# Il-Ġurnal Uffiċjali C NaN/20 t

| | ISSN 1725-5198 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  ta’ l-Unjoni Ewropea | C NaN |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 4820ta' Jannar 2005 |

ISSN 1725-5198

Il-Ġurnal Uffiċjali

ta’ l-Unjoni Ewropea

C NaN

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 4820ta' Jannar 2005

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | I   Tagħrif |
| | Il-Qorti ta’ l-Awdituri |
| 2005/C /1 | Rapport Speċjali Nru 5/2004 fuq is-Sostenn tal-Phare sabiex il-Pajjiżi Kandidati jkunu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni | 1 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

I   Tagħrif

Il-Qorti ta’ l-Awdituri

2005/C /1

Rapport Speċjali Nru 5/2004 fuq is-Sostenn tal-Phare sabiex il-Pajjiżi Kandidati jkunu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni

1

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Din il-Ħarġa Speċjali bil-Malti hija ppubblikata bil-lingwi Uffiċjali ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni Ewropea fil-ĠU C 15 |

---

(1)   Din il-Ħarġa Speċjali bil-Malti hija ppubblikata bil-lingwi Uffiċjali ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni Ewropea fil-ĠU C 15

1

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Tagħrif

Il-Qorti ta’ l-Awdituri

| 20.1.2005 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea | C NaN/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.1.2005

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea

C NaN/1

---

RAPPORT SPEĊJALI Nru 5/2004

fuq is-Sostenn tal-Phare sabiex il-Pajjiżi Kandidati jkunu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni

(skond l-Artikolu 248(4), it-tieni sottoparagrafu, KE)

(2005/C 15/01)

WERREJ

| I-VII | SOMMARJU |
| --- | --- |

I-VII

| 1-14 | INTRODUZZJONI |
| --- | --- |

1-14

| 1-10 | Assistenza Phare sabiex il-Pajjiżi Kandidati jiġu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali |
| --- | --- |

1-10

| 11-14 | Il-Verifika tal-Qorti |
| --- | --- |

11-14

| 15-28 | L-APPROĊĊ ĠENERALI TA' L-UŻU TAL-PROGRAMM PHARE SABIEX IL-PAJJIŻI KANDIDATI JIĠU PPREPARATI SABIEX IĠESTU L-FONDI STRUTTURALI |
| --- | --- |

15-28

| 15-17 | L-għażla tal-Phare għamlet il-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-ERDF u ESF iktar diffiċli |
| --- | --- |

15-17

| 18-26 | L-ippjanar ta' programmi Phare ta' l-ESC varja mill-approċċ ta' l-Objettiv ta' Fondi Strutturali |
| --- | --- |

18-26

| 27-28 | Limiti li jaffettwaw l-istrateġija ta' l-użu ta' Phare għall-preparazzjoni għall-ERDF u l-ESF |
| --- | --- |

27-28

| 29-36 | PROĊEDURI PHARE |
| --- | --- |

29-36

| 30-33 | Dewmien fit-twaqqif ta' Sistema ta' Implimentazzjoni Deċentralizzata |
| --- | --- |

30-33

| 34-36 | L-Ipprogrammar multiannwali ma kienx introdott |
| --- | --- |

34-36

| 37-55 | FONDI U IMPLIMENTAZZJONI TA' PROGRAMMI PHARE GĦALL-PREPARAZZJONI TA' PAJJIŻI KANDIDATI SABIEX IĠESTU L-FONDI STRUTTURALI |
| --- | --- |

37-55

| 37-41 | L-Allokazzjoni ta' fondi lill-biċċa l-kbira tal-pajjiżi kienet inqas milli prevista |
| --- | --- |

37-41

| 42-45 | Diffikultajiet esperjenzati fil-preparazzjoni ta' programmi simili għal programmi tal-Fond Strutturali Mira 1 |
| --- | --- |

42-45

| 46-55 | Dewmien fl-implimentazzjoni tal-programmi |
| --- | --- |

46-55

| 56-62 | RIŻULTATI TA' PROĠETTI GĦAT-TISĦIĦuhTA' ISTITUZZJONIJIET GĦALL-PREPARAZZJONI TA' PAJJIŻI KANDIDATI SABIEX IĠESTU L-FONDI STRUTTURALI |
| --- | --- |

56-62

| 63-67 | Konklużjonijiet |
| --- | --- |

63-67

| 63 | Diffikultajiet fl-approċċ ġenerali ta' l-użu tal-programm Phare sabiex Pajjiżi Kandidati jiġu Preparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali |
| --- | --- |

63

| 64 | Progress limitat sabiex Phare jinġieb iktar qrib il-Fondi Strutturali |
| --- | --- |

64

| 65 | Allokazzjonijiet varjabbli għall-implimentazzjoni mdewma ta' programmi ta' l-ESC |
| --- | --- |

65

| 66 | Kisba parzjali biss ta' riżultati ta' proġetti għat-tisħiħ ta' istituzzjonijiet għall-preparazzjoni ta' Pajjiżi Kandidati fil-ġestjoni tal-Fondi Strutturali |
| --- | --- |

66

| 67 | Konklużjoni ġenerali |
| --- | --- |

67

| 68-71 | RAKKOMANDAZZJONIJIET |
| --- | --- |

68-71

Ir-Riposti tal-Kummissjoni

LISTA TA' ABBREVJAZZJONIJIET

| CBC | Kooperazzjoni Transfruntiera (Cross Border Co-operation) |
| --- | --- |
| CSF | Il-Qafas ta' Sostenn Komunitarju (Community Support Framework) |
| EAGGF | Il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Gwida u Garanzija (European Agricultural Guidance and Guarantee Fund) |
| EDIS | Sistema Estiża ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata (Extended Decentralised Implementation System) |
| ERDF | Il-Fond Ewropew għal Żvilupp Reġjonali (European Regional Development Fund) |
| ESC | Il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (Economic and Social Cohesion) |
| ESF | Il-Fond Soċjali Ewropew (European Social Fund) |
| ISPA | Strument għal politiki Strutturali għal Qabel l-Adeżjoni (Instrument for Structural Policies for Pre-Accession) |
| NDP | Il-Pjan ta’ Żvilupp Nazzjonali (National Development Plan) |
| Phare | L-Istrument prinċipali ta’ qabel l-adeżjoni (The main pre-accession instrument) |
| PNDP | Il-Pjan Preliminari ta’ Żvilupp Nazzjonali (Preliminary National Development Plan) |
| PPF | Il-Faċilita' għal Preparazzjoni ta’ Proġetti (Project Preparation Facility) |
| Sapard | L-Istrument ta’ qabel l-adeżjoni għal miżuri għal żvilupp agrikolu u rurali (The pre-accession instrument for measures for agriculture and rural development) |
| SPD | Dokument Singolu ta’ Programmar (Single Programming Document) |
| SPP | Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni (Special Preparatory Programme) |

CBC

Kooperazzjoni Transfruntiera (Cross Border Co-operation)

CSF

Il-Qafas ta' Sostenn Komunitarju (Community Support Framework)

EAGGF

Il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Gwida u Garanzija (European Agricultural Guidance and Guarantee Fund)

EDIS

Sistema Estiża ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata (Extended Decentralised Implementation System)

ERDF

Il-Fond Ewropew għal Żvilupp Reġjonali (European Regional Development Fund)

ESC

Il-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (Economic and Social Cohesion)

ESF

Il-Fond Soċjali Ewropew (European Social Fund)

ISPA

Strument għal politiki Strutturali għal Qabel l-Adeżjoni (Instrument for Structural Policies for Pre-Accession)

NDP

Il-Pjan ta’ Żvilupp Nazzjonali (National Development Plan)

Phare

L-Istrument prinċipali ta’ qabel l-adeżjoni (The main pre-accession instrument)

PNDP

Il-Pjan Preliminari ta’ Żvilupp Nazzjonali (Preliminary National Development Plan)

PPF

Il-Faċilita' għal Preparazzjoni ta’ Proġetti (Project Preparation Facility)

Sapard

L-Istrument ta’ qabel l-adeżjoni għal miżuri għal żvilupp agrikolu u rurali (The pre-accession instrument for measures for agriculture and rural development)

SPD

Dokument Singolu ta’ Programmar (Single Programming Document)

SPP

Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni (Special Preparatory Programme)

SOMMARJU

| I. | Il-verifika eżaminat l-effetività tal-programm Phare, l-ewwel mit-tlett strumenti ta' qabel l-adeżjoni stabbiliti mill-Kummissjoni, sabiex jgħin lill-Pajjiżi Kandidati jippreparaw għall-ġestjoni taż-żewġ Fondi Strutturali ewlinin, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġonali (ERDF) u l-Fond Soċjali Ewropew (ESF). Il-verfika tkopri l-perjodu mill-1998, is-sena li l-Phare kienet reġgħat ġiet orjentata sabiex tiffoka fuq l-adeżjoni, sa 2002 u ffukat fuq il-Programm Preparatorju Speċjali tal-1998 (SPP) u l-programmi tal-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (ESC), li bdew għall-ewwel darba fis-sena 2000. L-objettiv li jgħin għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kanditati għall-Fondi Strutturali kien mogħti prijorità kbira mill-Kummissjoni, għax il-Kummissjoni xtaqet tiżgura li l-pajjiżi involuti jkunu jistgħu jibbenefikaw kompletament mill-allokazzjonijiet kbar ħafna disponibbli lillhom wara l-adeżjoni. |
| --- | --- |

I.

Il-verifika eżaminat l-effetività tal-programm Phare, l-ewwel mit-tlett strumenti ta' qabel l-adeżjoni stabbiliti mill-Kummissjoni, sabiex jgħin lill-Pajjiżi Kandidati jippreparaw għall-ġestjoni taż-żewġ Fondi Strutturali ewlinin, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġonali (ERDF) u l-Fond Soċjali Ewropew (ESF). Il-verfika tkopri l-perjodu mill-1998, is-sena li l-Phare kienet reġgħat ġiet orjentata sabiex tiffoka fuq l-adeżjoni, sa 2002 u ffukat fuq il-Programm Preparatorju Speċjali tal-1998 (SPP) u l-programmi tal-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (ESC), li bdew għall-ewwel darba fis-sena 2000. L-objettiv li jgħin għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kanditati għall-Fondi Strutturali kien mogħti prijorità kbira mill-Kummissjoni, għax il-Kummissjoni xtaqet tiżgura li l-pajjiżi involuti jkunu jistgħu jibbenefikaw kompletament mill-allokazzjonijiet kbar ħafna disponibbli lillhom wara l-adeżjoni.

L-approċċ ġenerali ta' l-użu tal-programm tal-Phare għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali

| II. | Minħabba l-fatt illi strument ġdid ma kienx stabbilit sabiex jgħin il-Pajjiżi Kandidati għall-ERDF u għall-ESF, kien iktar diffiċli għal dawn biex il-Pajjiżi Kandidati jiffamiljarizzaw ruħhom mal-proċeduri tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 16-17). Barra dan, l-approċċ inizjali li l-Kummissjoni riedet il-Pajjiżi Kandidati jsegwu fit-twaqqif ta' programmi ESC kien differenti mill-approċċ tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 18-24). Mhux ir-reġjuni kollha eliġibbli għal Fondi Strutturali akkwistaw esperjenza fil-ġestjoni tal-programmi ESC qabel l-adeżjoni, u l-istrutturi ta' implimentazzjoni tal-Phare ma rriflettax dawk tal-Fondi Strutturali. L-effikaċja tal-programmi ESC kompliet tonqos fil-kwalità minħabba l-fatt illi dawn immiraw wkoll li jakkwistaw impatt ta' koeżjoni, u dan ma kienx dejjem kompatibbli ma' l-objettiv ta' preparazzjoni għall-Fondi Strutturali. (ara l-paragrafu 27). |
| --- | --- |

II.

Minħabba l-fatt illi strument ġdid ma kienx stabbilit sabiex jgħin il-Pajjiżi Kandidati għall-ERDF u għall-ESF, kien iktar diffiċli għal dawn biex il-Pajjiżi Kandidati jiffamiljarizzaw ruħhom mal-proċeduri tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 16-17). Barra dan, l-approċċ inizjali li l-Kummissjoni riedet il-Pajjiżi Kandidati jsegwu fit-twaqqif ta' programmi ESC kien differenti mill-approċċ tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 18-24). Mhux ir-reġjuni kollha eliġibbli għal Fondi Strutturali akkwistaw esperjenza fil-ġestjoni tal-programmi ESC qabel l-adeżjoni, u l-istrutturi ta' implimentazzjoni tal-Phare ma rriflettax dawk tal-Fondi Strutturali. L-effikaċja tal-programmi ESC kompliet tonqos fil-kwalità minħabba l-fatt illi dawn immiraw wkoll li jakkwistaw impatt ta' koeżjoni, u dan ma kienx dejjem kompatibbli ma' l-objettiv ta' preparazzjoni għall-Fondi Strutturali. (ara l-paragrafu 27).

Proċeduri tal-Phare

| III. | Il-Kummissjoni kellha l-ħsieb li l-Pajjiżi Kandidati għandhom jitgħallmu jimmaniġġjaw dawn il-programmi fuq il-bażi li l-Kummissjoni tiżvolġi kontrolli retrospettivi, kif ikun il-kas tal-ġestjoni tal-Fondi Strutturali, imma s-Sistema ta' Implimentazzjoni Deċentralizzata Estiża (EDIS), li kellha tagħmel dan l-approċċ possibli, ma kienitx introdotta qabel l-adeżjoni (ara l-paragrafi 30-32). Minħabba d-dewminijiet fl-introduzzjoni ta' sistema ta' kontrolli retrospettivi għamlitha wkoll diffiċli sabiex jintużaw pjanijiet ta' għotjiet, il-mekaniżmu prinċipali għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 33). L-introduzzjoni ta' proċedura supplimentari sabiex tintuża fil-Fondi Strutturali, programmazzjoni multi annwali, ma tantx għamlet progress (ara l-paragrafi 34-35). |
| --- | --- |

III.

Il-Kummissjoni kellha l-ħsieb li l-Pajjiżi Kandidati għandhom jitgħallmu jimmaniġġjaw dawn il-programmi fuq il-bażi li l-Kummissjoni tiżvolġi kontrolli retrospettivi, kif ikun il-kas tal-ġestjoni tal-Fondi Strutturali, imma s-Sistema ta' Implimentazzjoni Deċentralizzata Estiża (EDIS), li kellha tagħmel dan l-approċċ possibli, ma kienitx introdotta qabel l-adeżjoni (ara l-paragrafi 30-32). Minħabba d-dewminijiet fl-introduzzjoni ta' sistema ta' kontrolli retrospettivi għamlitha wkoll diffiċli sabiex jintużaw pjanijiet ta' għotjiet, il-mekaniżmu prinċipali għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 33). L-introduzzjoni ta' proċedura supplimentari sabiex tintuża fil-Fondi Strutturali, programmazzjoni multi annwali, ma tantx għamlet progress (ara l-paragrafi 34-35).

Allokazzjonijiet għall-implimentazzjoni ta' programmi għall-preparazzjoni tal-Fondi Strutturali

| IV. | Għalkemm ġeneralment approssimattivament 35 % tal-programm Phare kien allokat lil programmi ESC, ħafna pajjiżi allokaw xi ftit ammonti inqas minn din il-figura immirata, prinċipalment minħabba kapaċità ta' assorbiment insuffiċjenti u prijoritajiet li jikkompetu ma' xulxin (ara l-paragrafi 39-41). Għalhekk il-pajjiżi tħabtu biex joħolqu programmi u ma allokawx fondi suffiċjenti għall-preparazzjoni ta' ESC futuri u proġetti tal-Fondi Struttrali (ara l-paragrafi 43-45). Huma esperjenzaw wkoll diffikultajiet konsiderevoli biex jorbtu fondi qabel iż-żmien meħtieġ. (ara l-paragrafi 46-52). Dawn il-problemi fil-kapaċità ta' assorbiment il-biċċa l-kbira rriflettaw in-nuqqqas ta' esperjenza u l-iżvilupp istituzzjonali insuffiċjenti tal-ministeri responsabbli għall-ġestjoni tal-programmi ESC (ara l-paragrafi 54-55). |
| --- | --- |

IV.

Għalkemm ġeneralment approssimattivament 35 % tal-programm Phare kien allokat lil programmi ESC, ħafna pajjiżi allokaw xi ftit ammonti inqas minn din il-figura immirata, prinċipalment minħabba kapaċità ta' assorbiment insuffiċjenti u prijoritajiet li jikkompetu ma' xulxin (ara l-paragrafi 39-41). Għalhekk il-pajjiżi tħabtu biex joħolqu programmi u ma allokawx fondi suffiċjenti għall-preparazzjoni ta' ESC futuri u proġetti tal-Fondi Struttrali (ara l-paragrafi 43-45). Huma esperjenzaw wkoll diffikultajiet konsiderevoli biex jorbtu fondi qabel iż-żmien meħtieġ. (ara l-paragrafi 46-52). Dawn il-problemi fil-kapaċità ta' assorbiment il-biċċa l-kbira rriflettaw in-nuqqqas ta' esperjenza u l-iżvilupp istituzzjonali insuffiċjenti tal-ministeri responsabbli għall-ġestjoni tal-programmi ESC (ara l-paragrafi 54-55).

Riżultati ta' proġetti ta' twaqqif ta' istituzzjonijiet għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali

| V. | Dan l-iżvillup istituzzjonali insuffiċjenti, kif ukoll inċertezza fuq liema korpi għandhom jkunu magħżulin biex jkunu l-awtoritajiet futuri li jħallsu u jimmaniġjaw, naqqas l-impatt ta' proġetti ta' twaqqif ta' istituzzjonijiet (ara l-paragrapfi 58-59). Twaqqif ta' Istituzzjonijiet fuq livell reġjonali kien ostakolat minn dewminijiet f'xi pajjiżi fit-twaqqif tal-korpi reġjonali involuti u bidliet fir-rwol maħsub għall-korpi reġjonali fil-ġestjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 60-62). |
| --- | --- |

V.

Dan l-iżvillup istituzzjonali insuffiċjenti, kif ukoll inċertezza fuq liema korpi għandhom jkunu magħżulin biex jkunu l-awtoritajiet futuri li jħallsu u jimmaniġjaw, naqqas l-impatt ta' proġetti ta' twaqqif ta' istituzzjonijiet (ara l-paragrapfi 58-59). Twaqqif ta' Istituzzjonijiet fuq livell reġjonali kien ostakolat minn dewminijiet f'xi pajjiżi fit-twaqqif tal-korpi reġjonali involuti u bidliet fir-rwol maħsub għall-korpi reġjonali fil-ġestjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 60-62).

Konklużjoni Ġenerali

| VI. | Waqt li l-Kummissjoni għandha tkun imfaħħra talli bdiet tuża l-programm tal-Phare mill-1998 sabiex tgħin tipprepara lill-Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali, fiż-żmien ta' l-adeżjoni l-programm Phare kellu impatt iktar limitat fuq il-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall- ERDF u l-ESF milli ppjanat fid-dokumenti ta' politiki tal-Kummissjoni, notevolment ir-Reviżjoni tal-Phare 2000 tagħha (ara l-paragrafu 67). Dan kien sa ċertu punt minħabba n-nuqqas ta' esperjenza u l-iżvillup istituzzjonali insuffiċjenti ta' l-awtoritajiet involuti fil-Pajjiżi Kandidati. Ma kienx possibli li tirrimedja dawn in-nuqqasijiet li ma jilħqux il-levell meħtieġ fiż-żmien disponibbli. |
| --- | --- |

VI.

Waqt li l-Kummissjoni għandha tkun imfaħħra talli bdiet tuża l-programm tal-Phare mill-1998 sabiex tgħin tipprepara lill-Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali, fiż-żmien ta' l-adeżjoni l-programm Phare kellu impatt iktar limitat fuq il-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall- ERDF u l-ESF milli ppjanat fid-dokumenti ta' politiki tal-Kummissjoni, notevolment ir-Reviżjoni tal-Phare 2000 tagħha (ara l-paragrafu 67). Dan kien sa ċertu punt minħabba n-nuqqas ta' esperjenza u l-iżvillup istituzzjonali insuffiċjenti ta' l-awtoritajiet involuti fil-Pajjiżi Kandidati. Ma kienx possibli li tirrimedja dawn in-nuqqasijiet li ma jilħqux il-levell meħtieġ fiż-żmien disponibbli.

Rakkomandazzjonijiet

| VII. | Hemm bżonn sinifikattiv għal iktar sostenn għat-twaqqif ta' istituzzjonijiet fl-ambitu ta' ġestjoni tal-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni (ara l-paragrafu 68). Riżorsi konsiderevoli għandhom jkunu allokati lill-kontrol retrospettivi ta' l-operazzjoni tal-Fondi Struturali fil-Pajjiżi Membri ġodda (ara l-paragrafu 69). Stateġija ċara għandha tkun stabbilita biex tidentifika l-fażijiet differenti li sa llum hemm bżonn li jittieħdu għall-preparazzjoni ta' pajjiżi li huma Pajjiżi Kandidati bħalissa u pajjiżi li ser jkunu Pajjiżi Kandidati fil-futur biex jimmaniġġjaw il-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 70). Il-Kummissjoni għandha żżid l-isforzi tagħha biex iggib il-Phare iktar viċin tal-Fondi Strutturali billi tagħti aworitajiet futuri li jimmaniġġjaw l-istatus ta' aġenziji ta' implimentazzjoni tal-Phare, tipprovdi l-assistenza neċessarja lil aġenziji li jimplimentaw biex jkunu jistgħu jimplimentaw il-Phare fil-qafas ta' sistema ta' kontroll retrospettiv u tintroduċi pjan multi annwali bbażat fuq il-Pjanijiet ta' Żvilupp Nazzjonali (ara l-paragrafu 71). |
| --- | --- |

VII.

Hemm bżonn sinifikattiv għal iktar sostenn għat-twaqqif ta' istituzzjonijiet fl-ambitu ta' ġestjoni tal-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni (ara l-paragrafu 68). Riżorsi konsiderevoli għandhom jkunu allokati lill-kontrol retrospettivi ta' l-operazzjoni tal-Fondi Struturali fil-Pajjiżi Membri ġodda (ara l-paragrafu 69). Stateġija ċara għandha tkun stabbilita biex tidentifika l-fażijiet differenti li sa llum hemm bżonn li jittieħdu għall-preparazzjoni ta' pajjiżi li huma Pajjiżi Kandidati bħalissa u pajjiżi li ser jkunu Pajjiżi Kandidati fil-futur biex jimmaniġġjaw il-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 70). Il-Kummissjoni għandha żżid l-isforzi tagħha biex iggib il-Phare iktar viċin tal-Fondi Strutturali billi tagħti aworitajiet futuri li jimmaniġġjaw l-istatus ta' aġenziji ta' implimentazzjoni tal-Phare, tipprovdi l-assistenza neċessarja lil aġenziji li jimplimentaw biex jkunu jistgħu jimplimentaw il-Phare fil-qafas ta' sistema ta' kontroll retrospettiv u tintroduċi pjan multi annwali bbażat fuq il-Pjanijiet ta' Żvilupp Nazzjonali (ara l-paragrafu 71).

INTRODUZZJONII

Assistenza Phare sabiex il-Pajjiżi Kandidati jiġu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali

| 1. | Kwistjoni prinċipali li qiegħda tiffaċċja l-Unjoni Ewropea fil-kuntest tat-tkabbir ta’ l-2004 hija d-disparità kbira fid-dħul medju bejn l-Istati Membri preżenti u l-Istati Membri l-ġodda mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (1). Filwaqt li 22 % tal-popolazzjoni ta’ l-Unjoni preżenti jgħixu f’reġjuni b’inqas minn 75 % tal-prodott gross domestiku medju kurrenti per kapita, wara t-tkabbir 93 % tal-popolazzjoni ta’ dawn l-Istati Membri l-ġodda ikunu qegħdin jgħixu f’reġjuni fejn il-prodott gross domestiku per kapita huwa inqas minn 75 % tal-medja ta’ l-UE mkabbra. Sabiex dawn id-disparitajiet jiġu megħluba kważi r-reġjuni kollha ta’ dawn l-Istati Membri ġodda jkunu eliġibbli għal sostenn bħala reġjuni tal-“Mira 1” (2) mit-tlett Fondi Strutturali prinċipali: il-Fond Ewropew għal Żvilupp Reġjonali (ERDF), il-Fond Soċjali Ewropew (ESF) u l-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Gwida u Garanzija (EAGGF – Taqsima ta’ gwida) (3). Barra minn hekk, il-pajjiżi kollha konċernati jkunu eliġibbli għall-Fond ta’ Koeżjoni (4). |
| --- | --- |

1.

Kwistjoni prinċipali li qiegħda tiffaċċja l-Unjoni Ewropea fil-kuntest tat-tkabbir ta’ l-2004 hija d-disparità kbira fid-dħul medju bejn l-Istati Membri preżenti u l-Istati Membri l-ġodda mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (1). Filwaqt li 22 % tal-popolazzjoni ta’ l-Unjoni preżenti jgħixu f’reġjuni b’inqas minn 75 % tal-prodott gross domestiku medju kurrenti per kapita, wara t-tkabbir 93 % tal-popolazzjoni ta’ dawn l-Istati Membri l-ġodda ikunu qegħdin jgħixu f’reġjuni fejn il-prodott gross domestiku per kapita huwa inqas minn 75 % tal-medja ta’ l-UE mkabbra. Sabiex dawn id-disparitajiet jiġu megħluba kważi r-reġjuni kollha ta’ dawn l-Istati Membri ġodda jkunu eliġibbli għal sostenn bħala reġjuni tal-“Mira 1” (2) mit-tlett Fondi Strutturali prinċipali: il-Fond Ewropew għal Żvilupp Reġjonali (ERDF), il-Fond Soċjali Ewropew (ESF) u l-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Gwida u Garanzija (EAGGF – Taqsima ta’ gwida) (3). Barra minn hekk, il-pajjiżi kollha konċernati jkunu eliġibbli għall-Fond ta’ Koeżjoni (4).

| 2. | Għall-perijodu 2004-2006 bejn wieħed u ieħor 13 178 miljun EUR ġew allokati għal sostenn għall-Mira 1 taħt il-Fondi Strutturali għal dawn il-pajjiżi kif ukoll 7 523 miljun EUR oħra għall-Fond ta’ Koeżjoni. Madanakollu, sabiex ikun hemm benefiċċju tajjeb minn dawn il-fondi, Stati Membri ġodda għandhom ikunu jistgħu jidentifikaw, jippreparaw u jimplimentaw programmi u proġetti ta’ prijorita' fil-limiti ta’ żmien stabbiliti. |
| --- | --- |

2.

Għall-perijodu 2004-2006 bejn wieħed u ieħor 13 178 miljun EUR ġew allokati għal sostenn għall-Mira 1 taħt il-Fondi Strutturali għal dawn il-pajjiżi kif ukoll 7 523 miljun EUR oħra għall-Fond ta’ Koeżjoni. Madanakollu, sabiex ikun hemm benefiċċju tajjeb minn dawn il-fondi, Stati Membri ġodda għandhom ikunu jistgħu jidentifikaw, jippreparaw u jimplimentaw programmi u proġetti ta’ prijorita' fil-limiti ta’ żmien stabbiliti.

| 3. | F’Marzu 1997 il-Kummissjoni proponiet orjentazzjoni mill-ġdid tal-programm Phare sabiex jiġi ffukat kompletament fuq il-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex jingħaqdu ma’ l-Unjoni Ewropea (5)
   (6). Minn dak iż-żmien il-budget tal-Phare (bejn wieħed u ieħor 1 500 miljun EUR fis-sena) kellu jiġi allokat fil-prinċipju għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet (30 %) u sostenn għall-investiment (70 %). Sa fejn kien ikkonċernat it-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet, fost l-oqsma speċifiċi li l-Kummissjoni identifikat sabiex jingħataw fondi kien hemm l-iżvilupp reġjonali. B’hekk iddikjarat li “hemm ħtieġa għall-introduzzjoni, malajr kemm jista’ jkun, għall-miri u l-proċeduri tal-Fondi Strutturali. Dan huwa l-aħjar mod sabiex jiġi assigurat li dawn il-pajjiżi jkunu jistgħu, gradwalment, japplikaw ir-regoli tal-Fondi Strutturali u jitrattaw l-ewwel pagamenti minn għandhom (7)”. |
| --- | --- |

3.

F’Marzu 1997 il-Kummissjoni proponiet orjentazzjoni mill-ġdid tal-programm Phare sabiex jiġi ffukat kompletament fuq il-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex jingħaqdu ma’ l-Unjoni Ewropea (5)
   (6). Minn dak iż-żmien il-budget tal-Phare (bejn wieħed u ieħor 1 500 miljun EUR fis-sena) kellu jiġi allokat fil-prinċipju għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet (30 %) u sostenn għall-investiment (70 %). Sa fejn kien ikkonċernat it-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet, fost l-oqsma speċifiċi li l-Kummissjoni identifikat sabiex jingħataw fondi kien hemm l-iżvilupp reġjonali. B’hekk iddikjarat li “hemm ħtieġa għall-introduzzjoni, malajr kemm jista’ jkun, għall-miri u l-proċeduri tal-Fondi Strutturali. Dan huwa l-aħjar mod sabiex jiġi assigurat li dawn il-pajjiżi jkunu jistgħu, gradwalment, japplikaw ir-regoli tal-Fondi Strutturali u jitrattaw l-ewwel pagamenti minn għandhom (7)”.

| 4. | Għaldaqstant kien iffinanzjat mill-Programm Phare ta’ l-1998 “Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-Politika Strutturali ta’ l-UE” (SPP) li jkopri kull Pajjiż Kandidat, għal total ta’ 60 miljun EUR. Il-programm ta’ fondi għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet u proġetti piloti żgħar ta’ investiment tat-tip finanzjati mill-Fondi Strutturali sabiex Pajjiżi Kandidati jibdew jingħataw esperjenza operazzjonali fi proċeduri tal-Mira 1. |
| --- | --- |

4.

Għaldaqstant kien iffinanzjat mill-Programm Phare ta’ l-1998 “Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-Politika Strutturali ta’ l-UE” (SPP) li jkopri kull Pajjiż Kandidat, għal total ta’ 60 miljun EUR. Il-programm ta’ fondi għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet u proġetti piloti żgħar ta’ investiment tat-tip finanzjati mill-Fondi Strutturali sabiex Pajjiżi Kandidati jibdew jingħataw esperjenza operazzjonali fi proċeduri tal-Mira 1.

| 5. | L-Urġenza tal-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali kienet enfasizzata mill-Qafas Finanzjarju ta’ Berlin ta’ Marzu 1999 li pprovda għall-possibilità li sitt pajjiżi ġodda (ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Polonja, is-Slovenja flimkien ma’ Ċipru) jingħaqdu ma’ l-Unjoni Ewropea diġà fl-2002 (8). |
| --- | --- |

5.

L-Urġenza tal-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali kienet enfasizzata mill-Qafas Finanzjarju ta’ Berlin ta’ Marzu 1999 li pprovda għall-possibilità li sitt pajjiżi ġodda (ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Polonja, is-Slovenja flimkien ma’ Ċipru) jingħaqdu ma’ l-Unjoni Ewropea diġà fl-2002 (8).

| 6. | Fis-sena 2000 inħolqu żewġ strumenti ġodda ta’ qabel l-adeżjoni. L-ISPA (9) (il-budget annwali: 1 000 miljun EUR) kellu miri u proċeduri simili għall-Fond ta’ Koeżjoni. Sapard (10) (budget annwali: 500 miljun EUR) immira lejn il-kontribuzzjoni ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-“acquis communautaire” fil-politika agrikola komuni u lejn li jiġu riżolti problemi ta’ prijorita' u speċifiċi għall-adattament sostenibbli tas-settur agrikolu u oqsma rurali, u, skond ir-Regolament Sapard, kien implimentat b’xi similaritajiet għall-Fondi Strutturali u l-EAGGF (ara l-paragrafu 17). Għalkemm l-ERDF u l-ESF kienu rispettivament madwar tlett darbiet u sa darbtejn ikbar mill-Fond Strutturali ta’ l-EAGGF (11), ebda strumenti ġodda ma kienu stabbiliti fir-rigward ta’ dawn iż-żewġ Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

6.

Fis-sena 2000 inħolqu żewġ strumenti ġodda ta’ qabel l-adeżjoni. L-ISPA (9) (il-budget annwali: 1 000 miljun EUR) kellu miri u proċeduri simili għall-Fond ta’ Koeżjoni. Sapard (10) (budget annwali: 500 miljun EUR) immira lejn il-kontribuzzjoni ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-“acquis communautaire” fil-politika agrikola komuni u lejn li jiġu riżolti problemi ta’ prijorita' u speċifiċi għall-adattament sostenibbli tas-settur agrikolu u oqsma rurali, u, skond ir-Regolament Sapard, kien implimentat b’xi similaritajiet għall-Fondi Strutturali u l-EAGGF (ara l-paragrafu 17). Għalkemm l-ERDF u l-ESF kienu rispettivament madwar tlett darbiet u sa darbtejn ikbar mill-Fond Strutturali ta’ l-EAGGF (11), ebda strumenti ġodda ma kienu stabbiliti fir-rigward ta’ dawn iż-żewġ Fondi Strutturali.

| 7. | Minflok, il-Linji Gwida ġodda tal-Phare għall-2000 sa l-2006 provdew għat-twaqqif f’kull pajjiż ta’ programmi ta’ investiment ta’ Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (ESC) sabiex dawn jiġu ffinanzjati minn Phare (12). Il-Programmi ta’ l-ESC kellhom jiġu implimentati permezz ta’ miżuri simili għal dawk finanzjati minn dawn iż-żewġ Fondi Strutturali, fl-oqsma ta’ investiment tas-settur produttiv, żvilupp ta’ riżorsi umani u infrastruttura relatata mal-kummerċ. Dawn il-programmi kellhom ikunu wieħed miż-żewġ oqsma li jingħataw fondi minn 70 % tal-fondi Phare allokati għal investiment (13). Il-Linji gwida ddikjaraw ukoll li attivitajiet ta’ tisħiħ ta’ istituzzjonijiet ta’ Phare (it-30 % li jibqa’ tal-fondi Phare) kienu jirriflettu b’mod partikolari l-importanza ta’ dawn il-programmi ta’ l-ESC billi jindirizzaw nuqqasijiet ta’ l-amministrazzjonijiet f’livell ċentrali, reġjonali u lokali li kellhom responsabbiltajiet f’dan il-qasam (14). |
| --- | --- |

7.

Minflok, il-Linji Gwida ġodda tal-Phare għall-2000 sa l-2006 provdew għat-twaqqif f’kull pajjiż ta’ programmi ta’ investiment ta’ Koeżjoni Ekonomika u Soċjali (ESC) sabiex dawn jiġu ffinanzjati minn Phare (12). Il-Programmi ta’ l-ESC kellhom jiġu implimentati permezz ta’ miżuri simili għal dawk finanzjati minn dawn iż-żewġ Fondi Strutturali, fl-oqsma ta’ investiment tas-settur produttiv, żvilupp ta’ riżorsi umani u infrastruttura relatata mal-kummerċ. Dawn il-programmi kellhom ikunu wieħed miż-żewġ oqsma li jingħataw fondi minn 70 % tal-fondi Phare allokati għal investiment (13). Il-Linji gwida ddikjaraw ukoll li attivitajiet ta’ tisħiħ ta’ istituzzjonijiet ta’ Phare (it-30 % li jibqa’ tal-fondi Phare) kienu jirriflettu b’mod partikolari l-importanza ta’ dawn il-programmi ta’ l-ESC billi jindirizzaw nuqqasijiet ta’ l-amministrazzjonijiet f’livell ċentrali, reġjonali u lokali li kellhom responsabbiltajiet f’dan il-qasam (14).

| 8. | Minbarra dawn il-Linji Gwida, kienet ippubblikata f’Ottubru 2000 reviżjoni tal-Kummissjoni tal-Programm Phare intitolata “Phare 2000 Reviżjoni: It-Tisħiħ ta’ Preparazzjonijiet għal Sħubija” (15). Ir-Reviżjoni kkonkludiet li dik li kienet issejjaħ “Mixja lejn Fondi Strutturali” kienet waħda minn żewġ sfidi għal Phare li l-Kummissjoni għandha tikkunsidra tul il-perijodu 2000-2006. Ir-Reviżjoni stabbiliet żewġ miri għal Phare f’dan il-qasam:






  a) | “il-preparazzjoni għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali fil-Pajjiżi Kandidati billi jiġu stabbiliti l-istrutturi neċessarji amministrattivi u tal-budget” u li |
| --- | --- | --- |

8.

Minbarra dawn il-Linji Gwida, kienet ippubblikata f’Ottubru 2000 reviżjoni tal-Kummissjoni tal-Programm Phare intitolata “Phare 2000 Reviżjoni: It-Tisħiħ ta’ Preparazzjonijiet għal Sħubija” (15). Ir-Reviżjoni kkonkludiet li dik li kienet issejjaħ “Mixja lejn Fondi Strutturali” kienet waħda minn żewġ sfidi għal Phare li l-Kummissjoni għandha tikkunsidra tul il-perijodu 2000-2006. Ir-Reviżjoni stabbiliet żewġ miri għal Phare f’dan il-qasam:

a)

“il-preparazzjoni għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali fil-Pajjiżi Kandidati billi jiġu stabbiliti l-istrutturi neċessarji amministrattivi u tal-budget” u li

| b) | “dawn il-pajjiżi jitħallew jibbenefikaw mill-ewwel ġenerazzjoni ta’ programmi integrati ta’ żvilupp reġjonali tat-tip ta’ Mira 1 (Fond Strutturali) li jikkontribwixxu għall-koeżjoni ekonomika u soċjali tagħhom”. |
| --- | --- |

b)

“dawn il-pajjiżi jitħallew jibbenefikaw mill-ewwel ġenerazzjoni ta’ programmi integrati ta’ żvilupp reġjonali tat-tip ta’ Mira 1 (Fond Strutturali) li jikkontribwixxu għall-koeżjoni ekonomika u soċjali tagħhom”.

| 9. | Ir-Reviżjoni enfasizzat l-importanza tal-preparazzjoni għal Fondi Strutturali: “Phare mhux biss jista’ jgħin lill-pajjiżi applikanti jindirizzaw disparitajiet wiesgħa ta’ żvilupp li jeżistu bejniethom u Stati Membri eżistenti, iżda għandu wkoll jiffamiljarizzahom ma’ l-istrutturi u l-proċeduri li jeħtieġu fil-każ li jkollhom jużaw Fondi Strutturali b’mod effiċjenti u effettiv ma’ l-adeżjoni”. Infatti, in vista ta’ l-impatt ta’ koeżjoni limitat ħafna li programmi Phare ta’ l-ESC jistgħu jittamaw li jilħqu meta pparagunat mal-Fondi Strutturali minħabba l-budgets iżgħar ħafna disponibbli, il-linji gwida interni ta’ programmar stabbiliti fl-2000 mid-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir għat-tfassil tal-programmi ta’ l-ESC 2001 iddikjaraw li: “l-impatt mixtieq fil-koeżjoni ekonomika u soċjali għandu jiġi kjarifikat bħala li jgħin il-preparazzjoni ta’ l-istrutturi u l-istrateġiji meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni. Nistgħu biss nistennew impatt żgħir fuq it-tnaqqis ta’ disparitajiet ġenerali ta’ żvilupp”. |
| --- | --- |

9.

Ir-Reviżjoni enfasizzat l-importanza tal-preparazzjoni għal Fondi Strutturali: “Phare mhux biss jista’ jgħin lill-pajjiżi applikanti jindirizzaw disparitajiet wiesgħa ta’ żvilupp li jeżistu bejniethom u Stati Membri eżistenti, iżda għandu wkoll jiffamiljarizzahom ma’ l-istrutturi u l-proċeduri li jeħtieġu fil-każ li jkollhom jużaw Fondi Strutturali b’mod effiċjenti u effettiv ma’ l-adeżjoni”. Infatti, in vista ta’ l-impatt ta’ koeżjoni limitat ħafna li programmi Phare ta’ l-ESC jistgħu jittamaw li jilħqu meta pparagunat mal-Fondi Strutturali minħabba l-budgets iżgħar ħafna disponibbli, il-linji gwida interni ta’ programmar stabbiliti fl-2000 mid-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir għat-tfassil tal-programmi ta’ l-ESC 2001 iddikjaraw li: “l-impatt mixtieq fil-koeżjoni ekonomika u soċjali għandu jiġi kjarifikat bħala li jgħin il-preparazzjoni ta’ l-istrutturi u l-istrateġiji meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni. Nistgħu biss nistennew impatt żgħir fuq it-tnaqqis ta’ disparitajiet ġenerali ta’ żvilupp”.

| 10. | L-Iżviluppi prinċipali maħsuba fir-Reviżjoni rilevanti għall-iskop ta’ “Tressiq lejn Fondi Strutturali” kienu:






  a) | It-Tisħiħ progressiv ta’ approċċi u proċeduri tal-Fond Strutturali fis-sostenn ta’ l-ESC tal-Phare. |
| --- | --- | --- |

10.

L-Iżviluppi prinċipali maħsuba fir-Reviżjoni rilevanti għall-iskop ta’ “Tressiq lejn Fondi Strutturali” kienu:

a)

It-Tisħiħ progressiv ta’ approċċi u proċeduri tal-Fond Strutturali fis-sostenn ta’ l-ESC tal-Phare.

| b) | It-Tressieq ta’ programmi nazzjonali tal-Phare għal ipprogrammar multiannwali fuq bażi differenzjata għas-sostenn kollu, inkluż it-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet. |
| --- | --- |

b)

It-Tressieq ta’ programmi nazzjonali tal-Phare għal ipprogrammar multiannwali fuq bażi differenzjata għas-sostenn kollu, inkluż it-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet.

| c) | L-estensjoni tad-deċentralizzazzjoni, biex b’hekk il-pajjiżi applikanti jiġu familjarizzati mal-prinċipji konġunti ta’ responsabbilta' li jimmarkaw l-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

c)

L-estensjoni tad-deċentralizzazzjoni, biex b’hekk il-pajjiżi applikanti jiġu familjarizzati mal-prinċipji konġunti ta’ responsabbilta' li jimmarkaw l-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali.

| d) | It-Tisħiħ tas-sostenn, flimkien ma’ l-isforzi proprji tal-Pajjiżi Kandidati, lil awtoritajiet ta’ implimentazzjoni (jiġifieri awtoritajiet ta’ ġestjoni fis-sens ta’ l-Artikolu 34 tar-Regolament tal-Fondi Strutturali) aċċettati mill-Pajjiż Kandidat u mill-Kummissjoni f’konformita' sħiħa mar-Regolament Finanzjarju. |
| --- | --- |

d)

It-Tisħiħ tas-sostenn, flimkien ma’ l-isforzi proprji tal-Pajjiżi Kandidati, lil awtoritajiet ta’ implimentazzjoni (jiġifieri awtoritajiet ta’ ġestjoni fis-sens ta’ l-Artikolu 34 tar-Regolament tal-Fondi Strutturali) aċċettati mill-Pajjiż Kandidat u mill-Kummissjoni f’konformita' sħiħa mar-Regolament Finanzjarju.

Il-mira kienet li bejn wieħed u ieħor 35 % tal-programmi nazzjonali tal-pajjiżi jkunu ddedikati għal sostenn għal investiment għall-ESC.

Il-Verifika tal-Qorti

| 11. | Il-Mira tal-verifika tal-Qorti kienet li tistma’ kemm kien effettiv il-Programm Phare fil-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Sabiex tagħmel dan, il-Qorti:






  a) | ikkontrollat sa fejn l-approċċ ġenerali segwit mill-Kummissjoni ipprovda bażi effettiva għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 15-28); |
| --- | --- | --- |

11.

Il-Mira tal-verifika tal-Qorti kienet li tistma’ kemm kien effettiv il-Programm Phare fil-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Sabiex tagħmel dan, il-Qorti:

a)

ikkontrollat sa fejn l-approċċ ġenerali segwit mill-Kummissjoni ipprovda bażi effettiva għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 15-28);

| b) | ikkontrollat sa fejn il-Phare ipprovda preparazzjoni adegwata għal strutturi u proċeduri tal-Fond Strutturali (ara l-paragrafi 29-36); |
| --- | --- |

b)

ikkontrollat sa fejn il-Phare ipprovda preparazzjoni adegwata għal strutturi u proċeduri tal-Fond Strutturali (ara l-paragrafi 29-36);

| c) | ikkontrollat jekk il-fondi ta’ Phare kienux allokati kif previst għal dan l-iskop u sa fejn dawn il-fondi kienu qegħdin jiġu implimentati b’mod effiċjenti (ara l-paragrafi 37-55); |
| --- | --- |

c)

ikkontrollat jekk il-fondi ta’ Phare kienux allokati kif previst għal dan l-iskop u sa fejn dawn il-fondi kienu qegħdin jiġu implimentati b’mod effiċjenti (ara l-paragrafi 37-55);

| d) | ikkontrollat l-effikaċja ta’ proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet f’li jilħqu l-mira tagħhom tal-preparazzjoni ta’ pajjiżi benefiċjarji għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali (ara paragrafi 56-62). |
| --- | --- |

d)

ikkontrollat l-effikaċja ta’ proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet f’li jilħqu l-mira tagħhom tal-preparazzjoni ta’ pajjiżi benefiċjarji għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali (ara paragrafi 56-62).

| 12. | Il-Qorti għażlet din il-verifika in vista ta’ l-importanza li dejjem tiżdied mogħtija mill-Kummissjoni mill-1997 lejn il-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali, u r-riżorsi sinifikanti mistennija li jiġu allokati mill-programm Phare sabiex tintlaħaq din il-mira mill-2000 ’il quddiem fir-rigward ta’ l-ERDF u l-ESF (16). Il-verifika ma stmatx il-legalità u r-regolarità ta’ l-infiq ikkonċernat. Ukoll, ma daħlitx għal stima tal-kapaċita' tal-Pajjiżi Kandidati li jġestu l-Fondi Strutturali minħabba li din hija r-responsabbilta' tal-Kummissjoni proprja li twettaq permezz tar-rapporti annwali tagħha dwar il-preparazzjoni ġenerali ta’ Pajjiżi Kandidati għall-adeżjoni (17). Il-Verifika tal-Qorti x’aktarx anzi teżamina l-programm Phare sabiex tistma’ kemm intużaw tajjeb il-fondi disponibbli fir-rigward ta’ l-assistenza lil Pajjiżi Kandidati sabiex jippreparaw għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

12.

Il-Qorti għażlet din il-verifika in vista ta’ l-importanza li dejjem tiżdied mogħtija mill-Kummissjoni mill-1997 lejn il-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali, u r-riżorsi sinifikanti mistennija li jiġu allokati mill-programm Phare sabiex tintlaħaq din il-mira mill-2000 ’il quddiem fir-rigward ta’ l-ERDF u l-ESF (16). Il-verifika ma stmatx il-legalità u r-regolarità ta’ l-infiq ikkonċernat. Ukoll, ma daħlitx għal stima tal-kapaċita' tal-Pajjiżi Kandidati li jġestu l-Fondi Strutturali minħabba li din hija r-responsabbilta' tal-Kummissjoni proprja li twettaq permezz tar-rapporti annwali tagħha dwar il-preparazzjoni ġenerali ta’ Pajjiżi Kandidati għall-adeżjoni (17). Il-Verifika tal-Qorti x’aktarx anzi teżamina l-programm Phare sabiex tistma’ kemm intużaw tajjeb il-fondi disponibbli fir-rigward ta’ l-assistenza lil Pajjiżi Kandidati sabiex jippreparaw għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali.

| 13. | Il-verifika kopriet l-ipprogrammar u l-implimentazzjoni ta’ impenni li saru tul il-perijodu 1998-2002. Ma koprietx impenni magħmula fl-2003 li seta’ biss ikollhom impatt limitat qabel l-1 ta’ Mejju 2004 minħabba ż-żmien ta’ vantaġġ meħtieġ sabiex jiġu implimentati l-impenni. Ikkonċentrat fuq iż-żewġ strumenti prinċipali wżati, il-programmi ta’ l-SPP u ta’ l-ESC ta’ l-1998 li kienu introdotti fl-2000. L-impenni għal kull pajjiż kienu jirrelataw għal dawn il-programmi kif stabbilit fit-Tabella 1
   (18). Twettqu missjonijiet fuq il-post f’seba’ Pajjiżi Kandidati (il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, il-Latvja, il-Polonja, ir-Romanija u s-Slovakkja), fl-2002. Barra minn hekk, l-Istituzzjonijiet Supremi ta’ Verifika tal-Litwanja u tas-Slovenja vverifikaw dan is-suġġett fil-pajjiżi tagħhom f’kooperazzjoni mal-Qorti u bl-użu tal-metodoloġija tagħha. Ir-riżultati ta’ dawn iż-żewġ verifiki kienu kkunisdrati meta ġie ppreparat ir-Rapport Speċjali tal-Qorti. |
| --- | --- |

13.

Il-verifika kopriet l-ipprogrammar u l-implimentazzjoni ta’ impenni li saru tul il-perijodu 1998-2002. Ma koprietx impenni magħmula fl-2003 li seta’ biss ikollhom impatt limitat qabel l-1 ta’ Mejju 2004 minħabba ż-żmien ta’ vantaġġ meħtieġ sabiex jiġu implimentati l-impenni. Ikkonċentrat fuq iż-żewġ strumenti prinċipali wżati, il-programmi ta’ l-SPP u ta’ l-ESC ta’ l-1998 li kienu introdotti fl-2000. L-impenni għal kull pajjiż kienu jirrelataw għal dawn il-programmi kif stabbilit fit-Tabella 1
   (18). Twettqu missjonijiet fuq il-post f’seba’ Pajjiżi Kandidati (il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, il-Latvja, il-Polonja, ir-Romanija u s-Slovakkja), fl-2002. Barra minn hekk, l-Istituzzjonijiet Supremi ta’ Verifika tal-Litwanja u tas-Slovenja vverifikaw dan is-suġġett fil-pajjiżi tagħhom f’kooperazzjoni mal-Qorti u bl-użu tal-metodoloġija tagħha. Ir-riżultati ta’ dawn iż-żewġ verifiki kienu kkunisdrati meta ġie ppreparat ir-Rapport Speċjali tal-Qorti.

Tabella 1

Impenni tal-Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni u tal-Programm ta’ Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

| (miljun euro) |
| --- |
| Il-Pajjiż | SPP 1998 | ESC 2000 | ESC 2001 | ESC 2002 | Total |
| Ir-Repubblika Ċeka | 7,0 | 17,5 | 13,6 | 6,3 | 44,4 |
| L-Estonja | 3,0 | 10,1 | 6,0 | 3,7 | 22,8 |
| Il-Latvja | 3,0 | 10,5 | 9,0 | 4,5 | 27,0 |
| Il-Litwanja | 3,0 | 14,0 | 15,6 | 1,6 | 34,2 |
| L-Ungerija | 7,0 | 27,0 | 31,0 | 41,5 | 106,5 |
| Il-Polonja | 9,0 | 137,0 | 170,0 | 197,6 | 513,6 |
| Is-Slovenja | 3,0 | 5,0 | 3,0 | 5,8 | 16,8 |
| Is-Slovakkja | 7,0 | 6,3 | 18,4 | 16,5 | 48,2 |
| Il-Bulgarija | 7,0 | 15,0 | 37,1 | 14,0 | 73,1 |
| Ir-Rumanija | 7,0 | 88,0 | 109,0 | 106,6 | 310,6 |
| Total | 56,0 | 330,4 | 412,7 | 398,1 | 1 197,2 |
| Sors: Il-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri. |

(miljun euro)

Il-Pajjiż

SPP 1998

ESC 2000

ESC 2001

ESC 2002

Total

Ir-Repubblika Ċeka

7,0

17,5

13,6

6,3

44,4

L-Estonja

3,0

10,1

6,0

3,7

22,8

Il-Latvja

3,0

10,5

9,0

4,5

27,0

Il-Litwanja

3,0

14,0

15,6

1,6

34,2

L-Ungerija

7,0

27,0

31,0

41,5

106,5

Il-Polonja

9,0

137,0

170,0

197,6

513,6

Is-Slovenja

3,0

5,0

3,0

5,8

16,8

Is-Slovakkja

7,0

6,3

18,4

16,5

48,2

Il-Bulgarija

7,0

15,0

37,1

14,0

73,1

Ir-Rumanija

7,0

88,0

109,0

106,6

310,6

Total

56,0

330,4

412,7

398,1

1 197,2

Sors: Il-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri.

| 14. | Minħabba li l-programmi ta’ l-ESC mogħtija fondi mill-budget 2000 kienu kkuntrattati biss lejn l-aħħar ta’ l-2002, il-proġetti ta’ investiment li kellhom jingħataw fondi mill-programm ta’ l-ESC ma kien għad kellhom virtwalment ebda impatt sa dak iż-żmien. Il-verifika tal-Qorti għaldaqstant ma koprietx it-tieni mira tal-programmi ta’ l-ESC, dik li jintlaħaq impatt ta’ koeżjoni (ara l-paragrafu 9). |
| --- | --- |

14.

Minħabba li l-programmi ta’ l-ESC mogħtija fondi mill-budget 2000 kienu kkuntrattati biss lejn l-aħħar ta’ l-2002, il-proġetti ta’ investiment li kellhom jingħataw fondi mill-programm ta’ l-ESC ma kien għad kellhom virtwalment ebda impatt sa dak iż-żmien. Il-verifika tal-Qorti għaldaqstant ma koprietx it-tieni mira tal-programmi ta’ l-ESC, dik li jintlaħaq impatt ta’ koeżjoni (ara l-paragrafu 9).

L-APPROĊĊ ĠENERALI TA’ L-UŻU TAL-PROGRAMM PHARE SABIEX IL-PAJJIŻI KANDIDATI JIĠU PPREPARATI SABIEX IĠESTU L-FONDI STRUTTURALI

L-għażla tal Phare għamlet il-preparazzjoni tal Pajjiżi Kandidati għall-ERDF u l-ESF iktar diffiċli.

| 15. | Il-Programm Phare ikkontribwixxa f’żewġ modi sabiex jipprepara l-Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali:






  a) | Il-Finanzjament ta’ proġetti ta’ Ġemellaġġ, meta esperti fil-qasam tal-Fondi Strutturali mill-amministrazzjonijiet ta’ l-Istati Membri jaħdmu fil-ministeri rilevanti tal-Pajjiżi Kandidati. Fuq skala iktar baxxa ingħataw ukoll fondi għal assistenza teknika minn impriżi ta’ konsulenza. |
| --- | --- | --- |

15.

Il-Programm Phare ikkontribwixxa f’żewġ modi sabiex jipprepara l-Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali:

a)

Il-Finanzjament ta’ proġetti ta’ Ġemellaġġ, meta esperti fil-qasam tal-Fondi Strutturali mill-amministrazzjonijiet ta’ l-Istati Membri jaħdmu fil-ministeri rilevanti tal-Pajjiżi Kandidati. Fuq skala iktar baxxa ingħataw ukoll fondi għal assistenza teknika minn impriżi ta’ konsulenza.

| b) | Il-Possibilità lill-Pajjiżi Kandidati li “jitgħallmu billi jagħmlu” billi jiġu ffamiljarizzati ma’ proċeduri, li l-Kummissjoni kellha l-ħsieb li għandhom dejjem jixbħu iżjed lil dawk tal-Fondi Strutturali. Il-Fondi kienu diretti lejn investimenti li jippruvaw b’kontrolli piloti u juru l-istrumenti u l-istrutturi li għandhom jintużaw wara l-adeżjoni. |
| --- | --- |

b)

Il-Possibilità lill-Pajjiżi Kandidati li “jitgħallmu billi jagħmlu” billi jiġu ffamiljarizzati ma’ proċeduri, li l-Kummissjoni kellha l-ħsieb li għandhom dejjem jixbħu iżjed lil dawk tal-Fondi Strutturali. Il-Fondi kienu diretti lejn investimenti li jippruvaw b’kontrolli piloti u juru l-istrumenti u l-istrutturi li għandhom jintużaw wara l-adeżjoni.

| 16. | Is-Sostenn għal tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali permezz ta’ assistenza ta’ Ġemellaġġ u teknika rrifletta dak li kien ir-rwol primarju tal-programm Phare mill-bidu tiegħu: il-provviżjoni ta’ esperjenza f’riżorsi umani sabiex pajjiżi jiġu assistiti fit-transizzjoni għal ekonomiji funzjonanti tas-suq u sħubija eventwali ma’ l-Unjoni Ewropea. Madanakollu, l-użu ta’ Phare għall-approċċ “nitgħallmu billi nagħmlu” lejn it-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-Fondi Strutturali kien iżjed problematiku. Il-Kummissjoni għażlet li ma tipproponix strument u regolament ġdid sabiex Pajjiżi Kandidati jiġu ppreparati għall-ġestjoni ta’ l-ERDF u l-ESF. Bħala riżultat, ladarba Phare kien ivarja b’mod sinifikanti mill-Fondi Strutturali f’termini ta’ strutturi ta’ implimentazzjoni, proċeduri ta’ programmar, mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni u sistemi ta’ kontroll, il-programm Phare ma setax jintuża b’mod daqshekk effettiv sabiex Pajjiżi Kandidati jiġu familjarizzati ma’ proċeduri ta’ Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

16.

Is-Sostenn għal tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali permezz ta’ assistenza ta’ Ġemellaġġ u teknika rrifletta dak li kien ir-rwol primarju tal-programm Phare mill-bidu tiegħu: il-provviżjoni ta’ esperjenza f’riżorsi umani sabiex pajjiżi jiġu assistiti fit-transizzjoni għal ekonomiji funzjonanti tas-suq u sħubija eventwali ma’ l-Unjoni Ewropea. Madanakollu, l-użu ta’ Phare għall-approċċ “nitgħallmu billi nagħmlu” lejn it-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-Fondi Strutturali kien iżjed problematiku. Il-Kummissjoni għażlet li ma tipproponix strument u regolament ġdid sabiex Pajjiżi Kandidati jiġu ppreparati għall-ġestjoni ta’ l-ERDF u l-ESF. Bħala riżultat, ladarba Phare kien ivarja b’mod sinifikanti mill-Fondi Strutturali f’termini ta’ strutturi ta’ implimentazzjoni, proċeduri ta’ programmar, mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni u sistemi ta’ kontroll, il-programm Phare ma setax jintuża b’mod daqshekk effettiv sabiex Pajjiżi Kandidati jiġu familjarizzati ma’ proċeduri ta’ Fondi Strutturali.

| 17. | L-Approċċ adottat għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni ta’ l-ERDF u l-ESF kien differenti ħafna minn dak meħud fir-rigward tal-Fond ta’ Koeżjoni u l-EAGGF. Kif innutat fil-paragrafu 6, il-Kummissjoni stabbiliet strumenti kompletament ġodda ta’ qabel l-adeżjoni fir-rigward ta’ dawn il-Fondi, l-ISPA, ġestit mid-Direttorat Ġenerali tal-Politika Reġjonali, u Sapard, ġestit mid-Direttorat Ġenerali ta’ l-Agrikoltura. Sapard jimmira primarjament lejn il-kontribuzzjoni ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-“acquis communautaire” fil-politika agrikola komuni u lejn l-adattament tas-settur agrikolu u oqsma rurali. Ir-Regolament Sapard jipprovdi għal ipprogrammar multiannwali tal-Fond Strutturali u proċeduri ta’ kontroll finanzjarju ta’ l-EAGGF. Il-ġestjoni ta’ Sapard kienet ibbażata, l-ewwel fuq ipprogrammar multiannwali u, t-tieni, fuq implimentazzjoni permezz tad-deċentralizzazzjoni ta’ funzjonijiet lill-pajjiżi benefiċjarji b’kontrolli ex-post biss mill-Kummissjoni. Phare implimenta dawn l-istrumenti l-ġodda billi ssodisfa r-rwol tradizzjonali tiegħu ta’ tisħiħ ta’ istituzzjonijiet permezz ta’ fondi għal esperjenza ta’ Ġemellaġġ mill-Istati Membri familjari mal-Fond ta’ Koeżjoni u ma’ l-EAGGF. |
| --- | --- |

17.

L-Approċċ adottat għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni ta’ l-ERDF u l-ESF kien differenti ħafna minn dak meħud fir-rigward tal-Fond ta’ Koeżjoni u l-EAGGF. Kif innutat fil-paragrafu 6, il-Kummissjoni stabbiliet strumenti kompletament ġodda ta’ qabel l-adeżjoni fir-rigward ta’ dawn il-Fondi, l-ISPA, ġestit mid-Direttorat Ġenerali tal-Politika Reġjonali, u Sapard, ġestit mid-Direttorat Ġenerali ta’ l-Agrikoltura. Sapard jimmira primarjament lejn il-kontribuzzjoni ta’ l-implimentazzjoni ta’ l-“acquis communautaire” fil-politika agrikola komuni u lejn l-adattament tas-settur agrikolu u oqsma rurali. Ir-Regolament Sapard jipprovdi għal ipprogrammar multiannwali tal-Fond Strutturali u proċeduri ta’ kontroll finanzjarju ta’ l-EAGGF. Il-ġestjoni ta’ Sapard kienet ibbażata, l-ewwel fuq ipprogrammar multiannwali u, t-tieni, fuq implimentazzjoni permezz tad-deċentralizzazzjoni ta’ funzjonijiet lill-pajjiżi benefiċjarji b’kontrolli ex-post biss mill-Kummissjoni. Phare implimenta dawn l-istrumenti l-ġodda billi ssodisfa r-rwol tradizzjonali tiegħu ta’ tisħiħ ta’ istituzzjonijiet permezz ta’ fondi għal esperjenza ta’ Ġemellaġġ mill-Istati Membri familjari mal-Fond ta’ Koeżjoni u ma’ l-EAGGF.

L-Ippjanar ta’ programmi Phare ta’ l-ESC varja mill-approċċ ta’ l-Objettiv ta’ Fond Strutturali

| 18. | Ladarba Phare kien l-istrument magħżul għall-finanzjament ta’ programmi tat-tip Mira 1 fil-Pajjiżi Kandidati, id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir, li jġesti l-programm Phare in ġenerali, kien responsabbli għal dawn il-programmi kif ukoll għall-proġetti relatati għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet. Dan kien minkejja l-fatt li l-esperjenza għall-ERDF u l-ESF kienet primarjament tad-Direttorat Ġenerali tal-Politika Reġjonali u d-Direttorat Ġenerali ta’ l-Impieg. Sabiex, għaldaqstant, Phare ikun effettiv fil-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali, kien neċessarju li l-Kummissjoni tistabbilixxi grad għoli ta’ koordinazzjoni bejn id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir u dawn iż-żewġ Direttorati Ġenerali. Madanakollu, waqt li kien hemm inizjalment kooperazzjoni tajba bejniethom fit-twaqqif ta’ l-SPP, l-approċċ meħud fl-1999 għall-preparazzjoni ta’ programmi ta’ l-ESC għal fondi fis-sena 2000 varja b’mod sinifikanti mill-approċċ iffavorit mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali. |
| --- | --- |

18.

Ladarba Phare kien l-istrument magħżul għall-finanzjament ta’ programmi tat-tip Mira 1 fil-Pajjiżi Kandidati, id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir, li jġesti l-programm Phare in ġenerali, kien responsabbli għal dawn il-programmi kif ukoll għall-proġetti relatati għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet. Dan kien minkejja l-fatt li l-esperjenza għall-ERDF u l-ESF kienet primarjament tad-Direttorat Ġenerali tal-Politika Reġjonali u d-Direttorat Ġenerali ta’ l-Impieg. Sabiex, għaldaqstant, Phare ikun effettiv fil-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali, kien neċessarju li l-Kummissjoni tistabbilixxi grad għoli ta’ koordinazzjoni bejn id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir u dawn iż-żewġ Direttorati Ġenerali. Madanakollu, waqt li kien hemm inizjalment kooperazzjoni tajba bejniethom fit-twaqqif ta’ l-SPP, l-approċċ meħud fl-1999 għall-preparazzjoni ta’ programmi ta’ l-ESC għal fondi fis-sena 2000 varja b’mod sinifikanti mill-approċċ iffavorit mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali.

| 19. | Għaldaqstant id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir enfasizza “approċċ reġjonali” lejn il-Fondi Strutturali, u insista li l-Pajjiżi Kandidati kollha jimmiraw fondi fuq numru żgħir ta’ reġjuni bl-użu ta’ pjanijiet ta’ żvilupp reġjonali mfassla għal dawn ir-reġjuni. Billi l-fondi jiġu kkonċentrati b’dan il-mod, id-Direttorat Ġenerali mmira li jżid l-impatt tal-fondi limitati ta’ Phare disponibbli. Dan l-approċċ, madanakollu, ma ħax kont ta’ żewġ aspetti prinċipali ta’ mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni ta’ Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

19.

Għaldaqstant id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir enfasizza “approċċ reġjonali” lejn il-Fondi Strutturali, u insista li l-Pajjiżi Kandidati kollha jimmiraw fondi fuq numru żgħir ta’ reġjuni bl-użu ta’ pjanijiet ta’ żvilupp reġjonali mfassla għal dawn ir-reġjuni. Billi l-fondi jiġu kkonċentrati b’dan il-mod, id-Direttorat Ġenerali mmira li jżid l-impatt tal-fondi limitati ta’ Phare disponibbli. Dan l-approċċ, madanakollu, ma ħax kont ta’ żewġ aspetti prinċipali ta’ mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni ta’ Fondi Strutturali.

| 20. | Fl-Ewwel post, ma ħax kont tal-qafas speċifiku ta’ ppjanar reġjonali tal-Fondi Strutturali (19):






  a) | f’pajjiżi magħmula minn iktar minn reġjun wieħed ta’ NUTS II, il-Fondi Strutturali għandhom jiġu implimentati permezz ta’ Qafas ta’ Sostenn Komunitarju (20) li jinvolvi numru ta’ programmi settorjali u reġjonali, b’dawn ta’ l-aħħar ġestiti minn korpi reġjonali; u |
| --- | --- | --- |

20.

Fl-Ewwel post, ma ħax kont tal-qafas speċifiku ta’ ppjanar reġjonali tal-Fondi Strutturali (19):

a)

f’pajjiżi magħmula minn iktar minn reġjun wieħed ta’ NUTS II, il-Fondi Strutturali għandhom jiġu implimentati permezz ta’ Qafas ta’ Sostenn Komunitarju (20) li jinvolvi numru ta’ programmi settorjali u reġjonali, b’dawn ta’ l-aħħar ġestiti minn korpi reġjonali; u

| b) | f’pajjiżi fejn il-pajjiż sħiħ jikkorrispondi għal reġjun wieħed NUTS II, il-Fondi Strutturali għandhom jiġu implimentati permezz ta’ Dokument Singolu ta’ Programmar (SPD) ġestit minn ministeri nazzjonali. Erbgħa mit-tmien pajjiżi ta’ l-adeżjoni mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant jaqgħu f’din il-kategorija (l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja u s-Slovenja). |
| --- | --- |

b)

f’pajjiżi fejn il-pajjiż sħiħ jikkorrispondi għal reġjun wieħed NUTS II, il-Fondi Strutturali għandhom jiġu implimentati permezz ta’ Dokument Singolu ta’ Programmar (SPD) ġestit minn ministeri nazzjonali. Erbgħa mit-tmien pajjiżi ta’ l-adeżjoni mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant jaqgħu f’din il-kategorija (l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja u s-Slovenja).

| 21. | Bl-insistenza fuq programmi ffukati reġjonalment anke f’pajjiżi żgħar, livelli iktar baxxi ta’ gvern bdew iġestu fondi Phare għalkemm kien jonqoshom il-kapaċita' sabiex jagħmlu dan u f’ebda każ ma kienu jkunu meħtieġa jwettqu din il-funzjoni taħt il-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni. Għaldaqstant, id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Soċjali ddikjara fl-2001: “Kien hemm konfużjoni mhux ħażin fir-rigward tar-rwol tar-reġjuni fejn jidħlu l-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali. L-Approċċ ‘reġjun mira’ kkontribwixxa għal dan in-nuqqas ta’ ftehim bażiku billi beda proċess ta’ programmar u twaqqif ta’ Aġenziji ta’ Żvilupp Reġjonali f’livell sub-reġjonali” (21).

  Il-Latvja għall-programm ta’ l-ESC 2000 kienet meħtieġa mill-Kummissjoni tikkonċentra l-fondi fuq wieħed jew tnejn mir-reġjuni konċernati. L-Awtoritajiet tal-Latvja għalhekk iddeċiedu jiffukawhom fuq tnejn mill-ħames reġjuni ta’ livell ta’ provinċja tal-Latvja, Latgale u Zemgale. Dan kien minkejja l-kapaċita' dgħajfa ta’ programmar u implimentazzjoni fiż-żewġ reġjuni. Fl-2001, il-Kummissjoni waqt li rrikonoxxiet dawn in-nuqqasijiet, u waqt li żammet f’moħħha l-ħtieġa urġenti li ttejjeb il-kapaċita' fl-amministrazzjoni ċentrali, qalbet għal programmi settorjali ġestiti nazzjonalment. |
| --- | --- |

21.

Bl-insistenza fuq programmi ffukati reġjonalment anke f’pajjiżi żgħar, livelli iktar baxxi ta’ gvern bdew iġestu fondi Phare għalkemm kien jonqoshom il-kapaċita' sabiex jagħmlu dan u f’ebda każ ma kienu jkunu meħtieġa jwettqu din il-funzjoni taħt il-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni. Għaldaqstant, id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Soċjali ddikjara fl-2001: “Kien hemm konfużjoni mhux ħażin fir-rigward tar-rwol tar-reġjuni fejn jidħlu l-ipprogrammar u l-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali. L-Approċċ ‘reġjun mira’ kkontribwixxa għal dan in-nuqqas ta’ ftehim bażiku billi beda proċess ta’ programmar u twaqqif ta’ Aġenziji ta’ Żvilupp Reġjonali f’livell sub-reġjonali” (21).

Il-Latvja għall-programm ta’ l-ESC 2000 kienet meħtieġa mill-Kummissjoni tikkonċentra l-fondi fuq wieħed jew tnejn mir-reġjuni konċernati. L-Awtoritajiet tal-Latvja għalhekk iddeċiedu jiffukawhom fuq tnejn mill-ħames reġjuni ta’ livell ta’ provinċja tal-Latvja, Latgale u Zemgale. Dan kien minkejja l-kapaċita' dgħajfa ta’ programmar u implimentazzjoni fiż-żewġ reġjuni. Fl-2001, il-Kummissjoni waqt li rrikonoxxiet dawn in-nuqqasijiet, u waqt li żammet f’moħħha l-ħtieġa urġenti li ttejjeb il-kapaċita' fl-amministrazzjoni ċentrali, qalbet għal programmi settorjali ġestiti nazzjonalment.

| 22. | It-tieni nett, tlieta mill-erba’ Stati Membri (il-Greċja, l-Irlanda, il-Portugall) li ħadmu permezz ta’ CSFs u kienu benefiċarji tal-Fond ta’ Koeżjoni kienu fil-biċċa l-kbira implimentaw l-allokazzjonijiet tagħhom ta’ Fondi Strutturali tul il-perijodu ta’ programmar 1994-1999 permezz ta’ programmi operazzjonali settorjali iktar milli programmi operazzjonali reġjonali (22). Dan wassal id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali sabiex jikkonkludi li kellu jiġi adottat approċċ settorjali simili għall-anqas għal Pajjiżi Kandidati ta’ daqs simili għal dawn l-Istati Membri (il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, is-Slovakkja) li jista' jkollhom CSFs u jkunu benefiċjarji tal-Fond ta’ Koeżjoni meta jiġu ddisinjati programmi ta’ l-ESC. Approċċ settorjali kien ukoll l-approċċ l-iktar realistiku li wieħed isegwi minħabba l-istruttura amministrattiva ċentralizzata ta’ dawn il-pajjiżi. |
| --- | --- |

22.

It-tieni nett, tlieta mill-erba’ Stati Membri (il-Greċja, l-Irlanda, il-Portugall) li ħadmu permezz ta’ CSFs u kienu benefiċarji tal-Fond ta’ Koeżjoni kienu fil-biċċa l-kbira implimentaw l-allokazzjonijiet tagħhom ta’ Fondi Strutturali tul il-perijodu ta’ programmar 1994-1999 permezz ta’ programmi operazzjonali settorjali iktar milli programmi operazzjonali reġjonali (22). Dan wassal id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali sabiex jikkonkludi li kellu jiġi adottat approċċ settorjali simili għall-anqas għal Pajjiżi Kandidati ta’ daqs simili għal dawn l-Istati Membri (il-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka, l-Ungerija, is-Slovakkja) li jista' jkollhom CSFs u jkunu benefiċjarji tal-Fond ta’ Koeżjoni meta jiġu ddisinjati programmi ta’ l-ESC. Approċċ settorjali kien ukoll l-approċċ l-iktar realistiku li wieħed isegwi minħabba l-istruttura amministrattiva ċentralizzata ta’ dawn il-pajjiżi.

| 23. | Barra minn hekk, kien ċar li kwalunkwe tkabbir li jseħħ bejn l-2002 u l-2006 jirriżulta f’perijodu iqsar għall-Pajjiżi Kandidati sabiex jiġu programmati u implimentati Fondi Strutturali. Dan fisser li kien hemm ħtieġa, partikolarment minħabba l-kapaċita' limitata f’Pajjiżi Kandidati, sabiex l-ipprogrammar jiġi simplifikat kemm jista’ jkun. Bħala riżultat l-approċċ segwit mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali meta fl-2001 wasal biex jinnegozja ma’ Pajjiżi Kandidati dwar in-numru u t-tip ta’ programmi operazzjoni li kellhom jitfasslu sabiex tiġi implimentata l-Mira 1 kien li kull Stat Membru ġdid għandu jkollu biss programm operazzjonali reġjonali wieħed li jkopri l-pajjiż kollu. Dan kien f’kuntrast mal-programmi operazzjonali individwali reġjonali għal kull qasam eliġibbli, l-assunzjoni li fuqha d-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir kien ibbaża l-ipprogrammar tiegħu ta’ Phare ta’ l-ESC għall-2000. |
| --- | --- |

23.

Barra minn hekk, kien ċar li kwalunkwe tkabbir li jseħħ bejn l-2002 u l-2006 jirriżulta f’perijodu iqsar għall-Pajjiżi Kandidati sabiex jiġu programmati u implimentati Fondi Strutturali. Dan fisser li kien hemm ħtieġa, partikolarment minħabba l-kapaċita' limitata f’Pajjiżi Kandidati, sabiex l-ipprogrammar jiġi simplifikat kemm jista’ jkun. Bħala riżultat l-approċċ segwit mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali meta fl-2001 wasal biex jinnegozja ma’ Pajjiżi Kandidati dwar in-numru u t-tip ta’ programmi operazzjoni li kellhom jitfasslu sabiex tiġi implimentata l-Mira 1 kien li kull Stat Membru ġdid għandu jkollu biss programm operazzjonali reġjonali wieħed li jkopri l-pajjiż kollu. Dan kien f’kuntrast mal-programmi operazzjonali individwali reġjonali għal kull qasam eliġibbli, l-assunzjoni li fuqha d-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir kien ibbaża l-ipprogrammar tiegħu ta’ Phare ta’ l-ESC għall-2000.

| 24. | Kien biss fit-tieni nofs ta’ l-2000 fil-kuntest ta’ tfassil tal-programmi ta’ l-ESC ta’ l-2001 li d-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir aġġusta l-linji gwida annwali tiegħu ta’ programmar għal investimenti ta’ l-ESC sabiex jirriflettu aħjar approċċi tad-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali (23). Madanakollu porzjon sinifikanti tal-fondi taħt programmi ta’ l-ESC ta’ l-2001 kompla jiġi dedikat lill-programmi li kienu primarjament ta’ karattru reġjonali iktar milli settorjali. |
| --- | --- |

24.

Kien biss fit-tieni nofs ta’ l-2000 fil-kuntest ta’ tfassil tal-programmi ta’ l-ESC ta’ l-2001 li d-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir aġġusta l-linji gwida annwali tiegħu ta’ programmar għal investimenti ta’ l-ESC sabiex jirriflettu aħjar approċċi tad-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali (23). Madanakollu porzjon sinifikanti tal-fondi taħt programmi ta’ l-ESC ta’ l-2001 kompla jiġi dedikat lill-programmi li kienu primarjament ta’ karattru reġjonali iktar milli settorjali.

| 25. | Ladarba dawn il-programmi reġjonali komplew jikkonċentraw fuq numru limitat ta’ reġjuni konċernati, għalkemm kważi r-reġjuni kollha fil-Pajjiżi Kandidati jkunu eliġibbli għal sostenn għall-Mira 1 taħt il-Fondi Strutturali, dawk ir-reġjuni li ma bbenefikawx minn dawn il-programmi kienu inqas preparati tajjeb għal Fondi Strutturali. Anke jekk l-awtoritajiet ta’ ġestjoni fil-Pajjiżi Kandidati għall-perijodu 2004-2006 ikunu ministeri ċentrali, korpi reġjonali madanakollu xorta għandhom għall-anqas rwol limitat biex jiżvolġu fl-implimentazzjoni tagħhom bħala korpi intermedjarji. |
| --- | --- |

25.

Ladarba dawn il-programmi reġjonali komplew jikkonċentraw fuq numru limitat ta’ reġjuni konċernati, għalkemm kważi r-reġjuni kollha fil-Pajjiżi Kandidati jkunu eliġibbli għal sostenn għall-Mira 1 taħt il-Fondi Strutturali, dawk ir-reġjuni li ma bbenefikawx minn dawn il-programmi kienu inqas preparati tajjeb għal Fondi Strutturali. Anke jekk l-awtoritajiet ta’ ġestjoni fil-Pajjiżi Kandidati għall-perijodu 2004-2006 ikunu ministeri ċentrali, korpi reġjonali madanakollu xorta għandhom għall-anqas rwol limitat biex jiżvolġu fl-implimentazzjoni tagħhom bħala korpi intermedjarji.

| 26. | Fil-livell tal-ministeri ċentrali, bħala parti mill-politika tagħha li żżomm in-numru ta’ awtoritajiet ta’ implimentazzjoni f'numru żgħir, il-Kummissjoni nkoraġġiet lill-Pajjiżi Kandidati sabiex ikollhom biss aġenzija ta’ implimentazzjoni waħda responsabbli sabiex iġġesti l-programmi ta’ l-ESC. Għaldaqstant ir-Reviżjoni tal-Phare iddikjarat li “l-mira tkun li jkun hemm (...) aġenzija waħda ta’ implimentazjzoni għall-ESC”. Riżultat wieħed ta’ dan l-approċċ kien li jitnaqqsu l-possibiltajiet għal xi ministeri ċentrali, partikolarment dawk li jkunu responsabbli għall-Fond Soċjali Ewropew, li jottjenu esperjenza fil-ġestjoni tal-programmi ta’ l-ESC u b’hekk jippreparaw għall-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

26.

Fil-livell tal-ministeri ċentrali, bħala parti mill-politika tagħha li żżomm in-numru ta’ awtoritajiet ta’ implimentazzjoni f'numru żgħir, il-Kummissjoni nkoraġġiet lill-Pajjiżi Kandidati sabiex ikollhom biss aġenzija ta’ implimentazzjoni waħda responsabbli sabiex iġġesti l-programmi ta’ l-ESC. Għaldaqstant ir-Reviżjoni tal-Phare iddikjarat li “l-mira tkun li jkun hemm (...) aġenzija waħda ta’ implimentazjzoni għall-ESC”. Riżultat wieħed ta’ dan l-approċċ kien li jitnaqqsu l-possibiltajiet għal xi ministeri ċentrali, partikolarment dawk li jkunu responsabbli għall-Fond Soċjali Ewropew, li jottjenu esperjenza fil-ġestjoni tal-programmi ta’ l-ESC u b’hekk jippreparaw għall-Fondi Strutturali.

Limiti li jaffettwaw l-istrateġija ta’ l-użu ta’ Phare għall-preparazzjoni għall-ERDF u l-ESF

| 27. | L-istrateġija ta’ l-użu tal-programm Phare għall-preparazzjoni għall-ERDF u l-ESF sofriet mil-limitu li l-Kummissjoni wkoll fittxet li tilħaq impatt ta’ koeżjoni mill-programmi li emmnet setgħu l-aħjar jintlaħħqu billi jiġu kkonċentrati fondi fuq numru limitat ta’ reġjuni (ara l-paragrafu 19). Din il-mira ta’ koeżjoni għamlitha diffiċli li l-organizzazzjonijiet kollha li jkunu involuti fil-ġestjoni ta’ l-ERDF u l-ESF jingħataw esperjenza tal-programmi Phare ta’ l-ESC sabiex jiffamiljarizzaw rwieħhom mal-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

27.

L-istrateġija ta’ l-użu tal-programm Phare għall-preparazzjoni għall-ERDF u l-ESF sofriet mil-limitu li l-Kummissjoni wkoll fittxet li tilħaq impatt ta’ koeżjoni mill-programmi li emmnet setgħu l-aħjar jintlaħħqu billi jiġu kkonċentrati fondi fuq numru limitat ta’ reġjuni (ara l-paragrafu 19). Din il-mira ta’ koeżjoni għamlitha diffiċli li l-organizzazzjonijiet kollha li jkunu involuti fil-ġestjoni ta’ l-ERDF u l-ESF jingħataw esperjenza tal-programmi Phare ta’ l-ESC sabiex jiffamiljarizzaw rwieħhom mal-Fondi Strutturali.

| 28. | B’mod iktar ġenerali, l-użu mill-Kummissjoni tal-programm Phare għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali sofra min-nuqqas ta’ strateġija iktar wiesgħa li tidentifika kemm il-ħtiġiet li għandhom jiġu sodisfatti mill-Pajjiżi Kandidati fil-qasam tal-politika reġjonali qabel l-adeżjoni kif ukoll l-approċċ li għandu jiġi segwit minn dawn il-pajjiżi lejn ġestjoni ta’ Fond Strutturali wara l-adeżjoni. Din l-istrateġija kellha tiġi żviluppata ladarba kienet ittieħdet id-deċiżjoni li jinfetħu negozjati mal-Pajjiżi Kandidati. Min-naħa l-oħra, l-istabbiliment ta’ limitu ta’ żmien ċar għal din l-istrateġija sar diffiċli minħabba li limitu ta’ żmien ċar għall-adeżjoni ma ġiex stabbilit ħlief fl-aħħar ta’ l-2000 (ara l-paragrafu 5). |
| --- | --- |

28.

B’mod iktar ġenerali, l-użu mill-Kummissjoni tal-programm Phare għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali sofra min-nuqqas ta’ strateġija iktar wiesgħa li tidentifika kemm il-ħtiġiet li għandhom jiġu sodisfatti mill-Pajjiżi Kandidati fil-qasam tal-politika reġjonali qabel l-adeżjoni kif ukoll l-approċċ li għandu jiġi segwit minn dawn il-pajjiżi lejn ġestjoni ta’ Fond Strutturali wara l-adeżjoni. Din l-istrateġija kellha tiġi żviluppata ladarba kienet ittieħdet id-deċiżjoni li jinfetħu negozjati mal-Pajjiżi Kandidati. Min-naħa l-oħra, l-istabbiliment ta’ limitu ta’ żmien ċar għal din l-istrateġija sar diffiċli minħabba li limitu ta’ żmien ċar għall-adeżjoni ma ġiex stabbilit ħlief fl-aħħar ta’ l-2000 (ara l-paragrafu 5).

PROĊEDURI PHARE

| 29. | Waqt li l-Kummissjoni għażlet li ma tistabbilix strument ġdid ta’ qabel l-adeżjoni fir-rigward ta’ l-ERDF u l-ESF (ara l-paragrafu 17), immirat li tressaq il-proċeduri Phare eqreb lejn dawk tal-Fondi Strutturali, b’mod partikolari billi għamlet iktar użu ta’ kontrolli ex-post, u introduċiet iktar miżuri tat-tip Mira 1 u introduċiet programmar multiannwali (ara l-paragrafu 10). |
| --- | --- |

29.

Waqt li l-Kummissjoni għażlet li ma tistabbilix strument ġdid ta’ qabel l-adeżjoni fir-rigward ta’ l-ERDF u l-ESF (ara l-paragrafu 17), immirat li tressaq il-proċeduri Phare eqreb lejn dawk tal-Fondi Strutturali, b’mod partikolari billi għamlet iktar użu ta’ kontrolli ex-post, u introduċiet iktar miżuri tat-tip Mira 1 u introduċiet programmar multiannwali (ara l-paragrafu 10).

Dewmien fit-twaqqif ta’ Sistema ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata

| 30. | F’termini tat-tressieq ta’ proċeduri ta’ implimentazzjoni tal-Phare eqreb lejn dawk ta’ Fondi Strutturali, l-akbar pass singolu li l-Kummissjoni setgħet tieħu kien li tiddeċentralizza iktar il-ġestjoni finanzjarja tal-programm Phare għal Pajjiżi Kandidati kif previst fir-Reviżjoni tal-Phare 2000. Waqt li enfasizzat li filwaqt li l-Fondi Strutturali fl-Istati Membri kienu bbażati fuq kontroll ex-post mill-Kummissjoni, taħt Phare il-kontrolli tal-Kummissjoni kienu ex-ante, ir-Reviżjoni tal-Phare iddikjarat: “Fl-aħħar mill-aħħar, Pajjiżi Kandidati kien ikollhom diffikulta' kbira sabiex jimxu direttament mill-approċċ kurrenti Phare għal delegazzjoni finanzjarja sħiħa taħt Fondi Strutturali bħala Stati Membri ġodda”. Għalhekk ir-Reviżjoni ħadet l-opinjoni li “Qabel l-adeżjoni il-pajjiżi applikanti jeħtieġ li jkollhom diversi snin ta’ esperjenza ta’ responsabbilta' sħiħa ta’ implimentazzjoni”. Il-Kummissjoni għalhekk ippjanat li tagħti lil Pajjiżi Kandidati esperjenza operazzjonali fil-ġestjoni ta’ miżuri tat-tip Mira 1 f’ambjent ta’ kontroll ex post billi tintroduċi dak li hi kienet tirreferi għaliha bħala “s-Sistema Estiża ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata” (EDIS). Taħt l-EDIS il-kontrolli ex-ante mwettqa mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni fuq proċeduri ta' kuntrattazzjoni kienu jiġu sostitwiti b’kontrolli ex post. Il-bażi legali għal din il-qabża sinifikanti fir-responsabbiltajiet kienet stabbilita fir-Regolament ta’ Koordinazzjoni ta’ Ġunju 1999 (24) għall-Phare, l-ISPA u s-Sapard, li ddefinixxa wkoll il-kondizzjonijiet li kellhom jiġu sodisfatti mill-Pajjiżi Kandidati qabel ma setgħu jiġu introdotti l-proċeduri ġodda. Ir-Reviżjoni tal-Phare b’hekk ippjanat li “tiddeċentralizza r-responsabbilta' ta’ implimentazzjoni lill-Pajjiżi Kandidati mill-2002 fejn jiġu sodisfatti kondizzjonijiet stretti”. Madanakollu minkejja l-importanza fondamentali ta’ l-EDIS fil-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni inizjalment ħalliet lill-Pajjiżi Kandidati jiddeċiedu jekk xtaqux jieħdu l-passi neċessarji sabiex jintroduċu l-EDIS jew le (25). |
| --- | --- |

30.

F’termini tat-tressieq ta’ proċeduri ta’ implimentazzjoni tal-Phare eqreb lejn dawk ta’ Fondi Strutturali, l-akbar pass singolu li l-Kummissjoni setgħet tieħu kien li tiddeċentralizza iktar il-ġestjoni finanzjarja tal-programm Phare għal Pajjiżi Kandidati kif previst fir-Reviżjoni tal-Phare 2000. Waqt li enfasizzat li filwaqt li l-Fondi Strutturali fl-Istati Membri kienu bbażati fuq kontroll ex-post mill-Kummissjoni, taħt Phare il-kontrolli tal-Kummissjoni kienu ex-ante, ir-Reviżjoni tal-Phare iddikjarat: “Fl-aħħar mill-aħħar, Pajjiżi Kandidati kien ikollhom diffikulta' kbira sabiex jimxu direttament mill-approċċ kurrenti Phare għal delegazzjoni finanzjarja sħiħa taħt Fondi Strutturali bħala Stati Membri ġodda”. Għalhekk ir-Reviżjoni ħadet l-opinjoni li “Qabel l-adeżjoni il-pajjiżi applikanti jeħtieġ li jkollhom diversi snin ta’ esperjenza ta’ responsabbilta' sħiħa ta’ implimentazzjoni”. Il-Kummissjoni għalhekk ippjanat li tagħti lil Pajjiżi Kandidati esperjenza operazzjonali fil-ġestjoni ta’ miżuri tat-tip Mira 1 f’ambjent ta’ kontroll ex post billi tintroduċi dak li hi kienet tirreferi għaliha bħala “s-Sistema Estiża ta’ Implimentazzjoni Deċentralizzata” (EDIS). Taħt l-EDIS il-kontrolli ex-ante mwettqa mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni fuq proċeduri ta' kuntrattazzjoni kienu jiġu sostitwiti b’kontrolli ex post. Il-bażi legali għal din il-qabża sinifikanti fir-responsabbiltajiet kienet stabbilita fir-Regolament ta’ Koordinazzjoni ta’ Ġunju 1999 (24) għall-Phare, l-ISPA u s-Sapard, li ddefinixxa wkoll il-kondizzjonijiet li kellhom jiġu sodisfatti mill-Pajjiżi Kandidati qabel ma setgħu jiġu introdotti l-proċeduri ġodda. Ir-Reviżjoni tal-Phare b’hekk ippjanat li “tiddeċentralizza r-responsabbilta' ta’ implimentazzjoni lill-Pajjiżi Kandidati mill-2002 fejn jiġu sodisfatti kondizzjonijiet stretti”. Madanakollu minkejja l-importanza fondamentali ta’ l-EDIS fil-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni inizjalment ħalliet lill-Pajjiżi Kandidati jiddeċiedu jekk xtaqux jieħdu l-passi neċessarji sabiex jintroduċu l-EDIS jew le (25).

| 31. | Fil-prattika, il-Pajjiżi Kandidati ma bdewx preparazzjonijiet għall-EDIS ħafna drabi minħabba prijoritajiet ta’ kompetizzjoni fil-preparazzjoni għall-adeżjoni minħabba li kienu kuntenti bis-salvagwardja tas-sistema ex ante ta’ kontrolli pprovduta mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni. Kien biss lejn l-aħħar ta’ l-2001 li l-Kummissjoni bdiet tapplika il-pressjoni neċessarja fuq Pajjiżi Kandidati sabiex l-EDIS tiġi stabbilita qabel l-adeżjoni, b’mod partikolari billi stabbiliet fl-2002 dawk li kienu definiti “Gruppi tax-Xogħol ta’ Livell Għoli” magħmula mill-Kummissjoni u minn rappreżentanti nazzjonali f’kull pajjiż benefiċjarju sabiex tiġi sorveljata l-introduzzjoni tagħha. L-Isforzi tal-Kummissjoni sabiex tintroduċi l-EDIS fil-qafas tal-Phare ingħataw introduzzjoni iktar tard mill-ISPA, waqt li Sapard mill-bidu ġie stabbilit fuq bażi ta’ kontroll ex-post li tat lill-istituzzjonijiet benefiċjarji iktar esperjenza sabiex jissodisfaw ir-responsabbiltajiet tagħhom wara l-adeżjoni. |
| --- | --- |

31.

Fil-prattika, il-Pajjiżi Kandidati ma bdewx preparazzjonijiet għall-EDIS ħafna drabi minħabba prijoritajiet ta’ kompetizzjoni fil-preparazzjoni għall-adeżjoni minħabba li kienu kuntenti bis-salvagwardja tas-sistema ex ante ta’ kontrolli pprovduta mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni. Kien biss lejn l-aħħar ta’ l-2001 li l-Kummissjoni bdiet tapplika il-pressjoni neċessarja fuq Pajjiżi Kandidati sabiex l-EDIS tiġi stabbilita qabel l-adeżjoni, b’mod partikolari billi stabbiliet fl-2002 dawk li kienu definiti “Gruppi tax-Xogħol ta’ Livell Għoli” magħmula mill-Kummissjoni u minn rappreżentanti nazzjonali f’kull pajjiż benefiċjarju sabiex tiġi sorveljata l-introduzzjoni tagħha. L-Isforzi tal-Kummissjoni sabiex tintroduċi l-EDIS fil-qafas tal-Phare ingħataw introduzzjoni iktar tard mill-ISPA, waqt li Sapard mill-bidu ġie stabbilit fuq bażi ta’ kontroll ex-post li tat lill-istituzzjonijiet benefiċjarji iktar esperjenza sabiex jissodisfaw ir-responsabbiltajiet tagħhom wara l-adeżjoni.

| 32. | Waqt li l-Pjan ta’ Ġestjoni Annwali ta’ l-2003 għad-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir xorta ppreveda deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-akkreditazzjoni ta’ pajjiżi għall-introduzzjoni ta’ l-EDIS fit-tieni nofs ta’ l-2003, l-EDIS ma kienitx introdotta għall-ġestjoni ta’ fondi tal-Phare fi kwalunkwe mill-Pajjiżi Kandidati qabel l-adeżjoni fl-1 ta’ Mejju 2004 (26). Dan kien ifisser li l-Pajjiżi Kandidati isiru Stati Membri inqas ippreparati tajjeb għall-ġestjoni finanzjarja ta’ l-ERDF u ta’ l-ESF minn dak l-Kummissjoni kellha fi ħsiebha fir-Reviżjoni tal-Phare 2000. |
| --- | --- |

32.

Waqt li l-Pjan ta’ Ġestjoni Annwali ta’ l-2003 għad-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir xorta ppreveda deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-akkreditazzjoni ta’ pajjiżi għall-introduzzjoni ta’ l-EDIS fit-tieni nofs ta’ l-2003, l-EDIS ma kienitx introdotta għall-ġestjoni ta’ fondi tal-Phare fi kwalunkwe mill-Pajjiżi Kandidati qabel l-adeżjoni fl-1 ta’ Mejju 2004 (26). Dan kien ifisser li l-Pajjiżi Kandidati isiru Stati Membri inqas ippreparati tajjeb għall-ġestjoni finanzjarja ta’ l-ERDF u ta’ l-ESF minn dak l-Kummissjoni kellha fi ħsiebha fir-Reviżjoni tal-Phare 2000.

| 33. | Id-Dewmien fl-introduzzjoni ta’ l-EDIS għamel diffiċli wkoll għall-Kummissjoni li tuża skemi ta’ għotjiet sabiex timplimenta Programmi Phare ta’ l-ESC. Waqt li l-istabbiliment ta’ skemi ta’ għotjiet taħt il-programmi Phare ta’ l-ESC kien pass importanti lejn il-mixja għal approċċ ikbar ta’ Fondi Strutturali lejn l-implimentazzjoni, f’kuntest ta’ kontroll ex ante kien hemm limitu għall-kapaċita' tal-Kummissjoni li tissorveljahom. Dan kien minħabba li skemi ta’ għotjiet kienu kkunsidrati qasam ta’ riskju għoli li jinvolvi numru kbir ta’ proġetti żgħar. Id-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni għaldaqstant kellhom iwettqu kontrolli li jieħdu ħafna żmien, kemm fuq il-mekkaniżmi proposti mill-awtoritajiet benefiċjarji għall-implimentazzjoni ta’ kull skema ta’ għotja kif ukoll fuq il-valutazzjoni ta’ l-applikazzjonijiet ta’ proġetti sottomessi għall-fondi. Dan implika b’mod sinifikanti iktar xogħol għad-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni meta paragunat ma’ mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni Phare iktar tradizzjonali (essenzjalment xogħlijiet, kuntratti ta’ servizz u fornitura). |
| --- | --- |

33.

Id-Dewmien fl-introduzzjoni ta’ l-EDIS għamel diffiċli wkoll għall-Kummissjoni li tuża skemi ta’ għotjiet sabiex timplimenta Programmi Phare ta’ l-ESC. Waqt li l-istabbiliment ta’ skemi ta’ għotjiet taħt il-programmi Phare ta’ l-ESC kien pass importanti lejn il-mixja għal approċċ ikbar ta’ Fondi Strutturali lejn l-implimentazzjoni, f’kuntest ta’ kontroll ex ante kien hemm limitu għall-kapaċita' tal-Kummissjoni li tissorveljahom. Dan kien minħabba li skemi ta’ għotjiet kienu kkunsidrati qasam ta’ riskju għoli li jinvolvi numru kbir ta’ proġetti żgħar. Id-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni għaldaqstant kellhom iwettqu kontrolli li jieħdu ħafna żmien, kemm fuq il-mekkaniżmi proposti mill-awtoritajiet benefiċjarji għall-implimentazzjoni ta’ kull skema ta’ għotja kif ukoll fuq il-valutazzjoni ta’ l-applikazzjonijiet ta’ proġetti sottomessi għall-fondi. Dan implika b’mod sinifikanti iktar xogħol għad-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni meta paragunat ma’ mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni Phare iktar tradizzjonali (essenzjalment xogħlijiet, kuntratti ta’ servizz u fornitura).

L-Ipprogrammar multiannwali ma kienx introdott.

| 34. | Sabiex iservi bħala bażi għall-introduzzjoni ta’ programmar multiannwali fuq l-istess linji ta' dak użat għall-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni ħabbret kmieni fl-1999 li kellu jitfassal Pjan Preliminari ta’ Żvilupp Nazzjonali (PNDP) f’forma ta’ abbozz minn kull pajjiż għal Settembru 1999. Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi ma kienux familjari ma’ din il-forma ta’ ppjanar u kienu ħafna drabi xettiċi dwar il-benefiċċji ta’ l-ippjanar in vista ta’ l-esperjenza tagħhom ta’ ekonomiji pjanati qabel l-1989. Fi kwalunkwe każ, pajjiżi ġeneralment idderieġu r-riżorsi umani limitati tagħhom f’ministeri lejn l-identifikazzjoni ta’ proġetti ta’ l-ESC għar-ronda tal-fondi annwali iktar milli għal ippjanar għal żmien itwal. F’każijiet meta ministeri singoli ngħataw ir-responsabbilta' ġenerali sabiex ifasslu l-pjan, ħafna drabi ma kkoordinawx b’mod effettiv ma’ ministeri oħra li kienu jeħtieġu li jiġu konsultati. Il-perijodu qasir mogħti mill-Kummissjoni għas-sottomissjoni tal-PNDP għamlu wkoll diffiċli ħafna li tiġi mfassla dokumentazzjoni adegwata u għamlu impossibbli li jiġi stabbilit approċċ adattat ta’ sħubija għall-ippjanar, li jinvolvi konsultazzjoni ma’ awtoritajiet reġjonali u lokali u NGOs. |
| --- | --- |

34.

Sabiex iservi bħala bażi għall-introduzzjoni ta’ programmar multiannwali fuq l-istess linji ta' dak użat għall-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni ħabbret kmieni fl-1999 li kellu jitfassal Pjan Preliminari ta’ Żvilupp Nazzjonali (PNDP) f’forma ta’ abbozz minn kull pajjiż għal Settembru 1999. Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi ma kienux familjari ma’ din il-forma ta’ ppjanar u kienu ħafna drabi xettiċi dwar il-benefiċċji ta’ l-ippjanar in vista ta’ l-esperjenza tagħhom ta’ ekonomiji pjanati qabel l-1989. Fi kwalunkwe każ, pajjiżi ġeneralment idderieġu r-riżorsi umani limitati tagħhom f’ministeri lejn l-identifikazzjoni ta’ proġetti ta’ l-ESC għar-ronda tal-fondi annwali iktar milli għal ippjanar għal żmien itwal. F’każijiet meta ministeri singoli ngħataw ir-responsabbilta' ġenerali sabiex ifasslu l-pjan, ħafna drabi ma kkoordinawx b’mod effettiv ma’ ministeri oħra li kienu jeħtieġu li jiġu konsultati. Il-perijodu qasir mogħti mill-Kummissjoni għas-sottomissjoni tal-PNDP għamlu wkoll diffiċli ħafna li tiġi mfassla dokumentazzjoni adegwata u għamlu impossibbli li jiġi stabbilit approċċ adattat ta’ sħubija għall-ippjanar, li jinvolvi konsultazzjoni ma’ awtoritajiet reġjonali u lokali u NGOs.

| 35. | In-Nuqqasijiet tal-PNDPs u l-abbozzi sussegwenti ta’ l-NDP kienu raġuni waħda għaliex il-Kummissjoni ma mxietx għall-ipprogrammar multiannwali li kien previst mir-Reviżjoni tal-Phare li jiġi introdott sa l-2002. B’hekk l-Ungerija kienet l-uniku pajjiż li stabbiliet programm li jkopri iktar minn sena waħda (2002-2003). Madanakollu problemi b’dawn id-dokumenti ta’ ppjanar ma jipprovdux spjegazzjoni sħiħa għan-nuqqas ta’ progress f’ipprogrammar multiannwali. Per eżempju, anke fl-assenza ta’ pjan ta’ żvilupp ġenerali, taħt il-programm Phare ta’ Kooperazzjoni Transfruntiera (CBC), li huwa mudellat fuq l-Inizjattiva Komunitarja tal-Fond Strutturali “Interreg”, il-Kummissjoni introduċiet approċċ multiannwali diġà fl-1994, li kopra l-perijodu sa l-1998. Infatti, mill-2000 dawn il-programmi ħadu forma dejjem iktar sofistikata hekk kif Phare CBC resaq aktar qrib ma’ prattiki Interreg. Taħt l-istrument Sapard, kienu stabbiliti Programmi għall-perijodu ta’ programmar tal-Fond Strutturali 2000 sa l-2006 bl-istess mod bħal dak għal Stati Membri. |
| --- | --- |

35.

In-Nuqqasijiet tal-PNDPs u l-abbozzi sussegwenti ta’ l-NDP kienu raġuni waħda għaliex il-Kummissjoni ma mxietx għall-ipprogrammar multiannwali li kien previst mir-Reviżjoni tal-Phare li jiġi introdott sa l-2002. B’hekk l-Ungerija kienet l-uniku pajjiż li stabbiliet programm li jkopri iktar minn sena waħda (2002-2003). Madanakollu problemi b’dawn id-dokumenti ta’ ppjanar ma jipprovdux spjegazzjoni sħiħa għan-nuqqas ta’ progress f’ipprogrammar multiannwali. Per eżempju, anke fl-assenza ta’ pjan ta’ żvilupp ġenerali, taħt il-programm Phare ta’ Kooperazzjoni Transfruntiera (CBC), li huwa mudellat fuq l-Inizjattiva Komunitarja tal-Fond Strutturali “Interreg”, il-Kummissjoni introduċiet approċċ multiannwali diġà fl-1994, li kopra l-perijodu sa l-1998. Infatti, mill-2000 dawn il-programmi ħadu forma dejjem iktar sofistikata hekk kif Phare CBC resaq aktar qrib ma’ prattiki Interreg. Taħt l-istrument Sapard, kienu stabbiliti Programmi għall-perijodu ta’ programmar tal-Fond Strutturali 2000 sa l-2006 bl-istess mod bħal dak għal Stati Membri.

| 36. | Ir-Reviżjoni ta’ Phare ipprevediet li l-programmi multiannwali li kellhom jiġu stabbiliti kienu jispeċifikaw ukoll kofinanzjament nazzjonali u fonti oħra ta’ finanzjament. Fl-assenza ta’ dawn il-programmi din il-kwistjoni prinċipali ta’ kofinanzjament li kellha takkumpanja l-fondi mill-Unjoni Ewropea, li kienet issir iktar importanti taħt Fondi Strutturali, ma kienitx indirizzata tajjeb (27). |
| --- | --- |

36.

Ir-Reviżjoni ta’ Phare ipprevediet li l-programmi multiannwali li kellhom jiġu stabbiliti kienu jispeċifikaw ukoll kofinanzjament nazzjonali u fonti oħra ta’ finanzjament. Fl-assenza ta’ dawn il-programmi din il-kwistjoni prinċipali ta’ kofinanzjament li kellha takkumpanja l-fondi mill-Unjoni Ewropea, li kienet issir iktar importanti taħt Fondi Strutturali, ma kienitx indirizzata tajjeb (27).

FONDI U IMPLIMENTAZZJONI TA’ PROGRAMMI PHARE GĦALL-PREPARAZZJONI TA’ PAJJIŻI KANDIDATI SABIEX IĠESTU L-FONDI STRUTTURALI

L-Allokazzjoni ta’ fondi lill-biċċa l-kbira tal-pajjiżi kienet inqas milli prevista

| 37. | Il-Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni ta’ l-1998 (SPP) kien l-ewwel programm finanzjat tul il-Pajjiżi Kandidati tal-Phare sabiex jipprepara b’mod speċifiku għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Madanakollu, ebda programm simili ma kien finanzjat mill-Kummissjoni fl-1999 sabiex jibnu fuq dawn il-programmi inizjali. |
| --- | --- |

37.

Il-Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni ta’ l-1998 (SPP) kien l-ewwel programm finanzjat tul il-Pajjiżi Kandidati tal-Phare sabiex jipprepara b’mod speċifiku għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Madanakollu, ebda programm simili ma kien finanzjat mill-Kummissjoni fl-1999 sabiex jibnu fuq dawn il-programmi inizjali.

| 38. | Fl-2000 il-Kummissjoni introduċiet programmi ta’ l-ESC f’kull Pajjiż Kandidat. Ir-Reviżjoni tal-Phare ta’ l-2000 iddikjarat li madwar 35 % tal-fondi għal programmi nazzjonali Phare għandhom jiġu dedikati għal programmi ta’ l-ESC. F’termini globali il-Kummissjoni rnexxielha tilħaq din il-mira, kif turi t-Tabella 2. Għaldaqstant għall-perijodu 2000 sa 2002, il-perċentwali medja ta’ programmi nazzjonali impenjati lejn dawn l-attivitajiet kienet ta’ 36,8 %. |
| --- | --- |

38.

Fl-2000 il-Kummissjoni introduċiet programmi ta’ l-ESC f’kull Pajjiż Kandidat. Ir-Reviżjoni tal-Phare ta’ l-2000 iddikjarat li madwar 35 % tal-fondi għal programmi nazzjonali Phare għandhom jiġu dedikati għal programmi ta’ l-ESC. F’termini globali il-Kummissjoni rnexxielha tilħaq din il-mira, kif turi t-Tabella 2. Għaldaqstant għall-perijodu 2000 sa 2002, il-perċentwali medja ta’ programmi nazzjonali impenjati lejn dawn l-attivitajiet kienet ta’ 36,8 %.

Tabella 2

Impenni ta’ l-ESC bħala perċentwali ta’ Programmi Nazzjonali tal-Phare 2000-2002

| (miljun euro) |
| --- |
| | 2000 | 2001 | 2002 | Total (2000-2002) |
| Il-Pajjiż | Impenni ta’ l-ESC | L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali | Impenni ta’ l-ESC | L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali | Impenni ta’ l-ESC | L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali | Impenni ta’ l-ESC | L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali |
| Ir-Repubblika Ċeka | 17,5 | 29,7 % | 13,6 | 20,8 % | 6,3 | 7,4 % | 37,4 | 17,9 % |
| L-Estonja | 10,1 | 42,6 % | 6,0 | 22,8 % | 3,7 | 12,2 % | 19,8 | 24,6 % |
| Il-Latvja | 10,5 | 42,4 % | 9,0 | 28,7 % | 4,5 | 14,0 % | 24,0 | 27,2 % |
| Il-Litwanja | 14,0 | 36,6 % | 15,6 | 34,3 % | 1,6 | 2,6 % | 31,2 | 21,4 % |
| L-Ungerija | 27,0 | 41,5 % | 31,0 | 34,5 % | 41,5 | 37,2 % | 99,5 | 37,3 % |
| Il-Polonja | 137,0 | 43,8 % | 170,0 | 41,4 % | 197,6 | 50,2 % | 504,6 | 45,1 % |
| Is-Slovenja | 5,0 | 31,8 % | 3,0 | 14,1 % | 5,8 | 18,5 % | 13,8 | 20,2 % |
| Is-Slovakkja | 6,3 | 22,5 % | 18,4 | 42,3 % | 16,5 | 28,9 % | 41,2 | 32,0 % |
| Il-Bulgarija | 15,0 | 22,8 % | 37,1 | 44,8 % | 14,0 | 14,8 % | 66,1 | 27,2 % |
| Ir-Rumanija | 88,0 | 40,9 % | 109,0 | 39,8 % | 106,6 | 40,2 % | 303,6 | 40,3 % |
| Total | 330,4 | 39,0 % | 412,7 | 37,8 % | 398,1 | 34,2 % | 1 141,2 | 36,8 % |
| Sors: Il-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri. |

(miljun euro)

2000

2001

2002

Total (2000-2002)

Il-Pajjiż

Impenni ta’ l-ESC

L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali

Impenni ta’ l-ESC

L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali

Impenni ta’ l-ESC

L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali

Impenni ta’ l-ESC

L-ESC bħala % tal-Programm Nazzjonali

Ir-Repubblika Ċeka

17,5

29,7 %

13,6

20,8 %

6,3

7,4 %

37,4

17,9 %

L-Estonja

10,1

42,6 %

6,0

22,8 %

3,7

12,2 %

19,8

24,6 %

Il-Latvja

10,5

42,4 %

9,0

28,7 %

4,5

14,0 %

24,0

27,2 %

Il-Litwanja

14,0

36,6 %

15,6

34,3 %

1,6

2,6 %

31,2

21,4 %

L-Ungerija

27,0

41,5 %

31,0

34,5 %

41,5

37,2 %

99,5

37,3 %

Il-Polonja

137,0

43,8 %

170,0

41,4 %

197,6

50,2 %

504,6

45,1 %

Is-Slovenja

5,0

31,8 %

3,0

14,1 %

5,8

18,5 %

13,8

20,2 %

Is-Slovakkja

6,3

22,5 %

18,4

42,3 %

16,5

28,9 %

41,2

32,0 %

Il-Bulgarija

15,0

22,8 %

37,1

44,8 %

14,0

14,8 %

66,1

27,2 %

Ir-Rumanija

88,0

40,9 %

109,0

39,8 %

106,6

40,2 %

303,6

40,3 %

Total

330,4

39,0 %

412,7

37,8 %

398,1

34,2 %

1 141,2

36,8 %

Sors: Il-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri.

| 39. | Madanakollu, din il-figura globali medja intlaħħqet fil-biċċa l-kbira minħabba l-perċentwali ogħla mill-medja b’mod sinfikanti tal-programmi nazzjonali tagħhom impenjati lejn l-ESC mill-ikbar żewġ pajjiżi benefiċjarji tal-Phare, il-Polonja (45,1 %) u r-Rumanija (40,3 %) tul il-perijodu 2000-2002 (28). Il-Pajjiżi l-oħra kollha, bl-eċċezzjoni ta’ l-Ungerija, esperjenzaw diffikultajiet sabiex jimpenjaw il-35 % meħtieġa tal-programm nazzjonali tagħhom għal din il-mira. |
| --- | --- |

39.

Madanakollu, din il-figura globali medja intlaħħqet fil-biċċa l-kbira minħabba l-perċentwali ogħla mill-medja b’mod sinfikanti tal-programmi nazzjonali tagħhom impenjati lejn l-ESC mill-ikbar żewġ pajjiżi benefiċjarji tal-Phare, il-Polonja (45,1 %) u r-Rumanija (40,3 %) tul il-perijodu 2000-2002 (28). Il-Pajjiżi l-oħra kollha, bl-eċċezzjoni ta’ l-Ungerija, esperjenzaw diffikultajiet sabiex jimpenjaw il-35 % meħtieġa tal-programm nazzjonali tagħhom għal din il-mira.

| 40. | Waqt li kien ikun mistenni li l-perċentwali ta’ fondi impenjati lejn l-ESC tiżdied minn sena għall-oħra bl-istess mod kif żdiedet il-kapaċita' ta’ assorbiment hekk kif l-adeżjoni resqet iktar fil-qrib, dan ma kienx il-każ. F’erba’ pajjiżi (ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, il-Latvja u l-Litwanja) il-perċentwali tal-programm allokat għal programmi ta’ l-ESC kienet porgressivament imnaqqsa mill-2000 għall- 2002. Ir-raġuni prinċipali għal dan kienu diffikultajiet fl-assorbiment ta’ fondi impenjati fl-2000. Fil-Bulgarija, sar impenn kbir fl-2001 minkejja d-diffikultajiet sinifikanti ta’ implimentazzjoni bl-impenn relattivament baxx magħmul fil-programm ta’ l-2000, iżda l-impenn fl-2002 kien imbagħad imnaqqas għal inqas minn dak ta’ l-2000. |
| --- | --- |

40.

Waqt li kien ikun mistenni li l-perċentwali ta’ fondi impenjati lejn l-ESC tiżdied minn sena għall-oħra bl-istess mod kif żdiedet il-kapaċita' ta’ assorbiment hekk kif l-adeżjoni resqet iktar fil-qrib, dan ma kienx il-każ. F’erba’ pajjiżi (ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, il-Latvja u l-Litwanja) il-perċentwali tal-programm allokat għal programmi ta’ l-ESC kienet porgressivament imnaqqsa mill-2000 għall- 2002. Ir-raġuni prinċipali għal dan kienu diffikultajiet fl-assorbiment ta’ fondi impenjati fl-2000. Fil-Bulgarija, sar impenn kbir fl-2001 minkejja d-diffikultajiet sinifikanti ta’ implimentazzjoni bl-impenn relattivament baxx magħmul fil-programm ta’ l-2000, iżda l-impenn fl-2002 kien imbagħad imnaqqas għal inqas minn dak ta’ l-2000.

| 41. | L-impenni mnaqqsa fir-rigward ta’ proġetti ta’ investiment fl-2002 in parti rriflettew enfasi maġġuri mqiegħda mill-Kummissjoni dik is-sena sabiex tipprova tgħolli l-kapaċita' amministrattiva qabel l-adeżjoni. Qabel dan l-approċċ sistematiku għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-ġestjoni ta’ Fondi Strutturali fil-pajjiżi kollha, li l-Kummissjoni kienet bdiet fl-1998 taħt l-SPP, ma kienx ġie sostnut. Minkejja l-importanza miżjuda marbuta mas-sostenn ta’ programmi ta’ investiment ta’ l-ESC u l-preparazzjoni għall-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni ma assiguratx li l-Pajjiżi Kandidati taw fondi b’mod sistematiku lil proġetti ta’ Ġemellaġġ f’dan il-qasam fl-2000 sabiex isostnu l-istrutturi nazzjonali. B’hekk il-proġetti prinċipali ta’ Ġemellaġġ li ngħataw fondi kienu l-Ungerija, il-Polonja u r-Rumanija iżda dawn kienu ffukati fil-biċċa l-kbira fuq il-livell reġjonali, bi ftit inizjattivi f’livell nazzjonali. Anke fl-2001 ħamsa biss mill-għaxar pajjiżi kellhom proġetti ta’ Ġemellaġġ fil-qasam ta’ preparazzjoni ta’ Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

41.

L-impenni mnaqqsa fir-rigward ta’ proġetti ta’ investiment fl-2002 in parti rriflettew enfasi maġġuri mqiegħda mill-Kummissjoni dik is-sena sabiex tipprova tgħolli l-kapaċita' amministrattiva qabel l-adeżjoni. Qabel dan l-approċċ sistematiku għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-ġestjoni ta’ Fondi Strutturali fil-pajjiżi kollha, li l-Kummissjoni kienet bdiet fl-1998 taħt l-SPP, ma kienx ġie sostnut. Minkejja l-importanza miżjuda marbuta mas-sostenn ta’ programmi ta’ investiment ta’ l-ESC u l-preparazzjoni għall-Fondi Strutturali, il-Kummissjoni ma assiguratx li l-Pajjiżi Kandidati taw fondi b’mod sistematiku lil proġetti ta’ Ġemellaġġ f’dan il-qasam fl-2000 sabiex isostnu l-istrutturi nazzjonali. B’hekk il-proġetti prinċipali ta’ Ġemellaġġ li ngħataw fondi kienu l-Ungerija, il-Polonja u r-Rumanija iżda dawn kienu ffukati fil-biċċa l-kbira fuq il-livell reġjonali, bi ftit inizjattivi f’livell nazzjonali. Anke fl-2001 ħamsa biss mill-għaxar pajjiżi kellhom proġetti ta’ Ġemellaġġ fil-qasam ta’ preparazzjoni ta’ Fondi Strutturali.

Diffikultajiet esperjenzati fil-preparazzjoni ta’ programmi simili għal programmi tal-Fond Strutturali Mira 1

| 42. | Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi fondi ta’ l-ESC ma kienux ipprogrammati b’mod konsistenti minn sena għal sena. Dan irrifletta ħafna l-mixja fl-approċċ tal-Kummissjoni minn programmi fejn l-allokazzjonijiet saru lil reġjuni differenti fl-2000 għal programmi li saru fuq bażi iktar settorjali mill-2001. Dan kien segwit minn enfasi b’saħħitha fuq proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet iktar milli proġetti ta’ investiment fl-2002. |
| --- | --- |

42.

Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi fondi ta’ l-ESC ma kienux ipprogrammati b’mod konsistenti minn sena għal sena. Dan irrifletta ħafna l-mixja fl-approċċ tal-Kummissjoni minn programmi fejn l-allokazzjonijiet saru lil reġjuni differenti fl-2000 għal programmi li saru fuq bażi iktar settorjali mill-2001. Dan kien segwit minn enfasi b’saħħitha fuq proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet iktar milli proġetti ta’ investiment fl-2002.

| 43. | Il-pajjiżi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet esperjenzaw diffikultajiet fit-tfassil ta’ skedi ta’ proġetti ta’ kwalità aċċettabbli għall-programmi ta’ l-ESC u kellhom rikors għal assistenza mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni u mill-impriżi tal-konsulenza. Infatti, porzjon sinifikanti tal-proġetti li kienu approvati kienu infatti ħafna drabi mhux ippreparati sewwa u/jew sofrew minn difetti fl-għamla tagħhom, li ttardjaw l-implimentazzjoni u għaldaqstant naqqsu l-impatt tagħhom fuq il-preparazzjoni qabel l-adeżjoni. Għalkemm il-Bulgarija, ma kienitx mistennija tingħaqad ma’ l-Unjoni Ewropea sa wara l-Pajjiżi Kandidati l-oħra, l-għamla tal-programmi ta’ l-ESC tagħha kien fost l-iktar kumplessi mill-Programmi Phare kollha ta’ l-ESC, li żied id-diffikultajiet ta’ implimentazzjoni f’dak il-pajjiż. Kellhom jiġu segwiti mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni iktar faċli f’dan il-pajjiż fl-ewwel snin ta’ l-ESC. |
| --- | --- |

43.

Il-pajjiżi fil-biċċa l-kbira tal-każijiet esperjenzaw diffikultajiet fit-tfassil ta’ skedi ta’ proġetti ta’ kwalità aċċettabbli għall-programmi ta’ l-ESC u kellhom rikors għal assistenza mid-Delegazzjonijiet tal-Kummissjoni u mill-impriżi tal-konsulenza. Infatti, porzjon sinifikanti tal-proġetti li kienu approvati kienu infatti ħafna drabi mhux ippreparati sewwa u/jew sofrew minn difetti fl-għamla tagħhom, li ttardjaw l-implimentazzjoni u għaldaqstant naqqsu l-impatt tagħhom fuq il-preparazzjoni qabel l-adeżjoni. Għalkemm il-Bulgarija, ma kienitx mistennija tingħaqad ma’ l-Unjoni Ewropea sa wara l-Pajjiżi Kandidati l-oħra, l-għamla tal-programmi ta’ l-ESC tagħha kien fost l-iktar kumplessi mill-Programmi Phare kollha ta’ l-ESC, li żied id-diffikultajiet ta’ implimentazzjoni f’dak il-pajjiż. Kellhom jiġu segwiti mekkaniżmi ta’ implimentazzjoni iktar faċli f’dan il-pajjiż fl-ewwel snin ta’ l-ESC.

| 44. | Għalkemm proġetti ta’ infrastruttura finanzjati taħt l-ESC suppost kienu relatati għall-kummerċ, fil-Polonja fl-2000 u fl-2001, sabiex il-fondi jiġu assorbiti, bejn wieħed u ieħor 35 % tal-fondi kienu allokati għal proġetti ta’ infrastruttura fit-toroq b’ħafna drabi konnessjonijiet żgħar ma' żvilupp kummerċjali. Fir-Repubblika Ċeka u fir-Romanija, numru ta’ żoni industrijali kienu ffinanzjati mingħajr ma l-pajjiżi kellhom strateġija ġenerali sabiex jipprijoritizzaw postijiet u jevitaw provvista eċċessiva ta’ dawn iż-żoni.

  Taħt il-programm ta’ l-ESC ta’ l-2000, 12,7 % ta’ l-allokazzjoni tal-Polonja kien previst għal triq ta’ 17,5 miljun EUR ta’ aċċess għall-ajruport ta’ Katowice, għalkemm il-proġetti infrastrutturali kollha tat-trasport u ta’ l-ambjent li jiswew iktar minn 5 miljun EUR kellhom jiġu finanzjati mill-ISPA. Barra minn hekk, kienu finanzjati għaxar proġetti ulterjuri tat-toroq fir-reġjuni benefiċjarji għal 28,4 miljun EUR li ma kienux speċifikament iffukati fuq il-promozzjoni kummerċjali iżda iktar komuni ffurmaw parti minn proġetti ta’ by-pass u toroq ċirkolari fil-belt iktar wiesgħa. Dan kien ukoll il-każ għat 13-il proġett tat-triq finanzjati taħt l-ESC 2001 għal total ta’ 59,3 miljun EUR (34,9 % tal-budget). |
| --- | --- |

44.

Għalkemm proġetti ta’ infrastruttura finanzjati taħt l-ESC suppost kienu relatati għall-kummerċ, fil-Polonja fl-2000 u fl-2001, sabiex il-fondi jiġu assorbiti, bejn wieħed u ieħor 35 % tal-fondi kienu allokati għal proġetti ta’ infrastruttura fit-toroq b’ħafna drabi konnessjonijiet żgħar ma' żvilupp kummerċjali. Fir-Repubblika Ċeka u fir-Romanija, numru ta’ żoni industrijali kienu ffinanzjati mingħajr ma l-pajjiżi kellhom strateġija ġenerali sabiex jipprijoritizzaw postijiet u jevitaw provvista eċċessiva ta’ dawn iż-żoni.

Taħt il-programm ta’ l-ESC ta’ l-2000, 12,7 % ta’ l-allokazzjoni tal-Polonja kien previst għal triq ta’ 17,5 miljun EUR ta’ aċċess għall-ajruport ta’ Katowice, għalkemm il-proġetti infrastrutturali kollha tat-trasport u ta’ l-ambjent li jiswew iktar minn 5 miljun EUR kellhom jiġu finanzjati mill-ISPA. Barra minn hekk, kienu finanzjati għaxar proġetti ulterjuri tat-toroq fir-reġjuni benefiċjarji għal 28,4 miljun EUR li ma kienux speċifikament iffukati fuq il-promozzjoni kummerċjali iżda iktar komuni ffurmaw parti minn proġetti ta’ by-pass u toroq ċirkolari fil-belt iktar wiesgħa. Dan kien ukoll il-każ għat 13-il proġett tat-triq finanzjati taħt l-ESC 2001 għal total ta’ 59,3 miljun EUR (34,9 % tal-budget).

| 45. | Waqt li l-Kummissjoni ffinanzjat Faċilita' għal Preparazzjoni ta’ Proġetti (PPF) fl-1999 ta’ bejn 2-3 miljun EUR għal kull Pajjiż Kandidat sabiex tipprovdi assitenza teknika għat-titjib tal-lista ta’ proġetti għall-fondi ta’ l-ESC fl-2000 u fl-2001, il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tħabtu sabiex jagħmlu użu effettiv minn dan l-istrument. Benefiċjarji kemm f’livell nazzjonali kif ukoll lokali ħafna drabi ma kkoordinawx biżżejjed mal-konsulenti fil-preparazzjoni tal-proġetti, li f’xi każijiet naqqsu l-kwalità tal-proġetti preparati. Barra minn dan il-PPF 1999, ebda programm orizzontali ieħor li jkopri l-pajjiżi kollha ma kien stabbilit mill-Kummissjoni għall-preparazzjoni ta’ programmi sussegwenti ta’ l-ESC u, iktar importanti, l-iżvilupp ta’ lista ta’ progetti għall-finanzjament tal-Fond Strutturali. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-Pajjiżi Kandidati allokaw ftit riżorsi jew ebda riżorsi għall-iżvilupp ta’ listi ta’ proġetti għall-Fondi Strutturali mill-programmi nazzjonali Phare tagħhom. |
| --- | --- |

45.

Waqt li l-Kummissjoni ffinanzjat Faċilita' għal Preparazzjoni ta’ Proġetti (PPF) fl-1999 ta’ bejn 2-3 miljun EUR għal kull Pajjiż Kandidat sabiex tipprovdi assitenza teknika għat-titjib tal-lista ta’ proġetti għall-fondi ta’ l-ESC fl-2000 u fl-2001, il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tħabtu sabiex jagħmlu użu effettiv minn dan l-istrument. Benefiċjarji kemm f’livell nazzjonali kif ukoll lokali ħafna drabi ma kkoordinawx biżżejjed mal-konsulenti fil-preparazzjoni tal-proġetti, li f’xi każijiet naqqsu l-kwalità tal-proġetti preparati. Barra minn dan il-PPF 1999, ebda programm orizzontali ieħor li jkopri l-pajjiżi kollha ma kien stabbilit mill-Kummissjoni għall-preparazzjoni ta’ programmi sussegwenti ta’ l-ESC u, iktar importanti, l-iżvilupp ta’ lista ta’ progetti għall-finanzjament tal-Fond Strutturali. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-Pajjiżi Kandidati allokaw ftit riżorsi jew ebda riżorsi għall-iżvilupp ta’ listi ta’ proġetti għall-Fondi Strutturali mill-programmi nazzjonali Phare tagħhom.

Dewmien fl-implimentazzjoni tal-programmi

| 46. | Il-pajjiżi kollha esperjenzaw dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ l-ESC meta paragunat ma’ l-orarji oriġinarjament previsti. Għalkemm regoli tal-Phare jippermettu tliet snin wara l-impenn ta’ fondi sabiex il-programmi jiġu implimentati u mħallsa kompletament (limitu ta’ żmien taċ-ċiklu ta’ proġett “n+3”), ir-rata ta’ ħlas għall-impenni ta’ l-ESC li saru fl-2000 kienet ta’ 71,7 % biss, inklużi ħlasijiet bil-quddiem, fl-aħħar ta’ l-2003 (Ara t-Tabella 3). Dan naqqas l-isforzi għat-titjib tal-kapaċita' amministrattiva bi preparazzjoni għall-ERDF u għall-ESF. Enfasizza wkoll in-nuqqasijiet f’kapaċita' amministrattiva u l-ħtieġa għal iktar assistenza. |
| --- | --- |

46.

Il-pajjiżi kollha esperjenzaw dewmien sinifikanti fl-implimentazzjoni ta’ programmi ta’ l-ESC meta paragunat ma’ l-orarji oriġinarjament previsti. Għalkemm regoli tal-Phare jippermettu tliet snin wara l-impenn ta’ fondi sabiex il-programmi jiġu implimentati u mħallsa kompletament (limitu ta’ żmien taċ-ċiklu ta’ proġett “n+3”), ir-rata ta’ ħlas għall-impenni ta’ l-ESC li saru fl-2000 kienet ta’ 71,7 % biss, inklużi ħlasijiet bil-quddiem, fl-aħħar ta’ l-2003 (Ara t-Tabella 3). Dan naqqas l-isforzi għat-titjib tal-kapaċita' amministrattiva bi preparazzjoni għall-ERDF u għall-ESF. Enfasizza wkoll in-nuqqasijiet f’kapaċita' amministrattiva u l-ħtieġa għal iktar assistenza.

| 47. | Il-komponent ta’ Ġemellaġġ tal-Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni ta’ l-1998 beda jopera biss fl-aħħar ta’ l-1999 u għaldaqstant ma kellux impatt in ġenerali sa l-ewwel nofs ta’ l-2001. Għalkemm kienu meħtieġa ġemellaġġi sabiex jassistu fit-tfassil tal-Pjanijiet preliminari ta’ Żvilupp Nazzjonali, fil-każijiet kollha ħadu l-pożizzjonijiet tagħhom wara d-data perentorja ta’ Settembru 1999 għas-sottomissjoni ta’ l-ewwel abbozz. Dan id-dewmien kien in parti dovut għall-fatt li l-Ġemellaġġ kien strument ġdid kif ukoll għan-nuqqasijiet min-naħa ta’ l-amministrazzjonijiet tal-Pajjiżi Kandidati. Madanakollu, il-kuntratti ta’ assistenza teknika ta’ l-SPP fil-biċċa l-kbira tal-każijiet kienu ffirmati biss fit-tieni nofs ta’ l-1999. |
| --- | --- |

47.

Il-komponent ta’ Ġemellaġġ tal-Programm Speċjali ta’ Preparazzjoni ta’ l-1998 beda jopera biss fl-aħħar ta’ l-1999 u għaldaqstant ma kellux impatt in ġenerali sa l-ewwel nofs ta’ l-2001. Għalkemm kienu meħtieġa ġemellaġġi sabiex jassistu fit-tfassil tal-Pjanijiet preliminari ta’ Żvilupp Nazzjonali, fil-każijiet kollha ħadu l-pożizzjonijiet tagħhom wara d-data perentorja ta’ Settembru 1999 għas-sottomissjoni ta’ l-ewwel abbozz. Dan id-dewmien kien in parti dovut għall-fatt li l-Ġemellaġġ kien strument ġdid kif ukoll għan-nuqqasijiet min-naħa ta’ l-amministrazzjonijiet tal-Pajjiżi Kandidati. Madanakollu, il-kuntratti ta’ assistenza teknika ta’ l-SPP fil-biċċa l-kbira tal-każijiet kienu ffirmati biss fit-tieni nofs ta’ l-1999.

Tabella 3

L-Implimentazzjoni ta’ programmi ta’ l-ESC 2000-2002 (31.12.2003)

| (miljun euro) |
| --- |
| | 2000 | 2001 | 2002 | Total (2000-2002) |
| Il-Pajjiż | Impenni ta’ l-ESC | Ħlasijiet ta’ l-ESC | Impenni ta’ l-ESC | Ħlasijiet ta’ l-ESC | Impenni ta’ l-ESC | Ħlasijiet ta’ l-ESC | Impenni ta’ l-ESC | Ħlasijiet ta’ l-ESC |
| Ir-Repubblika Ċeka | 17,5 | 13,3 | 13,6 | 10,8 | 6,3 | 1,7 | 37,4 | 25,8 |
| L-Estonja | 10,1 | 9,7 | 6,0 | 2,0 | 3,7 | 0,6 | 19,8 | 12,3 |
| Il-Latvja | 10,5 | 8,8 | 9,0 | 0,6 | 4,5 | — | 24,0 | 9,4 |
| Il-Litwanja | 14,0 | 13,0 | 15,6 | 4,4 | 1,6 | — | 31,2 | 17,4 |
| L-Ungerija | 27,0 | 18,5 | 31,0 | 7,5 | 41,5 | 0,4 | 99,5 | 26,4 |
| Il-Polonja | 137,0 | 103,7 | 170,0 | 32,4 | 197,6 | — | 504,6 | 136,1 |
| Is-Slovenja | 5,0 | 4,5 | 3,0 | 0,6 | 5,8 | 1,0 | 13,8 | 6,1 |
| Is-Slovakkja | 6,3 | 6,1 | 18,4 | 3,8 | 16,5 | 1,3 | 41,2 | 11,2 |
| Il-Bulgarija | 15,0 | 5,3 | 37,1 | 10,0 | 14,0 | — | 66,1 | 15,3 |
| Ir-Rumanija | 88,0 | 53,9 | 109,0 | 26,2 | 106,6 | 0,6 | 303,6 | 80,7 |
| Total | 330,4 | 236,8 | 412,7 | 98,3 | 398,1 | 5,6 | 1 141,2 | 340,7 |
| Sors: Il-Kummissjoni Ewropea. |

(miljun euro)

2000

2001

2002

Total (2000-2002)

Il-Pajjiż

Impenni ta’ l-ESC

Ħlasijiet ta’ l-ESC

Impenni ta’ l-ESC

Ħlasijiet ta’ l-ESC

Impenni ta’ l-ESC

Ħlasijiet ta’ l-ESC

Impenni ta’ l-ESC

Ħlasijiet ta’ l-ESC

Ir-Repubblika Ċeka

17,5

13,3

13,6

10,8

6,3

1,7

37,4

25,8

L-Estonja

10,1

9,7

6,0

2,0

3,7

0,6

19,8

12,3

Il-Latvja

10,5

8,8

9,0

0,6

4,5

—

24,0

9,4

Il-Litwanja

14,0

13,0

15,6

4,4

1,6

—

31,2

17,4

L-Ungerija

27,0

18,5

31,0

7,5

41,5

0,4

99,5

26,4

Il-Polonja

137,0

103,7

170,0

32,4

197,6

—

504,6

136,1

Is-Slovenja

5,0

4,5

3,0

0,6

5,8

1,0

13,8

6,1

Is-Slovakkja

6,3

6,1

18,4

3,8

16,5

1,3

41,2

11,2

Il-Bulgarija

15,0

5,3

37,1

10,0

14,0

—

66,1

15,3

Ir-Rumanija

88,0

53,9

109,0

26,2

106,6

0,6

303,6

80,7

Total

330,4

236,8

412,7

98,3

398,1

5,6

1 141,2

340,7

Sors: Il-Kummissjoni Ewropea.

| 48. | Fil-każ tal-proġetti pilota ta’ investiment SPP, l-implimentazzjoni kienet partikolarment bil-mod minħabba li kien biss wara li beda l-SPP li l-Kummissjoni fittxet li tikkjarifika kemm setgħu jiġu modifikati proċeduri eżistenti tal-Phare għall-implimentazzjoni ta’ dawn il-proġetti sabiex tagħmilhom iktar simili għal proċeduri tal-Fond Strutturali. |
| --- | --- |

48.

Fil-każ tal-proġetti pilota ta’ investiment SPP, l-implimentazzjoni kienet partikolarment bil-mod minħabba li kien biss wara li beda l-SPP li l-Kummissjoni fittxet li tikkjarifika kemm setgħu jiġu modifikati proċeduri eżistenti tal-Phare għall-implimentazzjoni ta’ dawn il-proġetti sabiex tagħmilhom iktar simili għal proċeduri tal-Fond Strutturali.

| 49. | Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi kkuntrattaw il-Faċilità għal Preparazzjoni ta’ Proġetti biss fl-1999 ftit qabel id-data perentorja ta’ Diċembru 2001, għalkemm ħafna mill-kuntratti li kellhom jingħataw fondi taħt il-PPF kienu jikkonċernaw dħul relattivament żgħir ta’ servizz u ta’ studju. Minħabba dewmien, fi ftit każijiet biss intużat il-Faċilità għall-preparazzjoni ta’ progetti taħt il-programm ta’ l-ESC 2000, din intużat l-iktar għall-ESC ta’ l-2001 u ta’ l-2002. Diversi pajjiżi ma setgħux jużaw kompletament l-allokazzjoni tagħhom qabel id-data perentorja kontraenti. Fil-Latvja, il-Kummissjoni għamlet deroga sinifikanti minn proċeduri ta’ offerti sabiex tippermetti li fondi jiġu kontrattati qabel id-data perentorja. Għalhekk iż-żmien għall-offerta ta’ kuntratt ta’ 2,0 miljun EUR sabiex jiġu pprovduti numru ta’ studji tnaqqas mill-minimu ta’ 50 jum għal 28 jum biss. Dan kellu effett negattiv fuq in-numru u l-kwalità ta’ offerti riċevuti, li affettwa wkoll implimentazzjoni sussegwenti. |
| --- | --- |

49.

Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi kkuntrattaw il-Faċilità għal Preparazzjoni ta’ Proġetti biss fl-1999 ftit qabel id-data perentorja ta’ Diċembru 2001, għalkemm ħafna mill-kuntratti li kellhom jingħataw fondi taħt il-PPF kienu jikkonċernaw dħul relattivament żgħir ta’ servizz u ta’ studju. Minħabba dewmien, fi ftit każijiet biss intużat il-Faċilità għall-preparazzjoni ta’ progetti taħt il-programm ta’ l-ESC 2000, din intużat l-iktar għall-ESC ta’ l-2001 u ta’ l-2002. Diversi pajjiżi ma setgħux jużaw kompletament l-allokazzjoni tagħhom qabel id-data perentorja kontraenti. Fil-Latvja, il-Kummissjoni għamlet deroga sinifikanti minn proċeduri ta’ offerti sabiex tippermetti li fondi jiġu kontrattati qabel id-data perentorja. Għalhekk iż-żmien għall-offerta ta’ kuntratt ta’ 2,0 miljun EUR sabiex jiġu pprovduti numru ta’ studji tnaqqas mill-minimu ta’ 50 jum għal 28 jum biss. Dan kellu effett negattiv fuq in-numru u l-kwalità ta’ offerti riċevuti, li affettwa wkoll implimentazzjoni sussegwenti.

| 50. | Minkejja l-fatt li proċeduri ta’ Ġemellaġġ ma kienux qegħdin jintużaw għall-ewwel darba, proġetti ta’ Ġemellaġġ fil-qafas ta’ l-ESC ta’ l-2000 u ta’ l-2001 kienu soġġetti għal dewmien konsiderevoli kemm fl-għażla ta’ l-Istat Membru li jipprovdi l-Ġemellaġġi kif ukoll fl-abbozz tal-patt ta’ Ġemellaġġ. |
| --- | --- |

50.

Minkejja l-fatt li proċeduri ta’ Ġemellaġġ ma kienux qegħdin jintużaw għall-ewwel darba, proġetti ta’ Ġemellaġġ fil-qafas ta’ l-ESC ta’ l-2000 u ta’ l-2001 kienu soġġetti għal dewmien konsiderevoli kemm fl-għażla ta’ l-Istat Membru li jipprovdi l-Ġemellaġġi kif ukoll fl-abbozz tal-patt ta’ Ġemellaġġ.

| 51. | Il-programmi ta’ investiment ta’ l-ESC 2000 kienu ttardjati b’mod simili minħabba diffikultajiet li l-Pajjiżi Kandidati kienu ltaqgħu magħhom fit-tfassil tal-linji gwida operazzjonali li jirregolaw l-implimentazzjoni ta’ skemi ta’ għotjiet. Dawn kellhom jiġu approvati mill-Kummissjoni qabel ma setgħu jiġu introdotti sejħiet għal proposti ta’ proġetti u ħafna drabi kienu jeħtieġu diversi abbozzi qabel ma kienu ta’ standard soddisfaċenti. Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi l-maġġoranza kbira ta’ fondi kienu kontrattati biss fl-aħħar xahrejn qabel id-data perentorja kontraenti, bejn wieħed u ieħor minn 6 sa 12-il xahar iktar tard miż-żmien ta’ implimentazzjoni stabbiliti fl-iskedi tal-proġetti. Infatti d-data perentorja għall-pajjiżi benefiċjarji sabiex jiġi kompletat il-kuntratt tal-programm kellha tiġi estiża fil-Bulgarija u fl-Estonja, hekk kif kellu jiġi estiż il-perijodu ta’ ħlas fl-Ungerija u fil-Polonja. |
| --- | --- |

51.

Il-programmi ta’ investiment ta’ l-ESC 2000 kienu ttardjati b’mod simili minħabba diffikultajiet li l-Pajjiżi Kandidati kienu ltaqgħu magħhom fit-tfassil tal-linji gwida operazzjonali li jirregolaw l-implimentazzjoni ta’ skemi ta’ għotjiet. Dawn kellhom jiġu approvati mill-Kummissjoni qabel ma setgħu jiġu introdotti sejħiet għal proposti ta’ proġetti u ħafna drabi kienu jeħtieġu diversi abbozzi qabel ma kienu ta’ standard soddisfaċenti. Fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi l-maġġoranza kbira ta’ fondi kienu kontrattati biss fl-aħħar xahrejn qabel id-data perentorja kontraenti, bejn wieħed u ieħor minn 6 sa 12-il xahar iktar tard miż-żmien ta’ implimentazzjoni stabbiliti fl-iskedi tal-proġetti. Infatti d-data perentorja għall-pajjiżi benefiċjarji sabiex jiġi kompletat il-kuntratt tal-programm kellha tiġi estiża fil-Bulgarija u fl-Estonja, hekk kif kellu jiġi estiż il-perijodu ta’ ħlas fl-Ungerija u fil-Polonja.

| 52. | Il-programi ta’ l-ESC ta’ l-2001 kienu wkoll ittardjati b’mod sinifikanti. Għalkemm il-Kummissjoni ppruvat tassigura li kellhom jiġu finanzjati biss proġetti li kienu avvanzati biżżejjed fil-preparazzjoni tagħhom sabiex jiġu kontrattati fi żmien sitt xhur mid-Deċiżjoni ta’ Finanzjament tal-Kummissjoni (29), fil-prattika virtwalment ebda proġett ta’ l-ESC ma ssodisfa dan il-kriterju. |
| --- | --- |

52.

Il-programi ta’ l-ESC ta’ l-2001 kienu wkoll ittardjati b’mod sinifikanti. Għalkemm il-Kummissjoni ppruvat tassigura li kellhom jiġu finanzjati biss proġetti li kienu avvanzati biżżejjed fil-preparazzjoni tagħhom sabiex jiġu kontrattati fi żmien sitt xhur mid-Deċiżjoni ta’ Finanzjament tal-Kummissjoni (29), fil-prattika virtwalment ebda proġett ta’ l-ESC ma ssodisfa dan il-kriterju.

| 53. | Il-problemi li ltaqgħu magħhom il-Pajjiżi Kandidati fl-ipprogrammar ta’ allokazzjonijiet ta’ l-ESC iqajjmu dubji dwar il-kapaċita' tagħhom li jassorbu l-allokazzjonijiet ħafna ikbar ippjanati taħt il-Fondi Strutturali (ara t-Tabella 4), partikolarment in vista tal-limitu ta’ żmien iktar strett għall-ħlas ta’ Fondi Strutturali introdotti għall-perijodu 2000-2006 (’l hekk imsejħa regola “n+2”) (30). Infatti fondi ta’ l-ESC għall-2000 sa l-2002 irrappreżentaw biss bejn wieħed u ieħor 6 % ta’ allokazzjonijiet ta’ Fondi Strutturali għall-2004-2006 għall-Mira 1 (31). |
| --- | --- |

53.

Il-problemi li ltaqgħu magħhom il-Pajjiżi Kandidati fl-ipprogrammar ta’ allokazzjonijiet ta’ l-ESC iqajjmu dubji dwar il-kapaċita' tagħhom li jassorbu l-allokazzjonijiet ħafna ikbar ippjanati taħt il-Fondi Strutturali (ara t-Tabella 4), partikolarment in vista tal-limitu ta’ żmien iktar strett għall-ħlas ta’ Fondi Strutturali introdotti għall-perijodu 2000-2006 (’l hekk imsejħa regola “n+2”) (30). Infatti fondi ta’ l-ESC għall-2000 sa l-2002 irrappreżentaw biss bejn wieħed u ieħor 6 % ta’ allokazzjonijiet ta’ Fondi Strutturali għall-2004-2006 għall-Mira 1 (31).

Tabella 4

Impenni ta’ l-ESC 2000-2002 ipparagunati ma’ allokazzjonijiet tal-Fond Strutturali 2004-2006

| (miljun euro) |
| --- |
| Il-Pajjiż | ESC 2000-2002 | SF 2004-2006: Mira 1 | ESC bħala % ta’ SF |
| Ir-Repubblika Ċeka | 37,4 | 1 286 | 2,9 % |
| L-Estonja | 19,8 | 329 | 6,0 % |
| Il-Latvja | 24,0 | 554 | 4,3 % |
| Il-Litwanja | 31,2 | 792 | 3,9 % |
| L-Ungerija | 99,5 | 1 765 | 5,6 % |
| Il-Polonja | 504,6 | 7 321 | 6,9 % |
| Is-Slovenja | 13,8 | 210 | 6,6 % |
| Is-Slovakkja | 41,2 | 921 | 4,5 % |
| Total | 771,5 | 13 178 | 5,9 % |
| Sors: Il-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri. |

(miljun euro)

Il-Pajjiż

ESC 2000-2002

SF 2004-2006: Mira 1

ESC bħala % ta’ SF

Ir-Repubblika Ċeka

37,4

1 286

2,9 %

L-Estonja

19,8

329

6,0 %

Il-Latvja

24,0

554

4,3 %

Il-Litwanja

31,2

792

3,9 %

L-Ungerija

99,5

1 765

5,6 %

Il-Polonja

504,6

7 321

6,9 %

Is-Slovenja

13,8

210

6,6 %

Is-Slovakkja

41,2

921

4,5 %

Total

771,5

13 178

5,9 %

Sors: Il-Qorti Ewropea ta’ l-Awdituri.

| 54. | Kawża fondamentali tad-dewmien għall-programmi kollha kienet nuqqasijiet amministrattivi fil-Pajjiżi Kandidati. F’kull pajjiż il-politika reġjonali tirrappreżenta qasam ġdid ta’ azzjoni u l-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tħabtu sabiex jistabbilixxu strutturi stabbli li kienu kapaċi jġestu anke l-ammont relattivament żgħir ta’ fondi allokati lill-ESC. Barra minn hekk, in-novità u d-dgħjufija tal-ministeri konċernati naqqset il-kapaċita' tagħhom li jistabbilixxu l-koordinazzjoni neċessarja ma’ ministeri oħra sabiex jiġu assigurati programmar u implimentazzjoni effettivi. Barra minn hekk, id-direzzjoni tal-fondi kollha lejn awtorità singola ta’ implimentazzjoni ħoloq ukoll problemi li naqqsu l-implimentazzjoni ġenerali u, għalhekk, l-impatt tal-programmi (ara l-paragrafu 26). |
| --- | --- |

54.

Kawża fondamentali tad-dewmien għall-programmi kollha kienet nuqqasijiet amministrattivi fil-Pajjiżi Kandidati. F’kull pajjiż il-politika reġjonali tirrappreżenta qasam ġdid ta’ azzjoni u l-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tħabtu sabiex jistabbilixxu strutturi stabbli li kienu kapaċi jġestu anke l-ammont relattivament żgħir ta’ fondi allokati lill-ESC. Barra minn hekk, in-novità u d-dgħjufija tal-ministeri konċernati naqqset il-kapaċita' tagħhom li jistabbilixxu l-koordinazzjoni neċessarja ma’ ministeri oħra sabiex jiġu assigurati programmar u implimentazzjoni effettivi. Barra minn hekk, id-direzzjoni tal-fondi kollha lejn awtorità singola ta’ implimentazzjoni ħoloq ukoll problemi li naqqsu l-implimentazzjoni ġenerali u, għalhekk, l-impatt tal-programmi (ara l-paragrafu 26).

| 55. | Għalhekk fil-Polonja kien stabbilit f’Ġunju 2000 Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali u għall-Kostruzzjoni biss biex jitneħħa f’Jannar 2002 wara bidla fil-gvern. F’nofs l-2002 ir-responsabbilta' għall-ġestjoni ta’ proġetti ta’ infrastruttura ta’ l-ESC kellha tiġi trasferita mill-awtorità ta’ implimentazzjoni Pollakka ta’ l-ESC lil awtorità oħra ta’ implimentazzjoni minħabba n-nuqqas ta’ kapaċita' tagħha li twettaq dan il-kompitu. Bl-istess mod, fil-Litwanja, il-Ministeru tar-Riforma ta’ l-Amministrazzjoni Pubblika u l-Awtoritajiet Lokali ingħalaq f’Jannar 2001 u l-funzjonjiet tiegħu kienu trasferiti lill-Ministeru ta’ l-Intern. Prestazzjoni inadegwata mill-awtoritajiet tal-Latvja li oriġinarjament ġestew il-programm ta’ l-ESC wasslet ukoll sabiex dawn ir-responsabbiltajiet jingħataw lill-Ministeru tal-Finanzi fl-2002. Fis-Slovakkja u fir-Rumanija, il-ministeri responsabbli għal żvilupp reġjonali saru operazzjonali biss fl-2000 u kien jonqoshom personal b’esperjenza. Fil-Bulgarija, il-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħlijiet Pubbliċi għadda minn organizzazzjonijiet mill-ġdid u livell partikolarment għoli ta’ turnover tal-personal segwa bidliet fir-responsabbiltajiet politiċi. Il-Ministeri ta’ l-Iżvilupp Reġjonali fir-Repubblika Ċeka u fl-Ungerija wkoll sofrew nuqqas ta’ personal prinċipali fl-2000 għal raġunijiet simili. |
| --- | --- |

55.

Għalhekk fil-Polonja kien stabbilit f’Ġunju 2000 Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali u għall-Kostruzzjoni biss biex jitneħħa f’Jannar 2002 wara bidla fil-gvern. F’nofs l-2002 ir-responsabbilta' għall-ġestjoni ta’ proġetti ta’ infrastruttura ta’ l-ESC kellha tiġi trasferita mill-awtorità ta’ implimentazzjoni Pollakka ta’ l-ESC lil awtorità oħra ta’ implimentazzjoni minħabba n-nuqqas ta’ kapaċita' tagħha li twettaq dan il-kompitu. Bl-istess mod, fil-Litwanja, il-Ministeru tar-Riforma ta’ l-Amministrazzjoni Pubblika u l-Awtoritajiet Lokali ingħalaq f’Jannar 2001 u l-funzjonjiet tiegħu kienu trasferiti lill-Ministeru ta’ l-Intern. Prestazzjoni inadegwata mill-awtoritajiet tal-Latvja li oriġinarjament ġestew il-programm ta’ l-ESC wasslet ukoll sabiex dawn ir-responsabbiltajiet jingħataw lill-Ministeru tal-Finanzi fl-2002. Fis-Slovakkja u fir-Rumanija, il-ministeri responsabbli għal żvilupp reġjonali saru operazzjonali biss fl-2000 u kien jonqoshom personal b’esperjenza. Fil-Bulgarija, il-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali u x-Xogħlijiet Pubbliċi għadda minn organizzazzjonijiet mill-ġdid u livell partikolarment għoli ta’ turnover tal-personal segwa bidliet fir-responsabbiltajiet politiċi. Il-Ministeri ta’ l-Iżvilupp Reġjonali fir-Repubblika Ċeka u fl-Ungerija wkoll sofrew nuqqas ta’ personal prinċipali fl-2000 għal raġunijiet simili.

RIŻULTATI TA’ PROĠETTI GĦAT-TISĦIĦ TA’ ISTITUZZJONIJIET GĦALL-PREPARAZZJONI TA’ PAJJIŻI KANDIDATI SABIEX IĠESTU L-FONDI STRUTTURALI

| 56. | Il-proġetti ta’ Ġemellaġġ ta’ l-1998 ta’ l-SPP ippermettew in ġenerali li jsir xi progress inizjali sa nofs l-2001 fil-preparazzjoni għall-Fondi Strutturali. Madanakollu, is-suċċessi tal-proġett kienu fil-biċċa l-kbira mhux daqshekk ta’ importanza kbira daqs kemm kien maħsub fil-bidu tal-proġetti. Fil-każ l-iktar problematiku, fil-Bulgarija, il-proġett kien abbandunat b’bejn wieħed u ieħor 30 % biss tal-fondi minfuqa minħabba r-relazzjonijiet diffiċli bejn il-ġemellaġġi u l-kontropartijiet tagħhom. Ġeneralment Proġetti ta’ l-SPP kisbu l-inqas progress fil-kontribuzzjoni għat-tfassil tal-Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali u fl-istabbiliment ta’ sistemi ta’ monitoraġġ għal Fondi Strutturali, l-iktar minħabba l-kumplessità ta’ dawn il-kompiti u l-limitu ta’ żmien relattivament qasir ta’ patti ta’ Ġemellaġġ. |
| --- | --- |

56.

Il-proġetti ta’ Ġemellaġġ ta’ l-1998 ta’ l-SPP ippermettew in ġenerali li jsir xi progress inizjali sa nofs l-2001 fil-preparazzjoni għall-Fondi Strutturali. Madanakollu, is-suċċessi tal-proġett kienu fil-biċċa l-kbira mhux daqshekk ta’ importanza kbira daqs kemm kien maħsub fil-bidu tal-proġetti. Fil-każ l-iktar problematiku, fil-Bulgarija, il-proġett kien abbandunat b’bejn wieħed u ieħor 30 % biss tal-fondi minfuqa minħabba r-relazzjonijiet diffiċli bejn il-ġemellaġġi u l-kontropartijiet tagħhom. Ġeneralment Proġetti ta’ l-SPP kisbu l-inqas progress fil-kontribuzzjoni għat-tfassil tal-Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali u fl-istabbiliment ta’ sistemi ta’ monitoraġġ għal Fondi Strutturali, l-iktar minħabba l-kumplessità ta’ dawn il-kompiti u l-limitu ta’ żmien relattivament qasir ta’ patti ta’ Ġemellaġġ.

| 57. | L-SPP għal kull pajjiż inkluda wkoll komponent ta’ assistenza teknika fit-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet. Madanakollu, ir-rwoli rispettivi ta’ ġemelaġġi u konsulenti ma kienux dejjem definiti b’mod ċar li wassal għal grad ta’ sovrapożizzjoni, per eżempju, fil-kontribzzjoni għall-Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali. |
| --- | --- |

57.

L-SPP għal kull pajjiż inkluda wkoll komponent ta’ assistenza teknika fit-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet. Madanakollu, ir-rwoli rispettivi ta’ ġemelaġġi u konsulenti ma kienux dejjem definiti b’mod ċar li wassal għal grad ta’ sovrapożizzjoni, per eżempju, fil-kontribzzjoni għall-Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali.

| 58. | Ta’ tħassib partikolari huwa l-mod li bih il-bidliet fir-responsabbiltajiet bejn ministeri u r-ristrutturazzjoni interna ta’ ministeri (ara l-paragrafu 55), kif ukoll id-dawran għoli ta’ persunal individwali, naqqas l-impatt rimanenti ta’ l-SPP. Anke għal programmi ta’ l-ESC fl-2000 u fl-2001 eżista riskju simili li fondi jiġu allokati lil ministeri li fl-aħħar ma jiġux maħsuba sabiex iġestu l-Fondi Strutturali. Din il-problema kienet biss riżolta fl-aħħar fl-2002 meta l-Pajjiżi Kandidati, fil-kuntest tan-negozjati tagħhom tal-Kapitolu 21 tat-Trattat ta’ l-Adeżjoni, kienu obbligati jiddeċiedu dwar l-awtoritajiet tagħhom ta’ ġestjoni u ta’ ħlas. Għall-iskopijiet ta’ l-assigurazzjoni ta’ preparazzjoni iktar effettiva, kien ikun mixtieq għall-Kummissjoni fi stadju iktar bikri li ħtieġet lill-Pajjiżi Kandidati jinnominaw dawn l-awtoritajiet. |
| --- | --- |

58.

Ta’ tħassib partikolari huwa l-mod li bih il-bidliet fir-responsabbiltajiet bejn ministeri u r-ristrutturazzjoni interna ta’ ministeri (ara l-paragrafu 55), kif ukoll id-dawran għoli ta’ persunal individwali, naqqas l-impatt rimanenti ta’ l-SPP. Anke għal programmi ta’ l-ESC fl-2000 u fl-2001 eżista riskju simili li fondi jiġu allokati lil ministeri li fl-aħħar ma jiġux maħsuba sabiex iġestu l-Fondi Strutturali. Din il-problema kienet biss riżolta fl-aħħar fl-2002 meta l-Pajjiżi Kandidati, fil-kuntest tan-negozjati tagħhom tal-Kapitolu 21 tat-Trattat ta’ l-Adeżjoni, kienu obbligati jiddeċiedu dwar l-awtoritajiet tagħhom ta’ ġestjoni u ta’ ħlas. Għall-iskopijiet ta’ l-assigurazzjoni ta’ preparazzjoni iktar effettiva, kien ikun mixtieq għall-Kummissjoni fi stadju iktar bikri li ħtieġet lill-Pajjiżi Kandidati jinnominaw dawn l-awtoritajiet.

| 59. | Anke wara li l-awtoritajiet ta’ ġestjoni u ta’ ħlas kienu nominati, l-identifikazzjoni ta’ proġetti effettivi ta’ tisħiħ ta’ istituzzjonijiet kienet ostakolata mill-inċertezza dwar liema dipartimenti f’ministeri kienu jiżvolġu liema rwol u l-fatt li l-identità u r-rwol ta’ korpi intermedji kien ukoll għadu mhux ċar. |
| --- | --- |

59.

Anke wara li l-awtoritajiet ta’ ġestjoni u ta’ ħlas kienu nominati, l-identifikazzjoni ta’ proġetti effettivi ta’ tisħiħ ta’ istituzzjonijiet kienet ostakolata mill-inċertezza dwar liema dipartimenti f’ministeri kienu jiżvolġu liema rwol u l-fatt li l-identità u r-rwol ta’ korpi intermedji kien ukoll għadu mhux ċar.

| 60. | Il-Kompitu tal-Phare li jikkonċerna t-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet f’livell reġjonali kien partikolarment diffiċli. Ħafna pajjiżi bdew biss jistabbilixxu strutturi amministrattivi f’livell reġjonali (32) għall-iskop tal-ġestjoni tal-Fond Strutturali. Ħafna drabi l-fruntieri tar-reġjuni ġodda maħluqa ma kienux jirriflettu fruntieri naturali storiċi jew ġeografiċi u ma kellhomx korpi politiċi ladarba dawn x’aktarx kienu jirrisjedu fil-livell ta’ provinċja (33). F’diversi pajjiżi, per eżempju, l-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka u s-Slovakkja, strutturi reġjonali għal ġestjoni ta’ Fondi Strutturali kienu stabbiliti biss fl-aħħar ta’ l-2001. Dan fisser li proġetti ta’ Ġemellaġġ ma setgħux jiġu stabbiliti f’livell reġjonali f’dawn il-pajjiż qabel dan iż-żmien.

  Fir-Repubblika Ċeka assistenza ta’ Ġemellaġġ lir-reġjuni mwettqa taħt l-SPP kienet b’mod sinifikanti inqas milli kien previst. Dan kien in parti dovut għall-istabbiliment ta’ strutturi reġjonali ġodda fl-ewwel nofs ta’ l-2001. Taħt il-patt ta’ Ġemellaġġ finanzjat mill-programm ta’ l-ESC 2000, kien maħsub tul l-2001 u l-2002 li jkun hemm tpattija għad-dħul limitat fuq livell reġjonali magħmula tul il-proġett ta’ l-1998. Madanakollu, inċertezza kontinwa, b’mod partikolari, dwar ir-rwol ta’ Unitajiet Reġjonali Eżekuttivi u Segretarjati Reġjonali (32) fl-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali fissret li f’dan il-każ ukoll il-ġemellaġġi naqqsu l-ammont ta’ żmien li qattgħu jaħdmu f’livell reġjonali. |
| --- | --- |

60.

Il-Kompitu tal-Phare li jikkonċerna t-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet f’livell reġjonali kien partikolarment diffiċli. Ħafna pajjiżi bdew biss jistabbilixxu strutturi amministrattivi f’livell reġjonali (32) għall-iskop tal-ġestjoni tal-Fond Strutturali. Ħafna drabi l-fruntieri tar-reġjuni ġodda maħluqa ma kienux jirriflettu fruntieri naturali storiċi jew ġeografiċi u ma kellhomx korpi politiċi ladarba dawn x’aktarx kienu jirrisjedu fil-livell ta’ provinċja (33). F’diversi pajjiżi, per eżempju, l-Bulgarija, ir-Repubblika Ċeka u s-Slovakkja, strutturi reġjonali għal ġestjoni ta’ Fondi Strutturali kienu stabbiliti biss fl-aħħar ta’ l-2001. Dan fisser li proġetti ta’ Ġemellaġġ ma setgħux jiġu stabbiliti f’livell reġjonali f’dawn il-pajjiż qabel dan iż-żmien.

Fir-Repubblika Ċeka assistenza ta’ Ġemellaġġ lir-reġjuni mwettqa taħt l-SPP kienet b’mod sinifikanti inqas milli kien previst. Dan kien in parti dovut għall-istabbiliment ta’ strutturi reġjonali ġodda fl-ewwel nofs ta’ l-2001. Taħt il-patt ta’ Ġemellaġġ finanzjat mill-programm ta’ l-ESC 2000, kien maħsub tul l-2001 u l-2002 li jkun hemm tpattija għad-dħul limitat fuq livell reġjonali magħmula tul il-proġett ta’ l-1998. Madanakollu, inċertezza kontinwa, b’mod partikolari, dwar ir-rwol ta’ Unitajiet Reġjonali Eżekuttivi u Segretarjati Reġjonali (32) fl-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali fissret li f’dan il-każ ukoll il-ġemellaġġi naqqsu l-ammont ta’ żmien li qattgħu jaħdmu f’livell reġjonali.

| 61. | F’ċerti pajjiżi oħra, fejn kienu stabbiliti iktar kmieni strutturi reġjonali, twettqu proġetti kbar ta’ Ġemellaġġ fi kważi r-reġjuni kollha jew il-biċċa l-kbira tagħhom tal-pajjiż taħt il-programm ta’ l-ESC 2000. Madanakollu, f’nofs ir-reġjuni fl-Ungerija u fir-Rumanija, u r-reġjuni kollha sostnuti fil-Polonja, ebda fondi ta’ l-ESC ma kienu allokati għal proġetti ta’ investiment ta’ l-ESC. Dan naqqas l-iskop għat-taħriġ prattiku li seta’ jiġi provdut minn ġemellaġġi dwar il-ġestjoni ta’ fondi ta’ l-UE. Barra minn hekk, fir-Rumanija, ebda waħda mit-tmien Aġenziji ta’ Żvilupp Reġjonali (32) fejn il-ġemellaġġi kienu allokati ma kellha budget mill-gvern ċentrali sabiex tkopri l-ispejjeż ta’ operazzjoni tagħhom, li għamel ukoll ix-xogħol tal-ġemellaġġi iktar diffiċli. Infatti, inċertezza dwar budgets fil-ġejjieni u l-istatus legali ta’ l-aġenziji kienu ta’ theddida għal żmien twil għall-impatt tas-sostenn għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet ta’ Phare f’livell reġjonali fir-Rumanija. |
| --- | --- |

61.

F’ċerti pajjiżi oħra, fejn kienu stabbiliti iktar kmieni strutturi reġjonali, twettqu proġetti kbar ta’ Ġemellaġġ fi kważi r-reġjuni kollha jew il-biċċa l-kbira tagħhom tal-pajjiż taħt il-programm ta’ l-ESC 2000. Madanakollu, f’nofs ir-reġjuni fl-Ungerija u fir-Rumanija, u r-reġjuni kollha sostnuti fil-Polonja, ebda fondi ta’ l-ESC ma kienu allokati għal proġetti ta’ investiment ta’ l-ESC. Dan naqqas l-iskop għat-taħriġ prattiku li seta’ jiġi provdut minn ġemellaġġi dwar il-ġestjoni ta’ fondi ta’ l-UE. Barra minn hekk, fir-Rumanija, ebda waħda mit-tmien Aġenziji ta’ Żvilupp Reġjonali (32) fejn il-ġemellaġġi kienu allokati ma kellha budget mill-gvern ċentrali sabiex tkopri l-ispejjeż ta’ operazzjoni tagħhom, li għamel ukoll ix-xogħol tal-ġemellaġġi iktar diffiċli. Infatti, inċertezza dwar budgets fil-ġejjieni u l-istatus legali ta’ l-aġenziji kienu ta’ theddida għal żmien twil għall-impatt tas-sostenn għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet ta’ Phare f’livell reġjonali fir-Rumanija.

| 62. | Taħt il-patti ta’ ġemellaġġ ta’ l-2000, wieħed mill-kompiti ewlenin kemm f’livell reġjonali kif ukoll nazzjonali kien li jkun hemm assistenza fit-tfassil ta’ programmi reġjonali operazzjonali għal kull reġjun (32). Id-Deċiżjoni fl-2001 mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali sabiex jitħalla Programm Operazzjonali Reġjonali wieħed biss għal kull pajjiż fissret li l-patti kellhom jiġu sussegwentement modifikati. |
| --- | --- |

62.

Taħt il-patti ta’ ġemellaġġ ta’ l-2000, wieħed mill-kompiti ewlenin kemm f’livell reġjonali kif ukoll nazzjonali kien li jkun hemm assistenza fit-tfassil ta’ programmi reġjonali operazzjonali għal kull reġjun (32). Id-Deċiżjoni fl-2001 mid-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali sabiex jitħalla Programm Operazzjonali Reġjonali wieħed biss għal kull pajjiż fissret li l-patti kellhom jiġu sussegwentement modifikati.

KONKLUŻJONIJIET

Diffikultajiet fl-approċċ ġenerali ta’ l-użu tal-programm Phare sabiex Pajjiżi Kandidati jiġu ppreparati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali

| 63. | Kien hemm diversi diffikultajiet fir-rigward ta’ l-approċċ ġenerali tal-Kummissjoni lejn l-użu tal-programmi Phare għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Kien l-istrument użat fil-kuntest tal-preparazzjoni għall-ERDF u għall-ESF għalkemm kien ċar bil-quddiem li kien hemm limitazzjonijiet dwar sa fejn proċeduri ta’ Fondi Strutturali setgħu jiġu replikati taħt Phare. Fl-assenza ta’ arranġamenti simili għal dawk taħt Sapard u ISPA, kien iktar diffiċli li tiġi ottenuta esperjenza prattika fil-ġestjoni u l-kontroll ta’ infiq tat-tip ESF u ERDF (ara l-paragrafi 16-17). L-Approċċ lejn l-ipprogrammar inizjalment segwit minn Phare ma kienx jirrifletti prattika attwali fil-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 18-24). Din is-sitwazzjoni rriżultat in parti minħabba t-tensjoni bejn iż-żewġ miri tal-programmi Phare ta’ l-ESC: minn naħa waħda sabiex jintużaw għall-preparazzjoni għal Fondi Strutturali, u minn naħa l-oħra sabiex jintlaħaq diġà impatt ta’ koeżjoni permezz ta’ dawn il-programmi (ara l-paragrafu 27). B’mod iktar ġenerali, l-użu tal-Programm Phare ma kienx marbut ma’ strateġija ġenerali li tiddefinixxi l-ħtiġijiet ta’ qabel l-adeżjoni u ta’ wara l-adeżjoni tal-Pajjiżi Kandidati f’termini ta’ preparazzjoni għal u mbagħad utilizzazzjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 28). |
| --- | --- |

63.

Kien hemm diversi diffikultajiet fir-rigward ta’ l-approċċ ġenerali tal-Kummissjoni lejn l-użu tal-programmi Phare għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Kien l-istrument użat fil-kuntest tal-preparazzjoni għall-ERDF u għall-ESF għalkemm kien ċar bil-quddiem li kien hemm limitazzjonijiet dwar sa fejn proċeduri ta’ Fondi Strutturali setgħu jiġu replikati taħt Phare. Fl-assenza ta’ arranġamenti simili għal dawk taħt Sapard u ISPA, kien iktar diffiċli li tiġi ottenuta esperjenza prattika fil-ġestjoni u l-kontroll ta’ infiq tat-tip ESF u ERDF (ara l-paragrafi 16-17). L-Approċċ lejn l-ipprogrammar inizjalment segwit minn Phare ma kienx jirrifletti prattika attwali fil-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 18-24). Din is-sitwazzjoni rriżultat in parti minħabba t-tensjoni bejn iż-żewġ miri tal-programmi Phare ta’ l-ESC: minn naħa waħda sabiex jintużaw għall-preparazzjoni għal Fondi Strutturali, u minn naħa l-oħra sabiex jintlaħaq diġà impatt ta’ koeżjoni permezz ta’ dawn il-programmi (ara l-paragrafu 27). B’mod iktar ġenerali, l-użu tal-Programm Phare ma kienx marbut ma’ strateġija ġenerali li tiddefinixxi l-ħtiġijiet ta’ qabel l-adeżjoni u ta’ wara l-adeżjoni tal-Pajjiżi Kandidati f’termini ta’ preparazzjoni għal u mbagħad utilizzazzjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 28).

Progress limitat sabiex Phare jinġieb iktar qrib il-Fondi Strutturali

| 64. | Għalkemm parti importanti ta’ l-istrateġija tal-Kummissjoni għall-użu ta’ Phare għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-ERDF u l-ESF kienet li proċeduri Phare jiġu modifikat sabiex ikunu iktar viċin dawk tal-Fondi Strutturali, sar progress limitat biss f’dan ir-rigward. B’mod partikolari, għalkemm l-introduzzjoni ta’ l-EDIS taħt Phare kellha tkun pass maġġuri lejn il-Fondi Strutturali, l-EDIS ma kienitx infatti introdotta qabel l-adeżjoni. Bħala riżultat Pajjiżi Kandidati ma jkunux iggwadanjaw l-esperjenza tal-ġestjoni ta’ programmi simili għall-ERDF u l-ESF f’ambjent ta’ kontroll ex post qabel l-adeżoni, li hu dak li l-Kummissjoni kienet ippjanat oriġinarjament (ara l-paragrafi 30-32). Barra minn hekk, dewmien fl-introduzzjoni ta’ l-EDIS għamlu iktar diffiċli sabiex fondi jgħaddu minn skemi ta’ għotjiet, għalkemm dawn huma l-istrumenti prinċipali għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 33). Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma introduċietx ipprogrammar multiannwali kif previst (ara l-paragrafi 34-35). |
| --- | --- |

64.

Għalkemm parti importanti ta’ l-istrateġija tal-Kummissjoni għall-użu ta’ Phare għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati sabiex iġestu l-ERDF u l-ESF kienet li proċeduri Phare jiġu modifikat sabiex ikunu iktar viċin dawk tal-Fondi Strutturali, sar progress limitat biss f’dan ir-rigward. B’mod partikolari, għalkemm l-introduzzjoni ta’ l-EDIS taħt Phare kellha tkun pass maġġuri lejn il-Fondi Strutturali, l-EDIS ma kienitx infatti introdotta qabel l-adeżjoni. Bħala riżultat Pajjiżi Kandidati ma jkunux iggwadanjaw l-esperjenza tal-ġestjoni ta’ programmi simili għall-ERDF u l-ESF f’ambjent ta’ kontroll ex post qabel l-adeżoni, li hu dak li l-Kummissjoni kienet ippjanat oriġinarjament (ara l-paragrafi 30-32). Barra minn hekk, dewmien fl-introduzzjoni ta’ l-EDIS għamlu iktar diffiċli sabiex fondi jgħaddu minn skemi ta’ għotjiet, għalkemm dawn huma l-istrumenti prinċipali għall-implimentazzjoni tal-Fondi Strutturali (ara l-paragrafu 33). Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma introduċietx ipprogrammar multiannwali kif previst (ara l-paragrafi 34-35).

Allokazzjonijiet varjabbli għall-implimentazzjoni mdewma ta’ programmi ta’ l-ESC

| 65. | Għalkemm għal programmi nazzjonali Phare in ġenerali, il-Kummissjoni laħqet il-mira tagħha ta’ allokazzjoni ta’ bejn wieħed u ieħor 35 % tal-fondi lill-ESC, fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi l-ammont tal-programm nazzjonali allokat għal dan l-iskop kien kemmxejn inqas, biex b’hekk tnaqqas l-impatt tal-programm Phare fil-kontribuzzjoni tal-preparazzjoni tagħhom għall-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 38-44). Barra minn hekk, fl-allokazzjonijiet totali disponibbli ġew allokati fondi insuffiċjenti għall-preparazzjoni ta’ miżuri ta’ Fondi Strutturali fil-ġejjieni (ara l-paragrafu 45). L-implimentazzjoni attwali ta’ programmi kienet soġġetta għal dewmien serju (ara l-paragrafi 46-52). Id-Diffikultajiet li rriżultaw jirriflettu fil-biċċa l-kbira in-nuqqasijiet amministrattivi fil-ministeri responsabbli għal żvilupp reġjonali fil-Pajjiżi Kandidati (ara l-paragrafi 54-55). |
| --- | --- |

65.

Għalkemm għal programmi nazzjonali Phare in ġenerali, il-Kummissjoni laħqet il-mira tagħha ta’ allokazzjoni ta’ bejn wieħed u ieħor 35 % tal-fondi lill-ESC, fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi l-ammont tal-programm nazzjonali allokat għal dan l-iskop kien kemmxejn inqas, biex b’hekk tnaqqas l-impatt tal-programm Phare fil-kontribuzzjoni tal-preparazzjoni tagħhom għall-Fondi Strutturali (ara l-paragrafi 38-44). Barra minn hekk, fl-allokazzjonijiet totali disponibbli ġew allokati fondi insuffiċjenti għall-preparazzjoni ta’ miżuri ta’ Fondi Strutturali fil-ġejjieni (ara l-paragrafu 45). L-implimentazzjoni attwali ta’ programmi kienet soġġetta għal dewmien serju (ara l-paragrafi 46-52). Id-Diffikultajiet li rriżultaw jirriflettu fil-biċċa l-kbira in-nuqqasijiet amministrattivi fil-ministeri responsabbli għal żvilupp reġjonali fil-Pajjiżi Kandidati (ara l-paragrafi 54-55).

Kisba parzjali biss ta’ riżultati ta’ proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet għall-preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati fil-ġestjoni tal-Fondi Strutturali

| 66. | L-Impatt ta’ proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet sofra partikolarment mill-bidliet fir-responsabbiltajiet għal żvilupp reġjonali fost ministeri fil-pajjiżi benefiċjarji. Dewmien fin-nomina ta’ awtoritajiet ta’ gestjoni u awtoritajiet ta’ ħlas u fid-definizzjoni ta’ rwoli u responsabbiltajiet speċifiċi fihom ostakola iktar l-isforzi għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet (ara l-paragrafi 58-59). Dewmien fl-istabbiliment ta’ strutturi reġjonali rażżan l-iskop għal sostenn għat-tisħiħ ta’ l-istituzzjonijiet f’dan il-livell f’xi pajjiżi (ara l-paragrafu 60). |
| --- | --- |

66.

L-Impatt ta’ proġetti għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet sofra partikolarment mill-bidliet fir-responsabbiltajiet għal żvilupp reġjonali fost ministeri fil-pajjiżi benefiċjarji. Dewmien fin-nomina ta’ awtoritajiet ta’ gestjoni u awtoritajiet ta’ ħlas u fid-definizzjoni ta’ rwoli u responsabbiltajiet speċifiċi fihom ostakola iktar l-isforzi għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet (ara l-paragrafi 58-59). Dewmien fl-istabbiliment ta’ strutturi reġjonali rażżan l-iskop għal sostenn għat-tisħiħ ta’ l-istituzzjonijiet f’dan il-livell f’xi pajjiżi (ara l-paragrafu 60).

Konklużjoni ġenerali

| 67. | Il-Kummissjoni għandha tingħata tifħir għall-fatt li bdiet diġà fl-1998 tuża l-programm Phare sabiex tgħin tipprepara lil Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Madanakollu, waqt li Phare kompla jipprovdi sostenn importanti f’dan il-qasam tul il-perijodu 1998-2002, fiż-żmien ta’ l-adeżjoni il-Programm Phare kellu impatt iktar limitat milli mistenni fil-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-ERDF u l-ESF sa fejn il-Kummissjoni kienet ippjanat fid-dokumenti ta’ politika tagħha, l-iktar ir-Reviżjoni tal-Phare ta’ l-2000. Dan kien in parti dovut għan-nuqqas ta’ esperjenza u l-iżvilupp istituzzjonali insuffiċjenti ta’ l-awtoritajiet rilevanti fil-Pajjiżi Kandidati. Ma kienx possibbli li dawn l-iżvantaġġi jiġu rimedjati fiż-żmien disponibbli. Użu effettiv tal-Fondi Strutturali jirrappreżenta sfida maġġuri għal Stati Membri ġodda, partikolarment minħabba l-ipprogrammar imqassar u l-perijodu ta’ implimentazzjoni ta’ l-2004 sa l-2006. |
| --- | --- |

67.

Il-Kummissjoni għandha tingħata tifħir għall-fatt li bdiet diġà fl-1998 tuża l-programm Phare sabiex tgħin tipprepara lil Pajjiżi Kandidati għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. Madanakollu, waqt li Phare kompla jipprovdi sostenn importanti f’dan il-qasam tul il-perijodu 1998-2002, fiż-żmien ta’ l-adeżjoni il-Programm Phare kellu impatt iktar limitat milli mistenni fil-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati għall-ERDF u l-ESF sa fejn il-Kummissjoni kienet ippjanat fid-dokumenti ta’ politika tagħha, l-iktar ir-Reviżjoni tal-Phare ta’ l-2000. Dan kien in parti dovut għan-nuqqas ta’ esperjenza u l-iżvilupp istituzzjonali insuffiċjenti ta’ l-awtoritajiet rilevanti fil-Pajjiżi Kandidati. Ma kienx possibbli li dawn l-iżvantaġġi jiġu rimedjati fiż-żmien disponibbli. Użu effettiv tal-Fondi Strutturali jirrappreżenta sfida maġġuri għal Stati Membri ġodda, partikolarment minħabba l-ipprogrammar imqassar u l-perijodu ta’ implimentazzjoni ta’ l-2004 sa l-2006.

RAKKOMANDAZZJONIJIET

| 68. | Hemm ħtieġa sinifikanti għal iktar sostenn għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet fil-qasam ta’ ġestjoni tal-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni. |
| --- | --- |

68.

Hemm ħtieġa sinifikanti għal iktar sostenn għat-tisħiħ ta’ istituzzjonijiet fil-qasam ta’ ġestjoni tal-Fondi Strutturali wara l-adeżjoni.

| 69. | Għandhom jingħataw riżorsi konsiderevoli għall-kontroll ex-post ta’ operazzjonijiet ta’ Fondi Strutturali fl-Istati Membri ġodda. |
| --- | --- |

69.

Għandhom jingħataw riżorsi konsiderevoli għall-kontroll ex-post ta’ operazzjonijiet ta’ Fondi Strutturali fl-Istati Membri ġodda.

| 70. | Għandha tiġi stabbilita strateġija ċara li tidentifika l-passi differenti li għad iridu jittieħdu għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati preżenti u fil-ġejjieni għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali. |
| --- | --- |

70.

Għandha tiġi stabbilita strateġija ċara li tidentifika l-passi differenti li għad iridu jittieħdu għall-preparazzjoni tal-Pajjiżi Kandidati preżenti u fil-ġejjieni għall-ġestjoni tal-Fondi Strutturali.

| 71. | Il-Kummissjoni għandha żżid l-isforzi tagħha sabiex Phare jitressaq eqreb il-Fondi Strutturali billi:






  — | Tagħti lil awtoritajiet ta’ ġestjoni fil-ġejjieni n-nomina ta’ aġenziji ta’ implimentazzjoni tal-Phare. |
| --- | --- | --- |

71.

Il-Kummissjoni għandha żżid l-isforzi tagħha sabiex Phare jitressaq eqreb il-Fondi Strutturali billi:

—

Tagħti lil awtoritajiet ta’ ġestjoni fil-ġejjieni n-nomina ta’ aġenziji ta’ implimentazzjoni tal-Phare.

| — | Tipprovdi l-assistenza neċessarja sabiex aġenziji ta’ implimentazzjoni jitħallew jimplimentaw il-Phare fil-qafas ta’ sistema ta’ kontroll ex-post. |
| --- | --- |

—

Tipprovdi l-assistenza neċessarja sabiex aġenziji ta’ implimentazzjoni jitħallew jimplimentaw il-Phare fil-qafas ta’ sistema ta’ kontroll ex-post.

| — | Tintroduċi ppjanar multiannwali bbażat fuq Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali. |
| --- | --- |

—

Tintroduċi ppjanar multiannwali bbażat fuq Pjanijiet ta’ Żvilupp Nazzjonali.

Dan ir-rapport kien adottat mill-Qorti ta' l-Awdituri fl-Lussemburgu fil-laqgħat tas-7 u 8 ta' Lulju 2004.

Għall-Qorti ta' l-Awdituri

Juan Manuel FABRA VALLÉS

President

---

(1)  Ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja, l-Ungerija, il-Litwanja, il-Latvja, il-Polonja, is-Slovenja u s-Slovakkja.

1

(2)  Fondi tal-Mira 1 huma allokati għal reġjuni ta’ l-UE definiti bħala li għadhom lura fl-iżvilupp tagħhom minħabba l-fatt li l-prodott gross domestiku tagħhom per kapita huwa inqas minn 75 % tal-medja ta' l-UE. Bejn wieħed u ieħor żewġ terzi tal-Fondi Strutturali huma allokati għal din il-mira.

2

(3)  Il-Mira prinċipali ta’ l-ERDF hija l-promozzjoni tal-koeżjoni ekonomika u soċjali fl-Unjoni Ewropea permezz tat-tnaqqis ta’ żbilanċi bejn reġjuni jew gruppi soċjali. L-ESF huwa l-istrument finanzjarju prinċipali li jippermetti l-Unjoni tirrealizza l-miri strateġiċi tal-politika tagħha ta’ mpieg. L-EAGGF huwa maħsub sabiex jikkontribwixxi għar-riforma strutturali tas-settur agrikolu u għall-iżvilupp ta’ oqsma rurali. Għall-perijodu ta’ l-ipprogrammar tal-Fond Strutturali 1994-1999, 52 % tal-fondi kienu implimentati permezz ta’ l-ERDF, 30 % permezz ta’ l-ESF u 16 % permezz ta’ l-EAGGF. It-2 % li fadal kienu implimentati permezz tar-raba’ Fond Strutturali, l-Istrument Finanzjarju għall-Gwida tas-Sajd, (the Financial Instrument for Fisheries Guidance) (FIFG).

3

the Financial Instrument for Fisheries Guidance

(4)  Il-Fond ta’ Koeżjoni jiffinanzja proġetti infrastrutturali ta’ l-ambjent u tat-trasport f’pajjiżi li l-GNP per kapita tagħhom huwa taħt 90 % tal-medja ta’ l-UE (reċipjenti kurrenti huma l-Greċja, Spanja, l-Irlanda u l-Portugall).

4

(5)  L-Orjentazzjoni ġdida miftiehma kienet stabbilita f’Komunikazzjoni lill-Kummissjoni mill-Kummissarju van den Broek: Orjentazzjonijiet Ġodda għall-Programm Phare fil-Kuntest ta’ Assistenza Qabel l-Adeżjoni (KUMM(97) 112/8, Brussel, it-18 ta’ Marzu 1997.

5

(6)  Minbarra l-pajjiżi msemmija fin-nota fil-qiegħ tal-paġna 1, li jingħaqdu ma’ l-Unjoni Ewropea f’Mejju 2004, il-programm Phare jipprovdi wkoll assistenza lill-Bulgarija u lir-Rumanija li huma mistennija li jingħaqdu ma’ l-Unjoni Ewropea f’data iktar tard.

6

(7)  KUMM(97) 112/8, Brussel, it-18 ta’ Marzu 1997.

7

(8)  Is-Summit ta’ Ħelsinki tal-Kunsill Ewropew f’Diċembru 1999 fetaħ il-possibilità ta’ adeżjoni għal sitt pajjiżi oħra (il-Bulgarija, il-Latvja, il-Litwanja, Malta, ir-Rumanija u s-Slovakkja). Sussegwentement il-Kunsill Ewropew ta’ Nizza f’Diċembru 2000 stabilixxa l-2004 bħala d-data ta’ mira għall-adeżjoni. Il-Kunsill Ewropew ta’ Laeken ta’ Diċembru 2001 iddikjara li l-adeżjoni kienet irreversibbli u li dawn l-10 pajjiżi għandhom ikunu lesti fl-2004.

8

Summit

(9)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 1267/1999 tal-21 ta’ Ġunju 1999 li jistabbilixxi Strument għal Politiki Strutturali għal qabel l-Adeżjoni (ĠU L 161, 26.6.1999, p. 73).

9

(10)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 1268/1999 tal-21 ta’ Ġunju 1999 dwar sostenn Komunitarju għal miżuri ta’ qabel l-adeżjoni għall-iżvilupp agrikolu u rurali fil-pajjiżi applikanti ta' l-Ewropa ċentrali u tal-Lvant fil-perijodu qabel l-adeżjoni (ĠU L 161, 26.6.1999, p. 87).

10

(11)  Ibbażat fuq assistenza tal-Fond Strutturali 1994-1999: ERDF 75 biljun EUR; ESF 43,4 biljun EUR; EAGGF 23,5 biljun EUR.

11

(12)  “Linji gwida għall-Implimentazzjoni tal-Programm Phare fil-Pajjiżi Kandidati għall-Perijodu 2000-2006 f’Applikazzjoni ta’ l-Artikolu 8 tar-Regolament (KEE) Nru 3906/89”. Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni: SEC(1999) 1596 finali, Brussel, 13 ta’ Ottubru 1999.

12

(13)  It-Tieni qasam li kellu jingħata fondi taħt investiment kien “Konformita' ma’ normi u standards ta’ l-UE” li kien jinvolvi primarjament il-provviżjoni ta’ tagħmir lil istituzzjonijiet prinċipali għall-monitoraġġ u l-applikazzjoni ta’ l-acquis.

13

standards

acquis

(14)  Ara t-taqsima 3 “It-Tisħiħ ta’ istituzzjonijiet”' tal-Linji gwida ta’ l-2000-2006.

14

(15)  Id-Direttorat Ġenerali għat-Tkabbir, K(2000) 3103/2, is-27 ta’ Ottubru 2000.

15

(16)  Il-Qorti qiegħda twettaq verifika separata dwar il-ġestjoni ta’ l-istrument Sapard ta' qabel l-adeżjoni li huwa marbut mat-tielet Fond Strutturali prinċipali, l-EAGGF. Barra minn hekk, il-Qorti kkontrollat aspetti tal-ġestjoni ta' l-ISPA fir-Rapport Speċjali tagħha Nru 5/2003 “Il-Fondi minn Phare u ISPA għal Proġetti Ambjentali fil-Pajjiżi Kandidati”, ĠU K 167, 17.7.2003.

16

(17)  Mill-1998-2003 il-Kummissjoni ħarġet fis-sena “Rapporti Regolari” dwar il-livell ta’ preparazzjoni ta’ Pajjiżi Kandidati għal sħubija fl-UE. Wara l-kompletar tan-negozjati ta’ l-adeżjoni fl-aħħar ta’ l-2002 ma’ tmienja mill-għaxar Pajjiżi Kandidati mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, il-Kummissjoni ppubblikat f’Novembru 2003 “Rapport Komprensiv ta’ Monitoraġġ” dwar sa fejn kienu ħadu passi ulterjuri fil-preparazzjoni għal sħubija.

17

(18)  Il-biċċa l-kbira ta’ l-impenni għall-ESC kienu jinkludu komponent ta’ Ġemellaġġ. F’numru limitat ta’ każijiet, sar impenn separat għal proġett ta’ Ġemellaġġ fir-rigward ta’ l-ESC. Dawn il-proġetti kienu wkoll eżaminati mill-Qorti u huma inklużi fit-Tabella 1.

18

Tabella 1

(19)  In-“Nomenklatura ta’ Unitajiet Territorjali għal Statistiċi” (NUTS) taqsam pajjiżi f’livelli ta’ NUTS I (nazzjonali), NUTS II (reġjonali) u NUTS III (provinċja). F’pajjiżi ikbar b’iktar minn reġjun wieħed ta’ NUTS II, il-livell NUTS II huwa normalment il-livell li għalih huma stabbiliti programmi ta’ operazzjoni reġjonali ta’ Fond Strutturali. Madanakollu, f’pajjiżi żgħar il-pajjiż sħiħ jista’ jikkorrispondi biss skond din il-klassifika għal livell ta’ NUTS II.

19

(20)  Qafas Komunitarji ta’ Sostenn huma d-dokumenti strateġiċi meħtieġa mir-Regolament tal-Fond Strutturali u huma maħsuba sabiex jipprovdu koordinazzjoni ta’ l-assistenza strutturali Komunitarja kollha fir-reġjuni konċernati.

20

(21)  Dokument ta’ Sinteżi li jirriżulta mis-Seminar tal-Ġemellaġġi, “Preparazzjonjiet għall-Fondi Strutturali fil-Pajjiżi Kandidati” li sar fil-15-16 ta’ Marzu 2001 fi Brussel.

21

(22)  Fl-Irlanda għall-perijodu ta’ programmar 1994-1999 100 % tal-fondi kienu implimentati permezz ta’ programmi settorjali fl-industrija, l-infrastruttura ekonomika, ir-riżorsi umani, servizzi ambjentali, it-turiżmu, it-trasport, l-agrikoltura u żvilupp rurali, l-iżvilupp lokali, is-sajd, u assistenza teknika. Fil-Portugall 78 % u fil-Greċja 68 % tal-fondi kienu implimentati permezz ta’ programmi operazzjonali settorjali. (Fonti: Rapport mill-Kummissjoni: 11 Rapport Annwali dwar il-Fondi Strutturali (1999), Volum II, Anness 7, KUMM(2000) 698 finali, Brussel, 13 ta’ Novembru 2000).

22

industrija, l-infrastruttura ekonomika, ir-riżorsi umani, servizzi ambjentali, it-turiżmu, it-trasport, l-agrikoltura u żvilupp rurali, l-iżvilupp lokali, is-sajd, u assistenza teknika

(23)  F’Ġunju 2000, id-Direttur Ġenerali għall-Politika Reġjonali kiteb lid-Diretturi Ġenerali għat-Tkabbir, l-Impieg, is-Sajd u l-Agrikoltura li: “Dans la mesure ou ces pays sont potentiellement éligibles à l'objectif no. 1 des Fonds structurels, il me parait nécessaire de mettre l'accent sur la préparation a cette objectif, qui mobilisera des ressources financières importantes des leur adhésion et nécessitera des adaptations par rapport a l'approche actuelle de Phare.” (Ittra tas-6 ta’ Ġunju 2000, ref. D (2000) JFD.A.1 001 01111).

23

(24)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1266/1999 tal-21 ta’ Ġunju 1999 dwar il-koordinazzjoni ta’ għajnuna lill-Pajjiżi Applikanti fil-qafas ta’ l-istrateġija ta’ qabel l-adeżjoni (ĠU L 161, 26.6.1999, p.68).

24

(25)  Ittra ċirkolari mibgħuta mid-Diretturi Ġenerali għat-Tkabbir u Politika Reġjonali lil Koordinaturi ta’ Għajnuna Nazzjonali f’Diċembru 2000 iddikjarat li “sforzi nazzjonali ta’ preparazzjoni għandhom jibdew malajr kemm jista’ jkun f’dawk il-pajjiżi interessati li jimxu għall-EDIS”.

25

(26)  L-Unika eċċezzjoni kienet l-Ungerija fejn l-EDIS kien simbolikament introdott fit-30 ta’ April 2004.

26

(27)  Dwar is-suġġett ta’ kofinanzjament ara wkoll l-osservazzjonijiet tal-Qorti fir-Rapport Annwali tagħha 2002, paragrafi 8.10 u 8.11 (ĠU K 286, 28.11.2003).

27

(28)  L-Allokazzjoni annwali medja għall-programm nazzjonali Phare tul il-perijodu 2000-2002 għall-Polonja kienet ta’ 373 miljun EUR u għar-Rumanija 251 miljun EUR. Għat-tmien pajjiżi l-oħra l-allokazzjoni annwali medja tul l-istess perijodu kienet ta’ 51 miljun EUR.

28

(29)  Il-Gwida ta’ Programmar tal-Phare 2001, paragrafu 5 (e).

29

(30)  Ir-Regolament tal-Fond Strutturali (KE) Nru1260/1999 Artikolu 31.2 jipprevedi li “l-Kummissjoni għandha awtomatikament tħoll kull parti minn obbligu li ma jkunx ġie onorat rigward pagament jew li għalih ma tkunx irċeviet applikazzjoni aċċettabbli għall-ħlas ... sat-tmiem tat-tieni sena li tiġi wara s-sena ta’ l-obbligu”.

30

(31)  Minkejja iż-żmien qasir sa l-adeżjoni, ir-Rapport Komprensiv ta' Monitoraġġ tal-Kummissjoni f'Novembru 2003 ġibed l-attenzjoni għal nuqqasijiet kontinwi fil-kapaċita' tal-Pajjiżi Kandidati li jġestu l-Fondi Strutturali. Il-pajjiżi kellhom jagħmlu dak li l-Kummissjoni sejħet “sforzi mtejjba” fil-preparazzjonijiet tagħhom għall-adeżjoni.

31

(32)  NUTS Livell II.

32

(33)  NUTS Livell III.

33

---

THE COMMISSION’S REPLY

SUMMARY

| I. | Phare was established in 1989 and assisting Candidate Countries to prepare for Structural Funds was not part of its remit at that time. In 1997 Phare became accession-driven with the objective of preparing Candidate Countries for membership across all 31 chapters of the acquis communautaire. The first preparatory projects for Structural Funds and related negotiation chapters were institution-building in nature and began in 1998. Only in 2000 did Phare begin with investment projects under the title of Economic and Social Cohesion (ESC) that had a twofold provision: assistance for preparing for Structural Funds and an initial impact on development disparities. The indicative target for Economic and Social Cohesion was 35 % of annual national programmes as of 2001. The timeframe for enlargement and hence the related timeframe for preparation was estimated to be around five to six years. |
| --- | --- |

I.

Phare was established in 1989 and assisting Candidate Countries to prepare for Structural Funds was not part of its remit at that time. In 1997 Phare became accession-driven with the objective of preparing Candidate Countries for membership across all 31 chapters of the acquis communautaire. The first preparatory projects for Structural Funds and related negotiation chapters were institution-building in nature and began in 1998. Only in 2000 did Phare begin with investment projects under the title of Economic and Social Cohesion (ESC) that had a twofold provision: assistance for preparing for Structural Funds and an initial impact on development disparities. The indicative target for Economic and Social Cohesion was 35 % of annual national programmes as of 2001. The timeframe for enlargement and hence the related timeframe for preparation was estimated to be around five to six years.

| II. | No previous enlargement had such extensive preparations for Structural Funds using three pre-accession instruments. Through Phare, prerequisite planning processes were stimulated and overall planning capacity established and these countries were able to submit draft Structural Funds Development Plans already at the beginning of 2003, thereby ensuring early approval and launch in 2004 of Structural Funds Programming Documents for the 2004 to 2006 period. This has never been achieved before. While not all early ambitions were realised in a timeframe compressed by rapid acceleration in the negotiations, the ESC initiative, among others, had a very significant impact on the negotiations themselves and on institutional developments. As a result the Council was able to close negotiations on the main Structural Funds related chapter (21) in 2002 on the basis of legislative alignment and designation of structures. The second objective of ESC was “to begin to make an impact on development disparities” through focus and concentration. Any intentionally diffused approach would have been a very poor learning model and this was clearly stated at the outset: “It is neither feasible nor wise to pilot test all structures and instruments that will be developed...” (Phare 2000 Review). |
| --- | --- |

II.

No previous enlargement had such extensive preparations for Structural Funds using three pre-accession instruments. Through Phare, prerequisite planning processes were stimulated and overall planning capacity established and these countries were able to submit draft Structural Funds Development Plans already at the beginning of 2003, thereby ensuring early approval and launch in 2004 of Structural Funds Programming Documents for the 2004 to 2006 period. This has never been achieved before. While not all early ambitions were realised in a timeframe compressed by rapid acceleration in the negotiations, the ESC initiative, among others, had a very significant impact on the negotiations themselves and on institutional developments. As a result the Council was able to close negotiations on the main Structural Funds related chapter (21) in 2002 on the basis of legislative alignment and designation of structures. The second objective of ESC was “to begin to make an impact on development disparities” through focus and concentration. Any intentionally diffused approach would have been a very poor learning model and this was clearly stated at the outset: “It is neither feasible nor wise to pilot test all structures and instruments that will be developed...” (Phare 2000 Review).

| III. | It was foreseen from the outset that extending decentralised management (EDIS) and multiannual programming “could not start until 2002 at the earliest” (Phare 2000 Review). It transpired that 2002 was the year that negotiation closed and consequently there has been a compression of the timeframe. EDIS is a complex and lengthy process not a punctual event and the countries have been working on this process for several years. The determining factor for moving to ex post controls is overwhelmingly the acceding countries “ownership” of the process to establish their own safe management and control systems. Difficulties encountered in grant schemes were mainly due to the learning curve the countries had to undergo. Hence, they were not related to the type of Commission control (ex ante or ex post). |
| --- | --- |

III.

It was foreseen from the outset that extending decentralised management (EDIS) and multiannual programming “could not start until 2002 at the earliest” (Phare 2000 Review). It transpired that 2002 was the year that negotiation closed and consequently there has been a compression of the timeframe. EDIS is a complex and lengthy process not a punctual event and the countries have been working on this process for several years. The determining factor for moving to ex post controls is overwhelmingly the acceding countries “ownership” of the process to establish their own safe management and control systems. Difficulties encountered in grant schemes were mainly due to the learning curve the countries had to undergo. Hence, they were not related to the type of Commission control (ex ante or ex post).

| IV. | Although the objective of allocating approximately 35 % of Phare national programmes to ESC was indicative only “to be applied with flexibility on a country-by -country basis”, (Phare Guidelines Decision 1999), the 2001 to 2003 figures indicate that the average of around 35 % has been maintained. The insignificant dip in percentage terms in 2002 due to the Action Plans on Administrative and Judicial Capacity was fully compensated in 2003 allocations. In addition there were both investment and institution-building allocations in other horizontal chapters that had an indirect bearing on preparing for managing Structural Funds. In 2003, which was beyond the audit period, there was a deliberate focus on ESC. Several countries devoted well over 35 % of their 2003 funds to investment in ESC. The average was 39 %. |
| --- | --- |

IV.

Although the objective of allocating approximately 35 % of Phare national programmes to ESC was indicative only “to be applied with flexibility on a country-by -country basis”, (Phare Guidelines Decision 1999), the 2001 to 2003 figures indicate that the average of around 35 % has been maintained. The insignificant dip in percentage terms in 2002 due to the Action Plans on Administrative and Judicial Capacity was fully compensated in 2003 allocations. In addition there were both investment and institution-building allocations in other horizontal chapters that had an indirect bearing on preparing for managing Structural Funds. In 2003, which was beyond the audit period, there was a deliberate focus on ESC. Several countries devoted well over 35 % of their 2003 funds to investment in ESC. The average was 39 %.

| V. | The Commission endeavoured to stimulate institutional progress and Phare Twinning and ESC actions were launched considerably ahead of final decisions on requirements for closure of negotiations on Regional Policy e.g. designation of the Paying and Managing Authorities. This process involved prolonged political discussion in the countries and Phare helped accelerate agreements on solutions essential for the eventual success of the negotiations and not least on preparing for Structural Funds. |
| --- | --- |

V.

The Commission endeavoured to stimulate institutional progress and Phare Twinning and ESC actions were launched considerably ahead of final decisions on requirements for closure of negotiations on Regional Policy e.g. designation of the Paying and Managing Authorities. This process involved prolonged political discussion in the countries and Phare helped accelerate agreements on solutions essential for the eventual success of the negotiations and not least on preparing for Structural Funds.

| VI. | Even if not all initial ambitions were realised within a timeframe reduced by rapid accelerations in the negotiations, this was primarily due to the inherent difficulties and delays in designation of the future institutions responsible for managing structural funds. In certain instances, insufficient stability of some institutions indeed significantly impeded the impact of preparatory pre-accession assistance. Nevertheless, the evidence to date is that the main objectives were indeed realised as reflected in the negotiations themselves and follow-up monitoring reports and in all subsequent programming developments to an extent never achieved before. |
| --- | --- |

VI.

Even if not all initial ambitions were realised within a timeframe reduced by rapid accelerations in the negotiations, this was primarily due to the inherent difficulties and delays in designation of the future institutions responsible for managing structural funds. In certain instances, insufficient stability of some institutions indeed significantly impeded the impact of preparatory pre-accession assistance. Nevertheless, the evidence to date is that the main objectives were indeed realised as reflected in the negotiations themselves and follow-up monitoring reports and in all subsequent programming developments to an extent never achieved before.

| VII. | After accession the new Member States will continue to receive a great deal of direct support from the Structural Funds Directorates General to help them manage programmes effectively, just as they have in framing the programmes and designing their delivery and management systems. The lessons learned are already being taken into account and the Bulgaria and Romania Roadmaps together with the revised 2003 Phare Guidelines already outline the strategy underway. On implementing agencies, in moving to ex-post controls, the process is the other way round. Phare agencies, in order not to lose the expertise they acquired, should become (or be integrated into) the Structural Funds managing and implementing bodies. In most new Member States this is the reality when the structure, or at least the staff, have been transferred to the management and payment agencies. Building on positive pilot experience in 2003 the Phare Guidelines have been revised and the Programming Guide for 2004 has been revised to introduce multiannual planning for the ESC and, where appropriate and feasible, also for institution building. |
| --- | --- |

VII.

After accession the new Member States will continue to receive a great deal of direct support from the Structural Funds Directorates General to help them manage programmes effectively, just as they have in framing the programmes and designing their delivery and management systems. The lessons learned are already being taken into account and the Bulgaria and Romania Roadmaps together with the revised 2003 Phare Guidelines already outline the strategy underway. On implementing agencies, in moving to ex-post controls, the process is the other way round. Phare agencies, in order not to lose the expertise they acquired, should become (or be integrated into) the Structural Funds managing and implementing bodies. In most new Member States this is the reality when the structure, or at least the staff, have been transferred to the management and payment agencies. Building on positive pilot experience in 2003 the Phare Guidelines have been revised and the Programming Guide for 2004 has been revised to introduce multiannual planning for the ESC and, where appropriate and feasible, also for institution building.

INTRODUCTION

| 4. | In 1997 and 1998 a Special Preparatory Programme was originally conceived as a horizontal EUR 60 million programme. Subsequently substantial additional funds were made available and implemented under National Programmes, in line with the general policy of moving from multi-country/horizontal programming to national programming. |
| --- | --- |

4.

In 1997 and 1998 a Special Preparatory Programme was originally conceived as a horizontal EUR 60 million programme. Subsequently substantial additional funds were made available and implemented under National Programmes, in line with the general policy of moving from multi-country/horizontal programming to national programming.

| 7. | The Phare Guidelines Decision of 1999 stipulated that “the split of around 30 % for institution building and around 70 % for investment is indicative only. These proportions had to be applied with flexibility on a country-by-country basis, giving priority to the needs arising in the field of institution building”. Consequently this flexibility was established under law. |
| --- | --- |

7.

The Phare Guidelines Decision of 1999 stipulated that “the split of around 30 % for institution building and around 70 % for investment is indicative only. These proportions had to be applied with flexibility on a country-by-country basis, giving priority to the needs arising in the field of institution building”. Consequently this flexibility was established under law.

| 8. | “Moving to Structural Funds” was also indicated in the 2000 Review as a broad challenge to which all components of Phare would have to contribute. Consequently, the ESC was a significant but only one of the several avenues of approach. |
| --- | --- |

8.

“Moving to Structural Funds” was also indicated in the 2000 Review as a broad challenge to which all components of Phare would have to contribute. Consequently, the ESC was a significant but only one of the several avenues of approach.

| 9. | The Phare Review (point 5.1.1) set ESC objectives as follows: “(1) to strengthen the countries' programming and administrative capacities through institution-building support across their entire national territories so that they may absorb the Structural Funds upon accession; (2) to use investment in support of institution building and, closely coordinated with it, to begin to make an impact on development disparities and to allow pilot testing of integrated development programmes similar to Objective 1 and Community Initiatives at national and/or regional level (...)” Concerning investment support, the Review and programming documents prescribed focus and concentration in order to ensure impact. While acknowledging the limits on reducing wide development disparities, these documents did not establish a hierarchy of objectives. |
| --- | --- |

9.

The Phare Review (point 5.1.1) set ESC objectives as follows: “(1) to strengthen the countries' programming and administrative capacities through institution-building support across their entire national territories so that they may absorb the Structural Funds upon accession; (2) to use investment in support of institution building and, closely coordinated with it, to begin to make an impact on development disparities and to allow pilot testing of integrated development programmes similar to Objective 1 and Community Initiatives at national and/or regional level (...)” Concerning investment support, the Review and programming documents prescribed focus and concentration in order to ensure impact. While acknowledging the limits on reducing wide development disparities, these documents did not establish a hierarchy of objectives.

| 10. | The Phare Review stated: “Phare is pushing for maximum impact from its investment support budget in this area...” consequently the aim was to devote approximately 35 % of countries' Phare national programmes to economic and social cohesion support. Thus this aim was directly related to the other “impact” objective in the Phare Review and not to the objective of “moving to Structural Funds” as such. |
| --- | --- |

10.

The Phare Review stated: “Phare is pushing for maximum impact from its investment support budget in this area...” consequently the aim was to devote approximately 35 % of countries' Phare national programmes to economic and social cohesion support. Thus this aim was directly related to the other “impact” objective in the Phare Review and not to the objective of “moving to Structural Funds” as such.

THE OVERALL APPROACH OF USING THE PHARE PROGRAMME TO PREPARE CANDIDATE COUNTRIES FOR MANAGING THE STRUCTURAL FUNDS

| 15. | Concerning the twofold objective of Phare ESC, see reply to paragraph 9.
  As Structural Funds (SF) operate under shared management and Phare under decentralised implementation, legal and financial procedures are different and “learning by doing” would be thereby constrained. This is why the Phare Review referred specifically to “pilot testing” of SF-type measures. Thus even if design modalities could be aligned, implementation would still have to comply with external aid Financial Regulation requirements. |
| --- | --- |

15.

Concerning the twofold objective of Phare ESC, see reply to paragraph 9.

As Structural Funds (SF) operate under shared management and Phare under decentralised implementation, legal and financial procedures are different and “learning by doing” would be thereby constrained. This is why the Phare Review referred specifically to “pilot testing” of SF-type measures. Thus even if design modalities could be aligned, implementation would still have to comply with external aid Financial Regulation requirements.

| 16. | Outside the limits mentioned in paragraph 15, the use of Phare institution building for Structural Funds preparation was not problematic. Phare is a flexible, general external assistance instrument, within which it is possible to combine investment and institution-building actions as well as partial alignment with other instruments. In the interests of sound financial management it was prudent to remain within the established evolutionary approach of Phare involving gradual and controlled progress from centralised to decentralised with ex ante control, to fully decentralised management systems. |
| --- | --- |

16.

Outside the limits mentioned in paragraph 15, the use of Phare institution building for Structural Funds preparation was not problematic. Phare is a flexible, general external assistance instrument, within which it is possible to combine investment and institution-building actions as well as partial alignment with other instruments. In the interests of sound financial management it was prudent to remain within the established evolutionary approach of Phare involving gradual and controlled progress from centralised to decentralised with ex ante control, to fully decentralised management systems.

| 17. | In the late 1990s the decision to establish only two new pre-accession instruments reflected a complete consensus and was fully endorsed by the European Parliament and the Council. It was evident in 1999 that the scale of the preparations required was enormous and the demands on the administrations of the candidate countries were considerable. They were unable to take on the challenge of a sophisticated multiannual planning exercise coupled with complex implementation arrangements as well as support a second movement to the ex post control arrangements as apply in the Structural Funds regulation. Therefore it was prudent to opt for a more phased approach under Phare in order to avoid overloading the limited resources of the candidate countries as well as avoiding a potential interruption of pre-accession assistance delivery. |
| --- | --- |

17.

In the late 1990s the decision to establish only two new pre-accession instruments reflected a complete consensus and was fully endorsed by the European Parliament and the Council. It was evident in 1999 that the scale of the preparations required was enormous and the demands on the administrations of the candidate countries were considerable. They were unable to take on the challenge of a sophisticated multiannual planning exercise coupled with complex implementation arrangements as well as support a second movement to the ex post control arrangements as apply in the Structural Funds regulation. Therefore it was prudent to opt for a more phased approach under Phare in order to avoid overloading the limited resources of the candidate countries as well as avoiding a potential interruption of pre-accession assistance delivery.

| 18. | Only the ESC (approximately 35 %) component of Phare National Programmes was deemed to support Objective 1 ERDF and ESF-type projects. Implementation of Phare and coordination of all pre-accession assistance has been the competence of DG Enlargement. However, as provided in the Communication COM(97) 112, since 1998 closer cooperation with Commission services responsible for regional structural policies was established. The involvement of Structural Funds Directorates-General in ESC programming has been substantial. Since inauguration of preliminary National Development Plans (PNDPs), prepared by candidate countries in late 1999, all concerned services contributed to their assessment and implementation. In particular, the Regional Policy DG was systematically involved in annual ESC programming and in programming missions. A high degree of coordination between all services was ensured in the negotiations on Regional Policy (Chapter 21) and in the context of Council Coordination Regulation of 1999. |
| --- | --- |

18.

Only the ESC (approximately 35 %) component of Phare National Programmes was deemed to support Objective 1 ERDF and ESF-type projects. Implementation of Phare and coordination of all pre-accession assistance has been the competence of DG Enlargement. However, as provided in the Communication COM(97) 112, since 1998 closer cooperation with Commission services responsible for regional structural policies was established. The involvement of Structural Funds Directorates-General in ESC programming has been substantial. Since inauguration of preliminary National Development Plans (PNDPs), prepared by candidate countries in late 1999, all concerned services contributed to their assessment and implementation. In particular, the Regional Policy DG was systematically involved in annual ESC programming and in programming missions. A high degree of coordination between all services was ensured in the negotiations on Regional Policy (Chapter 21) and in the context of Council Coordination Regulation of 1999.

| 19. | Concerning the twofold objective of the ESC, see paragraph 9. The method followed aimed at introducing, in a phased manner, effective ESC programming to move progressively towards the full approach used in Objective 1. In this context, the dynamic impact of the negotiations has to be underlined. In 1999, the perspective was to use most of the 2000 to 2006 period to progressively move towards the SF approach. This perspective was changed by the Nice and Laeken European Councils. |
| --- | --- |

19.

Concerning the twofold objective of the ESC, see paragraph 9. The method followed aimed at introducing, in a phased manner, effective ESC programming to move progressively towards the full approach used in Objective 1. In this context, the dynamic impact of the negotiations has to be underlined. In 1999, the perspective was to use most of the 2000 to 2006 period to progressively move towards the SF approach. This perspective was changed by the Nice and Laeken European Councils.

| 20. | The Structural Funds Regulation (EC) No 1260/1999 prescribe that Member States, irrespective of their regional structure, shall submit a draft Single Programming Document (SPD) when the Community allocation is less than EUR 1 000 million. For Community allocations above this threshold, the choice between Community Support Framework/Operational Programmes or Single Programming Document is to a large extent left to the Member State. In addition, in 1999 in most applicant countries the NUTS classification was not yet established. And in 1999 no one knew what geographical set-up was going to be implemented for Structural Funds upon accession and when this was going to happen. |
| --- | --- |

20.

The Structural Funds Regulation (EC) No 1260/1999 prescribe that Member States, irrespective of their regional structure, shall submit a draft Single Programming Document (SPD) when the Community allocation is less than EUR 1 000 million. For Community allocations above this threshold, the choice between Community Support Framework/Operational Programmes or Single Programming Document is to a large extent left to the Member State. In addition, in 1999 in most applicant countries the NUTS classification was not yet established. And in 1999 no one knew what geographical set-up was going to be implemented for Structural Funds upon accession and when this was going to happen.

| 21. | To facilitate the introduction of ESC and in accordance with the principles of focus, concentration and impact (see reply to paragraph 9), ESC investment support was limited to target regions while institution-building support covered the whole country. This regionally focused approach was implemented only in 2000 (the first year of ESC programming). In the context of the progressive move towards the Objective 1, this approach was widened in 2001 ESC programming (see the Phare Review) where the possibility to have sectoral schemes at national level was introduced. In particular, smaller countries had the option to implement only sectoral schemes at the national level. While the county level regions were likely not to perform Structural Fund managing authority’s functions, they would almost certainly perform Structural Fund intermediate body’s functions (see paragraph 25). Thus, experience acquired in implementing ESC measures would not be lost. |
| --- | --- |

21.

To facilitate the introduction of ESC and in accordance with the principles of focus, concentration and impact (see reply to paragraph 9), ESC investment support was limited to target regions while institution-building support covered the whole country. This regionally focused approach was implemented only in 2000 (the first year of ESC programming). In the context of the progressive move towards the Objective 1, this approach was widened in 2001 ESC programming (see the Phare Review) where the possibility to have sectoral schemes at national level was introduced. In particular, smaller countries had the option to implement only sectoral schemes at the national level. While the county level regions were likely not to perform Structural Fund managing authority’s functions, they would almost certainly perform Structural Fund intermediate body’s functions (see paragraph 25). Thus, experience acquired in implementing ESC measures would not be lost.

| 22. | Building on the lessons learned in 1994 to 1999, in the 2000 to 2006 period Member States substantially expanded the share of regional programme versus sectoral (national) programmes. This trend was massive in larger countries with a regionalised structure. Despite their essentially centralised administrative structure, 47 % of the 2000 to 2006 Structural Funds in Portugal are implemented through Regional Programmes and 34 % in Greece. Ireland is a special case. In 1994 to 1999 Ireland had still a fully centralised administrative structure, thus 100 % of Structural Funds were implemented centrally. For the 2000 to 2006 period two regions were newly created and 31 % of Structural Funds will be implemented through Regional Programmes. Concerning acceding countries, the Commission’s approach to recommending sectoral programmes was mainly dictated by the aim of simplifying a very short (less than three-year) Structural Funds programming period (see paragraph 23). |
| --- | --- |

22.

Building on the lessons learned in 1994 to 1999, in the 2000 to 2006 period Member States substantially expanded the share of regional programme versus sectoral (national) programmes. This trend was massive in larger countries with a regionalised structure. Despite their essentially centralised administrative structure, 47 % of the 2000 to 2006 Structural Funds in Portugal are implemented through Regional Programmes and 34 % in Greece. Ireland is a special case. In 1994 to 1999 Ireland had still a fully centralised administrative structure, thus 100 % of Structural Funds were implemented centrally. For the 2000 to 2006 period two regions were newly created and 31 % of Structural Funds will be implemented through Regional Programmes. Concerning acceding countries, the Commission’s approach to recommending sectoral programmes was mainly dictated by the aim of simplifying a very short (less than three-year) Structural Funds programming period (see paragraph 23).

| 23. | Only in 2001, when it became clear that the Structural Funds programming period was going to be very short (three years), did DG Regional Policy propose to the countries not to have individual Regional Operational Programmes (contrary to current practice in Member States) but one integrated Regional OP (IROP) covering all regions. Thus, for example, the IROP in Poland covers all 16 regions. There was eventual agreement with the countries that IROPs be managed centrally, but focusing on measures to be implemented in individual regions by relevant regional authorities. |
| --- | --- |

23.

Only in 2001, when it became clear that the Structural Funds programming period was going to be very short (three years), did DG Regional Policy propose to the countries not to have individual Regional Operational Programmes (contrary to current practice in Member States) but one integrated Regional OP (IROP) covering all regions. Thus, for example, the IROP in Poland covers all 16 regions. There was eventual agreement with the countries that IROPs be managed centrally, but focusing on measures to be implemented in individual regions by relevant regional authorities.

| 24. | After a first year (2000) where ESC investment was limited to target regions (to facilitate its introduction), as indicated in paragraph 21, DG Enlargement introduced ESC sector schemes at national level for small (NUTS II) countries. For larger “regionalised” countries, sector schemes could co-exist with the regional approach (see Phare 2000 Review). As indicated in paragraph 21, it was a phased move towards the introduction of an Objective 1 approach. |
| --- | --- |

24.

After a first year (2000) where ESC investment was limited to target regions (to facilitate its introduction), as indicated in paragraph 21, DG Enlargement introduced ESC sector schemes at national level for small (NUTS II) countries. For larger “regionalised” countries, sector schemes could co-exist with the regional approach (see Phare 2000 Review). As indicated in paragraph 21, it was a phased move towards the introduction of an Objective 1 approach.

| 25. | Experience shows that even in the case of centrally managed Operational Programmes, regional bodies still have an implementation role to play. Thus Phare institution building to strengthen programming and administrative capacity was done at both central and regional level. On the other hand (as explained in paragraph 9), the principles of sound financial management (economy, efficiency, effectiveness) required ESC investment support to be focused and concentrated to ensure impact. And as highlighted in the Phare Review, it was neither feasible nor wise to pilot test all regional structures by spreading limited resources across too many programmes. |
| --- | --- |

25.

Experience shows that even in the case of centrally managed Operational Programmes, regional bodies still have an implementation role to play. Thus Phare institution building to strengthen programming and administrative capacity was done at both central and regional level. On the other hand (as explained in paragraph 9), the principles of sound financial management (economy, efficiency, effectiveness) required ESC investment support to be focused and concentrated to ensure impact. And as highlighted in the Phare Review, it was neither feasible nor wise to pilot test all regional structures by spreading limited resources across too many programmes.

| 26. | The 1999 Guidelines Decision stipulated that: “project selection and monitoring remain the responsibility of the ministries/administrations directly benefiting from assistance” and “as far as possible, of sustainable institutions which will be responsible for management and implementation of Community funds upon accession, particularly the structural funds”. Thus, where capacity existed there was an IA each for Regional Development, ESF, SMEs and CBC (e.g. in Poland). It is also worth mentioning that the Guidelines stipulated “institution building (IB) activities will be focused on the weaknesses identified at the central, regional, and local level particularly in view of the increased emphasis to be given to economic and social cohesion”. |
| --- | --- |

26.

The 1999 Guidelines Decision stipulated that: “project selection and monitoring remain the responsibility of the ministries/administrations directly benefiting from assistance” and “as far as possible, of sustainable institutions which will be responsible for management and implementation of Community funds upon accession, particularly the structural funds”. Thus, where capacity existed there was an IA each for Regional Development, ESF, SMEs and CBC (e.g. in Poland). It is also worth mentioning that the Guidelines stipulated “institution building (IB) activities will be focused on the weaknesses identified at the central, regional, and local level particularly in view of the increased emphasis to be given to economic and social cohesion”.

| 27. | ESC objectives (see paragraph 9) were not conflicting and, as quoted in paragraph 24, the “target region” approach for investments was followed only in the first year of ESC programming (2000). While institution-building support for preparing for Structural Funds covered the whole country (both at central and regional level), ESC investment support, given its limited resources, had to be concentrated on a few priorities to have an impact as well as to ensure compliance with sound financial management principles. This was an essential lesson for the nascent programming structures and was a vital complement to the preparing for Structural Funds objectives. |
| --- | --- |

27.

ESC objectives (see paragraph 9) were not conflicting and, as quoted in paragraph 24, the “target region” approach for investments was followed only in the first year of ESC programming (2000). While institution-building support for preparing for Structural Funds covered the whole country (both at central and regional level), ESC investment support, given its limited resources, had to be concentrated on a few priorities to have an impact as well as to ensure compliance with sound financial management principles. This was an essential lesson for the nascent programming structures and was a vital complement to the preparing for Structural Funds objectives.

| 28. | The preparatory process was not static but dynamic and determined by the wider regional policy negotiations strategy (including common position papers). This strategy included the responsive and evolving policy framework of the progress reports and resulting accession partnership priorities which underpinned the Commission decision to make Phare ESC investment available under conditions of slow designation of managing structures and insufficient institutional stability. However, this approach was justified by the outcome of the negotiations in terms of both actual results and timing. |
| --- | --- |

28.

The preparatory process was not static but dynamic and determined by the wider regional policy negotiations strategy (including common position papers). This strategy included the responsive and evolving policy framework of the progress reports and resulting accession partnership priorities which underpinned the Commission decision to make Phare ESC investment available under conditions of slow designation of managing structures and insufficient institutional stability. However, this approach was justified by the outcome of the negotiations in terms of both actual results and timing.

PHARE PROCEDURES

| 29. | See reply to paragraph 17. |
| --- | --- |

29.

See reply to paragraph 17.

| 30. | The 1999 Coordination Regulation stipulated that the management of pre-accession assistance aims to be gradually decentralised, taking account of management and control capacities. This approach involved first the Decentralised Implementation System (DIS) and then the Extended Decentralised Implementation System (EDIS) which both facilitates the phasing out of Phare as indicated in the 2002 Communication and allows the countries to operate with ex-post controls.
  Even though the Coordination Regulation of 1999 did not make the process mandatory for the countries, already in 2000 the Commission elaborated guidelines on preparing for EDIS (see Commission working document Preparing for Extended Decentralisation of the Phare and Ispa Programmes). This Working document, which included checklists on the control standards expected to be attained for EDIS, was distributed to all countries already also in 2000. In 2001, the Roadmap to EDIS for Ispa and Phare was prepared and sent to the countries, giving a step-by-step methodology for realisation of the conditions set out in the Coordination Regulation. Both the Working documents and Roadmap were sent by joint letters from the Regional Policy and Enlargement DGs underpinning the strong coordinated approach maintained for Phare and Ispa programmes. The Phare Review affirmed that “decentralisation cannot start before 2002 at the earliest” and it will not be implemented “unless clear preconditions have been met and the necessary financial and human resources are in place”. Thus while earlier EDIS would have indeed been desirable, in the reduced timeframe it proved not to be feasible. |
| --- | --- |

30.

The 1999 Coordination Regulation stipulated that the management of pre-accession assistance aims to be gradually decentralised, taking account of management and control capacities. This approach involved first the Decentralised Implementation System (DIS) and then the Extended Decentralised Implementation System (EDIS) which both facilitates the phasing out of Phare as indicated in the 2002 Communication and allows the countries to operate with ex-post controls.

Even though the Coordination Regulation of 1999 did not make the process mandatory for the countries, already in 2000 the Commission elaborated guidelines on preparing for EDIS (see Commission working document Preparing for Extended Decentralisation of the Phare and Ispa Programmes). This Working document, which included checklists on the control standards expected to be attained for EDIS, was distributed to all countries already also in 2000. In 2001, the Roadmap to EDIS for Ispa and Phare was prepared and sent to the countries, giving a step-by-step methodology for realisation of the conditions set out in the Coordination Regulation. Both the Working documents and Roadmap were sent by joint letters from the Regional Policy and Enlargement DGs underpinning the strong coordinated approach maintained for Phare and Ispa programmes. The Phare Review affirmed that “decentralisation cannot start before 2002 at the earliest” and it will not be implemented “unless clear preconditions have been met and the necessary financial and human resources are in place”. Thus while earlier EDIS would have indeed been desirable, in the reduced timeframe it proved not to be feasible.

| 31. | In 2001 considerable pressure was brought to bear on the countries on the need to move towards EDIS, culminating in a seminar at ministerial level in February 2002 with both the Commissioner and the Director-General responsible for Enlargement as well as senior management from the Regional Policy and Agriculture DGs. During 2002, after the accession target dates were set at the Laeken European Council, a formal requirement governing EDIS was stipulated in the Act of Accession and actions already initiated were accelerated. High-level Working Groups were only one additional tool for the Commission and the countries. In parallel, continuous guidance was provided in writing as well as during joint seminars organised by the Regional Policy and Enlargement DGs. Consequently, there was was no material time difference in initiating extended decentralisation for Phare in comparison to ISPA. |
| --- | --- |

31.

In 2001 considerable pressure was brought to bear on the countries on the need to move towards EDIS, culminating in a seminar at ministerial level in February 2002 with both the Commissioner and the Director-General responsible for Enlargement as well as senior management from the Regional Policy and Agriculture DGs. During 2002, after the accession target dates were set at the Laeken European Council, a formal requirement governing EDIS was stipulated in the Act of Accession and actions already initiated were accelerated. High-level Working Groups were only one additional tool for the Commission and the countries. In parallel, continuous guidance was provided in writing as well as during joint seminars organised by the Regional Policy and Enlargement DGs. Consequently, there was was no material time difference in initiating extended decentralisation for Phare in comparison to ISPA.

| 33. | The Commission acknowledges that introduction of the new ESC instrument in 2000 resulted in slow but progressive implementation but there is no link between introducing EDIS, due to start “at the earliest in 2002”, and initial difficulties in implementing ESC grant schemes introduced two years earlier. Initial difficulties were mainly due to the inexperienced agencies learning curve with the new “measure” mechanism. Although grant schemes meant increased work for Delegations (ex ante approval of Call for Proposal and Guidelines for Applicants), according to external aid rules (decentralised), evaluation of project applications submitted for funding is not done by Delegations but by national authorities. Delegations give a global endorsement to the evaluation report and the final list of award proposals prepared by national authorities, not an approval to each individual grant contract.
  Initial difficulties were mainly due to the learning curve those countries had to undergo with this new “measure” mechanism. |
| --- | --- |

33.

The Commission acknowledges that introduction of the new ESC instrument in 2000 resulted in slow but progressive implementation but there is no link between introducing EDIS, due to start “at the earliest in 2002”, and initial difficulties in implementing ESC grant schemes introduced two years earlier. Initial difficulties were mainly due to the inexperienced agencies learning curve with the new “measure” mechanism. Although grant schemes meant increased work for Delegations (ex ante approval of Call for Proposal and Guidelines for Applicants), according to external aid rules (decentralised), evaluation of project applications submitted for funding is not done by Delegations but by national authorities. Delegations give a global endorsement to the evaluation report and the final list of award proposals prepared by national authorities, not an approval to each individual grant contract.

Initial difficulties were mainly due to the learning curve those countries had to undergo with this new “measure” mechanism.

| 34. | Administrative weaknesses and lack of inter-ministerial coordination were a reality in 1999. Therefore, the requirements for the Preliminary National Development Plan (whose drafts had to be submitted by October 1999), while mirroring the Objective 1 requirements, including the partnership approach, were relatively straightforward. The Preliminary National Development Plan (PNDPs) were conceived as a first step of an on-going process which would develop over time into the type of NDP required for Structural Funds inside the EU. The PNDPs fulfilled a double role of being the key steering documents for programming ESC while at the same time being the forerunners of Structural Funds Development Plans. In late 2000, countries were requested to review and to develop their PNDPs by the end of 2001, to take into account the observations from the Commission on the first generation of PNDPs and to incorporate the lesson learned with the 2000 ESC programming exercise. Revised PNDPs, which were jointly passed by DG Enlargement and Structural Funds DGs, paved the way for the Structural Funds Development Plans and programming documents which were subsequently prepared by acceding countries in the course of 2002 to 2003. |
| --- | --- |

34.

Administrative weaknesses and lack of inter-ministerial coordination were a reality in 1999. Therefore, the requirements for the Preliminary National Development Plan (whose drafts had to be submitted by October 1999), while mirroring the Objective 1 requirements, including the partnership approach, were relatively straightforward. The Preliminary National Development Plan (PNDPs) were conceived as a first step of an on-going process which would develop over time into the type of NDP required for Structural Funds inside the EU. The PNDPs fulfilled a double role of being the key steering documents for programming ESC while at the same time being the forerunners of Structural Funds Development Plans. In late 2000, countries were requested to review and to develop their PNDPs by the end of 2001, to take into account the observations from the Commission on the first generation of PNDPs and to incorporate the lesson learned with the 2000 ESC programming exercise. Revised PNDPs, which were jointly passed by DG Enlargement and Structural Funds DGs, paved the way for the Structural Funds Development Plans and programming documents which were subsequently prepared by acceding countries in the course of 2002 to 2003.

| 35. | The Phare Review identified multi-annual programming (on the basis on strengthened National Programmes for the Adoption of the Acquis and PNDPs) as a medium-term task that, under certain conditions, could have been operational from 2002 onwards. A multiannual approach in the context of Phare CBC was easier to implement given the limited scope of the programme and its complementary nature of a programme conceived to work, since its outset, with Interreg (a programme with multiannual programming) at the EU-CC borders. As of 1999, the further alignment with Interreg meant that Joint Programming Documents in a multiannual perspective (although only indicative: for Phare those allocations have to be decided on an annual basis) were adopted to cover the 2000 to 2002 period and revised in 2003. |
| --- | --- |

35.

The Phare Review identified multi-annual programming (on the basis on strengthened National Programmes for the Adoption of the Acquis and PNDPs) as a medium-term task that, under certain conditions, could have been operational from 2002 onwards. A multiannual approach in the context of Phare CBC was easier to implement given the limited scope of the programme and its complementary nature of a programme conceived to work, since its outset, with Interreg (a programme with multiannual programming) at the EU-CC borders. As of 1999, the further alignment with Interreg meant that Joint Programming Documents in a multiannual perspective (although only indicative: for Phare those allocations have to be decided on an annual basis) were adopted to cover the 2000 to 2002 period and revised in 2003.

| 36. | Co-financing requirements are in all Phare investment project fiches since 2000. As preparations for accession imposed a considerable financial burden on candidate countries, both joint and parallel co-financing was permitted under Phare. Even though Phare is bound by annual financing decisions, both co-financing forms clearly require multi-annual budgetary planning of co-financing by the countries. |
| --- | --- |

36.

Co-financing requirements are in all Phare investment project fiches since 2000. As preparations for accession imposed a considerable financial burden on candidate countries, both joint and parallel co-financing was permitted under Phare. Even though Phare is bound by annual financing decisions, both co-financing forms clearly require multi-annual budgetary planning of co-financing by the countries.

FUNDING AND IMPLEMENTATION OF PHARE PROGRAMMES TO PREPARE CANDIDATE COUNTRIES FOR MANAGING THE STRUCTURAL FUNDS

| 37. | The Special Preparatory Programme (SPP) was originally conceived as a horizontal multi-country programme but in 1998, in line with general policy on reducing horizontal actions, it was phased out. As of 1999 SPP-comparable activities were incorporated into the National Programmes, mainly through institution building support. |
| --- | --- |

37.

The Special Preparatory Programme (SPP) was originally conceived as a horizontal multi-country programme but in 1998, in line with general policy on reducing horizontal actions, it was phased out. As of 1999 SPP-comparable activities were incorporated into the National Programmes, mainly through institution building support.

| 39. | The indicative objective of allocating approximately 35 % of Phare national programmes to ESC was “to be applied with flexibility on a country-by-country basis” (Phare Guidelines Decision 1999). In 2003 there was a deliberate focus on ESC to compensate for the need to concentrate on building administrative and judicial capacity in 2002. Several countries devoted well over 35 % of their 2003 funds to investment in ESC. The average was 39 %. |
| --- | --- |

39.

The indicative objective of allocating approximately 35 % of Phare national programmes to ESC was “to be applied with flexibility on a country-by-country basis” (Phare Guidelines Decision 1999). In 2003 there was a deliberate focus on ESC to compensate for the need to concentrate on building administrative and judicial capacity in 2002. Several countries devoted well over 35 % of their 2003 funds to investment in ESC. The average was 39 %.

| 40. | In Bulgaria the 2000 programme was committed in late 2000 with a contracting deadline of end-2002. Similarly, the 2001 programme was committed in late 2001. By late 2001, little of the 2000 ESC had been contracted as the authorities coped with the new instrument including grant schemes. At this stage the implementation difficulties referred to had not emerged and there was therefore no reason to reduce ESC allocations. When difficulties did emerge in 2002, the Commission acted responsibly by reducing allocations for that year. Despite the difficulties indicated, contracting losses for 2000 and 2001 were limited. 2000 was the first year of ESC and the total for ESC accounted for 23 % of the National Programme. In 2000 the ESC share of the total rose to 45 %. In 2002 and 2003, given limited capacity, the allocation was reduced to allow earlier commitments to be contracted. The totals were 15 % and 12 % respectively. It is in any case much more meaningful to look on a multi-annual basis, rather than focus on the annual variances. Overall, since introduction of ESC, 23 % of the National Programme has gone to ESC, under the 30 % indicative target, but this is reasonable for a country much further from accession than most other recipients and still developing its capacity. |
| --- | --- |

40.

In Bulgaria the 2000 programme was committed in late 2000 with a contracting deadline of end-2002. Similarly, the 2001 programme was committed in late 2001. By late 2001, little of the 2000 ESC had been contracted as the authorities coped with the new instrument including grant schemes. At this stage the implementation difficulties referred to had not emerged and there was therefore no reason to reduce ESC allocations. When difficulties did emerge in 2002, the Commission acted responsibly by reducing allocations for that year. Despite the difficulties indicated, contracting losses for 2000 and 2001 were limited. 2000 was the first year of ESC and the total for ESC accounted for 23 % of the National Programme. In 2000 the ESC share of the total rose to 45 %. In 2002 and 2003, given limited capacity, the allocation was reduced to allow earlier commitments to be contracted. The totals were 15 % and 12 % respectively. It is in any case much more meaningful to look on a multi-annual basis, rather than focus on the annual variances. Overall, since introduction of ESC, 23 % of the National Programme has gone to ESC, under the 30 % indicative target, but this is reasonable for a country much further from accession than most other recipients and still developing its capacity.

| 41. | Until 2002, most Structural Funds’ national structures were not yet designated. Consequently it was difficult to support them. In 2000 and 2001, the Commission was already pushing for progress by making Phare ESC investment decisions under conditions of acute institutional uncertainty. However, this enterprising approach was in the end vindicated by the outcome of the negotiations in terms of both actual results and timing. As it turned out, the timeframe was approximately halved but nevertheless there was still some time available for actual ESC implementation. However, for institution building such an approach is more difficult and actions were focused on areas where the least uncertainty existed. |
| --- | --- |

41.

Until 2002, most Structural Funds’ national structures were not yet designated. Consequently it was difficult to support them. In 2000 and 2001, the Commission was already pushing for progress by making Phare ESC investment decisions under conditions of acute institutional uncertainty. However, this enterprising approach was in the end vindicated by the outcome of the negotiations in terms of both actual results and timing. As it turned out, the timeframe was approximately halved but nevertheless there was still some time available for actual ESC implementation. However, for institution building such an approach is more difficult and actions were focused on areas where the least uncertainty existed.

| 42. | An evolutionary approach is not an inconsistent one. The programming approach followed in 2000 was evolutionary for the pre-accession period, moving towards the full Structural Funds approach (i.e. thematic and regional programmes covering the whole national territory) as quickly as was feasible. Concerning the regional versus sector approach, see replies to paragraphs 9, 21 and 24. The change in ministries responsible for drafting PNDPs and subsequently NDPs followed the designation of authorities responsible for SFs which took place late in the process (2002). |
| --- | --- |

42.

An evolutionary approach is not an inconsistent one. The programming approach followed in 2000 was evolutionary for the pre-accession period, moving towards the full Structural Funds approach (i.e. thematic and regional programmes covering the whole national territory) as quickly as was feasible. Concerning the regional versus sector approach, see replies to paragraphs 9, 21 and 24. The change in ministries responsible for drafting PNDPs and subsequently NDPs followed the designation of authorities responsible for SFs which took place late in the process (2002).

| 43. | As higlighted in the reply to paragraph 33, the countries were not familiar with ESC projects, and namely with their implementing tool: ESC grant schemes. This required a learning process which, although causing delay in the implementation, was a valuable building block essential for future Structural Funds implementation. In regard to Bulgaria, the Commission agreed with the Court’s observations in September 2002 and corrective measures were taken. |
| --- | --- |

43.

As higlighted in the reply to paragraph 33, the countries were not familiar with ESC projects, and namely with their implementing tool: ESC grant schemes. This required a learning process which, although causing delay in the implementation, was a valuable building block essential for future Structural Funds implementation. In regard to Bulgaria, the Commission agreed with the Court’s observations in September 2002 and corrective measures were taken.

| 44. | In keeping with its objective to prepare for Structural Funds, Phare ESC investments closely mirrored ESF and ERDF-type investments. Under the latter, investments in basic economic infrastructure are fully eligible if they help to increase the economic potential of the regions, thus supporting the productive environment. In other words, improving the standard of the infrastructure is a basic pre-condition for any economic and social development. |
| --- | --- |

44.

In keeping with its objective to prepare for Structural Funds, Phare ESC investments closely mirrored ESF and ERDF-type investments. Under the latter, investments in basic economic infrastructure are fully eligible if they help to increase the economic potential of the regions, thus supporting the productive environment. In other words, improving the standard of the infrastructure is a basic pre-condition for any economic and social development.

| 45. | The 1999 Project Preparation Facility (PPF) was the only horizontal multi-country programme of its type. In line with the general policy of moving from horizontal/multi-country programming to national programming, candidate countries were urged to establish PPFs within their national programmes (including for developing a pipeline of projects for the Structural Funds). However, if candidate countries decide that sufficient investment in building up a project pipeline has been done, that is their prerogative. |
| --- | --- |

45.

The 1999 Project Preparation Facility (PPF) was the only horizontal multi-country programme of its type. In line with the general policy of moving from horizontal/multi-country programming to national programming, candidate countries were urged to establish PPFs within their national programmes (including for developing a pipeline of projects for the Structural Funds). However, if candidate countries decide that sufficient investment in building up a project pipeline has been done, that is their prerogative.

| 46. | See also replies to paragraphs 33 and 43. The Commission is of the view that initial data indicating a disbursement rate of almost 72 % for 2000, the first year of the new ESC instrument, at the end of 2003 is under the circumstances a good performance. Not surprisingly, start-up difficulties indeed revealed administrative capacity constraints. However, this did not slow down efforts to improve capacity but in fact contributed to speeding them up. This was evident in the 2002 Accession Partnerships priorities and Action Plans for Administrative Capacity, including for ESC institution building, which averaged about 6 % of national programmes. Consequently, during the audit period most countries allocated more of their programmes to institution building. |
| --- | --- |

46.

See also replies to paragraphs 33 and 43. The Commission is of the view that initial data indicating a disbursement rate of almost 72 % for 2000, the first year of the new ESC instrument, at the end of 2003 is under the circumstances a good performance. Not surprisingly, start-up difficulties indeed revealed administrative capacity constraints. However, this did not slow down efforts to improve capacity but in fact contributed to speeding them up. This was evident in the 2002 Accession Partnerships priorities and Action Plans for Administrative Capacity, including for ESC institution building, which averaged about 6 % of national programmes. Consequently, during the audit period most countries allocated more of their programmes to institution building.

| 47. | The drafts of the first generation of PNDPs were due to be submitted to the Commission by the end of October 1999 with or without Twinning assistance in order to facilitate ESC programming in 2000. However, Twinning had a significant impact on the revised (second generation) PNDP submitted in 2001 (see paragraph 34). |
| --- | --- |

47.

The drafts of the first generation of PNDPs were due to be submitted to the Commission by the end of October 1999 with or without Twinning assistance in order to facilitate ESC programming in 2000. However, Twinning had a significant impact on the revised (second generation) PNDP submitted in 2001 (see paragraph 34).

| 48. | Any impact on implementation of pilot projects of the clarification or modification of procedures was quite marginal in comparison to other fundamental factors identified in the report i.e. institutional uncertainty and weaknesses on the part of the administrations as outlined in observations 51 to 60. |
| --- | --- |

48.

Any impact on implementation of pilot projects of the clarification or modification of procedures was quite marginal in comparison to other fundamental factors identified in the report i.e. institutional uncertainty and weaknesses on the part of the administrations as outlined in observations 51 to 60.

| 49. | Start-up problems are almost inevitable with any new initiative, and this was also the case with the PPF facility. Indeed due to weak administrative capacity in one country, the Head of Delegation decided on derogation from the standard tendering period. However no tendering rules were “broken” in the sense of an irregularity. The reasons for derogation were justifiable and documented. |
| --- | --- |

49.

Start-up problems are almost inevitable with any new initiative, and this was also the case with the PPF facility. Indeed due to weak administrative capacity in one country, the Head of Delegation decided on derogation from the standard tendering period. However no tendering rules were “broken” in the sense of an irregularity. The reasons for derogation were justifiable and documented.

| 50. | Twinning delays in a particular selection of Member State partners were invariably due to the slow designation of ministry and implementation agency responsibilities which only took place under the pressure of the negotiations. The Commission could not interfere in the internal political processes of the candidate countries while these issues were being resolved. Both in terms of its ESC investment decisions and institution-building actions, the Commission was pushing the limits of what was feasible and possible. |
| --- | --- |

50.

Twinning delays in a particular selection of Member State partners were invariably due to the slow designation of ministry and implementation agency responsibilities which only took place under the pressure of the negotiations. The Commission could not interfere in the internal political processes of the candidate countries while these issues were being resolved. Both in terms of its ESC investment decisions and institution-building actions, the Commission was pushing the limits of what was feasible and possible.

| 51. | See replies to paragraphs 33 and 43. Commission Delegations played a great role in contributing to improving the quality and soundness of the grant schemes-related documents and procedures, thus contributing to the learning process that candidate countries had inevitably to go through. |
| --- | --- |

51.

See replies to paragraphs 33 and 43. Commission Delegations played a great role in contributing to improving the quality and soundness of the grant schemes-related documents and procedures, thus contributing to the learning process that candidate countries had inevitably to go through.

| 52. | Given that only the first year of ESC (2000 projects) are finishing implementation, the evidence available makes it difficult to base reasonable doubts on such limited data as well as taking into account the fact that countries had competing priorities in their preparations for accession. |
| --- | --- |

52.

Given that only the first year of ESC (2000 projects) are finishing implementation, the evidence available makes it difficult to base reasonable doubts on such limited data as well as taking into account the fact that countries had competing priorities in their preparations for accession.

RESULTS OF INSTITUTION-BUILDING PROJECTS TO PREPARE CANDIDATE COUNTRIES FOR MANAGING THE STRUCTURAL FUNDS

| 56. | As was established in the Court’s Special Report on Twinning, this instrument improved significantly after its start-up phase and general conclusions cannot be drawn from difficulties in the start-up phase prior to the Commission’s own evaluation of the instrument and remedial measures taken. |
| --- | --- |

56.

As was established in the Court’s Special Report on Twinning, this instrument improved significantly after its start-up phase and general conclusions cannot be drawn from difficulties in the start-up phase prior to the Commission’s own evaluation of the instrument and remedial measures taken.

| 57. | To the limited extent that the respective roles of Twinning pre-accession advisers and consultants were not defined, this was a project management operational problem shared by the country administrations (mainly) and Member State project leaders responsible for these projects (and is addressed in the various replies in the Court’s Twinning Reports). |
| --- | --- |

57.

To the limited extent that the respective roles of Twinning pre-accession advisers and consultants were not defined, this was a project management operational problem shared by the country administrations (mainly) and Member State project leaders responsible for these projects (and is addressed in the various replies in the Court’s Twinning Reports).

| 58. | Candidate countries were requested repeatedly to designate authorities at earlier dates but internal political constraints prevented them from so doing, which was only resolved in the final stages of the negotiations as the Court indicates in several observations above. However, thanks also to the Phare ESC approach (PNDPs), overall planning capacity was established and allowed candidate countries to submit their draft SF Development plans in early 2003 (in order to assure timely approval and launch in 2004 of CSFs+OPs and SPDs). These plans were also approved in 2003 and this was an unprecedented achievement. |
| --- | --- |

58.

Candidate countries were requested repeatedly to designate authorities at earlier dates but internal political constraints prevented them from so doing, which was only resolved in the final stages of the negotiations as the Court indicates in several observations above. However, thanks also to the Phare ESC approach (PNDPs), overall planning capacity was established and allowed candidate countries to submit their draft SF Development plans in early 2003 (in order to assure timely approval and launch in 2004 of CSFs+OPs and SPDs). These plans were also approved in 2003 and this was an unprecedented achievement.

| 61. | As highlighted in replies to paragraphs 9, 25 and 27, IB was used on the whole territory, at central and regional level, for preparing the structures due to manage the ESC, whereas, as the Phare Review stipulated: “Phare investment support in the ESC must be focused on a few priorities if it is to have an impact. It is neither feasible nor wise to pilot test all structures and instruments that will be developed through IB. This concentration requires a discipline on programming to ensure that resources are not spread too thinly across too many programmes”. This was in accordance with the SFM principles of economy, efficiency and effectiveness. |
| --- | --- |

61.

As highlighted in replies to paragraphs 9, 25 and 27, IB was used on the whole territory, at central and regional level, for preparing the structures due to manage the ESC, whereas, as the Phare Review stipulated: “Phare investment support in the ESC must be focused on a few priorities if it is to have an impact. It is neither feasible nor wise to pilot test all structures and instruments that will be developed through IB. This concentration requires a discipline on programming to ensure that resources are not spread too thinly across too many programmes”. This was in accordance with the SFM principles of economy, efficiency and effectiveness.

CONCLUSIONS

| 63. | Given that assisting preparations for Structural Funds was always only one of the ESC objectives and that the Commission has met the aim of delivering around 35 % of total financing for national programmes in the form of investment in the ESC, complemented by considerable related institutional building, results are consistent with the the original timeframe. It is questionable as to whether arrangements similar to Sapard and ISPA (effectively a fourth instrument) would have served better. It is also highly doubtful as to whether countries stretched to their limits by accession preparations could have sustained a second full decentralisation process without major disruptions in assistance delivery. Great progress was achieved in the context of a compressed timeframe determined by the pace of the negotiations and not defined at the outset. Overall planning capacity was established and allowed these countries to submit their draft SF Development Plans in early 2003 (and gain approval in 2003). This was never achieved before. The focus, concentration and impact standards of ESC were never at odds with the Structural Funds objective. A more diffused deployment of the limited resources would have provided a bad example of management of Community funds. The Commission considers that an overall evolutionary strategy did exist (Progress Reports and resulting Accession Partnerships) on which the Phare programme including ESC was based. Most of the ESC contribution to this overall strategy continues as most ESC investment is being delivered beyond the audit period. |
| --- | --- |

63.

Given that assisting preparations for Structural Funds was always only one of the ESC objectives and that the Commission has met the aim of delivering around 35 % of total financing for national programmes in the form of investment in the ESC, complemented by considerable related institutional building, results are consistent with the the original timeframe. It is questionable as to whether arrangements similar to Sapard and ISPA (effectively a fourth instrument) would have served better. It is also highly doubtful as to whether countries stretched to their limits by accession preparations could have sustained a second full decentralisation process without major disruptions in assistance delivery. Great progress was achieved in the context of a compressed timeframe determined by the pace of the negotiations and not defined at the outset. Overall planning capacity was established and allowed these countries to submit their draft SF Development Plans in early 2003 (and gain approval in 2003). This was never achieved before. The focus, concentration and impact standards of ESC were never at odds with the Structural Funds objective. A more diffused deployment of the limited resources would have provided a bad example of management of Community funds. The Commission considers that an overall evolutionary strategy did exist (Progress Reports and resulting Accession Partnerships) on which the Phare programme including ESC was based. Most of the ESC contribution to this overall strategy continues as most ESC investment is being delivered beyond the audit period.

| 64. | Modified Phare procedures mirrored ERDF and ESF measures to the maximum extent allowed by the external assistance provisions of the Financial Regulations. Progress beyond the legal limits thereby imposed was impossible. On EDIS, the Phare Review stipulated that decentralisation could not start before 2002 at the earliest due to the preparation needed to ensure adequate management and financial control systems were in place and operational. The legal obligation to move to EDIS only arose in the Act of Accession after the timeframe was compressed by the acceleration in the negotiations. In addition there was no legal or other procedural link between the introduction of EDIS starting at the earliest in 2002 and the initial difficulties encountered in the implementation of grant schemes introduced in 2000. These initial difficulties were mainly due to the learning curve countries had to undergo with this new mechanism similar to ERDF/ESF measures (see also reply to paragraphs 28 to 36). |
| --- | --- |

64.

Modified Phare procedures mirrored ERDF and ESF measures to the maximum extent allowed by the external assistance provisions of the Financial Regulations. Progress beyond the legal limits thereby imposed was impossible. On EDIS, the Phare Review stipulated that decentralisation could not start before 2002 at the earliest due to the preparation needed to ensure adequate management and financial control systems were in place and operational. The legal obligation to move to EDIS only arose in the Act of Accession after the timeframe was compressed by the acceleration in the negotiations. In addition there was no legal or other procedural link between the introduction of EDIS starting at the earliest in 2002 and the initial difficulties encountered in the implementation of grant schemes introduced in 2000. These initial difficulties were mainly due to the learning curve countries had to undergo with this new mechanism similar to ERDF/ESF measures (see also reply to paragraphs 28 to 36).

| 65. | Given the legal flexibility of the Phare Guidelines, allocations were relatively high. In 2001 to 2002, on average, ESC investment accounted for almost 37 % of national programme financing (see 38), in line with the aim in the 2000 Phare Review. The indicative (i.e. suggestive, it was not a minimum requirement) 35 % ESC allocation was “to be applied with flexibility on a country-by-country basis” (Phare Guidelines Decision 1999). Consequently, seven out of ten countries chose to allocate less than 35 % to the ESC and, as a result, more to other Accession Partnership priorities. Three large countries allocated substantially more to the ESC, thereby raising the average to 37 %. In addition, the ESC institution building has accounted for about 6 % of the entire national programme financing, on average, over the same period, bringing total average allocations to well over 40 % annually. Consequently, it is not clear how ESC allocations have been insufficient in either individual countries or in overall terms. |
| --- | --- |

65.

Given the legal flexibility of the Phare Guidelines, allocations were relatively high. In 2001 to 2002, on average, ESC investment accounted for almost 37 % of national programme financing (see 38), in line with the aim in the 2000 Phare Review. The indicative (i.e. suggestive, it was not a minimum requirement) 35 % ESC allocation was “to be applied with flexibility on a country-by-country basis” (Phare Guidelines Decision 1999). Consequently, seven out of ten countries chose to allocate less than 35 % to the ESC and, as a result, more to other Accession Partnership priorities. Three large countries allocated substantially more to the ESC, thereby raising the average to 37 %. In addition, the ESC institution building has accounted for about 6 % of the entire national programme financing, on average, over the same period, bringing total average allocations to well over 40 % annually. Consequently, it is not clear how ESC allocations have been insufficient in either individual countries or in overall terms.

| 67. | Even if not all initial ambitions were realised within a timeframe reduced by rapid accelerations in the negotiations, this was primarily due to the inherent difficulties and delays in designation of the future institutions responsible for managing structural funds. In certain instances, insufficient stability of some institutions indeed significantly impeded the impact of preparatory pre-accession assistance. Nevertheless, the evidence to date is that the main objectives were indeed realised, as reflected in the negotiations themselves and follow-up monitoring reports and in all subsequent programming developments to an extent never achieved before. Meanwhile, the majority of ESC and related institution building programmes continue to deliver assistance beyond the audit period and the prognosis for the SFs is positive. |
| --- | --- |

67.

Even if not all initial ambitions were realised within a timeframe reduced by rapid accelerations in the negotiations, this was primarily due to the inherent difficulties and delays in designation of the future institutions responsible for managing structural funds. In certain instances, insufficient stability of some institutions indeed significantly impeded the impact of preparatory pre-accession assistance. Nevertheless, the evidence to date is that the main objectives were indeed realised, as reflected in the negotiations themselves and follow-up monitoring reports and in all subsequent programming developments to an extent never achieved before. Meanwhile, the majority of ESC and related institution building programmes continue to deliver assistance beyond the audit period and the prognosis for the SFs is positive.

RECOMMENDATIONS

| 68. | After accession the new Member States will continue to receive a great deal of direct support from the Structural Funds Directorates-General to help them to manage programmes effectively, just as they have in framing the programmes and designing their delivery and management systems. |
| --- | --- |

68.

After accession the new Member States will continue to receive a great deal of direct support from the Structural Funds Directorates-General to help them to manage programmes effectively, just as they have in framing the programmes and designing their delivery and management systems.

| 69. | The new Member States have all set up audit services to fulfil the financial control requirements laid down by Regulation (EC) No 438/2001 and the Commission will ensure that these begin work immediately and will itself monitor and test these systems. |
| --- | --- |

69.

The new Member States have all set up audit services to fulfil the financial control requirements laid down by Regulation (EC) No 438/2001 and the Commission will ensure that these begin work immediately and will itself monitor and test these systems.

| 70. | The lessons learned are already being taken into account and the Bulgaria and Romania Roadmaps together with the revised Phare Guidelines already outline the strategy underway. |
| --- | --- |

70.

The lessons learned are already being taken into account and the Bulgaria and Romania Roadmaps together with the revised Phare Guidelines already outline the strategy underway.

| 71. | Designation of implementation agencies is a sovereign decision for the candidate countries themselves and the Commission has no mandate to dictate such a decision. Actually, in the progression of EDIS accreditation, the process is the other way round. Phare implementing agencies, in order not to lose the experience they acquired, should become (or be integrated into) the SF managing and implementing bodies. In the context of the Roadmaps for Bulgaria and Romania, and in the light of the considerably enhanced amounts that will be available, both countries were invited (and have agreed) to implement EDIS two years before accession. This will be monitored through the High-level Working Group process and all projects in the 2004 national programmes are being designed for implementation under EDIS. The Phare Guidelines have been revised and the Programming Guide for 2004 has already been revised to introduce multi-annual planning for ESC and, where appropriate and feasible, also for institution building. |
| --- | --- |

71.

Designation of implementation agencies is a sovereign decision for the candidate countries themselves and the Commission has no mandate to dictate such a decision. Actually, in the progression of EDIS accreditation, the process is the other way round. Phare implementing agencies, in order not to lose the experience they acquired, should become (or be integrated into) the SF managing and implementing bodies. In the context of the Roadmaps for Bulgaria and Romania, and in the light of the considerably enhanced amounts that will be available, both countries were invited (and have agreed) to implement EDIS two years before accession. This will be monitored through the High-level Working Group process and all projects in the 2004 national programmes are being designed for implementation under EDIS. The Phare Guidelines have been revised and the Programming Guide for 2004 has already been revised to introduce multi-annual planning for ESC and, where appropriate and feasible, also for institution building.

---