biex tappoġġja gruppi vulnerabbli bħal ħaddiema atipiċi, tfal fil-faqar, persuni b’diżabilità, persuni f’żoni marġinalizzati u persuni bi sfond ta’ migrazzjoni jew ta’ minoranza etnika permezz ta’ politiki attivi u inklużivi. Il-faqar b’mod ġenerali u l-faqar fost dawk li jaħdmu għadhom problema sinifikanti f’ħafna Stati Membri. Għalhekk l-iżgurar li l-impjiegi jħallsu paga adegwata huwa essenzjali biex jiġu ggarantiti kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-għajxien adegwati. Hemm il-ħtieġa għal approċċ komprensiv fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri biex dan it-tħassib jiġi indirizzat, inkluż appoġġ għal skemi ta’ inklużjoni attiva, flimkien ma’ servizzi soċjali essenzjali u abilitanti. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-pandemija aggravat ix-xogħol domestiku u tal-kura mhux imħallas tan-nisa u l-vjolenza domestika kontrihom. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tipproponi “Patt ta’ Kura għall-Ewropa” biex in-nisa jkollhom ftit tas-serħan minn dawn il-kompiti mhux imħallsa u tipproponi miżuri ambizzjużi kontra dan it-tip ta’ vjolenza. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE jistinka biex isaħħaħ ir-rwol tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-pajjiżi msieħba tiegħu, b’mod partikolari dak tal-imsieħba soċjali, fl-oqsma kollha, iżda b’mod partikolari fl-oqsma ekonomiċi u soċjali. L-istabbiltà hija indispensabbli sabiex tingħeleb il-kriżi, u l-istabbiltà mhijiex possibbli mingħajr l-involviment tal-imsieħba soċjali fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-qasam tal-ekonomija, u l-involviment attiv tal-assoċjazzjonijiet tan-negozju fil-proċess leġiżlattiv, ir-riformi u l-implimentazzjoni tagħhom. Il-kooperazzjoni bejn l-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili hija xprun sabiex il-politiki ekonomiċi, tal-impjiegi u tal-inklużjoni soċjali jirnexxu u jkunu sostenibbli u inklużivi. Il-Kummissjoni għandha tirrikonoxxi dan ir-rwol essenzjali billi ttejjeb id-djalogu soċjali u ċivili b’mod indaqs. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | L-intraprenditorija fil-forom u s-setturi kollha tagħha (inklużi t-turiżmu, l-industrija, l-ekonomija tal-pjattaformi, l-ekonomija soċjali u l-professjonijiet liberali) hija essenzjali għat-tkabbir ekonomiku, l-innovazzjoni, l-impjieg u l-inklużjoni soċjali. Għalhekk huwa importanti li jiġu identifikati d-diffikultajiet li jiffaċċjaw l-SMEs (speċjalment negozji żgħar ħafna li spiss ikollhom natura ta’ familja) meta jaċċessaw is-Suq Uniku, u li jingħataw rispons effettiv u mmirat aħjar għalihom. L-intraprenditorija soċjali jistħoqqilha attenzjoni partikolari, minħabba r-rwol li din il-forma ta’ intraprenditorija jista’ jkollha biex tingħeleb il-kriżi u biex jiġi żgurat irkupru ekonomiku ġust u sostenibbli. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | L-Ewropa tinstab fi tranżizzjoni lejn in-newtralità klimatika u d-diġitalizzazzjoni. Dawn it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali jinvolvu teknoloġiji ġodda, u għalhekk l-investiment u l-innovazzjoni, u se jwasslu għal tipi ġodda ta’ impjiegi u ħiliet ġodda. Għalhekk, il-politika industrijali għandu jkollha dimensjoni soċjali b’saħħitha, għax l-impjiegi ta’ kwalità, il-protezzjoni soċjali u s-servizzi pubbliċi effiċjenti joħolqu ambjent abilitanti biex l-attivitajiet industrijali jiffjorixxu. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Politika moderna tal-konsumatur għandha tiżgura li l-konsumaturi jkollhom id-drittijiet u l-protezzjoni li jeħtieġu. Is-Suq Uniku jagħmilha aktar faċli għall-konsumaturi u n-negozji tal-UE biex jixtru u jbigħu oġġetti u servizzi minn naħa għal oħra tal-fruntiera, kemm online kif ukoll offline. Dan jeħtieġ fiduċja u kunfidenza fis-suq, leġiżlazzjoni mmirata u infurzar effettiv. L-informazzjoni u t-taħriġ tal-konsumatur għandhom ukoll jgħinuhom isiru atturi reali fit-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u jgħinuhom jagħmlu għażliet aktar responsabbli u infurmati. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Huwa essenzjali li forom ġodda ta’ konsum u produzzjoni jiġu mmonitorjati mill-qrib, filwaqt li titqies il-ħtieġa li jiġu integrati t-tħassib ambjentali u l-ħarsien tal-konsumatur u tax-xogħol, kif ukoll l-aspetti tat-tkabbir u l-impjiegi. L-ekonomija ċirkolari qed tgħin biex ikun hemm bidla lejn xejriet ta’ produzzjoni u konsum aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | L-intrapriżi huma l-pedament ta’ Ewropa vijabbli. L-ekonomija Ewropea trid tkun aktar innovattiva u reżiljenti. Hija kontinwament teħtieġ aktar titjib fl-ambjent tan-negozju. Regolamentazzjoni tajba hija mod kosteffiċjenti ta’ appoġġ għall-irkupru. Il-prinċipji tar- regolamentazzjoni aħjar, kontrolli tal-kompetittività, kif ukoll il-pilastru Ewropew tad-drittijiet soċjali u s-sostenibbiltà ambjentali għandhom jiġu ggarantiti meta tiġi introdotta kwalunkwe miżura politika ġdida. Il-ħtieġa ta’ ambjent kummerċjali favorevoli tapplika għar-regolamentazzjoni, it-tassazzjoni u l-allokazzjoni tal-finanzjament pubbliku bl-istess mod, filwaqt li jitqies li l-investiment fl-innovazzjoni jistabbilixxi l-pedamenti għas-suċċess Ewropew. Il-politika industrijali moderna teħtieġ approċċ komprensiv li jkollu l-għan li jsaħħaħ il-kompetittività tal-intrapriżi tal-UE fl-oqsma kollha tal-politika. L-investiment f’infrastruttura li tibqa’ valida fil-futur huwa meħtieġ għall-operabbiltà tas-suq uniku. It-tneħħija ta’ tassazzjoni doppja, u d-diġitalizzazzjoni u s-semplifikazzjoni tas-sistemi tat-taxxa, b’mod partikolari fil-qasam tal-VAT, għandhom jikkontribwixxu wkoll għall-investiment u l-kummerċ. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Ir-Regolament dwar il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza jikkonferma l-importanza ta’ involviment ġenwin tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp ta’ Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza, fil-qafas tas-Semestru Ewropew. Il-KESE jitlob li tiġi stabbilita kundizzjonalità vinkolanti għal konsultazzjoni bħal din, peress li l-involviment ivarja bejn il-pajjiżi u r-reġjuni, anke fir-rigward ta’ strumenti oħra taħt il-Qafas Finanzjarju Pluriennali, abbażi ta’ standards minimi definiti fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Sabiex jiġu evitati effetti ta’ preċipizju fuq l-ekonomija, jiġi evitat li jerġgħu jittieħdu miżuri ta’ awsterità, u sabiex jittejbu l-benefiċċji fit-tul tal-pjan ta’ rkupru tal-UE, il-KESE jħeġġeġ li jitkompla l-proċess ta’ rieżami tal-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE mill-aktar fis possibbli. Minflok “ritorn għan-normal”, aħna nitolbu “bidla fid-direzzjoni” lejn qafas ta’ governanza ekonomika orjentat lejn il-prosperità rivedut u bbilanċjat mill-ġdid, li jagħti l-istess piż lil firxa ta’ għanijiet ta’ politika ewlenin, bħal tkabbir sostenibbli u inklużiv, impjieg sħiħ u xogħol deċenti, ekonomija tas-suq soċjali u kompetittiva u finanzi pubbliċi stabbli. Qafas bħal dan għandu jevita wkoll effetti asimmetriċi fl-Istati Membri u jistimola l-investiment produttiv billi jimplimenta, pereżempju, regola tad-deheb ibbilanċjata tajjeb. Fi kwalunkwe każ, il-klawsola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir għandha tibqa’ attivata sakemm il-qgħad jonqos b’mod sinifikanti u t-tkabbir jaqbad trajettorja soda ta’ żieda, filwaqt li regoli fiskali modernizzati jidħlu fis-seħħ wara. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Il-Kumitat jitlob li jiżdiedu l-isforzi biex titlesta l-Unjoni Bankarja, proġett li suppost ilu li sar. Il-banek Ewropej se jibqa’ jkollhom rwol essenzjali fl-irkupru ekonomiku mill-kriżi tal-COVID-19, filwaqt li jappoġġjaw l-ekonomija u l-impjiegi. Unjoni Bankarja żviluppata bis-sħiħ tikkontribwixxi wkoll għall-inklużjoni soċjali u għall-ilħuq tal-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli, li huma essenzjali biex tiġi żgurata l-kompetittività futura tal-Ewropa. Il-Kumitat jisħaq fuq il-ħtieġa li tkompli tiżdied il-proporzjonalità tar-regoli bankarji, mingħajr ma tiġi ssagrifikata l-effettività tar-regoli prudenzjali. Il-KESE jqis li huwa kruċjali li jitqies ix-xenarju varjat tas-settur bankarju Ewropew meta jiġu riveduti r-regoli prudenzjali bankarji. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | L-Unjoni tas-Swieq Kapitali (CMU) ukoll għandha tibqa’ fuq quddiem tal-aġenda. Il-Kumitat appoġġa l-inizjattivi spjegati fil-pjan ta’ azzjoni tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali tal-2020. Il-Kumitat jitlob li l-Istati Membri jipprovdu appoġġ reali biex jintlaħqu l-għanijiet tas-CMU u jenfasizza li l-inizjattivi li huma strateġiċi għall-finanzjament tal-ekonomija tal-Ewropa u t-tranżizzjonijiet klimatiċi u diġitali għandhom jingħataw attenzjoni speċjali. Il-Kumitat iqis li għandhom jiġu promossi l-aħjar prattiki nazzjonali sabiex jittejjeb il-litteriżmu finanzjarju tal-Ewropej, prerekwiżit biex isir użu aħjar tal-livell għoli ta’ tfaddil fl-Ewropa. Barra minn hekk, il-KESE jisħaq li għandha ssir promozzjoni biex jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet ambjentali, soċjali u ta’ governanza (kriterji ESG), u għalhekk il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li l-investituri jkun jista’ jkollhom aċċess għal data affidabbli marbuta mal-kriterji ESG. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ li, fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija, kwalunkwe bidla fir-regoli għall-allokazzjoni tad-drittijiet ta’ tassazzjoni relatati mal-profitti fost il-pajjiżi għandha tiġi kkoordinata globalment, u għalhekk jilqa’ l-kooperazzjoni mill-qrib bejn il-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-OECD/G20 biex jappoġġjaw l-iżvilupp ta’ soluzzjoni internazzjonali. Madankollu, jekk ma tkunx tista’ tinstab soluzzjoni internazzjonali, l-UE trid tikkunsidra li tipproċedi waħedha. Il-ġlieda kontra l-frodi tat-taxxa u l-evażjoni tat-taxxa kif ukoll kontra l-ħasil tal-flus u l-ippjanar fiskali aggressiv għandha tibqa’ fuq quddiem fl-aġenda. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Il-politika ta’ koeżjoni se jkollha rwol ewlieni biex jiġi żgurat irkupru bbilanċjat u effettiv, titrawwem il-konverġenza, jiġu miġġielda l-inugwaljanzi u jiġi żgurat li ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. Huwa importanti li r-riżorsi varji tal-fondi ta’ koeżjoni mill-perjodu ta’ programmazzjoni 2021-2027 jintefqu b’mod effettiv u f’waqtu sabiex jinkiseb irkupru reali. Sabiex ikun hemm irkupru mill-kriżi u sabiex jittejbu r-reżiljenza u s-sostenibbiltà, jeħtieġ li tingħata prijorità lid-distribuzzjoni ekwa u ġusta. Il-koeżjoni territorjali se timmira wkoll għal żvilupp aktar ibbilanċjat u sostenibbli, skont it-territorju fejn wieħed jgħix. L-enfasi tal-politika ta’ koeżjoni tal-UE fil-perjodu 2021-2027 għandha tibqa’ fuq il-kompetittività ekonomika permezz tar-riċerka u l-innovazzjoni u t-tranżizzjoni diġitali, kif ukoll l-Aġenda tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Fis-settur tat-trasport, iż-żamma ta’ impjiegi ta’ kwalità u kundizzjonijiet tax-xogħol xierqa huma rekwiżiti ewlenin biex tinżamm forza tax-xogħol b’ħiliet, li mingħajrha l-kompetittività sostenibbli ma tistax tiġi żgurata. Għandhom jinżammu impjiegi ta’ kwalità u kundizzjonijiet tax-xogħol xierqa, u għandhom jissoktaw ir-reklutaġġ u t-taħriġ ta’ forza tax-xogħol kwalifikata. Il-Kumitat jilqa’ l-inizjattivi li għaddejjin bħalissa tal-Kummissjoni dwar in-“nisa u t-trasport” u jitlob li tittieħed aktar azzjoni sabiex tinkiseb l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fis-settur. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi, taħt l-istrateġija tal-Mewġa ta’ Rinnovazzjoni, “Erasmus għar-rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija 2050” ġdid, sabiex tattira liż-żgħażagħ fl-Ewropa lejn impjiegi ġodda fl-industrija tal-kostruzzjoni. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għandha timmonitorja b’mod regolari l-progress fl-implimentazzjoni tal-Pilastru kemm fir-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi kif ukoll fir-rapporti tal-pajjiżi. Għandha taħdem b’mod integrat mal-Monitoraġġ tal-Prestazzjoni fil-Qasam tal-Impjiegi (MPI) u mal-Monitoraġġ tal-Prestazzjoni tal-Protezzjoni Soċjali (MPPS) li diġà jeżistu, żviluppati mill-Istati Membri. L-14-il indikatur tat-tabella ta’ valutazzjoni u s-sottoindikaturi (35 b’kollox) għandhom ikunu soġġetti għal reviżjoni kontinwa, filwaqt li jinvolvu lill-imsieħba soċjali u lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, biex jiġu adattati għall-għanijiet politiċi u għas-sitwazzjonijiet soċjoekonomiċi li qed jinbidlu fl-Ewropa. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Semestru Ewropew ġdid għandu jikseb għanijiet soċjali fil-qafas tal-monitoraġġ tal-iżbilanċi soċjali biex jibbilanċja mill-ġdid il-predominanza tar-rekwiżiti fiskali u makroekonomiċi. It-Tabella ta’ Valutazzjoni Soċjali għandha timmonitorja u timmira d-drittijiet u l-prinċipji kollha tal-Pilastru u tinkludi indikaturi mtejba u indikaturi ġodda li jistgħu jitkejlu. Indikaturi bħal dawn jistgħu jinkludu, minbarra statistika, aċċess reali għal servizzi soċjali bbażati fuq il-kwalità, drittijiet soċjali eżegwibbli, integrazzjoni soċjali u fis-suq tax-xogħol tal-migranti, kopertura ta’ negozjar kollettiv, parteċipazzjoni ta’ partijiet interessati soċjali fil-proċess tas-Semestru, u aċċess għal apprendistati u edukazzjoni ta’ kwalità ogħla. Il-Kummissjoni għandha timmonitorja l-implimentazzjoni tal-pjani nazzjonali ta’ riforma f’kooperazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet rilevanti tas-soċjetà ċivili, biex b’hekk tippromovi rakkomandazzjonijiet soċjali speċifiċi għall-pajjiż. In-numru u l-istruttura tar-rakkomandazzjonijiet għandhom ikunu xierqa u jimmonitorjaw il-progress li sar fuq il-prijoritajiet indikati fil-pjan direzzjonali. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | L-involviment tal-imsieħba soċjali għandu jissaħħaħ f’konformità mad-dispożizzjonijiet tat-TFUE, li jippermettilhom li jiġu kkonsultati dwar it-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki ekonomiċi, tal-impjiegi u soċjali, skont il-prattiki nazzjonali. L-involviment f’waqtu u sinifikanti tal-imsieħba soċjali huwa essenzjali sabiex jittejjeb l-impenn fil-politiki, u b’hekk tiġi ffaċilitata l-implimentazzjoni b’suċċess tagħhom b’mod li jibbilanċja l-interessi tal-ħaddiema u ta’ min iħaddem. Il-kooperazzjoni bejn l-imsieħba soċjali tista’ tkun xprun sabiex il-politiki ekonomiċi, tal-impjiegi u tal-inklużjoni soċjali jirnexxu u jkunu sostenibbli u inklużivi. Il-konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali għandha tissaħħaħ permezz ta’ titjib fl-implimentazzjoni tal-qafas tal-UE dwar l-informazzjoni, il-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni, b’mod partikolari fil-proċessi ta’ ristrutturar (7). |
| --- | --- |

4.22.

5.   Ewropa aktar b’saħħitha fid-dinja

| 5.1. | Il-KESE jqis li, skont il-prekundizzjonijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli, il-koeżjoni soċjali, il-konverġenza ekonomika ’l fuq u l-promozzjoni tal-kompetittività u l-innovazzjoni għandhom ikunu l-bażi li fuqha l-ekonomija taż-żona tal-euro tikber u tappoġġja rwol internazzjonali aktar b’saħħtu għall-euro fil-perjodu li ġej. Dan jeħtieġ fost l-oħrajn it-tlestija tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Unjoni Bankarja, kif ukoll miżuri addizzjonali biex jissaħħaħ is-settur finanzjarju Ewropew, inkluża infrastruttura tas-suq finanzjarju Ewropew aktar b’saħħitha u parametri referenzjarji ta’ rati tal-imgħax solidi. Il-promozzjoni ta’ użu aktar mifrux tal-euro f’setturi strateġiċi hija wkoll kruċjali biex tikkontribwixxi għal rwol internazzjonali akbar għall-euro. Għal dan il-għan, l-Istati Membri huma mħeġġa jsegwu approċċ aktar unifikat fid-diplomazija internazzjonali u pożizzjoni aktar proattiva biex jippromovu l-interessi tal-UE f’setturi bħal dawn, li tista’ tirriżulta f’opportunitajiet kummerċjali mtejba. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Fir-rigward tal-politika tat-tkabbir, il-KESE jistenna li r-rapporti tal-pajjiżi li jmiss għandhom isegwu struttura ċara għall-monitoraġġ ta’ kif is-soċjetà ċivili tiġi ttrattata mill-gvernijiet tal-Balkani tal-Punent. Il-KESE jemmen bis-sħiħ li l-UE għandha tinvesti wkoll fl-iżvilupp ta’ strutturi orizzontali tas-soċjetà ċivili billi tipprovdi lill-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili oħrajn mill-Balkani tal-Punent b’għarfien espert, appoġġ tekniku, u opportunitajiet ta’ networking reġjonali u internazzjonali, mhux l-inqas sabiex jiġi żgurat li jkollhom rwol aktar attiv fil-proċess tat-tkabbir. Sabiex jinżamm kontroll fuq it-trasparenza u r-responsabbiltà tal-eliti politiċi tal-Balkani tal-Punent, l-UE għandha tikkummissjona rapporti paralleli regolari dwar l-istat tad-demokrazija mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fir-reġjun. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Biex terġa’ tinbena l-fiduċja fit-tkabbir u jissaħħu l-modi li bihom l-UE tidħol f’kuntatt mal-alleati naturali tagħha fir-reġjun, il-KESE huwa konvint li l-UE għandha tippermetti lill-mexxejja politiċi u liċ-ċittadini mill-Balkani tal-Punent jingħaqdu fl-attivitajiet u d-diskussjonijiet li jsiru fil-kuntest tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa, fuq bażi konsultattiva. L-istituzzjonijiet tal-UE jistgħu jużaw ir-riżorsi tas-soċjetà ċivili lokali u jiksbu l-għajnuna tad-delegazzjonijiet tal-UE fir-reġjun biex jimmobilizzaw liċ-ċittadini fl-imsieħba tal-Balkani tal-Punent, u b’hekk jagħtuhom l-opportunità li jissieħbu fil-pjattaformi li fuqhom iċ-ċittadini tal-UE se jkollhom skambji matul il-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Fir-rigward tas-Sħubija tal-Lvant, il-Kumitat jemmen li l-UE hija, l-ewwel nett, unjoni ta’ valuri; għalhekk ir-relazzjonijiet tagħha mal-ġirien tagħha għandhom ikunu bbażati wkoll fuq l-istess valuri u jsiru kundizzjonali. Il-Kumitat jimpenja ruħu li jibqa’ involut ħafna fil-bini ta’ soċjetajiet aktar b’saħħithom u aktar demokratiċi fil-pajjiżi ġirien, li fihom l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jistgħu joperaw b’mod ħieles. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Fil-kuntest tad-deterjorament tar-relazzjonijiet bejn l-UE u r-Russja, il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex tkompli tappoġġja r-relazzjonijiet mas-soċjetà ċivili Russa. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Il-bini tal-mezzi għas-soċjetà ċivili biex taqdi r-rwol tagħha fix-xena globali: il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tkompli bir-riflessjoni dwar kif jissaħħaħ ir-rwol tal-gruppi konsultattivi domestiċi. Huwa essenzjali li jiġu żgurati mezzi u riżorsi adegwati biex jgħinuhom iwettqu l-funzjonijiet tagħhom ta’ monitoraġġ u ta’ konsulenza, b’mod partikolari fid-dawl tal-ġenerazzjoni l-ġdida tal-gruppi konsultattivi domestiċi, li l-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom se jkun ferm usa’. Il-KESE se jaqdi l-parti tiegħu f’dan l-appoġġ. Nistennew li l-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2022 se jkopri l-ħtieġa li d-DĠ Kummerċ jimplimenta xi wħud mir-rakkomandazzjonijiet li jirriżultaw minn dibattiti kostruttivi msaħħa mal-KESE u l-gruppi konsultattivi domestiċi fl-2021. Id-WTO dan l-aħħar żiedet l-impenn tagħha mas-soċjetà ċivili lil hinn mill-forums pubbliċi annwali, u dawn l-isforzi jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għal aktar effettività u demokrazija fis-sistema kummerċjali multilaterali. Madankollu, għad hemm lok sostanzjali għat-titjib. Il-KESE huwa ħerqan għall-iżviluppi wara l-impenn tal-Kummissjoni biex tagħti spinta lill-vuċi tas-soċjetà ċivili fil-livell multilaterali, b’mod partikolari l-Azzjoni 6 tal-pjan ta’ azzjoni ta’ 6 punti tal-Grupp ta’ Ottawa. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | L-UE hija attur ewlieni f’dak li għandu x’jaqsam mal-kummerċ internazzjonali. Jeħtieġ taġixxi bħala attur uniku f’dak li għandu x’jaqsam man-negozjar ta’ ftehimiet kummerċjali mal-imsieħba internazzjonali, b’dan il-mod iżżomm ir-rwol ta’ tmexxija fuq quddiem tagħha fit-twaqqif ta’ aġenda ekonomika, filwaqt li f’tali aġenda tippromovi l-prinċipji ewlenin, l-istandards u l-valuri soċjali u tax-xogħol tagħha (l-istat tad-dritt, id-drittijiet fundamentali u l-prinċipji demokratiċi). Il-konklużjoni tan-negozjati li għaddejjin, ir-ratifika u l-implimentazzjoni ta’ ftehimiet finalizzati u t-tnedija ta’ negozjati ġodda huma kollha meħtieġa biex jiġu sfruttati l-opportunitajiet globali. Jeħtieġ ukoll li l-UE tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-multilateraliżmu u tappoġġja r-rwol u l-modernizzazzjoni tad-WTO. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Il-KESE jemmen li l-UE għandha ssir awtonoma fl-iżvilupp ta’ infrastruttura Ewropea tad-data u teknoloġiji diġitali ġodda. Bejn iċ-Ċina u l-Istati Uniti, l-UE għandha tiffunzjona b’mod indipendenti u tinvesti fit-teknoloġija tal-ġenerazzjoni li jmiss. L-UE għandha tiżviluppa l-viżjoni u l-istrateġija tagħha stess għas-sovranità diġitali, filwaqt li tibqa’ miftuħa għall-kummerċ ħieles u tappoġġja s-sistema multilaterali. Strateġikament għandha tiffoka biex iddaħħal fis-seħħ l-infrastruttura, iċ-ċibersigurtà, il-cloud, it-teknoloġija abilitanti ewlenija u d-data, u tikkonvinċi lill-imsieħba globali permezz tal-kwalità tal-istandards u l-prodotti tagħha. L-iżgurar tas-sigurtà tal-ikel, katina tal-provvista tal-ikel b’saħħitha u sostenibbiltà agroalimentari għall-UE għandhom jibqgħu wkoll waħda mill-prijoritajiet tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Il-KESE jipproponi li l-ftehimiet kummerċjali, ta’ investiment u ekonomiċi tal-UE għandhom:






  — | jinkorporaw standards soċjali, tax-xogħol u tal-iżvilupp sostenibbli fir-regoli tad-WTO u ta’ aġenziji oħra relatati tan-NU u b’dan il-mod jikkontribwixxu sostanzjalment għall-kostruzzjoni ta’ ordni ekonomiku u kummerċjali ġdid u ekwu u għal globalizzazzjoni ġusta u intelliġenti; |
| --- | --- | --- |

5.9.

—

jinkorporaw standards soċjali, tax-xogħol u tal-iżvilupp sostenibbli fir-regoli tad-WTO u ta’ aġenziji oħra relatati tan-NU u b’dan il-mod jikkontribwixxu sostanzjalment għall-kostruzzjoni ta’ ordni ekonomiku u kummerċjali ġdid u ekwu u għal globalizzazzjoni ġusta u intelliġenti;

| — | jinkludu kapitolu li fih klawsoli li jittrattaw ir-reati tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u għall-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tat-taxxa; |
| --- | --- |

—

jinkludu kapitolu li fih klawsoli li jittrattaw ir-reati tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa u għall-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet tat-taxxa;

| — | jinkludu mekkaniżmu ta’ Drittijiet tal-Bniedem u ta’ Diliġenza Dovuta biex jiġi żgurat ir-rispett tal-istandards tax-xogħol u sanzjonijiet kontra l-ksur tad-drittijiet tax-xogħol (8). Dan il-mekkaniżmu għandu jkun ibbażat fuq standards maqbulin infurzati b’sanzjonijiet proporzjonati, effettivi u dissważivi, u li jkunu introdotti b’leġiżlazzjoni vinkolanti li tinkludi definizzjonijiet ċari tad-drittijiet u rekwiżiti ta’ rapportar proporzjonati; |
| --- | --- |

—

jinkludu mekkaniżmu ta’ Drittijiet tal-Bniedem u ta’ Diliġenza Dovuta biex jiġi żgurat ir-rispett tal-istandards tax-xogħol u sanzjonijiet kontra l-ksur tad-drittijiet tax-xogħol (8). Dan il-mekkaniżmu għandu jkun ibbażat fuq standards maqbulin infurzati b’sanzjonijiet proporzjonati, effettivi u dissważivi, u li jkunu introdotti b’leġiżlazzjoni vinkolanti li tinkludi definizzjonijiet ċari tad-drittijiet u rekwiżiti ta’ rapportar proporzjonati;

| — | jinkorporaw l-involviment sħiħ u reali tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali fil-proċess tan-negozjati u fil-fażijiet li jmiss tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-impatt tal-effetti tal-ftehimiet (Gruppi Konsultattivi Domestiċi). |
| --- | --- |

—

jinkorporaw l-involviment sħiħ u reali tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali fil-proċess tan-negozjati u fil-fażijiet li jmiss tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-impatt tal-effetti tal-ftehimiet (Gruppi Konsultattivi Domestiċi).

| 5.10. | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-UE biex taħdem b’mod attiv mal-Istati Uniti biex tilħaq l-għanijiet klimatiċi ta’ Pariġi, peress li l-Istati Uniti għal darb’oħra huma attivi fil-qasam tal-klima. Speċjalment issa li r-relazzjoni maċ-Ċina qed issir aktar problematika minħabba l-politika domestika u barranija taċ-Ċina, rabta qawwija bejn l-UE u l-Istati Uniti hija ta’ importanza kbira, mhux biss fil-qasam tal-klima. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Il-KESE jirrikonoxxi li s-Sħubija Strateġika bejn l-UE u ċ-Ċina tinsab taħt pressjoni minħabba s-sitwazzjoni li qed tiddeterjora f’Hong Kong, l-ispazju li qed jonqos għas-soċjetà ċivili u s-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fiċ-Ċina, b’mod partikolari fir-rigward tal-Ujgur. Għalhekk, il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni tagħmel użu mill-possibbiltajiet diplomatiċi u politiċi kollha possibbli biex ittejjeb is-sitwazzjoni taċ-ċittadini ta’ Hong Kong u tal-minoranzi fiċ-Ċina. F’dan il-kuntest, il-KESE jappella sabiex mill-aktar fis possibbli l-Kummissjoni tagħmel proposta biex tistabbilixxi strateġija unika tal-UE (b’koerenza sħiħa mal-politiki Ewropej dwar it-trasport, il-kompetizzjoni, l-investiment, id-drittijiet tal-bniedem u tax-xogħol, is-sikurezza, eċċ.), biex twieġeb b’inizjattiva differenti fl-Istati Membri tal-UE relatati mal-Inizjattiva “Belt and Road”. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Il-KESE japprova l-ħtieġa li “Insaħħu l-azzjoni internazzjonali għar-reżiljenza għall-klima”, kif tgħid il-Kummissjoni. B’hekk, għandna nżommu f’moħħna li barra mill-UE, il-pajjiżi l-anqas żviluppati u l-istati gżejjer żgħar li qed jiżviluppaw huma l-aktar milquta mill-impatt tat-tibdil fil-klima. Huwa għalhekk li ninsistu, bħala parti mill-Istrateġija ta’ Sħubija bejn l-UE u l-Afrika, li l-UE taħdem mal-pajjiżi l-aktar fil-periklu fl-Afrika għaliex, hekk kif jintqal mill-Bank Dinji u kkwotat tajjeb mill-Kummissjoni: fl-Afrika sub-Saħarjana biss, it-tibdil fil-klima jista’ jwassal għall-migrazzjoni ta’ persuni li jlaħħqu 70 miljun persuna sal-2050. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Iż-żona tal-Mediterran se jkollha terġa’ tkun iċ-ċentru newralġiku tal-Ewropa kif ilha għal sekli sħaħ, żona ddedikata għall-iskambju ta’ persuni, oġġetti u kulturi. Il-KESE jitlob li jiġi stabbilit mill-ġdid ir-rwol strateġiku tal-Mediterran biex jippermetti politika tal-viċinat li tkun kapaċi tiżgura proċessi ta’ paċi u żvilupp ekonomiku, ambjentali u soċjali sostenibbli. |
| --- | --- |

5.13.

6.   Promozzjoni tal-istil ta’ ħajja Ewropew tagħna

| 6.1. | Soċjetà ċivili li hi vibranti tinsab fil-qalba tal-Unjoni Ewropea. Il-mod ta’ ħajja tagħna huwa kkaratterizzat minn sens ta’ ekwità, ġustizzja u solidarjetà, u fehim tal-ħtieġa li jingħata kontribut għall-ġid komuni għall-benefiċċju ta’ kulħadd. Meta jitqies il-fatt li l-kriżi tal-COVID-19 kellha impatt partikolarment negattiv fuq ċerti gruppi soċjetali bħan-nisa, iż-żgħażagħ u ċ-ċittadini mobbli tal-UE, li kienu qed jesperjenzaw “lockdown doppju”, issa huwa aktar importanti minn qatt qabel li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jkollhom rwol ċentrali fil-kontribut għat-tisħiħ ta’ dan il-mod ta’ ħajja u għandhom jitqiesu bħala alleati fil-protezzjoni, il-promozzjoni u l-preservazzjoni tal-mod ta’ ħajja tagħna abbażi tal-inklużività u r-rispett għall-oħrajn. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tagħti appoġġ adegwat u mmirat u rikonoxximent lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u, b’dan il-mod, tippreserva l-ispazju ċiviku u d-dritt demokratiku għall-assoċjazzjoni li huwa essenzjali għall-mod ta’ ħajja tagħna. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Waħda mit-tagħlimiet ewlenin mill-kriżi tal-coronavirus hija li jeħtieġ li s-sistemi tas-saħħa fi kważi kull pajjiż Ewropew jissaħħu, b’enfasi fuq il-prevenzjoni u l-garanzija tal-aċċess għal kulħadd għall-istrutturi tas-saħħa pubblika, is-servizzi bażiċi tas-saħħa inklużi l-vaċċini, u l-kura fit-tul. Is-sitwazzjoni tan-nies fil-faċilitajiet tal-kura teħtieġ attenzjoni partikolari u urġenti. Filwaqt li r-responsabbiltà għall-kura tas-saħħa hija responsabbiltà nazzjonali, it-tixrid tal-virus mhuwiex marbut ma’ fruntieri u jeħtieġ rispons komuni fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Il-Kummissjoni Ewropea għandha tiffoka fuq il-kisba mill-ġdid tal-impjiegi u l-ġlieda kontra l-inugwaljanza u l-faqar fil-proċess tal-irkupru, u tagħti attenzjoni partikolari għall-appoġġ ta’ gruppi vulnerabbli, bħat-tfal fil-faqar, il-persuni b’diżabbiltà, il-ħaddiema atipiċi, il-persuni f’żoni marġinalizzati, il-migranti u l-minoritajiet etniċi, permezz ta’ politiki attivi u inklużivi. Il-faqar b’mod ġenerali u l-faqar fost dawk li jaħdmu għadhom problemi sinifikanti f’ħafna Stati Membri. Hemm il-ħtieġa għal approċċ komprensiv fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri biex dan it-tħassib jiġi indirizzat, inkluż appoġġ għal skemi ta’ inklużjoni attiva, flimkien ma’ servizzi soċjali essenzjali u abilitanti. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Jeħtieġ li tingħata attenzjoni speċjali lit-tfal u liż-żgħażagħ: din hija l-ġenerazzjoni li se tħallas id-dejn pubbliku enormi li l-pajjiżi issa qed joħolqu biex jittrattaw il-konsegwenzi tal-pandemija. Ma nistgħux nonqsu milli nqisu l-isfidi relatati mal-involviment attiv tagħhom fis-soċjetà kif ukoll fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Il-migrazzjoni tibqa’ kwistjoni ta’ prijorità minħabba l-impatt tagħha fuq is-soċjetà tal-UE u l-ekonomija tal-UE (l-impjieg, l-integrazzjoni, il-kontroll tal-fruntieri u l-ġlieda kontra r-razziżmu, il-ksenofobija, il-populiżmu u d-diskriminazzjoni). Il-pandemija tal-COVID-19 qed taggrava l-vulnerabbiltà tal-migranti minħabba fatturi personali, soċjali, tas-sitwazzjoni u strutturali, kif kien il-każ fi kriżijiet ekonomiċi tal-passat. Hemm il-ħtieġa li jiġu żviluppati perkorsi legali aktar sostenibbli u sikuri għad-dħul fl-UE u li tingħata attenzjoni għall-użu effiċjenti ta’ mekkaniżmi li diġà jeżistu, filwaqt li fis-sistema attwali tal-ażil ikun hemm bilanċ bejn is-sigurtà u s-solidarjetà. Barra minn hekk, huwa essenzjali li tiġi żvelata l-verità dwar l-aħbarijiet foloz u l-perċezzjonijiet foloz u li jiġu miġġielda d-diskors ta’ mibegħda u d-diskors politiku kontra l-migranti. Dan se jgħin ukoll fil-ġlieda kontra r-razziżmu, ir-radikalizzazzjoni, il-ksenofobija u d-diskriminazzjoni. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Is-sħubija transatlantika hija bbażata fuq il-valuri tagħna li huma komuni u kondiviżi storikament. Hija kruċjali biex jiġu indirizzati l-isfidi globali u biex jiġi ppreservat l-ordni internazzjonali. Il-KESE jitlob lill-Unjoni Ewropea biex tuża s-sħubija transatlantika mġedda biex tiffaċċja l-isfidi globali attwali bla preċedent, inkluż l-avvanz taċ-Ċina u atturi globali oħra li ma jallinjawx l-azzjonijiet tagħhom mal-istess prinċipji demokratiċi. Huwa jitlob ukoll involviment sħiħ tal-UE fis-Summit li jmiss għad-demokrazija, imħabbar mill-President Biden u l-involviment qawwi tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

6.6.

7.   Spinta ġdida għad-demokrazija Ewropea

| 7.1. | Il-mod kif l-UE tilleġiżla (“regolamentazzjoni aħjar”) u l-ħtieġa li jkun hemm korp Ewropew ta’ leġiżlazzjoni li jkun jista’ jaqdi aħjar liċ-ċittadini u lin-negozji jistħoqqilhom attenzjoni partikolari. Il-proċess leġiżlattiv tal-UE għandu jkun aktar trasparenti, aktar miftuħ għal kontribut mill-partijiet interessati u aktar faċli biex jinftiehem. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini kollha, permezz tal-organizzazzjonijiet, l-assoċjazzjonijiet u n-networks tas-soċjetà ċivili, se tpoġġi l-proċess tal-irkupru u t-tiswir mill-ġdid tal-futur tal-Ewropa fuq bażi tassew demokratika. Għalhekk, il-KESE huwa tal-fehma li l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jiżguraw li f’dan il-proċess kumpless ħadd ma jitħalla jibqa’ lura, b’mod partikolari dawk l-aktar vulnerabbli. Dan ifisser li l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jsiru msieħba ewlenin u ugwali fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Implimentazzjoni aħjar tal-Artikolu 11(2) tat-TUE dwar id-djalogu ċivili hija meħtieġa aktar minn qatt qabel. Il-KESE jemmen li strument wieħed għal dan ikun l-inklużjoni tar-raba’ pilastru fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, b’enfasi qawwija fuq iċ-ċittadinanza attiva u strateġija ċara għaliha. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Il-prinċipji ewlenin Ewropej tal-Artikolu 2, bħad-demokrazija, l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali, inkluż l-ispazju ċiviku, huma marbuta mill-qrib. Ir-rapport dwar l-istat tad-dritt kif ukoll il-pjan ta’ azzjoni għad-demokrazija għandhom ikunu interkonnessi u jimmonitorjaw kwistjonijiet dwar l-ispazju ċiviku, inkluż l-ispazju tas-soċjetà ċivili. Il-Kumitat iqis li huwa mixtieq li l-KE ssegwi dawn il-pjani ta’ azzjoni u timplimenta mekkaniżmi aktar b’saħħithom biex tiddefendi dawn il-prinċipji u l-ispazju tas-soċjetà ċivili. Fejn il-liġijiet nazzjonali jkunu f’kunflitt mad-dritt tal-Unjoni, għandhom jinbdew proċedimenti ta’ ksur. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Il-KESE qed jistenna bil-ħerqa l-pjani tal-Kummissjoni għall-2022 għal “Inizjattiva ġdida dwar id-Djalogu Soċjali”, iżda jħeġġeġ lill-Kummissjoni testendi d-“Djalogu mas-Soċjetà Ċivili” sabiex f’sitwazzjonijiet fejn dan ikun mixtieq, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili minbarra l-imsieħba soċjali tradizzjonali jkunu jistgħu jipparteċipaw ukoll fid-djalogu. Dan se jpoġġi lis-soċjetà ċivili fuq l-istess livell mal-imsieħba soċjali fit-tfassil tal-politika. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Ir-reċessjoni ekonomika kkawżata mill-pandemija għandha implikazzjonijiet sostanzjali għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri, kemm matul ir-reċessjoni kif ukoll waqt l-irkupru sussegwenti. Il-pandemija nnifisha aggravat l-iżbilanċi bejn il-ġeneri. Huwa għalhekk li l-KESE jemmen li huwa assolutament meħtieġ li l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-integrazzjoni tal-ġeneri jiġu indirizzati fl-aspetti kollha tat-tfassil u l-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Id-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt huma fil-qalba tal-valuri Ewropej; japplikaw fi kwalunkwe ħin u fi kwalunkwe post fl-UE u għalhekk ma jistgħux jiġu sospiżi temporanjament. Filwaqt li r-rispons għall-kriżi attwali jeħtieġ li jkun rapidu u jiġġustifika ċerti miżuri ta’ eċċezzjoni u għal żmien limitat, dawn ma jistgħux imorru kontra l-istat tad-dritt u ma jistgħux jipperikolaw id-demokrazija, is-separazzjoni tas-setgħat u d-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini Ewropej. Il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni toqgħod attenta f’dan ir-rigward u, fejn meħtieġ, tieħu azzjoni attiva fejn jinkisru dawn il-valuri. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tintegra l-aġenda tal-vittmi fil-programmi ta’ finanzjament kollha tal-UE, inklużi l-fondi tal-UE mmaniġġjati fil-livell nazzjonali u internazzjonali. Il-Kumitat ifakkar fil-proposta tiegħu għal strateġija ambizzjuża tal-UE ta’ komunikazzjoni, edukazzjoni u sensibilizzazzjoni pubblika dwar id-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt u d-demokrazija. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | L-istrumenti l-ġodda tal-UE għall-protezzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt, pereżempju ċ-Ċiklu ta’ Rieżami tal-Istat tad-Dritt il-ġdid u l-mekkaniżmu l-ġdid biex il-finanzjament tal-UE jsir jiddependi fuq ir-rispett għad-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt, jeħtieġ li jiġu implimentati b’tali mod li dawn l-għodod ikunu jistgħu jiġu applikati malajr u b’mod effettiv. Barra minn hekk, il-KESE jitlob li jissaħħaħ ir-rwol tas-soċjetà ċivili fiċ-ċiklu ta’ rieżami tal-istat tad-dritt, u forum għall-partijiet interessati. |
| --- | --- |

7.7.

| 7.8. | Il-filantropija u s-soċjetà ċivili għandhom rwol ewlieni x’jaqdu fil-promozzjoni ta’ oqsma ewlenin tal-politika Ewropea u jistgħu jagħmlu saħansitra aktar kieku kellhom ambjent operattiv aħjar. Il-politika l-ġdida tal-UE dwar il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu għandha tkun ibbażata fuq ir-riskju u proporzjonata għar-riskji li tfittex li tindirizza, u ma għandhiex tirrestrinġi bla bżonn il-ħidma leġittima ta’ benefiċċju pubbliku u ta’ filantropija. |
| --- | --- |

7.8.

| 7.9. | Bħalma qegħdin nesperjenzaw b’mod permanenti, huwa tassew ċar li hija meħtieġa aktar azzjoni, ċertament anke mill-Kummissjoni, sabiex jinkisbu midja ħielsa u pluralistika u ġurnaliżmu indipendenti ta’ kwalità, kif ukoll regolazzjoni effettiva tal-midja soċjali, b’mod partikolari fil-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni, u inkluża r-regolazzjoni tar-reklamar politiku online u r-responsabbiltà tal-kontenut. |
| --- | --- |

7.9.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/qe-02-21-011-en-n.pdf (mhux disponibbli bil-Malti)

1

(2)  https://www.eesc.europa.eu/mt/agenda/our-events/events/civil-solidarity-prize#

2

(3)  Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE, Euratom) 2020/2053 tal-14 ta’ Diċembru 2020 dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea u li tħassar id-Deċiżjoni 2014/335/UE, Euratom (ĠU L 424, 15.12.2020, p. 1).

3

(4)  14-il Stat Membru biss kienu ppreżentaw il-pjani nazzjonali tagħhom sat-30 ta’ April 2021.

4

(5)  Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill: Sena mit-tifqigħa tal-COVID-19: rispons tal-politika fiskali (COM (2021) 105 final), Brussell, 3.3.2021.

5

(6)  Ir-Riżoluzzjoni dwar “Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2021 ibbażat fuq il-ħidma tal-Grupp ad hoc ‘Il-kontribut tal-KESE għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2021’s’” (ĠU C 364, 28.10.2020, p. 1).

6

(7)  Ara l-Opinjoni tal-KESE INT/913 dwar it-tranżizzjonijiet industrijali (ĠU C 56, 16.2.2021, p. 10) u l-Opinjoni INT/903 dwar “L-ebda Patt Ekoloġiku mingħajr patt soċjali” (ara paġna 23 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

7

(8)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar id-diliġenza dovuta obbligatorja u r-Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-PE dwar id-diliġenza dovuta u r-responsabbiltà korporattiva (ĠU C 429, 11.12.2020, p. 136).

8

---

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/16 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/16

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Lejn akkwist pubbliku ċirkolari”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2021/C 341/02)

| Relatur: | Ferre WYCKMANS |
| --- | --- |
| Korelatur: | Gonçalo LOBO XAVIER |

Relatur:

Ferre WYCKMANS

Korelatur:

Gonçalo LOBO XAVIER

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura |
| | Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 11.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 187/4/5 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

20.2.2020

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

11.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

187/4/5

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Strument tal-akkwist pubbliku ċirkolari trasparenti, diġitali u kompetittiv, flimkien mal-akkwist pubbliku ekoloġiku kif iddefinit mil-leġiżlazzjoni tal-UE, jaqa’ taħt politiki li jippromovu l-iżvilupp tas-suq uniku, biex jitwasslu prodotti u servizzi ta’ kwalità għolja liċ-ċittadini u lill-konsumaturi, u biex tiġi żviluppata kultura Ewropea tal-akkwist pubbliku innovattiva, intelliġenti, sostenibbli u soċjalment responsabbli. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-ġestjoni tal-akkwist pubbliku hija fattur ċentrali u deċiżiv f’termini ta’ żieda fl-investiment fis-settur tal-ambjent, fl-objettivi klimatiċi u fil-Pjan ta’ Investiment għal Ewropa Sostenibbli. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | L-akkwist pubbliku li jinkludi kriterji minimi obbligatorji għall-akkwist pubbliku ekoloġiku (kriterji tal-UE għall-akkwist pubbliku ekoloġiku) jagħmel parti mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-politiki tal-ekonomija ċirkolari kif stabbilit fil-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-leġiżlazzjoni u r-regolamentazzjoni jridu jagħtu spinta lill-akkwist pubbliku ċirkolari permezz ta’ diversi strumenti bħad-Direttivi dwar l-akkwist u l-leġiżlazzjoni speċifika għas-settur. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | L-introduzzjoni tal-akkwist pubbliku ċirkolari tħeġġeġ l-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari. Ħafna mir-regoli l-ġodda bħalissa għadhom ibbażati fuq aġġustament volontarju. Il-KESE jitlob li jittieħdu aktar passi biex jiżdied l-għadd ta’ ftehimiet obbligatorji. Barra minn hekk, huwa essenzjali li l-qafas regolatorju jkun sempliċi, ċar u uniformi. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE huwa konvint li l-introduzzjoni ta’ kriterji minimi obbligatorji għall-akkwist pubbliku ekoloġiku tista’ tgħolli l-linja bażi ta’ akkwist sostenibbli u akkwist pubbliku ċirkolari madwar l-Ewropa. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Dawn il-kriterji minimi ma jaġixxux bħala ostaklu għall-atturi ewlenin jew ifixklu l-innovazzjoni, jew jagħtu skuża lill-awtoritajiet kontraenti biex imorru lil hinn mill-minimu. Il-qofol huwa li l-kriterji minimi obbligatorji jridu jiġu vverifikati u aġġornati regolarment biex iqisu l-avvanz teknoloġiku u ma jridux jillimitaw lil dawk li jmorru lil hinn minn hekk. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE huwa konvint li l-akkwist pubbliku ċirkolari se jippermetti lill-amministrazzjonijiet imorru lil hinn mill-kriterju tal-orħos prezz fil-mument tax-xiri u jevalwaw l-aspetti tal-kwalità u ċ-ċirkolarità tal-offerti u l-kwalità tax-xogħol. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jqis li l-kwalità tal-impjieg, wieħed mill-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, trid tkun riflessa fir-rekwiżit għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi lil kumpaniji li japplikaw ftehimiet kollettivi, jew fin-nuqqas ta’ dan, li jsegwu l-liġi u l-prattika nazzjonali applikabbli li jirriżultaw mill-ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali. Dan se jipprevjeni d-dumping soċjali u jiżgura kompetizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jilqa’ l-għodod ta’ kejl standardizzati tal-kost taċ-ċiklu tal-ħajja b’aċċess ħieles li diġà ġew żviluppati mill-KE. Il-kost taċ-ċiklu tal-ħajja ta’ prodott jew servizz, u l-użu ta’ kriterji li jmorru lil hinn mill-prezz, bħall-kwalità, is-sostenibbiltà jew l-impatt soċjali, jispira u jħeġġeġ lix-xerrejja pubbliċi jużaw l-akkwist pubbliku bħala mod kif jinkiseb impatt soċjali u etiku pożittiv. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Huwa vitali li tiżdied il-parteċipazzjoni tal-SMEs u l-intrapriżi soċjali fl-akkwist pubbliku u dan jista’ jinkiseb billi jingħata appoġġ lill-SMEs fl-offerti, u billi jintuża bilanċ għaqli bejn il-kriterji kwalitattivi u kwantitattivi fl-ispeċifikazzjonijiet tal-offerti. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-KESE huwa konvint li l-passi biex l-inklużjoni ta’ klawżoli soċjali fis-sejħiet għall-offerti ssir obbligatorja se jiżguraw li l-evalwazzjoni tal-aspett soċjali — li, flimkien mal-aspetti ekonomiċi u ambjentali, jirrappreżenta t-tielet pilastru tal-iżvilupp sostenibbli — issir parti permanenti tal-proċeduri tal-offerti. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Bl-istess mod, il-KESE jaħseb li l-ekotikketti huma mekkaniżmu tajjeb li għandu jintuża jekk l-aspetti ta’ ċirkolarità jkunu jistgħu jiġu inklużi, iżda d-direttivi attwali jagħmluha kkumplikata bla bżonn għax-xerrej għaliex jagħmlu enfasi fuq il-fatt li x-xerrej ikun jaf eżattament xi jkun inkluż fl-ekotikketta. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Huwa essenzjali li x-xerrejja pubbliċi jiġu mħarrġa fl-aspetti legali u tekniċi tal-akkwist pubbliku ċirkolari u l-kunċett tal-kost taċ-ċiklu tal-ħajja, u li jiġu mħarrġa dawk ix-xerrejja li huma utenti finali fl-użu sostenibbli tal-prodotti. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Għall-KESE, huwa vitali li jiġi promoss il-kunċett tal-akkwist pubbliku ċirkolari, jew permezz ta’ komunikazzjoni usa’ ta’ eżempji u prattiki tajbin, jew permezz ta’ kampanji promozzjonali jew, fejn xieraq, inizjattivi pubbliċi u ta’ taħriġ. Huma meħtieġa sħubija u gwida li permezz tagħhom l-UE għandha tappoġġja l-iżvilupp ta’ pjattaforma b’network kbir ta’ akkwist. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | L-istituzzjonijiet tal-UE għandhom ukoll imexxu bl-eżempju, billi jwettqu l-akkwist pubbliku ċirkolari u juru dan permezz ta’ studji tal-każijiet biex jiġu enfasizzati l-opportunitajiet u l-benefiċċji disponibbli għax-xerrejja pubbliċi kollha. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | In-nefqa annwali tal-gvern tammonta għal madwar 14 % tal-prodott domestiku gross globali tal-Unjoni Ewropea (1): il-gvernijiet huma għalhekk l-akbar konsumaturi tal-Ewropa u n-nefqa tagħhom hija ddeterminata mill-akkwist pubbliku. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Strument tal-akkwist pubbliku ċirkolari trasparenti, diġitali u kompetittiv, flimkien mal-akkwist pubbliku ekoloġiku kif iddefinit mil-leġiżlazzjoni tal-UE, jaqa’ taħt politiki li jippromovu l-iżvilupp tas-suq uniku, biex jitwasslu prodotti u servizzi ta’ kwalità għolja liċ-ċittadini u lill-konsumaturi, u biex tiġi żviluppata kultura Ewropea tal-akkwist pubbliku innovattiva, intelliġenti, sostenibbli u soċjalment responsabbli (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari huwa wieħed mill-oqsma ta’ interess ewlenin tal-KESE. Il-ġestjoni tal-akkwist pubbliku hija fattur ċentrali u deċiżiv f’termini ta’ żieda fl-investiment fis-settur tal-ambjent, u fil-Pjan ta’ Investiment għal Ewropa Sostenibbli (3) u l-Opinjoni tal-KESE dwar il-Pjan ta’ Azzjoni ġdid dwar l-Ekonomija Ċirkolari (4). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | L-għan tal-Opinjoni huwa li tipproponi l-integrazzjoni ta’ għadd ta’ strumenti differenti fil-leġiżlazzjoni Ewropea, bil-għan li jiġi promoss it-tixrid tal-akkwist pubbliku ċirkolari, jiġifieri l-allinjament tal-għan ewlieni ta’ kuntratt mal-protezzjoni tal-ambjent u tad-drittijiet soċjali, u li jiġu mfittxija u jintgħażlu soluzzjonijiet ekonomiċi b’impatt ambjentali aktar baxx matul il-ħajja tagħhom. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-leġiżlazzjoni u r-regolamentazzjoni jridu jagħtu spinta lill-akkwist pubbliku ċirkolari permezz ta’ diversi strumenti (kriterji minimi tal-akkwist pubbliku ekoloġiku, li jħeġġu approċċ settorjali, isaħħu l-qafas tal-ekodisinn u jtejbu r-regolamenti tal-ekodisinn, il-monitoraġġ obbligatorju) għall-akkwist pubbliku tal-ekonomija ċirkolari, bil-għan li: |
| --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | tiġi promossa l-kwalità u l-innovazzjoni, inkluż minn perspettiva ambjentali u soċjali; |
| --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | titnaqqas in-nefqa li l-awtoritajiet lokali bħalissa jġarrbu għas-servizzi li joffru; |
| --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | l-akkwist pubbliku jsir aktar intelliġenti u aktar effiċjenti; |
| --- | --- |

2.5.3.

| 2.5.4. | l-akkwist pubbliku jintuża biex jiġu indirizzati l-isfidi globali bħat-tibdil fil-klima, l-iskarsezza tar-riżorsi u l-inugwaljanzi billi jiġu appoġġjati l-politiki soċjali; |
| --- | --- |

2.5.4.

| 2.5.5. | tissaħħaħ it-tranżizzjoni għal ktajjen loġistiċi u mudelli tan-negozju aktar sostenibbli u kompetittivi; |
| --- | --- |

2.5.5.

| 2.5.6. | jiġi ggwidat l-użu tal-qafas tal-akkwist pubbliku fis-sitwazzjoni ta’ emerġenza relatata mal-kriżi tal-COVID-19 (5); |
| --- | --- |

2.5.6.

| 2.5.7. | L-SMEs u l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali jiġu megħjuna biex jaċċessaw sehem akbar mis-suq, filwaqt li tiġi promossa l-preżenza tagħhom fis-swieq lokali u, fl-istess ħin, tiġi promossa preżenza saħansitra akbar fis-sistemi industrijali Ewropej, peress li ċ-ċirku virtuż jista’ jkun forza mexxejja għall-investiment fl-innovazzjoni ambjentali u domanda akbar għal impjiegi speċjalizzati u bi kwalifiki għoljin; |
| --- | --- |

2.5.7.

| 2.5.8. | jiġu difiżi u jissaħħu d-drittijiet tal-konsumatur u l-promozzjoni aħjar tal-applikazzjoni tal-prinċipji tal-ġustizzja u tal-imparzjalità kif stabbilit fil-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. |
| --- | --- |

2.5.8.

| 2.6. | L-introduzzjoni tal-akkwist pubbliku ċirkolari tħeġġeġ l-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari. Ħafna mir-regoli l-ġodda bħalissa għadhom ibbażati fuq aġġustament volontarju. Il-pass li jmiss huwa li jiżdied l-għadd ta’ ftehimiet obbligatorji. Barra minn hekk, huwa essenzjali li l-qafas regolatorju jkun sempliċi, ċar u uniformi. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kriterji minimi obbligatorji tal-UE għall-akkwist pubbliku ekoloġiku

| 3.1. | L-introduzzjoni ta’ kriterji minimi obbligatorji għall-Akkwist Pubbliku Ekoloġiku tista’ tgħolli l-linja bażi ta’ akkwist sostenibbli u akkwist pubbliku ċirkolari madwar l-Ewropa. Dawn jistgħu jagħmlu l-formulazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet tal-offerti aktar faċli: jinkludu l-obbligi li l-amministrazzjonijiet pubbliċi jintalbu jaderixxu magħhom, vantaġġi għal negozji b’ċertifikazzjonijiet ambjentali, bonusijiet għal offerti li jistħoqqilhom, kriterji ġodda ta’ evalwazzjoni għall-offerti, u aggregazzjoni tad-domanda pubblika sabiex tiġi promossa valutazzjoni kwalitattiva tal-offerti. Huwa importanti li dawn il-kriterji minimi ma jaġixxux bħala ostaklu għall-atturi ewlenin jew ifixklu l-innovazzjoni, jew jagħtu skuża lill-awtoritajiet kontraenti biex imorru lil hinn mill-minimu. Il-qofol huwa li l-kriterji minimi obbligatorji jridu jiġu vverifikati u aġġornati regolarment biex iqisu l-avvanz teknoloġiku u ma jridux jillimitaw lil dawk li jmorru lil hinn minn hekk. Sadanittant, il-mudelli flessibbli jridu jippromovu l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | L-akkwist pubbliku soċjalment responsabbli huwa dwar il-kisba ta’ eżiti soċjali pożittivi fil-kuntratti pubbliċi. L-akkwist pubbliku soċjalment responsabbli għandu l-potenzjal li jinfluwenza s-suq usa’ kemm fuq in-naħa tad-domanda kif ukoll fuq in-naħa tal-provvista. Permezz ta’ xiri għaqli, ix-xerrejja pubbliċi jistgħu jippromovu opportunitajiet ta’ impjieg, xogħol deċenti u inklużjoni fil-qasam soċjali u fis-suq tax-xogħol, kundizzjonijiet aħjar għall-persuni b’diżabbiltà u l-persuni żvantaġġati, aċċessibbiltà, kif ukoll kummerċ etiku (6). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ix-xiri b’mod responsabbli u etiku jista’ wkoll itejjeb il-profil ta’ dawk l-imprendituri li huma l-aktar familjari ma’ dawn il-kwistjonijiet, billi jħeġġiġhom jinvolvu ruħhom f’ġestjoni aktar responsabbli u sostenibbli tal-proċess ta’ produzzjoni u l-impjieg tal-ħaddiema. Dan jagħmel l-akkwist pubbliku soċjalment responsabbli għodda strateġika għall-avvanz effettiv tal-politiki soċjali u tax-xogħol. Huwa importanti li jiġu implimentati politiki attivi mmirati lejn l-iffaċilitar u l-finanzjament tal-kumpaniji, b’mod aktar speċifiku l-SMEs, li għandhom l-għan li jippromovu dawn il-mudelli tan-negozju. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | L-aspett tas-sostenibbiltà soċjali jirrikjedi impenji sodi li jiżguraw li l-kuntratti ta’ akkwist pubbliku jiġu konklużi biss ma’ kumpaniji li japplikaw ftehimiet kollettivi validi, jew fin-nuqqas ta’ dan, li jsegwu l-liġi u l-prattika nazzjonali applikabbli li jirriżultaw mill-ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali. Dan ser jipprevjeni d-dumping soċjali u jiżgura kompetizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-Kummissjoni Ewropea tista’ tiffaċilita l-adozzjoni ta’ kriterji soċjalment responsabbli fl-akkwist pubbliku u tippromovi l-użu tagħhom madwar l-UE. Hija tista’, pereżempju, torganizza sensiela ta’ workshops biex iżżid is-sensibilizzazzjoni dwar il-Gwida l-ġdida dwar ix-Xiri Soċjali (mistennija fl-2021) u l-użu ta’ kriterji u klawżoli soċjali minn xerrejja pubbliċi sabiex jiġu appoġġati l-organizzazzjonijiet tal-ekonomija soċjali, u jiġu mmassimizzati l-opportunitajiet għar-responsabbiltà soċjali fl-oqsma tal-manifattura tal-prodotti u l-forniment tas-servizzi. Tista’ wkoll taġġorna l-kampanja #WeBuySocialEU li ġabret u xerrdet 71 prattika tajba u sensiela ta’ vidjos (7) biex tispira u tħeġġeġ lix-xerrejja pubbliċi jużaw l-akkwist pubbliku bħala mod kif jinkiseb impatt soċjali u etiku pożittiv. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Permezz tal-impenn għall-integrazzjoni tal-kriterji minimi tal-akkwist pubbliku ekoloġiku fl-akkwist pubbliku, l-intraprenditorija soċjali u l-ekonomija soċjali se jiġu promossi, b’effetti pożittivi kemm għall-SMEs kif ukoll għall-konsumaturi flimkien mal-organizzazzjonijiet ikkonċernati. Barra minn hekk, l-amministrazzjonijiet għandhom jiżguraw li l-introduzzjoni ta’ kriterji ambjentali ma twassalx għal żieda sinifikanti fil-piż amministrattiv. Dan il-piż li wieħed jiltaqa’ miegħu permezz tal-proċess tal-akkwist huwa wieħed mill-ostakli ewlenin għall-parteċipazzjoni tal-SMEs. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | L-akkwist pubbliku ċirkolari se jippermetti lill-amministrazzjonijiet imorru lil hinn mill-kriterju tal-orħos prezz fil-ħin tax-xiri u jevalwaw l-aspetti tal-kwalità u ċ-ċirkolarità tal-offerti, il-kost taċ-ċiklu tal-ħajja ta’ prodott jew servizz, u jużaw kriterji li jmorru lil hinn mill-prezz, bħall-kwalità, is-sostenibbiltà jew l-impatt soċjali. Il-Kummissjoni Ewropea, li diġà żviluppat l-għodod ta’ kejl standardizzati tal-kost taċ-ċiklu tal-ħajja b’aċċess ħieles (8), tinsab f’pożizzjoni tajba biex tipprovdi tali għodod trasparenti u affidabbli, li x-xerrejja jistgħu jużaw b’fiduċja. Dawn l-għodod għandhom jipprovdu wkoll l-għażla li jiġu kkalkulati u inklużi l-kostijiet tal-karbonju tal-prodotti. Il-KESE jappella sabiex ix-xerrejja pubbliċi jiġu mħeġġa jużaw l-għodod eżistenti fl-akkwist pubbliku biex jgħinu fl-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet innovattivi, pereżempju, permezz ta’ sħubiji għall-innovazzjoni jew djalogi kompetittivi. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | L-għan tal-akkwist pubbliku ċirkolari għandu jkun li jorjenta l-kuntratti lejn l-issodisfar ta’ ħtieġa partikolari minflok sempliċement ix-xiri ta’ prodott speċifiku bħala parti minn proċess ta’ rutina. B’mod partikolari, studju aktar komprensiv tal-ħtiġijiet se jippermetti l-adozzjoni ta’ approċċ funzjonali jew ibbażat fuq il-prestazzjoni. B’dan il-mod, huwa possibbli li tiġi inkorporata aktar flessibbiltà fil-proċess, u li jiġu innovati u pprovduti l-aktar soluzzjonijiet effettivi, u b’hekk jitnaqqsu l-kostijiet u l-użu tar-riżorsi. L-aħjar mod li bih jistgħu jinkisbu approċċi funzjonali u bbażati fuq il-prestazzjoni huwa permezz tal-akkwist ta’ servizzi aktar milli ta’ prodotti, inklużi servizzi ta’ manutenzjoni u ta’ teħid lura. Id-domanda għal servizzi bħal dawn se toħloq opportunitajiet ġodda ta’ negozju fil-livell lokali. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | L-akkwist pubbliku ċirkolari jista’ jkopri l-promozzjoni tal-ekodisinn ta’ prodott u d-disinn tiegħu għar-riċiklabbiltà, ir-responsabbiltà estiża tal-produttur, il-prevenzjoni tal-iskart, il-materjali tal-imballaġġ, u l-kondiviżjoni, l-ekonomija kollaborattiva, l-użu mill-ġdid u r-rikostruzzjoni. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Id-Direttivi ma jinkludu ebda regola obbligatorja speċifika dwar l-emissjonijiet jew l-ekonomija ċirkolari, iżda jippermettu lill-awtoritajiet pubbliċi:






  — | jużaw l-akkwist strateġiku, li huwa mod rilevanti u b’saħħtu biex jiġu indrizzati l-isfidi soċjetali, ambjentali u ekonomiċi sabiex isawru l-mod li bih kemm is-settur pubbliku kif ukoll dak privat jaġixxu fis-suq; |
| --- | --- | --- |

3.10.

—

jużaw l-akkwist strateġiku, li huwa mod rilevanti u b’saħħtu biex jiġu indrizzati l-isfidi soċjetali, ambjentali u ekonomiċi sabiex isawru l-mod li bih kemm is-settur pubbliku kif ukoll dak privat jaġixxu fis-suq;

| — | jindirizzaw l-għanijiet soċjetali komuni fil-proċess tal-akkwist abbażi ta’ kunsiderazzjonijiet soċjali fl-għoti ta’ kuntratti b’enfasi fuq il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri, l-opportunitajiet ta’ impjieg u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni (9). |
| --- | --- |

—

jindirizzaw l-għanijiet soċjetali komuni fil-proċess tal-akkwist abbażi ta’ kunsiderazzjonijiet soċjali fl-għoti ta’ kuntratti b’enfasi fuq il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri, l-opportunitajiet ta’ impjieg u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni (9).

Possibbiltà waħda hija li jiġi kkunsidrat li tinbidel is-sistema attwali, li tħalli d-deċiżjoni li jintuża l-akkwist strateġiku fil-parti l-kbira f’idejn l-Istati Membri, bi kriterji minimi tal-UE f’ċerti oqsma bħas-sostenibbiltà u l-Kost taċ-Ċiklu tal-Ħajja. Politika bħal din fl-istess ħin tista’ tħeġġeġ qafas tar-riċerka u l-iżvilupp sabiex jinħolqu soluzzjonijiet ċirkolari.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.   SMEs

| 4.1.1. | L-għan huwa li tiżdied il-parteċipazzjoni tal-SMEs u tal-intrapriżi soċjali fl-akkwist pubbliku permezz ta’ akkwist pubbliku ċirkolari innovattiv u aktar professjonalizzazzjoni tal-partijiet ikkonċernati kollha. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Huwa meħtieġ li jiġu appoġġjati fornituri potenzjali — speċjalment l-SMEs u l-intrapriżi soċjali — biex jagħmlu l-offerti għal kuntratti pubbliċi ċirkolari. Ħafna SMEs għadhom mhumiex konxji tal-opportunitajiet tas-suq u kif jistgħu jsibuhom, inkluż kif jużaw it-Tenders Electronic Daily (il-portal TED) (10), u kif isibu offerti f’pajjiżi oħra, u jsibuha diffiċli biex jipprovdu evidenza ambjentali u soċjali meħtieġa mix-xerrejja sabiex iqabblu l-offerti. Akkwist effettiv u effiċjenti jeħtieġ offerti ta’ kwalità. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | F’dan il-kuntest, il-kriterji soċjali u ambjentali jistgħu jħallu impatt fuq liema SMEs jistgħu joffru l-prodotti u s-servizzi tagħhom. Sabiex jikkonformaw ma’ dawn il-kriterji, l-SMEs se jkollhom jagħmlu investimenti sinifikanti mingħajr ebda garanzija. Għalhekk, l-amministrazzjonijiet jeħtiġilhom joqogħdu attenti li ma jagħtux kuntratti bbażati primarjament, jew esklużivament, fuq l-orħos prezz, peress li dan ikun ta’ dannu għall-SMEs. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Iż-żieda fl-effiċjenza tar-riżorsi u l-mira għas-sostenibbiltà għandhom rwol fl-innovazzjoni u l-vantaġġ kompetittiv għal parti mis-sistema ta’ produzzjoni, u dan huwa saħansitra aktar minnu fil-każ tal-SMEs. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Dan l-approċċ innovattiv għall-akkwist pubbliku ċirkolari mhux biss jopera fil-livell nazzjonali jew reġjonali, iżda mingħajr dubju fil-livell lokali wkoll, fejn l-impatt tiegħu se jkun l-aktar b’saħħtu fil-każ tal-SMEs u l-kooperattivi. L-Inizjattiva għax-Xerrejja l-Kbar tal-KE dwar il-kostruzzjoni ċirkolari u sostenibbli, pereżempju, għandha l-għan li żżid l-adozzjoni ta’ akkwist innovattiv li jiffoka fuq siti ta’ kostruzzjoni b’emissjonijiet żero, vetturi elettriċi heavy-duty, u materjal ta’ kostruzzjoni ċirkolari. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Se jingħata impetu akbar lill-innovazzjoni kummerċjali; jista’ jkun mistenni monitoraġġ semplifikat (riżultati ekonomiċi u ambjentali); id-diġitalizzazzjoni tal-proċeduri se tgħin lill-entitajiet ekonomiċi żgħar jieħdu sehem fis-sejħiet għall-offerti. |
| --- | --- |

4.1.6.

4.2.   Klawżoli u Tikketti

| 4.2.1. | L-obbligu li jiġu applikati l-kriterji minimi tal-UE għall-akkwist pubbliku ekoloġiku għal offerti ta’ kwalunkwe ammont (jiġifieri għal 100 % tal-valur ibbażat fuq l-offerta minflok perċentwal tal-offerta) se jiffaċilita t-tranżizzjoni u jiżgura li l-akkwist ikun kemm “ekoloġiku” kif ukoll “sostenibbli”. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Il-fatt li l-inklużjoni ta’ klawżoli soċjali fis-sejħiet għall-offerti ssir obbligatorja għall-għoti ta’ kuntratti ta’ konċessjoni u kuntratti għal xogħlijiet u servizzi, fost affarijiet oħra, speċjalment — iżda mhux biss — dawk relatati ma’ xogħol li jirrikjedi ħafna ħaddiema (bħal servizzi tat-tindif u tal-catering u oħrajn), se jiżgura li l-evalwazzjoni tal-aspett soċjali — li, flimkien mal-aspetti ekonomiċi u ambjentali, jirrappreżenta t-tielet pilastru tal-iżvilupp sostenibbli — issir parti permanenti tal-proċeduri tal-offerti. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Il-klawżoli soċjali jirrigwardaw l-applikazzjoni korretta tal-ftehim kollettiv applikabbli li jkopri lill-ħaddiema kollha. Barra minn hekk, huma jistgħu jkunu utli wkoll għall-interess soċjali ġenerali: l-impjieg ta’ gruppi f’riskju, u proġetti tal-ekonomija soċjali. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Fejn ikun possibbli, l-awtorità kontraenti għandha titlob ekotikketta jew ċertifikazzjoni fl-ispeċifikazzjonijiet tal-offerti. L-ekotikketti jistgħu jkunu għodda siewja għax-xerrejja. Bħalissa, ix-xerrejja jistgħu jispeċifikaw li l-prodotti u s-servizzi jridu jikkonformaw mal-ispeċifikazzjonijiet tekniċi ta’ ekotikketta. Huma jistgħu jitolbu ċerta ekotikketta, madankollu jridu jiżguraw li din tissodisfa ċerti kundizzjonijiet stabbiliti fid-Direttivi dwar l-Akkwist Pubbliku. Dan huwa kkumplikat u, f’ħafna każijiet, ix-xerrejja ma jkollhomx ir-riżorsi u l-ħin biex jagħmlu dan. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | L-ekotikketti huma mekkaniżmu tajjeb li għandu jintuża jekk l-aspetti ta’ ċirkolarità jkunu jistgħu jiġu inklużi, iżda d-Direttivi attwali jagħmluha kkumplikata bla bżonn għax-xerrej — huma jagħmlu enfasi fuq il-fatt li x-xerrej ikun jaf eżatt xi jkun inkluż fl-ekotikketta. Madankollu, il-punt tal-ekotikketta huwa li jagħmilha aktar faċli għal xerrej billi ma jkollux għalfejn jifhem id-dettalji tekniċi kollha ta’ prodott/servizz u l-impatt tiegħu. Huwa importanti li l-ekotikketta tiġi fdata u vverifikata bir-reqqa biex jiġu evitati dikjarazzjonijiet foloz u l-greenwashing. Hekk kif ix-xerrejja jersqu lejn approċċi aktar funzjonali jew ibbażati fuq il-prestazzjoni, id-domanda għal servizzi tal-ekonomija ċirkolari se tiżdied. L-ekotikketti jistgħu jingħataw ukoll għas-servizzi, bħall-Ekotikketta reċenti tal-UE għas-Servizzi tat-Tindif. |
| --- | --- |

4.2.5.

4.3.   Taħriġ

| 4.3.1. | Huwa essenzjali li x-xerrejja pubbliċi jiġu mħarrġa fl-aspetti legali u tekniċi tal-akkwist pubbliku ċirkolari u l-kunċett tal-kost taċ-ċiklu tal-ħajja, u li jiġu mħarrġa dawk ix-xerrejja li huma utenti finali fl-użu sostenibbli tal-prodotti. L-ICLEI (11), flimkien ma’ organizzazzjonijiet oħra, aġġorna s-sett ta’ għodod tal-KE għat-taħriġ tal-akkwist pubbliku ekoloġiku. Programm ta’ taħriġ tal-Kummissjoni għall-persunal rilevanti biex isiru speċjalisti tal-akkwist pubbliku ċirkolari f’oqsma differenti jkun investiment li fl-aħħar mill-aħħar jista’ jwassal għal nefqa aktar baxxa u b’hekk għall-iffrankar. Ħiliet personali bħal kapaċitajiet tad-djalogu tas-suq huma importanti wkoll. Il-kollaborazzjoni u d-djalogu bejn ix-xerrejja u l-fornituri jgħinu lix-xerrejja jifhmu dak li huwa disponibbli fis-suq u jgħinu lill-fornituri jħejju rwieħhom biex jissodisfaw il-ħtiġijiet futuri tax-xerrejja. It-taħriġ tal-persunal rilevanti biex isiru speċjalisti tal-akkwist ċirkolari f’oqsma differenti huwa investiment li fl-aħħar mill-aħħar jista’ jwassal għal nefqa aktar baxxa u b’hekk għall-iffrankar. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li jiġu appoġġjati fornituri potenzjali — speċjalment l-SMEs u l-intrapriżi soċjali — biex jagħmlu offerti għal kuntratti pubbliċi ċirkolari. |
| --- | --- |

4.3.1.

4.4.   Promozzjoni

| 4.4.1. | Huwa vitali li tiġi promossa l-idea tal-akkwist pubbliku ċirkolari, jew permezz ta’ komunikazzjoni usa’ ta’ eżempji u prattiki tajbin, jew possibbilment permezz ta’ azzjonijiet oħra ta’ ġestjoni, bħal kampanji promozzjonali jew, fejn adatt, inizjattivi pubbliċi u ta’ taħriġ li l-KESE jista’ jappoġġa u jorganizza. Minbarra xerrejja b’ħiliet, l-akkwist pubbliku ċirkolari jirrikjedi li dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet ikunu dedikati, u jirrikjedi wkoll utenti informati, maniġers tal-kuntratti u fornituri involuti li jistgħu jissodisfaw ħtiġijiet ġodda. Il-proġetti pilota jipprovdu opportunità ideali għax-xerrejja pubbliċi biex jibnu l-kapaċità, iżidu l-għarfien u jikkatalizzaw il-bidla fis-suq permezz tal-għoti ta’ opportunitajiet ta’ negozju reali. Il-flussi ta’ finanzjament futuri Ewropej għandhom ikomplu jappoġġjaw proġetti pilota tal-akkwist pubbliku ċirkolari innovattivi li jippromovu t-tagħlim permezz tat-twettiq u jipprovdu opportunitajiet għal żieda fl-iskala u r-replikazzjoni. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Sa mill-2010, il-Kummissjoni ġabret 189 eżempju ta’ ispirazzjoni ta’ akkwist pubbliku ekoloġiku. Fl-2021, se jitħejjew 12-il eżempju ieħor. Ħafna minn dawn jesponu wkoll l-akkwist pubbliku ċirkolari. Dan jista’ jżid l-isforzi għall-promozzjoni ta’ prattiki tajba li nxterdu madwar l-Istati Membri kollha (12). |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Il-Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari tnediet bħala inizjattiva konġunta mill-Kummissjoni Ewropea u l-KESE f’Marzu 2017. Hija tiġbor flimkien il-partijiet interessati attivi fil-qasam tal-ekonomija ċirkolari fl-Ewropa, u tiffaċilita l-iskambju ta’ prattiki tajba, għarfien u lezzjonijiet meħuda fl-ekonomija ċirkolari (13) (14). |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Xi pajjiżi għandhom għotjiet ta’ akkwist nazzjonali, u normalment jinkludu element għal akkwist ekoloġiku/innovattiv/soċjali. Il-KESE jipproponi l-ħolqien ta’ Premju Ewropew għall-Akkwist Pubbliku. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | L-istituzzjonijiet tal-UE għandhom ukoll imexxu bl-eżempju, billi jwettqu akkwist pubbliku ċirkolari u juru dan permezz ta’ studji tal-każijiet biex jiġu enfasizzati l-opportunitajiet u l-benefiċċji disponibbli għax-xerrejja pubbliċi kollha. B’mod ġenerali, l-offerti kollha jridu jinkludu l-kriterji tal-akkwist pubbliku ekoloġiku. |
| --- | --- |

4.4.5.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  https://ec.europa.eu/growth/single-market/public-procurement_mt

1

(2)  Il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat fuljett utli dwar dan is-suġġett fl-2017: https://ec.europa.eu/environment/gpp/pdf/cp_european_commission_brochure_en.pdf

2

(3)  Ara l-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari tal-Kummissjoni; l-Opinjoni tal-KESE dwar il-“Pjan ta’ Azzjoni ġdid dwar l-Ekonomija Ċirkolari”, u r-rapport fuq inizjattiva proprja tal-Parlament Ewropew.

3

(4)  ĠU C 364, 28.10.2020, p. 94

4

(5)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020XC0401(05)&from=MT

5

(6)  Se tissemma fil-Gwida dwar ix-Xiri Soċjali tal-KE li qed titħejja.

6

(7)  #webuysocialeu – YouTube.

7

(8)  L-ispejjeż tul iċ-ċiklu tal-ħajja — L-Akkwist pubbliku ekoloġiku — L-Ambjent — Il-Kummissjoni Ewropea (europa.eu).

8

(9)  EASME (europa.eu), Pursuing social goals through public procurement (It-twettiq tal-għanijiet soċjali permezz tal-akkwist pubbliku).

9

(10)  https://ted.europa.eu/TED/browse/browseByMap.do.

10

(11)  ICLEI — Gvernijiet Lokali għas-Sostenibbiltà (https://iclei-europe.org).

11

(12)  Ara https://ec.europa.eu/environment/gpp/case_group_en.htm?etrans=mt

12

(13)  Eżempju tajjeb ta’ pjan ta’ akkwist lokali huwa l-pjan ta’ Amsterdam https://mk0mraduurzaamnh901f.kinstacdn.com/wp-content/uploads/2020/01/MRA_CirculairInkopen_ENGdef01.pdf.

13

(14)  Ara https://circulareconomy.europa.eu/platform/en/good-practices.

14

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/23 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/23

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-ebda Patt Ekoloġiku mingħajr patt soċjali”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2021/C 341/03)

| Relatur: | Norbert KLUGE |
| --- | --- |

Relatur:

Norbert KLUGE

| Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura |
| | Opinjoni fuq inizjattiva proprja |
| Sezzjoni responsabbli | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 11.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 213/3/12 |

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

20.2.2020

Bażi legali

Artikolu 32(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni responsabbli

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

11.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

213/3/12

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | L-Istati, il-kumpaniji u ċ-ċittadini flimkien iridu jindirizzaw l-isfidi fundamentali u li qed jevolvu b’mod rapidu. Huma għandhom jieħdu responsabbiltà konġunta biex ħadd ma jitħalla jibqa’ lura. L-irkupru jrid ikun imsejjes fuq “il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem u dawk soċjali, il-valuri demokratiċi u l-istat tad-dritt, l-isfruttar tal-potenzjal sħiħ tas-Suq Uniku, il-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), il-ħolqien ta’ ekonomija ċirkolari u l-kisba tan-newtralità klimatika fl-UE sa mhux aktar tard mill-2050” (1). Il-KESE jissottolinja l-fatt li l-Unjoni Ewropea għandu jkollha rwol ewlieni f’dan il-proċess, inkluż globalment. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | It-tranżizzjoni lejn paradigmi ekonomiċi aktar ekoloġiċi u aktar sostenibbli se tiskatta spejjeż ekonomiċi għoljin li jġorru r-riskju ta’ żieda fl-inugwaljanza soċjali u l-erożjoni tal-koeżjoni soċjali (2). Mhux se jkun hemm “Patt Ekoloġiku” mingħajr “Patt Soċjali” integrat. Hemm diversi komponenti ta’ politika ewlenin meħtieġa biex jiggarantixxu rabta mill-qrib bejn il-Patt Ekoloġiku u l-ġustizzja soċjali. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-promozzjoni tal-impjiegi u l-ħiliet, it-tranżizzjonijiet bla xkiel u d-djalogu soċjali dinamiku huma elementi importanti b’mod ċar. Madankollu, Patt Soċjali bħala parti essenzjali ta’ Patt Ekoloġiku Ġdid huwa ċertament mhux relatat biss max-“xogħol”. Dan jikkonċerna l-introjtu, is-sigurtà soċjali u l-appoġġ fiskali għal dawk kollha li jkollhom bżonnu, inklużi dawk mingħajr l-ebda aċċess għax-xogħol. L-inklużjoni tal-atturi kollha tas-soċjetà ċivili għandha tkun sforz kondiviż u tħassib komuni, anke fit-teħid tad-deċiżjonijiet tal-kumpaniji – jiġifieri, trid titqies l-inklużjoni tal-aktar gruppi vulnerabbli. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-kumpaniji jridu jikkontribwixxu għall-Patt Ekoloġiku/Soċjali fi ħdan il-kapaċitajiet partikolari tagħhom. Naturalment, dawn għandhom iżommu l-għan li jkunu profittabbli u kompetittivi. Fl-istess ħin, dawn jista’ jkollhom rwol aktar prominenti fil-ġestjoni tal-kontribuzzjonijiet speċifiċi tagħhom biex il-Patt Ekoloġiku, il-Pjani għall-Irkupru u r-Reżiljenza u t-trasformazzjoni industrijali jirnexxu u jkunu ta’ benefiċċju soċjali. Dan jinkludi l-promozzjoni tal-intraprenditorija u r-rwol speċjali tal-SMEs, kif ukoll ir-rwol tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, li għandhom jitqiesu bħala atturi komplementari fir-rabta bejn is-swieq tax-xogħol reġjonali u lokali mal-bidla industrijali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Wieħed mill-komponenti ewlenin ta’ dan l-approċċ huwa djalogu soċjali b’saħħtu u li jħares ’il quddiem (3). Dan se jappoġġja wkoll governanza korporattiva aktar miftuħa u orjentata lejn il-parteċipazzjoni. Filwaqt li t-teħid effettiv ta’ deċiżjonijiet huwa wieħed mill-prerekwiżiti ewlenin għas-suċċess tal-kumpaniji u filwaqt li l-bordijiet tagħhom jeħtieġ li jżommu l-flessibbiltà biex jibbilanċjaw l-interessi individwali tal-partijiet ikkonċernati, id-djalogu soċjali jista’ jkollu rwol kostruttiv sabiex tittejjeb il-kwalità tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-kumpaniji, kif ikkonfermaw ħafna studji empiriċi. Il-workers’ voice (4) tfittex li twettaq bidla pożittiva fit-tul fil-kumpanija billi tibbaża fuq l-għarfien intern dwar il-proċeduri tagħha, u b’hekk ittejjeb il-ġestjoni tar-riskju u l-kontroll tal-konformità. Dan iżid il-livell ta’ informazzjoni u l-kwalità tad-deċiżjonijiet li għandhom jittieħdu fil-bordijiet. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jirrikonoxxi l-fehim tal-Kummissjoni Ewropea ta’ din il-kwistjoni espress fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (ta’ Marzu 2021): Hekk kif l-Ewropa timxi minn rispons għall-kriżijiet għall-irkupru, id-djalogu soċjali, l-informazzjoni, il-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni tal-ħaddiema u tar-rappreżentanti tagħhom f’livelli differenti (inkluż fil-livell tal-kumpaniji u dak settorjali) għandhom rwol importanti fit-tiswir tat-tranżizzjonijiet ekonomiċi u fit-trawwim tal-innovazzjoni fil-post tax-xogħol, b’mod partikolari fid-dawl tat-tranżizzjonijiet doppji kontinwi u l-bidliet fid-dinja tax-xogħol (5). Il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-awtoritajiet nazzjonali u l-imsieħba soċjali jiżguraw li l-ħaddiema jkunu infurmati u kkonsultati u jippromovu l-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fil-livell tal-kumpaniji bil-għan li titrawwem l-innovazzjoni fil-post tax-xogħol. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Dan il-fehim sistematiku tal-workers’ voice fit-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-kumpaniji rigward ir-ristrutturar u l-innovazzjoni fid-dinja tax-xogħol għandu jitqies ukoll fir-riforma tas-Semestru Ewropew u l-pjani nazzjonali għar-reżiljenza. Il-politika kummerċjali tal-UE tista’ tagħmel użu akbar minn dan fit-tfassil tal-politika kummerċjali komuni tagħha. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Għalkemm il-qafas ta’ governanza korporattiva eżistenti tal-UE jipprovdi gwida għall-kumpaniji dwar il-kunsiderazzjoni ta’ interessi varjati tal-partijiet ikkonċernati, il-governanza korporattiva sostenibbli tirrikjedi fehim usa’ u pluralistiku ta’ x’suppost tkun kumpanija. Filwaqt li jirrikonoxxi l-importanza essenzjali tal-azzjonisti fis-sorveljanza tal-kumpaniji, il-KESE jixtieq jara inċentiv biex tiġi kkunsidrata liġi tal-kumpaniji aktar adatta u orjentata lejn il-partijiet ikkonċernati, fil-qafas korporattiv tal-UE, filwaqt li rikonoxxuta b’mod sistematiku l-workers’ voice. Opinjonijiet kondiviżi b’mod aktar wiesa’ u approċċ li jħares ’il quddiem ta’ dan it-tip għandhom iservu biex jiġu indirizzati aħjar l-isfidi enormi li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima u l-bidla diġitali u dawk li jirriżultaw mill-irkupru mill-pandemija tal-COVID-19.
  Governanza korporattiva tajba għandha tinftiehem mill-perspettiva tas-soċjetà, li tgħaqqad l-“ispejjeż” li tinvolvi s-sostenibbiltà għal kumpanija mal-benefiċċji li s-soċjetà tikseb minn governanza korporattiva aktar sostenibbli. Flimkien mal-benefiċċji ambjentali, dawn jinkludu avvanzi f’soċjetà aktar inklużiva, jiġifieri permezz tar-reklutaġġ ta’ forza tax-xogħol aktar varjata. |
| --- | --- |

1.8.

Governanza korporattiva tajba għandha tinftiehem mill-perspettiva tas-soċjetà, li tgħaqqad l-“ispejjeż” li tinvolvi s-sostenibbiltà għal kumpanija mal-benefiċċji li s-soċjetà tikseb minn governanza korporattiva aktar sostenibbli. Flimkien mal-benefiċċji ambjentali, dawn jinkludu avvanzi f’soċjetà aktar inklużiva, jiġifieri permezz tar-reklutaġġ ta’ forza tax-xogħol aktar varjata.

| 1.9. | Il-vuċi tal-partijiet ikkonċernati kollha, speċjalment tal-ħaddiema bħala elementi kostitwenti tal-kumpanija, trid tkun parti integrali mill-isforzi biex il-kumpaniji sostenibbli u kompetittivi futuri jitrawmu f’ambjent b’saħħtu. L-SMEs, il-kooperattivi u l-operazzjonijiet tal-ekonomija soċjali għandhom rwol importanti f’dan il-kunċett. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jrid jara ħsieb aktar miftuħ u inklużiv dwar il-qafas tal-UE fil-qasam tal-ekonomija sabiex tissaħħaħ il-pożizzjoni taċ-ċittadini proattivi bħala intraprendituri, ħaddiema u konsumaturi/prosumaturi u jippermetti lill-organizzazzjonijiet demokratiċi u rappreżentattivi tiegħu jantiċipaw u jsawru l-bidla (6). Barra minn hekk, il-kumpaniji għandhom ikunu ggwidati biex jagħtu l-kontribut tagħhom għal soċjetà aktar inklużiva. Dan huwa l-aktar mod effettiv biex jintlaħaq l-objettiv tal-UE li “ħadd ma jitħalla jibqa’ lura”. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jqis li għandu jitħeġġeġ il-ħolqien ta’ valur fit-tul bħala dmir tad-diretturi eżekuttivi billi jiġu segwiti interessi fit-tul u, għalhekk, titjieb ir-responsabbiltà tad-diretturi lejn is-sostenibbiltà tal-kumpaniji. Il-kontribut tal-ħaddiema permezz ta’ mezzi adatti jista’ jkollu wkoll impatt pożittiv fuq l-istrateġiji u l-investimenti korporattivi fit-tul. F’diversi okkażjonijiet, metodi bħar-rappreżentanza tal-ħaddiema fil-livell tal-bordijiet urew il-kontribut pożittiv tagħhom għall-istrateġiji u l-investimenti korporattivi fit-tul (7). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Id-dimensjoni soċjali jeħtieġ li tiġi rikonoxxuta fl-istrateġija industrijali aġġornata futura u fl-aspetti ekonomiċi u ekoloġiċi kif ukoll f’dawk soċjali, meta jiġu żviluppati Indikaturi Ewlenin tal-Prestazzjoni (KPIs) biex titkejjel aħjar it-trasformazzjoni tal-industrija Ewropea u r-reżiljenza tagħha fil-perjodu ta’ wara l-pandemija, li għandha tiġi inkluża fl-aġġornament tal-istrateġija industrijali tal-UE li ġie ppubblikat mill-Kummissjoni fil-5 ta’ Mejju 2021. L-aspetti soċjali (inkluż ix-xogħol) kif ukoll dawk ekonomiċi u ekoloġiċi għandhom jitqiesu fuq l-istess livell. Minbarra l-politika industrijali u s-swieq finanzjarji, għandha titqies ukoll id-dimensjoni ambjentali u soċjali tal-KPIs fis-sistemi ta’ kontabilità tal-ġestjoni korporattiva u fit-teħid tad-deċiżjonijiet u l-kapital naturali (8), soċjali u dak uman għandu jitkejjel ukoll flimkien mal-kapital finanzjarju. Il-leġiżlazzjoni Ewropea għandha tappoġġja l-istandards tal-kontabilità fl-Ewropa li jirriflettu b’mod adegwat l-ispejjeż soċjali u ekonomiċi reali. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Filwaqt li jqis dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-KESE jixtieq jiftaħ id-diskussjoni politika fil-livelli kollha dwar kif jinħoloq Qafas ġdid tal-Partijiet Ikkonċernati tal-UE. Il-Parlament Ewropew u l-Presidenzi tal-Kunsill tal-UE li ġejjin jeħtieġ li jmexxu dan id-dibattitu dwar kif l-interazzjoni tal-gruppi ta’ interess kollha tista’ tiġi mmappjata mill-aspett politiku u anki, eventwalment, f’Qafas tal-Partijiet Ikkonċernati legali tal-UE mtejjeb bħala wieħed mill-prerekwiżiti ewlenin għal kumpaniji li ma jagħmlux ħsara lill-klima u reżiljenti, ekonomikament ta’ suċċess, sostenibbli fit-tul – u fl-istess ħin soċjalment responsabbli. Dan għandu jinkludi kunsiderazzjoni tal-imġiba tal-investituri u tas-swieq kapitali. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Sabiex il-parteċipazzjoni fil-livell Ewropew tkun possibbli u sabiex tiġi żgurata informazzjoni diretta, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tal-UE u lill-Parlament tal-UE jsegwu d-diskussjoni dwar direttiva qafas tal-UE għal standards minimi dwar l-informazzjoni, il-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fil-livell tal-bord f’każijiet fejn il-kumpaniji jadottaw il-liġi tal-kumpaniji tal-UE. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Il-kwalità għolja fit-teħid tad-deċiżjonijiet tal-kumpaniji hija fl-akbar interess tal-partijiet ikkonċernati kollha, inklużi l-azzjonisti. F’dan l-ispirtu, u xprunat mill-objettivi tal-UE fl-ambitu tal-Patt Ekoloġiku u l-Programm ta’ Rkupru ta’ Next GenerationĠenerazzjoni li Jmiss, il-KESE jitlob lil dawk li jfasslu l-politika tal-UE jirrevedu mill-ġdid il-qafas tal-UE dwar il-governanza korporattiva inkluża d-Direttiva tal-azzjonisti, bil-għan li jkun hemm aktar titjib. Madankollu, il-KESE jisħaq fuq l-importanza tal-valutazzjoni tal-impatt u l-aderenza mal-prinċipji ta’ regolamentazzjoni aħjar fi kwalunkwe azzjoni regolatorja possibbli f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Filwaqt li r-responsabbiltajiet tal-atturi kollha (il-kumpaniji, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili) iridu jkunu ċari, il-KESE jirrakkomanda li f’dibattitu bħal dan issir enfasi qawwija favur qafas aħjar tal-UE għal governanza korporattiva tajba dwar ir-rabta mal-politiki attivi tas-suq tax-xogħol u l-impatti reġjonali tagħhom, fuq servizzi pubbliċi tal-impjiegi effettivi, sistemi tas-sigurtà soċjali adattati għall-bidliet fix-xejriet tas-swieq tax-xogħol u fuq l-istabbiliment ta’ xbieki ta’ sikurezza adegwati f’termini ta’ introjtu minimu u servizzi soċjali għal-aktar gruppi vulnerabbli. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | B’segwitu għall-kunċett ta’ governanza korporattiva tajba għal Patt Ekoloġiku b’suċċess b’Patt Soċjali inklużiv, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex fil-Programm ta’ Ħidma tagħha tinkorpora mudell usa’ ta’ partijiet ikkonċernati bħala punt ta’ riferiment għal governanza korporattiva sostenibbli. Id-dibattitu dwar dan jista’ jibbaża fuq riżoluzzjonijiet, opinjonijiet u rapporti diġà adottati kemm mill-KESE kif ukoll mill-PE. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Il-Patt Ekoloġiku u l-irkupru mill-COVID-19 bħala suġġett tat-Tranżizzjoni Ġusta tal-Ewropa

| 2.1. | Il-qafas regolatorju Ewropew għadu mhux ekwivalenti għalkollox għall-għanijiet soċjali, ekoloġiċi u ekonomiċi. Filwaqt li l-“Pjan ta’ Azzjoni għall-finanzjament tat-tkabbir sostenibbli” (9), li għandu l-għan li jidderieġi mill-ġdid il-flussi tal-kapital lejn ekonomija aktar sostenibbli, jintegra s-sostenibbiltà fil-ġestjoni tar-riskju u jrawwem it-trasparenza u l-perspettiva fit-tul, jirreferi għad-dimensjonijiet ambjentali, ekonomiċi u soċjali tas-sostenibbiltà, is-sistema ta’ klassifikazzjoni unifikata (jew tassonomija) għal attivitajiet sostenibbli s’issa tiddefinixxi biss kriterji għal attivitajiet ekonomiċi ambjentalment sostenibbli, filwaqt li tipposponi definizzjoni ta’ kriterji soċjali (10). F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni Ewropea tara lill-investituri (u l-ħaddiema wkoll jinvestu fil-kumpanija tagħhom stess) bħala waħda mill-forzi mexxejja għall-iżvilupp sostenibbli u qed tesplora wkoll modi kif tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-konsumaturi u partijiet ikkonċernati oħra fit-tranżizzjoni tas-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-effetti tal-pandemija tal-COVID-19 fuq l-impjiegi u l-kumpaniji huma bla preċedent, jaffettwaw is-saħħa u s-sikurezza, l-organizzazzjoni tax-xogħol u l-kundizzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji tal-kumpaniji u jaċċelleraw ir-ristrutturar korporattiv u t-tendenzi tad-diġitalizzazzjoni, kif ukoll il-polarizzazzjoni fis-swieq tax-xogħol tagħna. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Fid-dawl ta’ dawn l-inċertezzi, il-politiki Ewropej iridu jġibu titjib reali fil-ħajja tan-nies (11). Il-mudell soċjali ta’ soċjetajiet inklużivi, pluralisti u demokratiċi, jeħtieġ soċjetà ċivili reżiljenti u ambjent soċjali sod u sostenibbli bbażat fuq il-politiki nazzjonali u fuq l-integrazzjoni relatata max-xogħol. Inkella, in-nazzjonaliżmu u l-populiżmu qed jheddu dejjem aktar li jdawru l-valuri demokratiċi u jimminaw l-istabbiltà soċjali u politika. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Hemm ħtieġa ġenwina li jiġi żviluppat kunċett wiesa’ tad-dimensjoni soċjali biex il-Patt Ekoloġiku jiġi appoġġjat, inklużi l-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha. Dan l-approċċ għandu jkopri l-politiki rilevanti tal-UE kif ukoll tal-Istati Membri, bħall-impjiegi, il-protezzjoni soċjali u l-benesseri, is-saħħa u l-edukazzjoni u t-taħriġ, b’enfasi fuq l-aktar gruppi vulnerabbli fis-soċjetà. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | L-Istati Membri tal-UE għandhom jippromovu riformi strutturali speċjalment fil-politiki tal-protezzjoni soċjali, tal-impjiegi u tal-edukazzjoni u t-taħriġ bil-għan li jkunu mgħammra aħjar biex jiffaċċjaw l-isfidi ta’ tranżizzjoni ġusta. Dan ifisser politiki attivi tas-suq tax-xogħol, servizzi pubbliċi tal-impjiegi effettivi, sistemi tas-sigurtà soċjali adattati għall-bidliet fix-xejriet tas-suq tax-xogħol u l-istabbiliment ta’ xbieki ta’ sikurezza adegwati f’termini ta’ introjtu minimu u servizzi soċjali għall-aktar gruppi vulnerabbli. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-kumpaniji sostenibbli jeħtieġ li joħolqu kompetittività, prospetti għal xogħol deċenti u introjtu f’postijiet reżiljenti u f’ambjenti b’saħħithom. Dan huwa wieħed mill-prerekwiżiti ewlenin għall-objettivi u l-valuri Ewropej biex issir il-bidla għal Tranżizzjoni Ġusta ta’ benefiċċju għas-soċjetà ċivili kollha. Fi żminijiet ta’ tranżizzjoni u kriżi, l-involviment tal-impjegati u tal-partijiet ikkonċernati huwa importanti u jista’ jibni bażi soda għall-appoġġ tal-impjegati fi ħdan il-kumpaniji u s-soċjetajiet u b’hekk irawwem is-sigurtà u l-istabbiltà. Dan huwa essenzjali għall-vantaġġ kompetittiv ta’ kumpanija f’soċjetà globali. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Lejn governanza korporattiva ekoloġikament, soċjalment u ekonomikament sostenibbli

| 3.1. | Filwaqt li jiġu rrispettati d-differenzi nazzjonali u tal-intrapriżi, l-informazzjoni, il-konsultazzjoni u l-parteċipazzjoni fil-livell tal-bord huma kwistjoni politika ewlenija għal kumpaniji sostenibbli, li tirfed aktar perspettiva fit-tul u ttejjeb il-kwalità tat-teħid tad-deċiżjonijiet f’aġenda ta’ riforma ekonomika (12). F’dan il-kuntest, ir-“reputazzjoni tajba” ta’ kumpanija ssir vantaġġ kompetittiv. Il-governanza korporattiva sostenibbli trid trawwem enfasi fit-tul u pluralistika fid-deċiżjonijiet tal-kumpaniji, filwaqt li żżomm il-preċiżjoni, il-kwalità u l-effettività tat-teħid tad-deċiżjonijiet. L-interess legali tal-kumpaniji li huma marbuta bid-dmirijiet tad-diretturi għandu jkun distint mill-interess tal-azzjonisti xi kultant ikollu t-tendenza li jiffoka fuq profitt għal żmien qasir. Approċċ pluralistiku, fit-tul u sostenibbli għandu jinkludi wkoll l-interessi tal-impjegati u interessi oħra tal-partijiet ikkonċernati. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Għal dan il-għan, il-Kummissjoni Ewropea ħadet xi passi preliminari lejn inizjattiva leġiżlattiva possibbli dwar id-diliġenza dovuta obbligatorja. Il-KESE jappoġġja dawn l-inizjattivi b’mod qawwi (13). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Barra minn hekk, għandha tiġi diskussa u żviluppata paradigma ġdida ta’ antiċipazzjoni u ġestjoni tal-bidla bħala element ta’ governanza korporattiva “tajba” li tqis ukoll l-ispejjeż soċjali tar-ristrutturar u l-bidla u l-kontribut ta’ kumpanija għal soċjetà aktar inklużiva, flimkien mal-indikaturi tal-ispejjeż u tal-produttività. Għandhom jitqiesu wkoll l-impatti fuq id-distribuzzjoni tal-introjtu, l-ugwaljanza bejn l-etajiet u l-ġeneri, il-postijiet tax-xogħol, il-kwalità ambjentali u tal-impjieg u s-sostenibbiltà u l-inklużjoni soċjali (14). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-kwistjonijiet soċjali għadhom ma jidhrux bl-istess mod fl-indikatur ewlieni tal-prestazzjoni għall-analiżi finanzjarja u l-valwazzjoni tal-kumpanija. Filwaqt li l-Kummissjoni Ewropea tat il-kompitu lill-Grupp Konsultattiv Ewropew għar-Rappurtar Finanzjarju (EFRAG) biex jiżviluppa standard Ewropew ta’ rappurtar, għadu ma jeżistix standard globali ta’ kejl tal-impatt u ta’ valutazzjoni għall-immonetizzar u l-iżvelar tal-impatti tal-attività korporattiva. Il-kejl, l-ipprezzar u r-rappurtar tal-impatt tal-korporazzjonijiet jagħmluha aktar faċli għall-kumpaniji biex isiru newtrali għall-klima. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | F’dan ir-rigward, il-KESE jrid jara progress ċar fir-rieżami li jmiss tad-Direttiva dwar ir-rapportar mhux finanzjarju fil-qasam tal-istandards ta’ rapportar dwar l-aspetti soċjali u tax-xogħol tal-governanza, inklużi l-kundizzjonijiet tax-xogħol, l-ugwaljanza fil-bordijiet u l-impjieg ta’ ħaddiema żvantaġġati jew ħaddiema b’diżabilità. Is-sostenibbiltà globali tal-kumpaniji għandha titkejjel u tiġi vvalutata b’mod preċiż. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | F’konformità mal-objettivi tal-Patt Ekoloġiku u tal-Irkupru, l-għan tal-ġestjoni korporattiva sa dan il-punt li tiġġenera redditi għall-azzjonisti issa għandu jiġi ssupplimentat bl-istess mod bil-perċezzjoni tar-responsabbiltà soċjali u ekoloġika (15). Għalhekk, huwa essenzjali li jiġu żgurati mezzi sistematiċi għall-workers’ voice fit-teħid tad-deċiżjonijiet tal-kumpaniji. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Kif diġà ntqal fl-Opinjoni tal-KESE dwar it-Tranżizzjoni industrijali lejn ekonomija Ewropea ekoloġika u diġitali (16), il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex issaħħaħ u tiżviluppa d-dimensjoni soċjali fl-istrateġija industrijali aġġustata u aġġornata. Dan għandu jkollu impatt ukoll fuq il-KPIs li għandhom jiġu żviluppati, bħall-indirizzar ukoll tal-inklużjoni tal-indikaturi soċjali. Irid ikun hemm vuċi għall-impjegati u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili fil-konsultazzjonijiet dwar il-KPIs xierqa biex jitkejjel is-suċċess tal-Patt Ekoloġiku, kemm fil-livell tal-industrija kif ukoll fil-livell tal-kumpaniji. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ta’ min jikkunsidra jekk il-qafas legali tal-UE għandux jgħin biex jiġi definit standard minimu ta’ informazzjoni obbligatorja, konsultazzjoni u parteċipazzjoni tal-ħaddiema permezz ta’ mezzi adatti eż. fil-bordijiet tal-kumpaniji għall-workers’ voice (17), il-garanzija ta’ informazzjoni bikrija u l-konsultazzjoni tal-ħaddiema, kif ukoll l-antiċipazzjoni tal-bidla. Għalkemm f’dan l-aspett hemm rekord pożittiv, huwa meħtieġ li jittejbu l-implimentazzjoni u l-infurzar. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Fl-istess ħin, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fil-bordijiet tal-kumpaniji u l-pożizzjonijiet maniġerjali eżekuttivi għandha tiżdied. Iridu jiġu evitati l-evażjoni jew it-tnaqqis tal-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fil-livell tal-bord, l-inġinerija legali korporattiva u l-kostruzzjonijiet artifiċjali bħall-kumpaniji fantażma, maħluqa bil-għan li tiġi evitata l-parteċipazzjoni tal-ħaddiema. Għall-parteċipazzjoni tal-ħaddiema fil-livell tal-bord, kif previst fil-liġi nazzjonali ta’ mill-anqas tnax-il Stat Membru, u ġeneralment mifhuma bħala kodeterminazzjoni, dan ifisser approċċ li jiżviluppa b’mod attiv u jippromovi livell minimu obbligatorju ta’ drittijiet ta’ parteċipazzjoni bbażati fuq standards ta’ rappreżentanza minimi Ewropej komuni. Eżempju wieħed huwa d-Direttiva dwar il-Kunsilli tax-Xogħlijiet Ewropej, li għandha tqabbel aħjar ir-realtajiet attwali mal-ħtiġijiet futuri tar-ristrutturar transnazzjonali, l-implimentazzjoni li l-Kunsilli tax-Xogħlijiet Ewropej jingħataw ir-riżorsi u l-kompetenzi meħtieġa u li jiġu previsti sanzjonijiet għall-kumpaniji li ma jobdux ir-regoli. Il-konsultazzjoni settorjali għandu jkollha wkoll rwol aktar attiv. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ewropa soċjali għandha tkun iggwidata minn regoli komuni li jiżguraw li l-korporazzjonijiet u s-sidien tagħhom jaderixxu ma’ “governanza korporattiva tajba”. Dan iservi bħala element essenzjali fi djalogu soċjali effettiv (18). F’dan ir-rigward, qafas legali vinkolanti tal-UE dwar id-diliġenza dovuta u l-imġiba kummerċjali responsabbli b’komponent ta’ involviment tal-ħaddiema se jkollu rwol importanti. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | L-“integrazzjoni tal-parteċipazzjoni” għandha ssir element strutturali trażversali fil-leġiżlazzjoni u l-inizjattivi Ewropej kollha li għandhom impatt fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-għajxien, sabiex jiġu promossi s-sigurtà soċjali u t-tkabbir. |
| --- | --- |

3.11.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  EESC proposals for post-COVID-19 recovery and reconstruction: towards a new societal model (Il-proposti tal-KESE għall-irkupru u r-ristrutturar ta’ wara l-COVID-19: lejn mudell tas-soċjetà ġdid) (mhux disponibbli bil-Malti).

1

(2)  ĠU C 47, 11.2.2020, p. 30.

2

(3)  ĠU C 10, 11.1.2021, p. 14.

3

(4)  Ir-rappreżentanza tal-interessi tal-impjegati fil-livelli tal-ħwienet u tal-kumpaniji minn kunsilli tax-xogħol u rappreżentanti tax-xogħol fil-bordijiet tal-kumpaniji dejjem jinteraġixxu b’mod differenti bħala ekwivalenti funzjonali mad-djalogu soċjali u s-sistemi ta’ negozjar kollettiv f’kuntesti nazzjonali partikolari. Fil-livell tal-UE, għandna definizzjoni ta’ informazzjoni u konsultazzjoni skont id-Direttiva l-Kunsilli tax-Xogħlijiet Ewropej. Fir-rigward tal-parteċipazzjoni fil-bordijiet tal-kumpaniji, il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-Kumpanija Ewropea (SE) tirreferi biss għal dispożizzjonijiet nazzjonali li kienu jeżistu minn qabel. Għal din ir-raġuni, nużaw il-“workers’ voice” bħala terminu ta’ kopertura/ġeneriku biex niffaċilitaw fehim komuni tal-għan ta’ din l-opinjoni.

4

workers’ voice

(5)  https://ec.europa.eu/info/files/european-pillar-social-rights-action-plan_en.

5

(6)  Il-Kummissjoni Ewropea qed tħejji inizjattiva dwar it-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-konsumaturi li se tkopri wkoll ċerti elementi soċjali. Barra minn hekk, se jkun hemm inizjattiva ta’ prodott sostenibbli li se tirrikjedi li tingħata informazzjoni dwar il-kriterji ta’ sostenibbiltà ta’ ċerti kategoriji ta’ prodotti u se tkopri wkoll aspetti soċjali.

6

(7)  Dawn l-aspetti se jkunu koperti fil-proposta leġiżlattiva li jmiss tal-Kummissjoni dwar il-governanza korporattiva sostenibbli u b’mod partikolari fil-parti li tkopri d-dmirijiet tad-diretturi. Skont il-Kummissjoni, it-trade unions u l-partijiet ikkonċernati għandhom ikunu involuti fid-diskussjoni kunċettwali fi stadju bikri.

7

(8)  Il-Kummissjoni Ewropea diġà qed taħdem man-negozju dwar il-kontabilità naturali. Minħabba li jeżistu diversi metodi, ix-xogħol li għaddej bħalissa qed jipprova jissemplifikahom u jiżviluppa standards komuni għal dan il-għan. It-trade unions u l-partijiet ikkonċernati għandhom ikunu involuti fl-iżvilupp ta’ standards bħal dawn.

8

(9)  COM(2018) 97 final.

9

(10)  Ir-Regolament (UE) 2020/852 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2020 dwar l-istabbiliment ta’ qafas biex jiġi ffaċilitat l-investiment sostenibbli, u li jemenda r-Regolament (UE) 2019/2088 (ĠU L 198, 22.6.2020, p. 13).

10

(11)  ĠU C 228, 5.7.2019, p. 24.

11

(12)  ĠU C 161, 6.6.2013, p. 35.

12

(13)  ĠU C 429, 11.12.2020, p. 136.

13

(14)  Pereżempju, il-kunsiderazzjonijiet tal-“Alleanza għall-Ibbilanċjar tal-Valur” jistgħu jgħinu biex l-investimenti f’persunal ikkwalifikat jingħataw aktar importanza fil-karti tal-bilanċ. F’din l-alleanza, il-bordijiet ta’ diversi kumpaniji kbar – Ġermaniżi – bħalissa qed jaħdmu flimkien. https://www.value-balancing.com/.

14

(15)  ĠU C 106, 31.3.2020, p. 1.

15

(16)  ĠU C 56, 16.2.2021, p. 10.

16

(17)  ĠU C 10, 11.1.2021, p. 14.

17

(18)  ĠU C 10, 11.1.2021, p. 14.

18

---

III Atti preparatorji

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-561 sessjoni plenarja tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew — JDE62 — Interactio, 9.6.2021–10.6.2021

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/29 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/29

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jistabbilixxi l-Impriżi Konġunti fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa”

(COM(2021) 87 final — 2021/0048 (NLE))

(2021/C 341/04)

| Relatur Ġenerali: | Anastasis YIAPANIS |
| --- | --- |

Relatur Ġenerali:

Anastasis YIAPANIS

| Konsultazzjoni | Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 6.5.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 187 u 188 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 23.3.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 160/0/3 |

Konsultazzjoni

Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 6.5.2021

Bażi legali

Artikoli 187 u 188 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Deċiżjoni tal-Bureau

23.3.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

160/0/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1 | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) iqis li r-riżultati finali tal-attività tal-impriżi konġunti huma tal-akbar importanza għall-futur tal-ekonomija Ewropea. L-impetu biex jiġu mmobilizzati r-riżorsi kollha possibbli u nittrasformaw l-ekonomija tagħna huwa issa, bl-għoti tas-setgħa lit-teknoloġiji rivoluzzjonarji u lill-mudelli ekonomiċi sostenibbli. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | L-interazzjoni u l-kollaborazzjonijiet ma’ sħubijiet Ewropej oħra għandhom jiffukaw fuq riżultati strateġiċi u dawk immexxija mill-impatt. Is-sinerġiji bejn il-programmi ta’ finanzjament differenti tal-Unjoni u l-politiki tal-Unjoni, kif ukoll is-sinerġiji mal-finanzjament tal-UE u dak nazzjonali pprovdut fil-livell tal-Istati Membri, huma vitali biex jiġi ggarantit li l-proġetti tar-riċerka u l-innovazzjoni jkollhom l-akbar impatt possibbli. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Mhuwiex daqshekk ċar jekk u kif is-sħubijiet Ewropej se jkunu miftuħa għall-akbar numru ta’ partijiet ikkonċernati possibbli. Il-KESE jqis li l-prinċipji tal-parteċipazzjoni miftuħa u t-trasparenza għandhom jirregolaw l-attività tal-impriżi konġunti kollha. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | L-involviment tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huwa ta’ importanza kbira għas-suċċess tal-impriżi konġunti, kemm bħala fornituri ta’ għarfien espert kif ukoll bħala mezzi ta’ komunikazzjoni. Il-KESE jappella għal djalogu permanenti tas-soċjetà ċivili fil-gruppi konsultattivi eżistenti tal-impriżi konġunti u l-inklużjoni tal-imsieħba soċjali rilevanti u l-Organizzazzjonijiet tas-Soċjetà Ċivili (OSĊ) fil-gruppi tal-partijiet ikkonċernati tal-impriżi konġunti. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Regoli eteroġeni fl-impriżi konġunti differenti joħolqu nuqqas ta’ ċarezza u l-KESE jitlob approċċ omoġenju kemm jista’ jkun, filwaqt li tiġi jirrispetta l-ispeċifiċità ta’ kull impriża konġunta. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Il-KESE jinsab imħasseb dwar in-numru limitat ta’ organizzazzjonijiet li ġew imsejħa bħala fundaturi privati għal diversi impriżi. Huwa jappella wkoll għall-ftuħ u għat-trasparenza fl-għażla tal-membri assoċjati. L-impriżi konġunti għandhom ifittxu li jattiraw is-sħubija tal-akbar numru ta’ Stati Membri possibbli. Il-benefiċċju li wieħed isir membru huwa limitat ħafna meta wieħed iqis il-prinċipju tas-sejħiet miftuħa għall-finanzjament. Għalhekk, l-għadd ta’ siġġijiet privati fil-bord ta’ tmexxija għandu jiżdied, bħal fl-Impriża Konġunta tal-Avjazzjoni Nadifa. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | L-Artikolu 26(4)(b) għandu jinbidel għal “[il-]kontribuzzjonijiet finanzjarji tal-membri u tas-sħab kontribwenti għall-impriża konġunta għall-kostijiet operazzjonali”. Ir-rwol tal-imsieħba kontribwenti mhuwiex ċar f’termini ta’ parteċipazzjoni fl-attivitajiet, involviment fil-governanza, benefiċċju biex tingħata kontribuzzjoni finanzjarja, eċċ. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Hemm il-ħtieġa li jiġi żgurat kemm jista’ jkun l-effett ta’ ingranaġġ tal-finanzjament tal-UE u li jitrawmu kontribuzzjonijiet privati li jirriflettu l-kapaċità tal-kontributuri. Il-KESE japprezza l-proposta li l-kostijiet annwali għall-SMEs għandhom ikunu sinifikament inqas u huwa favur li parti mill-baġit tal-impriżi konġunti tiġi ddedikata għall-attivitajiet tal-SMEs. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Il-KESE jappella għal spjegazzjoni preċiża tal-proċedura biex jitwaqqaf il-programm ta’ ħidma għal kull impriża konġunta u biex tiġi inkluża fil-parti I tar-Regolament. Id-disponibbiltà sħiħa tar-riżultati finali tar-riċerka għandha tinxtered fost il-partijiet ikkonċernati kollha tal-UE. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Il-KESE japprezza ħafna l-proposta li jiġi eliminat l-obbligu għall-imsieħba li jirrappurtaw dwar il-kostijiet mhux eliġibbli u l-intenzjoni li jiġi evitat awditjar doppju. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | L-interess proprju tal-UE jrid jiġi segwit u ż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-kapaċità tal-Ewropa għall-innovazzjoni jridu jissaħħu. Il-KESE jirrimarka b’mod ċar li r-riżultati tar-riċerka mill-impriżi konġunti għandhom jintużaw b’mod tajjeb mill-aspett industrijali fl-UE bl-użu tat-teknoloġija Ewropea. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | L-innovazzjoni u l-privattivi Ewropej għandhom jiġu protetti sew minn intenzjonijiet ostili u spjunaġġ ekonomiku. L-implimentazzjoni tal-Privattiva Unitarja Ewropea hija essenzjali u l-proprjetà intellettwali u l-privattivi huma kwistjoni ewlenija, iżda mhumiex imsemmija fil-proposta leġiżlattiva tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | Il-KESE jilqa’ l-obbligi ta’ monitoraġġ għall-inklużjoni tal-SMEs, il-kompożizzjoni ġeografika u r-rata ta’ kofinanzjament. Għandhom jiġu introdotti wkoll indikaturi kwalitattivi, bħat-tip ta’ innovazzjonijiet miġjuba, il-vantaġġi għas-soċjetà ċivili u l-għadd ta’ impjiegi ġodda maħluqa. |
| --- | --- |

1.13

2.   Introduzzjoni

| 2.1 | L-istrateġija ta’ rkupru Ewropea hija ċara ħafna, u tiffoka fuq it-tranżizzjoni doppja: ekoloġika u diġitali, u tindirizza d-dipendenzi strateġiċi. F’dan ir-rigward, l-impriżi konġunti għandhom rwol importanti ħafna biex jgħaqqdu flimkien l-għarfien espert Ewropew minn setturi ekonomiċi differenti, irawmu l-kompetittività, itejbu l-ħiliet u jsaħħu l-bażi industrijali. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | Il-Kummissjoni Ewropea tipproponi l-ħolqien ta’ disa’ impriżi konġunti, fl-ambitu tal-Pilastru II ta’ Orizzont Ewropa – “Sfidi Globali u Kompetittività Industrijali Ewropea”: Ewropa Ċirkolari b’Bażi Bijoloġika, Avjazzjoni Nadifa, Idroġenu Nadif, il-Ferrovija tal-Ewropa, Saħħa Globali EDCTP3, Inizjattiva għal Saħħa Innovattiva, Teknoloġiji Diġitali Ewlenin, Ajru Uniku Ewropew, Riċerka dwar l-ATM u Networks u Servizzi Intelliġenti. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | L-aġendi tal-impriżi konġunti kollha għandhom jibnu fuq il-Patt Ekoloġiku Ewropew (1), l-Istrateġija Diġitali Ewropea (2), l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti (3) u għandhom jittraduċu l-għanijiet tal-aġġornament tal-Istrateġija Industrijali tal-2020: Lejn suq uniku aktar b’saħħtu għall-irkupru tal-Ewropa (4). Dawn għandhom jinkludu l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili tal-UE, l-SMEs, l-awtoritajiet pubbliċi u partijiet ikkonċernati oħra. Sa issa dan ma kienx il-każ. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | L-objettiv ewlieni tal-impriżi konġunti huwa li jistimulaw ir-riċerka u l-innovazzjoni madwar l-Unjoni, filwaqt li jaċċelleraw it-tranżizzjoni ekonomika, soċjali, diġitali u ekoloġika. Huwa ċar ħafna li l-impriżi konġuti għandhom il-kapaċità li jiżviluppaw sħubijiet pubbliċi-privati b’saħħithom li kapaċi jsaħħu t-tmexxija tal-UE, jagħtu spinta lill-kompetittività u t-tkabbir u jiġbru l-għarfien, l-għarfien espert u l-eċċellenza xjentifika minn madwar l-Unjoni u l-pajjiżi terzi. Il-kondiviżjoni tal-għarfien fit-territorji, u fost iċ-ċittadini u n-negozji hija importanti ħafna. |
| --- | --- |

2.4

| 2.5 | Ir-riċerka u l-innovazzjoni huma wkoll estremament importanti għall-irkupru sostenibbli tal-Ewropa wara l-pandemija, filwaqt li jiżguraw il-kompetittività tal-ekonomija, il-ħolqien tal-impjiegi, it-tkabbir sostenibbli u jikkontribwixxu għall-awtonomija tagħha. Huwa biss permezz ta’ investiment kbir fir-riċerka u l-innovazzjoni li l-UE tipprevali fuq il-livell dinji. L-impetu biex jiġu mmobilizzati r-riżorsi kollha possibbli u nittrasformaw l-ekonomija tagħna huwa issa, bl-għoti tas-setgħa lit-teknoloġiji rivoluzzjonarji u lill-mudelli ekonomiċi sostenibbli. |
| --- | --- |

2.5

| 2.6 | F’termini ta’ investimenti fir-riċerka u l-innovazzjoni, l-UE għadha lura meta mqabbla ma’ partijiet oħra tad-dinja, speċjalment l-Istati Uniti u l-Asja. L-istess jgħodd għall-kapaċità u l-ħeffa li biha r-riżultati tar-riċerka u l-iżvilupp jissarfu fi prodotti u servizzi innovattivi. Dan mhuwiex aċċettabbli fuq medda twila ta’ żmien u l-Ewropa tista’ ssir mexxejja dinjija biss jekk tikkapitalizza fuq l-impetu maħluq minn Orizzont 2020. Il-KESE diġà wissa li “[I]t-teknoloġiji żviluppati fl-Ewropa sikwit wisq huma ikkummerċjalizzati x’imkien ieħor. L-UE ma kinitx kapaċi toħloq ġganti tat-teknoloġija. Huma ftit wisq il-kumpaniji innovattivi ewlenin ġodda li jikbru u jsiru kumpaniji kbar intensivi fl-użu tar-R&Ż” (5). |
| --- | --- |

2.6

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1 | L-impriżi konġunti qed jimmobilizzaw fondi Ewropej, nazzjonali u privati bil-ħsieb li jgħaqqdu flimkien il-partijiet ikkonċernati l-aktar importanti miż-żona Ewropea tar-riċerka, inklużi l-pajjiżi assoċjati. Il-KESE jqis li r-riżultati finali tal-attività tagħhom huma ta’ importanza kbira għall-futur tal-ekonomija Ewropea. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Trasparenza sħiħa u attivitajiet ambizzjużi mmexxija mill-objettivi għandhom jikkaratterizzaw l-attività ta’ kull impriża konġunta. L-interazzjoni u l-kollaborazzjonijiet ma’ sħubijiet Ewropej oħra, u speċjalment ma’ xi 120 inizjattiva ta’ sħubija oħra f’Orizzont 2020, għandhom jiffukaw fuq riżultati strateġiċi u xprunati mill-impatt. Fl-aħħar nett, “[i]s-sinerġiji bejn id-diversi programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni u l-politiki tal-Unjoni, jiġifieri mal-fondi strutturali permezz ta’ regolamenti kompatibbli, huma vitali biex jiggarantixxu l-akbar impatt ta’ proġetti ta' riċerka u innovazzjoni” (6). |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Il-KESE japprezza l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tiftaħ is-sħubijiet Ewropej għall-akbar numru possibbli ta’ partijiet ikkonċernati, iżda mhuwiex daqshekk ċar jekk dan huwiex se jsir u b’liema mod. Il-membri fundaturi privati huma pjuttost limitati, filwaqt li l-membri assoċjati għandhom jintgħażlu minn bord ta’ tmexxija limitat. Mhuwiex ċar ukoll kif l-imsieħba kontribwenti se jiġu inċentivati biex jingħaqdu mal-impriżi konġunti. Fl-aħħar nett, il-KESE jqis li l-prinċipji tal-parteċipazzjoni miftuħa u t-trasparenza għandhom jirregolaw l-attività tal-impriżi konġunti kollha. |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | Il-KESE jirrimarka li l-parti II tar-Regolament xi drabi timplika approċċi u regoli organizzazzjonali differenti għall-impriżi konġunti. Hemm il-ħtieġa li jiġi żgurat kemm jista’ jkun l-effett ta’ ingranaġġ tal-finanzjament tal-UE u li jitrawmu kontribuzzjonijiet privati li jirriflettu l-kapaċità tal-kontributuri. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | F’termini ta’ rappreżentazzjoni ġeografikament bbilanċjata, hija biss l-Impriża Konġunta tal-Ferrovija tal-Ewropa li tintroduċi regola organizzazzjonali bħal din. Barra minn hekk, għalkemm il-kooperazzjoni bejn l-impriżi konġunti hija importanti ħafna, din tissemma biss fir-rigward tal-Impriżi Konġunti tal-Avjazzjoni Nadifa u SESAR. |
| --- | --- |

3.5

| 3.6 | Il-KESE josserva wkoll li fil-każ tal-Impriżi Konġunti tal-Idroġenu Nadif, EDCTP 3, tan-Network u s-Servizzi Intelliġenti u tat-Teknoloġiji Diġitali Ewlenin, ma hemm l-ebda referenza għall-għażla tal-membri assoċjati. Barra minn hekk, f’xi każijiet dawn iridu jiġu approvati mill-Kummissjoni filwaqt li f’oħrajn sempliċement jintgħażlu mill-bord ta’ tmexxija. Il-KESE jemmen li regoli omoġenji joħolqu aktar ċarezza. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | Il-KESE jinsab imħasseb dwar in-numru limitat ta’ organizzazzjonijiet li ġew imsejħa bħala fundaturi privati għal diversi impriżi. Huwa importanti ħafna li d-disponibbiltà u l-aċċess għall-impriżi konġunti jkunu wiesgħa kemm jista’ jkun. Il-KESE jappella għal analiżi bir-reqqa li tiffoka fuq it-twessigħ tal-membri fundaturi proposti għall-impriżi konġunti kollha u fuq il-ftuħ u t-trasparenza fl-għażla tal-membri assoċjati. Barra minn hekk, sabiex tiġi żgurata l-koerenza mal-politiki nazzjonali u reġjonali, l-impriżi konġunti għandhom ifittxu li jattiraw is-sħubija tal-akbar numru ta’ Stati Membri possibbli. Il-benefiċċju li wieħed isir membru huwa limitat ħafna meta wieħed iqis il-prinċipju tas-sejħiet miftuħa għall-finanzjament. Għalhekk, il-KESE jqis li l-għadd ta’ siġġijiet privati fil-bord ta’ tmexxija għandu jiżdied, bħal fil-każ tal-Impriża Konġunta tal-Avjazzjoni Nadifa. |
| --- | --- |

3.7

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1 | L-Istati Membri għandhom ekosistemi tal-innovazzjoni strutturali differenti, filwaqt li r-riċerka u l-innovazzjoni b’suċċess ma jiffjorixxux bl-istess mod. Il-KESE jappella għal investimenti mill-Istati Membri kollha u l-involviment tagħhom, speċjalment dawk inqas avvanzati. L-attività tal-impriżi konġunti trid tkun sinkronizzata ma’ programmi oħra tal-UE għar-riċerka u l-innovazzjoni, inkluża l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (7). L-Istati Membri għandhom jingħataw il-parir li jibnu rabtiet strutturati tal-pjani nazzjonali ta’ rkupru tagħhom mal-Aġendi Strateġiċi għar-Riċerka u l-Innovazzjoni tal-Impriżi Konġunti u joħolqu sinerġiji, inklużi l-programmi ta’ finanzjament fil-livell nazzjonali. |
| --- | --- |

4.1

| 4.2 | Il-KESE japprezza l-kontribuzzjoni baġitarja mill-baġit tal-UE ta’ kważi EUR 10 biljun. Huwa jqis li din tista’ tiżdied f’xi setturi kruċjali sabiex jiġu mmobilizzati riżorsi addizzjonali importanti mis-settur privat u mill-baġits tal-Istati Membri. Il-ftehim dwar l-Oqfsa Finanzjarji Pluriennali minn Diċembru 2020 rigward EUR 5 biljun li għandhom jiġu allokati min-Next Generation EU lill-Orizzont Ewropa għandu jagħti bidu għall-finanzjament tal-impriżi konġunti li jkopru s-setturi li ntlaqtu ħafna mill-pandemija tal-COVID-19 u dawk li jindirizzaw id-dipendenzi strateġiċi. Madankollu, l-Artikolu 26(4)(b) għandu jinbidel għal “il-]kontribuzzjonijiet finanzjarji tal-membri u tas-sħab kontribwenti għall-impriża konġunta għall-kostijiet operazzjonali”. |
| --- | --- |

4.2

| 4.3 | Il-KESE jitlob li jkun hemm aktar ċarezza, trasparenza u analiżi kost-benefiċċji ex ante rigward il-proposta li jiġi stabbilit back office komuni għall-impriżi konġunti kollha sabiex jiġi vvalutat jekk hux se jkun hemm valur miżjud reali u gwadann f’dik li hija effiċjenza. Barra minn hekk, il-KESE jistenna li l-amministrazzjoni tal-back office tkun kompletament trasparenti għaċ-ċittadini u għan-negozji u li jsir użu mill-aqwa teknoloġija disponibbli, inklużi l-blockchain, l-analiżi tal-big data eċċ. |
| --- | --- |

4.3

| 4.4 | L-involviment tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili huwa ta’ importanza kbira għas-suċċess tal-impriżi konġunti. Għandhom ikunu involuti sew kemm bħala fornituri ta’ għarfien espert kif ukoll bħala mezzi ta’ komunikazzjoni, sabiex il-progress u r-riżultati finali jilħqu l-komunità tan-negozju Ewropea kollha, flimkien mal-ħaddiema, mal-konsumaturi u maċ-ċittadini. Il-KESE jappella għal djalogu permanenti tas-soċjetà ċivili fil-gruppi konsultattivi eżistenti tal-impriżi konġunti u l-inklużjoni tal-imsieħba soċjali u tal-OSĊ rilevanti fil-Gruppi tal-Partijiet Ikkonċernati. |
| --- | --- |

4.4

| 4.5 | Il-KESE huwa tal-fehma li għandu jkun hemm diversi differenzi fl-organizzazzjoni tal-impriżi konġunti, peress li dawn ikopru setturi differenti b’karatteristiċi speċifiċi. Madankollu, il-prinċipji tal-parteċipazzjoni miftuħa għall-partijiet ikkonċernati kollha u l-aċċess għall-SMEs għandhom jiġu speċifikati b’mod ċar għall-impriżi konġunti kollha. Dan mhuwiex il-każ bħalissa. Il-KESE qal li “[m]inkejja l-isforzi preċedenti matul il-programmi ta’ qafas, l-SMEs għandhom ikunu aktar involuti f’attivitajiet ibbażati fuq l-innovazzjoni u r-riċerka u l-Orizzont Ewropa se jkun l-aħjar ċans li jinvolvihom” (8). |
| --- | --- |

4.5

| 4.6 | L-SMEs għandhom problemi komuni u jeħtieġu appoġġ biex iżidu u jilħqu s-swieq internazzjonali. Il-KESE japprezza li l-kostijiet amministrattivi annwali għall-SMEs għandhom ikunu ħafna inqas milli għall-kumpaniji l-kbar. Madankollu, mhuwiex ċar għaliex ir-rappreżentanti tal-SMEs huma inklużi f’xi bordijiet ta’ tmexxija (eż. Impriża Konġunta Ċirkolari b’Bażi Bijoloġika, tal-Avjazzjoni Nadifa) u mhux f’oħrajn. |
| --- | --- |

4.6

| 4.7 | Il-KESE jqis li parti mill-baġit tal-impriżi konġunti għandha tkun iddedikata għall-attivitajiet tal-SMEs. Tali baġit għandu jkun disponibbli mill-aktar fis possibbli wara l-istabbiliment tal-impriżi konġunt u għandu jkun disponibbli b’mod ċar fuq is-sit web uffiċjali ta’ kull impriża konġunta. |
| --- | --- |

4.7

| 4.8 | Il-Kummissjoni jeħtieġ li tiżgura li l-fondi disponibbli jkunu miftuħa għall-parteċipanti kollha li huma lesti li jwieġbu għas-sejħiet fl-impriżi konġunti kollha, u li l-aċċettazzjoni tal-proġetti tkun trasparenti u ġusta. Il-KESE jwissi kontra l-possibbiltà li xi organizzazzjonijiet li huma appoġġjati mill-membri fundaturi tal-impriżi konġunti jista’ jkollhom xi tip ta’ faċilità ta’ aċċess preferenzjali. Dan jibdel il-programm fi skema kbira ta’ appoġġ għas-sussidji, li l-KESE jqis li huwa totalment inaċċettabbli. |
| --- | --- |

4.8

| 4.9 | Il-KESE jappella għal spjegazzjoni preċiża tal-proċedura biex jitwaqqaf il-programm ta’ ħidma għal kull impriża konġunta u biex tiġi inkluża fil-parti I tar-Regolament. Huwa ċar li għandha tiġi evitata sitwazzjoni fejn l-impriżi konġunti jiffinanzjaw programmi ta’ riċerka li l-kumpaniji xorta waħda kienu jwettqu. Fl-aħħar nett, il-KESE jitlob li r-riżultati finali tar-riċerka jkunu disponibbli għall-partijiet ikkonċernati kollha tal-UE. |
| --- | --- |

4.9

| 4.10 | F’termini ta’ semplifikazzjoni, il-KESE japprezza ħafna l-proposta biex jiġi eliminat l-obbligu għall-imsieħba li jirrappurtaw dwar il-kostijiet mhux eliġibbli u l-intenzjoni li jiġi evitat awditjar doppju. Jilqa’ wkoll it-tneħħija tal-ħtieġa tal-awditjar tal-kostijiet addizzjonali tal-attivitajiet, jew mill-impriża konġunta jew minn kwalunkwe awtorità oħra tal-UE. |
| --- | --- |

4.10

| 4.11 | Il-ġbir tal-akbar numru possibbli ta’ partijiet ikkonċernati internazzjonali huwa importanti għas-suċċess tal-impriżi konġunti. Madankollu, l-interess tal-UE stess irid jiġi segwit u ż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-kapaċità tal-Ewropa għall-innovazzjoni jridu jissaħħu. Il-KESE jirrimarka b’mod ċar li r-riżultati tar-riċerka mill-impriżi konġunti għandhom jiġu sfruttati mill-aspett industrijali fl-UE bl-użu tat-teknoloġija Ewropea. |
| --- | --- |

4.11

| 4.12 | Il-KESE diġà semma li “l-UE ma tistax iżżomm il-pożizzjoni minn ta’ quddiem nett tagħha fl-innovazzjoni mingħajr politiki intelliġenti dwar il-proprjetà intellettwali”. Irridu niżguraw li l-innovazzjoni u l-privattivi Ewropej jiġu protetti sew minn intenzjonijiet ostili u spjunaġġ ekonomiku. Għaldaqstant, l-implimentazzjoni tal-Privattiva Unitarja Ewropea hija indispensabbli” (9). Pereżempju, fl-2019, l-Asja ppreżentat 65 % tal-applikazzjonijiet globali għal privattivi. L-Ewropa qiegħda fi 11,3 % (10). Il-proprjetà intellettwali u l-privattivi huma kwistjoni ewlenija, iżda sfortunatament mhumiex imsemmija fil-proposta tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.12

| 4.13 | Il-KESE japprezza l-Artikolu 171 iddedikat għall-monitoraġġ u għall-evalwazzjoni tal-attivitajiet tal-impriżi konġunti. Huwa jilqa’ b’mod partikolari l-obbligi ta’ monitoraġġ għall-inklużjoni tal-SMEs, il-kompożizzjoni ġeografika u r-rata ta’ kofinanzjament. Madankollu, il-KESE jissuġġerixxi li l-kelma “perjodika” tinbidel b’“annwali” jew “kull sentejn”, sabiex titneħħa din l-ambigwità. Għall-istess raġuni, il-Kummissjoni għandha tagħmilha ċara liema servizz huwa inkarigat mill-attivitajiet ta’ monitoraġġ. |
| --- | --- |

4.13

| 4.14 | Il-KESE jsostni l-fehma tiegħu li “l-‘intelliġenza’ ta’ sistema soċjoekonomika ma tistax titkejjel biss fuq il-bażi ta’ indikaturi kwantitattivi bħan-nefqa fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni; għandu jsir ukoll użu minn indikaturi kwalitattivi bħat-tip ta’ innovazzjonijiet miġjuba, vantaġġi għas-soċjetà ċivili u n-numru ta’ impjiegi ġodda maħluqa” (11). |
| --- | --- |

4.14

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  COM(2019) 640 final.

1

(2)  COM(2020) 67 final.

2

(3)  L-Għanjiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti.

3

(4)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/mt/ip_21_1884.

4

(5)  ĠU C 364, 28.10.2020, p. 108.

5

(6)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 33.

6

(7)  Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17).

7

(8)  ĠU C 62, 15.2.2019, p. 33.

8

(9)  ĠU C 364, 28.10.2020, p. 108.

9

(10)  Indikaturi tal-Proprjetà Intellettwali Dinjija 2020.

10

(11)  ĠU C 440, 6.12.2018, p. 73.

11

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/34 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/34

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-parteċipazzjoni tal-Unjoni fis-Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija mwettqa b’mod konġunt minn diversi Stati Membri”

(COM(2021) 89 final — 2021/0049 (COD))

(2021/C 341/05)

| Relatur: | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Relatur:

Philip VON BROCKDORFF

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 17.5.2021
  Kunsill, 5.5.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Adottata fis-sezzjoni | 11.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 229/0/3 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 17.5.2021

Kunsill, 5.5.2021

Bażi legali

Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

11.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

229/0/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni għal Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija peress li din tappoġġja r-riċerka u l-innovazzjoni fit-teknoloġiji avvanzati tal-komunikazzjoni bħall-5G, l-Internet tal-oġġetti (IoT), il-grilji intelliġenti u d-djar intelliġenti, it-teknoloġiji tal-karozzi tal-ġenerazzjoni li jmiss u l-manifattura intelliġenti, biex insemmu xi ftit. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jqis il-Proposta bħala pass importanti ’il quddiem lejn ekonomija Ewropea li timmira li tkun fuq quddiem nett tal-industrija, it-teknoloġija u d-diġitalizzazzjoni. Il-metroloġija avvanzata tista’ taqdi rwol ta’ appoġġ f’xi wħud mill-akbar sfidi tal-Ewropa, mill-kura tas-saħħa sat-tibdil fil-klima. Madankollu, l-armonizzazzjoni u l-kompatibbiltà transfruntiera fil-metroloġija huma essenzjali għal dan kollu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE huwa tal-fehma li n-Networks Ewropej tal-Metroloġija, bl-enfasi qawwija tagħhom fuq il-partijiet ikkonċernati u l-ħtiġijiet tagħhom, ser jikkontribwixxu b’mod aktar effettiv lejn l-aġenda tar-riċerka u l-innovazzjoni tas-Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-finanzjament ta’ proġetti konġunti tar-riċerka f’dan il-qasam peress li dan bla dubju ser jaċċellera l-innovazzjoni bl-użu ta’ soluzzjonijiet, kapaċitajiet u infrastruttura tal-metroloġija. Dan x’aktarx li jtejjeb l-opportunitajiet għal prodotti u servizzi ġodda jew imtejba b’mod sinifikanti, li jiġu prodotti jew offruti fl-UE jew minn kumpaniji tal-UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE jemmen fl-importanza tal-involviment mal-partijiet ikkonċernati tul il-katina tal-valur tal-metroloġija sabiex jiġu sfruttati l-użu tat-teknoloġiji emerġenti u sabiex jingħata kontribut biex jiġu indirizzati l-isfidi soċjetali ewlenin. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE huwa wkoll tal-fehma li t-tisħiħ tal-vantaġġ kompetittiv tal-Ewropa fit-teknoloġiji emerġenti u fl-iżvilupp ta’ prodotti ġodda jista’ jinżamm biss jekk jiġi adottat approċċ pan-Ewropew għall-metroloġija. Din il-Proposta tappoġġa dan l-objettiv billi tevita l-frammentazzjoni fl-identifikazzjoni ta’ soluzzjonijiet tal-metroloġija fl-UE. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-metroloġija bħala parti integrali mill-innovazzjoni meħtieġa biex jiġi appoġġjat l-irkupru ekonomiku madwar l-UE kif ukoll l-impenn min-naħa tal-Istituti tal-Metroloġija biex jappoġġjaw ir-riċerka kollaborattiva u l-innovazzjoni fil-metroloġija. Il-KESE jinnota wkoll li l-metroloġija avvanzata tgħin biex jitnaqqas il-konsum tal-enerġija u jintlaħqu l-miri tat-tibdil fil-klima f’konformità mal-objettivi tal-istrument Next Generation EU. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jirrikonoxxi r-rwol li kejl u standards imtejba u armonizzati jistgħu jaqdu fil-funzjonament effiċjenti tas-Suq Uniku, b’mod partikolari meta ċ-ċittadini tal-UE jkollhom informazzjoni adatta dwar il-prodotti disponibbli fis-Suq Uniku. Il-metroloġija avvanzata tgħin biex jinkiseb dan kif ukoll tnaqqas l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet assoċjati mal-parteċipazzjoni fis-Suq Uniku. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jemmen li standards ta’ kejl preċiż għandhom ikunu aċċessibbli u jinftiehmu mill-partijiet ikkonċernati kollha involuti, b’mod partikolari n-negozji ż-żgħar u l-konsumaturi. Dan se jġib benefiċċji sinifikanti għall-ekonomija tal-UE hekk kif din toħroġ mit-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku tagħha kkawżat mill-COVID, b’mod partikolari fit-tranżizzjoni tagħha lejn Ewropa aktar ekoloġika u aktar diġitali, filwaqt li tiġi promossa l-fiduċja tul il-katina tal-provvista kollha. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Fl-aħħar nett, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa ċara għal sensibilizzazzjoni fost iċ-ċittadini tal-UE dwar l-importanza tal-metroloġija f’oqsma bħall-kura tas-saħħa, il-manifattura, it-teknoloġiji avvanzati tal-komunikazzjoni u s-sikurezza tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kuntest

| 2.1. | Il-metroloġija tinvolvi l-istudju xjentifiku tal-kejl fir-rigward tal-istandards tal-industrija u diversi unitajiet ta’ parametri. Il-kejl huwa essenzjali għall-innovazzjoni peress li mhux biss għandu impatt fuq il-kwalità iżda jinfluwenza wkoll parametri tekniċi differenti. Fl-industrija tal-manifattura, pereżempju, permezz tal-metroloġija l-kumpaniji jissodisfaw l-ispeċifikazzjonijiet tad-disinn tal-konsumatur; l-eżiti funzjonali mistennija; u regolamenti u standards b’rabta mal-konformità. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | It-tekniki tal-kejl qed jevolvu b’mod kostanti u dawn flimkien mal-avvanz teknoloġiku rapidu qed jissupplementaw id-domanda għal prodotti tal-metroloġija preċiżi u affidabbli. Bi tweġiba għal dan, fit-23 ta’ Frar 2021, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat il-Proposta tagħha għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-parteċipazzjoni tal-Unjoni fis-Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija mwettqa b’mod konġunt minn diversi Stati Membri. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-metroloġija ġiet rikonoxxuta mill-koleġiżlaturi bħala wieħed mill-oqsma ta’ prijorità identifikati għal Sħubijiet Ewropej Istituzzjonalizzati potenzjali abbażi tal-Artikolu 185 jew l-Artikolu 187 tat-TFUE skont ir-Regolament dwar Orizzont Ewropa. Din il-Proposta għal Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija tibni fuq it-tagħlimiet meħuda mill-Programm Ewropew ta’ Riċerka dwar il-Metroloġija (EMRP) u l-Programm Ewropew tal-Metroloġija għar-Riċerka u l-Innovazzjoni (EMPIR). Madankollu, din l-inizjattiva tirrappreżenta sħubija ġdida biex tindirizza sfidi ġodda. Mhijiex maħsuba bħala sempliċi kontinwazzjoni ta’ programmi preċedenti. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Permezz tal-involviment u l-impenn tal-imsieħba fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ programm ta’ attivitajiet ta’ riċerka u innovazzjoni, is-Sħubija dwar il-Metroloġija għandha ssegwi l-objettivi ġenerali li ġejjin:






  (a) | li tiġi żviluppata sistema ta’ metroloġija kkoordinata sostenibbli fuq livell Ewropew; |
| --- | --- | --- |

2.4.

(a)

li tiġi żviluppata sistema ta’ metroloġija kkoordinata sostenibbli fuq livell Ewropew;

| (b) | li jiġi żgurat li l-kapaċitajiet ta’ metroloġija tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku jiġu adottati direttament mill-innovaturi fl-ekosistemi tagħhom; |
| --- | --- |

(b)

li jiġi żgurat li l-kapaċitajiet ta’ metroloġija tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku jiġu adottati direttament mill-innovaturi fl-ekosistemi tagħhom;

| (c) | li jiżdied l-impatt tal-metroloġija fuq l-isfidi tas-soċjetà fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ politiki, standards u regolamenti biex dawn ikunu adattati għall-iskop tagħhom. |
| --- | --- |

(c)

li jiżdied l-impatt tal-metroloġija fuq l-isfidi tas-soċjetà fir-rigward tal-implimentazzjoni ta’ politiki, standards u regolamenti biex dawn ikunu adattati għall-iskop tagħhom.

| 2.5. | Fl-implimentazzjoni tal-objettivi ġenerali stabbiliti hawn fuq, is-Sħubija dwar il-Metroloġija għandha ssegwi l-objettivi speċifiċi li ġejjin:






  (a) | li jiġu żviluppati, sal-2030, kapaċitajiet ġodda ta’ riċerka mibnija fi ħdan il-qafas ta’ Networks Ewropej ġodda tal-Metroloġija u li, f’termini ta’ kapaċitajiet ta’ kalibrazzjoni u ta’ kejl, għandhom prestazzjoni mill-inqas ugwali għall-istituti metroloġiċi ewlenin barra mill-istati parteċipanti; |
| --- | --- | --- |

2.5.

(a)

li jiġu żviluppati, sal-2030, kapaċitajiet ġodda ta’ riċerka mibnija fi ħdan il-qafas ta’ Networks Ewropej ġodda tal-Metroloġija u li, f’termini ta’ kapaċitajiet ta’ kalibrazzjoni u ta’ kejl, għandhom prestazzjoni mill-inqas ugwali għall-istituti metroloġiċi ewlenin barra mill-istati parteċipanti;

| (b) | li tappoġġja, sal-2030, il-bejgħ ta’ prodotti u servizzi innovattivi ġodda permezz tal-użu u l-adozzjoni tal-kapaċitajiet ġodda tal-metroloġija f’teknoloġiji emerġenti ewlenin; |
| --- | --- |

(b)

li tappoġġja, sal-2030, il-bejgħ ta’ prodotti u servizzi innovattivi ġodda permezz tal-użu u l-adozzjoni tal-kapaċitajiet ġodda tal-metroloġija f’teknoloġiji emerġenti ewlenin;

| (c) | li tikkontribwixxi bis-sħiħ u b’mod effettiv, sal-2030, għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ standards u regolamenti speċifiċi li jservu ta’ bażi għall-politiki pubbliċi li jindirizzaw l-isfidi tas-soċjetà. |
| --- | --- |

(c)

li tikkontribwixxi bis-sħiħ u b’mod effettiv, sal-2030, għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ standards u regolamenti speċifiċi li jservu ta’ bażi għall-politiki pubbliċi li jindirizzaw l-isfidi tas-soċjetà.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Id-dinja qed tiffaċċja kriżi ekonomika kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19. Kif ġara fi swieq oħrajn, din wasslet ukoll għal tnaqqis fir-rata ta’ tkabbir tas-suq tal-metroloġija industrijali, speċjalment fl-2020 u l-2021. Dan minħabba li l-organizzazzjonijiet fil-maġġoranza tal-industriji ewlenin li jiġġeneraw id-domanda bħalissa mhumiex, jew ma kinux, operattivi f’diversi pajjiżi, u b’hekk qed ikollhom impatt negattiv fuq is-suq tal-metroloġija industrijali. Il-pandemija tal-COVID-19 kellha impatt ukoll fuq l-operazzjonijiet fuq skala massiva, u l-manifatturi qed jiffaċċjaw l-isfida li jivvalutaw l-impatt. Il-lockdowns tal-passat u dawk attwali li rriżultaw fl-għeluq tal-faċilitajiet tal-manifattura ħolqu pressjoni kbira fuq is-settur industrijali. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Qabel il-pandemija globali, is-suq kiber b’mod sinifikanti matul dawn l-aħħar snin, prinċipalment minħabba d-domanda dejjem tikber għall-analitika tal-big data, u ż-żieda fid-domanda għall-karozzi f’ekonomiji emerġenti. Madankollu, fil-futur, is-suq globali tal-metroloġija industrijali huwa mistenni li jikber minn USD 9,8 biljun fl-2021 għal USD 13,2 biljun sal-2026. Ir-raġunijiet għal dan huma ż-żieda fl-adozzjoni ta’ servizzi tal-cloud fl-integrazzjoni tad-data metroloġika u ż-żieda fid-domanda għall-metroloġija fl-industrija. Din tal-aħħar għandha tagħti spinta konsiderevoli lis-suq tal-metroloġija industrijali fis-snin li ġejjin, u l-komponent tal-hardware mistenni li jiddomina s-suq tal-metroloġija industrijali. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | L-Ewropa bħala attur globali qed tiffaċċja kompetizzjoni globali akbar fil-metroloġija f’termini ta’ skala u fokus tal-investiment kif ukoll impenn finanzjarju fit-tul li jintlaħqu l-objettivi tal-metroloġija. Fl-aħħar għaxar snin, l-Istati Uniti, iċ-Ċina u l-Indja żiedu l-investimenti tagħhom fil-metroloġija b’60 %, 50 % u 52 % rispettivament. L-investimenti fl-istituzzjonijiet Ewropej, madankollu, baqgħu relattivament statiċi u ma rrispondewx għal oqsma ta’ riċerka ġodda u dejjem aktar importanti. Il-livell li jidher li hu inadatt ta’ investiment fl-Ewropa, flimkien mal-frammentazzjoni tal-kapaċitajiet tal-metroloġija, wasslu biex l-isforzi jitferxxu żżejjed, mingħajr ebda fokus strateġiku partikolari u nuqqas ta’ kapaċità relattiva li wieħed jikkapitalizza fuq ekonomiji ta’ skala potenzjali u fuq komplementarjetajiet strateġiċi. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | F’dawn l-aħħar snin, l-investimenti relatati barra mill-UE qabżu lil dawk fl-UE. Fl-Istati Uniti, pereżempju, l-Istitut Nazzjonali tal-Istandards u t-Teknoloġija (National Institute of Standards and Technology – NIST), li huwa l-istitut nazzjonali tal-metroloġija tal-pajjiż, għandu baġit annwali relattivament enormi għall-programm ta’ riċerka tiegħu għal kejl fundamentali u għax-xjenza tal-kwantum. L-istess japplika għall-Istitut Nazzjonali tal-Metroloġija (NIM) fiċ-Ċina bil-programm ta’ riċerka speċifiku tiegħu għall-metroloġija. B’paragun, il-PTB, l-istitut nazzjonali tal-metroloġija fil-Ġermanja u l-akbar wieħed fl-Ewropa, bil-baġit tiegħu jkopri kemm is-servizzi ta’ riċerka kif ukoll dawk tal-metroloġija għall-industrija u s-soċjetà. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-kompetituri globali tal-UE qed jagħmlu dawn l-investimenti strateġiċi minħabba l-ħtieġa dejjem tikber għal soluzzjonijiet ta’ metroloġija mmirati lejn teknoloġiji emerġenti u lejn l-iżvilupp ta’ prodotti ġodda. Fir-reġjun tal-Asja-Paċifiku, pereżempju, iż-żieda rapida fl-industrijalizzazzjoni u l-evoluzzjoni rapida tat-teknoloġija qed jixprunaw id-domanda tas-suq. Iż-żieda fid-domanda għal prodotti ta’ kwalità għolja fis-settur tal-manifattura u l-awtomatizzazzjoni f’pajjiżi bħaċ-Ċina, l-Indja u ekonomiji oħra li qed jikbru fil-fatt qed twassal għall-espansjoni tas-suq tal-metroloġija f’din il-parti tad-dinja. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Jidher ċar li s-suq tal-metroloġija qed jikber minħabba żieda fid-domanda għall-akkuratezza u għall-kejl ta’ preċiżjoni f’diversi industriji bil-konsegwenza ta’ żieda fil-kompetizzjoni fost l-atturi ewlenin fis-suq globali tal-metroloġija bħal Carl Zeiss (il-Ġermanja), Hexagon AB (l-Iżvezja), Mitutoyo Corp. (l-Istati Uniti), Renishaw (ir-Renju Unit), Nikon Metrology (il-Belġju), Metrology Software Products Ltd. (ir-Renju Unit), 3D Digital Corporation (l-Istati Uniti), Perception Inc. (l-Istati Uniti) u Faro Technologies (l-Istati Uniti) u oħrajn. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Is-suq tal-metroloġija jista’ jinqasam f’segmenti skont it-tip, il-prodott u l-utenti finali. Fuq il-bażi tat-tip, jinqasam fis-segmenti ta’ metroloġija industrijali, metroloġija xjentifika u metroloġija legali. Fuq il-bażi tal-prodotti, is-suq huwa maqsum fis-segmenti ta’ magni tal-kejl koordinat u diġitizzaturi ottiċi, skeners 3D, laser trackers u oħrajn. Abbażi tal-utenti finali, is-suq huwa maqsum fis-segmenti ta’ ajruspazju, awtomobilistika, elettronika għall-konsumatur, industrija, enerġija u potenza elettrika, fost oħrajn. Fuq il-bażi tar-reġjun, is-suq globali tal-metroloġija huwa maqsum fis-segmenti tal-Amerika ta’ Fuq u t’Isfel, l-Ewropa, l-Asja-Paċifiku u l-bqija tad-dinja. L-Ewropa għandha l-potenzjal li tkun attur dominanti b’sehem dejjem jikber fis-suq globali tal-metroloġija, u dan jista’ jinkiseb b’aktar avvanz teknoloġiku u investiment fir-riċerka. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-kejl affidabbli huwa essenzjali għall-innovazzjoni fl-ekonomiji u s-soċjetajiet: il-metroloġija, ix-xjenza tal-kejl, hija essenzjali għar-riċerka xjentifika, il-kummerċ u l-industrija. Sfidi soċjetali ġodda u teknoloġiji emerġenti jżidu l-ħtieġa għall-akkuratezza, il-preċiżjoni u kapaċitajiet ġodda ta’ kejl. It-teknoloġiji tal-komunikazzjoni avvanzata bħall-5G, l-Internet tal-oġġetti (IoT), il-grilji intelliġenti u d-djar intelliġenti, it-teknoloġiji tal-karozzi tal-ġenerazzjoni li jmiss u l-manifattura intelliġenti, biex insemmu xi wħud, kollha jiddependu mill-avvanzi fil-metroloġija. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-Proposta tal-Kummissjoni għal Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-KESE jqis il-Proposta bħala pedament għal ekonomija Ewropea li timmira li tkun fuq quddiem nett tal-industrija, it-teknoloġija u d-diġitalizzazzjoni. Jirrikonoxxi wkoll ir-rwol importanti li l-infrastruttura tal-metroloġija jista’ jkollha fl-innovazzjoni u fl-indirizzar ta’ wħud mill-akbar sfidi tal-Ewropa, mill-kura tas-saħħa sat-tibdil fil-klima. Filwaqt li l-Istati Membri individwali u s-sistemi individwali jista’ jkollhom l-ispeċifiċitajiet tagħhom, objettiv importanti huwa l-kisba tal-armonizzazzjoni u tal-kompatibbiltà transfruntiera fil-metroloġija, u l-KESE jappoġġjah bis-sħiħ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | L-istabbiliment ta’ Networks Ewropej tal-Metroloġija sostenibbli f’żoni kompetittivi ħafna u emerġenti, li kapaċi jikkompetu mal-aqwa prestaturi globali, huwa kruċjali għall-futur tal-ekonomiji Ewropej u jista’ jappoġġja wkoll l-irkupru ekonomiku wara l-COVID-19 u l-effetti tiegħu. Il-KESE jqis li n-Networks Ewropej tal-Metroloġija, bl-enfasi qawwija tagħhom fuq il-partijiet ikkonċernati u l-ħtiġijiet tagħhom, ser jikkontribwixxu b’mod aktar effettiv lejn l-aġenda tar-riċerka u l-innovazzjoni tas-Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-finanzjament ta’ proġetti konġunti tar-riċerka peress li dan bla dubju ser jaċċellera l-innovazzjoni bl-użu ta’ soluzzjonijiet, kapaċitajiet u infrastruttura tal-metroloġija. Dan x’aktarx li jtejjeb ukoll l-opportunitajiet għal prodotti u servizzi ġodda jew imtejba b’mod sinifikanti li jiġu prodotti fl-UE jew minn kumpaniji tal-UE bbażati f’pajjiżi terzi. Barra minn hekk, l-appoġġ finanzjarju għal proġetti konġunti tar-riċerka jagħti spinta lill-isforzi biex jiżdied u jiġi kkoordinat ir-rwol tal-metroloġija fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki pubbliċi bbażati aktar fuq l-evidenza. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-KESE jemmen ukoll li huwa importanti ħafna l-involviment mal-partijiet ikkonċernati tul il-katina tal-valur tal-metroloġija sabiex jiġu sfruttati l-użu tat-teknoloġiji emerġenti u l-kontribut biex jiġu indirizzati l-isfidi soċjetali ewlenin. Sħubija Ewropea dwar il-Metroloġija tkun ukoll ta’ appoġġ għal firxa wiesgħa ta’ politiki, kummerċ u servizzi pubbliċi Ewropej. Barra minn hekk, aktar opportunitajiet għal Sħubijiet Pubbliċi-Privati (PPPs) jistgħu jgħinu biex jaċċelleraw il-pożizzjoni fuq quddiem nett tal-Ewropa fil-livell dinji fir-riċerka dwar il-metroloġija u jistimolaw prodotti innovattivi ġodda, li jindirizzaw domandi ġodda għal prodotti ta’ preċiżjoni. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Il-KESE huwa wkoll tal-fehma li t-tisħiħ tal-vantaġġ kompetittiv tal-Ewropa fit-teknoloġiji emerġenti u fl-iżvilupp ta’ prodotti ġodda jista’ jinżamm biss jekk jiġi adottat approċċ pan-Ewropew għall-metroloġija. Din il-Proposta tappoġġja dan l-objettiv billi tevita l-frammentazzjoni fl-identifikazzjoni ta’ soluzzjonijiet metroloġiċi fl-Ewropa li permezz tagħhom l-Ewropa tkun fil-quċċata fost l-atturi globali fil-forniment ta’ servizzi ta’ metroloġija għal sfidi eżistenti ta’ kejl kumpless, u fil-forniment ta’ teknoloġiji ġodda. Dan l-approċċ jappoġġja wkoll l-SMEs li jiddependu mill-metroloġija kemm fir-riċerka kif ukoll fis-servizzi biex jiġu żviluppati prodotti ta’ kwalità tajba. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-metroloġija bħala parti integrali mill-innovazzjoni meħtieġa biex jiġi appoġġjat l-irkupru ekonomiku madwar l-UE kif ukoll l-impenn min-naħa tal-Istituti tal-Metroloġija biex jappoġġjaw ir-riċerka kollaborattiva u l-innovazzjoni fil-metroloġija. Fil-qalba tagħha, il-metroloġija torbot mill-qrib ix-xjenza u l-attività ekonomika peress li l-kejl huwa l-pedament għat-tranżazzjonijiet ekonomiċi, l-ottimizzazzjoni tal-produzzjoni, il-fiduċja tal-konsumaturi u tan-negozji, u l-innovazzjoni. Il-metroloġija avvanzata tippermetti wkoll li l-kumpaniji jkollhom skala ottimali ta’ produzzjoni li tirriżulta fin-newtralità tal-karbonju. Għalhekk, it-tnaqqis fil-konsum tal-enerġija fl-industrija huwa konsistenti ma’ wieħed mill-objettivi ewlenin tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tal-istrument Next Generation EU. Barra minn hekk, ir-riċerka li qed issir u l-innovazzjoni fil-metroloġija jappoġġaw kemm il-miri tal-innovazzjoni kif ukoll il-miri tat-tibdil fil-klima. Għandu jingħad ukoll li l-avvanzi fil-metroloġija jappoġġjaw lis-servizzi pubbliċi fl-implimentazzjoni tar-regolamentazzjoni b’mod ħafna aktar effettiv milli huwa l-każ illum. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-KESE jidentifika wkoll aktar benefiċċji ekonomiċi li jirriżultaw mir-riċerka u l-innovazzjoni fil-metroloġija, jiġifieri li jitrażżan il-falliment tas-suq, jitnaqqsu l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet, u tiżdied l-effiċjenza ekonomika ġenerali. Kejl u standards imtejba u armonizzati jistgħu jaqdu rwol importanti fil-funzjonament effiċjenti tas-Suq Uniku. Is-Suq Uniku jopera b’mod ferm aktar effiċjenti jew effettiv jekk iċ-ċittadini tal-UE jkollhom informazzjoni adatta dwar il-prodotti disponibbli fis-Suq Uniku. L-informazzjoni asimmetrika bejn ix-xerrejja u l-bejjiegħa hija waħda mill-aktar sorsi komuni ta’ falliment tas-suq, li jseħħ meta x-xerrej ma jkunx jista’ jiddetermina b’livell għoli ta’ akkuratezza l-kwalità ta’ prodott. Permezz tal-forniment ta’ kejl u standards aktar avvanzati, ix-xerrejja jistgħu jkejlu l-kwalità tal-prodotti sakemm ikun hemm standards miftiehma, u għalhekk jistgħu jiddifferenzjaw bejn prodotti ta’ kwalità aktar baxxa u prodotti ta’ kwalità ogħla. Dan imbagħad jelimina l-informazzjoni asimmetrika, kif ukoll jikkoreġi l-falliment tas-suq preżenti, u b’hekk iżid l-effiċjenza tas-Suq Uniku. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ostaklu ieħor għas-Suq Uniku huma l-ispejjeż tat-tranżazzjonijiet assoċjati mal-parteċipazzjoni fi skambju ekonomiku. L-ispejjeż tat-tranżazzjoni jirriżultaw minħabba li l-informazzjoni bejn il-konsumaturi u l-produtturi tkun asimmetrika u mhux sħiħa. Dan jista’ jiġi indirizzat permezz ta’ metroloġija aktar avvanzata fejn l-entità li tixtri tqatta’ inqas ħin tfittex oġġetti jekk tkun assigurata dwar il-kwalità tal-prodott li jkun qed jinxtara. Bla dubju, il-ħtieġa għal kejl standard, trasparenti u bla xkiel hija kruċjali, kemm għall-klijenti/konsumaturi kif ukoll għan-negozji. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Fil-prattika, il-metroloġija hija ta’ benefiċċju għall-produtturi fid-disinn tal-prodotti abbażi ta’ standard. Tippermetti li l-produtturi jġarrbu inqas spejjeż assoċjati mal-korrezzjoni ta’ difetti biex jissodisfaw l-ispeċifikazzjonijiet. U dan jiffaċilita ċ-ċertifikazzjoni u l-fiduċja tal-konsumatur fiċ-ċertifikazzjoni u l-prestazzjoni ta’ prodott. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Punt finali ta’ min isemmi huwa l-ħtieġa kontinwa li l-istandards u l-unitajiet tal-kejl ma jkunux biss preċiżi u trasparenti iżda wkoll aċċessibbli u komprensibbli għall-partijiet ikkonċernati kollha involuti, b’mod partikolari għan-negozji ż-żgħar u l-konsumaturi, li jiffurmaw is-sinsla tal-ekonomija tal-UE. Dan mhux biss se jgħin biex jingħelbu l-isfidi tas-suq imsemmija hawn fuq, iżda jġib benefiċċji sinifikanti għall-ekonomija tal-UE hekk kif din toħroġ mit-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku tagħha kkawżat mill-COVID, b’mod partikolari fit-tranżizzjoni tagħha lejn Ewropa aktar ekoloġika u aktar diġitali, filwaqt li tiġi promossa l-fiduċja tul il-katina tal-provvista kollha. Għalhekk, tali kunsiderazzjonijiet relatati mal-aċċessibbiltà għandhom ikunu fuq quddiem nett fi kwalunkwe strateġija mmirata biex tagħti spinta lill-investiment fil-metroloġija avvanzata. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Fl-aħħar nett, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa ċara għal sensibilizzazzjoni fost iċ-ċittadini tal-UE dwar l-importanza tal-metroloġija. Il-kumpaniji jiddependu fuq il-metroloġija biex jipproduċu speċifikazzjonijiet preċiżi għal prodott finali ta’ kwalità li, min-naħa tiegħu, jissodisfa d-domanda tas-suq. L-industriji jirrikorru għal kejl avvanzat biex iżidu l-iskala tal-produzzjoni, inkluż għall-produzzjoni tal-vaċċini, u biex jevitaw telf kbir. Il-metroloġija tagħmel ukoll l-impjanti tal-manifattura aktar sikuri għall-ħaddiema. Daqstant importanti hija r-rilevanza tal-metroloġija biex tappoġġja teknoloġiji emerġenti bħat-teknoloġija tal-quantum u għalhekk l-UE teħtieġ li ssaħħaħ il-kapaċità tagħha li tiżviluppa sistemi avvanzati ta’ metroloġija u tiddependi inqas fuq nazzjonijiet kompetituri oħra. |
| --- | --- |

4.12.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/39 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/39

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2016/1628 fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tranżizzjonali dwar ċertu makkinarju mgħammar b’magni fil-medda tal-potenza bejn 56 kW u 130 kW, u aktar minn 300 kW biex jiġi indirizzat l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19”

(COM(2021) 254 final — 2021/0129 (COD))

(2021/C 341/06)

| Relatur: | Christophe LEFÈVRE |
| --- | --- |

Relatur:

Christophe LEFÈVRE

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 20.5.2021
  Kunsill, 25.5.2021 |
| --- | --- |
| Bażi ġuridika | Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. |
| Sezzjoni kompetentii | Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum |
| Deċiżjoni tal-President | 20.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 206/1/11 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 20.5.2021

Kunsill, 25.5.2021

Bażi ġuridika

Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

Sezzjoni kompetentii

Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Deċiżjoni tal-President

20.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

206/1/11

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Fid-dawl tal-kriżi tal-COVID-19, li fixklet b’mod sinifikanti l-ktajjen tal-provvista tal-fabbrikanti tal-makkinarju mobbli mhux tat-triq (NRMM), il-KESE eżamina l-proposta li jiġu posposti ċerti skadenzi previsti fir-Regolament (UE) 2016/1628 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1) u sussegwentement fir-Regolament (UE) 2020/1040 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-Proposta l-ġdda għal Regolament, li fil-fehma tiegħu hija rispons adatt u proporzjonat għall-konsegwenzi ekonomiċ tal-kriżi tal-COVID-19. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | L-estensjoni ta’ sitt xhur għall-manifattura ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq li jkun attrezzat b’“magni ta’ tranżizzjoni” u ta’ disa’ xhur għat-tqegħid fis-suq, minflok ta’ tnax-il xahar għat-tnejn li huma fl-2020, hija għalhekk ġustifikata u bbilanċjata. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Filwaqt li l-KESE jtenni l-ħtieġa li jkun hemm kontribut sabiex jinkisbu l-għanijiet tal-UE dwar il-kwalità tal-arja, huwa jemmen ukoll li l-Proposta tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq, filwaqt li tiżgura kemm il-bilanċ ekonomiku tal-partijiet ikkonċernati kif ukoll livell għoli ta’ saħħa pubblika u ta’ protezzjoni tal-ambjent. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Sommarju tal-proposta tal-Kummissjoni

| 2.1. | Ir-Regolament (UE) 2016/1628 jistabbilixxi limiti ġodda tal-emissjonijiet (“Stadju V”) li huma maħsuba biex inaqqsu l-emissjonijiet ta’ sustanzi li jniġġsu l-arja mill-magni tal-makkinarju mobbli mhux tat-triq (NRMM), u jistabbilixxi limitu ta’ żmien għal din it-tranżizzjoni. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-pandemija tal-COVID-19 fixklet b’mod sinifikanti l-katini tal-provvista, u dan kellu impatt fuq il-kapaċità tal-fabbrikanti ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq li li jilħqu xi wħud mid-dati ta’ skadenza stabbilit fir-Regolament (UE) 2016/1628. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ir-Regolament imsemmi hawn fuq għalhekk ġie emendat bir-Regolament (UE) 2020/1040, li jipprevedi l-posponiment ta’ ċerti skadenzi li l-fabbrikanti ma setgħux jibqgħu jissodisfaw mingħajr ma jġarrbu ħsara ekonomika serja minħabba t-tfixkil mhux mistenni fil-katina tal-provvista. Il-fabbrikanti ngħataw perjodu addizzjonali ta’ tnax-il xahar għall-produzzjoni u t-tqegħid fis-suq ta’ makkinarju attrezzat b’“magni tranżitorji” b’medda tal-potenza bejn 56 kW u 130 kW, li l-produzzjoni tiegħu kellha titlesta sa mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2020, u t-tqegħid fis-suq sa mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2020. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Madankollu, it-tfixkil fil-katina tal-provvista u fil-produzzjoni għadu għaddej minħabba t-tieni u t-tielet mewġ tal-COVID-19, u għalhekk il-fabbrikanti mhux ser ikunu jistgħu jissodisfaw l-iskadenzi għall-2021 għal makkinarju attrezzat b’magni ta’ tranżizzjoni b’medda tal-potenza bejn 56 kW u 130 kW jew aktar minn 300 kW mingħajr ma jġarrbu ħsara ekonomika serja. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Huwa għalhekk meħtieġ li dawk id-dati jiġu posposti sabiex jiġi evitat li l-magni tranżitorji (li n-numru tagħhom huwa limitat) ma jistgħux jibqgħu jiġu installati fil-makkinarju fil-ħin u għalhekk ikollhom jiġu skreppjati. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Filwaqt li għad hemm distorsjonijiet fil-katina tal-provvista u fil-produzzjoni, dawn ma jistgħux jitqabblu ma’ dawk li pprevalew fir-rebbiegħa tal-2020. Għal dawn ir-raġunijiet, estensjoni ta’ sitt xhur għall-manifattura tal-makkinarju attrezzat b’dawk il-magni u estensjoni ta’ 9 xhur għat-tqegħid tagħhom fis-suq, minflok ta’ tnax-il xahar għat-tnejn li huma fl-2020, huma ġustifikati. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Fl-aħħar, l-estensjoni proposta ser tapplika wkoll għall-vetturi għall-agrikoltura u għall-forestrija mgħammra b’magni ta’ tranżizzjoni peress li huma soġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-NRMM dwar l-emissjonijiet tal-inkwinanti. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jtenni l-konvizjoni tiegħu, ripetuta kemm-il darba, li t-tnaqqis tal-emissjonijiet dannużi tal-monossidu tal-karbonju, l-ossidi tan-nitroġenu, l-idrokarburi u l-partikolati mill-magni ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq huwa pass indispensabbli biex jintlaħqu l-għanijiet tal-UE rigward il-kwalità tal-arja. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Fl-Opinjoni tiegħu dwar ir-Regolament (UE) 2016/1628, il-KESE rrakkomanda l-approvazzjoni mill-iżjed fis tar-Regolament il-ġdid, minħabba t-tħassib serju dwar is-saħħa pubblika fir-rigward tan-nanopartiċelli li jirriżultaw mill-proċessi ta’ kombustjoni u l-livell għoli ta’ protezzjoni li jista’ jinkiseb bl-implimentazzjoni tal-Istadju V proposta għall-magni ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Madankollu, il-KESE huwa konxju li l-kriżi tal-COVID-19 ikkawżat tfixkil sinifikanti fil-katina tal-provvista u fil-produzzjoni, li jkompli minħabba t-tieni u t-tielet mewġ, u li, b’riżultat ta’ dan, il-fabbrikanti mhux ser ikunu jistgħu jissodisfaw l-iskadenzi għall-2021 mingħajr ma jġarrbu ħsara ekonomika serja. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Barra minn hekk, il-KESE huwa għalkollox konxju mill-fatt li l-kriżi ma kenitx u ma setgħetx tiġi prevista, u li qegħdin niffaċċjaw ċirkostanzi eċċezzjonali ħafna. Għalhekk, il-KESE jirrikonoxxi li l-pandemija tal-COVID-19 tirrappreżenta sfida ewlenija għall-maġġoranza l-kbira tas-setturi ekonomiċi Ewropej. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Għalhekk, il-KESE jaqbel mal-estensjoni ta’ sitt xhur għall-manifattura ta’ makkinarju attrezzat b’dawn it-tip ta’ magni u mal-estenzjoni ta’ disa’ xhur għat-tqegħid fis-suq, minflok ta’ tnax-il xahar għat-tnejn li huma fl-2020. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Fil-fehma tal-KESE, din hija miżura raġonevoli u proporzjonata li għandha l-għan li tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq intern, il-bilanċ ekonomiku tal-partijiet ikkonċernati u livell għoli ta’ saħħa pubblika u ta’ protezzjoni tal-ambjent. |
| --- | --- |

3.6.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Ir-Regolament (UE) 2016/1628 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta' Settembru 2016 dwar ir-rekwiżiti relatati mal-limiti tal-emissjonijiet ta' inkwinanti gassużi u partikolati u l-approvazzjoni tat-tip għall-magni b'kombustjoni interna għal makkinarju mobbli mhux tat-triq, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1024/2012 u (UE) Nru 167/2013, u li jemenda u jirrevoka d-Direttiva 97/68/KE (ĠU L 252, 16.9.2016, p. 53).

1

(2)  Ir-Regolament (UE) 2020/1040 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Lulju 2020 li jemenda r-Regolament (UE) 2016/1628 fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tranżitorji tiegħu biex jiġi indirizzat l-impatt tal-kriżi tal-COVID-19 (ĠU L 231, 17.7.2020, p. 1).

2

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/41 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/41

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Bank Ċentrali Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Is-sistema ekonomika u finanzjarja Ewropea: it-trawwim tal-ftuħ, tas-saħħa u tar-reżiljenza”

(COM(2021) 32 final)

(2021/C 341/07)

| Relatur: | Tomasz Andrzej WRÓBLEWSKI |
| --- | --- |

Relatur:

Tomasz Andrzej WRÓBLEWSKI

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetentii | Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali |
| Adottata fis-sezzjoni | 25.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 158/1/2 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetentii

Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Adottata fis-sezzjoni

25.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

158/1/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Is-sistema ekonomika u finanzjarja Ewropea: it-trawwim tal-ftuħ, tas-saħħa u tar-reżiljenza. It-trasformazzjoni ta’ wara l-pandemija qed tikkawża bidla sinifikanti fil-bilanċ globali tal-poter ekonomiku. Għalhekk, l-UE għandha taġixxi malajr biex iżżid ir-reżiljenza ekonomika tal-Ewropa. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-Kumitat jaqbel mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li jissaħħaħ ir-rwol internazzjonali tal-euro bħala għodda ewlenija għat-tisħiħ tal-pożizzjoni globali tal-Ewropa. Fl-istess ħin, fil-fehma tal-Kumitat, huwa essenzjali li jiġu stabbiliti objettivi ekonomiċi ambizzjużi għat-tisħiħ tal-munita unika, speċjalment minħabba l-pass tal-bidla fl-ekonomija globali u l-pożizzjoni attwali tal-UE f’termini ta’ innovazzjoni, kompetittività u ambjent regolatorju favorevoli. Għalhekk, il-Kumitat qed jitlob li l-Komunikazzjoni tiffoka aktar fuq ir-raġunijiet li wasslu għad-dgħajfien tar-rwol internazzjonali tal-euro, u għat-tlestija tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-Kumitat jinnota li l-Komunikazzjoni ma tqisx il-pożizzjoni dejjem tikber taċ-Ċina, u jirrakkomanda li l-Komunikazzjoni tiġi supplimentata f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | It-tlestija tal-Unjoni Bankarja u tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali, li tgħin biex tidderieġi t-tfaddil lejn l-investiment, hija essenzjali biex l-UE ssir aktar reżiljenti, f’konformità mal-Opinjonijiet preċedenti tal-KESE dwar din il-kwistjoni (1) (2). Il-Kumitat japprova l-azzjonijiet kollha proposti mill-Kummissjoni u (3) jipproponi li jiġu introdotti miżuri li jgħinu fit-tlestija tal-bidliet strutturali kemm fil-livell tal-UE kif ukoll f’dak nazzjonali, bħar-reviżjoni tal-qafas tal-governanza ekonomika sabiex dan isir aktar orjentat lejn il-prosperità u favur l-investiment (4). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-kwalità tal-qafas regolatorju għandha importanza kbira għall-iżvilupp tal-innovazzjoni. Għalhekk, għandha ssir aktar enfasi fuq ir-rieżami tar-regolamenti, f’termini tal-impatt tagħhom fuq il-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej. Barra minn hekk, il-KESE jqis li l-Komunikazzjoni tonqos milli tirrikonoxxi r-rwol tal-universitajiet u tal-istituzzjonijiet tar-riċerka f’termini ta’ żvilupp fl-innovazzjoni. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ il-proposta li jinħoloq euro diġitali u l-ħruġ kontinwu ta’ bonds ekoloġiċi denominati f’euro bħala mezz biex jiżdied ir-rwol internazzjonali tal-euro u tiġi kkonsolidata l-pożizzjoni dominanti tal-UE fil-qasam tal-azzjoni klimatika. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jaqbel li l-iżvilupp tal-infrastrutturi tas-suq finanzjarju se jimpedixxi d-dipendenza minn ġurisdizzjonijiet ta’ pajjiżi terzi għall-forniment ta’ servizzi kritiċi (inkluż għall-fornituri tad-data) u se jgħin biex tiżdied ir-reżiljenza tal-UE. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-Kumitat jappoġġja l-isforzi tal-Kummissjoni Ewropea biex tiżviluppa għodod li jiġġieldu l-effetti fuq l-operaturi ekonomiċi tal-UE tal-applikazzjoni illegali u ekstraterritorjali ta’ miżuri unilaterali minn pajjiż terz. Fil-fehma tal-Kumitat, strumenti bħal dawn jistgħu jikkontribwixxu għaż-żieda fl-indipendenza tal-UE bħala attur globali. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra wkoll kif tista’ tlaħħaq mad-dipendenza dejjem tikber tal-UE minn fornituri ta’ data finanzjarja u mhux finanzjarja li mhumiex fl-UE. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Sfond

| 2.1. | Is-suġġett ta’ din l-Opinjoni huwa l-Komunikazzjoni tad-19 ta’ Jannar 2021 dwar Is-sistema ekonomika u finanzjarja Ewropea: it-trawwim tal-ftuħ, tas-saħħa u tar-reżiljenza. Din il-Komunikazzjoni hija parti integrali mill-istrateġija biex tissaħħaħ l-awtonomija strateġika miftuħa tal-UE (5). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | L-objettiv ewlieni tal-awtonomija strateġika miftuħa tal-UE huwa li tissalvagwardja u tapprofondixxi s-Suq Uniku, li huwa l-bażi tal-euro u l-ftuħ tal-UE għall-kummerċ u l-investiment mal-bqija tad-dinja. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Din il-Komunikazzjoni tistabbilixxi kif l-UE tista’ ssaħħaħ l-awtonomija strateġika miftuħa tagħha fl-oqsma makroekonomiċi u finanzjarji. Ir-raġunijiet ewlenin għall-implimentazzjoni tal-istrateġija deskritta huma dawn li ġejjin:






  — | iż-żieda tal-kompetittività tal-ekonomija Ewropea permezz tat-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro; |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

iż-żieda tal-kompetittività tal-ekonomija Ewropea permezz tat-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro;

| — | iż-żieda fir-reżiljenza tal-ekonomija Ewropea għal xokkijiet reali u esterni kkawżati minn pajjiżi terzi jew force majeure; |
| --- | --- |

—

iż-żieda fir-reżiljenza tal-ekonomija Ewropea għal xokkijiet reali u esterni kkawżati minn pajjiżi terzi jew force majeure;

| — | il-ħolqien ta’ investimenti ġodda billi jittejjeb l-ambjent regolatorju għan-negozju, li se jgħin biex jiġi mmitigat l-impatt ekonomiku u soċjali tal-pandemija tal-COVID-19 u jikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-ekonomija Ewropea. |
| --- | --- |

—

il-ħolqien ta’ investimenti ġodda billi jittejjeb l-ambjent regolatorju għan-negozju, li se jgħin biex jiġi mmitigat l-impatt ekonomiku u soċjali tal-pandemija tal-COVID-19 u jikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-ekonomija Ewropea.

| 2.4. | F’konformità ma’ din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni se taħdem biex tippromovi r-rwol internazzjonali tal-euro, issaħħaħ l-infrastrutturi tas-suq finanzjarju tal-UE, ittejjeb l-infurzar tas-sanzjonijiet tal-UE u żżid ir-reżiljenza tal-UE għall-effetti ta’ sanzjonijiet unilaterali illegali minn pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-pubblikazzjoni ta’ din il-Komunikazzjoni, li tinkludi proposti regolatorji u miżuri ta’ abilitazzjoni mmirati biex jiżdied is-sehem tal-kummerċ tal-euro u tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-sistema finanzjarja tal-UE. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Iż-żona tal-euro ilha teżisti għal aktar minn 20 sena u qed tikber, filwaqt li tilqa’ Stati Membri ġodda (għalkemm qed tistenna li jissieħbu pajjiżi ġodda) (6) u żżomm ir-reputazzjoni internazzjonali tal-euro. Fl-istess ħin, il-Kumitat jinnota li s-sehem tal-euro mir-riżervi tal-muniti barranin naqas minn 23 % għal 19 % fl-2019 – qrib rati storiċi baxxi (7) – u li, skont diversi ekonomisti mfaħħra, inklużi r-rebbieħa tal-Premju Nobel Joseph E. Stiglitz u Paul Krugman, iż-żona tal-euro għadha mhijiex l-aqwa żona monetarja, kif imfisser mill-awtur ta’ din it-teorija, Robert Mundell (8). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Il-KESE jinnota wkoll li r-rwol tal-ekonomija Ċiniża, li qed tikber b’rata mgħaġġla u li qed issir dejjem aktar importanti fl-ekonomija globali, jistħoqqlu diskussjoni usa’ fil-kuntest tat-tisħiħ tar-reżiljenza ekonomika tal-UE. Ir-rata annwali medja reali tat-tkabbir tal-PDG matul l-aħħar 30 sena kienet ta’ madwar 10 %, meta mqabbla ma’ madwar 2 % fl-UE. Il-pandemija x’aktarx li ġġib magħha aktar differenzi fir-rati ta’ tkabbir tal-PDG: 4,4 % fl-UE (-6,1 fl-2020) u 8,4 % fiċ-Ċina (2,3 % fl-2020) (9). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Hekk kif l-ekonomija Ċiniża qed tikber, l-istess jgħodd għar-rwol tal-munita tagħha fil-kummerċ u l-ikklirjar internazzjonali. Fir-Riżervi Uffiċjali tal-Muniti Barranin (fit-tielet kwart tal-2020) id-dollaru Amerikan kellu sehem ta’ madwar 60,5 %, l-euro 20,5 % u r-renminbi Ċiniż 2,1 %. Madankollu, is-sehem tar-renminbi qed jikber b’rata mgħaġġla, filwaqt li s-sehem tal-euro naqas (10). Iċ-Ċina qed taħdem ukoll b’mod intensiv fuq il-munita diġitali tagħha (qed tittestjaha diġà f’diversi bliet (11)), u qed tħalli l-biċċa l-kbira tad-dinja lura (12). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-KESE jinsab imħasseb li l-istrateġija ma tinkludix pjan ta’ azzjoni li jqis il-pożizzjoni ekonomika dejjem tikber taċ-Ċina, u jirrakkomanda li l-Komunikazzjoni tiġi supplimentata f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-Kumitat jappoġġja l-appell stabbilit f’azzjoni ewlenija biex titlesta l-Unjoni Bankarja (13) u jsir aktar progress fl-Unjoni tas-Swieq Kapitali (14) bħala mezz ta’ appoġġ għar-reżiljenza tal-UE u l-approfondiment tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja. Jinnota, madankollu, li “[t]-tlestija tal-UEM tirrikjedi l-ewwel u qabel kollox impenn politiku b’saħħtu, governanza effiċjenti u użu aħjar tal-finanzi disponibbli” (15). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-Kumitat jinnota li t-tkomplija ta’ bidliet strutturali biex tiġi żgurata unjoni monetarja eqreb u koerenti tirrikjedi impenn politiku u, fl-istess ħin, jipproponi li l-Komunikazzjoni tiġi kkomplementata minn sensiela ta’ miżuri li kapaċi jipproduċu riżultati tanġibbli:






  — | ir-reviżjoni tal-qafas tal-governanza ekonomika tal-UE sabiex isir aktar orjentat lejn il-prosperità u favur l-investiment (b’mod partikolari fir-rigward tad-dejn pubbliku u d-defiċits baġitarji) (16); |
| --- | --- | --- |

3.7.

—

ir-reviżjoni tal-qafas tal-governanza ekonomika tal-UE sabiex isir aktar orjentat lejn il-prosperità u favur l-investiment (b’mod partikolari fir-rigward tad-dejn pubbliku u d-defiċits baġitarji) (16);

| — | it-tisħiħ tar-rekwiżit li l-Istati Membri jikkoordinaw il-politiki nazzjonali tagħhom fi ħdan is-Semestru Ewropew u jżidu l-konsistenza tal-politiki monetarji, fiskali u strutturali (17), speċjalment bil-għan li jiksbu koeżjoni soċjali u konverġenza reali; |
| --- | --- |

—

it-tisħiħ tar-rekwiżit li l-Istati Membri jikkoordinaw il-politiki nazzjonali tagħhom fi ħdan is-Semestru Ewropew u jżidu l-konsistenza tal-politiki monetarji, fiskali u strutturali (17), speċjalment bil-għan li jiksbu koeżjoni soċjali u konverġenza reali;

| — | it-twettiq ta’ analiżi ċiklika dettaljata tal-proċessi ta’ konverġenza reali fl-Istati Membri tal-UE li, flimkien mal-koeżjoni soċjali, huma kruċjali biex is-Suq Uniku jsir aktar dinamiku. Il-konverġenza għandha tiġi mmonitorjata biex jiġu evitati diskrepanzi akbar minħabba r-riskju li ċ-ċiklu attwali ta’ pakketti kbar ta’ salvataġġ finanzjarju appoġġjati mill-Istat jista’ jerġa’ jiftaħ il-qasma bejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar tal-kriżi taż-żona tal-euro (18). |
| --- | --- |

—

it-twettiq ta’ analiżi ċiklika dettaljata tal-proċessi ta’ konverġenza reali fl-Istati Membri tal-UE li, flimkien mal-koeżjoni soċjali, huma kruċjali biex is-Suq Uniku jsir aktar dinamiku. Il-konverġenza għandha tiġi mmonitorjata biex jiġu evitati diskrepanzi akbar minħabba r-riskju li ċ-ċiklu attwali ta’ pakketti kbar ta’ salvataġġ finanzjarju appoġġjati mill-Istat jista’ jerġa’ jiftaħ il-qasma bejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar tal-kriżi taż-żona tal-euro (18).

| 3.8. | Il-Kumitat jaqbel li l-qafas regolatorju huwa kruċjali għall-iżvilupp tal-innovazzjoni, iżda jqis li l-azzjonijiet proposti fil-Komunikazzjoni mhumiex biżżejjed. Fl-istess ħin, il-KESE jinnota li, b’riżultat tal-Brexit, l-għadd ta’ universitajiet fl-UE li jinsabu fuq quddiem nett fid-dinja u li għandhom rwol ewlieni fit-tisħiħ tal-innovazzjoni naqas għal ftit biss fost l-aqwa 50 università fid-dinja (19). L-universitajiet huma kruċjali biex iżidu l-innovazzjoni u r-reżiljenza fit-tul għal aktar taqlib ekonomiku. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Fid-dawl ta’ dan kollu, il-KESE jitlob li l-Komunikazzjoni tiġi supplimentata b’miżuri biex:






  — | tiġi żgurata flessibbiltà akbar fir-regolamentazzjoni tas-suq finanzjarju bil-għan li tingħata spinta lill-innovazzjoni finanzjarja fl-Ewropa, inklużi d-direttivi MiFID II u r-regolamenti tal-BMR fir-rigward tal-kummerċ fil-materja prima; |
| --- | --- | --- |

3.9.

—

tiġi żgurata flessibbiltà akbar fir-regolamentazzjoni tas-suq finanzjarju bil-għan li tingħata spinta lill-innovazzjoni finanzjarja fl-Ewropa, inklużi d-direttivi MiFID II u r-regolamenti tal-BMR fir-rigward tal-kummerċ fil-materja prima;

| — | jitnaqqsu r-restrizzjonijiet li jitfgħu piż sproporzjonat fuq l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda; |
| --- | --- |

—

jitnaqqsu r-restrizzjonijiet li jitfgħu piż sproporzjonat fuq l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda;

| — | tiżdied in-nefqa fuq ir-riċerka u l-iżvilupp (speċjalment l-appoġġ għall-investiment privat fir-riċerka u l-iżvilupp fl-UE) għal madwar 3 % tal-PDG; |
| --- | --- |

—

tiżdied in-nefqa fuq ir-riċerka u l-iżvilupp (speċjalment l-appoġġ għall-investiment privat fir-riċerka u l-iżvilupp fl-UE) għal madwar 3 % tal-PDG;

| — | fil-kuntest tat-trasformazzjoni diġitali, jiġu identifikati u jingħata appoġġ ulterjuri lill-ispeċjalizzazzjonijiet intelliġenti Ewropej fl-IT; |
| --- | --- |

—

fil-kuntest tat-trasformazzjoni diġitali, jiġu identifikati u jingħata appoġġ ulterjuri lill-ispeċjalizzazzjonijiet intelliġenti Ewropej fl-IT;

| — | jiġu identifikati ċentri ta’ innovazzjoni reġjonali fl-UE u dawn jiġu appoġġjati direttament fil-livell tal-UE, filwaqt li jiġi promoss ukoll l-investiment privat fl-innovazzjoni, pereżempju billi jiżdiedu l-livelli tar-rekwiżit ta’ kofinanzjament privat. |
| --- | --- |

—

jiġu identifikati ċentri ta’ innovazzjoni reġjonali fl-UE u dawn jiġu appoġġjati direttament fil-livell tal-UE, filwaqt li jiġi promoss ukoll l-investiment privat fl-innovazzjoni, pereżempju billi jiżdiedu l-livelli tar-rekwiżit ta’ kofinanzjament privat.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.   It-tisħiħ tar-rwol internazzjonali tal-euro

| 4.1.1. | Skont il-Komunikazzjoni, iż-żieda fl-importanza tal-euro fil-kummerċ, fl-investiment u fil-pagamenti internazzjonali twassal għal ħafna benefiċċji, bħal awtonomija monetarja akbar, trażmissjoni aktar b’saħħitha tal-politika monetarja, spejjeż ta’ tranżazzjoni aktar baxxi u tnaqqis fix-xokkijiet fil-prezzijiet. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Il-KESE jappoġġja l-ħruġ kontinwu ta’ bonds denominati f’euro. Madankollu, filwaqt li jifhem il-benefiċċji ta’ dawn il-miżuri, il-KESE jitlob li l-istrateġija tat-tkabbir tal-euro tkun ibbażata fuq it-tisħiħ u l-espansjoni taż-żona ekonomika tal-euro, minbarra l-ħruġ ta’ dejn komuni (20). Minħabba l-kriżi tal-COVID-19, “[l]-UE se toħroġ qrib it-EUR 1 triljun f’dejn ġdid sal-2026” (21) Madankollu, “[l]-eżistenza ta’ livelli għoljin ta’ dejn pubbliku bħala sehem tal-PDG tista’ toħloq diffikultajiet fir-rigward tar-reżiljenza” (22). Biex dawn jingħelbu, is-sistema finanzjarja Ewropea għandha ssir aktar reżiljenti billi tlesti l-Unjoni Bankarja u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali. (23) Il-KESE jirrakkomanda li tiġi restawrata l-pożizzjoni għolja tal-euro fir-rigward tat-titoli ta’ dħul fiss qabel il-kriżi finanzjarja tal-2008-09 (24). |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Għalhekk, il-Kumitat jappella biex xi wħud mill-kompetenzi tas-superviżuri finanzjarji nazzjonali jiġu trasferiti fil-livell tal-UE, u b’hekk jinħoloq qafas regolatorju komuni għall-ħolqien tal-Unjoni Bankarja u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali (25). Fil-fehma tal-KESE, il-moviment sħiħ tal-kapital fi ħdan l-UE għandu jkun possibbli sabiex, fl-aħħar mill-aħħar, kull ċittadin jew SME jkun jista’ jibbenefika mis-servizzi finanzjarji ta’ kwalunkwe istituzzjoni finanzjarja soġġetta għal superviżjoni finanzjarja konġunta tal-UE (26). Kwalunkwe regolament ġdid marbut mal-bini tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali għandu jiġi sottomess għal testijiet (27) bil-għan li jiġi vverifikat jekk jissodisfax kriterji bħal: it-tisħiħ tal-kompetittività u l-innovazzjoni (speċjalment it-tranżizzjoni diġitali), il-kontribut għat-tranżizzjoni ekoloġika, u l-istabbiltà tas-swieq finanzjarji. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Barra minn hekk, għandhom jittieħdu passi biex tissaħħaħ il-preżenza tal-euro fir-riżervi tal-bank ċentrali ta’ pajjiżi differenti permezz ta’ ftehimiet ta’ swap, u biex tiġi appoġġjata l-konklużjoni ta’ kuntratti internazzjonali kbar għall-kumpaniji Ewropej (implimentati barra mill-UE) billi jiġu kklirjati f’euro. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Sabiex l-euro jkollu rwol akbar fl-ekonomija dinjija, jeħtieġ li tiżdied il-kompetittività tal-prodotti u s-servizzi tal-UE. Biex dan iseħħ, huma meħtieġa investimenti fl-edukazzjoni u fir-riċerka u l-iżvilupp. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | L-Azzjoni ewlenija 6 tistipula li l-Kummissjoni u l-BĊE se jwettqu rieżami konġunt ta’ firxa wiesgħa ta’ kwistjonijiet politiċi, legali u tekniċi li jfeġġu mill-introduzzjoni possibbli ta’ euro diġitali. |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | Il-Kumitat jappoġġja l-idea ta’ euro diġitali. Madankollu, fil-fehma tal-KESE, l-euro diġitali m’għandux jiġi implimentat biss mill-BĊE, iżda anke mill-banek ċentrali tal-Eurosistema (28) (u kwalunkwe istituzzjoni superviżorja) (29). |
| --- | --- |

4.1.7.

| 4.1.8. | Din is-sistema ġdida ta’ saldu għandha tqis ir-rekwiżiti ta’ privatezza skont il-liġi (speċjalment il-Ħames Direttiva kontra l-Ħasil tal-Flus (AMLD V)). Euro diġitali mfassal tajjeb jista’ jappoġġja l-użu tal-euro barra ż-żona tal-euro u jdgħajjef ir-rwol tad-dollaru Amerikan (u fil-futur tal-yuan diġitali wkoll), speċjalment fit-tranżazzjonijiet internazzjonali u bl-imnut (30). |
| --- | --- |

4.1.8.

| 4.1.9. | L-UE hija mexxejja fis-suq globali tal-bonds ekoloġiċi. Fl-2019, kważi nofs il-ħruġ tiegħu ġie denominat f’euro (31) u huwa wkoll b’saħħtu fost residenti barra miż-żona tal-euro (32). Il-KESE jilqa’ l-proposta li jiġu introdotti strumenti finanzjarji “ekoloġiċi” ġodda (33) bil-għan li jiġi appoġġjat il-Patt Ekoloġiku Ewropew (34) Dan se jippermetti lill-UE tkompli u tiżviluppa r-rwol .tagħha bħala mexxej globali fl-azzjoni klimatika (35). |
| --- | --- |

4.1.9.

4.2.   Iż-żieda fir-reżiljenza tal-infrastrutturi tas-suq finanzjarju tal-UE u l-fornituri ta’ servizzi kritiċi relatati

| 4.2.1. | Il-Komunikazzjoni tisħaq fuq l-importanza li l-UE tiżviluppa l-infrastrutturi tas-suq finanzjarju tagħha u żżid ir-reżiljenza tagħhom sabiex tiġi evitata d-dipendenza mill-forniment ta’ servizzi kritiċi bħal dawn minn ġurisdizzjonijiet ta’ pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni għandha tistudja wkoll kif tista’ tevita dipendenza minn fornituri ta’ data finanzjarja u mhux finanzjarja li mhumiex fl-UE. Is-sistema diġitali l-ġdida ta’ saldu bbażata fuq l-euro tista’ tintuża biex tappoġġja l-kummerċ ma’ msieħba li pajjiżi terzi imponew sanzjonijiet unilaterali fuqhom, u permezz tal-imblukkar tal-użu tagħha minn pajjiżi u persuni sanzjonati (billi tinstilet informazzjoni mill-bażi tad-data tar-Repożitorju tal-Iskambju tal-Informazzjoni dwar is-Sanzjonijiet). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Il-KESE jfakkar ukoll l-esperjenza tal-bidu tal-pandemija tal-COVID-19, meta ż-żieda fl-interess fl-ispostament tas-suq ta’ riakkwist tad-dollaru u tal-Istati Uniti għamlitha aktar diffiċli għall-istituzzjonijiet finanzjarji mhux tal-Istati Uniti biex jiffinanzjaw mill-ġdid l-operazzjonijiet tagħhom bid-dollaru. Tista’ tingħata wkoll kunsiderazzjoni għall-użu tal-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà bħala pool ta’ likwidità f’euro, li jkun aċċessibbli wkoll għal istituzzjonijiet finanzjarji kbar. Neħtieġu pjan direzzjonali ċar għall-bidliet fil-Mekkaniżmu Ewropew ta’ Stabbiltà u l-iżvilupp tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Il-KESE jaqbel fil-prinċipju mal-passi li jwasslu għal żieda fl-awtonomija strateġika miftuħa tal-UE, inkluż f’termini ta’ tisħiħ tar-reżiljenza tal-infrastrutturi tas-suq finanzjarju tal-UE. Min-naħa l-oħra, il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li miżuri bħal dawn jistgħu, taħt ċerti kundizzjonijiet, iwasslu għal effetti politiċi mhux mixtieqa. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   It-tisħiħ tal-implimentazzjoni u l-infurzar tas-sanzjonijiet tal-UE

| 4.3.1. | Sabiex tiżdied l-effettività tas-sanzjonijiet tal-UE, jeħtieġ li jiġi żgurat li dawn jiġu implimentati u infurzati b’mod uniformi. Is-sussidjarji ta’ kumpaniji li mhumiex fl-UE jibbenefikaw minn lakuni legali biex jevitaw il-projbizzjonijiet, li jwasslu għal distorsjonijiet fis-Suq Uniku. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Il-KESE jilqa’ l-proposti mmirati lejn it-tisħiħ tal-kapaċità tal-UE li tapplika sanzjonijiet b’mod uniformi u li titkellem b’vuċi waħda. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Il-Kumitat jappoġġja wkoll l-isforzi tal-Kummissjoni Ewropea biex tiżviluppa għodod li jiġġieldu l-effetti fuq l-operaturi ekonomiċi tal-UE tal-applikazzjoni illegali u ekstraterritorjali ta’ miżuri unilaterali minn pajjiż terz. Madankollu, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġu żviluppati mekkaniżmi li jiżguraw kunsens fost l-Istati Membri kollha dwar is-suġġett tas-sanzjonijiet innifishom. Fil-fehma tal-Kumitat, strumenti bħal dawn jistgħu jikkontribwixxu għaż-żieda fl-indipendenza tal-UE bħala attur globali u jipproteġu lis-Suq Uniku minn xokkijiet. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Fl-istess ħin, ta’ min jinnota li mill-kriżi finanzjarja tal-2008-2009 ’l hawn, is-suq finanzjarju tal-UE kien soġġett għal dixxiplina stretta, li timponi obbligi amministrattivi fuq dawk li jixtiequ jibbenefikaw mis-Suq Uniku tal-UE. Huwa importanti li dawn ir-regolamenti jiġu applikati bil-flessibbiltà meħtieġa biex jiġi żgurat bilanċ bejn l-ispejjeż u l-benefiċċji, jiġu vvalutati l-effetti ta’ regolamenti ġodda fuq il-kumpaniji finanzjarji Ewropej (36) u jiġi adattat il-piż regolatorju wkoll għad-daqs ta’ dawn l-entitajiet (banek pan-Ewropej kbar, istituzzjonijiet finanzjarji, u negozji ġodda fis-settur tat-teknoloġija finanzjarja) (37). |
| --- | --- |

4.3.4.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Skema Ewropea ta’ Assigurazzjoni tad-Depożiti” (ĠU C 177, 18.5.2016, p. 21).

1

(2)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Pakkett dwar l-Unjoni Ekonomika u Monetarja” (ĠU C 262, 25.7.2018, p. 28).

2

(3)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Unjoni tas-Swieq Kapitali għall-persuni u n-negozji – pjan ta’ azzjoni ġdid” (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 20).

3

(4)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Rieżami tal-Governanza Ekonomika 2020” (ĠU C 429, 11.12.2020, p. 227).

4

(5)  COM(2021) 32 final.

5

(6)  COM(2018) 796 final, p. 2.

6

(7)  The international role of the euro (Ir-rwol internazzjonali tal-euro), Bank Ċentrali Ewropew, Ġunju 2020 (mhux disponibbli bil-Malti).

7

The international role of the euro

(8)  Can the European Project be saved? (Il-Proġett Ewropew jista’ jiġi salvat?) Lecture Prinċipali minn Paul Krugman, It-23 Konferenza Internazzjonali tal-Ewropejisti, Philadelphia, 14-16 ta’ April 2016, (mhux disponibbli bil-Malti).

8

Can the European Project be saved? (Il-Proġett Ewropew jista’ jiġi salvat?)

(9)  Ara World Economic Outlook Database, April 2021, il-Fond Monetarju Internazzjonali.

9

World Economic Outlook Database

(10)  Kompożizzjoni tal-Munita tar-Riżervi Uffiċjali tal-Muniti Barranin (COFER), l-Istatistika Finanzjarja Internazzjonali (IFS), il-Fond Monetarju Internazzjonali, https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175

10

(11)  Ara China Launches Digital Renminbi Trials in 11 Cities, Stages Seven Digital Renminbi Lotteries in Year Following Start of Testing
  (Iċ-Ċina tniedi provi tar-renminbi diġitali fi 11-il belt, u qed tippjana seba’ lotteriji tar-renminbi diġitali fis-sena ta’ wara l-bidu tat-testijiet), China Banking News, 19 ta’ April 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

11

China Launches Digital Renminbi Trials in 11 Cities, Stages Seven Digital Renminbi Lotteries in Year Following Start of Testing

(Iċ-Ċina tniedi provi tar-renminbi diġitali fi 11-il belt, u qed tippjana seba’ lotteriji tar-renminbi diġitali fis-sena ta’ wara l-bidu tat-testijiet)

(12)  PwC, Indiċi globali tas-CBDC, April 2021, https://www.pwc.com/gx/en/industries/financial-services/assets/pwc-cbdc-global-index-1st-edition-april-2021.pdf (mhux disponibbli bil-Malti).

12

(13)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Lejn rwol internazzjonali aktar b’saħħtu tal-euro” (ĠU C 282, 20.8.2019, p. 27).

13

(14)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Unjoni tas-Swieq Kapitali għall-persuni u n-negozji – pjan ta’ azzjoni ġdid” (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 20).

14

(15)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Pakkett dwar l-Unjoni Ekonomika u Monetarja” (ĠU C 262, 25.7.2018, p. 28).

15

(16)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Il-politika ekonomika taż-żona tal-euro 2021” (ĠU C 123, 9.4.2021, p. 12).

16

(17)  COM(2020) 746 final.

17

(18)  Eurofound (2020), Upward convergence in the EU: Definition, measurement and trends, (Konverġenża ’l fuq fl-UE: Definizzjoni, kejl u tendenzi) Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, Lussemburgu, p. 9 (mhux disponibbli bil-Malti).

18

(19)  Sitt universitajiet skont Times Higher Education u università waħda biss fil-QS World University Rankings.

19

(20)  EU faces barriers to boosting single currency's global status, (L-UE qed tiffaċċja ostakli biex issaħħaħ l-istatus globali tal-munita unika), Financial Times, 19 ta’ Jannar 2021, (mhux disponibbli bil-Malti).

20

EU faces barriers to boosting single currency's global status

(21)  COM(2021) 32 final, p. 8.

21

(22)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Lejn ekonomija Ewropea aktar reżiljenti u sostenibbli” (ĠU C 353, 18.10.2019, p. 23).

22

(23)  Ara l-kummenti li għamel il-Kummissarju Gentiloni fil-konferenza stampa tal-Grupp tal-Euro, 15 ta’ Frar 2021, Brussell, (mhux disponibbli bil-Malti).

23

(24)  Ara “Fixed income market liquidity” (Likwidità fis-suq tat-titoli b’introjtu fiss), Committee on the Global Financial System Papers, Nru 55, Bank of International Settlements, Jannar 2016, p. 18 (mhux disponibbli bil-Malti).

24

Committee on the Global Financial System Papers

(25)  COM(2020) 590 final u COM(2020) 746 final, p. 8.

25

(26)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Unjoni tas-Swieq Kapitali għall-persuni u n-negozji — pjan ta’ azzjoni ġdid” (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 20).

26

(27)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Unjoni tas-Swieq Kapitali għall-persuni u n-negozji — pjan ta’ azzjoni ġdid” (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 20), il-punt 1.16.

27

(28)  Ara Report on a digital euro, (Rapport dwar euro diġitali), Bank Ċentrali Ewropew, Ottubru 2020, p. 7-8, (mhux disponibbli bil-Malti).

28

Report on a digital euro

(29)  Ara Report on a digital euro, (Rapport dwar euro diġitali), Bank Ċentrali Ewropew, Ottubru 2020, p. 36-40, (mhux disponibbli bil-Malti).

29

Report on a digital euro

(30)  EU faces barriers to boosting single currency's global status, (L-UE qed tiffaċċja ostakli biex issaħħaħ l-istatus globali tal-munita unika), Financial Times, 19 ta’ Jannar 2021, (mhux disponibbli bil-Malti).

30

EU faces barriers to boosting single currency's global status

(31)  Ara The role of the euro in global green bond markets, (Ir-rwol tal-euro fis-swieq globali tal-bonds ekoloġiċi), Kaxxa 1, id-19-il rieżami annwali tar-rwol internazzjonali tal-euro, BĊE, Ġunju 2020, (mhux disponibbli bil-Malti).

31

The role of the euro in global green bond markets

(32)  Ara Unleashing the euro's untapped potential at global level, (Nilliberaw il-potenzjal mhux sfruttat tal-euro fil-livell globali), diskors ta’ F. Panetta, Membru tal-Bord Eżekuttiv tal-BĊE (mhux disponibbli bil-Malti).

32

Unleashing the euro's untapped potential at global level

(33)  Ara Riżultati ewlenin tal-vidjokonferenza tal-Grupp tal-Euro, 15 ta’ Frar 2021.

33

(34)  COM(2019) 640 final.

34

(35)  Kummenti ta’ Paschal Donohoe wara l-vidjokonferenza tal-Grupp tal-Euro tal-15 ta’ Frar 2021 (mhux disponibbli bil-Malti).

35

(36)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Unjoni tas-Swieq Kapitali għall-persuni u n-negozji – pjan ta’ azzjoni ġdid” (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 20).

36

(37)  L-Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Patt Ewropew dwar il-Finanzjament għall-Klima” (ĠU C 155, 30.4.2021, p. 27).

37

---

ANNESS

Stampa 1

Tqabbil tar-rati medji reali tat-tkabbir tal-PDG

(*) l-estimi jibdew mill-2019.

Sors: kalkoli proprji, ibbażati fuq: World Economic Outlook Database, Fond Monetarju Internazzjonali, Ottubru 2020

Stampa 2

Is-sehem tad-dollaru, l-euro u r-renminbi mir-Riżervi Uffiċjali tal-Muniti Barranin (f’%)

Image 2

Sors: Fond Monetarju Internazzjonali, data.imf.org

Stampa 3

Is-sehem tal-Istati Uniti, l-UE u ċ-Ċina mill-PDG globali (PPP, f’%)

Image 3

Sors: World Economic Outlook Database, FMI, Ottubru 2020

Stampa 4

Is-sehem tal-Istati Uniti, l-UE u ċ-Ċina mill-esportazzjonijiet globali (f’%)

Image 4

Sors: UNCTAD

Stampa 5

In-nefqa domestika grossa fuq ir-riċerka u l-iżvilupp, 2008-2018 (% tal-PDG)

Image 5

Sors: Eurostat

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/50 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/50

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE”

(COM(2020) 711 final)

(2021/C 341/08)

| Relatur: | Cristian PÎRVULESCU |
| --- | --- |
| Korelatur: | Christian BÄUMLER |

Relatur:

Cristian PÎRVULESCU

Korelatur:

Christian BÄUMLER

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Deċiżjoni tal-Bureau | 26.1.2021 |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 10.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 201/2/7 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Deċiżjoni tal-Bureau

26.1.2021

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

26.5.2021

Adottata fil-plenarja

10.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

201/2/7

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat jilqa’ l-istrateġija l-ġdida mfassla mill-Kummissjoni. Il-proposta fiha impenji ċari u tagħmel enfasi qawwija fuq kwistjonijiet ta’ applikazzjoni u implimentazzjoni. Din hija direzzjoni li l-Kumitat appoġġja b’mod konsistenti, inkluż fl-Opinjoni tiegħu dwar l-ewwel strateġija adottata fl-2011 (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Minn dak iż-żmien, żviluppi soċjali, ekonomiċi u politiċi ewlenin ikkumplikaw il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u ġabu sfidi ġodda għall-oqfsa attwali, inkluż għall-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali. Il-pandemija attwali żżid b’mod sinifikanti r-riskji għas-saħħa, għas-sikurezza u għall-benesseri ta’ miljuni ta’ persuni madwar il-kontinent. Fil-livell globali, fejn l-UE għandha responsabbiltà kbira li taġixxi, is-sitwazzjoni hija saħansitra agħar. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | F’dan il-kuntest, l-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri jridu jaġixxu b’viżjoni ċara u bi spinta akbar fl-appoġġ tad-drittijiet fundamentali. Minkejja li l-applikazzjoni tal-Karta hija limitata għall-akkumpanjament tad-dritt tal-Unjoni, il-korp dejjem jikber ta’ regolamenti u l-integrazzjoni trasversali tal-oqsma ta’ politika joħolqu kamp ta’ applikazzjoni dejjem akbar għall-azzjoni. Dan l-iżvilupp x’aktarx li jkollu implikazzjonijiet multipli għas-soċjetà ċivili, għall-komunitajiet lokali, għall-imsieħba soċjali u għall-kumpaniji. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Sfortunatament, wara għaxar snin ta’ implimentazzjoni tal-Karta, l-Ewropej għandhom għarfien limitat tal-eżistenza jew ir-rwol tagħha. Din intużat ukoll b’mod limitat mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, mill-istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem u mid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. Ma nistgħux nistennew għaxar snin oħra biex id-drittijiet fil-karta jsiru realtà għall-pubbliku ġenerali, għas-soċjetà ċivili u għall-istituzzjonijiet pubbliċi. Nittamaw li l-Kummissjoni Ewropea tkun aktar attiva f’dak li huwa l-għoti ta’ informazzjoni liċ-ċittadini, lill-midja, lis-soċjetà ċivili, lill-imsieħba soċjali u lil diversi korpi oħra dwar il-Karta, ir-rilevanza tagħha, l-effetti tagħha u l-istrumenti relatati magħha. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | L-istituzzjonijiet kollha tal-UE jridu jżommu sod u jagħtu appoġġ qawwi lil dawk l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-attivisti tad-drittijiet tal-bniedem u lill-ġurnalisti kollha li jħabbtu wiċċhom ma’ attakki fiżiċi u verbali, intimidazzjoni u fastidju, inklużi kawżi abbużivi, vjolenza u diskors ta’ mibegħda online u offline. Il-kampanji ta’ tħammiġ li qed jaffettwaw il-kredibbiltà u l-leġittimità tas-soċjetà ċivili jridu jieqfu u għandha tittieħed azzjoni kontra dawk il-gvernijiet tal-Istati Membri li jinvolvu ruħhom fiha. L-infurzar tar-regoli attwali għandu jkun prijorità. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-kapaċità ġenerali tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem li jaħdmu fil-qafas tal-Karta għandha tissaħħaħ b’mod sinifikanti permezz ta’ pakkett li jinkludi t-taħriġ u t-trasferiment tal-għarfien, l-appoġġ organizzazzjonali, finanzjament stabbli u prevedibbli u protezzjoni minn attakki u kampanji negattivi. Il-Kumitat huwa lest li jassisti fl-iżvilupp ta’ pjan aktar komprensiv u dettaljat f’dan ir-rigward, speċjalment permezz tal-Grupp dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-dritt tiegħu. Sforz bħal dan għandu jkun parti minn strateġija komprensiva tas-soċjetà ċivili Ewropea, waħda li l-KESE jqis li hija kemm urġenti kif ukoll meħtieġa (2). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-Kumitat jilqa’ l-approċċ komprensiv tal-Kummissjoni għall-promozzjoni u għall-protezzjoni tal-valuri fundamentali li fuqhom hija bbażata l-UE u l-komplementarjetà bejn din l-istrateġija, il-pjan ta’ azzjoni Ewropew għad-demokrazija u l-ewwel rapport dwar l-istat tad-dritt. Dan jissuġġerixxi wkoll l-inklużjoni tal-pjan ta’ azzjoni tal-UE kontra r-razziżmu fil-proċess ta’ ppjanar komprensiv, kif ukoll l-Istrateġiji tal-UE dwar id-Diżabilità u l-LGBTIQ. L-isfidi li dawn il-pjani u l-istrateġiji jfittxu li jindirizzaw huma ħafna drabi komuni. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jtenni l-osservazzjonijiet tiegħu dwar l-aspetti ekonomiċi tal-istat tad-dritt u tad-drittijiet fundamentali. Jekk mhux se jitwaqqfu, it-theddid għall-istat tad-dritt u d-deterjorament globali tad-drittijiet fundamentali x’aktarx li se jaffettwaw b’mod negattiv il-fiduċja reċiproka li tirfed is-suq intern u b’hekk it-tkabbir ekonomiku fl-UE (3). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-Kumitat jisħaq li l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tinkludi wkoll id-drittijiet soċjali. L-implimentazzjoni tagħha hija ta’ importanza konsiderevoli għall-ħajja tan-nies. L-imsieħba soċjali jridu jkunu involuti fil-protezzjoni tagħhom, fil-livell Ewropew u nazzjonali. Id-djalogu soċjali għandu jissaħħaħ u jiġi ffukat mill-ġdid fuq id-drittijiet fundamentali stabbiliti fil-Karta. Filwaqt li jġedded is-sejħa li għamel il-Kumitat fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 dwar l-istrateġija, għandu jkun hemm enfasi akbar fuq it-Titolu III – Ugwaljanza u IV – Is-solidarjetà bħala ċentrali għall-UE bħala Unjoni demokratika u bbażata fuq il-valuri li tieħu l-mudell soċjali u l-impenji tagħha bis-serjetà. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-Kumitat jilqa’ l-fatt li l-istrateġija tissottolinja n-natura ġenerali tal-Karta u tikkomplementa l-isforzi mmirati biex id-drittijiet u l-valuri tal-UE jsiru aktar tanġibbli f’oqsma bħad-drittijiet tal-vittmi u l-aċċess għall-ġustizzja, l-ugwaljanza u l-inklużjoni, l-antirazziżmu u l-pluraliżmu, id-drittijiet soċjali u l-edukazzjoni u t-taħriġ inklużivi, id-drittijiet ekonomiċi, id-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE u taċ-ċittadini mhux tal-UE u d-drittijiet tat-tfal. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-impatt tal-COVID-19 fuq id-drittijiet, il-benesseri, u l-iżvilupp intellettwali u emozzjonali tat-tfal. Il-KESE jinnota wkoll l-importanza tal-artikoli tal-Karta li jaffettwaw l-isfera ekonomika bħal-libertà ta’ intrapriża, id-dritt tal-proprjetà u dawk marbuta ma’ regoli legali adegwati. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-Kumitat jappoġġja bla riżerva l-impenn tal-UE li tippromovi u tipproteġi d-drittijiet u l-valuri tal-bniedem madwar id-dinja. Il-fatt li l-ftehimiet kummerċjali u l-impatt potenzjali tagħhom fuq id-drittijiet fundamentali qed jiġu enfasizzati huwa ġġustifikat bis-sħiħ. Kif iddikjarat f’diversi opinjonijiet, il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni wkoll għall-politika dwar il-migrazzjoni u l-ażil bħala każ ta’ prova ewlieni għall-impenn tal-UE f’dik li hija l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. Għandu jingħata appoġġ aktar attiv lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem madwar id-dinja. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Kif tindika l-proposta, l-amministrazzjonijiet nazzjonali u lokali, il-parlamenti tal-Istati Membri u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi huma ċentrali għall-promozzjoni u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-Karta. Mhuwiex ċar kif il-kooperazzjoni tkun differenti minn dik fl-aħħar għaxar snin tal-implimentazzjoni tal-istrateġija inizjali. Objettiv ewlieni ta’ din l-istrateġija għandu jkun li tiġi identifikata t-taħlita adatta ta’ inċentivi u strumenti li jimmotivaw lill-istituzzjonijiet nazzjonali u lokali jkunu aktar impenjati u proattivi fir-rigward tal-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-Kumitat jixtieq li jkun hemm titjib sostanzjali fid-dimensjonijiet ewlenin kollha tal-istrateġija: il-prevenzjoni, il-promozzjoni, l-implimentazzjoni u l-infurzar. Filwaqt li ma jiġux injorati l-oħrajn, ikun meħtieġ li ssir enfasi akbar fuq l-infurzar. L-applikazzjoni adatta tal-Karta hija essenzjali għaż-żamma ta’ Unjoni funzjonali u bbażata fuq il-valuri. Hija obbligatorja wkoll l-applikazzjoni tal-Karta. Il-Kummissjoni trid taġixxi b’mod adatt u ssegwi proċedimenti ta’ ksur b’mod aktar aggressiv meta d-drittijiet ma jiġux irrispettati. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ in-nomina ta’ punti fokali tal-Karta mill-Istati Membri u jissuġġerixxi li dawn jitqiegħdu fiċ-ċentru tal-ministeri kompetenti jew tal-gvern involuti fil-proċess leġiżlattiv, pereżempju l-ministeri tal-ġustizzja. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Minħabba l-impatt kbir tal-pandemija tal-COVID-19 fuq is-soċjetà, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiffoka r-rapport tal-2022 fuq l-effett tagħha fuq id-drittijiet fundamentali, speċjalment dawk relatati mal-benesseri soċjoekonomiku, u għalhekk jissottolinja bis-sħiħ li d-drittijiet soċjali huma drittijiet fundamentali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lid-drittijiet, id-dinjità u l-benessri tal-anzjani u tal-persuni b’diżabilità li jsibu ruħhom iżolati fid-djar tal-kura matul il-pandemija tal-COVID-19. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Il-Kumitat jissuġġerixxi li kull fond (Fondi koperti mir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni (RDK)) jiġi analizzat minn kumitati ta’ monitoraġġ li jinkludu organizzazzjonijiet indipendenti tas-soċjetà ċivili, istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem u difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. Dawn l-atturi ċivili kollha għandhom jingħataw vuċi dwar kif jiġu allokati u ġestiti l-fondi. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tqis ir-rakkomandazzjonijiet mir-Riżoluzzjoni tiegħu “Involvement of Organised Civil Society in the National Recovery and Resilience Plans – What works and what does not?) (L-Involviment tas-Soċjetà Ċivili Organizzata fil-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza – X’jaħdem u x’ma jaħdimx?), ippubblikata fi Frar 2021. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tidentifika l-opportunitajiet ta’ finanzjament, u taħdem fuq l-operazzjonalizzazzjoni tagħhom, għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u għad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem li qed jagħmlu ħidma tal-ewwel linja f’komunitajiet emarġinati u vulnerabbli. Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Istati Membri biex joperazzjonalizzaw il-programmi ta’ finanzjament għas-soċjetà ċivili u l-gruppi komunitarji li jiddefendu d-drittijiet tal-bniedem. It-tfassil tal-programmi għandu jipproteġi l-awtonomija u l-indipendenza tal-entitajiet iffinanzjati. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Il-Kumitat jipproponi l-ħolqien ta’ mekkaniżmu reattiv, rapidu u effettiv għall-identifikazzjoni u għar-rapportar ta’ attakki fiżiċi u verbali, intimidazzjoni u fastidju, inklużi kawżi abbużivi, vjolenza u diskors ta’ mibegħda online u offline, kontra organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. L-NHRIs (istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem) u l-kumitati soċjali u ekonomiċi nazzjonali għandhom jiġu inklużi f’dan il-mekkaniżmu. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Sabiex tiġi ffaċilitata l-koordinazzjoni, il-Kumitat jissuġġerixxi li l-Istati Membri jistabbilixxu fora nazzjonali dwar id-drittijiet fundamentali li fihom l-entitajiet kollha kkonċernati jistgħu jaħdmu flimkien: l-istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem, il-korpi nazzjonali għall-ugwaljanza, l-ombudsmen, il-punti fokali tal-Karta li għadhom kif ġew stabbiliti u korpi pubbliċi oħra. Il-fora għandhom jinkludu organizzazzjonijiet u difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. L-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali tista’ tgħin meta jiġu stabbiliti dawn il-fora. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Il-Kumitat jipproponi li l-Kummissjoni tistabbilixxi programm ta’ assistenza speċjali li għandu jkollu l-għan li jwassal lill-NHRIs kollha sa kapaċità istituzzjonali ogħla u aktar uniformi (ħolqien, akkreditazzjoni u passi biex tiġi żgurata l-konformità) u tiżviluppa gwida speċifika għall-Istati Membri. Bħal fil-każ ta’ strumenti u programmi oħra, il-KESE jirrakkomanda użu aħjar u aktar estensiv tal-għarfien espert notevoli tal-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali. Filwaqt li tkompli l-ħidma soda tagħha fuq l-iżviluppi ewlenin fil-qasam tad-drittijiet fundamentali, inħeġġu lill-Aġenzija tissorvelja mill-qrib il-protezzjoni tad-drittijiet soċjali. L-Aġenzija għandha wkoll issir aktar viżibbli u aċċessibbli aktar faċilment għall-pubbliku ġenerali u l-gruppi u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Il-Kumitat jissuġġerixxi li l-Kummissjoni torganizza avvenimenti u rapporti ta’ konsultazzjoni speċjali dwar titoli u artikoli speċifiċi, miftuħa għal kontributi u għarfien mill-HRNIs, mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u mid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. Il-KESE huwa aktar minn lest li jikkoopera mill-qrib mal-Kummissjoni fl-organizzazzjoni ta’ dawn it-tipi ta’ laqgħat fuq bażi regolari bl-involviment tar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Il-Kumitat qed jistenna bil-ħerqa l-ħidma tal-Kummissjoni fuq kampanja ta’ sensibilizzazzjoni. Minħabba l-importanza u l-urġenza ta’ din il-miżura, kien ikun utli li f’din l-istrateġija jiġu speċifikati aktar l-għanijiet, l-iskeda ta’ żmien, il-gruppi fil-mira, l-istrumenti, l-imsieħba u l-baġit propost għall-kampanja. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea torganizza attivitajiet relatati mal-Karta bħala parti mill-Konferenza tagħha dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa u tressaq il-kwistjonijiet dwar id-drittijiet fundamentali eqreb lejn l-aġenda taċ-ċittadini u tal-pubbliku. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Hemm bżonn ta’ aktar riċerka u konsultazzjoni biex jiġi żviluppat fehim tal-applikazzjoni tal-Karta, ibbażat fuq ir-riskju u l-vulnerabbiltajiet, li huma aktar probabbli li jħabbtu wiċċhom magħhom ċerti gruppi soċjali u komunitajiet reġjonali. |
| --- | --- |

1.23.

2.   Kummenti ġenerali

2.1.   Kuntest tal-Opinjoni

| 2.1.1. | Il-Karta tapplika għall-miżuri kollha tal-istituzzjonijiet tal-UE. L-istrateġija tal-2010 tal-Kummissjoni Ewropea għall-implimentazzjoni effettiva mill-Unjoni Ewropea tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ssottolinjat kemm kien importanti għall-UE li turi eżempju tajjeb; din stabbiliet kif il-Kummissjoni kienet se tiżgura l-konformità sħiħa tagħha mal-Karta. Il-Karta tapplika wkoll għall-Istati Membri meta jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Il-Karta tat bidu għal leġiżlazzjoni ġdida tal-UE li tipproteġi u tippromovi direttament ċerti drittijiet ewlenin. Ir-regoli l-ġodda dwar il-protezzjoni tad-data, l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, il-protezzjoni tal-informaturi, id-drittijiet ta’ proċess ġust u ta’ difiża, u l-vittmi ta’ reati kriminali huma eżempji ewlenin. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE li tinvoka l-Karta żviluppat b’mod sinifikanti f’firxa wiesgħa ta’ oqsma ta’ politika. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | L-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali żviluppat f’korp ta’ fiduċja tal-UE li jipprovdi data u analiżi komparabbli dwar id-drittijiet fundamentali bħala appoġġ għall-ħidma tal-istituzzjonijiet tal-UE u tal-Istati Membri. L-għadd ta’ istituzzjonijiet u korpi nazzjonali indipendenti għad-drittijiet tal-bniedem żdied ukoll b’mod sinifikanti fl-UE. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Madankollu, tliet Stati Membri ma għandhom l-ebda NHRI (ir-Repubblika Ċeka, l-Italja u Malta (4)), tnejn ma għandhom l-ebda NHRI akkreditata (l-Estonja – għall-akkreditazzjoni fi tmiem l-2020 – u r-Rumanija), u sitta ma għandhom l-ebda NHRI ta’ status A konformi mal-prinċipji ta’ Pariġi tan-Nazzjonijiet Uniti (l-Awstrija, il-Belġju, Ċipru, is-Slovakkja, is-Slovenja u l-Iżvezja). |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Ewrobarometru reċenti dwar l-għarfien tal-Karta juri li 42 % biss tar-rispondenti semgħu dwar il-Karta u 12 % biss jafu verament x’inhi. Sitta minn kull għaxar rispondenti jridu jkunu jafu aktar dwar id-drittijiet tagħhom u fejn għandhom jirrikorru jekk id-drittijiet tal-Karta tagħhom jinkisru (5). |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Il-KESE ħa impenn fit-tul biex jappoġġja d-drittijiet tal-bniedem u d-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. Il-Kumitat huwa parti integrali mill-kultura u l-oqfsa tad-drittijiet fundamentali peress li huwa involut f’diversi strutturi u attivitajiet, jagħti vuċi lit-tħassib taċ-ċittadini, tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali u jifformula proposti ta’ politika u regolatorji b’viżjoni bbażata fuq id-drittijiet. Sabiex isaħħaħ l-isforzi tiegħu, il-KESE ħoloq il-Grupp dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt tiegħu stess b’appoġġ għall-viżjoni u r-responsabbiltà tiegħu. |
| --- | --- |

2.1.6.

2.2.   L-iżgurar tal-applikazzjoni effettiva tal-Karta mill-Istati Membri

| 2.2.1. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ il-proposta tal-Kummissjoni li tistieden lill-Istati Membri jinnominaw punti fokali tal-Karta. Ir-rwol tagħhom, li jiffaċilitaw il-fluss ta’ informazzjoni u l-aħjar prattika relatata mal-Karta u li jikkoordinaw l-isforzi għall-bini tal-kapaċitajiet fil-pajjiż ikkonċernat, huwa ċentrali biex titmexxa ’l quddiem l-aġenda dwar id-drittijiet fundamentali. Idealment dawn għandhom jitqiegħdu fiċ-ċentru tal-ministeri kompetenti jew tal-gvern involuti fil-proċess leġiżlattiv, pereżempju l-ministeri tal-ġustizzja. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | L-approċċ il-ġdid adottat fl-abbozzar tar-rapport annwali dwar l-applikazzjoni tal-Karta fl-UE, jiġifieri li wieħed iħares aktar mill-qrib lejn l-applikazzjoni tal-Karta fl-Istati Membri, huwa pertinenti. Il-Kumitat jilqa’ wkoll l-enfasi fuq id-drittijiet fundamentali fl-era diġitali fir-rapport il-ġdid dwar il-Karta għall-2021. Minħabba l-impatt kbir tal-pandemija tal-COVID-19 fuq is-soċjetà, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tiffoka r-rapport tal-2022 fuq l-effett tagħha fuq id-drittijiet fundamentali, speċjalment dawk relatati mal-benesseri soċjoekonomiku. Aspett ieħor li jeħtieġ li jiġi indirizzat huwa ċ-ċaqliq tal-gvernijiet tal-UE lejn modalità ta’ emerġenza, xi drabi għad-detriment tas-sorveljanza parlamentari u l-kontrolli u l-bilanċi demokratiċi. Il-KESE jqis li l-miżuri għall-ġlieda kontra l-pandemija għandhom ikunu kompletament demokratiċi, temporanji u proporzjonati. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tniedi proċeduri ta’ ksur b’mod aktar qawwi fejn ikun adegwat u fejn ikun hemm ksur tad-dritt tal-Unjoni. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Il-Kumitat jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni li għall-programmi kollha appoġġjati mill-fondi tal-UE koperti mir-RDK (“fondi RDK”) irid ikun hemm mekkaniżmi effettivi fis-seħħ biex jiżguraw il-konformità tagħhom mal-Karta, mill-bidu tagħhom sal-implimentazzjoni tagħhom. Il-Kumitat jissuġġerixxi li kull fond jiġi analizzat minn kumitati ta’ monitoraġġ li jinkludu organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem u difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. Dan jgħin biex jimtela l-vojt f’dak li huwa għarfien fil-korpi ta’ implimentazzjoni tar-RDK fir-rigward tad-drittijiet fundamentali u jtejjeb bil-kbir il-kapaċità tal-organizzazzjonijiet tad-drittijiet fundamentali li jkollhom impatt reali fil-livell lokali. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni timmonitorja mill-qrib sa fejn il-fondi tal-UE jintużaw f’konformità mal-Karta u jappella li jittieħdu miżuri xierqa u ġustifikati, bħal interruzzjoni jew sospensjoni possibbli tal-finanzjament tal-UE, jew korrezzjonijiet finanzjarji meta nefqa irregolari ma tkunx ġiet ikkoreġuta mill-Istati Membri. Barra minn hekk, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni tipproċedi bil-kontrolli tal-konformità tal-Karta b’rabta mal-allokazzjonijiet baġitarji ewlenin. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | L-objettiv stabbilit fil-proposta, jiġifieri li jiġi promoss ambjent ta’ appoġġ u sikur għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u għad-difensuri tad-drittijiet fil-pajjiżi tagħhom, inkluż fil-livell lokali, huwa tabilħaqq meħtieġ. Madankollu, ma hemm l-ebda indikazzjoni ċara dwar kif se jiġi segwit l-objettiv. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tidentifika l-opportunitajiet ta’ finanzjament, u taħdem fuq l-operazzjonalizzazzjoni tagħhom, għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u għad-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem li qed jagħmlu ħidma tal-ewwel linja f’komunitajiet emarġinati u vulnerabbli. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Il-Kumitat jipproponi l-ħolqien ta’ mekkaniżmu reattiv, rapidu u effiċjenti għall-identifikazzjoni u għar-rapportar ta’ attakki fiżiċi u verbali, intimidazzjoni u fastidju, inklużi kawżi abbużivi, vjolenza u diskors ta’ mibegħda online u offline, kontra organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. L-NHRIs u l-kumitati soċjali u ekonomiċi nazzjonali għandhom jiġu inklużi f’dan il-mekkaniżmu ta’ twissija. Il-KESE huwa lest ukoll li jikkontribwixxi għat-twaqqif tal-mekkaniżmu u li jaħdem ma’ istituzzjonijiet oħra tal-UE biex ikun hemm rimedji għall-organizzazzjonijiet u l-persuni kkonċernati, u l-protezzjoni effettiva tagħhom. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Huwa aktar milli inkoraġġanti li wieħed jara l-impenn tal-Kummissjoni li tallinja l-isforzi biex tiżgura d-demokrazija, l-istat tad-dritt u l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali (6). Il-Kumitat iqis li l-istess prinċipji ta’ koordinazzjoni għandhom jiġu replikati fil-livell nazzjonali. Ħafna drabi d-diversi istituzzjonijiet u organizzazzjonijiet, pubbliċi u mhux governattivi, ma jikkooperawx biżżejjed. Għalhekk, il-Kummissjoni tista’ titlob lill-Istati Membri jistabbilixxu fora nazzjonali dwar id-drittijiet fundamentali li fihom l-entitajiet kollha kkonċernati jistgħu jaħdmu flimkien: l-istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem, il-korpi nazzjonali għall-ugwaljanza, l-ombudsmen, il-punti fokali tal-Karta li għadhom kif ġew stabbiliti u korpi pubbliċi oħra. Il-fora għandhom jinkludu organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Il-ħolqien u l-akkreditazzjoni tal-istituzzjonijiet nazzjonali għad-drittijiet tal-bniedem u l-passi biex tiġi żgurata l-konformità tagħhom mal-prinċipji ta’ Pariġi tan-Nazzjonijiet Uniti (7) għandhom ikunu prijorità, u għandu jkun hemm aktar appoġġ disponibbli għal dan. Il-Kumitat jipproponi li l-Kummissjoni tistabbilixxi programm ta’ assistenza speċjali li għandu jkollu l-għan li jwassal lill-NHRIs kollha sa kapaċità istituzzjonali ogħla u aktar uniformi. |
| --- | --- |

2.2.9.

2.3.   It-trawwim tal-użu tal-Karta bħala boxxla għall-istituzzjonijiet tal-UE

| 2.3.1. | Wieħed jittama li verifika tal-inizjattivi ewlenin tal-Kummissjoni mill-istadju preparatorju tal-inizjattiva tibqa’ punt ta’ tħassib ċentrali għall-Kummissjoni matul il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Il-fatt li l-Att dwar is-Servizzi Diġitali huwa enfasizzat fil-proposta u li qed issir ħidma biex tiġi żgurata li l-konformità mal-Karta juri b’mod adegwat il-firxa wiesgħa tal-kwistjonijiet u l-implikazzjonijiet li qed ikun hemm minħabba l-konformità. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | It-tħejjija bir-reqqa ta’ inizjattivi ewlenin tal-Kummissjoni hija importanti ħafna. Fl-istess ħin, l-iżvilupp tematiku tal-konformità għandu jkun ikkomplementat bi ħsieb u b’analiżi bbażati fuq il-Karta, iċċentrat fuq id-diversi titoli u artikoli, kif strutturati fir-rapport annwali. Wieħed mill-modi kif jinkiseb dan ikun li jiġu organizzati avvenimenti u rapporti speċjali dwar titoli u artikoli speċifiċi, miftuħa għal kontributi u għarfien mill-HRNIs, mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u mid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem. Dan jippermetti l-akkumulazzjoni ta’ għarfien sostanzjali dwar l-artikoli speċifiċi u d-drittijiet li jipproteġu u jagħti stampa aktar ċara tal-impatt ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u tat-tfassil tal-politika fuq il-ħajja u d-drittijiet tal-membri tal-pubbliku ġenerali. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Kif issuġġerit fil-punt 2.2.2 ta’ hawn fuq, minħabba l-impatt kbir tal-pandemija tal-COVID-19 fuq is-soċjetà Ewropea, huwa meħtieġ li ssir enfasi fuq l-istat tad-drittijiet relatati. Għalhekk, inħeġġu lill-Kummissjoni tenfasizza fir-rapporti annwali l-impatt tal-COVID-19 u d-diversi kriżijiet li kkawżat għall-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | F’dan ir-rigward, u filwaqt li jġedded is-sejħa li l-Kumitat għamel fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 dwar l-istrateġija, għandu jkun hemm aktar enfasi fuq it-Titoli III – Ugwaljanza u IV – Is-solidarjetà bħala ċentrali għall-UE bħala Unjoni demokratika u bbażata fuq il-valuri li tieħu l-mudell soċjali u l-impenji tagħha bis-serjetà. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Il-Kumitat jappoġġja bla riżerva l-impenn tal-UE li tippromovi u tipproteġi d-drittijiet u l-valuri tal-bniedem madwar id-dinja. Il-fatt li l-ftehimiet kummerċjali u l-impatt potenzjali tagħhom fuq id-drittijiet fundamentali qed jiġu enfasizzati huwa ġġustifikat bis-sħiħ. Kif iddikjarat f’diversi opinjonijiet, il-Kumitat jiġbed l-attenzjoni wkoll għall-politika dwar il-migrazzjoni u l-ażil bħala każ ta’ prova ewlieni għall-impenn tal-UE f’dik li hija l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali. Dan jindika wkoll li l-istabbiltà demokratika u s-sistemi konsegwenti ta’ protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-viċinat Ewropew jinsabu taħt pressjoni u għandu jsir aktar biex jiġu appoġġjati. Għandu jingħata appoġġ aktar attiv lid-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem madwar id-dinja. |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.3.6. | Il-Kumitat iħeġġeġ lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill jużaw l-għodod għad-dispożizzjoni tagħhom biex jiżguraw li l-Karta tiġi applikata b’mod effettiv fil-ħidma tagħhom, bl-assistenza tal-Kummissjoni u bl-involviment tal-korpi konsultattivi Ewropej rilevanti fit-tħejjija tal-leġiżlazzjoni. Il-KESE huwa lest li jipparteċipa f’tali djalogu u ħidma interistituzzjonali. |
| --- | --- |

2.3.6.

2.4.   It-tisħiħ tal-għarfien tan-nies dwar id-drittijiet tagħhom skont il-Karta

| 2.4.1. | Il-Kumitat qed jistenna bil-ħerqa l-ħidma tal-Kummissjoni fuq kampanja ta’ sensibilizzazzjoni, li għandha l-għan li tinforma aħjar lin-nies dwar id-drittijiet tagħhom tal-Karta u fejn għandhom jirrikorru meta jinkisru d-drittijiet tagħhom. Minħabba l-importanza u l-urġenza ta’ din il-miżura, kien ikun utli li f’din l-istrateġija jiġu speċifikati aktar l-għanijiet, l-iskeda ta’ żmien, il-gruppi fil-mira, l-istrumenti, l-imsieħba u l-baġit propost għal din il-kampanja. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Il-kampanja ta’ sensibilizzazzjoni għandha titfassal biex tikkomplementa miżuri oħra. Aħna nirrakkomandaw li tinbeda ħidma mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u mal-korpi fil-livell tal-Istat, inkluża l-ġudikatura, dwar it-taħriġ, it-trasferiment ta’ prattika tajba u l-komunikazzjoni għall-pubbliku ladarba tkun stabbilita kapaċità istituzzjonali minima. L-organizzazzjonijiet u l-korpi msemmija hawn fuq jistgħu jaġixxu bħala riżorsi, u jgħinu lin-nies ipoġġu l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali tagħhom f’ambjent soċjali u istituzzjonali ta’ appoġġ. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | F’dan ir-rigward, għandhom jitfasslu kampanji ta’ sensibilizzazzjoni biex jintlaħqu dawk li x’aktarx iġarrbu ksur tad-drittijiet fundamentali. Hemm bżonn ta’ aktar riċerka u konsultazzjoni biex jiġi żviluppat fehim tal-applikazzjoni tal-Karta, ibbażat fuq ir-riskju u l-vulnerabbiltajiet, li huma aktar probabbli li jħabbtu wiċċhom magħhom ċerti gruppi soċjali u komunitajiet reġjonali. Dan jgħin biex jiggwida l-miżuri meħuda minn diversi korpi u jinforma wkoll diversi inizjattivi ta’ konsultazzjoni u parteċipazzjoni. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea torganizza attivitajiet relatati mal-Karta bħala parti mill-Konferenza tagħha dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa u tressaq il-kwistjonijiet dwar id-drittijiet fundamentali eqreb lejn l-aġenda taċ-ċittadini u tal-pubbliku. |
| --- | --- |

2.4.4.

Brussell, l-10 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  ĠU C 376, 22.12.2011, p. 74.

1

(2)  Fl-istudju tal-2021 “The response of civil society organisations to face the COVID-19 pandemic and the consequent restrictive measures adopted in Europe” (Ir-rispons tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jiffaċċjaw il-pandemija tal-COVID-19 u l-miżuri restrittivi konsegwenti adottati fl-Ewropa), il-KESE indika l-isfidi strutturali li ħarġu fil-beraħ minħabba l-pandemija u kif wieġbu l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

2

(3)  ĠU C 429, 11.12.2020, p. 16

3

(4)  Malta għamlet progress sinifikanti u hija mistennija li tistabbilixxi l-NHRI tagħha dalwaqt.

4

(5)  Ħarġa Speċjali tal-Ewrobarometru 487b.

5

(6)  Il-koordinazzjoni fil-livell tal-UE tista’ tinkludi n-Network Ewropew tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem (ENNHRI), in-Network Ewropew għall-Korpi tal-Ugwaljanza (Equinet) u n-Network Ewropew tal-Ombudsmen (ENO). Il-koordinazzjoni fil-livell nazzjonali tista’ ssir effettiva minn għadd ta’ istituzzjonijiet nazzjonali.

6

(7)  Il-Prinċipji ta’ Pariġi tan-Nazzjonijiet Uniti jipprovdu l-parametri referenzjarji internazzjonali skont liema l-Alleanza Globali tal-Istituzzjonijiet Nazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem (GAHRI) tista’ takkredita l-NHRIs.

7

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/56 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/56

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea”

(COM(2020) 790 final)

(2021/C 341/09)

| Relatur: | Carlos Manuel TRINDADE |
| --- | --- |
| Korelatur: | Andris GOBIŅŠ |

Relatur:

Carlos Manuel TRINDADE

Korelatur:

Andris GOBIŅŠ

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 10.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 231/1/8 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

26.5.2021

Adottata fil-plenarja

10.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

231/1/8

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jaqbel mal-Kummissjoni Ewropea (Kummissjoni) dwar il-ħtieġa li tittieħed azzjoni biex tiżdied ir-reżiljenza tad-demokrazija Ewropea. Barra minn hekk, huwa jqis il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea kemm bħala pożittiv kif ukoll meħtieġ, jappoġġja b’mod wiesa’ l-miżuri proposti fih u jipproponi enfasi u azzjoni addizzjonali f’diversi oqsma. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jqis li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea huwa topiku ħafna, minħabba s-sinjali inkwetanti li l-istat tad-dritt qed jitnaqqar mill-isfidi għad-demokrazija tagħna, kemm minn ġewwa kif ukoll minn atturi barranin. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-Kumitat huwa mħasseb dwar it-tentattivi f’diversi Stati Membri biex jittieħed vantaġġ mis-sitwazzjoni diffiċli li nħolqot mill-COVID-19 sabiex jiddgħajjef l-istat tad-dritt. Huwa jemmen li l-Kummissjoni għandha tieħu azzjoni politika f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Għar-raġunijiet imsemmija fit-tliet punti li ġejjin, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni toħloq pilastru separat u usa’ fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għall-involviment tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali, u għall-promozzjoni ġenerali tad-demokrazija. Huwa jqis li dan il-pilastru l-ġdid huwa essenzjali u jistabbilixxi proposti konkreti għalih fil-parti 6 ta’ din l-Opinjoni. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Fil-fehma tal-KESE, minbarra l-oqsma diġà inklużi fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, il-promozzjoni tad-demokrazija Ewropea għandha tinvolvi t-trawwim tal-parteċipazzjoni demokratika fil-livelli tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali, l-involviment tas-soċjetà ċivili, u d-demokrazija fl-aspetti u fl-oqsma kollha tagħha, inkluża d-demokrazija fil-qasam tax-xogħol, fost l-oħrajn. Il-KESE jemmen li dawn l-aspetti tal-eżerċitar tad-demokrazija għandhom jiġu inklużi fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, peress li kull wieħed minnhom għandu l-vantaġġi tiegħu li jagħmlu d-demokrazija aktar dinamika u reżiljenti. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE huwa ddiżappuntat li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea naqas milli jindirizza r-rwol importanti tal-kuntratt soċjali fit-tnaqqis tal-inugwaljanzi u fl-inkoraġġiment lill-Ewropej biex iħaddnu ideali demokratiċi, u ma jinkludi l-ebda miżura biex jissaħħaħ dan ir-rwol. Bl-istess mod, id-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv mhumiex rikonoxxuti jew appoġġjati fil-pjan, u l-kontributi ta’ dawn l-oqsma għall-istabbiltà tad-demokraziji Ewropej ma sarx viżibbli. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li jinħtieġ li ssir enfasi akbar fuq id-djalogu ċivili, li huwa prerekwiżit ewlieni għat-teħid tad-deċiżjonijiet u s-sjieda tal-ogħla kwalità fi kwalunkwe demokrazija, f’konformità mal-Artikolu 11 tat-TUE. Il-KESE jtenni r-rakkomandazzjoni tiegħu lill-Kummissjoni fl-Opinjoni tiegħu SOC/627 (1) li torganizza Forum tas-Soċjetà Ċivili annwali dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jemmen li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandu jinkludi inizjattiva fuq skala kbira biex titrawwem l-edukazzjoni dwar id-demokrazija u d-drittijiet fundamentali, li hija strumentali biex jiġu ssalvagwardjati l-valuri demokratiċi u ċ-ċittadinanza attiva, b’mod partikolari fir-rigward taż-żgħażagħ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiżgura li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea jirrifletti l-valutazzjoni tal-implimentazzjoni mill-Istati Membri tad-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva, u jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw din id-Direttiva malajr. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Fir-rigward tas-superviżjoni, il-KESE jitlob l-obbligu ta’ rendikont u t-trasparenza tal-pjattaformi online, u jappoġġja l-iżvilupp ta’ mekkaniżmu regolatorju fil-qafas tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali u l-Att dwar is-Swieq Diġitali biex jipprevjenu d-diżinformazzjoni, id-diskors ta’ mibegħda u l-manipulazzjonijiet. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE jitlob lill-istituzzjonijiet Ewropej, biex b’mod urġenti jieħdu l-passi proposti għas-sigurtà u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ġurnalisti u jipprevjenu l-fastidju kemm tal-ġurnalisti kif ukoll ta’ attivisti oħra tal-interess pubbliku li huma vittmi ta’ kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika (SLAPP). |
| --- | --- |

1.11.

2.   Sfond

| 2.1. | L-UE hija msejsa fuq il-“valuri universali tad-drittijiet invjolabbli u inaljenabbli tal-bniedem, kif ukoll il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, u l-istat tad-dritt” (2) u hija żona fejn id-drittijiet fundamentali huma protetti mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (3). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE jemmen bis-sħiħ fil-valuri demokratiċi Ewropej u jappoġġja b’mod sinċier l-isforzi li qed twettaq bħalissa l-Kummissjoni biex tissalvagwardja u ssaħħaħ dawn il-valuri, u jtenni l-konklużjonijiet tal-Opinjonijiet preċedenti dwar id-demokrazija u l-istat tad-dritt (4). Il-valur tad-demokrazija, kif ukoll l-importanza tal-istat tad-dritt fis-soċjetà tagħna, m’għandhomx jintesew jew jiġu żvalutati miċ-ċittadini. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | L-istorja wriet li d-demokrazija trid tiġi promossa b’mod attiv u difiża b’mod kontinwu kontra attakki ripetuti. Fil-linji gwida politiċi tagħha għall-UE, il-President Ursula von der Leyen, identifikat “spinta għad-demokrazija Ewropea” bħala waħda mis-sitt ambizzjonijiet prijoritarji tagħha (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-bidliet politiċi, soċjali u ekonomiċi profondi li jirriżultaw mid-diġitalizzazzjoni – u li l-pandemija tal-COVID-19 kompliet biss taċċellerahom – joħolqu riskji u vulnerabbiltajiet ġodda, inkluż l-erożjoni tal-mekkaniżmi tradizzjonali ta’ opportunitajiet indaqs għall-kandidati f’kampanji elettorali, il-finanzjament mhux ikkontrollat ta’ atturi politiċi, il-fastidju lill-ġurnalisti, it-tixrid ta’ informazzjoni falza u kampanji ta’ diżinformazzjoni kkoordinati, l-attakki ċibernetiċi u ħafna forom oħra ta’ mġiba li jipperikolaw l-integrità tal-elezzjonijiet. Jistgħu jiġu osservati wkoll riskji għall-pluraliżmu tal-midja u tal-informazzjoni, għad-dibattitu pubbliku, attakki fuq l-indipendenza tal-midja u d-dgħufija tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-pandemija tal-COVID-19 kellha wkoll impatt fuq il-kwalità tad-demokraziji Ewropej, minħabba l-ħtieġa ta’ rispons eċċezzjonali għal din l-emerġenza tas-saħħa pubblika. Il-Kummissjoni ta’ Venezja eżaminat dawn il-miżuri u kkonkludiet li l-kriżi tal-COVID-19 ma għandhiex tintuża bħala opportunità biex jissaħħu l-gvernijiet għad-detriment tal-parlamenti (6). Din innotat ukoll li għandha tingħata kunsiderazzjoni serja biex jiġi żgurat li l-qafas regolatorju meħtieġ ikun fis-seħħ kif ukoll biex jiġi identifikat sa liema punt xi wħud minn dawn il-miżuri jistgħu jinżammu maż-żmien. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Dwar il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea

| 3.1. | Il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, li aħna nikkunsidraw kemm meħtieġ kif ukoll f’waqtu fi żmien meta d-demokrazija fl-Ewropa qed tiffaċċja sfidi serji, li komplew jaggravaw bil-miżuri ta’ rispons tal-COVID-19, jistabbilixxi qafas ta’ politika msaħħaħ tal-UE u miżuri speċifiċi organizzati fi tliet pilastri:






  — | il-promozzjoni ta’ elezzjonijiet ħielsa u ġusti u parteċipazzjoni demokratika b’saħħitha; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

il-promozzjoni ta’ elezzjonijiet ħielsa u ġusti u parteċipazzjoni demokratika b’saħħitha;

| — | l-appoġġ lil midja ħielsa u indipendenti; u |
| --- | --- |

—

l-appoġġ lil midja ħielsa u indipendenti; u

| — | il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni (7). |
| --- | --- |

—

il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni (7).

| 3.2. | Il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea propost jindirizza wkoll it-tisħiħ tal-pożizzjoni taċ-ċittadini u tas-soċjetà ċivili biex jiġġieldu t-theddid għad-demokrazija u għall-istat tad-dritt, u jqisu bħala kwistjoni trażversali għall-pilastri kollha. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Kummenti ġenerali

4.1.   Dwar l-istat tad-demokrazija fl-Ewropa u l-ħtieġa tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea

| 4.1.1. | Il-KESE jinnota bi tħassib l-isfidi serji għad-demokrazija u għall-fiduċja pubblika fl-istituzzjonijiet governattivi f’dawn l-aħħar snin, kif jidher, fost l-oħrajn, mit-tnaqqis fl-għadd ta’ persuni li joħorġu jivvutaw fl-elezzjonijiet; l-għadd ta’ ksur tal-istat tad-dritt f’diversi Stati Membri; il-ħolqien u t-tixrid tal-populiżmu u tad-diskors ta’ mibegħda; il-pressjoni fuq il-ġurnalisti u saħansitra l-vjolenza kontrihom; l-attakki fuq l-indipendenza u l-pluraliżmu tal-midja; il-konċentrazzjoni tas-sjieda tal-mezzi tax-xandir; l-interferenza illeġittima fil-proċessi elettorali kemm minn ġewwa kif ukoll minn barra minħabba diżinformazzjoni, finanzjament mhux xieraq u influwenza esterna; it-tentattivi biex jiddgħajfu s-soċjetà ċivili organizzata u l-parteċipazzjoni tagħha fit-teħid tad-deċiżjonijiet u biex jitnaqqas il-valur jew saħansitra jiġu evitati d-djalogu soċjali, in-negozjar kollettiv u n-negozjar. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Il-KESE jqis li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea huwa strument pożittiv u meħtieġ u jappoġġja b’mod wiesa’ l-miżuri proposti fih, minkejja l-osservazzjonijiet speċifiċi magħmula fil-parti 5 u l-proposti stabbiliti fil-parti 6. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li ġie inkluż biss proċess ta’ djalogu limitat fit-tħejjija tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, peress li tali djalogu kien iżid l-effettività tal-pjan. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   Dwar il-kamp ta’ applikazzjoni u l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea

| 4.2.1. | Il-KESE jemmen li l-azzjoni għall-promozzjoni tad-demokrazija fl-Ewropa trid tinkludi – iżda mhux biss – il-protezzjoni tal-integrità tal-elezzjonijiet, it-tisħiħ tal-libertà u l-pluraliżmu tal-midja, u l-ġlieda kontra kwalunkwe diżinformazzjoni u interferenza. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Il-KESE jemmen li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandu jitwessa’, u għandu jinkludi pilastru separat dwar l-importanza taċ-ċittadinanza attiva eżerċitata permezz tal-involviment tas-soċjetà ċivili (ara l-parti 6). |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Il-KESE jemmen li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea kellu jagħti valur akbar lid-demokrazija fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Bl-istess mod, huwa jemmen li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandu jkopri l-aspetti u l-oqsma kollha tad-demokrazija Ewropea, inklużi d-demokrazija fil-qasam tax-xogħol u d-djalogu strutturat mas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Il-KESE jittama li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea jiġi implimentat fid-dawl tal-ħtieġa li l-UE taqdi rwol importanti bħala mudell għall-promozzjoni tal-valuri u l-istandards demokratiċi, billi tagħti eżempju ta’ koerenza fl-azzjoni interna u esterna tagħha. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Il-KESE jemmen li l-UE għandha taġixxi biex issaħħaħ ir-reżiljenza tad-demokraziji Ewropej, il-kuntratt soċjali tagħha u l-kompetittività ekonomika tagħha f’konformità mal-ambizzjonijiet tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

4.2.6.

4.3.   L-integrazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea fil-politiki tal-UE u l-monitoraġġ effettiv

| 4.3.1. | Il-KESE jemmen li, sabiex jirnexxi, l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandu jkun marbut mill-qrib ma’ inizjattivi oħra li għaddejjin fil-livell tal-UE li jikkontribwixxu għall-istess għanijiet, u b’mod partikolari mal-implimentazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-mekkaniżmu Ewropew tal-istat tad-dritt u l-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u ta’ strateġiji ġodda dwar l-ugwaljanza, u jesprimi dispjaċir għall-fatt li din ir-rabta mhijiex viżibbli biżżejjed. Il-KESE jirrakkomanda li r-rabtiet bejn id-diversi pjani ta’ azzjoni jsiru espliċiti u effettivi. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Il-KESE jfakkar lill-Kummissjoni li, fl-Opinjoni tiegħu SOC/627, kien ippropona li torganizza Forum tas-Soċjetà Ċivili annwali dwar id-Drittijiet Fundamentali u l-Istat tad-Dritt. Għaldaqstant, jipproponi li tiżdied parti separata tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija dwar l-istat tad-demokrazija, inkluża l-kwistjoni tal-applikazzjoni tal-Artikolu 11 tat-Trattat tal-UE. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea mhuwiex akkumpanjat minn qafas ta’ monitoraġġ u mudell ta’ akkumpanjament biex jitkejjel il-progress, u li għal ħafna mill-miżuri, ma ġiet stabbilita l-ebda data, li jagħmilha diffiċli biex l-evalwazzjoni skedata għall-2023 tiġi segwita fil-ħin. Il-KESE jipproponi li jitressaq qafas adatt ta’ monitoraġġ. Ir-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt jista’ jaqdi rwol importanti kif deskritt fil-parti 6. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Il-KESE, filwaqt li jisħaq fuq l-importanza li jitnaqqsu b’mod sinifikanti l-inugwaljanzi soċjali f’termini tat-tisħiħ tad-demokrazija, huwa ddiżappuntat dwar il-fatt li fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea ma ssir l-ebda referenza għall-ħtieġa li tinżamm il-koeżjoni soċjali bħala element ewlieni tal-istabbiltà demokratika fl-Ewropa. Lanqas ma hemm referenza għall-importanza tal-kuntratt soċjali li jippermetti lill-Ewropej jaderixxu ma’ ideali demokratiċi u għall-ħtieġa li tittieħed azzjoni biex jinżamm u jissaħħaħ dan il-kuntratt. Il-KESE jirrakkomanda li din id-dimensjoni tiġi inkluża fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   Dwar l-impatt tad-diġitalizzazzjoni fuq is-soċjetajiet demokratiċi

| 4.4.1. | L-impatt tal-attakki fuq il-ħajja demokratika huwa aggravat min-nuqqas ta’ regolamentazzjoni tal-pjattaformi online – li huma kkonċentrati f’għadd magħżul ħafna ta’ pjattaformi li jintużaw b’mod wiesa’ fid-dinja – kif ukoll mill-azzjoni tal-algoritmi opaki tagħhom. Il-mekkaniżmi użati biex jiġi żgurat l-obbligu ta’ rendikont ta’ dawn il-pjattaformi mhumiex biżżejjed. L-iżgurar li l-proċessi elettorali jinvolvu lill-votanti, jiggarantixxu l-pluralità u jkunu ġusti u trasparenti huwa kwistjoni għan-nazzjonijiet demokratiċi kollha, u jirrikjedi attenzjoni u azzjoni. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Il-KESE jtenni d-dikjarazzjoni li saret f’NAT/794 (8) li l-UE għandha tadotta politiki li jippromovu integrazzjoni akbar tal-valuri soċjetali tagħna fl-ekonomija diġitali. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Il-KESE jaqbel mal-fehma li huwa meħtieġ approċċ aktar vigoruż għar-regolamentazzjoni tal-pjattaformi online, li jiżgura li l-atturi ewlenin jkollhom l-obbligu ta’ rendikont lejn il-pubbliku u li jiggarantixxi r-regolamentazzjoni minn awtoritajiet pubbliċi sodi. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Il-KESE jilqa’ l-passi regolatorji preliminari li ttieħdu biex il-pjattaformi online, b’mod partikolari pjattaformi online kbar ħafna, ikunu obbligati jagħtu rendikont permezz tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali u l-Att dwar is-Swieq Diġitali li ġew proposti. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Huwa jqis ukoll l-evalwazzjoni u l-aġġornament tal-Kodiċi ta’ Prattika dwar id-Diżinformazzjoni bħala pass intermedjarju importanti biex jiġi żgurat monitoraġġ sod tal-impatt tad-diżinformazzjoni, inkluż fir-rigward tal-COVID-19, u r-reazzjonijiet relatati tal-pjattaformi online. |
| --- | --- |

4.4.5.

5.   Kummenti speċifiċi

5.1.   Dwar il-promozzjoni ta’ elezzjonijiet ħielsa u ġusti u parteċipazzjoni demokratika b’saħħitha

| 5.1.1. | Il-KESE jaqbel dwar il-ħtieġa li tittieħed azzjoni biex tiġi ggarantita t-trasparenza tar-reklamar u l-komunikazzjoni politika (il-punt 2.1 tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea) u jappoġġja l-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni Ewropea li għandha tiżgura li ċ-ċittadini dejjem ikollhom trasparenza sħiħa fir-rigward tal-kontenut sponsorjat ta’ natura politika fil-livelli kollha tat-teħid tad-deċiżjonijiet. L-awtoritajiet nazzjonali għandhom jirċievu l-informazzjoni kollha meħtieġa min-networks tal-midja soċjali u minn oħrajn biex ikunu jistgħu jiżguraw elezzjonijiet ħielsa u ġusti fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | Il-KESE jappoġġja l-impożizzjoni ta’ restrizzjonijiet addizzjonali fuq l-immirar fuq livell mikro permezz tal-użu ta’ algoritmi opaki u t-tfassil ta’ profili psikoloġiċi fil-kuntest politiku, li l-Kummissjoni tipproponi li tesplora fil-proposta leġiżlattiva tagħha dwar it-trasparenza tal-kontenut politiku sponsorizzat. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | Il-KESE jqis li elezzjonijiet ħielsa u ġusti, li jiffurmaw parti minn sistemi elettorali affidabbli, huma sfida permanenti għas-sistemi demokratiċi kollha, jilqa’ kooperazzjoni Ewropea aktar mill-qrib dwar l-elezzjonijiet fl-UE, u jistieden lill-Kummissjoni, lill-Parlament Ewropew u lill-Istati Membri jiżviluppaw aktar forom ta’ kooperazzjoni msaħħa f’dan il-qasam biex jiżguraw li l-elezzjonijiet ikunu aktar inklużivi, trasparenti u rappreżentattivi. Il-kompendju dwar l-aħjar prattiki għandu jappoġġja dawn l-isforzi. |
| --- | --- |

5.1.3.

| 5.1.4. | Il-KESE jilqa’ l-adozzjoni ta’ mekkaniżmu operazzjonali ġdid tal-UE biex jappoġġja proċessi elettorali reżiljenti, organizzati u kkoordinati permezz tan-Network Ewropew ta’ Kooperazzjoni dwar l-Elezzjonijiet (punt 2.3). |
| --- | --- |

5.1.4.

| 5.1.5. | Il-KESE jikkondividi t-tħassib iddikjarat fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-influwenza barranija fuq il-proċessi demokratiċi Ewropej u jqis li huwa xieraq li l-UE timponi spejjeż permezz ta’ sanzjonijiet konġunti, ċari u b’saħħithom fuq dawk responsabbli għal tali interferenza u billi tniedi inizjattiva konġunta dwar iċ-ċibersigurtà. |
| --- | --- |

5.1.5.

| 5.1.6. | Il-KESE jemmen li għandha tiġi adottata l-identifikazzjoni ta’ proċessi elettorali bħall-infrastruttura kritika, li diġà jistgħu jitqiesu meta jiġi vvalutat l-investiment dirett barrani (9), u li l-mekkaniżmu operazzjonali tal-UE biex jappoġġja proċessi elettorali reżiljenti għandu jkollu l-kundizzjonijiet u l-mezzi operattivi biex jiggarantixxi s-sigurtà tal-proċeduri, inkluża ċ-ċibersigurtà tal-elezzjonijiet, fil-livelli kollha. |
| --- | --- |

5.1.6.

| 5.1.7. | Il-KESE jissuġġerixxi l-implimentazzjoni ta’ trasparenza sinifikanti fir-rigward tad-distribuzzjoni tal-kontenut online, li tinkludi l-awditjar tal-algoritmi, trasparenza aħjar fl-ekosistema tar-reklamar online u proċessi trasparenti għall-promozzjoni/id-dimozzjoni tal-kontenut; it-tisħiħ tal-pożizzjoni tas-soċjetà ċivili (akkademiċi, riċerkaturi, ġurnalisti, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili) u regolaturi indipendenti fir-rwol tagħhom li jinfurzaw l-obbligu ta’ rendikont tal-atturi online; is-sanzjonar ta’ dawk li jaġixxu b’mala fide, speċjalment meta jkun hemm sforzi ripetuti biex jiġu evitati t-trasparenza u l-obbligu ta’ rendikont mis-soċjetà. |
| --- | --- |

5.1.7.

| 5.1.8. | Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea ma jistabbilixxix il-promozzjoni tal-involviment demokratiku u l-parteċipazzjoni attiva lil hinn mill-elezzjonijiet bħala pilastru separat, ma jirrikonoxxix ir-rwol tad-djalogu soċjali fl-istabbiltà demokratika u ma jinkludi l-ebda miżura speċifika f’dan ir-rigward. Il-KESE jirrakkomanda li l-promozzjoni tad-djalogu soċjali, il-libertà ta’ assoċjazzjoni għan-negozji u għat-trade unions, in-negozjar kollettiv u d-dritt għall-informazzjoni u l-konsultazzjoni jiġu inklużi fil-pilastru l-ġdid propost fil-parti 6. |
| --- | --- |

5.1.8.

| 5.1.9. | Fir-rigward tal-proposti diġà eżistenti fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea dwar it-trawwim tal-parteċipazzjoni demokratika u l-parteċipazzjoni attiva barra mill-kuntest elettorali (punt 2.4), il-KESE jemmen li fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandha tiġi inkluża inizjattiva fuq skala kbira biex tiġi promossa l-edukazzjoni dwar id-demokrazija, inkluż il-litteriżmu medjatiku u fl-informazzjoni, għalkemm jilqa’ l-fatt li l-edukazzjoni dwar iċ-ċittadinanza hija msemmija fir-rigward tal-użu tal-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

5.1.9.

| 5.1.10. | Il-KESE jfakkar fit-talba tiegħu fl-Opinjoni SOC/627 għal strateġija ambizzjuża ta’ komunikazzjoni, edukazzjoni u sensibilizzazzjoni għaċ-ċittadini dwar id-drittijiet fundamentali, l-istat tad-dritt u d-demokrazija. Strateġija bħal din għandha tinkludi enfasi qawwija fuq iċ-ċittadinanza attiva. |
| --- | --- |

5.1.10.

| 5.1.11. | Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri jagħmlu użu mill-Fondi Strutturali u li l-Kummissjoni nnifisha tuża l-fondi għad-dispożizzjoni tagħha biex tappoġġja u ssaħħaħ il-kapaċitajiet tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

5.1.11.

| 5.1.12. | Il-verifikaturi indipendenti tal-fatti għandhom jirċievu finanzjament adegwat biex ikunu jistgħu joperaw f’ħin reali, bħalma l-KESE rrakkomanda diġà fir-rigward tal-Pjan ta’ Azzjoni kontra d-Diżinformazzjoni (10). Il-kapaċità tal-Kummissjoni għandha tiżdied fil-livell Ewropew sabiex tkun tista’ tintervjeni b’mod aħjar f’dal-livell, u wkoll sabiex tappoġġja b’mod iżjed effettiv l-azzjoni tal-Istati Membri fil-livell nazzjonali. |
| --- | --- |

5.1.12.

| 5.1.13. | Il-KESE jirrakkomanda li tingħata l-akbar attenzjoni biex jiġi żgurat li kwalunkwe kunsiderazzjoni tal-kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda fil-livell Ewropew (punt 2.4) ma tkunx tista’ tiġi interpretata bħala restrizzjoni tal-libertà tal-espressjoni, u jenfasizza li kwalunkwe inizjattiva f’dan il-qasam trid tikkonforma mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. |
| --- | --- |

5.1.13.

| 5.1.14. | Il-KESE jinnota b’sodisfazzjon li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea jappoġġja l-promozzjoni tal-ugwaljanza fil-livelli kollha u t-trawwim tal-parteċipazzjoni fil-ħajja politika tan-nisa, tal-persuni LGBTIQ, taż-żgħażagħ żvantaġġati, ta’ persuni li ġejjin minn kuntest ta’ minoranza razzjali jew etnika’, persuni b’diżabilità u persuni jew gruppi b’livelli aktar baxxi ta’ litteriżmu diġitali jew involviment diġitali. |
| --- | --- |

5.1.14.

5.2.   Dwar l-appoġġ għal midja ħielsa u indipendenti

| 5.2.1. | Fir-rigward tas-sikurezza tal-ġurnalisti (punt 3.1), il-KESE huwa mħasseb mis-sinjali li qed jitqiegħdu restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-ġurnalisti, inkluż theddid għas-sikurezza fiżika tagħhom, u jaqbel li s-sitwazzjoni hija allarmanti. Il-Kumitat iqis li huwa importanti ħafna li l-Kummissjoni tipproponi l-abbozzar ta’ rakkomandazzjoni f’dan ir-rigward qabel tmiem l-2021 u jistieden lill-Kummissjoni, lill-PE u lill-Istati Membri jipproponu b’mod urġenti mekkaniżmi effettivi għall-protezzjoni tal-ġurnalisti, l-indipendenza editorjali, id-diversità u l-pluraliżmu, il-litteriżmu medjatiku, ambjent abilitanti li se jiżgura s-sostenibbiltà tas-settur, u kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin għall-ġurnalisti. |
| --- | --- |

5.2.1.

| 5.2.2. | Il-KESE jesprimi d-diżapprovazzjoni tiegħu għall-fastidju li jiffaċċjaw il-ġurnalisti u attivisti oħra tal-interess pubbliku fil-forma ta’ kawżi strateġiċi kontra l-parteċipazzjoni pubblika (SLAPP). L-UE għandha tiżgura li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-miżuri kontra s-SLAPP jinkludi l-ġurnalisti, l-attivisti, it-trade unions, l-akkademiċi, ir-riċerkaturi fil-qasam tas-sigurtà diġitali, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem, u l-organizzazzjonijiet tal-midja u tas-soċjetà ċivili, fost l-oħrajn. |
| --- | --- |

5.2.2.

| 5.2.3. | Fir-rigward tal-miżuri għall-appoġġ tal-pluraliżmu tal-midja (punt 3.4), il-KESE jesprimi dispjaċir għan-nuqqas ta’ ċarezza tal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea dwar kif il-Kummissjoni se taġixxi biex tippreżerva l-pluraliżmu tal-midja – minqux fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali – b’mod partikolari fir-rigward tal-kwistjoni importanti ħafna tas-sjieda tal-midja. Hija meħtieġa attitudni aktar proattiva min-naħa tal-UE fid-dawl tas-sejba fir-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tad-Dritt li xi Stati Membri ma għandhom l-ebda sistema stabbilita biex jiżguraw it-trasparenza tas-sjieda tal-midja jew jiffaċċjaw ostakli biex jiżvelaw tali sjieda b’mod effettiv pubblikament. Għalhekk, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tavvanza l-fehim tagħha ta’ min huma l-atturi li joperaw fis-swieq tal-midja u liema salvagwardji u kundizzjonijiet iwasslu għall-pluraliżmu, u timmonitorja l-konċentrazzjoni tan-networks ta’ distribuzzjoni u l-intermedjarji li jinfluwenzaw jew jiddeterminaw dejjem aktar il-kundizzjonijiet għall-aċċess għall-midja u l-kontenut u n-natura tagħha. Il-konsultazzjoni pubblika għall-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea wriet ukoll li l-impożizzjoni ta’ obbligi ċari fuq l-entitajiet u l-kumpaniji kollha tal-midja biex jippubblikaw informazzjoni dettaljata dwar is-sjieda tagħhom kienet qed tiġi rrispettata. |
| --- | --- |

5.2.3.

| 5.2.4. | Il-KESE huwa mħasseb dwar it-tentattivi li għaddejjin f’diversi Stati Membri biex jużaw is-sitwazzjoni diffiċli li nħolqot mill-COVID-19, li dgħajfet is-settur tal-midja, biex jattakkaw il-libertà tal-istampa permezz ta’ azzjonijiet abbużivi, diskriminatorji u saħansitra ripressivi. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni taħdem flimkien mal-Istati Membri biex telimina d-diskrepanza identifikata fir-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt fir-rigward tar-regoli għad-distribuzzjoni tar-reklamar mill-Istat lill-midja. |
| --- | --- |

5.2.4.

| 5.2.5. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni teżamina l-mekkaniżmi użati għall-finanzjament tal-pluraliżmu tal-midja u tappoġġja l-innovazzjoni, il-ġurnalisti freelance u l-midja lokali. Tista’ tiġi kkunsidrata l-evalwazzjoni tal-implimentazzjoni u l-effettività tad-dritt “relatat” għall-pubblikaturi tal-istampa fid-drittijiet tal-awtur fid-direttiva dwar is-suq uniku diġitali. |
| --- | --- |

5.2.5.

| 5.2.6. | Minħabba li l-iskadenza għall-Istati Membri biex jimplimentaw id-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva kienet fid-19 ta’ Settembru 2020, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiżgura li l-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea jirrifletti l-valutazzjoni ta’ dan il-proċess u jistieden lill-Istati Membri jimplimentaw din id-Direttiva malajr. |
| --- | --- |

5.2.6.

| 5.2.7. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tanalizza l-possibbiltà li tippermetti l-istreaming tal-midja pubblika prodotta lill-Istati Membri kollha mingħajr ħlas, inkluż fost l-oħrajn permezz ta’ networks tal-kejbil u fornituri tal-istreaming. Dan ikun pass ċar lejn il-multilingwiżmu, fehim u kooperazzjoni aħjar, u jġib lill-UE eqreb lejn spazju pubbliku komuni billi jgħaqqad lin-nies fid-diversità u fil-pluraliżmu. |
| --- | --- |

5.2.7.

5.3.   Dwar il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni

| 5.3.1. | Il-KESE jaqbel mal-enfasi li saret fuq l-indirizzar tad-diżinformazzjoni (parti 4) u jqis li huwa importanti li tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri sabiex tiġi miġġielda d-diżinformazzjoni. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Il-KESE jissottolinja l-importanza tal-Att dwar is-Servizzi Diġitali (punt 4.2) f’termini tas-sorveljanza, l-obbligu ta’ rendikont u t-trasparenza tal-pjattaformi online u jappoġġja l-abbozzar ta’ mekkaniżmu ta’ regolamentazzjoni għall-prevenzjoni tad-diżinformazzjoni. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Il-KESE jemmen li, minħabba l-importanza tal-edukazzjoni dwar id-demokrazija għall-kwalità tal-ħajja demokratika (punt 4.3), il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandu jkun ferm aktar ambizzjuż f’dan il-qasam u għandu jistabbilixxi objettivi u miri għall-appoġġ ta’ proġetti innovattivi u għall-finanzjament ta’ inizjattivi tas-soċjetà ċivili f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Il-mekkaniżmi tal-UE għandhom jappoġġjaw kooperazzjoni aħjar fost l-awtoritajiet regolatorji rilevanti biex jitnaqqas ir-riskju li d-diżinformazzjoni tinxtered permezz tal-kanali ta’ propaganda rreġistrati fl-UE. |
| --- | --- |

5.3.4.

| 5.3.5. | Il-pjattaformi tar-reklamar online għandhom ikunu mitluba jipprovdu rapporti annwali dwar it-trasparenza, idealment lil awtorità tal-awditjar maħtura u indipendenti. Ir-rapporti annwali dwar it-trasparenza jistgħu jinkludu informazzjoni u spjegazzjonijiet dettaljati dwar il-politiki u l-proċessi interni għall-indirizzar tad-diżinformazzjoni, il-kriterji ta’ gradazzjoni ’l isfel u ’l fuq, u l-mekkaniżmi tal-għażla u tal-preżentazzjoni tal-kontenut kif ukoll politiki dwar l-immirar u l-forniment tar-reklamar, politiki dwar il-wiri ta’ informazzjoni “preċiża” (eż. dwar il-COVID-19 u l-elezzjonijiet), u mekkaniżmi ta’ appell għall-kontenut li jkun tneħħa inġustament. Korp indipendenti tal-awditjar jista’ jieħu l-forma ta’ korp fil-livell tal-UE magħmul minn awtoritajiet nazzjonali ta’ sorveljanza, korp ġdid tal-UE għall-awditjar tal-pjattaformi tal-midja soċjali. |
| --- | --- |

5.3.5.

| 5.3.6. | Peress li l-Att dwar is-Servizzi Diġitali jipprovdi opportunità biex tiġi indirizzata l-assimetrija tal-poter u tal-informazzjoni mill-gwardjani diġitali bħal Google u Facebook li għandhom impatt kbir fuq id-demokrazija, il-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea għandu jiżgura approċċ ibbażat fuq id-drittijiet għall-Att dwar is-Servizzi Diġitali. |
| --- | --- |

5.3.6.

| 5.3.7. | Dawk li jfasslu l-politika tal-UE jridu jiżguraw li l-prinċipji tal-libertà tal-espressjoni jkunu protetti filwaqt li jadottaw leġiżlazzjoni biex jindirizzaw id-diżinformazzjoni. B’mod partikolari, l-użu tal-liġi kriminali għall-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni fuq skala kbira jirriskja li joħloq spazju perikoluż għall-abbuż tad-drittijiet tal-bniedem fil-forma ta’ intimidazzjoni sponsorizzata mill-Istat u prosekuzzjoni mhux iġġustifikata ta’ vuċijiet kritiċi. |
| --- | --- |

5.3.7.

6.   Proposta għall-ħolqien ta’ raba’ pilastru fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea: “Il-promozzjoni tal-parteċipazzjoni attiva u demokratika lil hinn mill-elezzjonijiet”

6.1.   Sfond

| 6.1.1. | Il-KESE jemmen li, sabiex jingħata l-piż dovut fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea lil strateġija ċara dwar iċ-ċittadinanza attiva, għandu jinħoloq pilastru speċifiku fil-pjan. Il-Kumitat iqis li dan huwa essenzjali biex jiġi żgurat irkupru mingħajr xkiel mill-kriżi attwali u biex titwitta t-triq għal demokrazija aktar sostenibbli u soda fl-Ewropa. |
| --- | --- |

6.1.1.

| 6.1.2. | Dan il-pilastru ġdid għandu jinkludi l-promozzjoni tad-djalogu soċjali, in-negozjar kollettiv u d-djalogu ċivili. |
| --- | --- |

6.1.2.

| 6.1.3. | It-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea introduċa innovazzjoni kbira: il-kunċett tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fl-Artikolu 11. Madankollu, aktar minn 10 snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu, l-opportunitajiet għaċ-ċittadini biex jipparteċipaw f’deċiżjonijiet lil hinn mill-elezzjonijiet għadhom ma jissodisfawx il-ħtiġijiet, u dan spiss iwassal għal nuqqas ta’ sodisfazzjon doppju: bil-politiki nfushom u bin-nuqqas ta’ opportunitajiet biex jiġu influwenzati d-deċiżjonijiet. F’dan il-kuntest, il-KESE jfakkar fil-pożizzjoni tiegħu espressa fl-Opinjoni SOC/423 (11) li huwa ta’ importanza kbira li jiġu żviluppati proposti għal azzjonijiet konkreti sabiex l-istituzzjonijiet tal-UE jieħdu l-inizjattivi fil-kompetenza tagħhom biex jiġu definiti l-miżuri adatti għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 11(1) u (2) tat-TUE. |
| --- | --- |

6.1.3.

| 6.1.4. | Bl-istess mod, l-Artikolu 152 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jiddikjara li l-Unjoni Ewropea għandha rwol x’taqdi fir-rikonoxximent u fil-promozzjoni tar-rwol tal-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

6.1.4.

| 6.1.5. | F’dan il-kuntest, il-KESE jipproponi l-ħolqien tar-raba’ pilastru fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea: “Il-promozzjoni ta’ parteċipazzjoni attiva u demokratika lil hinn mill-elezzjonijiet”, li dan il-kontribut jiddeskrivi fil-qosor. |
| --- | --- |

6.1.5.

6.2.   Il-promozzjoni ta’ kultura ta’ parteċipazzjoni attiva

| 6.2.1. | Il-ħolqien ta’ ambjent miftuħ u abilitanti għas-soċjetà ċivili fl-Ewropa






  — | L-ispazju ċiviku għandu jifforma pilastru/taqsima speċifika tar-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt u għandu jingħata aktar attenzjoni, inkluża valutazzjoni bir-reqqa tal-ispazju ċiviku f’kull Stat Membru, filwaqt li jitqiesu l-komponenti differenti tiegħu, l-interkonnettività tagħhom u l-impatt tagħhom fuq is-sistema politika u l-istat tad-dritt. |
| --- | --- | --- |

6.2.1.

—

L-ispazju ċiviku għandu jifforma pilastru/taqsima speċifika tar-Rapport dwar l-Istat tad-Dritt u għandu jingħata aktar attenzjoni, inkluża valutazzjoni bir-reqqa tal-ispazju ċiviku f’kull Stat Membru, filwaqt li jitqiesu l-komponenti differenti tiegħu, l-interkonnettività tagħhom u l-impatt tagħhom fuq is-sistema politika u l-istat tad-dritt.

| — | Il-Kummissjoni għandha tiżviluppa, abbażi tad-dritt internazzjonali eżistenti (12) u gwida aktar iddettaljata (13) u f’kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili, sett ta’ linji gwida biex tiddefendi u tippromovi l-ispazju ċiviku fl-UE u fl-Istati Membri tagħha; dan għandu jinkludi (1) il-libertà ta’ assoċjazzjoni; (2) id-dritt li wieħed jopera mingħajr interferenza mill-Istat; (3) il-libertà tal-espressjoni; (4) id-dritt għall-kooperazzjoni u l-komunikazzjoni; (5) id-dritt għall-informazzjoni pubblika; (6) id-dritt għal-libertà ta’ għaqda paċifika; (7) id-dritt li jinstabu u jiġu żgurati riżorsi; (8) id-dmir tal-protezzjoni mill-Istat; (9) il-libertà akkademika; u (10) l-azzjoni filantropika. Għandhom jiġu vvalutati l-effetti sekondarji negattivi possibbli tal-leġiżlazzjoni eżistenti u dik ġdida u tal-implimentazzjoni tagħhom (jiġifieri l-leġiżlazzjoni dwar il-ħasil tal-flus u t-trasparenza għandha proporzjonali u bbażata fuq ir-riskju). |
| --- | --- |

—

Il-Kummissjoni għandha tiżviluppa, abbażi tad-dritt internazzjonali eżistenti (12) u gwida aktar iddettaljata (13) u f’kooperazzjoni mas-soċjetà ċivili, sett ta’ linji gwida biex tiddefendi u tippromovi l-ispazju ċiviku fl-UE u fl-Istati Membri tagħha; dan għandu jinkludi (1) il-libertà ta’ assoċjazzjoni; (2) id-dritt li wieħed jopera mingħajr interferenza mill-Istat; (3) il-libertà tal-espressjoni; (4) id-dritt għall-kooperazzjoni u l-komunikazzjoni; (5) id-dritt għall-informazzjoni pubblika; (6) id-dritt għal-libertà ta’ għaqda paċifika; (7) id-dritt li jinstabu u jiġu żgurati riżorsi; (8) id-dmir tal-protezzjoni mill-Istat; (9) il-libertà akkademika; u (10) l-azzjoni filantropika. Għandhom jiġu vvalutati l-effetti sekondarji negattivi possibbli tal-leġiżlazzjoni eżistenti u dik ġdida u tal-implimentazzjoni tagħhom (jiġifieri l-leġiżlazzjoni dwar il-ħasil tal-flus u t-trasparenza għandha proporzjonali u bbażata fuq ir-riskju).

| — | Il-Kummissjoni għandha tipprevedi fl-organizzazzjoni tagħha persuni ta’ kuntatt responsabbli għad-djalogu ċivili u għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri biex isaħħu l-istrutturi tad-djalogu ċivili, billi jappoġġjaw il-ħolqien tagħhom fejn għadhom ma jeżistux, bil-għan li jimmobilizzaw il-fondi Ewropej. |
| --- | --- |

—

Il-Kummissjoni għandha tipprevedi fl-organizzazzjoni tagħha persuni ta’ kuntatt responsabbli għad-djalogu ċivili u għandha tħeġġeġ lill-Istati Membri biex isaħħu l-istrutturi tad-djalogu ċivili, billi jappoġġjaw il-ħolqien tagħhom fejn għadhom ma jeżistux, bil-għan li jimmobilizzaw il-fondi Ewropej.

| — | Il-Programm dwar iċ-Ċittadini, l-Ugwaljanza, id-Drittijiet u l-Valuri għandu jkun aċċessibbli għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropej, nazzjonali u lokali fl-Istati Membri kollha, inklużi l-attivisti tad-drittijiet tal-bniedem li jixtiequ jippromovu u jipproteġu l-valuri fundamentali tal-UE. Il-finanzjament taħt dan il-programm għandu jkopri l-ispejjeż operazzjonali, kif ukoll il-litigazzjoni, il-bini tal-kapaċitajiet, l-attivitajiet ta’ sorveljanza u l-kooperazzjoni fil-livell tal-UE. |
| --- | --- |

—

Il-Programm dwar iċ-Ċittadini, l-Ugwaljanza, id-Drittijiet u l-Valuri għandu jkun aċċessibbli għall-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropej, nazzjonali u lokali fl-Istati Membri kollha, inklużi l-attivisti tad-drittijiet tal-bniedem li jixtiequ jippromovu u jipproteġu l-valuri fundamentali tal-UE. Il-finanzjament taħt dan il-programm għandu jkopri l-ispejjeż operazzjonali, kif ukoll il-litigazzjoni, il-bini tal-kapaċitajiet, l-attivitajiet ta’ sorveljanza u l-kooperazzjoni fil-livell tal-UE.

| — | Jeħtieġ li l-programm Erasmus + jipprevedi l-possibbiltà ta’ skambji bejn l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali għat-tagħlim reċiproku u l-iskambju ta’ prattiki tajba. |
| --- | --- |

—

Jeħtieġ li l-programm Erasmus + jipprevedi l-possibbiltà ta’ skambji bejn l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali għat-tagħlim reċiproku u l-iskambju ta’ prattiki tajba.

| 6.2.2. | L-edukazzjoni dwar iċ-ċittadinanza demokratika u d-drittijiet tal-bniedem għandha tkun prijorità għall-UE.






  — | Prerekwiżit importanti għaċ-ċittadinanza attiva u l-involviment ċiviku huwa l-edukazzjoni ċivika (inkluż il-litteriżmu medjatiku) fil-livelli kollha, kemm formali kif ukoll informali, intra u ekstrakurrikulari fl-Istati Membri kollha. L-edukazzjoni ċivika hija għodda ewlenija fl-isforzi biex jiġu miġġielda x-xejriet antidemokratiċi, jiġu promossi l-valuri Ewropej u jingħelbu d-differenzi attwali. |
| --- | --- | --- |

6.2.2.

—

Prerekwiżit importanti għaċ-ċittadinanza attiva u l-involviment ċiviku huwa l-edukazzjoni ċivika (inkluż il-litteriżmu medjatiku) fil-livelli kollha, kemm formali kif ukoll informali, intra u ekstrakurrikulari fl-Istati Membri kollha. L-edukazzjoni ċivika hija għodda ewlenija fl-isforzi biex jiġu miġġielda x-xejriet antidemokratiċi, jiġu promossi l-valuri Ewropej u jingħelbu d-differenzi attwali.

| — | Peress li l-prattiki attwali jvarjaw b’mod konsiderevoli fl-UE, għandu jitfassal sett separat ta’ standards jew rakkomandazzjonijiet minimi abbażi tal-Karta tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Edukazzjoni għaċ-Ċittadinanza Demokratika u l-Edukazzjoni dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (CM/Rec(2010) 7). |
| --- | --- |

—

Peress li l-prattiki attwali jvarjaw b’mod konsiderevoli fl-UE, għandu jitfassal sett separat ta’ standards jew rakkomandazzjonijiet minimi abbażi tal-Karta tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Edukazzjoni għaċ-Ċittadinanza Demokratika u l-Edukazzjoni dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (CM/Rec(2010) 7).

| — | Kultura ta’ parteċipazzjoni attiva tirrikjedi attenzjoni speċifika biex jiġi żgurat li l-ebda ċittadin residenti fl-UE ma jiġi eskluż jew ikun f’riskju ta’ esklużjoni jew diskriminazzjoni minħabba nuqqas ta’ rispett tad-drittijiet politiċi jew soċjoekonomiċi tiegħu. |
| --- | --- |

—

Kultura ta’ parteċipazzjoni attiva tirrikjedi attenzjoni speċifika biex jiġi żgurat li l-ebda ċittadin residenti fl-UE ma jiġi eskluż jew ikun f’riskju ta’ esklużjoni jew diskriminazzjoni minħabba nuqqas ta’ rispett tad-drittijiet politiċi jew soċjoekonomiċi tiegħu.

6.3.   L-għoti ta’ vuċi reali liċ-ċittadini u lill-organizzazzjonijiet tagħhom fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE

| 6.3.1. | L-UE u l-Istati Membri tagħha għandhom jappoġġjaw il-mobilizzazzjoni taċ-ċittadini fil-prattika u jsaħħu l-pożizzjoni tagħhom biex jitkellmu fid-diversità kollha tagħhom billi jagħtu espressjoni prattika lid-“dritt [tagħhom] li jipparteċipa[w] fil-ħajja demokratika tal-Unjoni” minqux fl-Artikolu 10 tat-TUE. L-UE u l-Istati Membri tagħha għandhom jagħtu liċ-ċittadini l-mezzi biex jinvolvu ruħhom fi “djalogu miftuħ, trasparenti u regolari mal-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi u mas-soċjetà ċivili” (Artikolu 11 tat-TUE). Il-KESE għandu jfassal rapport annwali dwar din il-kwistjoni. |
| --- | --- |

6.3.1.

| 6.3.2. | Iċ-ċittadini u l-organizzazzjonijiet tagħhom għandhom ikunu involuti bis-sħiħ fit-tfassil tal-politiki tal-UE; għandu jiġi żgurat bilanċ tajjeb bejn il-kontributi differenti tal-partijiet ikkonċernati billi tiġi rieżaminata l-metodoloġija ta’ konsultazzjoni biex jiġu inklużi aktar organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u soċjali fil-livell tal-UE u dak nazzjonali u billi jiġi sfruttat il-potenzjal tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej sabiex iċ-ċittadini jistabbilixxu l-aġenda. |
| --- | --- |

6.3.2.

| 6.3.3. | Id-dispożizzjoni fl-Artikolu 11 tat-TUE għal “djalogu miftuħ, trasparenti u regolari mal-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi u s-soċjetà ċivili” fl-oqsma kollha ta’ politika tal-UE għandha tiġi implimentata bis-sħiħ. Il-Kummissjoni għandha tniedi ftehim interistituzzjonali dwar id-djalogu ċivili mas-soċjetà ċivili Ewropea. |
| --- | --- |

6.3.3.

| 6.3.4. | Għandha tiġi żgurata parteċipazzjoni sinifikanti u inklużiva tas-soċjetà ċivili fil-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa, b’rabta mal-Pjan ta’ Azzjoni għad-Demokrazija Ewropea, bħala opportunità biex jiġi diskuss kif jistgħu jissaħħu l-proċessi demokratiċi u l-involviment ċiviku attiv. |
| --- | --- |

6.3.4.

| 6.3.5. | Fil-pjani tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali tagħhom, l-Istati Membri għandhom jintalbu jallokaw riżorsi adegwati biex jiffinanzjaw id-djalogu ċivili u jagħtu spinta lill-kapaċità tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipparteċipaw fit-teħid tad-deċiżjonijiet; il-Kummissjoni għandha tinkludi l-parteċipazzjoni ċivika/id-demokrazija fost il-prijoritajiet orizzontali tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tagħha. |
| --- | --- |

6.3.5.

| 6.3.6. | Għandu jitnieda avveniment annwali li jgħaqqad flimkien ir-rappreżentanti tal-ogħla livell tal-istituzzjonijiet tal-UE u l-organizzazzjonijiet/l-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili, kif ukoll ir-rappreżentanti tad-djalogi settorjali u tad-djalogi lokali, reġjonali, nazzjonali u makroreġjonali (il-politika transnazzjonali u tal-viċinat) biex jiġu kondiviżi l-aħjar prattiki u jitfassal pjan annwali biex jissaħħu d-demokrazija, il-parteċipazzjoni u d-djalogu ċiviku. Il-Kummissjoni u l-KESE għandu jkollhom rwol ewlieni f’dan il-proċess bħala organizzaturi. |
| --- | --- |

6.3.6.

6.4.   It-tisħiħ tal-istrutturi tal-appoġġ għad-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv

| 6.4.1. | Jeħtieġ li tittieħed azzjoni biex tiġi promossa d-demokrazija permezz tal-koeżjoni ekonomika u soċjali, inkluż billi tiġi promossa d-demokrazija fil-qasam tax-xogħol. Id-demokrazija qed tiġi attakkata wkoll f’dan il-livell, u l-pandemija qajmet kwistjonijiet importanti li jeħtieġ li jiġu indirizzati malajr. |
| --- | --- |

6.4.1.

| 6.4.2. | Id-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv huma fost l-aħjar eżempji ta’ funzjonament demokratiku. Id-djalogu bejn l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi u l-valuri tagħhom stess huwa spazju strutturat għad-diskussjoni u n-negozjar ta’ kwistjonijiet ta’ importanza komuni, għalkemm b’interessi differenti. Ir-rikonoxximent reċiproku u r-rispett bejn l-imsieħba u t-tfittxija razzjonali għal riżoluzzjonijiet għal sitwazzjonijiet, problemi u kunflitti huma l-elementi kostitwenti ta’ kultura demokratika. |
| --- | --- |

6.4.2.

| 6.4.3. | Il-pilastru għandu jinkludi miżuri li jippromovu dawn il-prinċipji, bħal:






  — | ir-rispett mill-Istati Membri kollha tal-konvenzjonijiet tal-ILO, b’enfasi partikolari fuq il-konvenzjonijiet ewlenin, li jikkonċernaw l-attività ħielsa tat-trade unions; |
| --- | --- | --- |

6.4.3.

—

ir-rispett mill-Istati Membri kollha tal-konvenzjonijiet tal-ILO, b’enfasi partikolari fuq il-konvenzjonijiet ewlenin, li jikkonċernaw l-attività ħielsa tat-trade unions;

| — | proċess strutturat ta’ informazzjoni, konsultazzjoni u seduti, u rapport finali ta’ dak il-proċess għall-inizjattivi leġiżlattivi kollha fil-livell tal-Istati Membri; |
| --- | --- |

—

proċess strutturat ta’ informazzjoni, konsultazzjoni u seduti, u rapport finali ta’ dak il-proċess għall-inizjattivi leġiżlattivi kollha fil-livell tal-Istati Membri;

| — | l-appoġġ għat-tisħiħ u, fejn meħtieġ, l-istabbiliment ta’ Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali; |
| --- | --- |

—

l-appoġġ għat-tisħiħ u, fejn meħtieġ, l-istabbiliment ta’ Kunsilli Ekonomiċi u Soċjali;

| — | il-ħatra, fil-livell tal-Kummissjoni, wara l-aċċettazzjoni mill-imsieħba soċjali Ewropej, ta’ uffiċjal Ewropew anzjan responsabbli għall-promozzjoni u l-monitoraġġ tad-djalogu soċjali fl-Istati Membri u fl-UE, li jista’ wkoll jassumi d-dmirijiet ta’ appoġġ għad-djalogu ċivili jekk, wara konsultazzjoni mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, huma jaqblu dwar dan; |
| --- | --- |

—

il-ħatra, fil-livell tal-Kummissjoni, wara l-aċċettazzjoni mill-imsieħba soċjali Ewropej, ta’ uffiċjal Ewropew anzjan responsabbli għall-promozzjoni u l-monitoraġġ tad-djalogu soċjali fl-Istati Membri u fl-UE, li jista’ wkoll jassumi d-dmirijiet ta’ appoġġ għad-djalogu ċivili jekk, wara konsultazzjoni mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, huma jaqblu dwar dan;

| — | l-organizzazzjoni ta’ laqgħa ta’ djalogu soċjali tripartitiku ta’ livell għoli biennali (l-imsieħba soċjali Ewropej, il-Kummissjoni u l-Istati Membri) biex jiġi promoss u mmonitorjat id-djalogu soċjali fil-livell Ewropew u tal-Istati Membri; |
| --- | --- |

—

l-organizzazzjoni ta’ laqgħa ta’ djalogu soċjali tripartitiku ta’ livell għoli biennali (l-imsieħba soċjali Ewropej, il-Kummissjoni u l-Istati Membri) biex jiġi promoss u mmonitorjat id-djalogu soċjali fil-livell Ewropew u tal-Istati Membri;

| — | l-adozzjoni ta’ miżura li tippromovi n-negozjar kollettiv fl-akkwist pubbliku u l-aċċess għall-fondi pubbliċi, inklużi l-fondi Ewropej, li tirrikjedi li l-impjegaturi kontraenti jidħlu fi ftehim kollettiv jew, sakemm tali ftehimiet jidħlu fis-seħħ, jiżguraw impjiegi ta’ kwalità għolja abbażi tar-regolamenti legali applikabbli, abbażi tal-liġi u l-prattika nazzjonali applikabbli, li ta’ spiss huma r-riżultat ta’ ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali u l-gvernijiet fil-livell nazzjonali. Dan jimpedixxi d-dumping soċjali u jiżgura kompetizzjoni ġusta; |
| --- | --- |

—

l-adozzjoni ta’ miżura li tippromovi n-negozjar kollettiv fl-akkwist pubbliku u l-aċċess għall-fondi pubbliċi, inklużi l-fondi Ewropej, li tirrikjedi li l-impjegaturi kontraenti jidħlu fi ftehim kollettiv jew, sakemm tali ftehimiet jidħlu fis-seħħ, jiżguraw impjiegi ta’ kwalità għolja abbażi tar-regolamenti legali applikabbli, abbażi tal-liġi u l-prattika nazzjonali applikabbli, li ta’ spiss huma r-riżultat ta’ ftehimiet bejn l-imsieħba soċjali u l-gvernijiet fil-livell nazzjonali. Dan jimpedixxi d-dumping soċjali u jiżgura kompetizzjoni ġusta;

| — | l-adozzjoni ta’ programmi ta’ taħriġ għar-rappreżentanti tal-imsieħba soċjali biex jitrawmu d-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv. |
| --- | --- |

—

l-adozzjoni ta’ programmi ta’ taħriġ għar-rappreżentanti tal-imsieħba soċjali biex jitrawmu d-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv.

Brussell, l-10 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  ĠU C 282, 20.8.2019, p. 39.

1

(2)  Preambolu għat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea.

2

(3)  ĠU C 202, 7.6.2016, p. 389.

3

(4)  Ara b’mod partikolari l-Opinjonijiet – ĠU C 228, 5.7.2019, p. 24; ĠU C 282, 20.8.2019, p. 39; ĠU C 429, 11.12.2020, p. 16.

4

(5)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/political-guidelines-next-commission_mt.pdf

5

(6)  Kummissjoni ta’ Venezja (2020), Rapport interim dwar il-miżuri meħuda fl-Istati Membri tal-UE b’riżultat tal-kriżi tal-COVID-19 u l-impatt tagħhom fuq id-demokrazija, l-Istat tad-Dritt u d-Drittijiet Fundamentali, adottat mill-Kummissjoni ta’ Venezja fil-124 sessjoni plenarja tagħha (li saret online, bejn it-8 u d-9 ta’ Ottubru 2020), https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2020)018-e

6

Rapport interim dwar il-miżuri meħuda fl-Istati Membri tal-UE b’riżultat tal-kriżi tal-COVID-19 u l-impatt tagħhom fuq id-demokrazija, l-Istat tad-Dritt u d-Drittijiet Fundamentali

(7)  COM(2020) 790 final.

7

(8)  ĠU C 429, 11.12.2020, p. 187.

8

(9)  Kif espress fil-Komunikazzjoni, u b’mod partikolari n-nota 17 f’qiegħ il-paġna.

9

(10)  Konklużjonijiet – punt 1.7 tal-Opinjoni (ĠU C 228, 5.7.2019, p. 89).

10

(11)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 8.

11

(12)  Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

12

(13)  L-OSKE/ODIHR, Linji Gwida dwar il-Libertà ta’ Assoċjazzjoni

13

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/66 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/66

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Eropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794, fir-rigward tal-kooperazzjoni tal-Europol ma’ partijiet privati, tal-ipproċessar ta’ data personali mill-Europol b’appoġġ għal investigazzjonijiet kriminali, u tar-rwol tal-Europol fir-riċerka u fl-innovazzjoni”

(COM(2020) 796 final — 2020/0349 (COD))

(2021/C 341/10)

| Relatur: | Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Relatur:

Philip VON BROCKDORFF

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 233/2/3 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

26.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

233/2/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni dwar it-tisħiħ tal-mandat tal-Europol sakemm dan itejjeb is-salvagwardji tal-protezzjoni tad-data u l-kapaċitajiet ta’ riċerka. Dan ser jgħin biex tingħata spinta lill-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata u l-attività terroristika u tissaħħaħ il-kooperazzjoni operazzjonali tal-pulizija fl-Istati Membri tal-UE biex jiġu protetti ċ-ċittadini. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-kooperazzjoni proposta min-naħa tal-Europol ma’ pajjiżi terzi, li tippermetti l-kooperazzjoni ma’ partijiet privati jew operaturi, b’mod partikolari fir-rigward tal-iskambju tad-data. Il-KESE huwa tal-fehma li l-operaturi privati għandu jkollhom punt ta’ kuntatt fil-livell tal-UE fejn jistgħu jirrapportaw informazzjoni li tista’ tkun rilevanti għall-investigazzjonijiet kriminali. Il-proposta tal-Kummissjoni ser tindirizza dan in-nuqqas. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-proposta tal-Kummissjoni peress li għandha l-għan li tappoġġja lill-awtoritajiet għall-prevenzjoni tal-kriminalità biex isibu soluzzjonijiet innovattivi għall-ġlieda kontra l-kriminalità internazzjonali u jlaħħqu max-xenarju li qed jevolvi. Il-proposta ser tiżviluppa wkoll il-kompetenza u l-kapaċitajiet ta’ riċerka tal-Europol u tal-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jenfasizza li t-tisħiħ tal-kapaċità tal-Europol għandu jinvolvi li tingħata prijorità lill-investigazzjonijiet transfruntiera, b’mod partikolari fir-rigward ta’ attakki serji kontra l-informaturi u l-ġurnalisti investigattivi, li jaqdu rwol essenzjali fl-esponiment tal-korruzzjoni, il-frodi, il-ġestjoni ħażina u għemil ħażin ieħor fis-setturi pubbliċi u privati. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li m’hemm l-ebda tħassib fir-rigward tal-protezzjoni tal-privatezza u d-drittijiet fundamentali fl-ipproċessar tad-data. Għall-kuntrarju, leġiżlazzjoni aġġornata u armonizzata tippermetti eżami aktar effettiv tal-kwistjonijiet relatati mal-protezzjoni tad-data, filwaqt li tilħaq bilanċ mar-rekwiżiti tas-sigurtà tal-Istati Membri individwali u tal-UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Bħalissa, il-Europol ma tistax tipprovdi lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi fl-Istati Membri direttament u f’ħin reali b’informazzjoni dwar attivitajiet kriminali miksuba minn pajjiżi terzi jew minn organizzazzjonijiet internazzjonali. Għalhekk, l-emendi tal-proposta jfittxu li jindirizzaw dan in-nuqqas fis-sigurtà u joħolqu kategorija ġdida ta’ twissija għall-użu esklussiv mill-Europol f’ċirkostanzi definiti. Il-KESE għalhekk jilqa’ l-ħolqien ta’ kategorija ġdida ta’ twissija biex tiġi appoġġjata s-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | It-tisħiħ tas-setgħat u tar-riżorsi tal-Europol jinvolvi impenn għall-effiċjenza minħabba li l-iskala tippermetti sforzi kosteffettivi. Il-KESE jqis li ż-żieda proposta fil-baġit tal-Europol hija reazzjoni pożittiva sabiex iċ-ċittadini tal-UE jkomplu jiġu protetti kif ukoll sabiex titkompla tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn il-Europol u l-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Madankollu, huwa jistenna li din iż-żieda tkun riflessa fin-numru ta’ persunal operattiv fil-Europol u fl-effettività organizzattiva mtejba. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | B’mod ġenerali, il-KESE huwa tal-fehma li l-proposti huma pass fid-direzzjoni t-tajba billi jestendu r-rwol tal-Europol fir-rispons għal sitwazzjonijiet li qed jevolvu. Madankollu, il-ħidma tal-Europol xorta se tiddependi ħafna fuq l-attivitajiet u l-azzjonijiet tal-Istati Membri u d-data miġbura mill-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Għalhekk, u speċjalment fil-kuntest ta’ ambjent dejjem aktar globalizzat, jista’ jkun pertinenti li wieħed jistaqsi jekk wasalx iż-żmien li l-Europol titħalla taġixxi fuq inizjattiva tagħha stess. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | F’dan il-kuntest, il-KESE jemmen ukoll li jista’ jkun hemm bżonn li fil-futur jittieħdu passi aktar kuraġġużi biex jiġu estiżi l-mandat u l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Europol. Kif jirrikonoxxu l-proposti, il-kriminalità organizzata saret aktar sofistikata u l-aktar networks kriminali perikolużi qed isiru dejjem aktar transnazzjonali. Hekk kif il-kriminalità organizzata tevolvi kontinwament, il-mandat tal-Europol se jkun jeħtieġ li jiġi adattat biex issir attur saħansitra aktar ċentrali fis-sigurtà Ewropea. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Huwa għalhekk li l-KESE jirrakkomanda, f’xi stadju, reviżjoni indipendenti tar-rwol u r-responsabbiltajiet tal-Europol. Ir-rieżami jinvestiga wkoll kif il-prattiki nazzjonali tal-infurzar tal-liġi u l-proċessi tal-ġbir ta’ data jħallu impatt fuq l-analiżijiet ipprovduti mill-Europol. Tali rieżami jqis ukoll il-fehmiet tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali kif ukoll ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħra. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea

| 2.1. | Bi tweġiba għat-theddid għas-sigurtà li qed jiżdied, b’mod partikolari dak li ġej mill-organizzazzjonijiet kriminali, fid-9 ta’ Diċembru 2020 il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat proposta għal Regolament li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794, fir-rigward tal-kooperazzjoni tal-Europol ma’ partijiet privati, tal-ipproċessar ta’ data personali mill-Europol b’appoġġ għal investigazzjonijiet kriminali, u tar-rwol tal-Europol fir-riċerka u fl-innovazzjoni. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-proposta tipprova tindirizza dawn il-kwistjonijiet ewlenin:






  (i) | Tippermetti lill-Europol tikkopera b’mod effettiv ma’ partijiet privati; |
| --- | --- | --- |

2.2.

(i)

Tippermetti lill-Europol tikkopera b’mod effettiv ma’ partijiet privati;

| (ii) | Tippermetti lill-Europol tappoġġja lill-Istati Membri fl-analiżi ta’ settijiet ta’ data kbar u kumplessi (big data); |
| --- | --- |

(ii)

Tippermetti lill-Europol tappoġġja lill-Istati Membri fl-analiżi ta’ settijiet ta’ data kbar u kumplessi (big data);

| (iii) | Tippermetti lill-Europol titlob li l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru jibdew, imexxu jew jikkoordinaw l-investigazzjoni ta’ reat li jaffettwa interess komuni kopert minn politika tal-UE, irrispettivament mid-dimensjoni transfruntiera tar-reat. |
| --- | --- |

(iii)

Tippermetti lill-Europol titlob li l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru jibdew, imexxu jew jikkoordinaw l-investigazzjoni ta’ reat li jaffettwa interess komuni kopert minn politika tal-UE, irrispettivament mid-dimensjoni transfruntiera tar-reat.

| 2.3. | Il-Kummissjoni tara wkoll ħtieġa li tissaħħaħ il-kooperazzjoni tal-Europol mal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) kif ukoll ma’ pajjiżi terzi. Ir-rwol tal-Europol fir-riċerka u fl-innovazzjoni, il-qafas tal-protezzjoni tad-data tiegħu, u s-sorveljanza parlamentari tiegħu se jissaħħu wkoll. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Sa fejn hija kkonċernata kooperazzjoni msaħħa ma’ partijiet privati, il-proposta tistabbilixxi regoli biex il-Europol tiskambja data personali ma’ partijiet privati (sabiex l-aġenzija tkun tista’ tirċievi data personali mingħandhom), tinformahom dwar informazzjoni nieqsa, u titlob lill-Istati Membri jitolbu li partijiet privati oħra jikkondividu informazzjoni addizzjonali. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ir-regoli jintroduċu wkoll il-possibbiltà li l-Europol taġixxi bħala kanal tekniku għall-iskambji bejn l-Istati Membri u l-partijiet privati. Sabiex ittejjeb ir-rispons għall-kriżijiet, regoli oħra se jirregolaw l-appoġġ lill-Istati Membri fil-prevenzjoni tat-tixrid fuq skala kbira ta’ kontenut terroristiku permezz ta’ pjattaformi online (relatat ma’ avvenimenti attwali jew reċenti li juru ħsara għall-ħajja jew għall-integrità fiżika jew li jinstigaw ħsara imminenti għall-ħajja jew għall-integrità fiżika). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Sabiex tkun tista’ tipproċessa settijiet ta’ data kbar u kumplessi, il-Kummissjoni beħsiebha tintroduċi l-possibbiltà li ssir preanaliżi tad-data personali, bl-uniku skop li jiġi ddeterminat jekk tali data taqax fid-diversi kategoriji ta’ suġġetti tad-data u hijiex marbuta ma’ reat. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Sabiex tappoġġja b’mod effettiv l-investigazzjonijiet kriminali fl-Istati Membri jew mill-UPPE, f’ċerti każijiet, il-Europol tkun tista’ tipproċessa data li l-awtoritajiet nazzjonali jew l-UPPE kisbu fil-kuntest tal-investigazzjonijiet kriminali – f’konformità mar-rekwiżiti proċedurali u s-salvagwardji applikabbli skont il-liġi kriminali nazzjonali. Għal dan il-għan, il-Europol tkun tista’ tipproċessa (u taħżen fuq talba) id-data kollha li tinsab f’fajl ta’ każ investigattiv ipprovdut mill-Istat Membru jew mill-UPPE għat-tul ta’ żmien tal-appoġġ tal-aġenzija għal dik l-investigazzjoni kriminali speċifika. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Il-Kummissjoni tipproponi wkoll il-ħolqien ta’ kategorija ġdida ta’ twissija tas-Sistema ta’ Informazzjoni ta’ Schengen. Din il-proposta hija bbażata fuq il-fatt li l-Europol ma tistax tipprovdi lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tal-Istati Membri direttament u f’ħin reali b’informazzjoni miksuba minn pajjiżi terzi jew minn organizzazzjonijiet internazzjonali dwar persuni li jkunu ġew suspettati jew misjuba ħatja ta’ reati kriminali u terroristiċi. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Minn perspettiva baġitarja, il-proposta tistma li se jkunu meħtieġa baġit addizzjonali ta’ madwar EUR 180 miljun u madwar 160 pożizzjoni addizzjonali għall-perjodu 2021-2027 tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Is-sigurtà tal-Ewropa fl-oqsma kollha ta’ attività tagħha, kemm jekk privati kif ukoll jekk pubbliċi, qed tiffaċċja theddid għas-sigurtà li qed jevolvi u jsir dejjem aktar kumpless. It-trasformazzjoni diġitali, it-teknoloġija avvanzata, u l-faċilità li biha l-kriminali jistgħu jeżegwixxu attivitajiet kriminali permezz tal-Internet aċċelleraw l-attivitajiet kriminali fl-Ewropa u madwar id-dinja, bl-inċidenza taċ-ċiberkriminalità li qed tiżdied b’mod esponenzjali. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | It-terroriżmu għadu theddida sinifikanti għal-libertà u għall-mod ta’ ħajja tal-UE u taċ-ċittadini tagħha. Il-kriżi tal-COVID-19 qawwiet tali theddid, bl-organizzazzjonijiet kriminali jisfruttaw il-kriżi u jadattaw il-modi ta’ operazzjoni tagħhom jew billi jiżviluppaw attivitajiet kriminali ġodda. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Dawn it-theddidiet għas-sigurtà li qed jevolvu jitolbu appoġġ effettiv fil-livell tal-UE għall-ħidma tal-awtoritajiet nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Dawn it-theddidiet jinfirxu lil hinn mill-fruntieri, jinvolvu varjetà ta’ reati u jidhru fi gruppi tal-kriminalità organizzata li jinvolvu ruħhom f’firxa wiesgħa ta’ attivitajiet. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Fid-dawl ta’ dawn l-iżviluppi, azzjoni fil-livell nazzjonali biss mhijiex biżżejjed biex tindirizza dawn l-isfidi għas-sigurtà transnazzjonali u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi tal-Istati Membri saru jużaw dejjem aktar l-appoġġ u l-għarfien espert li l-Europol, l-aġenzija tal-UE għall-kooperazzjoni fl-infurzar tal-liġi, toffri għall-ġlieda kontra l-kriminalità serja u t-terroriżmu. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-Europol hija ċ-ċentru ewlieni għall-appoġġ fil-livell tal-UE lill-Istati Membri fil-ġlieda kontra l-kriminalità serja u t-terroriżmu. L-aġenzija toffri appoġġ u għarfien espert lill-awtoritajiet nazzjonali tal-infurzar tal-liġi fil-prevenzjoni ta’ reati serji li jaffettwaw żewġ Stati Membri jew aktar u fil-ġlieda kontrihom, it-terroriżmu u forom oħra ta’ kriminalità li jaffettwaw interess komuni kopert minn politika tal-UE. Mid-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Europol tal-2016, l-importanza operazzjonali tal-kompiti tal-aġenzija nbidlet b’mod sostanzjali u l-appoġġ operazzjonali tagħha kompla jiżdied, bil-Europol issa tagħmel parti minn kważi kull investigazzjoni ewlenija kontra t-terroriżmu fl-UE. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Fl-isfond ta’ theddid għas-sigurtà transfruntier li qed jevolvi u jsir dejjem aktar kumpless, b’konfini mhux ċari bejn id-dinja fiżika u dik diġitali kif ukoll it-theddida għolja residwa tat-terroriżmu fl-Ewropa, it-tisħiħ tal-kapaċitajiet, il-ħiliet u l-għodod tal-Europol biex l-Istati Membri jiġu appoġġjati b’mod effettiv fil-ġlieda kontra l-kriminalità serja u t-terroriżmu jitqiesu kemm bħala rispons pożittiv kif ukoll f’waqtu. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni dwar it-tisħiħ tal-mandat tal-Europol peress li l-proposta tfittex li ġġib magħha salvagwardji mtejba tal-protezzjoni tad-data u ssaħħaħ ir-rwol tal-Europol f’termini ta’ riċerka. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-KESE jilqa’ wkoll il-kooperazzjoni operazzjonali proposta ma’ pajjiżi terzi, li tippermetti l-kooperazzjoni ma’ partijiet privati, b’mod partikolari fir-rigward tal-iskambju tad-data. Il-KESE ma jqisx li l-proposta li tippermetti l-kooperazzjoni ma’ partijiet privati hija sproporzjonata. Għall-kuntrarju, il-proposta hija meqjusa pjuttost meħtieġa minħabba l-evoluzzjoni kostanti tal-kriminalità internazzjonali bl-użu tal-Internet u l-apparati portabbli. L-organizzazzjonijiet kriminali saru jużaw dejjem aktar servizzi transfruntieri offruti minn partijiet privati sabiex jikkomunikaw u jwettqu attivitajiet illegali. Madankollu, l-operaturi privati bħalissa ma għandhomx punt ta’ kuntatt fil-livell tal-UE fejn jistgħu jirrapportaw informazzjoni li tista’ tkun rilevanti għall-investigazzjoni kriminali. Din il-proposta tfittex li tindirizza dan in-nuqqas. Fil-fatt, l-emenda leġiżlattiva tippermetti lill-Europol taġixxi bħala l-punt ta’ kuntatt u teżamina, b’mod ċentralizzat, ir-reat jew il-każ li jkun qed jiġi investigat mill-Istat(i) Membru(/i). Dan l-arranġament jippermetti l-iżvilupp tal-kooperazzjoni meħtieġa bejn il-Europol u l-partijiet privati. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | L-emendi jipproponu li l-Europol għandu jkollha rwol ewlieni fl-assistenza lill-Istati Membri biex jiżviluppaw soluzzjonijiet teknoloġiċi ġodda bbażati fuq l-intelliġenza artifiċjali, li jkunu ta’ benefiċċju għall-awtoritajiet nazzjonali tal-infurzar tal-liġi madwar l-UE. L-identifikazzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi hija parti importanti mill-ġlieda kontra l-kriminalità internazzjonali biex jiġi żgurat li l-awtoritajiet għall-prevenzjoni tal-kriminalità jlaħħqu max-xenarju li qed jevolvi. Dan jista’ jsir biss permezz ta’ riċerka koordinata. Għalhekk, il-KESE jappoġġja r-rwol proattiv tal-Europol fl-għoti ta’ appoġġ ċentralizzat lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi fl-Istati Membri (i) fl-identifikazzjoni ta’ innovazzjonijiet u (ii) fl-iżvilupp tal-kompetenza u l-kapaċitajiet ta’ dawn l-awtoritajiet, bl-użu ta’ teknoloġiji u innovazzjonijiet żviluppati fl-UE nnifisha, minflok ma jirrikorru għal soluzzjonijiet ta’ sigurtà miksuba minn pajjiżi terzi. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Sa fejn hija kkonċernata l-protezzjoni tad-data tal-individwi, il-bidliet għandhom l-għan li jiżguraw b’mod effettiv li l-protezzjoni tal-privatezza u d-drittijiet fundamentali fl-ipproċessar ta’ tipi differenti ta’ data jiġu rrispettati bis-sħiħ. Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li l-ipproċessar ta’ data personali diġà huwa rregolat b’mod strett ħafna u, għalhekk, ma hemm l-ebda kwistjoni li għandha tiġi nnutata. Għall-kuntrarju, il-leġiżlazzjoni aġġornata u armonizzata tippermetti eżami aktar effettiv tal-kwistjonijiet relatati mal-protezzjoni tad-data, filwaqt li tilħaq qawwi mar-rekwiżiti tas-sigurtà tal-Istati Membri individwali u tal-UE kollha kemm hi. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Il-KESE jinnota wkoll li bħalissa l-Europol ma tistax tipprovdi lill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi fl-Istati Membri direttament u f’ħin reali b’informazzjoni miksuba minn pajjiżi terzi jew minn organizzazzjonijiet internazzjonali dwar persuni li jkunu ġew suspettati jew misjuba ħatja ta’ reati kriminali u terroristiċi. Għalhekk, il-proposta tal-Kummissjoni tfittex li tindirizza dan in-nuqqas fis-sigurtà. Il-KESE jilqa’ dan, flimkien mal-ħolqien ta’ kategorija ġdida ta’ twissija għall-użu esklussiv mill-Europol f’każijiet u ċirkostanzi speċifiċi u definiti sew. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Madankollu, il-KESE huwa tal-fehma li l-Kummissjoni jista’ jkollha bżonn tieħu passi saħansitra aktar kuraġġużi fil-futur biex twessa’ l-mandat u l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Europol. Kif jirrikonoxxu l-proposti, il-kriminalità evolviet u l-aktar networks kriminali perikolużi qed isiru dejjem aktar transnazzjonali. Din hija r-raġuni għaliex il-kooperazzjoni u l-kollaborazzjoni bejn il-pajjiżi Ewropej u l-forzi tal-pulizija huma importanti. Huwa essenzjali li maż-żmien il-mandat tal-Europol jiġi adattat biex issir attur saħansitra aktar ċentrali fis-sigurtà Ewropea. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Il-KESE jenfasizza li t-tisħiħ tal-kapaċità tal-Europol għandu jinvolvi li tingħata prijorità lill-investigazzjonijiet transfruntiera, b’mod partikolari fir-rigward ta’ attakki serji kontra l-informaturi u l-ġurnalisti investigattivi, li jaqdu rwol essenzjali fl-esponiment tal-korruzzjoni, il-frodi, il-ġestjoni ħażina u għemil ħażin ieħor fis-setturi pubbliċi u privati. Dan huwa konsistenti mar-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta’ Lulju 2020, li tirreferi għal mandat aktar b’saħħtu biex l-Europol tkun tista’ titlob it-tnedija ta’ investigazzjonijiet transfruntiera f’każijiet ta’ attakki serji kontra informaturi u ġurnalisti investigattivi (1). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-KESE jemmen li t-tisħiħ tas-setgħat tal-Europol jimplika impenn għall-effiċjenza minħabba li l-iskala tippermetti sforzi kosteffettivi. It-tisħiħ ulterjuri tal-mandat tal-Europol u ż-żieda fir-riżorsi tagħha huma ħtieġa biex is-soċjetà Ewropea tħossha u tkun protetta. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Billi jkompli jsaħħaħ il-mandat tal-Europol, il-KESE jimplika tisħiħ ulterjuri tal-koordinazzjoni bejn l-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi u l-Europol, b’din tal-aħħar tafferma ruħha bħala ċentru għall-analiżi u l-innovazzjoni. F’dan ir-rigward, il-leġiżlazzjoni proposta titqies bħala pass fid-direzzjoni t-tajba. Il-koordinazzjoni bejn il-Europol u l-Istati Membri hija kruċjali għal dan kollu u l-proposti jipprovdu bażi b’saħħitha għal koordinazzjoni msaħħa. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Madankollu, l-attività kriminali ma tirrispettax il-fruntieri u, f’ambjent dejjem aktar globalizzat, il-KESE jqajjem il-kwistjoni ta’ jekk wasalx iż-żmien li l-Europol titħalla taġixxi fuq inizjattiva tagħha stess. Il-Europol għandu jkollha dritt li tibda investigazzjonijiet u li teżegwixxi b’mod proattiv l-attivitajiet ta’ infurzar tal-liġi fl-Istati Membri? Bħalissa dan mhuwiex permess iżda l-iżviluppi fl-attività kriminali jistgħu jeħtieġu dibattitu dwar jekk l-investigazzjonijiet kriminali fuq skala usa’ għandhomx jinbdew mill-Europol. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Kif iddikjarat, il-proposti huma pass fid-direzzjoni t-tajba billi jestendu r-rwol tal-Europol biex twieġeb għal sitwazzjonijiet li qed jevolvu, iżda l-ħidma tal-Europol xorta se tiddependi ħafna fuq l-attivitajiet u l-azzjonijiet tal-Istati Membri u d-data miġbura mill-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Għalhekk, il-KESE jqis li reviżjoni indipendenti tal-effikaċja tal-Europol fit-twettiq tal-kompiti u l-attivitajiet tagħha (li sa ċertu punt jiddependu wkoll fuq l-effettività tal-aġenziji nazzjonali tal-infurzar tal-liġi) tkun rilevanti ħafna. Ir-rieżami, possibbilment imwettaq minn grupp żgħir ta’ membri għolja rtirati tal-ġudikatura u tal-forzi tal-pulizija, jeżamina wkoll kif il-prattiki nazzjonali tal-infurzar tal-liġi u l-ġbir ta’ data jaffettwaw l-analiżijiet u l-valutazzjonijiet prodotti mill-Europol, u kif dan min-naħa tiegħu jaffettwa l-attività nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Tali rieżami jeħtieġ ukoll li jqis il-fehmiet tas-soċjetà ċivili u tal-imsieħba soċjali u tal-partijiet ikkonċernati rilevanti, speċjalment dawk il-gruppi u l-individwi li l-ħajja tagħhom tista’ tiġi affettwata ħażin jew b’mod mhux ġustifikat mill-attivitajiet ta’ infurzar tal-liġi. |
| --- | --- |

4.11.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-10 ta’ Lulju 2020 dwar politika komprensiva tal-Unjoni dwar il-prevenzjoni tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu (2020/2686(RSP)).

1

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/71 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/71

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-Istrateġija tal-UE dwar l-Unjoni tas-Sigurtà”

(COM(2020) 605 final)

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar Aġenda kontra t-Terroriżmu għall-UE: Antiċipazzjoni, Prevenzjoni, Protezzjoni, Rispons

(COM(2020) 795 final)

(2021/C 341/11)

Relatur:
  Ákos TOPOLÁNSZKY

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| | |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 234/1/3 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 24.2.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

26.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

234/1/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ u jappoġġja l-programm strateġiku li għandu l-għan li jipproteġi s-sigurtà taċ-ċittadini tal-Unjoni kontra r-riskji tat-terroriżmu li ġie propost bħala parti mill-istrateġija tal-UE dwar l-Unjoni tas-Sigurtà (1), u jaqbel dwar il-ħtieġa ta’ politika b’saħħitha u ambizzjuża kontra t-terroriżmu. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Fl-istess ħin, jissottolinja li l-ilħuq ta’ dan l-objettiv għandu jkun ibbażat fuq ir-rikonoxximent u r-rispett sħiħ tal-bażijiet ġuridiċi tad-dritt internazzjonali u Ewropew, li jiddefendu u jippreservaw is-soċjetà pluralista tagħna, il-valuri komuni tagħna u l-istil tal-ħajja Ewropew tagħna. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jqis il-programm il-ġdid bħala importanti u f’waqtu, u japprova, fil-parti l-kbira, id-dispożizzjonijiet tiegħu u l-enfasi fuq il-kunċett tar-reżiljenza. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Huwa jissottolinja l-importanza tal-użu ta’ għodod teknoloġiċi moderni, iżda jisħaq ukoll fuq il-ħtieġa li jiġi ggarantit li l-użu tagħhom ikun limitat fir-rigward tal-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Kumitat iħoss li l-aġenda tintroduċi qafas ta’ azzjoni koerenti, maħsub prinċipalment għall-istituzzjonijiet u l-awtoritajiet li għandhom kompiti speċjalizzati u essenzjali għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-theddida tat-terroriżmu. Madankollu, it-test ma jipprevedix li r-rappreżentanti tal-komunitajiet lokali, l-assoċjazzjonijiet taċ-ċittadini u tal-vittmi, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u t-trade unions, il-komunitajiet reliġjużi, id-dinja akkademika u l-partijiet ikkonċernati privati jkunu involuti daqs kemm għandhom ikunu fl-indirizzar ta’ din il-problema. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE huwa tal-fehma li qabelxejn għandhom jiġu evitati u eliminati r-riskji u t-tensjonijiet, aktar milli jiġu indirizzati l-konsegwenzi mhux mixtieqa tagħhom wara, bl-ispiża soċjali speċifika għolja li dan jinvolvi. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Huwa jisħaq fuq l-importanza tar-riċerka u l-evalwazzjoni tat-theddida biex jiġi evitat li jiġu implimentati dispożizzjonijiet li jistgħu jiksru d-drittijiet fundamentali b’mod li mhuwiex ġustifikat. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Huwa jiġbed l-attenzjoni dwar ir-rwol tal-Istati Membri u l-ħtieġa li dawn jiżviluppaw sinerġiji fl-implimentazzjoni sostenibbli tal-programm. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Mill-perspettiva tal-effikaċja tar-reazzjonijiet għat-terroriżmu, huwa essenzjali li jiġu mifhuma l-kawżi individwali u soċjali tat-terroriżmu permezz tal-għarfien xjentifiku, minflok ma r-reazzjonijiet jiġu limitati biss għal dawk politiċi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Fir-rigward tal-prevenzjoni, il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar ir-rilevanza ta’ involviment attiv tas-soċjetà ċivili u l-organizzazzjonijiet tagħha, kif ukoll tal-imsieħba soċjali, li sa issa ma ġiex sfruttat biżżejjed. F’dan ir-rigward, huwa jqis li investiment partikolarment interessanti għas-sigurtà jikkonsisti fl-isfruttar tal-azzjonijiet ikkoordinati, il-programmi tat-tnaqqis tar-riskji u l-proċessi tar-rikonċiljazzjoni mibdija fil-livell tal-komunitajiet. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Il-KESE huwa konvint dwar il-ħtieġa li t-terroriżmu jiġi miġġieled b’mod effettiv u mingħajr waqfien, iżda dan għandu jsir mingħajr ma jiġu preġudikati l-valuri Ewropej u d-drittijiet demokratiċi taċ-ċittadini. Fil-fatt, jekk dawn jiġu ristretti b’mod sostanzjali, wieħed jista’ jgħid li t-terroristi jkunu laħqu l-għanijiet tagħhom. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Il-protezzjoni tal-ispazji pubbliċi għandha tkun iddisinjata u implimentata bil-parteċipazzjoni ta’ atturi privati u rappreżentanti tal-komunitajiet lokali, bl-għan li jintlaħaq kunsens. Huwa neċessarju li jkun hemm djalogu permanenti mal-mexxejja reliġjużi, peress li r-reliġjonijiet jistgħu jikkontribwixxu b’mod sostanzjali biex inaqqsu r-radikalizzazzjoni u ċerti forom ta’ theddid, kif ukoll tensjonijiet komunitarji kkawżati mit-terroriżmu. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Il-Kumitat jissottolinja li d-dritt tal-Unjoni jipprojbixxi ż-żamma ġeneralizzata u mhux differenzjata tad-data u li din tista’ tiġi awtorizzata biss meta tkun soġġetta għal salvagwardji stretti u definiti b’mod preċiż permezz tar-regolamentazzjoni, u tkun appoġġjata minn monitoraġġ permanenti tas-sistema. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Fil-kuntest tal-użu tal-Programm dwar ir-Rintraċċar tal-Finanzjament tat-Terroriżmu (TFTP) (2), huwa neċessarju li s-salvagwardji li għandhom l-għan li jipproteġu l-ħajja privata taċ-ċittadini tal-Unjoni jiġu evalwati kontinwament. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Kummenti preliminari (3)

| 2.1. | Il-KESE jilqa’ u jappoġġja l-programm strateġiku għal azzjoni effikaċi u kkoordinata permezz ta’ għodod globali bl-għan li jipproteġi s-sigurtà taċ-ċittadini tal-Unjoni kontra r-riskji tat-terroriżmu li ġie propost bħala parti mill-istrateġija tal-UE dwar l-Unjoni tas-Sigurtà (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE jaqbel li hija meħtieġa politika b’saħħitha u ambizzjuża kontra t-terroriżmu, iżda jissottolinja li din għandha tkun imsejsa fuq analiżi tar-riskji bbażata fuq l-evidenza u fuq evalwazzjoni rigoruża tal-impatt tal-miżuri li diġà huma implimentati fl-UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-KESE huwa impenjat b’mod sħiħ favur il-valuri universali tar-rispett għall-ħajja u d-dinjità tal-bniedem, stabbiliti fid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem. Il-KESE jaqbel ukoll mal-affermazzjoni li d-demokrazija, l-istat tad-dritt, ir-rispett għad-drittijiet fundamentali, b’mod partikolari d-dritt għall-ħajja privata, il-libertà tal-espressjoni, il-libertà tar-reliġjon u r-rispett għad-diversità jikkostitwixxu l-pedament tal-Unjoni Ewropea, u b’hekk jirrikjedu approċċ komuni ddedikat li jipproteġi u jiddefendi lis-soċjetà pluralista tagħna, il-valuri komuni tagħna u l-istil tal-ħajja Ewropew tagħna. Dawn il-valuri fundamentali għandhom jitqiesu b’mod kostanti u sistematiku meta jitfasslu u jiġu implimentati l-azzjonijiet previsti fil-Komunikazzjoni. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Fil-fehma tal-KESE, il-programm il-ġdid huwa importanti u f’waqtu; id-dispożizzjonijiet tiegħu li jippermettu l-antiċipazzjoni, il-prevenzjoni, il-protezzjoni u r-reazzjoni, kif ukoll l-aspett trasversali tiegħu tal-kooperazzjoni internazzjonali, jipprovdu qafas u approċċ adatti għall-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ reazzjoni globali. Il-KESE jqis li huwa adatt ukoll li l-Komunikazzjoni tagħmel enfasi b’mod aktar partikolari fuq aspetti differenti, b’mod partikolari l-importanza tar-reżiljenza. Fil-fatt, ir-reżiljenza tirrikjedi parteċipazzjoni akbar tas-soċjetà, u għalhekk tas-soċjetà ċivili u l-komunitajiet taċ-ċittadini, fil-proċess biex tiġi stabbilita u garantita s-sigurtà. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ta’ min jinnota wkoll l-enfasi fuq l-użu ta’ għodod teknoloġiċi moderni, li bla dubju jippermettu ġlieda aktar effettiva kontra l-attivitajiet terroristiċi u dawk ta’ appoġġ għat-terroriżmu. Madankollu, huwa essenzjali li jiġi ddefinit b’mod preċiż, f’konformità mad-dritt tal-Unjoni, l-użu ta’ dawn l-għodod ġodda kollha – b’mod partikolari dawk biex tinġabar u tiġi analizzata l-big data – kif ukoll l-użu ta’ dawk aktar antiki, u li jiġi rregolat l-użu u l-ħżin tad-data miġubra u jiġi mmonitorjat ir-rispett permanenti u kontinwu tar-regoli. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-Kumitat iħoss li l-aġenda tintroduċi qafas ta’ azzjoni koerenti, maħsub prinċipalment għall-istituzzjonijiet u l-awtoritajiet li għandhom kompiti speċjalizzati u essenzjali għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-theddida tat-terroriżmu. Madankollu, it-test ma jipprevedix li r-rappreżentanti tal-komunitajiet lokali, l-assoċjazzjonijiet taċ-ċittadini u tal-vittmi, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u t-trade unions, il-komunitajiet reliġjużi, id-dinja akkademika u l-partijiet ikkonċernati privati jkunu involuti daqs kemm għandhom ikunu fl-indirizzar ta’ din il-problema. Mhux se jkun possibbli li jiġu eliminati l-għeruq tat-theddida terrorista mingħajr l-isforzi tal-atturi tas-soċjetà fil-livell lokali biex jintlaħqu ftehimiet ikkoordinati u li jistgħu jiġu appoġġjati bl-għan li jnaqqsu r-riskju. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-KESE huwa tal-fehma li qabelxejn għandhom jiġu evitati u eliminati r-riskji u t-tensjonijiet, aktar milli jiġu indirizzati l-konsegwenzi mhux mixtieqa tagħhom wara, bl-ispiża soċjali speċifika għolja li dan jinvolvi. Il-Kumitat iqis li huwa importanti li l-implimentazzjoni tal-programm ma tkunx ibbażata fuq perċezzjonijiet soċjali jew reazzjonijiet politiċi, iżda tkun dejjem ibbażata fuq ir-realtà tat-terroriżmu u t-theddida reali li jirrappreżenta, u li l-miżuri li jittieħdu biex dan jiġi miġġieled jiġu żviluppati fuq din il-bażi. Il-miżuri politiċi għandhom jitfasslu wkoll b’konsegwenza ta’ dan. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar il-fatt li l-UE se tkun tista’ tiġġieled kontra r-radikalizzazzjoni b’mod effettiv biss jekk jirnexxielha taġixxi wkoll kontra l-esklużjoni ta’ vittmi kemm tal-minoranzi indiġeni tagħha (pereżempju r-Rom) kif ukoll ta’ dawk li waslu reċentement fit-territorju tagħha. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Sabiex l-inklużjoni soċjali ma tiġix affettwata b’mod negattiv u biex jiġi żgurat li r-reazzjonijiet ikunu proporzjonati, għandu jiġi żgurat li d-differenzi bejn il-perċezzjoni tat-theddida terrorista fis-soċjetà u l-livell reali ta’ din it-theddida ma tkunx kbira wisq, kif inhu l-każ f’ċerti Stati Membri. Għalhekk, ir-riċerka u l-evalwazzjoni tat-theddida huma importanti biex jiġi evitat li jiġu implimentati dispożizzjonijiet li jistgħu jiksru d-drittijiet fundamentali b’mod li mhuwiex ġustifikat. Il-politiki tas-sigurtà jistgħu jiġu adattati biss fuq il-bażi ta’ analiżi bbażata fuq l-evidenza tat-theddid u r-riskji reali identifikati. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Il-KESE jqis ukoll li l-impenn qawwi tal-programm favur il-ġlieda kontra r-radikalizzazzjoni jikkostitwixxi element pożittiv importanti fil-ġlieda kontra t-terroriżmu. Madankollu, minbarra l-ġlieda kontra l-kontenut radikali online, il-Kumitat jemmen li, f’dan il-qasam, huwa importanti ħafna li jiġu mifhuma u esplorati l-mekkaniżmi tar-radikalizzazzjoni u d-deradikalizzazzjoni, li jiġu studjati n-natura u l-proċess tar-radikalizzazzjoni u, fuq din il-bażi, li tiġi evitata. Ir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili u l-komunitajiet taċ-ċittadini jista’ jkollhom rwol essenzjali f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Il-KESE huwa konvint dwar il-ħtieġa li t-terroriżmu jiġi miġġieled b’mod effettiv u mingħajr waqfien, iżda dan għandu jsir mingħajr ma jiġu preġudikati l-valuri Ewropej u d-drittijiet demokratiċi taċ-ċittadini. Fil-fatt, jekk dawn jiġu ristretti b’mod sostanzjali, wieħed jista’ jgħid li t-terroristi jkunu laħqu l-għanijiet tagħhom. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Anke fil-każ tal-aktar programmi ddisinjati tajjeb u dawk li jirnexxu l-aktar, is-suċċess jiddependi ħafna fuq ir-rieda tal-Istati Membri involuti fl-implimentazzjoni tagħhom li jikkooperaw ma’ xulxin, kif ukoll fuq ir-reżiljenza tagħhom u d-deċiżjonijiet politiċi meħuda biex jappoġġjaw lil dawn il-programmi. Ir-rieda politika f’dan ir-rigward hija kruċjali ħafna. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Il-KESE huwa tal-fehma li t-tnedija tal-programm kellha tkun akkumpanjata minn evalwazzjoni rigoruża tas-sitwazzjoni, li tindika l-proċessi li l-programm għandu jipprovdi reazzjoni adatta għalihom u r-riżultati miksuba permezz tal-isforzi li saru sa issa. |
| --- | --- |

2.13.

3.   Aspetti sostantivi

3.1.   Antiċipazzjoni

| 3.1.1. | Huwa essenzjali li l-użu tal-intelliġenza artifiċjali (IA) fil-kuntest tad-detezzjoni bikrija u tal-ġlieda kontra t-terroriżmu inġenerali jkun trasparenti u verifikabbli, li jkunu biss il-kontenut u l-persuni kkonċernati mill-ġlieda kontra t-terroriżmu li jiġu mmirati b’mod effettiv, u li s-seba’ rekwiżiti essenzjali tal-istrateġija dwar l-IA jiġu rrispettati (5). |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Fir-rigward tal-protezzjoni tal-ispazji pubbliċi, il-programm jikkonċentra kif dovut fuq l-użu tat-teknoloġiji l-ġodda. Il-KESE jiddeplora, madankollu, il-fatt li d-dokument jindirizza biss b’mod impliċitu t-tħejjija tal-attakki bil-vetturi, għalkemm dawn kienu frekwenti ħafna fl-aħħar snin. Ċertu numru ta’ attakki terroristiċi magħrufa bħala strateġiċi (numru kbir ta’ vittmi, kopertura sinifikanti fil-midja u effett ta’ biża’ kbir) twettqu b’dan il-mod. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Mill-perspettiva tal-effikaċja tar-reazzjonijiet għat-terroriżmu, huwa essenzjali li l-kawżi individwali u soċjali tat-terroriżmu jiġu mifhuma permezz ta’ mezzi xjentifiċi. Konsegwentement, fil-fehma tal-KESE, huwa importanti li tingħata attenzjoni partikolari lil din il-kwistjoni, peress li l-għarfien li jinkiseb b’dan il-mod jista’ jnaqqas b’mod effettiv il-ħsara lill-bnedmin u lill-oġġetti. |
| --- | --- |

3.1.3.

3.2.   Prevenzjoni

| 3.2.1. | Fir-rigward tal-prevenzjoni, il-KESE jiġbed l-attenzjoni b’mod partikolari għall-fatt li l-isfera ċivili tista’ taqdi – u diġà taqdi – rwol importanti fil-ġlieda kontra proprju dan l-aspett tat-terroriżmu. Dan huwa rilevanti mill-perspettiva tal-kontenut, li jvarja minn tisħiħ tas-sens ta’ sigurtà fi ħdan is-soċjetà sa appoġġ u monitoraġġ tal-proċessi operazzjonali tal-korpi li jiġġieldu t-terroriżmu permezz tad-detezzjoni u l-prevenzjoni tar-radikalizzazzjoni, u l-ġlieda kontriha. Konsegwentement, il-programm għandu jeżamina f’aktar dettall il-qafas u l-kontenut tal-kooperazzjoni li jistgħu jiġu promossi fil-livelli kollha tas-soċjetà. Il-kooperazzjoni bejn il-persuni jew fil-livell tal-gruppi u tal-komunitajiet jista’ jkollha effetti kkonfermati u fit-tul fuq it-tnaqqis tar-riskji u l-promozzjoni tal-inklużjoni sostenibbli. Il-programm għandu jenfasizza dan l-approċċ proattiv u mhux biss reattiv. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Il-programm taħt kunsiderazzjoni ġustament jagħti importanza kbira lill-ġlieda kontra l-promozzjoni tal-ideoloġiji estremisti online. F’dan il-kuntest, jirreferi għall-istreaming dirett fuq l-Internet ta’ atti terroristiċi mit-terroristi. Madankollu, ma jsemmix il-fenomenu ħafna aktar frekwenti – u li, skont il-Kumitat, huwa essenzjali li jiġi evitat – tat-tixrid fuq il-midja soċjali ta’ atti terroristiċi minn dawk li jarawhom jseħħu b’għajnejhom. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Filwaqt li jirrikonoxxi r-rwol soċjali ta’ pjattaformi online kbar ħafna, il-programm jiddefinixxi wkoll obbligi għalihom. F’dan ir-rigward, minbarra l-elementi li diġà ssemmew fid-dokument taħt kunsiderazzjoni, ikun utli li jsiru evalwazzjonijiet regolari tar-riskji sistemiċi marbuta mad-drittijiet fundamentali, d-diviżjonijiet soċjali u t-tekniki ta’ manipulazzjoni li joħolqu r-radikalizzazzjoni. |
| --- | --- |

3.2.3.

Huwa neċessarju wkoll li ssir evalwazzjoni kontinwa tar-riskji relatati mal-atturi industrijali, ekonomiċi u kummerċjali, l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, u li jissaħħaħ ir-rwol tagħhom bħala msieħba fil-prevenzjoni tat-terroriżmu permezz tal-organizzazzjonijiet umbrella tagħhom.

| 3.2.4. | Fir-rigward tal-prevenzjoni, huwa importanti li jiġi indikat li minbarra d-diskors ta’ mibegħda, it-tixrid ta’ informazzjoni qarrieqa u ta’ teoriji ta’ konfoffa għandhom rwol ewlieni fir-radikalizzazzjoni. Għalhekk, huwa essenzjali li dan il-fenomenu jiġi miġġieled biex tirnexxi l-ġlieda kontra t-terroriżmu. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Il-KESE jissottolinja l-importanza tal-komunikazzjoni strateġika mhux biss wara attakk, iżda wkoll bħala għodda ta’ prevenzjoni, li timplika wkoll l-integrazzjoni ta’ messaġġ żviluppat mis-soċjetà ċivili biex jikkontradixxi l-attraenza tat-terroriżmu u joffri soluzzjonijiet oħra. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | L-impenn kollettiv u r-reżiljenza tal-bliet u l-muniċipalitajiet jistgħu jikkontribwixxu b’mod effettiv għall-protezzjoni tal-komunità. Fil-qasam tal-prevenzjoni, il-KESE jqis li investiment partikolarment interessanti għas-sigurtà jikkonsisti fl-isfruttar tal-azzjonijiet ikkoordinati, il-programmi tat-tnaqqis tar-riskji u l-proċessi tar-rikonċiljazzjoni involuti fil-livell tal-komunitajiet. L-indirizzar, ir-riżoluzzjoni u, fl-aħħar mill-aħħar, l-eliminazzjoni tat-tensjonijiet jistgħu jneħħu l-obbligu li tittieħed azzjoni f’sitwazzjonijiet ta’ riskju u b’hekk jilliberaw riżorsi konsiderevoli, kif ukoll iżidu l-grad tal-inklużjoni soċjali. Dan jirrikjedi fehim dwar l-għeruq u n-natura tat-terroriżmu u monitoraġġ kontinwu tal-interventi. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Il-bliet tagħna jeħtieġu aċċess aħjar għall-finanzjament, għall-konsulenza u għat-taħriġ biex ikunu jistgħu jindirizzaw l-isfidi attwali u jżidu r-reżiljenza tagħhom. Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ l-għajnuna mogħtija mill-Kummissjoni għall-attivitajiet tal-koordinaturi lokali tal-prevenzjoni permezz tan-network tal-UE ta’ sensibilizzazzjoni dwar ir-radikalizzazzjoni. Huwa jemmen li l-inizjattiva tal-“Bliet tal-UE kontra r-Radikalizzazzjoni” u d-djalogu strateġiku bejn il-bliet huma essenzjali. Il-Kumitat huwa tal-fehma li dan id-djalogu għandu jiġi stabbilit ukoll b’mod permanenti fl-agglomerazzjonijiet urbani permezz tal-ħolqien ta’ forums adatti. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | B’kunsiderazzjoni tal-fatt li l-esklużjoni soċjali reali u perċepita, id-diskriminazzjoni u l-marġinalizzazzjoni jistgħu jżidu s-sensittività għall-propaganda radikali u jrawmu aktar theddid għall-koeżjoni soċjali, il-Kummissjoni Ewropea għandha tintensifika l-azzjoni tagħha kontra r-razziżmu. Għalhekk huwa neċessarju li jiġu implimentati politiki soċjali adatti biex jitnaqqsu r-riskji u jżidu l-fiduċja, peress li l-atti terroristiċi jistgħu jiġu interpretati wkoll bħala manifestazzjonijiet estremi ta’ tensjonijiet soċjali u nuqqas ta’ fiduċja. |
| --- | --- |

3.2.8.

| 3.2.9. | Il-Kumitat jemmen li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-analiżi, ir-rikonoxximent u l-prevenzjoni effikaċi tal-proċessi tar-radikalizzazzjoni fil-faċilitajiet korrettivi milli kien il-każ sa issa. Il-KESE jittama li l-programmi ta’ appoġġ implimentati fuq il-bażi ta’ evalwazzjonijiet li twettqu matul il-perjodu preċedenti jkomplu jiġu kkonsolidati f’dan il-kuntest, u huwa favur dan. Huwa neċessarju li jiġi ggarantit, permezz ta’ strateġiji mfasslin tajjeb, li l-ħabsijiet ma jkunux il-postijiet fejn tiġi instigata r-radikalizzazzjoni, iżda pjuttost, kemm jista’ jkun, il-postijiet fejn din tiġi indirizzata. |
| --- | --- |

3.2.9.

3.3.   Protezzjoni

| 3.3.1. | Il-Kapitolu bit-titolu “Iċ-ċaħda tat-terroristi mill-mezzi ta’ attakk” ma jindirizzax il-miżuri previsti biex jitwaqqfu l-attakki bil-vetturi. Minħabba li, f’dawn l-aħħar snin, dawn l-attakki seħħew ta’ spiss, dan il-programm bilfors jeħtieġ iqis din il-problema. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Il-KESE jħeġġeġ ukoll aktar ħidma immirata biex jiġi evitat l-użu ta’ vetturi mikrija u kondiviżi bħala għodod għal attakki terroristiċi u biex jiġu żviluppati prattiki ta’ ppjanar urban effettivi biex tiġi evitata l-ħsara kkawżata minn vetturi użati għal dan il-għan. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Il-protezzjoni tal-ispazji pubbliċi għandha tkun iddisinjata u implimentata bil-parteċipazzjoni ta’ atturi privati u rappreżentanti tal-komunitajiet lokali, bl-għan li jintlaħaq kunsens, biex kemm jista’ jkun l-użu liberu tagħhom ma jkunx limitat. Il-KESE jaqbel li huwa neċessarju li jiġu stabbiliti standards minimi għall-protezzjoni tal-ispazji partikolarment iffrekwentati u dawk li għandhom valur simboliku. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Huwa neċessarju li jkun hemm djalogu permanenti mal-mexxejja reliġjużi, peress li r-reliġjonijiet jistgħu jikkontribwixxu b’mod sostanzjali biex inaqqsu r-radikalizzazzjoni u ċerti forom ta’ theddid, kif ukoll tensjonijiet komunitarji kkawżati mit-terroriżmu. Dan l-approċċ għandu jiġi kkomplementat minn djalogu interreliġjuż u, jekk ikun meħtieġ, minn proċessi ta’ rikonċiljazzjoni |
| --- | --- |

3.3.4.

3.4.   Reazzjoni

| 3.4.1. | B’kunsiderazzjoni tan-natura speċjalizzata ħafna tar-reazzjoni kontra t-terroriżmu, il-KESE jisħaq b’mod partikolari fuq il-ħtieġa u l-importanza tal-komunikazzjoni regolari tar-riżultati. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Il-Kumitat jissottolinja li d-dritt tal-Unjoni jipprojbixxi ż-żamma ġeneralizzata u mhux differenzjata tad-data u li din tista’ tiġi awtorizzata biss meta tkun soġġetta għal salvagwardji stretti u definiti b’mod preċiż permezz tar-regolamentazzjoni, u tkun appoġġjata minn monitoraġġ permanenti tas-sistema. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | L-attivitajiet taċ-Ċentru ta’ Għarfien Espert tal-UE għall-Vittmi tat-Terroriżmu, stabbilit f’dan l-istadju fuq bażi pilota biss, għandhom jitkomplew u jiġu estiżi sabiex jiġi evalwat l-effett tal-ġlieda kontra t-terroriżmu fuq is-soċjetà ċivili u d-drittijiet fundamentali. Il-mekkaniżmi ta’ għajnuna għall-vittmi fl-Istati Membri għandhom jiġu rieżaminati u msaħħa wkoll fil-qafas tal-ewwel strateġija tal-Unjoni Ewropea dwar id-drittijiet tal-vittmi (2020-2025) (6). Il-funzjonament tajjeb tal-punti ta’ kuntatt nazzjonali għall-vittmi tat-terroriżmu (7) huwa essenzjali wkoll. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Qed tinġabar ħafna informazzjoni fil-qafas tal-Programm dwar ir-Rintraċċar tal-Finanzjament tat-Terroriżmu (TFTP) (8). F’dan ir-rigward, b’mod partikolari meta din l-informazzjoni tintuża minn parti esterna (pereżempju, fil-kuntest tal-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Istati Uniti), is-salvagwardji tal-protezzjoni tal-ħajja privata taċ-ċittadini tal-Unjoni għandhom jiġu evalwati b’mod kontinwu. L-istess jgħodd għaċ-ċibersigurtà, l-ipproċessar tal-informazzjoni kriptata waqt l-investigazzjonijiet, il-ġestjoni ta’ evidenza elettronika (eEDES) u l-investigazzjonijiet diġitali mwettqa ma’ msieħba internazzjonali. Fi kwalunkwe każ, huwa neċessarju li l-interessi taċ-ċittadini jingħataw kunsiderazzjoni primarja f’termini tal-protezzjoni ġudizzjarja. |
| --- | --- |

3.4.4.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  COM(2020) 605 final.

1

(2)  ĠU L 195, 27.7.2010, p. 3.

2

(3)  B’kunsiderazzjoni tal-fatt li l-Kumitat jappoġġja l-kontenut tal-programm u n-natura teknika tiegħu, din l-Opinjoni tiffoka primarjament fuq l-aspetti relatati mas-soċjetà ċivili, mal-istat tad-dritt u mad-drittijiet fundamentali, li jinsabu fil-qalba tal-mandat tal-KESE.

3

(4)  COM(2020) 605 final.

4

(5)  COM(2020) 65 final.

5

(6)  COM(2020) 258 final.

6

(7)  F’konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-4 ta’ Ġunju 2018 dwar il-vittmi tat-terroriżmu (9719/18).

7

(8)  ĠU L 195, 27.7.2010, p. 3.

8

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/76 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/76

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill — Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer”

(COM(2021) 44 final)

(2021/C 341/12)

| Relatur: | Małgorzata BOGUSZ |
| --- | --- |
| Korelatur: | Milena ANGELOVA |

Relatur:

Małgorzata BOGUSZ

Korelatur:

Milena ANGELOVA

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 26.3.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 168(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 226/3/3 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 26.3.2021

Bażi legali

Artikolu 168(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

26.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

226/3/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-Pjan tal-Ewropa biex Jingħeleb il-Kanċer (minn issa ’l quddiem “Pjan”) bħala pass importanti fil-ġlieda kontra l-kanċer u l-konsegwenzi soċjali, finanzjarji u psikoloġiċi tiegħu fost iċ-ċittadini tal-UE u jappella għal pjan direzzjonali konkret dwar l-implimentazzjoni tal-Pjan, akkumpanjat minn indikaturi tal-prestazzjoni u minn perjodi ta’ żmien realistiċi. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Filwaqt li l-prevenzjoni tal-kanċer hija tal-akbar sinifikat, daqstant ieħor huwa importanti għall-Unjoni Ewropea (UE) u għall-Istati Membri li jiżguraw id-disponibbiltà ta’ infrastruttura tal-kura tas-saħħa aċċessibbli u ta’ kwalità għolja, inklużi faċilitajiet ta’ skrinjar, dijanjostika u trattament, u servizzi tas-saħħa b’livell ta’ persunal tal-kura tas-saħħa adegwat u bbażat fuq il-ħtiġijiet, u sistemi ta’ appoġġ effettivi għall-benesseri fiżiku u mentali tal-pazjenti matul u wara t-trattamenti. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Bħala miżura ta’ urġenza, huwa meħtieġ li jiġu indirizzati l-problemi kkawżati mill-pandemija tal-COVID-19 fir-rigward tal-aċċess għas-servizzi tas-saħħa. Ir-restrizzjonijiet u d-dewmien jistgħu jnaqqsu l-possibbiltajiet ta’ rkupru u jridu jiġu indirizzati b’mod effettiv, u huwa meħtieġ rispons urġenti biex jiġu indirizzati l-biżgħat tan-nies. L-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili (OSĊ) għandhom rwol indispensabbli fit-tixrid tal-aħjar prattiki u fl-għoti ta’ informazzjoni rilevanti — dwar x’jista’ jikkawża l-kanċer, dwar l-għajnuna lin-nies biex jirrikonoxxu sintomi bikrija, filwaqt li jippromovu l-prevenzjoni u jispiraw stili ta’ ħajja tajbin għas-saħħa. L-isforzi tagħhom għandhom jiġu appoġġjati, inkluż permezz tad-dedikazzjoni ta’ fondi rilevanti fl-ambitu tal-FSE+ għall-azzjonijiet konġunti fil-ġlieda kontra l-kanċer u għat-tixrid tal-aħjar prattiki dwar il-prevenzjoni tas-saħħa. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Sabiex tittejjeb l-identifikazzjoni bikrija tal-kanċer, il-KESE japprova l-inizjattivi ta’ proġetti ta’ skrinjar u ta’ prevenzjoni tal-kanċer u jħeġġeġ l-użu ta’ teknoloġiji u sforzi ġodda biex jissensibilizza liċ-ċittadini dwar il-ħtieġa ta’ skrinjar preventiv. L-inizjattivi edukattivi u ta’ skrinjar għandu jkollhom fil-mira tagħhom it-tipi frekwenti kollha ta’ kanċer u jkunu disponibbli għall-akbar numru possibbli ta’ persuni. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Pjan jeħtieġ li jwieġeb għas-sitwazzjoni demografika fl-UE u jiżgura kundizzjonijiet li jgħinu fil-preservazzjoni ta’ saħħa tajba sal-età avvanzata. Fl-istess ħin, il-KESE jitlob li tingħata attenzjoni speċjali biex jingħelbu l-kanċers tat-tfal, li jirrikjedu miżuri speċifiċi fir-rigward tal-identifikazzjoni, l-aċċess għal mediċini standard u innovattivi u kura ddedikata għat-tfal u għall-adoloxxenti. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Sabiex jitnaqqsu l-inugwaljanzi nazzjonali, reġjonali u soċjali fil-ġlieda kontra l-kanċer u jiġu pprovduti soluzzjonijiet ta’ standard għoli għal kulħadd, huwa kruċjali li l-UE tinvolvi lill-Istati Membri kollha fl-implimentazzjoni tal-Pjan u tħeġġeġ il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri, inkluż bl-appoġġ tal-finanzjament tal-UE. L-implimentazzjoni tal-Pjan jeħtieġ li twieġeb għall-ħtiġijiet speċifiċi u partikolari tal-pazjenti u tas-superstiti u tadatta għaċ-ċirkostanzi nazzjonali differenti — inkluż l-ambjent soċjoekonomiku, l-età, il-ġeneru, id-diżabilità u ċirkostanzi oħra differenti tan-nies. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jappella wkoll sabiex jittejbu l-possibbiltajiet għall-pazjenti bil-kanċer biex jibbenefikaw minn trattament, kura u għarfien espert ta’ kwalità għolja pprovduti minn Stati Membri oħra, kif ukoll mid-disponibbiltà ta’ mediċini, tagħmir mediku u prodotti mediċi oħrajn ipprovduti minn suq uniku li jiffunzjona tajjeb. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Il-KESE jqis ir-riċerka u l-innovazzjoni bħala essenzjali għal fehim aħjar tal-fatturi tar-riskju tal-kanċer u għat-titjib tad-dijanjożi, tat-terapiji u tat-trattamenti. L-ekosistemi tal-innovazzjoni, li jinvolvu intrapriżi ta’ daqsijiet differenti, riċerkaturi, pazjenti, u professjonisti u awtoritajiet tas-saħħa, jeħtieġ li jiġu mħeġġa, jitmexxew ’il quddiem, u jiġu appoġġjati mill-finanzjament tal-UE u nazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ sħubijiet fl-ambitu ta’ Orizzont Ewropa. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġu ffokati sforzi kbar fuq il-ġenerazzjoni, id-disponibbiltà u l-aċċessibbiltà tad-data biex jgħinu fl-iżvilupp ta’ metodi ta’ prevenzjoni, dijanjożi u trattament aktar avvanzati. L-irbit tad-data diġitali dwar is-saħħa mad-data ġenomika tal-bijobanek trid tiġi ffaċilitata biex tippermetti l-prevenzjoni u l-kura personalizzati. L-iżvilupp u l-użu ta’ metodi tal-analitika tad-data, inkluż l-intelliġenza artifiċjali, jeħtieġ ukoll li jittejbu permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa tal-UE. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Il-KESE jenfasizza l-importanza li jitnaqqas it-tipjip tat-tabakk u jinnota r-rapport mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/40/UE li tikkonċerna l-manifattura, il-preżentazzjoni u l-bejgħ tat-tabakk u prodotti relatati (1) u l-konklużjonijiet tagħha, bil-għan li jitnaqqas l-esponiment ta’ dawk li jpejpu għal sustanzi perikolużi u/jew ta’ dipendenza. F’dan il-kuntest, filwaqt li jinnota l-fehma tal-Kummissjoni dwar l-emissjonijiet u l-metodi ta’ kejl [taqsima 3.1 tar-rapport], il-KESE jirrakkomanda wkoll aktar riċerka dwar il-metodu ta’ ttestjar għall-kontenut tal-emissjonijiet tad-duħħan, inkluż permezz tal-metodu WHO-Intense, u jirrakkomanda l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tad-WHO bbażati fuq ir-riżultati tar-riċerka. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Sabiex ikun hemm kontribut għall-prevenzjoni effettiva tal-kanċer okkupazzjonali, il-KESE jappella għal aktar riċerka dwar l-esponiment okkupazzjonali għall-karċinoġeni, il-mutaġeni u s-sustanzi kimiċi li jinterferixxu mas-sistema endokrinali u l-kawżi tal-kanċers okkupazzjonali, b’mod partikolari fin-nisa. Il-KESE jirrikonoxxi l-inizjattivi leġiżlattivi relatati mal-kanċer fil-Pjan biex jitnaqqas l-esponiment okkupazzjonali għall-kanċer, u jisħaq fuq il-ħtieġa li kwalunkwe aġġornament possibbli jkun xjentifiku — u bbażat fuq l-evidenza u sostnut minn konsultazzjonijiet mal-imsieħba soċjali. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa tal-promozzjoni u tal-appoġġ tar-riċerka u tal-iżvilupp dwar is-sejbien ta’ sostituti għal sustanzi u prodotti perikolużi. Fir-rigward tal-asbestos, il-KESE jirreferi għall-Opinjonijiet preċedenti tiegħu, inklużi l-proposti dwar l-aspetti ta’ rikonoxximent u ta’ kumpens (2). Jitlob ukoll li jiġu kkunsidrati esponimenti multipli fil-valutazzjoni u l-immaniġġjar tar-riskji fuq il-post tax-xogħol, u li d-data dwar l-esponimenti okkupazzjonali tiġi integrata fi programmi ta’ identifikazzjoni bikrija. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Sabiex il-kanċer jingħeleb b’suċċess, neħtieġu kooperazzjoni internazzjonali u edukazzjoni ta’ kwalità għolja f’dixxiplini b’rabta mal-kanċer, inkluża l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri fi programmi ta’ edukazzjoni u promozzjoni tal-ħiliet appoġġjati mill-UE u implimentati wkoll minn azzjonijiet konġunti tal-imsieħba soċjali. Il-kooperazzjoni hija wkoll partikolarment importanti fil-qasam tar-riċerka u l-innovazzjoni u fl-iffaċilitar tal-kondiviżjoni tal-għarfien. Barra minn hekk, tinħtieġ kollaborazzjoni miftuħa u strutturata biex tiġi żgurata d-disponibbiltà tal-mediċini, it-tagħmir u oġġetti oħra għat-trattamenti tal-kanċer. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | L-intrapriżi jaqdu rwol ċentrali fl-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet għall-prevenzjoni, l-iskrinjar, id-dijanjostika u t-trattament tal-kanċer. Dawn jaħdmu wkoll biex jingħeleb il-kanċer billi jnaqqsu l-impatti ambjentali tagħhom, jiżviluppaw u jipproduċu prodotti sikuri jew prodotti modifikati inqas ta’ ħsara, itejbu s-saħħa u s-sikurezza fil-postijiet tax-xogħol, u jappoġġjaw lill-pazjenti biex jgħaqqdu x-xogħol u t-trattament tal-kanċer u jirritornaw mingħajr xkiel għax-xogħol. Sabiex tħeġġeġ dan, l-UE jeħtieġ li tipprovdi kundizzjonijiet favorevoli għall-innovazzjoni, l-investiment u t-tmexxija tan-negozji. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Il-KESE jitlob li jkun hemm l-involviment mill-qrib tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp ulterjuri u s-segwitu tal-Pjan, flimkien ma’ promozzjoni u finanzjament immirati għal azzjonijiet konġunti tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, inkluża rappreżentanza wiesgħa ta’ setturi differenti. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Il-KESE jappella li jsiru kampanji ta’ sensibilizzazzjoni u għarfien madwar l-UE kollha dwar il-miżuri għall-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-kanċer fil-postijiet tax-xogħol, u dwar ir-rwol ta’ prodotti tal-ikel ta’ kwalità għolja, ilma u arja nodfa, u stili ta’ ħajja individwali tajbin għas-saħħa, inklużi d-dieta, l-eżerċizzju, u l-għażla ta’ alternattivi aħjar fil-prevenzjoni tal-kanċer. Il-komunikazzjoni, bil-għan li l-Pjan u l-miżuri tiegħu jsiru jinftiehmu u kredibbli għaċ-ċittadini Ewropej, se jkollha rwol kruċjali fis-suċċess tal-Pjan u fil-kisba tal-għanijiet tiegħu. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | Il-KESE jilqa’ l-Pjan bħala stadju importanti fil-ġlieda kontra l-problema dejjem tikber tal-piż tal-kanċer fost iċ-ċittadini tal-UE. Peress li l-KESE jqis li l-proposta hija ġenerali wisq, jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tiddeskrivi kif se tissarraf f’azzjoni konkreta u kif se jkollha impatt fuq il-prevenzjoni u s-sitwazzjoni tal-pazjenti. Il-KESE jitlob ukoll li jiġi stabbilit pjan direzzjonali li jagħti dettalji dwar l-implimentazzjoni tal-Pjan u jinkorpora indikaturi tal-prestazzjoni u perjodi ta’ żmien realistiċi għal din l-istrateġija. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-KESE jfaħħar il-proposti għal approċċ multidimensjonali u innovattiv għall-indirizzar tal-kanċer, ibbażat fuq il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni bikrija, id-dijanjożi u t-trattament u t-titjib tal-kwalità tal-ħajja tal-pazjenti u tas-superstiti — inkluż b’mod partikolari billi jinżammu f’impjieg. B’mod partikolari, għalkemm il-prevenzjoni hija tal-akbar sinifikat, huwa daqstant ieħor importanti għall-UE u għall-Istati Membri li jiżguraw id-disponibbiltà ta’ infrastruttura tal-kura tas-saħħa ta’ kwalità għolja, inklużi faċilitajiet ta’ skrinjar, dijanjostika u trattament u servizzi tas-saħħa. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-KESE jinnota li l-Pjan irid jiġi adattat aktar biex jiffaċilita l-involviment ugwali ta’ kull Stat Membru u r-reġjuni tagħhom sabiex jgħin biex titnaqqas kwalunkwe inugwaljanza possibbli. Ħafna drabi, il-morbidità u l-mortalità jkunu korrelatati mhux biss mat-tip ta’ kanċer, iżda wkoll mal-post u mad-diżlivelli soċjali. Għalhekk, ir-rakkomandazzjonijiet iridu jiġu adattati għall-involviment tal-Istati Membri individwali fil-ġlieda kontra l-kanċer, inkluż il-progress organizzattiv tal-programmi nazzjonali ta’ skrinjar u tilqim u l-iskemi ta’ appoġġ, u billi tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-inugwaljanzi soċjali fis-saħħa. Huwa meħtieġ ukoll li l-pazjenti u l-persuni li jindukrawhom jiġu appoġġjati fl-indirizzar tal-konsegwenzi tal-kanċer f’termini tat-telf tal-awtonomija u ċ-ċittadinanza: l-aċċess għall-fondi, l-appoġġ għall-ħajja ta’ kuljum, eċċ. Trid tingħata l-istess attenzjoni lill-ġlieda kontra l-konsegwenzi ekonomiċi tal-kanċer u l-konsegwenzi ta’ dan għal ċerti sezzjonijiet tas-soċjetà li diġà huma insiguri. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ir-reġistru tal-inugwaljanzi tal-kanċer għandu jkun inklużiv kemm jista’ jkun, għandu jidentifika d-disparitajiet bejn l-Istati Membri u r-reġjuni, u — fejn possibbli — l-inugwaljanzi soċjali, speċjalment fir-rigward tax-xogħol u l-ġeneru. Barra minn hekk, huwa importanti li tiġi pprovduta infrastruttura xierqa u persunal kompetenti għall-ġbir ta’ data assoċjata ta’ kwalità għolja f’kooperazzjoni effettiva bejn ir-reġistri tal-kanċer tal-Istati Membri kollha u kooperazzjoni bejn il-pajjiżi. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | L-esponimenti okkupazzjonali amplifikati minn fatturi oħra bħad-determinanti soċjali tas-saħħa, inklużi l-esponimenti ambjentali, l-aċċess għall-kura, il-livell ta’ edukazzjoni, eċċ. għandhom rwol importanti f’din id-dinamika. Il-KESE jisħaq fuq il-ħtieġa tal-promozzjoni u tal-appoġġ għar-riċerka dwar is-sejbien ta’ sostituti għal sustanzi u prodotti perikolużi. |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tal-esponimenti ambjentali — inkluża l-kwalità tal-prodotti tal-ikel, tal-ilma u tal-arja u jisħaq fuq ir-rwol vitali tal-għoti ta’ taħriġ, edukazzjoni u informazzjoni rilevanti għall-motivazzjoni u għall-appoġġ lin-nies biex jagħżlu u jsegwu stil ta’ ħajja tajjeb għas-saħħa. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Sabiex negħlbu l-kanċer jeħtieġ li nagħtu l-attenzjoni dovuta lill-fażijiet kollha tal-proċess: prevenzjoni kawta u infurmata; identifikazzjoni rilevanti u bikrija; aċċess għal trattament rapidu, kura aċċessibbli u ta’ kwalità għolja b’livell ta’ persunal tal-kura tas-saħħa adegwat u bbażat fuq il-ħtiġijiet, appoġġ għar-riintegrazzjoni fis-soċjetà u fuq il-post tax-xogħol u servizz ta’ kura ta’ segwitu. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.5. | Il-KESE jilqa’ l-provvediment ta’ EUR 4 biljun f’finanzjament għall-Pjan, iżda jitlob li dawn ir-riżorsi jiġu rieżaminati fl-isfond tas-sistemi tas-saħħa nazzjonali, filwaqt li titqies l-organizzazzjoni tagħhom ta’ skemi ta’ finanzjament tas-saħħa pubblika/privata. L-UE ma tistax tibqa’ taġixxi bil-mod fil-ġlieda kontra l-kanċer, peress li dan iwassal għal tbatija għall-bnedmin u jaggrava l-kundizzjonijiet ekonomiċi tal-Ewropej. L-UE teħtieġ Pjan Marshall ġdid għall-onkoloġija. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Fil-fehma tal-KESE, l-implikazzjonijiet demografiċi u ekonomiċi huma ta’ importanza vitali għall-Pjan. Il-popolazzjoni li qed tixjieħ tal-Ewropa tfisser rata ta’ fertilità baxxa, minn naħa, u żieda fit-tul tal-ħajja tan-nies, min-naħa l-oħra, li fuq perjodu twil se jkun ukoll ta’ sfida għas-sistemi tal-kura tas-saħħa madwar l-UE. Dan huwa assoċjat ukoll ma’ riskju akbar li jiġi żviluppat kanċer biż-żmien. Huma meħtieġa miżuri deċiżivi biex jiġu żgurati kundizzjonijiet li jgħinu fil-preservazzjoni ta’ saħħa tajba fl-Ewropej sal-età avvanzata. L-azzjonijiet deskritti fil-Pjan bħala approċċ ġdid għall-prevenzjoni, it-trattament u l-kura tal-kanċer għandhom ikunu t-triq lejn il-kisba ta’ dan il-għan. Il-Pjan għandu jkun soġġett għal klawżola ta’ inventarju/rieżami kull sentejn u jinkludi indikaturi kondiviżi għall-Istati Membri kollha tal-UE. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kura ta’ kwalità għolja u ugwali

| 3.1. | Bħala miżura ta’ urġenza, huwa meħtieġ li jiġu indirizzati l-problemi kkawżati mill-pandemija. Il-KESE jinnota li r-restrizzjonijiet fl-aċċess għal ħafna servizzi mediċi, speċjalment fl-onkoloġija u l-kardjoloġija, jistgħu jiġu evitati biss jekk it-tfixkil ikkawżat mill-COVID-19 jiġi indirizzat b’mod effettiv. Dewmien kbir fid-dijanjożi u fit-trattament inaqqas il-probabbiltà ta’ rkupru, u b’hekk iżid ir-rati ta’ mortalità. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Huwa importanti wkoll li jissaħħu u jiġu żviluppati l-infrastruttura u s-servizzi biex jiġu sodisfatti l-ħtiġijiet fuq perjodu medju u twil. Jeħtieġ li jiġu żviluppati prattiki biex ikun hemm tħejjija tajba għal reazzjonijiet effettivi għal sitwazzjonijiet eċċezzjonali potenzjali oħra, inkluż l-iżvilupp u l-implimentazzjoni madwar l-UE kollha tat-telemediċina u miżuri mill-bogħod li japplikaw fi kwalunkwe ċirkostanza u jikkontribwixxu wkoll għat-tnaqqis tal-inugwaljanzi tal-kanċer bejn l-Istati Membri u fir-reġjuni tagħhom. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | L-inugwaljanzi bejn l-Istati Membri jistgħu jinstabu kemm bejn il-Lvant u l-Punent — b’eżodu ta’ mħuħ lejn il-Punent; u kemm bejn pajjiżi żgħar u kbar, b’differenzi kbar fil-programmi ta’ skrinjar u l-investiment fis-sistemi tas-saħħa. L-isptarijiet attivi fir-riċerka huma kklassifikati fuq quddiem nett biex jingħeleb il-kanċer. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Il-ħtieġa ta’ kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tista’ tiġi indirizzata minn diversi miżuri u għodod, inklużi:






  — | Il-kondiviżjoni tad-data u l-użu tal-intelliġenza artifiċjali; |
| --- | --- | --- |

3.2.2.

—

Il-kondiviżjoni tad-data u l-użu tal-intelliġenza artifiċjali;

| — | L-iskambju tal-għarfien u l-kompetenza esperta; |
| --- | --- |

—

L-iskambju tal-għarfien u l-kompetenza esperta;

| — | Il-kollaborazzjoni biex jiġu indirizzati nuqqasijiet ta’ mediċini; |
| --- | --- |

—

Il-kollaborazzjoni biex jiġu indirizzati nuqqasijiet ta’ mediċini;

| — | Programmi ta’ taħriġ interspeċjalizzat; |
| --- | --- |

—

Programmi ta’ taħriġ interspeċjalizzat;

| — | In-Networks Ewropej ta’ Referenza; u |
| --- | --- |

—

In-Networks Ewropej ta’ Referenza; u

| — | Network tal-UE ta’ Ċentri Nazzjonali Komprensivi tal-Kanċer. |
| --- | --- |

—

Network tal-UE ta’ Ċentri Nazzjonali Komprensivi tal-Kanċer.

| 3.3. | Il-KESE jilqa’ l-“Inizjattiva Ngħinu lit-Tfal bil-Kanċer”, iżda jinsab imħasseb dwar in-nuqqas ta’ miżuri speċifiċi biex tiġi indirizzata s-sitwazzjoni u jappella għal azzjonijiet aktar speċifiċi u verament rapidi u konkreti b’finanzjament iddedikat għall-kura ta’ aktar tfal u adoloxxenti bil-kanċer u biex dan isir b’mod aktar effettiv. Minħabba l-ħtieġa urġenti li t-tfal jingħataw aċċess għall-innovazzjoni, jitnaqqsu l-inugwaljanzi fit-trattamenti u nifhmu l-oriġini tal-kanċers tat-tfal — peress li, b’kuntrast mal-kanċers tal-adulti, ma nistgħux nipprevjenu l-kanċers pedjatriċi — il-KESE jitlob biex il-Pjan jintuża bħala opportunità biex tintemm is-sitwazzjoni inġusta tat-tfal minsija u biex finalment jingħataw il-kunsiderazzjoni li tixirqilhom, minħabba li jirrappreżentaw il-futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jinsab imħasseb dwar id-differenzi reġjonali sinifikanti fil-mudelli ta’ kooperazzjoni u fil-flussi tal-informazzjoni, inkluż id-distakk diġitali, li jaffettwaw b’mod negattiv lill-anzjani, lill-persuni li jirrisjedu barra mill-bliet ewlenin, lill-persuni b’diżabilità u lill-gruppi finanzjarjament żvantaġġati. Din hija r-raġuni għaliex il-pjan direzzjonali jrid jiżgura l-istandardizzazzjoni f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Il-KESE jappella wkoll għal Pjan li jkun aktar fil-livell taċ-ċittadini li jkun flessibbli biżżejjed biex iwieġeb għall-ħtiġijiet partikolari u jadatta għaċ-ċirkostanzi differenti u għas-sitwazzjoni tal-pazjenti u tas-superstiti tal-kanċer. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Il-KESE jilqa’ l-għan li jiġu pprevenuti l-kanċers ikkawżati minn infezzjonijiet virali billi jiġi introdott tilqim tal-popolazzjoni, iżda jinnota li r-rati ta’ tilqim u l-livell ta’ progress tal-programmi ta’ tilqim ivarjaw bejn ir-reġjuni. Ir-reġjuni kollha għandhom jużaw l-aħjar prattiki biex jiżguraw li kull ċittadin ikollu aċċess għal dawn it-tipi ta’ vaċċini. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-KESE japprova l-pjani għat-titjib tal-identifikazzjoni bikrija tal-kanċer permezz ta’ proġetti ta’ skrinjar u attivitajiet edukattivi, inklużi dawk li jużaw teknoloġiji ġodda, immirati biex iżidu l-għarfien tal-pazjenti dwar il-ħtieġa ta’ skrinjar preventiv, u l-integrazzjoni tad-data dwar l-esponimenti okkupazzjonali fi programmi ta’ identifikazzjoni bikrija. Huwa meħtieġ ukoll għarfien aħjar tal-kanċers ereditarji fl-immirar tal-iskrinjar. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Il-prevenzjoni tkun aktar effettiva jekk ma tkunx ibbażata fuq sempliċi mġiba individwali biss u jekk tnaqqas jew telimina l-fatturi ta’ ħsara u kollettivi li jikkontribwixxu għall-kanċer. Id-determinanti soċjali huma sottovalutati fit-taqsima 3 tal-Pjan. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-Kumitat jinnota li l-inizjattivi ta’ dijanjożi bikrija għandhom jimmiraw lejn it-tipi kollha ta’ kanċer, inklużi l-kanċers tad-demm, u li t-testijiet tal-iskrinjar għandhom ikunu disponibbli għall-akbar popolazzjonijiet possibbli. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jappella sabiex jittejbu l-possibbiltajiet għall-pazjenti bil-kanċer biex jibbenefikaw minn trattament, kura u għarfien espert ta’ kwalità għolja pprovduti minn Stati Membri oħra, kif ukoll mid-disponibbiltà ta’ mediċini, tagħmir mediku u prodotti mediċi oħrajn ipprovduti minn suq uniku li jiffunzjona tajjeb. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Il-KESE jisħaq ukoll fuq l-importanza ta’ sistemi ta’ appoġġ — inkluż l-għoti tal-informazzjoni u l-għarfien meħtieġa — għall-benesseri fiżiku u mentali tal-pazjenti matul u wara t-trattament. L-istess tħassib huwa rilevanti għall-impjegati, għal min iħaddem u għall-imprendituri. Barra minn hekk, il-KESE jenfasizza l-benesseri tal-persuni li jindukraw il-pazjenti bil-kanċer. Il-karrieri informali tagħhom bħala persuni li jindukraw lill-pazjenti jistgħu jħallu impatt serju fuq il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata tagħhom u jaffettwaw il-benesseri fiżiku tagħhom. Għalhekk, il-KESE jingħaqad mal-Kummissjoni Ewropea biex iħeġġeġ lill-Istati Membri jittrasponu bis-sħiħ id-Direttiva dwar il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata għall-ġenituri u għall-persuni li jindukraw lill-pazjenti u jappoġġjaw l-Istrateġija dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità 2021-2030 li jmiss. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għad-diversità kulturali u l-gradi differenti ta’ rispett għad-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini tal-UE, inkluż fir-rigward tan-nondiskriminazzjoni fl-impjieg, il-protezzjoni soċjali jew l-aċċess għal servizzi finanzjarji bħall-kreditu. Għalhekk, huwa meħtieġ li jiġu eliminati d-disparitajiet bejn l-Istati Membri u li jiġi segwit il-prinċipju tad-“dritt li wieħed jintesa” fir-rigward tal-istorja tal-kanċer tal-individwu kif ukoll tar-rappreżentanti li jindukraw lill-pazjenti. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Il-ħtieġa ta’ soluzzjonijiet ġodda biex jingħeleb il-kanċer

| 4.1. | Minħabba l-avvanzi enormi fit-teknoloġija u x-xjenza, inkluża x-xjenza medika, il-KESE jilqa’ l-wegħda ta’ approċċ modern għall-ġlieda kontra l-kanċer permezz ta’ teknoloġiji ġodda, riċerka u innovazzjoni tal-prodotti. Għandu jiġi mfaħħar ukoll li l-Kummissjoni Ewropea tiffoka fuq għarfien mill-komorbiditajiet, u x-xjenzi soċjali u tal-imġiba fl-inizjattivi u l-azzjonijiet tagħha. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-Pjan jenfasizza, bir-raġun, ir-rwol tar-riċerka u l-innovazzjoni bħala pedament għal fehim aħjar tal-fatturi tar-riskju tal-kanċer u għat-titjib tad-dijanjożi, tat-terapiji, tat-trattamenti u tal-politiki tal-prevenzjoni. F’dan l-aspett, hija kruċjali kooperazzjoni internazzjonali u fl-UE kollha biex jiġu kondiviżi l-aħjar prattiki, inkluż dwar approċċi regolatorji, jiġu kkombinati l-għarfien espert tal-professjonisti, id-data u t-teknoloġija, u r-riżorsi finanzjarji kemm jista’ jkun b’mod produttiv. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Għandhom isiru aktar sforzi kbar fuq il-ġenerazzjoni, id-disponibbiltà u l-aċċessibbiltà tad-data biex jiġu żviluppati metodi ta’ traċċar ġenomiku, prevenzjoni, dijanjożi u trattament aktar avvanzati, inkluż l-iżvilupp tal-Ispazju Ewropew tad-Data dwar is-Saħħa. Id-diġitalizzazzjoni tad-data dwar is-saħħa u l-kondiviżjoni sikura u sigura tagħha mill-bidu sal-aħħar tal-kura huma essenzjali biex il-pazjenti jkunu jistgħu jirċievu kura u trattament adegwati, inkluża kura tas-saħħa transfruntiera. Fl-istess ħin, jeħtieġ li titnaqqas il-burokrazija fil-kura tas-saħħa u li l-prattiki tar-rekords tas-saħħa jsiru kemm jista’ jkun effiċjenti. Il-possibbiltà li d-data tas-saħħa diġitali tintrabat mad-data ġenomika tal-biobanks trid tkun iffaċilitata wkoll bħala faċilitatur importanti tal-iżvilupp tal-prevenzjoni, tad-dijanjonżi u tal-kura ffukata fuq il-pazjenti tal-kanċer. L-iżvilupp u l-użu ta’ metodi tal-analitika tad-data, inkluż l-intelliġenza artifiċjali, jeħtieġ ukoll li jittejbu permezz ta’ kooperazzjoni msaħħa tal-UE. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Il-kwistjoni ta’ esponimenti multipli hija waħda mill-aktar sfidi importanti fl-iżvilupp tal-prevenzjoni kemm tal-kanċers ambjentali kif ukoll dawk okkupazzjonali. L-UE għandha ssaħħaħ l-appoġġ għar-riċerka eżistenti f’dan il-qasam. Daqstant ieħor importanti huwa l-għoti ta’ informazzjoni rilevanti dwar x’jista’ jikkawża l-kanċer, dwar l-għajnuna lin-nies biex jirrikonoxxu s-sintomi bikrija, il-ġestjoni ta’ stress relatat mal-kanċer, il-promozzjoni tal-prevenzjoni u l-ispirazzjoni ta’ stili ta’ ħajja tajbin għas-saħħa. L-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom rwol indispensabbli u l-isforzi tagħhom għandhom jiġu appoġġjati, inkluż permezz tad-dedikazzjoni ta’ fondi rilevanti fl-ambitu tal-FSE+ għal azzjonijiet konġunti fil-ġlieda kontra l-kanċer u għat-tixrid tal-aħjar prattiki dwar il-prevenzjoni tas-saħħa. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Hemm bżonn li jiġi kkoordinat ġbir sistemiku tad-data dwar l-esponiment okkupazzjonali għall-karċinoġeni u l-mutaġeni fil-livell Ewropew u biex id-data eżistenti mir-reġistri tal-kanċer tintrabat mad-data dwar l-okkupazzjonijiet tal-pazjenti tal-kanċer. Tali data tagħmilha possibbli li l-azzjoni preventiva tiġi mmirata aħjar u tistimula l-identifikazzjoni bikrija tal-kanċers fost dawk esposti. Il-proġetti ta’ riċerka ġodda u innovattivi fl-Ewropa għandhom jiġu estiżi biex ikopru l-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | L-esponiment għas-sustanzi kimiċi li jinterferixxu mas-sistema endokrinali huwa assoċjat ma’ għadd ta’ kanċers dipendenti mill-ormoni. Ir-riċerka bażika dwar dawn is-sustanzi trid isservi bħala bażi għat-titjib tal-politiki Ewropej f’dan il-qasam u għal prevenzjoni aħjar. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Sabiex il-kanċer jingħeleb b’suċċess, hija meħtieġa wkoll edukazzjoni ta’ kwalità għolja f’dixxiplini relatati mal-kanċer, inkluża kooperazzjoni soda bejn l-Istati Membri u l-imsieħba soċjali fi programmi ta’ edukazzjoni u promozzjoni tal-ħiliet appoġġjati mill-UE, bħall-programm ta’ taħriġ tal-kanċer interspeċjalizzat u l-Patt għall-Ħiliet tal-Kummissjoni Ewropea. Il-Pjan għandu jsemmi l-ħtieġa ta’ żvilupp professjonali kontinwu, informazzjoni u sensibilizzazzjoni fil-forza tax-xogħol fil-qasam tas-saħħa, inkluż fir-rigward tal-ġestjoni u l-amministrazzjoni ta’ prodotti mediċinali perikolużi. Barra minn hekk, huma meħtieġa professjonisti b’livell għoli ta’ edukazzjoni u ħiliet biex jipprovdu d-diversi servizzi, kemm jekk fid-dijanjożi inizjali kif ukoll fit-twaqqif ta’ pjan ta’ trattament, jew fl-amministrazzjoni ta’ mediċini, kirurġija u radjoloġija, filwaqt li l-kollaborazzjoni mill-qrib bejn ir-riċerkaturi tal-kanċer, il-professjonisti tal-kura tas-saħħa u l-pazjenti hija pedament ieħor għal kura b’suċċess. Barra minn hekk, il-kooperazzjoni intensiva mal-imsieħba barra mill-UE hija kruċjali wkoll biex tiġi ffaċilitata l-kondiviżjoni tal-għarfien. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | L-intrapriżi għandhom rwol ċentrali fl-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet għall-prevenzjoni, l-iskrinjar, id-dijanjostika, u t-trattament tal-kanċer. It-tmexxija ’l quddiem u l-iffaċilitar tal-ekosistemi tal-innovazzjoni huma tal-akbar importanza għas-suċċess tal-UE. L-ekosistemi jridu jinvolvu intrapriżi ta’ daqsijiet differenti (minn kumpaniji internazzjonali kbar sa negozji ġodda) u riċerkaturi, pazjenti, professjonisti tas-saħħa, u awtoritajiet. Dan ix-xogħol irid jiġi appoġġjat minn finanzjament tal-UE u nazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ sħubijiet fl-ambitu ta’ Orizzont Ewropa. Huwa essenzjali wkoll li jiġi ddeterminat ir-rwol tal-EMA fl-inkoraġġiment u fl-appoġġ lill-Istati Membri fl-introduzzjoni ta’ terapiji tal-kanċer innovattivi, sikuri u effettivi. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | L-EMA għandha rwol importanti fil-kummerċjalizzazzjoni, u f’li tagħmel aċċessibbli b’mod sikur, prodotti avvanzati u tagħmir rilevanti biex tgħin fil-prevenzjoni u fil-kura effiċjenti tal-kanċer. Hija tista’ wkoll ittejjeb l-aċċess tal-Istati Membri għal prodotti bħal dawn u tikkoordina l-organizzazzjoni tad-distribuzzjoni effettiva tagħhom mal-UE kollha. Dan jirriżulta f’aċċess aktar rapidu għall-pazjenti kollha għat-trattament modern ta’ kwalità għolja. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Minbarra l-iżvilupp u l-forniment ta’ mediċini, vaċċini, teknoloġija u servizzi tal-kura, l-intrapriżi jagħmlu ħilithom biex jegħlbu l-kanċer billi jnaqqsu l-impatti ambjentali tagħhom, jiżviluppaw u jipproduċu prodotti sikuri, jew prodotti modifikati li jagħmlu anqas ħsara, u jtejbu s-saħħa u s-sikurezza fil-postijiet tax-xogħol. Fost affarijiet oħra, l-esponiment għar-radjazzjoni UV minn attivitajiet fuq barra għandu jitnaqqas kemm jista’ jkun, speċjalment f’setturi bħall-agrikoltura u l-kostruzzjoni. Is-saħħa hija ta’ tħassib daqs is-sikurezza għall-imsieħba soċjali, li qed jiżviluppaw politiki ta’ prevenzjoni settorjali li jiffinanzjaw permezz ta’ kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali. Sabiex jiġi sfruttat il-potenzjal tagħhom, huwa vitali approċċ koordinat li jippermetti l-iżvilupp u l-forniment ta’ soluzzjonijiet ta’ standard għoli. Barra minn hekk, l-impjegaturi — kif ukoll it-trade unions u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili — jappoġġjaw lill-pazjenti biex jgħaqqdu x-xogħol u t-trattamenti tal-kanċer u jerġgħu lura għax-xogħol mingħajr xkiel. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Sabiex tħeġġeġ ix-xogħol ta’ dawk l-intrapriżi speċjalizzati fl-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet biex jingħeleb il-kanċer, l-UE jeħtieġ li tipprovdi kundizzjonijiet favorevoli għall-innovazzjoni, l-investiment u t-tmexxija tan-negozji. Dan huwa essenzjali għat-tisħiħ tal-pożizzjoni globali ġenerali tal-UE fit-teknoloġiji, fis-servizzi u fis-soluzzjonijiet tal-kura tas-saħħa b’rabta mal-kanċer. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Huwa importanti wkoll li jitħaffu l-introduzzjoni u l-aċċess għal metodi u trattamenti ġodda tad-dijanjożi tal-kanċer, mingħajr ma tiġi kompromessa s-sikurezza tal-pazjenti u tal-professjonisti tal-kura tas-saħħa. F’dan ir-rigward, qafas regolatorju ta’ abilitazzjoni u ta’ appoġġ huwa element essenzjali ta’ ambjent kummerċjali favorevoli. Ir-regolamentazzjoni tal-UE trid tkun ibbażata fuq ix-xjenza u tiżgura kundizzjonijiet ekwi għall-kumpaniji fl-UE u vis-a-vis tal-kompetituri globali tagħhom. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Meta jitqies ir-rwol ċentrali u versatili tal-intrapriżi u ta’ min iħaddem fil-ħidma prattika biex jingħeleb il-kanċer, huwa importanti li tiġi involuta, b’mod mill-aktar inklużiv, rappreżentazzjoni wiesgħa ta’ negozji u ta’ min iħaddem, mis-settur tal-kura tas-saħħa għall-industriji tal-kostruzzjoni, għall-oġġetti tal-konsum, tal-agrikoltura u tal-manifattura, kif ukoll rappreżentanti tal-pazjenti u tal-persuni li jindukraw fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni ulterjuri tal-miżuri. Daqstant importanti huwa r-rwol tal-imsieħba soċjali u tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-għoti tal-aħjar prattiki u tal-informazzjoni u fl-organizzazzjoni ta’ kampanji ta’ sensibilizzazzjoni. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Kanċers li jirrikjedu enfasi speċjali

| 5.1. | Il-KESE jilqa’ l-inizjattiva dwar il-kanċer fit-tfal tal-Pjan iżda jindika li hemm ħtieġa kbira li jiżdiedu l-isforzi biex jitħalla impatt fuq ħajjet it-tfal u l-adolexxenti u jitnaqqsu l-inugwaljanzi eżistenti. Dan jirrikjedi investiment fl-innovazzjoni, u azzjonijiet u finanzjament dedikati ċari u urġenti maħsuba biex jiżviluppaw u jintroduċu metodi xierqa ta’ identifikazzjoni, mediċini, trattament, u servizzi ta’ kura. Din hija l-opportunità biex intemmu s-sitwazzjoni inġusta tat-tfal minsija u li fl-aħħar tingħatalhom l-kunsiderazzjoni li jistħoqqilhom, peress li huma jirrappreżentaw il-futur tal-Ewropa. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Il-KESE jinnota li l-kanċers ematoloġiċi jirrappreżentaw piż sinifikanti fuq is-saħħa u fuq l-ekonomija għaċ-ċittadini Ewropej. Il-Pjan jista’ jtaffi dawn il-piżijiet għall-pazjenti, għall-familji tagħhom u għas-soċjetà permezz ta’ kunsiderazzjonijiet u approċċi innovattivi għall-kura tal-kanċer tad-demm. L-impenn xieraq għas-sorveljanza tal-kanċer ta’ kwalità għolja u l-investiment fiha, ir-riforma tas-sistema tas-saħħa u approċċi innovattivi għall-kura jistgħu jiżguraw li avvanzi sinifikanti fit-trattament tal-kanċer tad-demm ikunu jistgħu jsiru disponibbli għal kulħadd fuq bażi sostenibbli. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Il-KESE jinnota li l-Pjan jista’ jenfasizza l-ħtieġa li ssir enfasi speċifika fuq l-ematoloġija malinna u jippermetti l-implimentazzjoni ta’ inizjattivi ddedikati biex jiġi avvanzat l-istatus tal-kura għal din il-popolazzjoni ta’ pazjenti l-aktar dgħajfa:






  — | Il-kanċers tad-demm malinni kienu responsabbli għal 9 % tal-imwiet kollha mill-kanċer (124 000) fl-UE, fin-Norveġja, fl-Iżvizzera u fl-Iżlanda fl-2016, u jammontaw għal 12 % tan-nefqa totali fuq il-kura tas-saħħa fl-UE (3); |
| --- | --- | --- |

5.3.

—

Il-kanċers tad-demm malinni kienu responsabbli għal 9 % tal-imwiet kollha mill-kanċer (124 000) fl-UE, fin-Norveġja, fl-Iżvizzera u fl-Iżlanda fl-2016, u jammontaw għal 12 % tan-nefqa totali fuq il-kura tas-saħħa fl-UE (3);

| — | Il-kanċers ematoloġiċi tipikament jaffettwaw lil dawk żgħar ħafna (30 % tal-kanċers fit-tfal) u kbar ħafna fl-età fis-soċjetà, l-aktar dgħajfa fostna, u huwa inġust li ma jiġux ikkunsidrati minħabba li mhumiex il-popolazzjoni ekonomika/attiva. |
| --- | --- |

—

Il-kanċers ematoloġiċi tipikament jaffettwaw lil dawk żgħar ħafna (30 % tal-kanċers fit-tfal) u kbar ħafna fl-età fis-soċjetà, l-aktar dgħajfa fostna, u huwa inġust li ma jiġux ikkunsidrati minħabba li mhumiex il-popolazzjoni ekonomika/attiva.

6.   Il-kooperazzjoni internazzjonali fil-ġlieda kontra l-kanċer

| 6.1. | Il-KESE jaqbel li huma meħtieġa kooperazzjoni u koordinazzjoni internazzjonali biex jagħtu spinta lill-iżvilupp mediku u lill-prospetti għas-saħħa fit-tul għal miljuni ta’ Ewropej, iżda jinsab imħasseb li l-Pjan jadotta approċċ ġenerali żżejjed għall-kooperazzjoni internazzjonali fl-implimentazzjoni tiegħu. L-importanza tal-kooperazzjoni internazzjonali hija murija l-aħjar mill-fatt li r-rati ta’ sopravivenza ta’ ħames snin huma l-ogħla fl-Istati Uniti, fil-Kanada, fl-Awstralja u fin-New Zealand, segwiti mill-aħjar pajjiżi tal-UE. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Il-KESE jenfasizza li l-kooperazzjoni hija partikolarment importanti fil-qasam tar-riċerka u l-innovazzjoni, bil-għan li jiġu stabbiliti standards regolatorji bbażati fuq ix-xjenza u proporzjonati għar-riskju, u fl-iffaċilitar tal-kondiviżjoni tal-għarfien biex jiġi żgurat li l-aktar għarfien avvanzat ikun disponibbli għall-benefiċċju tal-Ewropej. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Il-KESE jenfasizza l-importanza li jitnaqqas it-tipjip tat-tabakk u jieħu nota tar-rapport tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/40/UE rigward il-manifattura, il-preżentazzjoni u l-bejgħ tat-tabakk u prodotti relatati (4) u l-konklużjonijiet tiegħu, bil-għan li jitnaqqas l-esponiment ta’ dawk li jpejpu għal sustanzi perikolużi u/jew li faċilment iwasslu għad-dipendenza. F’dan il-kuntest, fid-dawl tal-opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-emissjonijiet u l-metodi ta’ kejl [taqsima 3.1 tar-rapport], il-KESE jirrakkomanda wkoll aktar riċerka dwar il-metodu ta’ ttestjar għall-kontenut tal-emissjonijiet tad-duħħan, inkluż permezz tal-metodu WHO-Intense, u jirrakkomanda l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet tad-WHO abbażi tar-riżultati tar-riċerka. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Filwaqt li l-UE għandha tevita li tkun dipendenti wisq minn pajjiżi barranin f’oqsma strateġiċi bħall-kura tas-saħħa, hija meħtieġa kooperazzjoni ekonomika internazzjonali għad-disponibbiltà ta’ mediċini, tagħmir u oġġetti oħra sikuri meħtieġa fit-trattament tal-kanċer. Il-kummerċ irid ikun miftuħ fir-rigward tal-ktajjen tal-provvista internazzjonali tas-settur tas-saħħa, u l-UE jeħtiġilha tiġġieled kwalunkwe tip ta’ protezzjoniżmu bejn l-Istati Membri jew fuq livell globali. Is-soluzzjonijiet għall-kanċer jipprovdu wkoll lill-kumpaniji Ewropej b’opportunitajiet sinifikanti ta’ esportazzjoni, li jeħtieġ li jiġu promossi biex iwieġbu għad-domanda globali għal soluzzjonijiet relatati mas-saħħa. |
| --- | --- |

6.4.

7.   Attivitajiet ta’ promozzjoni tas-saħħa u komunikazzjoni

| 7.1. | Il-KESE jirrikonoxxi r-rabta qawwija bejn il-kwalità tal-ambjent u stil ta’ ħajja u dieta tajbin għas-saħħa bħala fatturi li jnaqqsu l-inċidenza tal-kanċer. L-Istati Membri, flimkien mal-imsieħba soċjali u mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, għandhom jispjegaw u jippromovu r-rwol ta’ prodotti tal-ikel ta’ kwalità għolja, l-ilma u l-arja nodfa fil-prevenzjoni tal-kanċer, kif ukoll ta’ mard ieħor. Huma għandhom anke jaħdmu id f’id biex jedukaw u jimmotivaw lin-nies biex isegwu stil ta’ ħajja tajjeb għas-saħħa u jevitaw affarijiet perikolużi, minħabba li dan huwa l-uniku mod kif wieħed jgħin lit-tfal jevitaw l-esponiment għall-karċinoġeni. Barra minn hekk, għandu jiġi pprovdut ukoll aktar għarfien dwar kwistjonijiet tal-kanċer fl-iskejjel u permezz ta’ kampanji fil-midja tradizzjonali u soċjali. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Hemm bżonn li jiżdied l-għarfien tal-pubbliku dwar stil ta’ ħajja tajjeb għas-saħħa, u li l-konsumaturi jiġu infurmati b’mod preċiż dwar alternattivi aħjar, kif ukoll dwar il-prevenzjoni, it-trattament u l-kura għall-pazjenti bil-kanċer, għas-superstiti u għall-persuni f’riskju ta’ kanċer. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Madankollu, il-Kumitat jinnota li l-livell ta’ għarfien dwar is-saħħa jvarja bejn ir-reġjuni u l-bidliet f’dan il-qasam iridu jqisu t-tradizzjonijiet lokali. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Peress li l-kooperazzjoni bejn l-imsieħba soċjali għandha rwol ewlieni fuq il-post tax-xogħol, il-KESE jitlob li jsiru kampanji madwar l-UE kollha biex jiżdiedu l-kuxjenza u l-għarfien tal-impjegati u ta’ min iħaddem dwar miżuri għall-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-kanċer fuq il-post tax-xogħol, inkluż billi jiġu kondiviżi prattiki tajbin u jiġu pprovduti għodod u taħriġ. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Il-KESE jaqbel li l-Pjan għandu potenzjal kbir biex jassigura l-ħtiġijiet tas-saħħa tal-Ewropej. Il-komunikazzjoni — biex il-Pjan u l-miżuri tiegħu jsiru jinftiehmu u kredibbli għaċ-ċittadini Ewropej — għalhekk se jkollha rwol kruċjali fis-suċċess tal-Pjan u fil-kisba tal-għanijiet tiegħu. |
| --- | --- |

7.5.

8.   Segwitu tal-istrateġija

| 8.1. | Il-KESE jenfasizza li ħafna elementi jeħtieġ li jingħaqdu flimkien biex jeliminaw kwalunkwe dubju dwar il-prospett ta’ implimentazzjoni effettiva tal-Pjan. In-natura ġenerali u mhux vinkolanti tal-Pjan ma tiżgurax l-implimentazzjoni effettiva tiegħu u rispons aktar effettiv u reġjonali għall-piż dejjem jikber tal-kanċer. Għaldaqstant, il-KESE jappella sabiex jitfasslu diversi strumenti differenti li se jwittu t-triq għall-implimentazzjoni effettiva tal-Pjan f’konformità mal-ispeċifiċitajiet u l-prattiki nazzjonali. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Il-KESE jappella wkoll li jkun hemm involviment mill-qrib mill-fornituri tat-teknoloġija u tas-soluzzjonijiet tas-saħħa, mill-imsieħba soċjali u mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-iżvilupp ulterjuri u s-segwitu tal-Pjan, b’rappreżentanza wiesgħa u mill-aktar inklużiva ta’ setturi differenti. Dan huwa kruċjali wkoll fit-tħejjija ta’ pjani ta’ azzjoni nazzjonali korrispondenti. |
| --- | --- |

8.2.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Rapport dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/40/UE

1

(2)  Aspett importanti ħafna huwa li jinżammu l-isforzi biex jiġi abbandunat l-użu ta’ asbestos perikoluż — Ara l-Opinjonijiet tal-KESE ĠU C 251, 31.7.2015, p. 13 u ĠU C 288, 31.8.2017, p. 56.

2

(3)  Riżultati tal-GBD tal-Institute for Health Metrics Evaluation tal-2016.

3

(4)  Rapport dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2014/40/UE.

4

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/84 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/84

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill għat-tisħiħ tal-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali bejn l-irġiel u n-nisa permezz ta’ trasparenza fil-pagi u mekkaniżmi ta’ infurzar”

(COM(2021)93 final — 2021/50 (COD))

(2021/C 341/13)

| Relatur: | Pekka RISTELÄ |
| --- | --- |

Relatur:

Pekka RISTELÄ

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 11.3.2021
  Kunsill, 15.3.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza |
| Adottata fis-sezzjoni | 26.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 147/87/11 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 11.3.2021

Kunsill, 15.3.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

26.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

147/87/11

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li għandha l-għan li tagħmilha aktar faċli għall-ħaddiema biex jinfurzaw il-prinċipju ta’ paga ugwali meta jqisu li kienu vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi, sabiex tikkontribwixxi għal trasparenza akbar fl-istrutturi tal-pagi u ssaħħaħ ir-rwol tal-korpi nazzjonali fl-infurzar ta’ dan il-prinċipju. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Il-KESE jinnota li d-Direttiva proposta għandha kamp ta’ applikazzjoni wiesa’, u li tapplika għall-ħaddiema kollha kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat, u tirrikonoxxi l-aspetti intersezzjonali tad-diskriminazzjoni. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Madankollu, il-KESE jqis li l-proposta għandha tissaħħaħ f’diversi aspetti, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji li għandhom jintużaw biex jiġu ddeterminati l-valur tax-xogħol, il-kopertura ta’ wħud mill-obbligi ewlenin ta’ trasparenza, u r-rwol tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar kollettiv fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-KESE jqis li tista’ tiġi pprovduta gwida aktar dettaljata dwar il-kriterji oġġettivi li għandhom jintużaw biex jiġi ddeterminat il-valur tax-xogħol b’mod newtrali għall-ġeneru. Kriterji bħal dawn għandhom jinkludu l-ħiliet u l-karatteristiċi tax-xogħol tipikament imwettaq min-nisa, li ta’ spiss ma jiġux ikkunsidrati jew ma jiġux ivvalutati biżżejjed meta jiġi vvalutat il-valur tax-xogħol, bħall-ħiliet li huma ffukati fuq in-nies. Dawn il-kriterji għandhom jiġu żviluppati bl-involviment tal-imsieħba soċjali, jew minnhom, u fformulati b’mod li jħalli spazju għal speċifikazzjoni ulterjuri minnhom. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Filwaqt li l-proposta hija ġustament sensittiva għat-tħassib dwar piżijiet addizzjonali fuq l-SMEs, il-KESE ma jqisx ġustifikata l-eżenzjoni sħiħa għal dawk kollha li jħaddmu inqas minn 250 ħaddiem. Regoli speċjali għall-SMEs jistgħu, madankollu, ikunu adegwati. L-Istati Membri għandhom ukoll jintalbu jipprovdu appoġġ, taħriġ u assistenza teknika lil min iħaddem, b’mod partikolari lill-SMEs, għall-obbligi tagħhom ta’ trasparenza fil-pagi. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE jqis li għandhom jittieħdu miżuri biex jiġi promoss in-negozjar kollettiv dwar pagi ugwali u miżuri oħra bil-għan li titnaqqas id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, mingħajr preġudizzju għall-awtonomija tal-imsieħba soċjali. In-negozjar kollettiv jista’ jkollu rwol sinifikanti u ta’ benefiċċju fil-promozzjoni ta’ pagi ugwali u l-ugwaljanza bejn il-ġeneri b’mod sistematiku fil-livelli tal-kumpaniji, settorjali, reġjonali jew nazzjonali. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-miżuri inklużi fil-proposta huma biss parti mill-passi meħtieġa biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet strutturali li fuqhom hija msejsa d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi. Approċċ olistiku li jinkludi l-approfondiment u t-tisħiħ tal-infurzar, se jkun meħtieġ biex jiġi żgurat li fil-prattika jkun hemm pagi ugwali. Dan għandu jinkludi aktar sforzi biex tiġi indirizzata s-segregazzjoni tas-suq tax-xogħol, l-istereotipi marbuta mal-ġeneru u s-sottovalutazzjoni tax-xogħol imwettaq b’mod predominanti min-nisa: servizzi adegwati u aċċessibbli għall-indukrar tat-tfal, kif ukoll dispożizzjonijiet adegwati għal-liv għall-partners; u inizjattivi biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni dwar id-differenzi fil-pagi, jiġu promossi opportunitajiet ta’ karriera għan-nisa, u tiġi żgurata rappreżentanza aħjar tan-nisa f’pożizzjonijiet ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet; u jiġu eliminati d-diżinċentivi relatati mat-taxxa għall-impjieg tan-nisa. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Paga ugwali għall-irġiel u n-nisa għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali huwa wieħed mid-drittijiet u l-prinċipji fundamentali kemm tal-UE (1), kif ukoll tal-istrumenti internazzjonali u Ewropej tad-drittijiet tal-bniedem (2). L-aktar darba reċenti li dan ġie mtenni kien fil-Prinċipju 2 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Huwa espress ukoll fl-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri (3), li jipprojbixxi diskriminazzjoni diretta u indiretta abbażi tal-ġeneru fir-rigward ta’ paga għall-istess xogħol jew għal xogħol ta’ valur ugwali. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Il-qafas tal-UE għall-pagi ugwali ilu fis-seħħ għal ħafna għexieren ta’ snin (4) u kkontribwixxa biex jindirizza d-diskriminazzjoni fil-pagi u l-preġudizzju bejn il-ġeneri fl-istrutturi tal-pagi. Skont l-EIGE, 9 % (minn 14,1 %) tad-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi (il-parti “mhux spjegata”) hija attribwita għall-karatteristiċi mhux osservati tal-ħaddiema li mhumiex koperti mill-mudell, kif ukoll għal diskriminazzjoni possibbli. (5). Kawżi oħra tad-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi huma, pereżempju, il-fatt li n-nisa jġorru sehem akbar ta’ responsabbiltajiet ta’ kura mhux imħallsa, li jaffettwa l-parteċipazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol bħax-xogħol part-time, u segregazzjoni okkupazzjonali orizzontali u vertikali. Xi wħud minn dawn huma indirizzati minn aspetti oħra tal-liġi u l-politika tal-Unjoni (6). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Dawn il-miżuri wasslu għal progress fit-tnaqqis tad-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi fl-UE. Madankollu, id-differenza medja bejn il-pagi full-time fl-UE għadha ta’ 14,1 %, bi ftit li xejn progress li sar matul l-aħħar għaxar snin. L-iżviluppi jvarjaw bejn l-Istati Membri, u xi wħud minnhom saħansitra juru żieda fid-differenzi fil-pagi (7). Il-fatt li n-nisa, bħala medja, għadhom jaqilgħu inqas fis-siegħa mill-irġiel jikkontribwixxi għad-differenza bejn il-ġeneri fil-dħul annwali globali (36,7 % (8)) u l-pensjonijiet (30 % (9)) — għalkemm mhuwiex l-uniku fattur li jikkontribwixxi għal dawn id-differenzi. Madankollu, din id-differenza bejn il-ġeneri fid-dħul ġenerali hija spjegata l-aktar mill-fatt li n-nisa jqattgħu inqas sigħat f’xogħol imħallas, fil-biċċa l-kbira sabiex jakkomodaw responsabbiltajiet ta’ kura mhux imħallsa (10). Ix-xogħol full-time għandu impatt kbir fuq id-dħul u l-opportunitajiet ta’ karriera, u sabiex l-opportunità tiġi offruta kemm lin-nisa kif ukoll lill-irġiel jeħtieġ li jkun hemm strutturi ta’ appoġġ bħal servizzi ta’ kura, responsabbiltajiet tal-familja kondiviżi u l-eliminazzjoni ta’ diżinċentivi relatati mat-taxxa għall-impjieg tan-nisa. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-ġurisprudenza tal-korpi ta’ monitoraġġ tal-istrumenti internazzjonali u Ewropej tad-drittijiet tal-bniedem turi b’mod ċar li għad hemm ħafna lok għal titjib fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, kemm fil-liġi kif ukoll fil-prattika, fl-iżgurar u l-infurzar tad-dritt għal paga ugwali, inkluż fir-rigward tat-trasparenza fil-pagi (11). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Il-pandemija tal-COVID-19 kellha effetti severi fuq is-soċjetà, l-ekonomija, il-ħaddiema, l-intraprendituri u n-negozji. Iżda fuq kollox, il-pandemija enfasizzat il-fatt li n-nisa għadhom jirċievu pagi aktar baxxi mill-irġiel, u li x-xogħol li sar f’ħafna impjiegi essenzjali ddominati min-nisa għadu sottovalutat. Il-pandemija affettwat ukoll b’mod sproporzjonat lin-nisa, fuq il-post tax-xogħol u lil hinn minnu, u, mingħajr azzjoni deċiżiva, x’aktarx li jkollha riperkussjonijiet negattivi fuq l-ugwaljanza bejn il-ġeneri (12). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-proposta tal-KE għal Direttiva biex issaħħaħ l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali bejn l-irġiel u n-nisa permezz ta’ trasparenza fil-pagi u mekkaniżmi ta’ infurzar (2021/0050 (COD), “il-proposta”) tirrikonoxxi l-urġenza li tittieħed azzjoni biex tiġi promossa paga ugwali għall-irġiel u n-nisa f’dan il-kuntest. Il-proposta għandha l-għan li tindirizza wħud mill-ostakli ewlenin għall-implimentazzjoni u l-infurzar effettivi tal-qafas tal-UE għall-pagi ugwali fil-prattika, li għadu sfida (13). Il-Kummissjoni tqis tnaqqis ta’ 3 punti perċentwali fid-differenza mhux spjegata bejn il-ġeneri fil-pagi bħala stima raġonevoli tal-impatt tal-miżuri proposti, għalkemm in-nuqqas ta’ data preċiża dwar il-firxa tad-diskriminazzjoni fil-pagi jagħmilha diffiċli biex jiġi vvalutat l-impatt tal-miżuri proposti (14). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Il-Kummissjoni identifikat tliet settijiet ewlenin ta’ sfidi f’dan ir-rigward: nuqqas ta’ ċarezza dwar kunċetti legali ewlenin, bħal “xogħol ta’ valur ugwali”, nuqqas ta’ trasparenza fis-sistemi tal-pagi, u firxa ta’ ostakli proċedurali, bħal spejjeż legali għoljin jew nuqqas ta’ kumpens suffiċjenti (15). Fl-2014, din ippubblikat Rakkomandazzjoni dwar it-tisħiħ tal-prinċipju ta’ pagi ugwali bejn l-irġiel u n-nisa permezz tat-trasparenza fil-pagi (“ir-Rakkomandazzjoni”), immirata biex tindirizza wħud minn dawn il-kwistjonijiet (16). Ir-Rakkomandazzjoni ftit li xejn ġiet implimentata fl-Istati Membri (17), għalkemm xi wħud diġà għandhom diversi miżuri ta’ trasparenza fil-pagi fis-seħħ, li huma differenti fit-tfassil u l-kopertura tagħhom (18). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Fil-bidu tal-mandat tagħha, il-President tal-KE Ursula von der Leyen identifikat il-prinċipju ta’ paga ugwali għal xogħol ugwali bħala l-prinċipju fundatur ta’ Strateġija ġdida dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri, u miżuri vinkolanti ta’ trasparenza fil-pagi bħala waħda mill-prijoritajiet politiċi tagħha. Il-Kummissjoni sussegwentement inkludiet l-introduzzjoni ta’ miżuri vinkolanti ta’ trasparenza fil-pagi fl-Istrateġija tal-UE dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri 2020-2025. Il-Parlament Ewropew esprima appoġġ għall-introduzzjoni ta’ miżuri bħal dawn fir-riżoluzzjonijiet tiegħu dwar id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi (19) u dwar l-Istrateġija dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri (20). Il-KESE appella wkoll lill-Kummissjoni biex taġixxi f’dan il-qasam sabiex tindirizza sitwazzjonjiet fejn xogħol li tipikament jitwettaq min-nisa jiġi sottovalutat, inkluż billi tintroduċi miżuri vinkolanti ta’ trasparenza fil-pagi, kif ukoll miżuri biex tiżgura opportunitajiet indaqs għan-nisa u l-irġiel fis-suq tax-xogħol, u sabiex tiġi indirizzata s-segregazzjoni tal-ġeneru orizzontali u vertikali skont il-professjoni (21). |
| --- | --- |

2.8.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE aktar kmieni kien wera l-fehma tiegħu li hemm bżonn ta’ miżuri vinkolanti biex jissaħħaħ il-prinċipju ta’ paga ugwali bejn l-irġiel u n-nisa (22). L-esperjenza bir-Rakkomandazzjoni tal-2014 dwar it-trasparenza fil-pagi wriet li miżuri mhux vinkolanti x’aktarx ma jiksbux ir-riżultat mixtieq, li huwa li jiżguraw l-applikazzjoni effettiva tal-prinċipju ta’ paga ugwali fil-prattika, bil-pass meħtieġ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li għandha l-għan li tagħmilha aktar faċli għall-ħaddiema biex jinfurzaw il-prinċipju ta’ paga ugwali meta jqisu li kienu vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi, sabiex tikkontribwixxi għal trasparenza akbar fl-istrutturi tal-pagi u ssaħħaħ ir-rwol tal-korpi nazzjonali fl-infurzar ta’ dan il-prinċipju. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Madankollu, il-KESE jqis li l-proposta għandha tissaħħaħ f’diversi aspetti, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji li għandhom jintużaw biex jiġu ddeterminati l-valur tax-xogħol u l-kopertura ta’ wħud mill-obbligi ewlenin ta’ trasparenza, kif ukoll ir-rwol tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar kollettiv fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali, l-imsieħba soċjali huma fl-aħjar pożizzjoni biex jivvalutaw mill-ġdid il-valur tal-ħiliet u l-professjonijiet (23). Huwa mħasseb li, inkella, il-benefiċċji tal-miżuri proposti se jkunu limitati għal ħafna ħaddiema, u l-miżuri mhux se jikkontribwixxu biżżejjed għall-bidliet sistemiċi meħtieġa biex jeliminaw id-diskriminazzjoni fil-pagi u l-preġudizzju bejn il-ġeneri fl-istrutturi tal-pagi. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-miżuri inklużi fil-proposta huma biss parti mill-passi meħtieġa biex jiġu indirizzati l-kwistjonijiet strutturali li fuqhom hija msejsa d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi. Approċċ olistiku li jinkludi aktar miżuri, kif ukoll it-tisħiħ tal-infurzar, se jkunu meħtieġa biex jiġi żgurat li fil-prattika jkun hemm pagi ugwali. Dawn għandhom jinkludu aktar sforzi biex tiġi indirizzata s-segregazzjoni tas-suq tax-xogħol, l-istereotipi marbuta mal-ġeneru u s-sottovalutazzjoni tax-xogħol imwettaq b’mod predominanti min-nisa; servizzi adegwati u aċċessibbli għall-indukrar tat-tfal, kif ukoll dispożizzjonijiet adegwati għal-liv għall-partners; u inizjattivi biex tiżdied is-sensibilizzazzjoni dwar id-differenzi fil-pagi, jiġu promossi opportunitajiet ta’ karriera għan-nisa, u tiġi żgurata rappreżentanza aħjar tan-nisa f’pożizzjonijiet ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet; u jiġu eliminati d-diżinċentivi relatati mat-taxxa għall-impjieg tan-nisa. |
| --- | --- |

3.4.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.   Kamp ta’ applikazzjoni u definizzjonijiet

| 4.1.1. | Il-KESE jinnota li d-Direttiva proposta għandha kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ (Artikolu 2), li japplika kemm għas-settur pubbliku kif ukoll għal dak privat, u għall-ħaddiema kollha li għandhom kuntratt ta’ impjieg jew relazzjoni ta’ impjieg, fejn id-determinazzjoni tal-eżistenza ta’ tali relazzjoni hija ggwidata minn fatti relatati mal-prestazzjoni tax-xogħol. Dan jinkludi ħaddiema f’impjieg mhux standard, bħal xogħol fuq talba jew fuq pjattaforma, fejn il-fatti relatati mal-prestazzjoni tax-xogħol jindikaw li dawn il-kriterji huma ssodisfati (24). L-eżistenza ta’ kuntratt ta’ impjieg jew ta’ relazzjoni tax-xogħol hija definita mil-liġi, minn ftehimiet kollettivi u/jew mill-prattika fis-seħħ f’kull Stat Membru, b’kunsiderazzjoni għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Id-definizzjoni ta’ “kategoriji ta’ ħaddiema” fl-Artikolu 3 tipprovdi li dawn għandhom jiġu speċifikati minn min iħaddem. Huwa kruċjali li jkun hemm mekkaniżmi li jiżguraw li l-kategoriji tal-ħaddiema jiġu ddeterminati b’mod newtrali għall-ġeneru, pereżempju billi jiġi żgurat li dawn jitfasslu bl-involviment tat-trade unions/tar-rappreżentanti tal-ħaddiema, f’konformità mal-liġi u l-prattika nazzjonali. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li d-definizzjoni ta’ diskriminazzjoni fil-pagi tinkludi diskriminazzjoni bbażata fuq taħlita ta’ ġeneru u kwalunkwe bażi oħra ta’ diskriminazzjoni (25), filwaqt li jirrikonoxxi l-aspetti intersezzjonali tad-diskriminazzjoni. Il-Kummissjoni għandha tipprovdi gwida ulterjuri biex tiżgura li każijiet fejn id-diskriminazzjoni fil-pagi tirriżulta minn taħlita ta’ ġeneru u karatteristika protetta oħra jkunu jistgħu jiġu identifikati u indirizzati bħala tali. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Il-KESE jinnota li, fil-proposta kollha, ir-responsabbiltajiet jiġu allokati lir-“rappreżentanti tal-ħaddiema” mingħajr ma jiġi ddefinit it-terminu. Fil-memorandum ta’ spjegazzjoni, il-Kummissjoni tiddikjara li “jekk rappreżentanti formali tal-ħaddiema jkunu assenti fl-organizzazzjoni, l-impjegatur jenħtieġ li jaħtar ħaddiem wieħed jew aktar għal dan il-għan”. Sabiex ma jkunx hemm riskju ta’ interferenza żejda fis-sistemi nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali, kif ukoll biex jiġi evitat li d-drittijiet u l-prerogattivi tat-trade unions jiġu evitati mir-rappreżentanti tal-ħaddiema magħżula minn min iħaddem (26), il-proposta għandha tiggarantixxi li r-rappreżentanti leġittimi tal-ħaddiema jiġu dejjem maħtura mill-ħaddiema. Għandu jiġi preċiżat li dan għandu jsir skont il-konvenzjonijiet u l-ġurisprudenza rilevanti tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar il-libertà ta’ assoċjazzjoni, id-dritt għall-organizzazzjoni u d-dritt għan-negozjar kollettiv. |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Paga ugwali u xogħol ta’ valur ugwali

| 4.2.1. | Fl-Artikolu 4(3), il-proposta tiċċara xi wħud mill-kriterji oġġettivi li għandhom jintużaw fid-determinazzjoni tal-valur tax-xogħol, f’konformità mal-ġurisprudenza tal-QĠUE, u tirrikjedi li l-Istati Membri jieħdu miżuri biex jiżguraw li l-għodod u l-metodoloġiji jiġu stabbiliti biex jiddeterminaw il-valur tax-xogħol. Dawn id-dispożizzjonijiet se jgħinu lill-ħaddiema li jkunu qed ifittxu jinfurzaw id-drittijiet tagħhom fl-identifikazzjoni ta’ komparatur xieraq, u jiżguraw li l-valur tax-xogħol jiġi ddeterminat b’mod aktar konsistenti bejn l-Istati Membri. Din se tgħin lill-imsieħba soċjali fit-tfassil ta’ strutturi tal-pagi b’mod newtrali għall-ġeneru u fid-determinazzjoni ta’ liema kategoriji ta’ ħaddiema jwettqu xogħol ta’ valur ugwali, li huwa essenzjali għall-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet oħra fid-Direttiva proposta. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Madankollu, id-dispożizzjoni proposta telenka biss ftit kriterji ġenerali. Ikun tajjeb li jingħataw aktar dettalji dwar il-kriterji oġġettivi li għandhom jintużaw biex jiġi ddeterminat il-valur tax-xogħol, fejn għandu jsir sforz partikolari biex jiġi żgurat li l-ħiliet u l-karatteristiċi meħtieġa tax-xogħol li tipikament jitwettqu min-nisa ma jiġux injorati. Fejn tali ħiliet u karatteristiċi jiġu injorati, il-valutazzjoni tal-valur tax-xogħol ma tkunx newtrali għall-ġeneru. Pereżempju, il-kriterji proposti għandhom jispeċifikaw aktar sottokriterji li għandhom jitqiesu, li jinkludu ħiliet iffukati fuq in-nies li huma tipiċi tax-xogħol imwettaq f’ħafna impjiegi li huma ddominati min-nisa, bħax-xogħol tal-kura (27). L-għoti ta’ aktar dettalji jikkontribwixxi biex jiġi żgurat li x-xogħol li tipikament isir min-nisa ma jkunx sottovalutat. Dawn il-kriterji għandhom jiġu fformulati b’mod li jħalli spazju għal aktar speċifikazzjoni mill-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | L-imsieħba soċjali jinsabu fl-aħjar pożizzjoni biex jivvalutaw il-valur tal-ħiliet u tal-okkupazzjonijiet. Il-kriterji newtrali għall-ġeneru, u l-għodod u l-metodoloġiji li jiddeterminaw il-valur tax-xogħol imsemmija fl-Artikolu 4(2), iridu jiġu żviluppati mill-imsieħba soċjali jew tal-inqas bl-involviment tagħhom, mingħajr preġudizzju għall-awtonomija tagħhom. Id-djalogu soċjali u n-negozjar kollettiv huma strumentali biex jintlaħqu l-għanijiet mixtieqa u biex tiġi indirizzata d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Il-KESE jilqa’ l-introduzzjoni tal-għażla li jintuża komparatur ipotetiku jew evidenza oħra li tippermetti li tiġi preżunta d-diskriminazzjoni allegata, fejn ma jista’ jiġi stabbilit l-ebda komparatur reali. Dan se jgħin lill-ħaddiema f’postijiet tax-xogħol li jkunu segregati ħafna skont il-ġeneru biex juru diskriminazzjoni fejn din tkun teżisti, anke jekk ma jkun hemm l-ebda komparatur reali. Huwa partikolarment importanti li jiġi żgurat li l-ħaddiema nisa f’postijiet tax-xogħol segregati ħafna skont il-ġeneru jkunu jistgħu jippreżentaw pretensjonijiet għal paga ugwali, peress li l-evidenza tissuġġerixxi li hemm korrelazzjoni bejn il-livell ta’ femminizzazzjoni ta’ post tax-xogħol u paga aktar baxxa — jiġifieri, aktar ma jkun għoli l-proporzjon tan-nisa, aktar tkun baxxa l-paga (28). |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Trasparenza fil-pagi

| 4.3.1. | Il-KESE jieħu nota tal-miżuri proposti fl-Artikoli 5 sa 9 bil-għan li tittejjeb id-disponibbiltà tal-informazzjoni dwar il-pagi, inkluż qabel l-impjieg, u t-trasparenza fl-istrutturi tal-pagi, iżda jinnota l-ħtieġa li jiġu akkomodati l-mudelli nazzjonali tar-relazzjonijiet industrijali. Dawn jistgħu jikkontribwixxu biex tiġi indirizzata waħda mill-isfidi ewlenin fl-identifikazzjoni u l-kontestazzjoni tad-diskriminazzjoni fil-pagi, kif ukoll id-disparitajiet fil-pagi kkawżati mid-differenzi bejn il-ġeneri fin-negozjati inizjali dwar is-salarji, li għandhom it-tendenza li jkunu ta’ żvantaġġ għan-nisa (29). Il-KESE jinnota li l-proposta tirrikonoxxi li l-Artikolu 5 ma jillimitax il-kapaċità ta’ min iħaddem, tal-ħaddiema u tal-imsieħba soċjali li jinnegozjaw salarju barra mill-firxa indikata. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Dawn il-miżuri jistgħu jwasslu wkoll lil min iħaddem biex jidentifika u jindirizza n-nuqqasijiet fil-pagi fl-organizzazzjoni tagħhom. Ir- rappurtar u l-valutazzjonijiet konġunti jistgħu jikkontribwixxu biex titqajjem sensibilizzazzjoni dwar id-diskriminazzjoni fil-pagi u l-preġudizzju bejn il-ġeneri fl-istrutturi tal-pagi u biex dawn jiġu indirizzati b’mod aktar sistematiku u effettiv, u b’hekk jibbenefikaw il-ħaddiema kollha fl-organizzazzjoni mingħajr il-ħtieġa li l-ħaddiema jressqu talba għal paga ugwali. Fl-istess ħin, huwa importanti li jittejjeb l-għarfien tal-ħaddiema dwar fiex jikkonsistu l-paga u s-salarju u kif dan jista’ jiġi influwenzat. L-attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni dwar kwistjonijiet relatati mal-ġeneru fil-postijiet tax-xogħol jikkontribwixxu bil-kbir ukoll biex tiġi indirizzata d-differenza fil-pagi. Aktar trasparenza fil-pagi jista’ jkollha effetti ta’ benefiċċju wkoll fuq is-sodisfazzjon, iż-żamma u l-produttività tal-ħaddiema (30). |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Il-formulazzjoni tal-Artikolu 7(5) propost tissuġġerixxi li l-ħaddiema jistgħu ma jitħallewx jitkellmu liberament dwar il-paga tagħhom mal-oħrajn lil hinn miċ-ċirkostanzi speċifiċi tal-infurzar tal-prinċipju ta’ paga ugwali. Il-KESE jinnota li, sabiex tiġi żgurata trasparenza akbar, għandu jiġi ċċarat li l-ħaddiema ma għandhomx jinżammu milli jiżvelaw il-paga tagħhom mal-kollegi u ma’ oħrajn, b’mod partikolari mat-trade union tagħhom. Il-kapaċità li jiġu diskussi l-pagi b’mod ħieles mal-oħrajn tippermetti lill-ħaddiema jidentifikaw li l-prinċipju ta’ paga ugwali jkun inkiser. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Barra minn hekk, min iħaddem ma għandux ikun jista’ jwaqqaf lill-ħaddiema milli jiżvelaw lit-trade union tagħhom informazzjoni dwar il-livelli tal-pagi għal kategoriji ta’ ħaddiema li tinkiseb fuq talba u li tista’ tindika diskriminazzjoni fil-pagi (Artikolu 7(6)). Ir-riċevitur jista’ jintalab jittratta l-informazzjoni b’mod kunfidenzjali, għajr għall-finijiet tal-infurzar tal-prinċipju ta’ paga ugwali. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Il-limitazzjoni tar-rekwiżit li jsir rapport dwar id-differenzi fil-pagi fi ħdan l-organizzazzjoni għal min iħaddem mill-inqas 250 ħaddiem (Artikolu 8(1)), li jeżenta l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) kollha, tfisser li madwar terz biss tal-ħaddiema kollha fl-UE jistgħu jibbenefikaw minn din il-miżura (31). Barra minn hekk, in-nisa huma rrappreżentati żżejjed f’kumpaniji żgħar (32), li jfisser li proporzjon saħansitra iżgħar ta’ ħaddiema nisa se jibbenefikaw minn din il-miżura. Dan il-limitu huwa pass lura mir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014, li tissuġġerixxi rekwiżiti ta’ rappurtar għal min iħaddem mill-inqas 50 impjegat (33). |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-SMEs jista’ jkollhom aktar riżorsi limitati biex jikkonformaw mal-obbligi tagħhom skont id-Direttiva proposta. Il-proposta għandha tkun sensittiva għat-tħassib dwar piżijiet addizzjonali fuq l-SMEs, b’mod partikolari minħabba s-sinifikat li dawn jista’ jkollhom fil-proċess ta’ rkupru ta’ wara l-pandemija, li jista’ jkun għadu għaddej wara d-dħul fis-seħħ tad-Direttiva proposta. Madankollu, il-Kummissjoni tivvaluta li l-ispejjeż tal-produzzjoni tar-rapporti se jkunu moderati (34). Għalhekk, eżenzjoni kompleta ta’ dawk kollha li jħaddmu inqas minn 250 impjegat mhijiex iġġustifikata, iżda regoli speċjali għall-SMEs jistgħu jkunu adegwati. |
| --- | --- |

4.3.6.

| 4.3.7. | Regoli speċjali li jnaqqsu l-frekwenza meħtieġa ta’ rappurtar għal intrapriżi iżgħar inaqqsu l-ispejjeż, filwaqt li jirrikjedu lil min iħaddem jidentifika u jelimina d-differenzi fil-pagi għall-benefiċċju tal-ħaddiema. Il-limitu għall-obbligi ta’ rappurtar m’għandux ikun ogħla minn 50 ħaddiem, iżda l-frekwenza tar-rappurtar għal intrapriżi b’aktar minn 50 ħaddiem iżda inqas minn 250 ħaddiem tista’ titnaqqas. |
| --- | --- |

4.3.7.

| 4.3.8. | Hemm tħassib simili fir-rigward tal-limitazzjoni tar-rekwiżit li ssir valutazzjoni konġunta lil min iħaddem mill-inqas 250 ħaddiem (Artikolu 9). L-ispejjeż għall-produzzjoni ta’ valutazzjoni konġunta huma stmati li huma kemxejn ogħla milli għar-rapporti (35), iżda xorta waħda ma jiġġustifikawx eżenzjoni sħiħa għal min iħaddem inqas minn 250 ħaddiem. Regoli speċjali għall-SMEs jistgħu jiġu ġġustifikati. |
| --- | --- |

4.3.8.

| 4.3.9. | L-Istati Membri għandhom ikunu meħtieġa jipprovdu appoġġ, taħriġ u assistenza teknika lil min iħaddem, b’mod partikolari lill-SMEs, biex jikkonformaw mal-obbligi tagħhom ta’ trasparenza fil-pagi, inkluż billi jiżviluppaw għodod u metodoloġiji għall-kalkolu tad-differenzi fil-pagi. L-Istati Membri għandhom, kull fejn ikun possibbli u xieraq, jagħmlu użu wkoll mill-possibbiltà fl-Artikolu 8(4) li jiġbru informazzjoni dwar id-differenzi fil-pagi fost l-organizzazzjonijiet infushom, b’mod partikolari fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. |
| --- | --- |

4.3.9.

| 4.3.10. | Il-KESE jinnota li l-proposta hija differenti mir-Rakkomandazzjoni peress li tirrikjedi li min iħaddem jirrapporta biss dwar id-differenzi fil-pagi bejn il-ħaddiema rġiel u nisa skont il-kategorija tal-ħaddiema u fl-organizzazzjoni kollha. Sabiex jiġu żgurati trasparenza u obbligu ta’ rendikont akbar, it-trade unions/ir-rappreżentanti tal-ħaddiema għandhom ikunu jistgħu jivverifikaw il-metodu użat minn min iħaddem biex jikkalkula d-differenzi fil-pagi u jekk il-kalkoli humiex preċiżi, b’kunsiderazzjoni xierqa għal-liġi u l-prattika nazzjonali. F’konformità mar-Rakkomandazzjoni, l-obbligi tar-rappurtar għandhom jestendu għal-livelli medji tal-pagi tal-ħaddiema rġiel u nisa skont il-kategorija tal-ħaddiema. Dan jippermetti lill-ħaddiema u korpi oħra jivvalutaw id-differenzi attwali fil-pagi bejn il-kategoriji tal-ħaddiema, li huma essenzjali biex jiġi żgurat l-infurzar effettiv tal-prinċipju ta’ paga ugwali. |
| --- | --- |

4.3.10.

| 4.3.11. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-proposta ma tispeċifikax kemm-il darba min iħaddem għandu jipprovdi informazzjoni dwar il-paga għal kategoriji differenti ta’ ħaddiema (Artikolu 8(1)(g)). Din l-informazzjoni għandha tkun disponibbli fuq bażi annwali, bħal tipi oħra ta’ informazzjoni. Dispożizzjonijiet speċjali dwar il-frekwenza jistgħu jsiru għall-SMEs, kif issuġġerit fil-punt 4.3.7. |
| --- | --- |

4.3.11.

| 4.3.12. | Il-KESE jappoġġja l-proposta li min iħaddem jiġi obbligat jirrimedja s-sitwazzjoni, f’kooperazzjoni mat-trade union/rappreżentanti tal-ħaddiema u korpi oħra, u r-rekwiżit li jiġu inklużi miżuri li jindirizzaw kwalunkwe differenza identifikata u jirrappurtaw dwar l-effettività ta’ tali miżuri fil-valutazzjoni konġunta (Artikolu 8(7), Artikoli 9(2) u 9(3)). Dawn id-dispożizzjonijiet huma essenzjali biex jiġi żgurat li r-rappurtar u l-obbligi konġunti ta’ valutazzjoni jkunu effettivi fil-promozzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali. |
| --- | --- |

4.3.12.

| 4.3.13. | L-Artikolu 10(1) jipprovdi li l-informazzjoni pprovduta skont ir-rekwiżiti msemmija hawn fuq li tinvolvi l-ipproċessar tad-data personali trid tiġi pprovduta f’konformità mar-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (36) (Ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR)). Għandu jiġi speċifikat li l-GDPR ma għandux jintuża minn min iħaddem bħala raġuni biex tiġi miċħuda l-informazzjoni meħtieġa biex tiġi identifikata d-diskriminazzjoni fil-pagi. L-Artikolu 10(3) fih protezzjonijiet adegwati għall-privatezza ta’ ħaddiem individwali, li jeħtieġu li fejn ħaddiem individwali jkun identifikabbli, l-informazzjoni rilevanti għandha tkun disponibbli għat-trade union/rappreżentanti tal-ħaddiema jew għall-korp ta’ ugwaljanza biss. Dawn għandhom imbagħad jagħtu parir lill-ħaddiem dwar jekk hemmx raġunijiet għal talba għal paga ugwali. |
| --- | --- |

4.3.13.

4.4.   Negozjar kollettiv u djalogu soċjali dwar pagi ugwali

| 4.4.1. | Il-proposta tirrikonoxxi l-importanza li l-imsieħba soċjali jagħtu attenzjoni partikolari lill-ugwaljanza fil-pagi fin-negozjar kollettiv u tipprovdi li l-Istati Membri jieħdu miżuri biex iħeġġu lill-imsieħba soċjali jagħtu l-attenzjoni dovuta lil kwistjonijiet ta’ pagi ugwali, inkluż fil-livell xieraq ta’ negozjar kollettiv (37). Hija tipprovdi wkoll li l-karatteristiċi differenti tad-djalogu soċjali nazzjonali u s-sistemi ta’ negozjar kollettiv madwar l-Unjoni u l-awtonomija u l-libertà kuntrattwali tal-imsieħba soċjali kif ukoll il-kapaċità tagħhom bħala rappreżentanti tal-ħaddiema u ta’ min iħaddem għandhom jiġu rrispettati (38). Madankollu, għall-kuntrarju tar-Rakkomandazzjoni tal-2014, il-proposta ma tinkludix dispożizzjoni li tiżgura li l-kwistjoni ta’ paga ugwali tista’ tiġi diskussa fil-livell xieraq ta’ negozjar kollettiv. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | L-Artikolu 11 jistipula biss li d-drittijiet u l-obbligi skont id-Direttiva għandhom jiġu diskussi mal-imsieħba soċjali. Għandu jiġi speċifikat aktar x’jinvolvi dan. B’mod partikolari, huwa importanti li jiġi żgurat, b’mod speċifiku, li jittieħdu miżuri għall-promozzjoni tan-negozjar kollettiv dwar pagi ugwali u miżuri oħra mmirati biex inaqqsu d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, mingħajr preġudizzju għall-awtonomija tal-imsieħba soċjali. In-negozjar kollettiv jista’ jkollu rwol sinifikanti u ta’ benefiċċju fil-promozzjoni ta’ pagi ugwali u tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri b’mod sistematiku fil-livelli tal-kumpaniji, settorjali jew nazzjonali. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Barra minn hekk, għandhom jiġu mħeġġa miżuri oħra li jippromovu d-djalogu soċjali, id-diskussjoni dwar pagi ugwali u l-iżvilupp ta’ skemi ta’ evalwazzjoni tax-xogħol newtrali għall-ġeneru mill-imsieħba soċjali, is-sensibilizzazzjoni ta’ kwistjonijiet ta’ pagi ugwali bejniethom, u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Għandha tissaħħaħ il-kapaċità tar-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema li jaġixxu f’isem il-ħaddiema, inkluż billi r-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema jingħataw id-dritt li jitolbu informazzjoni dwar il-livelli tal-pagi, imqassma skont il-ġeneru, għal kategoriji ta’ ħaddiema. Din l-informazzjoni tippermetti lir-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema jidentifikaw id-diskriminazzjoni fil-pagi u jaġixxu biex jindirizzwha, inkluż permezz ta’ negozjar kollettiv. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li r-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema għandu jkollhom l-għarfien tekniku u t-taħriġ meħtieġ biex jaqdu l-funzjoni tagħhom li jidentifikaw id-diskriminazzjoni fil-pagi, u jagħtu pariri u jirrappreżentaw lill-ħaddiema fir-rigward tal-kwistjonijiet rilevanti. Għandu jiġi ċċarat li t-trade unions għandhom id-dritt li jirrappreżentaw lill-membri tagħhom. |
| --- | --- |

4.4.5.

4.5.   Rimedji u infurzar

| 4.5.1. | Il-KESE jieħu nota tad-dispożizzjonijiet proposti li għandhom l-għan li jindirizzaw l-ostakli proċedurali li jiffaċċjaw il-ħaddiema li jfittxu li jressqu talba għal paga ugwali, bħal spejjeż legali għoljin, kumpens inadegwat u perjodi ta’ limitazzjoni. F’dan ir-rigward jirrikonoxxi t-tradizzjonijiet legali li jvarjaw fir-rigward tar-regoli ta’ proċeduri tal-Istati Membri. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar il-ħtieġa ta’ flessibbiltà sabiex jiġu rrispettati kemm is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali kif ukoll il-karatteristiċi differenti tad-djalogu soċjali nazzjonali u s-sistemi ta’ negozjar kollettiv differenti madwar l-Unjoni u l-awtonomija u l-libertà kuntrattwali tal-imsieħba soċjali kif ukoll il-kapaċità tagħhom bħala rappreżentanti tal-ħaddiema u ta’ min iħaddem. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Il-KESE jappoġġja l-proposta li jiġi żgurat li diversi entitajiet ikunu jistgħu jaġixxu f’isem jew b’appoġġ għal ħaddiem jew għal grupp ta’ ħaddiema, bl-approvazzjoni espliċita tagħhom, u li l-korpi għall-ugwaljanza u r-rappreżentanti tal-ħaddiema jkunu jistgħu jagħmlu dan f’isem diversi ħaddiema (l-Artikolu 13). Il-possibbiltà ta’ azzjoni kollettiva fil-livell nazzjonali tista’ tiġi kkunsidrata wkoll, peress li hija mistennija li jkollha impatt sostanzjali fuq l-infurzar (39). Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ flessibbiltà sabiex jiġu rispettati t-tradizzjonijiet legali u s-sistemi ġudizzjarji nazzjonali differenti. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Il-KESE jinnota li l-Artikolu 19 dwar l-ispejjeż legali u ġudizzjarji jista’ joħloq diffikultajiet finanzjarji għall-mikrointrapriżi u xi negozji żgħar bħala konvenuti fil-proċeduri. Meta l-ispejjeż legali jkunu tant sinifikanti li jheddu l-operat tan-negozju, in-nuqqas ta’ rkupru għandu jitqies bħala manifestament mhux raġonevoli. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Il-KESE jinnota li l-perjodu ta’ limitazzjoni propost ta’ tliet snin fl-Artikolu 18 jista’ jirrikjedi bidliet sinifikanti li jinvolvu sfidi għall-mekkaniżmi għas-soluzzjoni tat-tilwim eżistenti f’xi Stati Membri. Fejn dan ikun il-każ, għandu jkun possibbli għall-Istati Membri li jakkomodaw is-sistemi ġudizzjarji u t-tradizzjonijiet legali tagħhom, mingħajr ma jikkompromettu l-objettiv tal-Artikolu 18, li huwa li jiġi żgurat li perjodi qosra ta’ limitazzjoni ma jkunux ostaklu li jipprevjeni lill-vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi milli jinfurzaw id-dritt tagħhom għal paga ugwali. |
| --- | --- |

4.5.4.

4.6.   Korpi għall-ugwaljanza u l-monitoraġġ

| 4.6.1. | Il-KESE jilqa’ l-proposta li jissaħħaħ ir-rwol tal-korpi għall-ugwaljanza fl-infurzar tal-prinċipju ta’ paga ugwali u li tiġi żgurata l-kooperazzjoni bejn il-korpi għall-ugwaljanza u korpi oħra b’funzjoni ta’ spezzjoni (Artikolu 25). Barra minn hekk, għandha ssir dispożizzjoni biex tiġi żgurata kooperazzjoni mill-qrib bejn il-korpi tal-ugwaljanza u l-imsieħba soċjali, kif ukoll il-korp ta’ monitoraġġ, jekk dan ikun separat mill-korp tal-ugwaljanza, b’kunsiderazzjoni xierqa għall-awtonomija tal-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Il-KESE jilqa’ b’mod partikolari d-dispożizzjoni dwar riżorsi adegwati li jippermettu lill-korpi għall-ugwaljanza jwettqu l-funzjonijiet tagħhom b’mod effettiv (Artikolu 25(3)). Huwa jilqa’ wkoll ir-rekwiżit propost li jiġi nominat korp ta’ monitoraġġ biex jappoġġja l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali (Artikolu 26). Madankollu, biex jissaħħaħ aktar ir-rwol tal-korpi nazzjonali, il-proposta għandha tiżgura li l-korp ta’ monitoraġġ u l-ispettorati tax-xogħol jingħataw riżorsi adegwati biex iwettqu l-funzjonijiet tagħhom b’mod effettiv. |
| --- | --- |

4.6.2.

| 4.6.3. | Il-KESE jqis li l-kompożizzjoni tal-korp ta’ monitoraġġ għandha tinkludi l-atturi soċjali involuti fl-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali, b’mod partikolari t-trade unions u r-rappreżentanti ta’ min iħaddem, kif ukoll l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jippromovu l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-pagi ugwali. |
| --- | --- |

4.6.3.

4.7.   Dispożizzjonijiet orizzontali

| 4.7.1. | Il-KESE jqis li l-klawżola proposta tan-nonrigressjoni (Artikolu 24) tista’ tissaħħaħ aktar billi jiżdied li xejn fid-Direttiva ma għandu jiġi interpretat bħala li jirrestrinġi jew jaffetwa b’mod negattiv id-drittijiet u l-prinċipji kif rikonoxxuti, fl-oqsma tal-applikazzjoni rispettivi tagħhom, skont id-dritt tal-Unjoni jew il-liġi internazzjonali u skont ftehimiet internazzjoni li l-Unjoni jew l-Istati Membri huma parti minnhom. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | L-Artikolu 27 għandu l-għan li jiżgura li d-Direttiva mhux se taffettwa d-dritt tal-imsieħba soċjali li jinnegozjaw, jikkonkludu u jinfurzaw ftehimiet kollettivi jew jieħdu azzjoni kollettiva skont il-liġi jew il-prattika nazzjonali. Għandu jitkompla jiġi speċifikat ukoll li l-imsieħba soċjali jistgħu jintroduċu dispożizzjonijiet jew japplikaw ftehimiet kollettivi li huma aktar favorevoli għall-ħaddiema u dawk stabbiliti fid-Direttiva. |
| --- | --- |

4.7.2.

| 4.7.3. | Il-KESE jinnota li l-Artikolu 30 jippermetti l-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-imsieħba soċjali fejn huma jitolbu b’mod konġunt li jagħmlu dan, dment li r-riżultati li d-Direttiva trid tikseb ikunu ggarantiti f’kull ħin. Din id-dispożizzjoni tiżgura li d-Direttiva tippermetti mezzi differenti ta’ implimentazzjoni f’sistemi nazzjonali differenti, filwaqt li tiggarantixxi l-istess livell ta’ protezzjoni għall-ħaddiema. |
| --- | --- |

4.7.3.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  Stabbilit fl-Artikolu 119 tat-Trattat ta’ Ruma (1957) u issa jinsab fl-Artikolu 157(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE. L-Artikolu 23 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea jipprovdi li l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel trid tiġi żgurata fl-oqsma kollha, inkluża fil-paga.

1

(2)  Ara b’mod partikolari: l-Artikolu 7(a)(i) tal-Patt Internazzjonali tan-NU dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali (ICECSR), il-Konvenzjoni tal-ILO Nru 100 (1951) u l-Artikolu 4(3) tal-Karta Soċjali Ewropea tal-Kunsill tal-Ewropa (1961, riveduta fl-1996).

2

(3)  ĠU L 204, 26.7.2006, p. 23.

3

(4)  Direttiva dwar il-paga ugwali (ĠU L 45, 19.2.1975, p. 19).

4

(5)  EIGE (2020) “Gender inequalities in care and consequences for the labour market” [L-inugwaljanzi bejn il-ġeneri fil-kura u l-konsegwenzi għas-suq tax-xogħol], p. 26.

5

(6)  ĠU L 188, 12.7.2019, p. 79-93; COM(2020) 152 final, 5.3.2020 u COM(2017) 678 final, 20.11.2017.

6

(7)  Data tal-Eurostat mill-2019, Gender pay gap statistics [Statistika dwar id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi].

7

(8)  Data tal-Eurostat mill-2016, Gender overall earnings gap [Differenza fid-dħul globali bejn il-ġeneri].

8

(9)  Data tal-Eurostat mill-2018, Closing the gender pension gap? [Qed tonqos id-differenza bejn il-ġeneri fil-pensjonijiet?].

9

(10)  Eurostat (2019b) Why do people work part-time? [Għaliex in-nies jaħdmu part-time?]

10

(11)  Ara pereżempju l-ġurisprudenza tal-Kumitat ta' Esperti tal-ILO dwar l-Applikazzjoni ta' Konvenzjonijiet u Rakkomandazzjonijiet (CEACR) dwar il-Konvenzjoni Nru 100 Konvenzjoni dwar Rimunerazzjoni Ugwali (1951), id-deċiżjonijiet adottati mill-Kumitat Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (ECSR) tal-Kunsill tal-Ewropa dwar ilmenti kollettivi mressqa mill-Università tan-Nisa fl-Ewropa (UWE) kontra 15-il Stat Membru tal-UE u l-konklużjonijiet tal-ECSR dwar in-nuqqas ta' konformità mal-Artikolu 4(3) tal-Karta Soċjali Ewropea skont il-proċeduri normali ta' rappurtar

11

Konvenzjoni dwar Rimunerazzjoni Ugwali

(12)  Wenham C (2020) “The gendered impact of the COVID-19 crisis and post-crisis period” (L-impatt abbażi tal-ġeneru tal-kriżi COVID-19 u l-perjodu ta’ wara l-kriżi), il-Parlament Ewropew; Eurofound (2020) “Women and labour market equality: Has COVID-19 rolled back recent gains?” (In-nisa u l-ugwaljanza fis-suq tax-xogħol: Il-COVID-19 mexxiet lura l-kisbiet riċenti?); il-Kummissjoni Ewropea, rapport tal-2021 dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fl-UE.

12

“The gendered impact of the COVID-19 crisis and post-crisis period

“Women and labour market equality: Has COVID-19 rolled back recent gains?”

rapport tal-2021 dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fl-UE.

(13)  Skont ir-Rapport tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2006/54/KE, COM(2013) 861 final, u l-evalwazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti fid-Direttiva 2006/54/KE li timplimenta l-prinċipju tat-Trattat dwar “paga ugwali għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali” (SWD(2020) 50 final).

13

(14)  Valutazzjoni tal-Impatt li takkumpanja l-proposta, paġna 116.

14

(15)  COM(2013) 861 final; SWD(2020) 50 final.

15

(16)  ĠU L 69, 8.3.2014, p. 112.

16

(17)  COM(2017) 671 final.

17

(18)  Veldman A (2017) “Pay Transparency in the EU: A legal analysis of the situation in the EU Member States, Iceland, Liechtenstein and Norway” (It-trasparenza fil-pagi fl-UE: Analiżi legali tas-sitwazzjoni fl-Istati Membri tal-UE, l-Iżlanda, il-Liechtenstein u n-Norveġja”, il-Lussemburgu, l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea).

18

“Pay Transparency in the EU: A legal analysis of the situation in the EU Member States, Iceland, Liechtenstein and Norway”

(19)  Riżoluzzjoni tal-PE, 30.1.2020.

19

(20)  Riżoluzzjoni tal-PE, 21.1.2021.

20

(21)  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 26; ĠU C 240, 16.7.2019, p. 3; ĠU C 364, 28.10.2020, p. 77.

21

(22)  ĠU C 364, 28.10.2020, p. 77.

22

(23)  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 26.

23

(24)  Premessa 11 tal-proposta.

24

(25)  Id-Direttiva tal-Kunsill 2000/43/KE tad-29 ta’ Ġunju 2000 li timplimenta l-prinċipju tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrespettivament mill-oriġini tar-razza jew etniċità (ĠU L 180, 19.7.2000, p. 22) u d-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas-27 ta’ Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (ĠU L 303, 2.12.2000, p. 16).

25

(26)  Il-ġurisprudenza tal-Kumitat tal-ILO dwar il-Libertà ta’ Assoċjazzjoni (CFA) u tal-Kumitat ta’ Esperti dwar l-Applikazzjoni ta’ Konvenzjonijiet u Rakkomandazzjonijiet (CEACR) hija ċara li l-prerogattivi tat-trade unions ma jistgħux jiġu evitati jew jinfetħu għal organizzazzjonijiet, assoċjazzjonijiet jew (gruppi ta’) ħaddiema individwali (magħżula minn min iħaddem) oħrajn. Ara b’mod partikolari l-ġabra tal-każistika CFA tal-ILO (§ § 1214, 1222-1230, 1234, 1342-1349) u l-Istħarriġ Ġenerali tas-CEACR tal-2012, pp. 96-97.

26

(27)  Pereżempju, jista’ jiġi speċifikat li “ħiliet” jinkludu ħiliet interpersonali, “sforz” jinkludi mhux biss sforz fiżiku, iżda wkoll dak mentali u psikosoċjali, jew li “n-natura tal-kompiti” tinkludi appoġġ emozzjonali. Gwida aktar dettaljata dwar it-tipi ta’ kriterji u sottokriterji li għandhom jintużaw biex jiġi ddeterminat il-valur tax-xogħol hija pprovduta fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja d-dokument għar-Rapport tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2006/54/KE, SWD(2013) 512 final, 16 ta’ Diċembru 2013.

27

(28)  ILO (2018) Global wage report 2018/2019: what lies behind gender pay gaps [Rapport Dinji dwar il-Pagi 2018/2019: x’hemm wara d-differenzi bejn il-ġeneri fil-pagi), Geneva, ILO, p. 75.

28

(29)  L-evidenza tissuġġerixxi li, pereżempju, in-nisa għandhom it-tendenza li jevitaw in-negozjati dwar is-salarji u li l-irġiel ikollhom aktar suċċess min-nisa fin-negozjati dwar l-eżiti tas-suq tax-xogħol. Ara M Recalde u L Vesterlund, “Gender Differences in Negotiation and Policy for Improvement” (Id-Differenzi bejn il-Ġeneri fin-Negozjar u l-Politika għat-Titjib), dokument ta’ ħidma mill-Uffiċċju Nazzjonali għar-Riċerka Ekonomika tal-Istati Uniti (fuq: https://www.nber.org/papers/w28183); A Leibbrandt and JA List, “Do Women Avoid Salary Negotiations? Evidence from a Large Scale, Natural Field Experiment” ((In-nisa jevitaw in-negozjati dwar is-salarji? Evidenza minn Esperiment fuq Skala Kbira u Naturali fuq il-Post), dokument ta’ ħidma mill-Uffiċċju Nazzjonali għar-Riċerka Ekonomika tal-Istati Uniti (fuq: https://www.nber.org/papers/w18511).

29

Gender Differences in Negotiation and Policy for Improvement”

Do Women Avoid Salary Negotiations? Evidence from a Large Scale, Natural Field Experiment

(30)  Ara l-Valutazzjoni tal-Impatt, paġni 17-18 u, pereżempju; Chamberlain, A., “Is Salary Transparency More Than a Trend?” (It-trasparenza fis-salarji hija aktar minn xejra?), Rapport dwar ir-Riċerka Ekonomika ta’ Glassdoor, 2015; Wall, A., “Pay openness movement: Is it merited? “Does it influence more desirable employee outcomes than pay secrecy?” ((Il-moviment dwar it-trasparenza dwar is-salarji: Hija meritata? Din tinfluwenza aktar ir-riżultati mixtieqa tal-impjegati mis-segretezza tal-pagi?), Organization Management Journal, 2018.

30

“Is Salary Transparency More Than a Trend?”

“Pay openness movement: Is it merited? “Does it influence more desirable employee outcomes than pay secrecy?”

Organization Management Journal

(31)  L-SMEs jirrappreżentaw madwar żewġ terzi tal-impjiegi fl-UE, u 99,8 % tal-intrapriżi kollha, Statistika dwar l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju.

31

(32)  Studju tal-EIGE (2020) “Gender inequalities in care and consequences for the labour market” [L-inugwaljanzi bejn il-ġeneri fil-kura u l-konsegwenzi għas-suq tax-xogħol], p. 29.

32

(33)  Rakkomandazzjoni 4.

33

(34)  Il-Valutazzjoni tal-Impatt tal-Kummissjoni tissuġġerixxi spejjeż medji addizzjonali ta’ bejn minimu ta’ EUR 379-EUR 508 u massimu ta’ EUR 721-EUR 890 għall-ewwel sena, bl-ispejjeż jonqsu għas-snin ta’ wara: Valutazzjoni tal-Impatt, SWD(2021) 41 final, p. 59. Ara wkoll il-Eurofound (2020), “Measures to promote gender pay transparency in companies: How much do they cost and what are their benefits and opportunities?” (Miżuri li jippromovu t-trasparenza bejn il-ġeneri fil-pagi fil-kumpaniji: Kemm jiswew u x’inhuma l-benefiċċji u l-opportunitajiet tagħhom?) Dokument ta’ ħidma tal-Eurofound, WPEF20021.

34

“Measures to promote gender pay transparency in companies: How much do they cost and what are their benefits and opportunities?”

(35)  Spiża medja ta’ bejn minimu ta’ EUR 1 180–EUR 1 724 u massimu ta’ EUR 1 911–EUR 2 266, mistennija li tonqos bi kwalunkwe valutazzjoni sussegwenti: Valutazzjoni tal-Impatt, (SWD(2021) 41 final, p. 61).

35

(36)  Ir-Regolament (UE) 2016/679 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-27 ta’ April 2016 dwar il-protezzjoni tal-persuni fiżiċi fir-rigward tal-ipproċessar ta’ data personali u dwar il-moviment liberu ta' tali data, u li jħassar id-Direttiva 95/46/KE (Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data) (ĠU L 119, 4.5.2016, p. 1).

36

data

data

Data

(37)  Premessa 31 tal-proposta.

37

(38)  Premessa 31 tal-proposta.

38

(39)  Foubert P. (2017). Ara wkoll Benedi Lahuerta S. (2018).

39

---

ANNESS

L-emendi li ġejjin inċaħdu waqt id-diskussjoni iżda rċevew aktar minn kwart tal-voti (Artikolu 43(2) tar-Regoli ta’ Proċedura):

Punt 3.1 ġdid

Żid punt ġdid wara punt 3.1

| | 3.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) huwa sostenitur sod tal-prinċipju ta’ paga ugwali bejn l-irġiel u n-nisa għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali u jirrikonoxxih bħala wieħed mid-drittijiet u l-prinċipji fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-KESE jappoġġja wkoll l-objettiv tal-Kummissjoni li tnaqqas id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi u li tkompli tippromovi l-prinċipju tal-paga ugwali. Madankollu, sabiex tiġi indirizzata d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, il-kawżi ewlenin tad-differenza jridu jiġu vvalutati bir-reqqa u identifikati b’mod korrett. Il-KESE jemmen li l-proposta tal-Kummissjoni dwar id-direttiva dwar it-trasparenza fil-pagi
   (1)

  tonqos milli tirrikonoxxi kif xieraq il-fatturi ewlenin wara d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi bħas-segregazzjoni orizzontali u vertikali tas-suq tax-xogħol, b’segwitu għal għażliet edukattivi u professjonali individwali, xogħol full-time fil-konfront ta’ xogħol part-time kif ukoll restrizzjonijiet b’rabta mal-kura mhux bi ħlas kif ukoll ir-rwol tal-inċentivi tat-taxxa. Għalhekk, minflok il-miżuri proposti dwar it-trasparenza fil-pagi, hemm miżuri aktar effiċjenti u proporzjonati mil-leġiżlazzjoni vinkolanti tal-UE biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li l-piżijiet u l-ispejjeż amministrattivi għall-kumpaniji, b’mod partikolari l-SMEs, ma jiżdidux. Il-KESE jenfasizza li l-istrutturi tal-pagi u l-iffissar tal-pagi huma parti essenzjali tan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri u l-imsieħba soċjali. Il-KESE jqis li d-direttiva proposta
   (2)

  tonqos milli tirrispetta bis-sħiħ il-kompetenzi tal-formazzjoni tal-pagi nazzjonali u milli tqis b’mod suffiċjenti l-mudelli diversi tar-relazzjonijiet soċjali u industrijali nazzjonali jew is-sistemi ġudizzjarji u t-tradizzjonijiet legali fl-Istati Membri. Barra minn hekk, ma tingħata l-ebda kunsiderazzjoni għall-fatt li l-formazzjoni tal-pagi hija msawra wkoll mid-domanda u l-provvista simultanja tal-ħiliet fis-suq tax-xogħol kif ukoll mir-riżorsi disponibbli. Għalhekk, il-KESE jikkonkludi li l-proposta tal-Kummissjoni dwar it-trasparenza fil-pagi hija sproporzjonata u tmur kontra l-prinċipju tas-sussidjarjetà. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra mill-ġdid jew tirrevedi l-proposta tagħha u l-koleġiżlaturi huma mistiedna jqisu u jindirizzaw dan it-tħassib fil-passi li jmiss tal-proċess leġiżlattiv. |
| --- | --- | --- |

3.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) huwa sostenitur sod tal-prinċipju ta’ paga ugwali bejn l-irġiel u n-nisa għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali u jirrikonoxxih bħala wieħed mid-drittijiet u l-prinċipji fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-KESE jappoġġja wkoll l-objettiv tal-Kummissjoni li tnaqqas id-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi u li tkompli tippromovi l-prinċipju tal-paga ugwali. Madankollu, sabiex tiġi indirizzata d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, il-kawżi ewlenin tad-differenza jridu jiġu vvalutati bir-reqqa u identifikati b’mod korrett. Il-KESE jemmen li l-proposta tal-Kummissjoni dwar id-direttiva dwar it-trasparenza fil-pagi
   (1)

  tonqos milli tirrikonoxxi kif xieraq il-fatturi ewlenin wara d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi bħas-segregazzjoni orizzontali u vertikali tas-suq tax-xogħol, b’segwitu għal għażliet edukattivi u professjonali individwali, xogħol full-time fil-konfront ta’ xogħol part-time kif ukoll restrizzjonijiet b’rabta mal-kura mhux bi ħlas kif ukoll ir-rwol tal-inċentivi tat-taxxa. Għalhekk, minflok il-miżuri proposti dwar it-trasparenza fil-pagi, hemm miżuri aktar effiċjenti u proporzjonati mil-leġiżlazzjoni vinkolanti tal-UE biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li l-piżijiet u l-ispejjeż amministrattivi għall-kumpaniji, b’mod partikolari l-SMEs, ma jiżdidux. Il-KESE jenfasizza li l-istrutturi tal-pagi u l-iffissar tal-pagi huma parti essenzjali tan-negozjar kollettiv u d-djalogu soċjali li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri u l-imsieħba soċjali. Il-KESE jqis li d-direttiva proposta
   (2)

  tonqos milli tirrispetta bis-sħiħ il-kompetenzi tal-formazzjoni tal-pagi nazzjonali u milli tqis b’mod suffiċjenti l-mudelli diversi tar-relazzjonijiet soċjali u industrijali nazzjonali jew is-sistemi ġudizzjarji u t-tradizzjonijiet legali fl-Istati Membri. Barra minn hekk, ma tingħata l-ebda kunsiderazzjoni għall-fatt li l-formazzjoni tal-pagi hija msawra wkoll mid-domanda u l-provvista simultanja tal-ħiliet fis-suq tax-xogħol kif ukoll mir-riżorsi disponibbli. Għalhekk, il-KESE jikkonkludi li l-proposta tal-Kummissjoni dwar it-trasparenza fil-pagi hija sproporzjonata u tmur kontra l-prinċipju tas-sussidjarjetà. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra mill-ġdid jew tirrevedi l-proposta tagħha u l-koleġiżlaturi huma mistiedna jqisu u jindirizzaw dan it-tħassib fil-passi li jmiss tal-proċess leġiżlattiv.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 90 |
| --- | --- |
| Kontra: | 109 |
| Astensjonijiet: | 18 |

Favur:

90

Kontra:

109

Astensjonijiet:

18

Punt 3.2

Ibdel it-test kif ġej:

| | 3.2. | Il-KESE jirrikonoxxi li
  jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li għandha l-għan li tagħmilha aktar faċli għall-ħaddiema biex jinfurzaw il-prinċipju ta’ paga ugwali meta jqisu li kienu vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi, sabiex tikkontribwixxi għal trasparenza akbar fl-istrutturi tal-pagi u ssaħħaħ ir-rwol tal-korpi nazzjonali fl-infurzar ta’ dan il-prinċipju. |
| --- | --- | --- |

3.2.

Il-KESE jirrikonoxxi li
  jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li għandha l-għan li tagħmilha aktar faċli għall-ħaddiema biex jinfurzaw il-prinċipju ta’ paga ugwali meta jqisu li kienu vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi, sabiex tikkontribwixxi għal trasparenza akbar fl-istrutturi tal-pagi u ssaħħaħ ir-rwol tal-korpi nazzjonali fl-infurzar ta’ dan il-prinċipju.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 85 |
| --- | --- |
| Kontra: | 131 |
| Astensjonijiet: | 17 |

Favur:

85

Kontra:

131

Astensjonijiet:

17

Punt 3.3 (marbut mal-punt 1.3)

Ibdel it-test kif ġej:

| | 3.3. | Madankollu, il-KESE jqis li l-proposta għandha tissaħħaħ il-possibbiltà li l-Istati Membri jakkomodaw il-mudelli tar-relazzjonijiet industrijali tagħhom
  f’diversi aspetti, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji li għandhom jintużaw biex jiġu ddeterminati l-valur tax-xogħol u l-kopertura ta’ wħud mill-obbligi ewlenin ta’ trasparenza, kif ukoll ir-rwol tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar kollettiv fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali, l-imsieħba soċjali huma fl-aħjar pożizzjoni biex jivvalutaw mill-ġdid il-valur tal-ħiliet u l-professjonijiet (3)
  . Huwa mħasseb li, inkella, il-benefiċċji tal-miżuri proposti se jkunu limitati għal ħafna ħaddiema, u l-miżuri mhux se jikkontribwixxu biżżejjed għall-bidliet sistemiċi meħtieġa biex jeliminaw id-diskriminazzjoni fil-pagi u l-preġudizzju bejn il-ġeneri fl-istrutturi tal-pagi. |
| --- | --- | --- |

3.3.

Madankollu, il-KESE jqis li l-proposta għandha tissaħħaħ il-possibbiltà li l-Istati Membri jakkomodaw il-mudelli tar-relazzjonijiet industrijali tagħhom
  f’diversi aspetti, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji li għandhom jintużaw biex jiġu ddeterminati l-valur tax-xogħol u l-kopertura ta’ wħud mill-obbligi ewlenin ta’ trasparenza, kif ukoll ir-rwol tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar kollettiv fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali, l-imsieħba soċjali huma fl-aħjar pożizzjoni biex jivvalutaw mill-ġdid il-valur tal-ħiliet u l-professjonijiet (3)
  . Huwa mħasseb li, inkella, il-benefiċċji tal-miżuri proposti se jkunu limitati għal ħafna ħaddiema, u l-miżuri mhux se jikkontribwixxu biżżejjed għall-bidliet sistemiċi meħtieġa biex jeliminaw id-diskriminazzjoni fil-pagi u l-preġudizzju bejn il-ġeneri fl-istrutturi tal-pagi.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 90 |
| --- | --- |
| Kontra: | 138 |
| Astensjonijiet: | 17 |

Favur:

90

Kontra:

138

Astensjonijiet:

17

Punt 4.2.4

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.2.4. | Il-KESE jilqa’
  għandu kritika u mistoqsjiet dwar l-introduzzjoni tal-għażla li jintuża komparatur ipotetiku jew evidenza oħra li tippermetti li tiġi preżunta d-diskriminazzjoni allegata, fejn ma jista’ jiġi stabbilit l-ebda komparatur reali. Dan se jgħin lill-ħaddiema f’postijiet tax-xogħol li jkunu segregati ħafna skont il-ġeneru biex juru diskriminazzjoni fejn din tkun teżisti, anke jekk ma jkun hemm l-ebda komparatur reali. Huwa partikolarment importanti li jiġi żgurat li l-ħaddiema nisa f’postijiet tax-xogħol segregati ħafna skont il-ġeneru jkunu jistgħu jippreżentaw pretensjonijiet għal paga ugwali, peress li l-evidenza tissuġġerixxi li hemm korrelazzjoni bejn il-livell ta’ femminizzazzjoni ta’ post tax-xogħol u paga aktar baxxa — jiġifieri, aktar ma jkun għoli l-proporzjon tan-nisa, aktar tkun baxxa l-paga
   (4)
  . Mhuwiex ċar kif dan jaħdem fil-prattika, u dan joħloq inċertezza legali għall-kumpaniji. Jinjora wkoll l-iżviluppi dinamiċi f’kumpanija, fejn aspetti li għandhom impatt fuq il-pagi, bħas-sitwazzjoni ekonomika ġenerali (il-prestazzjoni ekonomika, il-kompetittività, il-produttività, id-domanda), kif ukoll il-kompiti tax-xogħol u l-organizzazzjoni, jinbidlu b’mod kostanti. Il-KESE jemmen li d-diskriminazzjoni potenzjali fil-pagi għandha dejjem tiġi vvalutata b’rabta mal-impjegati f’kumpanija partikolari f’pożizzjonijiet komparabbli. Barra minn hekk, il-KESE jirrimarka li l-formazzjoni tal-pagi hija fil-biċċa l-kbira prerogattiva ta’ negozjar (kollettiv) u soġġetta għal parir professjonali dettaljat u m’għandhiex tiġi regolata. Il-pagi huma ffurmati fis-suq tax-xogħol biex il-ħaddiema jitħallsu għall-kompiti mwettqa, u biex jirriflettu elementi oġġettivi u l-prestazzjoni tal-ħaddiema. Il-pagi huma stabbiliti bħala parti minn relazzjoni kuntrattwali bejn żewġ partijiet privati jew permezz ta’ ftehim kollettiv. Id-Direttiva għandha tirrispetta dawn l-aspetti u l-istrutturi tal-istabbiliment tal-pagi. |
| --- | --- | --- |

4.2.4.

Il-KESE jilqa’
  għandu kritika u mistoqsjiet dwar l-introduzzjoni tal-għażla li jintuża komparatur ipotetiku jew evidenza oħra li tippermetti li tiġi preżunta d-diskriminazzjoni allegata, fejn ma jista’ jiġi stabbilit l-ebda komparatur reali. Dan se jgħin lill-ħaddiema f’postijiet tax-xogħol li jkunu segregati ħafna skont il-ġeneru biex juru diskriminazzjoni fejn din tkun teżisti, anke jekk ma jkun hemm l-ebda komparatur reali. Huwa partikolarment importanti li jiġi żgurat li l-ħaddiema nisa f’postijiet tax-xogħol segregati ħafna skont il-ġeneru jkunu jistgħu jippreżentaw pretensjonijiet għal paga ugwali, peress li l-evidenza tissuġġerixxi li hemm korrelazzjoni bejn il-livell ta’ femminizzazzjoni ta’ post tax-xogħol u paga aktar baxxa — jiġifieri, aktar ma jkun għoli l-proporzjon tan-nisa, aktar tkun baxxa l-paga
   (4)
  . Mhuwiex ċar kif dan jaħdem fil-prattika, u dan joħloq inċertezza legali għall-kumpaniji. Jinjora wkoll l-iżviluppi dinamiċi f’kumpanija, fejn aspetti li għandhom impatt fuq il-pagi, bħas-sitwazzjoni ekonomika ġenerali (il-prestazzjoni ekonomika, il-kompetittività, il-produttività, id-domanda), kif ukoll il-kompiti tax-xogħol u l-organizzazzjoni, jinbidlu b’mod kostanti. Il-KESE jemmen li d-diskriminazzjoni potenzjali fil-pagi għandha dejjem tiġi vvalutata b’rabta mal-impjegati f’kumpanija partikolari f’pożizzjonijiet komparabbli. Barra minn hekk, il-KESE jirrimarka li l-formazzjoni tal-pagi hija fil-biċċa l-kbira prerogattiva ta’ negozjar (kollettiv) u soġġetta għal parir professjonali dettaljat u m’għandhiex tiġi regolata. Il-pagi huma ffurmati fis-suq tax-xogħol biex il-ħaddiema jitħallsu għall-kompiti mwettqa, u biex jirriflettu elementi oġġettivi u l-prestazzjoni tal-ħaddiema. Il-pagi huma stabbiliti bħala parti minn relazzjoni kuntrattwali bejn żewġ partijiet privati jew permezz ta’ ftehim kollettiv. Id-Direttiva għandha tirrispetta dawn l-aspetti u l-istrutturi tal-istabbiliment tal-pagi.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 69 |
| --- | --- |
| Kontra: | 114 |
| Astensjonijiet: | 15 |

Favur:

69

Kontra:

114

Astensjonijiet:

15

Punt 4.3.5

Ħassar il-punt:

| | 4.3.5. | Il-limitazzjoni tar-rekwiżit li jsir rapport dwar id-differenzi fil-pagi fi ħdan l-organizzazzjoni għal min iħaddem mill-inqas 250 ħaddiem (Artikolu 8(1)), li jeżenta l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) kollha, tfisser li madwar terz biss tal-ħaddiema kollha fl-UE jistgħu jibbenefikaw minn din il-miżura
   (5)

  . Barra minn hekk, in-nisa huma rrappreżentati żżejjed f’kumpaniji żgħar
   (6)

  , li jfisser li proporzjon saħansitra iżgħar ta’ ħaddiema nisa se jibbenefikaw minn din il-miżura. Dan il-limitu huwa pass lura mir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014, li tissuġġerixxi rekwiżiti ta’ rappurtar għal min iħaddem mill-inqas 50 impjegat
   (7). |
| --- | --- | --- |

4.3.5.

Il-limitazzjoni tar-rekwiżit li jsir rapport dwar id-differenzi fil-pagi fi ħdan l-organizzazzjoni għal min iħaddem mill-inqas 250 ħaddiem (Artikolu 8(1)), li jeżenta l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) kollha, tfisser li madwar terz biss tal-ħaddiema kollha fl-UE jistgħu jibbenefikaw minn din il-miżura
   (5)

  . Barra minn hekk, in-nisa huma rrappreżentati żżejjed f’kumpaniji żgħar
   (6)

  , li jfisser li proporzjon saħansitra iżgħar ta’ ħaddiema nisa se jibbenefikaw minn din il-miżura. Dan il-limitu huwa pass lura mir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014, li tissuġġerixxi rekwiżiti ta’ rappurtar għal min iħaddem mill-inqas 50 impjegat
   (7).

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 81 |
| --- | --- |
| Kontra: | 125 |
| Astensjonijiet: | 13 |

Favur:

81

Kontra:

125

Astensjonijiet:

13

Punt 6 (marbut mal-punt 1.5)

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.3.6. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-SMEs jista’ jkollhom aktar riżorsi aktar limitati biex jikkonformaw mal-obbligi l-ġodda tagħhom billi sikwit ikunu neqsin minn persunal tar-riżorsi umani. Il-proposta għandha tkun sensittiva għat-tħassib dwar piżijiet addizzjonali fuq l-SMEs, b’mod partikolari minħabba s-sinifikat li dawn jista’ jkollhom fil-proċess ta’ rkupru ta’ wara l-pandemija, li jista’ jkun għadu għaddej wara d-dħul fis-seħħ tad-Direttiva proposta. Madankollu, il-
  Il-Kummissjoni tivvaluta li l-ispejjeż tal-produzzjoni tar-rapporti se jkunu moderati (8)
  , madankollu tissottovaluta l-konsegwenzi finanzjarji globali għal min iħaddem. Fil-fatt, l-ispejjeż totali ma jistgħux jiġu vvalutati minn qabel iżda se jiddependu fuq l-ispiża tal-produzzjoni ta’ tipi ġodda ta’ data u kumpilazzjonijiet statistiċi, l-għadd ta’ tilwim, il-problemi tal-applikazzjoni fil-prattika u l-effetti fuq il-formazzjoni tal-pagi u l-ftehimiet kollettivi. Għalhekk, eżenzjoni kompleta ta’ dawk kollha li jħaddmu inqas minn 250 impjegat għandha tiġi appoġġjata
  mhijiex iġġustifikata, iżda regoli speċjali fil-livell nazzjonali għall-SMEs jistgħu jkunu adegwati. Għalhekk, l-Istati Membri għandhom jitħallew jistabbilixxu limiti xierqa. |
| --- | --- | --- |

4.3.6.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-SMEs jista’ jkollhom aktar riżorsi aktar limitati biex jikkonformaw mal-obbligi l-ġodda tagħhom billi sikwit ikunu neqsin minn persunal tar-riżorsi umani. Il-proposta għandha tkun sensittiva għat-tħassib dwar piżijiet addizzjonali fuq l-SMEs, b’mod partikolari minħabba s-sinifikat li dawn jista’ jkollhom fil-proċess ta’ rkupru ta’ wara l-pandemija, li jista’ jkun għadu għaddej wara d-dħul fis-seħħ tad-Direttiva proposta. Madankollu, il-
  Il-Kummissjoni tivvaluta li l-ispejjeż tal-produzzjoni tar-rapporti se jkunu moderati (8)
  , madankollu tissottovaluta l-konsegwenzi finanzjarji globali għal min iħaddem. Fil-fatt, l-ispejjeż totali ma jistgħux jiġu vvalutati minn qabel iżda se jiddependu fuq l-ispiża tal-produzzjoni ta’ tipi ġodda ta’ data u kumpilazzjonijiet statistiċi, l-għadd ta’ tilwim, il-problemi tal-applikazzjoni fil-prattika u l-effetti fuq il-formazzjoni tal-pagi u l-ftehimiet kollettivi. Għalhekk, eżenzjoni kompleta ta’ dawk kollha li jħaddmu inqas minn 250 impjegat għandha tiġi appoġġjata
  mhijiex iġġustifikata, iżda regoli speċjali fil-livell nazzjonali għall-SMEs jistgħu jkunu adegwati. Għalhekk, l-Istati Membri għandhom jitħallew jistabbilixxu limiti xierqa.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 90 |
| --- | --- |
| Kontra: | 121 |
| Astensjonijiet: | 13 |

Favur:

90

Kontra:

121

Astensjonijiet:

13

Punt 4.3.7

Ħassar il-punt:

| | 4.3.7. | Regoli speċjali li jnaqqsu l-frekwenza meħtieġa ta’ rappurtar għal intrapriżi iżgħar inaqqsu l-ispejjeż, filwaqt li jirrikjedu lil min iħaddem jidentifika u jelimina d-differenzi fil-pagi għall-benefiċċju tal-ħaddiema. Il-limitu għall-obbligi ta’ rappurtar m’għandux ikun ogħla minn 50 ħaddiem, iżda l-frekwenza tar-rappurtar għal intrapriżi b’aktar minn 50 ħaddiem iżda inqas minn 250 ħaddiem tista’ titnaqqas. |
| --- | --- | --- |

4.3.7.

Regoli speċjali li jnaqqsu l-frekwenza meħtieġa ta’ rappurtar għal intrapriżi iżgħar inaqqsu l-ispejjeż, filwaqt li jirrikjedu lil min iħaddem jidentifika u jelimina d-differenzi fil-pagi għall-benefiċċju tal-ħaddiema. Il-limitu għall-obbligi ta’ rappurtar m’għandux ikun ogħla minn 50 ħaddiem, iżda l-frekwenza tar-rappurtar għal intrapriżi b’aktar minn 50 ħaddiem iżda inqas minn 250 ħaddiem tista’ titnaqqas.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 82 |
| --- | --- |
| Kontra: | 127 |
| Astensjonijiet: | 18 |

Favur:

82

Kontra:

127

Astensjonijiet:

18

Punt 4.3.8

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.3.8. | “Hemm tħassib simili fir-rigward ta
  Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ukoll il-limitazzjoni tar-rekwiżit li ssir valutazzjoni konġunta lil min iħaddem mill-inqas 250 ħaddiem (Artikolu 9). L-ispejjeż għall-produzzjoni ta’ valutazzjoni konġunta huma stmati li huma kemxejn ogħla milli għar-rapporti (9)
  , iżda xorta waħda ma
  u għalhekk jiġġustifikawx eżenzjoni sħiħa għal min iħaddem inqas minn 250 ħaddiem. Regoli speċjali għall-SMEs fil-livell nazzjonali jistgħu jiġu ġġustifikati. |
| --- | --- | --- |

4.3.8.

“Hemm tħassib simili fir-rigward ta
  Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ukoll il-limitazzjoni tar-rekwiżit li ssir valutazzjoni konġunta lil min iħaddem mill-inqas 250 ħaddiem (Artikolu 9). L-ispejjeż għall-produzzjoni ta’ valutazzjoni konġunta huma stmati li huma kemxejn ogħla milli għar-rapporti (9)
  , iżda xorta waħda ma
  u għalhekk jiġġustifikawx eżenzjoni sħiħa għal min iħaddem inqas minn 250 ħaddiem. Regoli speċjali għall-SMEs fil-livell nazzjonali jistgħu jiġu ġġustifikati.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 82 |
| --- | --- |
| Kontra: | 130 |
| Astensjonijiet: | 20 |

Favur:

82

Kontra:

130

Astensjonijiet:

20

Punt 4.3.9

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.3.9. | L-Istati Membri għandhom ikunu meħtieġa jipprovdu appoġġ, taħriġ u assistenza teknika lil min iħaddem, b’mod partikolari lill-SMEs, u jinċentivawhom jieħdu miżuri volontarji
  biex jikkonformaw mal-obbligi tagħhom ta’ trasparenza fil-pagi, inkluż billi jiżviluppaw għodod u metodoloġiji għall-kalkolu tad-differenzi fil-pagi. L-Istati Membri għandhom, kull fejn ikun possibbli u xieraq, jagħmlu użu wkoll mill-possibbiltà fl-Artikolu 8(4) li jiġbru informazzjoni dwar id-differenzi fil-pagi fost l-organizzazzjonijiet infushom, b’mod partikolari fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju. |
| --- | --- | --- |

4.3.9.

L-Istati Membri għandhom ikunu meħtieġa jipprovdu appoġġ, taħriġ u assistenza teknika lil min iħaddem, b’mod partikolari lill-SMEs, u jinċentivawhom jieħdu miżuri volontarji
  biex jikkonformaw mal-obbligi tagħhom ta’ trasparenza fil-pagi, inkluż billi jiżviluppaw għodod u metodoloġiji għall-kalkolu tad-differenzi fil-pagi. L-Istati Membri għandhom, kull fejn ikun possibbli u xieraq, jagħmlu użu wkoll mill-possibbiltà fl-Artikolu 8(4) li jiġbru informazzjoni dwar id-differenzi fil-pagi fost l-organizzazzjonijiet infushom, b’mod partikolari fir-rigward tal-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 91 |
| --- | --- |
| Kontra: | 130 |
| Astensjonijiet: | 15 |

Favur:

91

Kontra:

130

Astensjonijiet:

15

Punt 4.4.4

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.4.4. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-proposta żżid il-possibbiltajiet għall-impjegati biex jinfurzaw id-drittijiet tagħhom fir-rigward tal-prinċipju ta’ paga ugwali. Il-kapaċità tat-trade unions u tar-rappreżentanti tal-ħaddiema li jaġixxu f’isem il-ħaddiema jenħtieġ li dejjem tkun taħt il-kundizzjoni ta’ mandat ċar mill-ħaddiem u jenħtieġ li sseħħ f’konformità mal-liġi u l-prattika nazzjonali kif ukoll mas-sistemi ta’ relazzjonijiet industrijali. Id-dritt li tintalab informazzjoni dwar il-livelli tal-pagi, imqassma skont il-ġeneru, għall-kategoriji tal-ħaddiema jenħtieġ li ma jingħatax awtomatikament, iżda jenħtieġ li dejjem ikun iġġustifikat fuq bażi ta’ każ b’każ u b’mandat mill-ħaddiem.
  Għandha tissaħħaħ il-kapaċità tar-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema li jaġixxu f’isem il-ħaddiema, inkluż billi r-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema jingħataw id-dritt li jitolbu informazzjoni dwar il-livelli tal-pagi, imqassma skont il-ġeneru, għal kategoriji ta’ ħaddiema. Din l-informazzjoni tippermetti lir-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema jidentifikaw id-diskriminazzjoni fil-pagi u jaġixxu biex jindirizzwha, inkluż permezz ta’ negozjar kollettiv. |
| --- | --- | --- |

4.4.4.

Il-KESE jilqa’ l-fatt li l-proposta żżid il-possibbiltajiet għall-impjegati biex jinfurzaw id-drittijiet tagħhom fir-rigward tal-prinċipju ta’ paga ugwali. Il-kapaċità tat-trade unions u tar-rappreżentanti tal-ħaddiema li jaġixxu f’isem il-ħaddiema jenħtieġ li dejjem tkun taħt il-kundizzjoni ta’ mandat ċar mill-ħaddiem u jenħtieġ li sseħħ f’konformità mal-liġi u l-prattika nazzjonali kif ukoll mas-sistemi ta’ relazzjonijiet industrijali. Id-dritt li tintalab informazzjoni dwar il-livelli tal-pagi, imqassma skont il-ġeneru, għall-kategoriji tal-ħaddiema jenħtieġ li ma jingħatax awtomatikament, iżda jenħtieġ li dejjem ikun iġġustifikat fuq bażi ta’ każ b’każ u b’mandat mill-ħaddiem.
  Għandha tissaħħaħ il-kapaċità tar-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema li jaġixxu f’isem il-ħaddiema, inkluż billi r-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema jingħataw id-dritt li jitolbu informazzjoni dwar il-livelli tal-pagi, imqassma skont il-ġeneru, għal kategoriji ta’ ħaddiema. Din l-informazzjoni tippermetti lir-rappreżentanti tat-trade unions/tal-ħaddiema jidentifikaw id-diskriminazzjoni fil-pagi u jaġixxu biex jindirizzwha, inkluż permezz ta’ negozjar kollettiv.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 88 |
| --- | --- |
| Kontra: | 127 |
| Astensjonijiet: | 11 |

Favur:

88

Kontra:

127

Astensjonijiet:

11

Punt 4.5.5 ġdid

Żid punt ġdid wara punt 4.5.4:

| | 4.5.5. | Il-KESE jenfasizza li kwalunkwe forma ta’ diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru għandha tiġi kkoreġuta. Madankollu, hemm tħassib li r-rekwiżit ta’ kumpens sħiħ, kif imsemmi fl-Artikolu 14, jikkawża kemm inċertezza legali kif ukoll diffikultajiet prattiċi rigward, fost l-oħrajn, il-perjodu li għalih jitħallas tali kumpens. Il-kundizzjonijiet speċifiċi biex jintalab u jinkiseb tali kumpens jew riparazzjoni għandhom għalhekk jiġu speċifikati fil-livell nazzjonali. |
| --- | --- | --- |

4.5.5.

Il-KESE jenfasizza li kwalunkwe forma ta’ diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru għandha tiġi kkoreġuta. Madankollu, hemm tħassib li r-rekwiżit ta’ kumpens sħiħ, kif imsemmi fl-Artikolu 14, jikkawża kemm inċertezza legali kif ukoll diffikultajiet prattiċi rigward, fost l-oħrajn, il-perjodu li għalih jitħallas tali kumpens. Il-kundizzjonijiet speċifiċi biex jintalab u jinkiseb tali kumpens jew riparazzjoni għandhom għalhekk jiġu speċifikati fil-livell nazzjonali.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 89 |
| --- | --- |
| Kontra: | 127 |
| Astensjonijiet: | 20 |

Favur:

89

Kontra:

127

Astensjonijiet:

20

Punt 4.5.6 ġdid

Żid punt ġdid wara punt 4.5.5:

| | 4.5.6. | Il-KESE jinnota li d-dispożizzjoni fl-Artikolu 16(2) dwar ċirkostanzi addizzjonali li fihom l-oneru tal-prova jgħaddi għand l-impjegatur, jiġifieri meta impjegatur ikun naqas milli jikkonforma mal-obbligi tat-trasparenza stabbiliti fl-Artikoli 5 sa 9, jista’ jkollha konsegwenzi estensivi jekk tiġi applikata strettament. Għalhekk għandu jitħalla f’idejn l-Istati Membri li jiddeterminaw ir-regoli evidenzjarji adatti meta tali nuqqas ta’ konformità jammonta għal negliġenza tad-dmir ta’ diliġenza mistenni. |
| --- | --- | --- |

4.5.6.

Il-KESE jinnota li d-dispożizzjoni fl-Artikolu 16(2) dwar ċirkostanzi addizzjonali li fihom l-oneru tal-prova jgħaddi għand l-impjegatur, jiġifieri meta impjegatur ikun naqas milli jikkonforma mal-obbligi tat-trasparenza stabbiliti fl-Artikoli 5 sa 9, jista’ jkollha konsegwenzi estensivi jekk tiġi applikata strettament. Għalhekk għandu jitħalla f’idejn l-Istati Membri li jiddeterminaw ir-regoli evidenzjarji adatti meta tali nuqqas ta’ konformità jammonta għal negliġenza tad-dmir ta’ diliġenza mistenni.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 91 |
| --- | --- |
| Kontra: | 145 |
| Astensjonijiet: | 13 |

Favur:

91

Kontra:

145

Astensjonijiet:

13

Punt 4.7.2

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.7.2. | L-Artikolu 27 għandu l-għan li jiżgura li d-Direttiva mhux se taffettwa d-dritt tal-imsieħba soċjali li jinnegozjaw, jikkonkludu u jinfurzaw ftehimiet kollettivi jew jieħdu azzjoni kollettiva skont il-liġi jew il-prattika nazzjonali. Dawn il-ftehimiet għandhom jiġu kkunsidrati biex tiġi ggarantita l-protezzjoni mixtieqa
  Għandu jitkompla jiġi speċifikat ukoll li l-imsieħba soċjali jistgħu jintroduċu dispożizzjonijiet jew japplikaw ftehimiet kollettivi li huma aktar favorevoli għall-ħaddiema u dawk stabbiliti fid-Direttiva. |
| --- | --- | --- |

4.7.2.

L-Artikolu 27 għandu l-għan li jiżgura li d-Direttiva mhux se taffettwa d-dritt tal-imsieħba soċjali li jinnegozjaw, jikkonkludu u jinfurzaw ftehimiet kollettivi jew jieħdu azzjoni kollettiva skont il-liġi jew il-prattika nazzjonali. Dawn il-ftehimiet għandhom jiġu kkunsidrati biex tiġi ggarantita l-protezzjoni mixtieqa
  Għandu jitkompla jiġi speċifikat ukoll li l-imsieħba soċjali jistgħu jintroduċu dispożizzjonijiet jew japplikaw ftehimiet kollettivi li huma aktar favorevoli għall-ħaddiema u dawk stabbiliti fid-Direttiva.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 95 |
| --- | --- |
| Kontra: | 134 |
| Astensjonijiet: | 12 |

Favur:

95

Kontra:

134

Astensjonijiet:

12

Punt 4.7.3

Ibdel it-test kif ġej:

| | 4.7.3. | Il-KESE jinnota li l-Artikolu 30 jippermetti l-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-imsieħba soċjali fejn huma jitolbu b’mod konġunt li jagħmlu dan, dment li r-riżultati li d-Direttiva trid tikseb ikunu ggarantiti f’kull ħin. Din id-dispożizzjoni tiżgura li d-Direttiva tippermetti mezzi differenti ta’ implimentazzjoni f’sistemi nazzjonali differenti, filwaqt li tiggarantixxi l-istess livell ta’ protezzjoni għall-ħaddiema. Sabiex tkun ċara sew, jeħtieġ tiġi mmudellata fuq id-direttivi dwar ix-xogħol temporanju permezz ta’ aġenzija u kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli li jiddikjaraw li tali implimentazzjoni hija permessa sakemm tiġi rispettata l-protezzjoni ġenerali tal-ħaddiema. |
| --- | --- | --- |

4.7.3.

Il-KESE jinnota li l-Artikolu 30 jippermetti l-implimentazzjoni tad-Direttiva mill-imsieħba soċjali fejn huma jitolbu b’mod konġunt li jagħmlu dan, dment li r-riżultati li d-Direttiva trid tikseb ikunu ggarantiti f’kull ħin. Din id-dispożizzjoni tiżgura li d-Direttiva tippermetti mezzi differenti ta’ implimentazzjoni f’sistemi nazzjonali differenti, filwaqt li tiggarantixxi l-istess livell ta’ protezzjoni għall-ħaddiema. Sabiex tkun ċara sew, jeħtieġ tiġi mmudellata fuq id-direttivi dwar ix-xogħol temporanju permezz ta’ aġenzija u kundizzjonijiet tax-xogħol trasparenti u prevedibbli li jiddikjaraw li tali implimentazzjoni hija permessa sakemm tiġi rispettata l-protezzjoni ġenerali tal-ħaddiema.

Riżultat tal-votazzjoni:

| Favur: | 86 |
| --- | --- |
| Kontra: | 142 |
| Astensjonijiet: | 9 |

Favur:

86

Kontra:

142

Astensjonijiet:

9

Punt 1.1 (marbut mal-punt 3.1 ġdid)

Ibdel it-test kif ġej:

| | 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) huwa sostenitur sod tal-prinċipju ta’ paga ugwali għall-irġiel u n-nisa għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali, u jirrikonoxxih bħala wieħed mid-drittijiet u l-prinċipji fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-KESE jappoġġja wkoll l-objettiv tal-Kummissjoni li tnaqqas differenza bejn il-ġeneri fil-pagi u li tkompli tippromovi l-prinċipju tal-paga ugwali. Madankollu, sabiex tiġi indirizzata d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, il-kawżi ewlenin tad-differenza jridu jiġu vvalutati bir-reqqa u identifikati b’mod korrett. Il-KESE jemmen li l-proposta tal-Kummissjoni dwar id-direttiva dwar it-trasparenza fil-pagi
   (10)

  tonqos milli tirrikonoxxi kif xieraq il-fatturi ewlenin tad-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi bħas-segregazzjoni orizzontali u vertikali tas-suq tax-xogħol, b’segwitu għal għażliet edukattivi u professjonali individwali, xogħol full-time fil-konfront ta’ xogħol part-time kif ukoll restrizzjonijiet b’rabta mal-kura mingħajr ħlas kif ukoll ir-rwol tal-inċentivi tat-taxxa. Għalhekk, minflok il-miżuri proposti dwar it-trasparenza fil-pagi, hemm miżuri aktar effiċjenti u proporzjonati mil-leġiżlazzjoni vinkolanti tal-UE biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li l-piżijiet u l-ispejjeż amministrattivi għall-kumpaniji, b’mod partikolari l-SMEs, ma jiżdidux. Il-KESE jqis li d-Direttiva proposta
   (11)



  tonqos ma tirrispettax bis-sħiħ il-kompetenzi nazzjonali tal-formazzjoni tal-pagi u ma tqisx b’mod suffiċjenti l-mudelli nazzjonali diversi tar-relazzjonijiet soċjali u industrijali jew is-sistemi ġudizzjarji u t-tradizzjonijiet legali fl-Istati Membri. Barra minn hekk, ma tingħata l-ebda kunsiderazzjoni għall-fatt li l-formazzjoni tal-pagi hija msawra wkoll mid-domanda u l-provvista simultanja tal-ħiliet fis-suq tax-xogħol kif ukoll mir-riżorsi disponibbli. Għalhekk, il-KESE jikkonkludi li l-proposta tal-Kummissjoni dwar it-trasparenza fil-pagi hija sproporzjonata u tmur kontra l-prinċipju tas-sussidjarjetà. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra mill-ġdid jew tirrevedi l-proposta tagħha u l-koleġiżlaturi huma mistiedna jqisu u jindirizzaw dan it-tħassib fil-passi li jmiss tal-proċess leġiżlattiv.
  Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li għandha l-għan li tagħmilha aktar faċli għall-ħaddiema biex jinfurzaw il-prinċipju ta’ paga ugwali meta jqisu li kienu vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi, sabiex tikkontribwixxi għal trasparenza akbar fl-istrutturi tal-pagi u ssaħħaħ ir-rwol tal-korpi nazzjonali fl-infurzar ta’ dan il-prinċipju. |
| --- | --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) huwa sostenitur sod tal-prinċipju ta’ paga ugwali għall-irġiel u n-nisa għal xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali, u jirrikonoxxih bħala wieħed mid-drittijiet u l-prinċipji fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Il-KESE jappoġġja wkoll l-objettiv tal-Kummissjoni li tnaqqas differenza bejn il-ġeneri fil-pagi u li tkompli tippromovi l-prinċipju tal-paga ugwali. Madankollu, sabiex tiġi indirizzata d-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi, il-kawżi ewlenin tad-differenza jridu jiġu vvalutati bir-reqqa u identifikati b’mod korrett. Il-KESE jemmen li l-proposta tal-Kummissjoni dwar id-direttiva dwar it-trasparenza fil-pagi
   (10)

  tonqos milli tirrikonoxxi kif xieraq il-fatturi ewlenin tad-differenza bejn il-ġeneri fil-pagi bħas-segregazzjoni orizzontali u vertikali tas-suq tax-xogħol, b’segwitu għal għażliet edukattivi u professjonali individwali, xogħol full-time fil-konfront ta’ xogħol part-time kif ukoll restrizzjonijiet b’rabta mal-kura mingħajr ħlas kif ukoll ir-rwol tal-inċentivi tat-taxxa. Għalhekk, minflok il-miżuri proposti dwar it-trasparenza fil-pagi, hemm miżuri aktar effiċjenti u proporzjonati mil-leġiżlazzjoni vinkolanti tal-UE biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li l-piżijiet u l-ispejjeż amministrattivi għall-kumpaniji, b’mod partikolari l-SMEs, ma jiżdidux. Il-KESE jqis li d-Direttiva proposta
   (11)



  tonqos ma tirrispettax bis-sħiħ il-kompetenzi nazzjonali tal-formazzjoni tal-pagi u ma tqisx b’mod suffiċjenti l-mudelli nazzjonali diversi tar-relazzjonijiet soċjali u industrijali jew is-sistemi ġudizzjarji u t-tradizzjonijiet legali fl-Istati Membri. Barra minn hekk, ma tingħata l-ebda kunsiderazzjoni għall-fatt li l-formazzjoni tal-pagi hija msawra wkoll mid-domanda u l-provvista simultanja tal-ħiliet fis-suq tax-xogħol kif ukoll mir-riżorsi disponibbli. Għalhekk, il-KESE jikkonkludi li l-proposta tal-Kummissjoni dwar it-trasparenza fil-pagi hija sproporzjonata u tmur kontra l-prinċipju tas-sussidjarjetà. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra mill-ġdid jew tirrevedi l-proposta tagħha u l-koleġiżlaturi huma mistiedna jqisu u jindirizzaw dan it-tħassib fil-passi li jmiss tal-proċess leġiżlattiv.
  Il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni, li għandha l-għan li tagħmilha aktar faċli għall-ħaddiema biex jinfurzaw il-prinċipju ta’ paga ugwali meta jqisu li kienu vittmi ta’ diskriminazzjoni fil-pagi, sabiex tikkontribwixxi għal trasparenza akbar fl-istrutturi tal-pagi u ssaħħaħ ir-rwol tal-korpi nazzjonali fl-infurzar ta’ dan il-prinċipju.

Punt 1.3 (marbut mal-punt 3.3)

Ibdel it-test kif ġej:

| | 1.3. | Madankollu, il-KESE jqis li l-proposta għandha tissaħħaħ f’diversi aspetti
  il-possibbiltà għall-Istati Membri li jakkomodaw il-mudelli ta’ relazzjonijiet industrijali tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji li għandhom jintużaw biex jiġu ddeterminati l-valur tax-xogħol, il-kopertura ta’ wħud mill-obbligi ewlenin ta’ trasparenza, u r-rwol tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar kollettiv fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali. |
| --- | --- | --- |

1.3.

Madankollu, il-KESE jqis li l-proposta għandha tissaħħaħ f’diversi aspetti
  il-possibbiltà għall-Istati Membri li jakkomodaw il-mudelli ta’ relazzjonijiet industrijali tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-kriterji li għandhom jintużaw biex jiġu ddeterminati l-valur tax-xogħol, il-kopertura ta’ wħud mill-obbligi ewlenin ta’ trasparenza, u r-rwol tal-imsieħba soċjali u tan-negozjar kollettiv fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ paga ugwali.

Punt 1.5 (marbut mal-punt 4.3.6)

Ibdel kif ġej:

| | 1.5. | Filwaqt li
  Il-proposta hija ġustament sensittiva għat-tħassib dwar piżijiet addizzjonali fuq l-SMEs., i
  Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni biex jiġu eżentati
  ma jqisx ġustifikata l-eżenzjoni sħiħa għal dawk kollha li jħaddmu inqas minn 250 ħaddiem iżda fl-istess ħin jirrikonoxxi li
  . R
  regoli speċjali fil-livell nazzjonali għall-SMEs jistgħu, madankollu, i
  jkunu adegwati. Għalhekk, l-Istati Membri għandhom jitħallew jistabbilixxu limiti xierqa. L-Istati Membri għandhom ukoll jintalbu jipprovdu appoġġ, taħriġ u assistenza teknika lil min iħaddem, b’mod partikolari lill-SMEs, għall-obbligi tagħhom ta’ trasparenza fil-pagi. |
| --- | --- | --- |

1.5.

Filwaqt li
  Il-proposta hija ġustament sensittiva għat-tħassib dwar piżijiet addizzjonali fuq l-SMEs., i
  Il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni biex jiġu eżentati
  ma jqisx ġustifikata l-eżenzjoni sħiħa għal dawk kollha li jħaddmu inqas minn 250 ħaddiem iżda fl-istess ħin jirrikonoxxi li
  . R
  regoli speċjali fil-livell nazzjonali għall-SMEs jistgħu, madankollu, i
  jkunu adegwati. Għalhekk, l-Istati Membri għandhom jitħallew jistabbilixxu limiti xierqa. L-Istati Membri għandhom ukoll jintalbu jipprovdu appoġġ, taħriġ u assistenza teknika lil min iħaddem, b’mod partikolari lill-SMEs, għall-obbligi tagħhom ta’ trasparenza fil-pagi.

---

(1)  COM(2021) 93 final.

(2)  COM(2021) 93 final.

(3)  ĠU C 110, 22.3.2019, p. 26.

(4)  ILO (2018) Global wage report 2018/2019: what lies behind gender pay gaps [Rapport Dinji dwar il-Pagi 2018/2019: x’hemm wara d-differenzi bejn il-ġeneri fil-pagi), Geneva, ILO, p. 75.

(5)  
  L-SMEs jirrappreżentaw madwar żewġ terzi tal-impjiegi fl-UE, u 99,8 % tal-intrapriżi kollha,


  Statistika dwar l-intrapriżi żgħar u ta' daqs medju
  .

(6)  Studju tal-EIGE (2020)

  “Gender inequalities in care and consequences for the labour market”

  [L-inugwaljanzi bejn il-ġeneri fil-kura u l-konsegwenzi għas-suq tax-xogħol], p. 29.

(7)  Rakkomandazzjoni 4.

(8)  Il-Valutazzjoni tal-Impatt tal-Kummissjoni tissuġġerixxi spejjeż medji addizzjonali ta’ bejn minimu ta’ EUR 379-EUR 508 u massimu ta’ EUR 721-EUR 890 għall-ewwel sena, bl-ispejjeż jonqsu għas-snin ta’ wara: Valutazzjoni tal-Impatt (SWD(2021) 41 final, p. 59). Ara wkoll il-Eurofound (2020), “Measures to promote gender pay transparency in companies: How much do they cost and what are their benefits and opportunities?” (Miżuri li jippromovu t-trasparenza bejn il-ġeneri fil-pagi fil-kumpaniji: Kemm jiswew u x’inhuma l-benefiċċji u l-opportunitajiet tagħhom?) Dokument ta’ ħidma tal-Eurofound, WPEF20021.

(9)  Spiża medja ta’ bejn minimu ta’ EUR 1 180–EUR 1 724 u massimu ta’ EUR 1 911–EUR 2 266, mistennija li tonqos bi kwalunkwe valutazzjoni sussegwenti: Valutazzjoni tal-Impatt (SWD(2021) 41 final, p. 61).

(10)  COM(2021) 93 final.

(11)  COM(2021) 93 final.

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/100 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/100

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni — Evalwazzjoni tal-White Paper ‘Pjan Direzzjonali għal Żona Unika Ewropea tat-Trasport — Lejn sistema tat-trasport kompetittiva u li tuża r-riżorsi b’mod effiċjenti’”

[SWD(2020) 410 final]

(2021/C 341/14)

| Relatur: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |
| Korelatur: | Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ |

Relatur:

Pierre Jean COULON

Korelatur:

Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ

| Konsultazzjoni | Kummissjoni Ewropea, 14.1.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni |
| Adottata fis-sezzjoni | 27.5.2021 |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 241/1/4 |

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 14.1.2021

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

27.5.2021

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

241/1/4

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ din l-inizjattiva biex tiġi evalwata l-implimentazzjoni tal-White Paper tal-2011, iżda jiddispjaċih li din l-evalwazzjoni tnediet tard u ntbagħtet lilu biss wara talba min-naħa tiegħu. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Fil-futur, il-KESE jixtieq li jkun jista’ jibbenefika minn rapporti ta’ progress regolari fl-implimentazzjoni tal-istrateġiji tal-Kummissjoni u li jkun jista’ jagħti l-kontribut tiegħu fil-qasam tat-trasport. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li d-dokumenti strateġiċi futuri jkollhom pjan ta’ monitoraġġ ċar imħejji mill-bidu nett. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Il-KESE jittama li dawn l-evalwazzjonijiet għandhom jikkonsistu f’rapporti ta’ progress regolari u tematiċi, skont il-perjodi li jippermettu valutazzjoni reali tal-progress, id-dewmien u l-kawżi tagħhom u, fejn meħtieġ, miżuri korrettivi possibbli. Huwa importanti li jiġi vvalutat b’mod f’waqtu dak li nkiseb u dak li ma nkisibx u għaliex (eż. il-komodalità, sitwazzjoni aħjar fir-rigward tal-ferroviji, il-konġestjoni, il-kwistjonijiet soċjali, l-għanijiet ambjentali, eċċ) u tittieħed azzjoni f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Il-Kumitat jappoġġja approċċ aktar ekoloġiku fir-rigward tat-trasport, iżda jenfasizza li t-tranżizzjoni tal-enerġija għandha tkun ġusta u toffri, mingħajr ma tiċħad l-objettivi tagħha, alternattivi vijabbli jew realistiċi, filwaqt li tqis il-karatteristiċi territorjali speċifiċi ekonomiċi u soċjali u l-ħtiġijiet tar-reġjuni kollha tal-Ewropa, inklużi ż-żoni rurali. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Il-Kumitat itenni wkoll il-fehmiet tiegħu dwar il-White Paper, fis-sens li t-trażżin tal-modalità mhuwiex għażla, li l-komodalità u mhux il-bidla modali għandha tkun l-objettiv, li tranżizzjoni ekoloġika trid tkun kemm soċjalment ġusta kif ukoll tħares il-kompetittività tat-trasport Ewropew, inkluż permezz tal-implimentazzjoni sħiħa taż-Żona Ewropea tat-Trasport, bl-implimentazzjoni sħiħa tas-Suq Uniku. F’dan il-kuntest, il-KESE jiddispjaċih ukoll għad-dewmien fl-implimentazzjoni tat-TEN-T. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Il-KESE, kif diġà stqarr fl-Opinjoni tiegħu tal-2012, jixtieq iħeġġeġ skambju ta’ fehmiet miftuħ, kontinwu u trasparenti dwar l-implimentazzjoni tal-White Paper bejn is-soċjetà ċivili (negozji, impjegaturi, impjegati, utenti, NGOs u akkademiċi, eċċ), il-Kummissjoni u atturi rilevanti oħra bħall-awtoritajiet nazzjonali f’livelli differenti. B’dan il-mod, l-aċċettazzjoni u l-fehim mis-soċjetà ċivili se jitjiebu kif ukoll il-feedback utli lil dawk li jfasslu l-politika u dawk li jimplimentawha. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Il-KESE jtenni d-dikjarazzjoni li għamel fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 dwar L-aspetti soċjali tal-politika tal-UE dwar it-trasport. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tistabbilixxi l-miżuri neċessarji sabiex ikun hemm armonizzazzjoni tal-istandards soċjali għat-traffiku fl-UE, filwaqt li titqies ukoll il-ħtieġa għal sitwazzjoni ta’ kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni f’dan ir-rigward fil-kamp internazzjonali. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | L-istrateġija l-ġdida intitolata “Strateġija għal Mobbiltà Sostenibbli u Intelliġenti – inqiegħdu t-trasport Ewropew fit-triq it-tajba għall-futur” kienet is-suġġett ta’ Opinjoni tal-KESE (TEN/729 (1)), adottata fit-28 ta’ April 2021. Il-KESE jtenni l-appell qawwi tiegħu għall-implimentazzjoni tal-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet kollha tiegħu. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Il-KESE ser jagħti l-attenzjoni kollha tiegħu u jaħdem fuq diversi Opinjonijiet dwar l-istrateġija futura “Fit for 55”, li l-Kummissjoni għandha tippubblika fl-14 ta’ Lulju li ġej. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Fl-10 ta’ Diċembru 2020, ġie ċċirkolat dokument ta’ ħidma intitolat “Evaluation of the White Paper Roadmap to a Single European Transport Area – – Towards a competitive and resource efficient transport system” [SWD(2020) 410 final]. Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ġie kkonsultat fl-2011 meta tfassal il-pjan direzzjonali. Huwaadotta l-Opinjoni TEN/454 (2) fis-26 ta’ Ottubru 2011. Wara l-pubblikazzjoni tad-dokument ta’ evalwazzjoni SWD(2020) 410 final, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew ħa d-deċiżjoni li jikkunsidra din il-ħidma ta’ evalwazzjoni b’relazzjoni għall-objettivi stabbiliti fil-Pjan Direzzjonali, l-Opinjoni tiegħu TEN/454 u l-iżviluppi mill-pubblikazzjoni tal-evalwazzjoni ’l hawn. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Mill-adozzjoni tal-White Paper ’l hawn, twettqu bosta inizjattivi tal-Kummissjoni li jkopru t-tipi kollha ta’ trasport (ir-raba’ pakkett ferrovjarju, l-Istrateġija Ewropea tal-2016 għal mobbiltà b’emissjonijiet baxxi, id-Direttiva dwar l-infrastruttura tal-fjuwils alternattivi, tliet pakketti ta’ miżuri dwar il-mobbiltà għal diversi aspetti tat-trasport bit-triq, ir-Regolament dwar is-servizzi tal-portijiet, iċ-ċinturin blu, ir-Regolament dwar it-trasport, l-istrateġija tal-avjazzjoni, il-programm NAIADES, l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibbiltà, ir-Regolament dwar in-Networks Trans-Ewropej tat-Trasport u r-Regolament dwar il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, eċċ). L-evalwazzjoni toffri opportunità biex jiġi enfasizzat il-progress tekniku, politiku u soċjali, u b’mod partikolari l-parti tal-pakkett tal-mobbiltà adottata fl-2020 dwar ir-regolamentazzjoni tat-trasport bit-triq, filwaqt li tfakkar l-objettivi li ma ntlaħqux. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Il-kisbiet għandhom jitqiesu b’rabta mal-objettivi oriġinali tal-2011, li ma setgħux iqisu l-avvenimenti li seħħew wara, kemm ġeopolitiċi (il-Brexit, żieda fil-poter taċ-Ċina) kif ukoll dawk ambjentali (l-ebda sinjal ta’ tnaqqis fit-tisħin globali jew l-abbiltà kollettiva li jintlaħqu l-għanijiet tal-Ftehim ta’ Pariġi) jew tas-saħħa (il-kriżi tal-COVID-19). Il-kriżi tas-saħħa enfasizzat id-dipendenza tal-Ewropa mill-importazzjonijiet ta’ pro, dotti strateġiċi essenzjali għas-sovranità u tat bidu għal intervenzjoniżmu Ewropew storiku (pjan ta’ rkupru ta’ EUR 750 biljun) wara l-bidla profonda fl-ambizzjonijiet tal-politika ambjentali Ewropea b’mira ta’ newtralità karbonika sal-2050 u tnaqqis ta’ 90 % fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra fis-settur tat-trasport bħala parti mill-Patt Ekoloġiku Ewropew. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Il-KESE jieħu nota tad-dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni tal-2016 li jevalwa l-implimentazzjoni tal-pjan direzzjonali (3), u li jikkonkludi li fir-rigward tal-għanijiet stabbiliti fil-White Paper, iż-żmien li għadda mill-adozzjoni tiegħu fil-biċċa l-kbira tal-każijiet għadu qasir wisq biex jiġi vvalutat kif xieraq il-progress miksub. L-evalwazzjoni tindika li qed isiru sforzi biex jittejbu l-indikaturi rilevanti u tirreferi għall-aspettattivi tal-partijiet ikkonċernati ta’ fokus aħjar fuq l-implimentazzjoni, aktar investimenti fl-infrastruttura tat-trasport, kunsiderazzjoni aħjar tal-ħtiġijiet tal-utenti tat-trasport u tal-ħaddiema, Żona Unika Ewropea tat-Trasport aktar b’saħħitha u żviluppi teknoloġiċi. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Din l-Opinjoni, li tipprova tillimita ruħha għall-kamp ta’ applikazzjoni tad-dokument ta’ evalwazzjoni, ma tistax tinjora kompletament l-iżviluppi fl-ambjent globali. Huwa għalhekk li l-qarrej tal-Opinjoni huwa mħeġġeġ li fuq kull punt jistaqsi dwar l-impatti potenzjali, jew prevedibbli jew li jistgħu jiġu previsti fuq perjodu qasir, medju u twil ta’ dawn l-avvenimenti, li dwarhom għad m’għandniex perspettiva retrospettiva ċara biżżejjed. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Il-KESE jikkonferma l-fehma tiegħu espressa fl-Opinjoni tiegħu dwar il-Pjan Direzzjonali, dwar l-importanza li s-soċjetà ċivili tiġi involuta fl-implimentazzjoni u l-evalwazzjoni tal-Pjan Direzzjonali. Fl-2015, il-KESE adotta Opinjoni dwar il-progress u l-isfidi tal-Pjan Direzzjonali fuq talba tal-Parlament Ewropew, li f’Settembru 2015 adotta Riżoluzzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-pjan direzzjonali. Fid-dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni tal-2016, ġew ippreżentati diversi fehmiet tal-korpi tal-UE, li l-KESE jqis bħala prattika tajba. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jilqa’ din l-inizjattiva ta’ evalwazzjoni, li tippermettilu jesprimi l-fehmiet tiegħu u, fuq kollox, għandha sservi biex tagħti prijorità lill-iżviluppi, il-progress u d-dewmien irrapportati fid-dokument. Għall-futur, il-KESE jixtieq ikun infurmat regolarment dwar il-progress tal-istrateġiji implimentati permezz ta’ tali ħidma ta’ evalwazzjoni mwettqa f’intervalli adatti għal kull proġett. Il-KESE jittama li dawn l-evalwazzjonijiet, naturalment, iqisu l-progress u d-dewmien, iżda jippreżentaw ukoll l-elementi ewlenin li jispjegaw il-progress u d-dewmien, kif ukoll l-iżviluppi u l-inizjattivi internazzjonali li għandhom jew jista’ jkollhom impatt fuq il-pjani direzzjonali inizjali. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Fl-Opinjoni tiegħu ta’ Ottubru 2011, il-KESE ddispjaċih li fil-lista tal-miżuri proposti ġew indikati ftit wisq skadenzi u li l-pjan direzzjonali ma rabatx b’mod ċar miżuri strateġiċi (sal-2050) ma’ miżuri tattiċi (li jistgħu jittieħdu minn issa). L-Opinjoni talbet li l-pjan direzzjonali, b’mod partikolari, jistabbilixxi pjan ta’ ħidma aktar preċiż għall-perjodu 2013-2020. Fl-Opinjoni tiegħu tal-2015, il-KESE ssuġġerixxa rivalutazzjoni ġenerali tal-pjan ta’ azzjoni fl-anness I tal-Pjan Direzzjonali f’termini tal-fattibbiltà politika attwali tiegħu. Huwa ċar li, fl-2018, tkejjel il-progress fuq it-tliet objettivi speċifiċi (l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra – l-objettiv ta’ tnaqqis ta’ 60 % fl-2050 meta mqabbel mal-1990 u l-objettiv ta’ tnaqqis ta’ 20 % sal-2030 meta mqabbel mal-2008 – id-dipendenza mill-fjuwils fossili, il-limitazzjoni taż-żieda fil-konġestjoni). L-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra huma 32 % ogħla mill-1990 u żdiedu matul il-perjodu 2013-2018. Il-fjuwils fossili għadhom jirrappreżentaw il-biċċa l-kbira tal-ħtiġijiet tal-enerġija tas-settur tat-trasport. Is-sehem tagħhom ilu jonqos f’dawn l-aħħar snin iżda r-rata ta’ tnaqqis, marbuta mill-qrib mal-implimentazzjoni tar-regolamenti ambjentali tad-diversi pajjiżi, hija insuffiċjenti. Madankollu, fir-rigward tal-indikaturi tal-konġestjoni, l-objettiv mhux kwantifikat u xejn ambizzjuż jidher li għadu ma ntlaħaqx. Il-KESE jinnota, madankollu, li l-modi ġodda ta’ kif jiġi organizzat ix-xogħol iġġenerati mill-kriżi tas-saħħa jiftħu opportunitajiet sistemiċi ġodda. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Fl-Opinjoni tal-2011, il-KESE kien appoġġja l-istrateġija tal-pjan direzzjonali li kienet tikkonsisti f’użu akbar tal-miżuri mmexxija mis-suq. Fl-Opinjoni tiegħu tal-2015, il-KESE indika l-ħtieġa li tingħata attenzjoni inter alia lill-aspetti tal-koeżjoni tal-prinċipju ta’ min iniġġes iħallas u l-ħtieġa li jiġu kkunsidrati r-riskji tal-esklużjoni soċjali u l-ħtieġa li tiġi żgurata l-koerenza mat-taxxi u l-imposti b’mod ġenerali. Madankollu, minħabba li ma kienx hemm tnaqqis fit-tisħin globali, it-tagħlimiet meħuda mill-kriżi tas-saħħa u r-rwol ewlieni li jaqdu l-awtoritajiet politiċi matul din il-kriżi u bla dubju wara, il-KESE jistieden lill-Ewropa u lill-awtoritajiet pubbliċi fl-Istati Membri biex jieħdu sehem sħiħ fit-tmexxija tat-trasformazzjonijiet meħtieġa għal futur sostenibbli, b’mod partikolari billi jħaffu l-programmi ta’ investiment. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Il-biċċa l-kbira tal-inizjattivi previsti fil-White Paper huma maħsuba għall-implimentazzjoni ta’ sistema tat-trasport komodali fi ħdan iż-Żona Unika Ewropea tat-Trasport. Il-KESE jtenni l-appoġġ tiegħu għall-komodalità. Il-KESE, f’dan il-kuntest, jiġbed l-attenzjoni wkoll għall-ħtieġa li jiġi implimentat bis-sħiħ u fil-prattika l-ftuħ formali tas-suq miksub bir-raba’ pakkett ferrovjarju sabiex il-ferroviji jsiru msieħba attraenti f’termini ta’ multimodalità, filwaqt li jitqiesu wkoll il-kwistjonijiet ambjentali u soċjali. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Fl-2011 u l-2015, il-KESE indika n-nuqqas ta’ realiżmu dwar kif jistgħu jinkisbu l-objettivi tal-ekoloġizzazzjoni tas-sistema u l-ispiża. Minħabba d-dewmien irrappurtat, il-kriżi tas-saħħa u l-konsegwenzi ekonomiċi tagħha, il-KESE jinsab imħasseb ħafna dwar il-kapaċità tal-atturi li jiffinanzjaw it-trasformazzjonijiet meħtieġa. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | L-objettiv inizjali ta’ tnaqqis ta’ 60 % fl-emissjonijiet tas-CO2 fis-settur tat-trasport sal-2050 kien ambizzjuż ħafna, b’mod partikolari fid-dawl taċ-ċifri għal tmiem l-2018 u l-prospetti għall-evalwazzjoni, li jindikaw li fin-nuqqas ta’ politiki addizzjonali jew it-tisħiħ ta’ miżuri eżistenti, dan mhux se jintlaħaq. Il-KESE jittama li l-impetu l-ġdid tal-Patt Ekoloġiku Ewropew ser ikun is-suġġett ta’ politika Ewropea ta’ riċerka u żvilupp li tkun proporzjonata mal-isfidi, tidderieġi u tissikka l-iskeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Il-Kumitat jissuġġerixxi li l-issikkar tal-iskeda taż-żmien u l-iffissar tal-objettivi fuq perjodu medju m’għandhomx ikunu limitati għall-emissjonijiet tas-CO2 u għandhom jinkludu miri speċifiċi u kwantifikati għat-tnaqqis tad-dipendenza miż-żejt, l-emissjonijiet tal-istorbju u t-tniġġis tal-arja. Il-Kumitat jenfasizza li t-tranżizzjoni tal-enerġija m’għandhiex twassal għal deterjorament fil-kundizzjonijiet tal-għajxien ta’ ċerti partijiet tal-Ewropa. It-tranżizzjoni trid tkun ġusta u tqis l-ispeċifiċitajiet ekonomiċi, soċjali u territorjali, mingħajr ma tabbanduna l-objettivi tagħha. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | F’konformità mal-Opinjonijiet preċedenti tiegħu (2011 u 2015), il-KESE jfakkar dwar l-importanza tal-istqarrija li tinsab fil-punt 18 tal-pjan direzzjonali, jiġifieri “It-trażżin tal-mobilità mhuwiex alternattiva”. Huwa importanti li l-KESE jfakkar li din id-dikjarazzjoni m’għandhiex tiġi interpretata bħala li tmur kontra kwalunkwe miżura li għandha l-għan li tagħmel it-trasport aktar effiċjenti fl-enerġija u li tnaqqas l-emissjonijiet. L-Ewropa għaddejja minn perjodu fejn qed ikollha titħabat ma’ forzi kontrarji, biex ngħidu hekk. Madankollu, dan m’għandux iwassal għal bidliet fid-direzzjoni. Fost l-objettivi tal-pjan direzzjonali, dawk relatati mal-organizzazzjoni tas-suq intern Ewropew għamlu progress tajjeb. Ikun ta’ ħsara kbira li l-aspettattivi soċjali u ambjentali tad-diversi inizjattivi Ewropej jaqgħu lura fis-snin li ġejjin. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Il-pjan direzzjonali jqis il-bżonn li tissaħħaħ il-kompetittività ta’ modi tat-trasport bit-triq alternattivi. Il-Kumitat ikompli jappoġġja dan il-għan, bil-kundizzjoni li jitwettaq permezz tal-promozzjoni ta’ kapaċità u kwalità ogħla tal-ferroviji, tal-passaġġi fuq l-ilmijiet interni u tat-trasport marittimu fuq distanzi qosra kif ukoll servizzi intermodali effiċjenti, u mhux billi jixxekkel l-iżvilupp ta’ servizzi sostenibbli marbuta mat-toroq fi ħdan l-UE. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Il-KESE jilqa’ l-progress li sar fil-qasam soċjali (il-ħolqien tal-Awtorità Ewropea tax-Xogħol, l-inkorporazzjoni fil-liġi Ewropea tal-Konvenzjoni dwar ix-Xogħol Marittimu tal-ILO, l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ sorveljanza previsti fil-pakkett tat-trasport bit-triq ta’ Diċembru 2011, eċċ). Madankollu, il-KESE jibqa’ mħasseb dwar it-tensjonijiet li kien hemm minħabba sigurtà soċjali u livelli ta’ salarju differenti fis-suq tat-trasport tal-merkanzija bit-triq, kif ukoll in-natura indeċenti ta’ ċerti kundizzjonijiet tax-xogħol. Kif għamel fl-2011 u l-2015, il-KESE jappella għat-tisħiħ tas-sikurezza fit-toroq, l-istandards soċjali u r-riżorsi umani u finanzjarji għall-monitoraġġ tal-konformità mat-testi u mal-leġiżlazzjoni. Fl-aħħar nett, il-KESE jixtieq ukoll li l-Kummissjoni tindirizza l-kwistjoni tal-“impjegati/ħaddiema għal rashom” tal-pjattaformi ta’ konsenja fid-djar. Bħal fl-Opinjoni TEN/697 (4) tiegħu, il-Kumitat jappella għall-promozzjoni tal-impjiegi u l-ġlieda kontra d-dumping soċjali. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Fl-Opinjonijiet preċedenti (2011 u 2015), il-KESE esprima dubji kbar dwar kemm huwa adatt l-għan speċifiku marbut mal-bidla modali tal-pjan direzzjonali, jiġifieri 30 % tal-merkanzija bit-triq fuq medda ta’ ’l fuq minn 300 km jgħaddu għal modi oħra bħall-ferrovija jew it-trasport fuq l-ilma sal-2030 u ’l fuq minn 50 % sal-2050. L-evalwazzjoni turi b’mod ċar li sal-lum ma sarux bidliet fid-distribuzzjoni tal-modi tat-trasport. Il-KESE, f’dan ir-rigward, jaqbel mad-dikjarazzjoni fir-riżoluzzjoni tal-2015 tal-Parlament Ewropew dwar l-implimentazzjoni tal-pjan direzzjonali li l-istrateġija tal-bidla modali tal-pjan direzzjonali ma rnexxietx u li għalhekk is-sostenibbiltà tal-modi kollha għandha tittejjeb u għandhom jinstabu soluzzjonijiet ta’ komodalità. Il-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-objettiv tiegħu li jnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra b’90 % sal-2050, jibdel il-kuntest mingħajr ma jindirizza l-mistoqsijiet prattiċi mqajma minn din l-ambizzjoni l-ġdida. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Il-KESE jtenni t-tħassib tiegħu dwar il-kompetittività tal-Ewropa u tal-kumpaniji tagħha. Il-KESE huwa tal-fehma soda li l-miżuri globali huma preferuti. Il-miżuri reġjonali jew kontinentali – bħad-drittijiet Ewropej tal-konsumatur, l-istandards soċjali u l-miżuri ta’ sostenibbiltà – għandhom japplikaw ukoll għall-kumpaniji tat-trasport li ġejjin minn pajjiżi mhux tal-UE, li joperaw lejn, minn u fis-suq intern, li jwasslu għal kundizzjonijiet ekwi globali u jevitaw ir-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju u t-telf tal-impjiegi. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Il-KESE jinnota li ż-żewġ evalwazzjonijiet preċedenti fil-biċċa l-kbira jsostnu li għadu kmieni wisq biex jiġi evalwat bis-sħiħ l-eżitu tal-implimentazzjoni tal-pjan direzzjonali. Il-KESE jqis li mhuwiex sodisfaċenti li kriterji ta’ evalwazzjoni insuffiċjenti jidhru li huma disponibbli biex jinkiseb rendikont kredibbli fi kwalunkwe punt tal-evalwazzjoni tal-istrateġija. B’mod partikolari, dikjarazzjoni bħal din ma tidhirx sodisfaċenti meta l-attivitajiet ta’ implimentazzjoni kienu għaddejjin għal ħames (2016) u disa’ (2020) snin rispettivament. Il-KESE, f’dan il-kuntest, jirreferi għar-rakkomandazzjoni fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 għal pjan ta’ ħidma aktar preċiż għall-perjodu 2013-2020 li jagħmel l-evalwazzjoni aktar faċli. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Kemm l-evalwazzjonijiet tal-2016 kif ukoll tal-2020 jagħtu importanza konsiderevoli lill-implimentazzjoni sħiħa taż-Żona Unika Ewropea tat-Trasport, u l-evalwazzjoni tal-2020 tindika b’mod partikolari s-suq uniku tal-UE bħala mutur b’saħħtu għal bidla kosteffiċjenti, inkluż b’mod partikolari l-aċċettazzjoni mifruxa tal-bidla teknoloġika, u tindika l-importanza ta’ dan għat-trawwim ta’ investimenti pubbliċi u privati fiha. Fl-isfond ta’ dik id-dikjarazzjoni, il-KESE jsibha sorpriża li ma tingħatax aktar attenzjoni lir-rabta bejn l-objettivi tas-sostenibbiltà u d-diġitalizzazzjoni u s-suq uniku fl-Istrateġija tal-Kummissjoni għal Mobilità Sostenibbli u Intelliġenti tal-2020, inklużi l-aspetti soċjali u ta’ koeżjoni. Għal raġunijiet bħal dawn, il-KESE jiddispjaċih li l-evalwazzjoni tal-2020 ma ntemmitx qabel ma ġiet deċiża l-istrateġija l-ġdida. Dan kieku kien jagħmilha possibbli li wieħed japprofitta mill-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni meta tiġi stabbilita l-istrateġija. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Il-KESE jiddispjaċih li l-evalwazzjoni ma tindikax b’mod adegwat il-problemi u d-dewmien fl-implimentazzjoni tat-TEN-T, u b’mod partikolari l-kurituri tan-network ewlieni. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza li jinkiseb l-appoġġ tas-soċjetà ċivili u tal-partijiet interessati, inkluż permezz ta’ djalogu parteċipattiv kif issuġġerit fl-Opinjoni tal-KESE tal-2012. Fehim wiesa’ u aċċettazzjoni tal-objettivi ta’ politika se jkunu ta’ għajnuna kbira biex jinkisbu r-riżultati. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-KESE jkompli jappoġġja l-programm tan-networks trans-Ewropej tat-trasport. Fil-kuntest tal-Patt Ekoloġiku, il-KESE talab, qed jitlob u ser ikompli jitlob għal politiki ta’ investiment f’infrastruttura moderna adattata għall-isfidi futuri (5). Il-KESE jkompli jappoġġja l-programm tan-networks trans-Ewropej tat-trasport. Barra minn hekk, il-Kumitat jirrakkomanda li tingħata prijorità lill-konnessjonijiet diretti bejn iċ-ċentri tal-ajruporti u n-network ferrovjarju ta’ veloċità għolja, li l-eżistenza tagħhom għandha tkun prerekwiżit qabel ma tiġi diskussa l-possibbiltà ta’ projbizzjoni fuq titjiriet qosra. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Il-KESE jtenni l-appoġġ tiegħu għall-ħolqien u l-implimentazzjoni ta’ Ajru Uniku Ewropew. B’segwitu għall-Opinjoni tiegħu TEN/697 u fid-dawl tal-kriżi, il-Kumitat jistieden lill-Istati Membri u lill-partijiet interessati kollha fil-qasam tal-avjazzjoni biex jiffaċilitaw l-implimentazzjoni sħiħa u rapida tal-objettivi ambizzjużi tal-UE dwar is-sikurezza, il-kosteffettività, il-kapaċità u s-sostenibbiltà tas-settur Ewropew tat-trasport bl-ajru. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Bħala parti mill-politika tagħha dwar it-trasport ferrovjarju, il-Kummissjoni sa issa ffokat prinċipalment fuq il-kompetizzjoni fis-settur ferrovjarju minflok ma segwiet b’mod konsistenti l-objettivi tal-politika ambjentali tal-White Paper dwar it-Trasport. Il-KESE jenfasizza li s-sistemi ferrovjarji integrati jistgħu jiggarantixxu allokazzjoni ġusta daqs sistemi mhux integrati. Is-separazzjoni kellha konsegwenzi differenti fost l-Istati Membri, skont l-istat tal-infrastruttura, il-kwalità u d-daqs tal-flotta tal-vetturi ferrovjarji, kif ukoll il-mudell tas-separazzjoni. Il-kompetittività ta’ trasportaturi privati ġodda spiss tkun ibbażata fuq kundizzjonijiet tax-xogħol baxxi. “Mudell wieħed tajjeb għal kulħadd” fis-settur ferrovjarju mhuwiex sodisfaċenti: għalhekk ikun tajjeb li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet ġeografiċi, l-ambitu, il-firxa tal-linji, kif ukoll il-modi ta’ operazzjoni tal-merkanzija u t-trasport tal-passiġġieri. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | L-ammonti sinifikanti li mistennija jiġu mobilizzati fil-kuntest tan-newtralità karbonika sal-2050 u t-tnaqqis tal-gassijiet b’effett ta’ serra b’mill-inqas 50 % sal-2030 x’aktarx li ser ikunu ta’ sfida għas-settur tat-trasport. Il-KESE jappella għall-ħolqien ta’ “Fond għal Tranżizzjoni Ġusta għat-Trasport” sabiex jiġu appoġġjati b’mod speċifiku l-ħaddiema u l-kumpaniji fis-settur, li mhumiex biss entitajiet kbar. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Mill-2011 ’l hawn, sar progress mil-lat soċjali, b’mod partikolari bl-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni dwar ix-Xogħol Marittimu tal-ILO tal-2006. Madankollu, dawn ir-regoli minimi ma jistgħux jipprovdu lill-ħaddiema kkonċernati b’kundizzjonijiet tax-xogħol konformi mal-proġett Ewropew. Wara l-abbandun tal-proġett tal-bandiera Ewropea, il-KESE jixtieq li l-Kummissjoni Ewropea tkompli bl-isforzi tagħha biex tarmonizza l-istandards soċjali fir-rigward tat-traffiku fi ħdan l-UE, filwaqt li tqis ukoll il-ħtieġa għal kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fil-livell internazzjonali f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Fir-rigward tal-ħolqien ta’ reġistru Ewropew u bandiera Ewropea, il-KESE jinnota li l-evalwazzjoni tinjora r-raġunijiet multipli u kumplessi għalfejn dan l-objettiv ma ntlaħaqx. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Fir-rigward tal-“Istrateġija Ewropea għat-Trasport: riċerka, innovazzjoni u tħaddim”, l-objettivi l-ġodda tal-Patt Ekoloġiku Ewropew jirrikjedu modi effiċjenti ta’ mobilizzazzjoni tar-riżorsi u ta’ rabta aħjar bejn id-diversi partijiet ikkonċernati fis-settur. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Il-KESE jtenni d-dikjarazzjoni tiegħu fl-Opinjoni tiegħu tal-2011 dwar l-aspetti soċjali tal-politika Ewropea tat-trasport, fejn jgħid li “in-nisa u l-ħaddiema żgħażagħ għandhom jinġibdu lejn l-opportunitajiet tax-xogħol fis-settur tat-trasport permezz ta’ miżuri li jtejbu l-kwalità tal-impjiegi fil-modi kollha tat-trasport, il-kundizzjonijiet tax-xogħol, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja, l-opportunitajiet tal-karriera u s-saħħa u s-sigurtà fit-tħaddim u fuq il-post tax-xogħol u li jikkontribwixxu għal bilanċ aħjar bejn ix-xogħol u l-ħajja privata” (6). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Il-KESE jtenni l-bżonn li jinħoloq osservatorju tal-kwistjonijiet soċjali, tal-impjieg u tat-taħriġ għas-settur tat-trasport. Jeħtieġ li jiġu introdotti inċentivi li jappoġġjaw l-adozzjoni ta’ standards ta’ kwalità fis-settur tat-trasport kollu. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Fl-Opinjoni tiegħu tal-2011, il-KESE indika li “b’mod ġenerali, id-dimensjoni soċjali tal-pjan direzzjonali hija dgħajfa”. Il-KESE jagħmel l-istess kumment rigward id-dokument ta’ evalwazzjoni. Fil-fehma tal-KESE, il-ħtieġa għal evalwazzjoni soċjali, li għandha tkun marbuta mat-talba biex jitwaqqaf l-Osservatorju tal-Affarijiet Soċjali fil-paragrafu preċedenti, hija prijorità. Il-bidliet u l-pass tal-bidla meħtieġa mis-settur neċessarjament se jagħmlu pressjoni fuq l-organizzazzjonijiet u l-irġiel u n-nisa li jagħtuhom il-ħajja. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Il-kriżi tas-saħħa u l-iżvilupp tal-bejgħ online b’konsenja fid-dar jew qrib id-dar żiedu t-trasport “individwalizzat” ta’ oġġetti fiż-żoni urbani b’mod partikolari. Din l-aċċellerazzjoni ta’ dawn il-metodi ta’ distribuzzjoni hija fattur ta’ konġestjoni u tniġġis fl-ambjent urban, u tqajjem il-kwistjoni taċ-ċirkwit lokali fis-settur tal-enerġija. L-isfidi ppreżentati minn dan it-tip ta’ konsum qed jiżdiedu fid-direzzjoni ta’ implimentazzjoni saħansitra aktar mgħaġġla ta’ miżuri biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2, speċjalment f’ambjent b’densità għolja ta’ popolazzjoni. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Il-KESE jinnota l-progress li sar fil-flotta tal-vetturi elettriċi u s-sitwazzjonijiet differenti ħafna fil-pajjiżi tal-UE. Dawn l-avvanzi, li huma essenzjalment ir-riżultat tal-liġijiet ta’ kull Stat Membru, jeħtieġu infrastruttura u jirreferu għal kwistjonijiet ta’ standardizzazzjoni. Fl-Opinjoni preċedenti tiegħu dwar din il-kwistjoni (7), il-Kumitat diġà esprima l-appoġġ qawwi tiegħu għall-miżuri bil-għan li jkun hemm użu iżjed mifrux tal-vetturi elettriċi. Huwa jilqa’, b’mod favorevoli iżda b’kawtela, l-użu ta’ enerġija dekarbonizzata. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Il-KESE jinnota li l-White Paper tiffoka prinċipalment fuq l-innovazzjoni teknoloġika u tinjora aspetti importanti oħra tal-politiki ta’ mobbiltà sostenibbli li jistgħu jkunu innovattivi wkoll (eż. miżuri mhux vinkolanti u l-innovazzjoni soċjali, bħal approċċi ġodda ta’ ppjanar, parteċipazzjoni taċ-ċittadini, modi innovattivi ta’ sensibilizzazzjoni, eċċ). Għalhekk, hija meħtieġa definizzjoni usa’ tal-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Għalkemm it-trasport mhux motorizzat ġie rikonoxxut fl-2011, il-promozzjoni tiegħu għadha nieqsa mill-attenzjoni u mill-koerenza. Ħafna bliet jinvestu fl-infrastruttura għall-mixi u għaċ-ċikliżmu (eż. taħt il-programmi tal-FEŻR). Madankollu, sal-lum, l-Unjoni Ewropea la għandha strateġija u lanqas kapaċità amministrattiva u ta’ ġestjoni biex tindirizza dan il-qasam b’mod komprensiv, transsettorjali u integrat. Il-KESE jixtieq jirreferi għall-Opinjoni tiegħu dwar il-benefiċċji potenzjali għas-saħħa ta’ modi attivi ta’ vjaġġar bħaċ-ċikliżmu u l-mixi fl-Ewropa, li fiha jipproponi deliberatament “azzjonijiet żgħar” biex jiġi sfruttat il-potenzjal taċ-ċikliżmu u l-mixi f’termini ta’ benefiċċji għas-saħħa u l-aċċessibbiltà għaċ-ċittadini Ewropej. Għalhekk, il-KESE jissuġġerixxi li għandha tiġi żviluppata strateġija tal-UE għat-trasport mhux motorizzat, li twassal għal azzjonijiet konkreti Ewropej f’termini ta’ ppjanar strateġiku, tfassil u investiment fiċ-ċikliżmu u l-mixi. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Fir-rigward tal-pjani ta’ mobbiltà urbana, sa mill-pubblikazzjoni tal-linji gwida tal-Pjan ta’ Mobilità Urbana Sostenibbli (SUMP) fl-2013, il-Kummissjoni ffinanzjat mijiet ta’ bliet madwar l-Ewropa b’fondi Ewropej (eż. l-inizjattiva Civitas) biex tiżgura l-iżvilupp bilanċjat u integrat ta’ modi sostenibbli ta’ trasport urban. Dan jidher mill-konsegwenzi impressjonanti u prolifiċi tal-adozzjoni tas-SUMPs fl-Ewropa. Huwa importanti li wieħed jinnota li dan huwa approċċ parteċipattiv li jiffoka fuq il-ħtiġijiet ta’ dawk li huma fil-qalba tal-proċess. L-ippjanar komprensiv u sostenibbli tal-mobbiltà urbana wera l-kapaċità tiegħu li jsir mezz effettiv biex jiġu indirizzati l-isfidi klimatiċi, tal-enerġija u ambjentali. Il-KESE jixtieq iħeġġeġ inizjattiva Ewropea li tidher meħtieġa biex fil-pajjiżi tal-UE jiġu stabbiliti oqfsa nazzjonali għat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ pjani ta’ mobbiltà urbana sostenibbli, li huma l-għodod strateġiċi ewlenin għall-ippjanar tal-mobbiltà urbana. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Fir-rigward tal-komunikazzjoni u t-trasferiment tal-għarfien dwar il-mobbiltà urbana, il-KESE jinnota l-ħidma eċċellenti li saret bil-ħolqien, fl-2014, tal-portal ELTIS bħala osservatorju dwar il-mobbiltà urbana, li jikkontribwixxi għall-viżibbiltà tal-iżviluppi u l-aħjar prattiki. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Il-miżuri relatati mal-pedaġġi stradali u s-sistemi ta’ kontroll tal-aċċess għall-vetturi fiż-żoni urbani għadhom mhumiex aċċettati b’mod wiesa’ fl-Ewropa. Il-White Paper tindika li l-ispejjeż tal-konġestjoni se jiżdiedu b’madwar 50 % sal-2050, u li huwa meħtieġ li jiġu vvalutati s-sistemi eżistenti ta’ pedaġġi stradali billi jiġu pprovduti inċentivi għall-Istati Membri li jniedu proġetti pilota biex jimplimentaw sistemi f’konformità ma’ dawn il-linji gwida. Il-promozzjoni u t-tħeġġiġ tat-trasport pubbliku u l-mobbiltà mhux motorizzata jistgħu jkunu soluzzjoni. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Il-White Paper ipprevediet l-iżvilupp dejjem jikber ta’ fjuwils alternattivi (bħall-propulsjoni elettrika jew l-idroġenu) bħala kontribut għall-ekoloġizzazzjoni tat-trasport. Għalkemm il-produzzjoni tal-fjuwils alternattivi tjiebet u żdiedet fl-aħħar għaxar snin, fl-2018, 33 % biss tal-elettriku Ewropew ġew minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Għalhekk, il-KESE jemmen li l-emissjonijiet tal-vetturi u l-marka tal-karbonju tagħhom għandhom jitkejlu matul iċ-ċiklu kollu tal-ħajja tagħhom. Barra minn hekk, is-sostituzzjoni tal-magni b’kombustjoni interna b’vetturi elettriċi mhux se tbiddel ix-xejriet tal-konġestjoni tat-traffiku fil-bliet tagħna. |
| --- | --- |

4.18.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

(1)  ĠU C 286, 16.7.2021, p. 158.

1

(2)  ĠU C 24, 28.1.2012, p. 146.

2

(3)  SWD(2016) 226 (mhux disponibbli bil-Malti).

3

(4)  ĠU C 14, 15.1.2020, p. 112.

4

(5)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-iżvilupp sostenibbli tal-politika tat-trasport tal-UE u t-TEN-T” (Opinjoni esploratorja) (ĠU C 248, 25.8.2011, p. 31) (TEN/446).

5

(6)  Opinjoni tal-KESE dwar “Kif il-politiki tal-UE affettwaw l-opportunitajiet ta’ xogħol, il-ħtiġijiet ta’ taħriġ u l-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tat-trasport” (Opinjoni esploratorja) (ĠU C 248, 25.8.2011, p. 22) (CESE 1006/2011).

6

(7)  Opinjoni tal-KESE dwar “Lejn użu aktar mifrux tal-vetturi elettriċi” (Opinjoni esploratorja) (ĠU C 44, 11.2.2011, p. 47) (CESE 989/2010).

7

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/106 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/106

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-miżuri ta’ ġestjoni, ta’ konservazzjoni u ta’ kontroll li japplikaw fiż-Żona ta’ Kompetenza tal-Kummissjoni dwar it-Tonn tal-Oċean Indjan (IOTC) u li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1936/2001, (KE) Nru 1984/2003 u (KE) Nru 520/2007”

(COM(2021) 113 final — 2021/0058 (COD))

(2021/C 341/15)

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 24.3.2021
  Kunsill, 31.3.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 43(2) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni tal-plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 187/0/2 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 24.3.2021

Kunsill, 31.3.2021

Bażi legali

Artikoli 43(2) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sessjoni plenarja

9.6.2021

Sessjoni tal-plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

187/0/2

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-561 sessjoni plenarja tiegħu tad-9 u l-10 ta’ Ġunju 2021 (seduta tad-9 ta’ Ġunju), b’187 vot favur u 2 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/107 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/107

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) 2017/625 fir-rigward tal-kontrolli uffiċjali fuq l-annimali u l-prodotti li joriġinaw mill-annimali li jiġu esportati minn pajjiżi terzi fl-Unjoni biex tiġi żgurata l-konformità mal-projbizzjoni ta’ ċerti użi ta’ antimikrobiċi”

(COM(2021) 108 final — 2021/0055 (COD))

(2021/C 341/16)

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 11.3.2021
  Kunsill, 17.3.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 43(2), 114, 168(4)(b) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fis-sessjoni plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni tal-plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 212/0/4 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 11.3.2021

Kunsill, 17.3.2021

Bażi legali

Artikoli 43(2), 114, 168(4)(b) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sessjoni plenarja

9.6.2021

Sessjoni tal-plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

212/0/4

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-561 sessjoni plenarja tiegħu tad-9 u l-10 ta’ Ġunju 2021 (seduta tad-9 ta’ Ġunju), b’212 vot favur u 4 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---

| 24.8.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 341/108 |
| --- | --- | --- | --- |

24.8.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 341/108

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi miżuri ta’ konservazzjoni u ta’ ġestjoni applikabbli fiż-Żona tal-Konvenzjoni dwar is-Sajd fil-Punent tal-Paċifiku u l-Paċifiku Ċentrali u li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 520/2007”

(COM(2021) 198 final — 2021/0103 (COD))

(2021/C 341/17)

| Konsultazzjoni | Parlament Ewropew, 26.4.2021
  Kunsill, 6.5.2021 |
| --- | --- |
| Bażi legali | Artikoli 43(2) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
| Sezzjoni kompetenti | Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
| Adottata fil-plenarja | 9.6.2021 |
| Sessjoni plenarja Nru | 561 |
| Riżultat tal-votazzjoni
  (favur/kontra/astensjonijiet) | 221/0/7 |

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 26.4.2021

Kunsill, 6.5.2021

Bażi legali

Artikoli 43(2) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fil-plenarja

9.6.2021

Sessjoni plenarja Nru

561

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

221/0/7

Billi l-Kumitat jikkunsidra li l-kontenut tal-proposta huwa sodisfaċenti u m’hemm bżonn tal-ebda kumment min-naħa tiegħu, iddeċieda, matul il-561 sessjoni plenarja tiegħu tad-9 u l-10 ta’ Ġunju 2021 (seduta tad-9 ta’ Ġunju), b’221 vot favur u 7 astensjonijiet, li jagħti opinjoni favorevoli għat-test propost.

Brussell, id-9 ta’ Ġunju 2021.

Christa SCHWENG

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

---