# Επίσημη Εφημερίδα C 15/2005

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 15 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 48ό έτος20 Ιανουαρίου 2005 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 15

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

48ό έτος20 Ιανουαρίου 2005

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ανακοινώσεις |
| | Ελεγκτικό Συνέδριο |
| 2005/C 015/1 | Ειδικη εκθεση αριθ. 5/2004 σχετικά με την υποστήριξη που παρέχει το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής | 1 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ανακοινώσεις

Ελεγκτικό Συνέδριο

2005/C 015/1

Ειδικη εκθεση αριθ. 5/2004 σχετικά με την υποστήριξη που παρέχει το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

1

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ανακοινώσεις

Ελεγκτικό Συνέδριο

| 20.1.2005 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 15/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.1.2005

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 15/1

---

ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 5/2004

σχετικά με την υποστήριξη που παρέχει το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2005/C 15/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

| I-VII | ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ |
| --- | --- |

I-VII

| 1-14 | ΕΙΣΑΓΩΓΗ |
| --- | --- |

1-14

| 1-10 | Υποστήριξη που παρέχει το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων |
| --- | --- |

1-10

| 11-14 | Ο έλεγχος του Συνεδρίου |
| --- | --- |

11-14

| 15-28 | ΓΕΝΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ PHARE ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ |
| --- | --- |

15-28

| 15-17 | Η επιλογή του προγράμματος Phare κατέστησε δυσχερέστερη την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ |
| --- | --- |

15-17

| 18-26 | Ο σχεδιασμός των προγραμμάτων ΟΚΣ στο πλαίσιο του Phare διέφερε από τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε για το στόχο 1 των διαρθρωτικών ταμείων |
| --- | --- |

18-26

| 27-28 | Δυσχέρειες που πλήττουν τη στρατηγική της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ |
| --- | --- |

27-28

| 29-36 | ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ PHARE |
| --- | --- |

29-36

| 30-33 | Καθυστερήσεις σχετικά με τον καθορισμό συστήματος εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής |
| --- | --- |

30-33

| 34-36 | Δεν καθιερώθηκε ο πολυετής προγραμματισμός |
| --- | --- |

34-36

| 37-55 | ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ PHARE ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ |
| --- | --- |

37-55

| 37-41 | Η χρηματοδότηση που χορηγήθηκε στις περισσότερες χώρες ήταν χαμηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί |
| --- | --- |

37-41

| 42-45 | Δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο της κατάρτισης προγραμμάτων όμοιων με τα προγράμματα του στόχου 1 των διαρθρωτικών ταμείων |
| --- | --- |

42-45

| 46-55 | Καθυστερήσεις σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων |
| --- | --- |

46-55

| 56-62 | ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ |
| --- | --- |

56-62

| 63-67 | ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ |
| --- | --- |

63-67

| 63 | Δυσχέρειες στο πλαίσιο της γενικής μεθοδολογίας της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων |
| --- | --- |

63

| 64 | Περιορισμένη ήταν η πρόοδος που σημειώθηκε ώστε να προσεγγίσουν οι διαδικασίες Phare εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων |
| --- | --- |

64

| 65 | Διακυμάνσεις των χρηματοδοτικών κονδυλίων και καθυστερήσεις στην εφαρμογή των προγραμμάτων ΟΚΣ |
| --- | --- |

65

| 66 | Μερική μόνον επίτευξη των αποτελεσμάτων των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων |
| --- | --- |

66

| 67 | Γενικό συμπέρασμα |
| --- | --- |

67

| 68-71 | ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ |
| --- | --- |

68-71

Απαντήσεις της Επιτροπής

ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ

| ΔΣ | Διασυνοριακή συνεργασία |
| --- | --- |
| ΚΠΣ | Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης |
| ΕΓΤΠΕ | Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων |
| EDIS | Σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής |
| ΕΤΠΑ | Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης |
| ΟΚΣ | Οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| ΕΚΤ | Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο |
| ISPA | Μέσο Προενταξιακών Διαρθρωτικών Πολιτικών |
| ΕΑΣ | Εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο |
| Phare | Το κυρίως προενταξιακό μέσο |
| ΠΕΑΣ | Προκαταρκτικό εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο |
| ΧΔΠΕ | Χρηματοδοτική διευκόλυνση προετοιμασίας έργων |
| Sapard | Προενταξιακό μέσο για τα μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη |
| ΕΕΠ | Ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού |
| ΕΠΠ | Ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα |

ΔΣ

Διασυνοριακή συνεργασία

ΚΠΣ

Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης

ΕΓΤΠΕ

Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων

EDIS

Σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής

ΕΤΠΑ

Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

ΟΚΣ

Οικονομική και κοινωνική συνοχή

ΕΚΤ

Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο

ISPA

Μέσο Προενταξιακών Διαρθρωτικών Πολιτικών

ΕΑΣ

Εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο

Phare

Το κυρίως προενταξιακό μέσο

ΠΕΑΣ

Προκαταρκτικό εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο

ΧΔΠΕ

Χρηματοδοτική διευκόλυνση προετοιμασίας έργων

Sapard

Προενταξιακό μέσο για τα μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη

ΕΕΠ

Ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού

ΕΠΠ

Ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

| I. | Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε η αποτελεσματικότητα του προγράμματος Phare, που αποτελεί το πρώτο από τα τρία προενταξιακά μέσα που έθεσε σε εφαρμογή η Επιτροπή, προκειμένου να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν σχετικά με τη διαχείριση των δύο κύριων διαρθρωτικών ταμείων, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ). Ο έλεγχος κάλυψε την περίοδο από το 1998, έτος αναπροσανατολισμού του προγράμματος Phare προκειμένου να εστιάσει τις προσπάθειές του στην προσχώρηση, έως το 2002 και επικεντρώθηκε στο ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) και στα προγράμματα οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (ΟΚΣ), που άρχισαν να εφαρμόζονται για πρώτη φορά το έτος 2000. Η Επιτροπή έδωσε όλο και μεγαλύτερη προτεραιότητα στο στόχο της παροχής βοήθειας στις υποψήφιες χώρες προκειμένου να προετοιμαστούν για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, διότι επιδίωξή της ήταν να εξασφαλίσει ότι οι ενδιαφερόμενες χώρες θα είναι ικανές να επωφεληθούν πλήρως από τα ιδιαίτερα υψηλά κονδύλια χρηματοδότησης που θα τους διατεθούν μετά την προσχώρηση. |
| --- | --- |

I.

Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε η αποτελεσματικότητα του προγράμματος Phare, που αποτελεί το πρώτο από τα τρία προενταξιακά μέσα που έθεσε σε εφαρμογή η Επιτροπή, προκειμένου να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν σχετικά με τη διαχείριση των δύο κύριων διαρθρωτικών ταμείων, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ). Ο έλεγχος κάλυψε την περίοδο από το 1998, έτος αναπροσανατολισμού του προγράμματος Phare προκειμένου να εστιάσει τις προσπάθειές του στην προσχώρηση, έως το 2002 και επικεντρώθηκε στο ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) και στα προγράμματα οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (ΟΚΣ), που άρχισαν να εφαρμόζονται για πρώτη φορά το έτος 2000. Η Επιτροπή έδωσε όλο και μεγαλύτερη προτεραιότητα στο στόχο της παροχής βοήθειας στις υποψήφιες χώρες προκειμένου να προετοιμαστούν για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, διότι επιδίωξή της ήταν να εξασφαλίσει ότι οι ενδιαφερόμενες χώρες θα είναι ικανές να επωφεληθούν πλήρως από τα ιδιαίτερα υψηλά κονδύλια χρηματοδότησης που θα τους διατεθούν μετά την προσχώρηση.

Γενική μεθοδολογία της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων

| II. | Το γεγονός ότι δεν τέθηκε σε εφαρμογή νέο μέσο προκειμένου να συμβάλλει στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, κατέστησε δυσχερέστερη την εξοικείωση των υποψήφιων χωρών με τις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 16-17). Επιπλέον, η αρχική μεθοδολογία την οποία η Επιτροπή ζήτησε από τις υποψήφιες χώρες να ακολουθήσουν κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων τους ΟΚΣ, διέφερε από εκείνη που εφαρμοζόταν στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 18-24). Δεν απέκτησαν όλες οι επιλέξιμες για τα διαρθρωτικά ταμεία περιφέρειες πείρα σχετικά με τη διαχείριση των προγραμμάτων ΟΚΣ πριν από την προσχώρηση, ενώ οι δομές υλοποίησης του προγράμματος Phare δεν αντικατοπτρίζουν εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων. Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων ΟΚΣ υπέστη περαιτέρω συνέπειες από το γεγονός ότι αποσκοπούσαν επίσης στην επίτευξη αποτελέσματος συνοχής, αυτό δε δεν ήταν πάντα συμβατό με το στόχο σχετικά με την προετοιμασία για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 27). |
| --- | --- |

II.

Το γεγονός ότι δεν τέθηκε σε εφαρμογή νέο μέσο προκειμένου να συμβάλλει στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, κατέστησε δυσχερέστερη την εξοικείωση των υποψήφιων χωρών με τις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 16-17). Επιπλέον, η αρχική μεθοδολογία την οποία η Επιτροπή ζήτησε από τις υποψήφιες χώρες να ακολουθήσουν κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων τους ΟΚΣ, διέφερε από εκείνη που εφαρμοζόταν στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 18-24). Δεν απέκτησαν όλες οι επιλέξιμες για τα διαρθρωτικά ταμεία περιφέρειες πείρα σχετικά με τη διαχείριση των προγραμμάτων ΟΚΣ πριν από την προσχώρηση, ενώ οι δομές υλοποίησης του προγράμματος Phare δεν αντικατοπτρίζουν εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων. Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων ΟΚΣ υπέστη περαιτέρω συνέπειες από το γεγονός ότι αποσκοπούσαν επίσης στην επίτευξη αποτελέσματος συνοχής, αυτό δε δεν ήταν πάντα συμβατό με το στόχο σχετικά με την προετοιμασία για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 27).

Διαδικασίες Phare

| III. | Ενώ πρόθεση της Επιτροπής ήταν οι υποψήφιες χώρες να μάθουν να διαχειρίζονται αυτά τα προγράμματα, βάσει κατασταλτικών ελέγχων ασκούμενων μόνον από την Επιτροπή, όπως θα συνέβαινε σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, τελικώς δεν τέθηκε σε εφαρμογή πριν από την προσχώρηση το «Σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής» (EDIS), προορισμός του οποίου ήταν να καταστεί αυτό εφικτό (βλέπε σημεία 30-32). Οι καθυστερήσεις που αντιμετωπίστηκαν σχετικά με την καθιέρωση συστήματος κατασταλτικού ελέγχου κατέστησαν δυσχερέστερη τη χρήση των καθεστώτων ενισχύσεων, που αποτελούν τον κύριο μηχανισμό για την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 33). Ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε σχετικά με την καθιέρωση ακόμη μιας διαδικασίας που εφαρμόζεται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, του πολυετούς προγραμματισμού (βλέπε σημεία 34-35). |
| --- | --- |

III.

Ενώ πρόθεση της Επιτροπής ήταν οι υποψήφιες χώρες να μάθουν να διαχειρίζονται αυτά τα προγράμματα, βάσει κατασταλτικών ελέγχων ασκούμενων μόνον από την Επιτροπή, όπως θα συνέβαινε σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, τελικώς δεν τέθηκε σε εφαρμογή πριν από την προσχώρηση το «Σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής» (EDIS), προορισμός του οποίου ήταν να καταστεί αυτό εφικτό (βλέπε σημεία 30-32). Οι καθυστερήσεις που αντιμετωπίστηκαν σχετικά με την καθιέρωση συστήματος κατασταλτικού ελέγχου κατέστησαν δυσχερέστερη τη χρήση των καθεστώτων ενισχύσεων, που αποτελούν τον κύριο μηχανισμό για την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 33). Ελάχιστη πρόοδος σημειώθηκε σχετικά με την καθιέρωση ακόμη μιας διαδικασίας που εφαρμόζεται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, του πολυετούς προγραμματισμού (βλέπε σημεία 34-35).

Χορηγηθέντα κονδύλια για την εφαρμογή των προγραμμάτων που αποσκοπούν στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων

| IV. | Παρά το γεγονός ότι στα προγράμματα ΟΚΣ χορηγήθηκε συνολικά το 35 % περίπου των κονδυλίων του προγράμματος Phare, στις περισσότερες χώρες χορηγήθηκαν ποσά που υπολείπονταν ελαφρώς αυτού του αριθμητικού στοιχείου-στόχου, κυρίως λόγω της ανεπαρκούς ικανότητας απορρόφησης και των ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων (βλέπε σημεία 39-41). Κατά συνέπεια, οι χώρες κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες στο σχεδιασμό προγραμμάτων και δεν αφιέρωσαν επαρκείς πόρους χρηματοδότησης για την προετοιμασία των μελλοντικών σχεδίων στο πλαίσιο της ΟΚΣ και των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 43-45). Επίσης, αντιμετώπισαν σημαντικές δυσχέρειες σχετικά με τη σύναψη των συμβάσεων σχετικά με τα κονδύλια πριν από τις προθεσμίες (βλέπε σημεία 46-52). Τα προβλήματα αυτά που αφορούν την ικανότητα απορρόφησης αντικατόπτριζαν, σε μεγάλο βαθμό, την έλλειψη πείρας και την ανεπαρκή θεσμική ανάπτυξη των αρμόδιων για τη διαχείριση των προγραμμάτων ΟΚΣ υπουργείων (βλέπε σημεία 54-55). |
| --- | --- |

IV.

Παρά το γεγονός ότι στα προγράμματα ΟΚΣ χορηγήθηκε συνολικά το 35 % περίπου των κονδυλίων του προγράμματος Phare, στις περισσότερες χώρες χορηγήθηκαν ποσά που υπολείπονταν ελαφρώς αυτού του αριθμητικού στοιχείου-στόχου, κυρίως λόγω της ανεπαρκούς ικανότητας απορρόφησης και των ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων (βλέπε σημεία 39-41). Κατά συνέπεια, οι χώρες κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες στο σχεδιασμό προγραμμάτων και δεν αφιέρωσαν επαρκείς πόρους χρηματοδότησης για την προετοιμασία των μελλοντικών σχεδίων στο πλαίσιο της ΟΚΣ και των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 43-45). Επίσης, αντιμετώπισαν σημαντικές δυσχέρειες σχετικά με τη σύναψη των συμβάσεων σχετικά με τα κονδύλια πριν από τις προθεσμίες (βλέπε σημεία 46-52). Τα προβλήματα αυτά που αφορούν την ικανότητα απορρόφησης αντικατόπτριζαν, σε μεγάλο βαθμό, την έλλειψη πείρας και την ανεπαρκή θεσμική ανάπτυξη των αρμόδιων για τη διαχείριση των προγραμμάτων ΟΚΣ υπουργείων (βλέπε σημεία 54-55).

Αποτελέσματα των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων

| V. | Αυτή η ανεπαρκής θεσμική ανάπτυξη, καθώς και η αβεβαιότητα όσον αφορά την υπόδειξη των φορέων που θα αποτελούν στο μέλλον τις αρμόδιες για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχές, μείωσε τον αντίκτυπο των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης (βλέπε σημεία 58-59). Πρόσκομμα για τη θεσμική ανάπτυξη στο περιφερειακό επίπεδο αποτέλεσαν οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σε ορισμένες χώρες όσον αφορά τη συγκρότηση των σχετικών περιφερειακών φορέων καθώς και μεταβολές στο ρόλο που προβλέπεται να διαδραματίσουν οι περιφερειακοί φορείς στο πλαίσιο της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 60-62). |
| --- | --- |

V.

Αυτή η ανεπαρκής θεσμική ανάπτυξη, καθώς και η αβεβαιότητα όσον αφορά την υπόδειξη των φορέων που θα αποτελούν στο μέλλον τις αρμόδιες για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχές, μείωσε τον αντίκτυπο των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης (βλέπε σημεία 58-59). Πρόσκομμα για τη θεσμική ανάπτυξη στο περιφερειακό επίπεδο αποτέλεσαν οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σε ορισμένες χώρες όσον αφορά τη συγκρότηση των σχετικών περιφερειακών φορέων καθώς και μεταβολές στο ρόλο που προβλέπεται να διαδραματίσουν οι περιφερειακοί φορείς στο πλαίσιο της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 60-62).

Γενικό συμπέρασμα

| VI. | Μολονότι πρέπει να σχολιαστεί θετικά το γεγονός ότι η Επιτροπή άρχισε ήδη από το 1998 να χρησιμοποιεί το πρόγραμμα Phare προκειμένου να συνδράμει τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, κατά το χρόνο της προσχώρησης, η επίδραση που άσκησε το πρόγραμμα Phare σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ ήταν πιο περιορισμένη από ό,τι είχε σχεδιαστεί στα έγγραφα της Επιτροπής που αφορούσαν τις πολιτικές της, ιδίως στην επισκόπηση Phare για το 2000 (βλέπε σημείο 67). Αυτό οφειλόταν, εν μέρει, στην έλλειψη πείρας και στην ανεπαρκή θεσμική ανάπτυξη των σχετικών αρμόδιων αρχών στις υποψήφιες χώρες. Οι ελλείψεις αυτές δεν ήταν δυνατόν να καλυφθούν πλήρως εντός του διαθέσιμου χρόνου. |
| --- | --- |

VI.

Μολονότι πρέπει να σχολιαστεί θετικά το γεγονός ότι η Επιτροπή άρχισε ήδη από το 1998 να χρησιμοποιεί το πρόγραμμα Phare προκειμένου να συνδράμει τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, κατά το χρόνο της προσχώρησης, η επίδραση που άσκησε το πρόγραμμα Phare σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ ήταν πιο περιορισμένη από ό,τι είχε σχεδιαστεί στα έγγραφα της Επιτροπής που αφορούσαν τις πολιτικές της, ιδίως στην επισκόπηση Phare για το 2000 (βλέπε σημείο 67). Αυτό οφειλόταν, εν μέρει, στην έλλειψη πείρας και στην ανεπαρκή θεσμική ανάπτυξη των σχετικών αρμόδιων αρχών στις υποψήφιες χώρες. Οι ελλείψεις αυτές δεν ήταν δυνατόν να καλυφθούν πλήρως εντός του διαθέσιμου χρόνου.

Συστάσεις

| VII. | Είναι ιδιαίτερα αναγκαία η παροχή μεγαλύτερης στήριξης στο πλαίσιο της θεσμικής ανάπτυξης στους τομείς της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση (βλέπε σημείο 68). Πρέπει να διατεθούν σημαντικοί πόροι στον κατασταλτικό έλεγχο των πράξεων των διαρθρωτικών ταμείων στα κράτη μέλη (βλέπε σημείο 69). Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή σαφής στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας θα επισημαίνονται τα διάφορα μέτρα που απομένουν να ληφθούν για την προετοιμασία των σημερινών και των μελλοντικών υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 70). Η Επιτροπή πρέπει να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες ώστε το πρόγραμμα Phare να προσεγγίσει εκείνο των διαρθρωτικών ταμείων, προσδίδοντας στις αρχές που θα είναι μελλοντικά αρμόδιες για τη διαχείριση το καθεστώς των αρμόδιων για την υλοποίηση του Phare φορέων και παρέχοντάς τους την αναγκαία υποστήριξη ώστε να καθίστανται ικανές να εφαρμόζουν το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο συστήματος κατασταλτικού ελέγχου, καθιερώνοντας τον πολυετή προγραμματισμό βάσει των εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων (βλέπε σημείο 71). |
| --- | --- |

VII.

Είναι ιδιαίτερα αναγκαία η παροχή μεγαλύτερης στήριξης στο πλαίσιο της θεσμικής ανάπτυξης στους τομείς της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση (βλέπε σημείο 68). Πρέπει να διατεθούν σημαντικοί πόροι στον κατασταλτικό έλεγχο των πράξεων των διαρθρωτικών ταμείων στα κράτη μέλη (βλέπε σημείο 69). Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή σαφής στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας θα επισημαίνονται τα διάφορα μέτρα που απομένουν να ληφθούν για την προετοιμασία των σημερινών και των μελλοντικών υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 70). Η Επιτροπή πρέπει να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες ώστε το πρόγραμμα Phare να προσεγγίσει εκείνο των διαρθρωτικών ταμείων, προσδίδοντας στις αρχές που θα είναι μελλοντικά αρμόδιες για τη διαχείριση το καθεστώς των αρμόδιων για την υλοποίηση του Phare φορέων και παρέχοντάς τους την αναγκαία υποστήριξη ώστε να καθίστανται ικανές να εφαρμόζουν το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο συστήματος κατασταλτικού ελέγχου, καθιερώνοντας τον πολυετή προγραμματισμό βάσει των εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων (βλέπε σημείο 71).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Υποστήριξη που παρέχει το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων

| 1. | Ένα βασικό ζήτημα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της διεύρυνσης του 2004 είναι η μεγάλη ανισότητα στο μέσο εισόδημα μεταξύ των σημερινών κρατών μελών και των νέων από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (1). Ενώ το 22 % του πληθυσμού της σημερινής Ένωσης ζει σε περιφέρειες με κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν χαμηλότερο του 75 % του τρέχοντος μέσου όρου, μετά τη διεύρυνση το 93 % του πληθυσμού των προαναφερθέντων νέων κρατών μελών θα ζει σε περιφέρειες με κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν χαμηλότερο του 75 % του μέσου όρου της διευρυμένης ΕΕ. Για την κάλυψη αυτών των ανισοτήτων, σχεδόν όλες οι περιφέρειες των εν λόγω νέων κρατών μελών θα είναι επιλέξιμες για ενίσχυση ως περιφέρειες του «στόχου 1» (2) από τα τρία κύρια διαρθρωτικά ταμεία: το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ — τμήμα Προσανατολισμού) (3). Επιπλέον, όλες οι σχετικές χώρες θα είναι επιλέξιμες για το Ταμείο Συνοχής (4). |
| --- | --- |

1.

Ένα βασικό ζήτημα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της διεύρυνσης του 2004 είναι η μεγάλη ανισότητα στο μέσο εισόδημα μεταξύ των σημερινών κρατών μελών και των νέων από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (1). Ενώ το 22 % του πληθυσμού της σημερινής Ένωσης ζει σε περιφέρειες με κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν χαμηλότερο του 75 % του τρέχοντος μέσου όρου, μετά τη διεύρυνση το 93 % του πληθυσμού των προαναφερθέντων νέων κρατών μελών θα ζει σε περιφέρειες με κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν χαμηλότερο του 75 % του μέσου όρου της διευρυμένης ΕΕ. Για την κάλυψη αυτών των ανισοτήτων, σχεδόν όλες οι περιφέρειες των εν λόγω νέων κρατών μελών θα είναι επιλέξιμες για ενίσχυση ως περιφέρειες του «στόχου 1» (2) από τα τρία κύρια διαρθρωτικά ταμεία: το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ — τμήμα Προσανατολισμού) (3). Επιπλέον, όλες οι σχετικές χώρες θα είναι επιλέξιμες για το Ταμείο Συνοχής (4).

| 2. | Για την περίοδο 2004-2006, στις χώρες αυτές διατέθηκαν ενισχύσεις ύψους 13 178 εκατομμυρίων ευρώ περίπου στο πλαίσιο του στόχου 1 των διαρθρωτικών ταμείων, καθώς και 7 523 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής. Ωστόσο, τα νέα κράτη μέλη, προκειμένου να επωφελούνται δεόντως από τη χρηματοδότηση αυτή, οφείλουν να είναι σε θέση να καθορίζουν, να προετοιμάζουν και να υλοποιούν προγράμματα και σχέδια προτεραιότητας εντός των οριζόμενων χρονικών πλαισίων. |
| --- | --- |

2.

Για την περίοδο 2004-2006, στις χώρες αυτές διατέθηκαν ενισχύσεις ύψους 13 178 εκατομμυρίων ευρώ περίπου στο πλαίσιο του στόχου 1 των διαρθρωτικών ταμείων, καθώς και 7 523 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής. Ωστόσο, τα νέα κράτη μέλη, προκειμένου να επωφελούνται δεόντως από τη χρηματοδότηση αυτή, οφείλουν να είναι σε θέση να καθορίζουν, να προετοιμάζουν και να υλοποιούν προγράμματα και σχέδια προτεραιότητας εντός των οριζόμενων χρονικών πλαισίων.

| 3. | Τον Μάρτιο του 1997, η Επιτροπή πρότεινε τον επαναπροσανατολισμό του προγράμματος Phare, προκειμένου αυτό να επικεντρωθεί πλήρως στην προετοιμασία της προσχώρησης των υποψήφιων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (5)
   (6). Έκτοτε ο προϋπολογισμός του Phare (ανερχόμενος ετησίως σε 1 500 εκατομμύρια ευρώ περίπου) θα διετίθετο, κατά κανόνα, για τη θεσμική ανάπτυξη (30 %) και για την υποστήριξη των επενδύσεων (70 %). Όσον αφορά τη θεσμική ανάπτυξη, στους συγκεκριμένους τομείς στους οποίους η Επιτροπή ζητούσε να επικεντρωθεί η χρηματοδότηση, συγκαταλεγόταν η περιφερειακή ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε ότι «είναι αναγκαίο να καθιερωθούν, το συντομότερο δυνατό, οι στόχοι και οι διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι χώρες αυτές θα είναι σε θέση, σε εύθετο χρόνο, να εφαρμόζουν τους κανόνες των διαρθρωτικών ταμείων και να χειριστούν τις πρώτες πληρωμές που θα προέλθουν από αυτά» (7). |
| --- | --- |

3.

Τον Μάρτιο του 1997, η Επιτροπή πρότεινε τον επαναπροσανατολισμό του προγράμματος Phare, προκειμένου αυτό να επικεντρωθεί πλήρως στην προετοιμασία της προσχώρησης των υποψήφιων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (5)
   (6). Έκτοτε ο προϋπολογισμός του Phare (ανερχόμενος ετησίως σε 1 500 εκατομμύρια ευρώ περίπου) θα διετίθετο, κατά κανόνα, για τη θεσμική ανάπτυξη (30 %) και για την υποστήριξη των επενδύσεων (70 %). Όσον αφορά τη θεσμική ανάπτυξη, στους συγκεκριμένους τομείς στους οποίους η Επιτροπή ζητούσε να επικεντρωθεί η χρηματοδότηση, συγκαταλεγόταν η περιφερειακή ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε ότι «είναι αναγκαίο να καθιερωθούν, το συντομότερο δυνατό, οι στόχοι και οι διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι χώρες αυτές θα είναι σε θέση, σε εύθετο χρόνο, να εφαρμόζουν τους κανόνες των διαρθρωτικών ταμείων και να χειριστούν τις πρώτες πληρωμές που θα προέλθουν από αυτά» (7).

| 4. | Κατά συνέπεια, ένα «ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών στον τομέα της διαρθρωτικής πολιτικής της ΕΕ (ΕΠΠ)», το οποίο κάλυπτε κάθε υποψήφια χώρα, χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα Phare για το 1998, συνολικού ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ. Το πρόγραμμα χρηματοδότησε τη θεσμική ανάπτυξη καθώς και μικρά πειραματικά σχέδια επενδύσεων, του είδους που χρηματοδοτούν τα διαρθρωτικά ταμεία, προκειμένου να αρχίσει να παρέχεται στις υποψήφιες χώρες επιχειρησιακή πείρα αναφορικά με τις διαδικασίες του στόχου 1. |
| --- | --- |

4.

Κατά συνέπεια, ένα «ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών στον τομέα της διαρθρωτικής πολιτικής της ΕΕ (ΕΠΠ)», το οποίο κάλυπτε κάθε υποψήφια χώρα, χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα Phare για το 1998, συνολικού ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ. Το πρόγραμμα χρηματοδότησε τη θεσμική ανάπτυξη καθώς και μικρά πειραματικά σχέδια επενδύσεων, του είδους που χρηματοδοτούν τα διαρθρωτικά ταμεία, προκειμένου να αρχίσει να παρέχεται στις υποψήφιες χώρες επιχειρησιακή πείρα αναφορικά με τις διαδικασίες του στόχου 1.

| 5. | Ο επείγων χαρακτήρας της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων τονίστηκε από το δημοσιονομικό πλαίσιο του Βερολίνου, του Μαρτίου 1999, που προέβλεπε αυτή τη δυνατότητα για έξι νέες χώρες (Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβενία και Κύπρος) οι οποίες θα προσχωρούσαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη το 2002 (8). |
| --- | --- |

5.

Ο επείγων χαρακτήρας της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων τονίστηκε από το δημοσιονομικό πλαίσιο του Βερολίνου, του Μαρτίου 1999, που προέβλεπε αυτή τη δυνατότητα για έξι νέες χώρες (Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβενία και Κύπρος) οι οποίες θα προσχωρούσαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη το 2002 (8).

| 6. | Το 2000 δημιουργήθηκαν δύο νέα προενταξιακά μέσα. Το ISPA (9) (με ετήσιο προϋπολογισμό 1 000 εκατομμύρια ευρώ) είχε στόχους και διαδικασίες παρόμοιους με εκείνους του Ταμείου Συνοχής. Το Sapard (10) (με ετήσιο προϋπολογισμό 500 εκατομμύρια ευρώ) είχε ως στόχο να συμβάλλει στην εφαρμογή του «κοινοτικού κεκτημένου» στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και να επιλύσει συγκεκριμένα και με προτεραιότητα προβλήματα στο πλαίσιο της βιώσιμης προσαρμογής του γεωργικού τομέα και των αγροτικών περιοχών και, σύμφωνα με τον κανονισμό που διέπει το Sapard, εφαρμόστηκε με ορισμένες ομοιότητες όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία και το ΕΓΤΠΕ (βλέπε σημείο 17). Μολονότι το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ ήταν, αντίστοιχα, μεγέθους τριπλάσιου και διπλάσιου σε σύγκριση με το διαρθρωτικό ταμείο ΕΓΤΠΕ (11), δεν δημιουργήθηκαν νέα μέσα σε συνάρτηση με τα δύο αυτά διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

6.

Το 2000 δημιουργήθηκαν δύο νέα προενταξιακά μέσα. Το ISPA (9) (με ετήσιο προϋπολογισμό 1 000 εκατομμύρια ευρώ) είχε στόχους και διαδικασίες παρόμοιους με εκείνους του Ταμείου Συνοχής. Το Sapard (10) (με ετήσιο προϋπολογισμό 500 εκατομμύρια ευρώ) είχε ως στόχο να συμβάλλει στην εφαρμογή του «κοινοτικού κεκτημένου» στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και να επιλύσει συγκεκριμένα και με προτεραιότητα προβλήματα στο πλαίσιο της βιώσιμης προσαρμογής του γεωργικού τομέα και των αγροτικών περιοχών και, σύμφωνα με τον κανονισμό που διέπει το Sapard, εφαρμόστηκε με ορισμένες ομοιότητες όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία και το ΕΓΤΠΕ (βλέπε σημείο 17). Μολονότι το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ ήταν, αντίστοιχα, μεγέθους τριπλάσιου και διπλάσιου σε σύγκριση με το διαρθρωτικό ταμείο ΕΓΤΠΕ (11), δεν δημιουργήθηκαν νέα μέσα σε συνάρτηση με τα δύο αυτά διαρθρωτικά ταμεία.

| 7. | Αντ' αυτού, οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες του Phare για την περίοδο 2000-2006 προέβλεπαν τη δημιουργία, σε κάθε χώρα, προγραμμάτων επενδύσεων οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (ΟΚΣ) τα οποία θα χρηματοδοτούνταν από το Phare (12). Τα προγράμματα ΟΚΣ θα εφαρμόζονταν με τη βοήθεια μέτρων ανάλογων αυτών που χρηματοδοτούνταν από τα δύο προαναφερθέντα διαρθρωτικά ταμεία, στους τομείς των επενδύσεων στον παραγωγικό τομέα, της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων και των υποδομών που σχετίζονται με τον επιχειρησιακό τομέα. Τα εν λόγω προγράμματα θα συνιστούσαν έναν από τους δύο τομείς που θα χρηματοδοτούνταν από το 70 % των πόρων του Phare που θα διετίθεντο για επενδύσεις (13). Στις κατευθυντήριες οδηγίες αναφερόταν επίσης ότι οι δραστηριότητες θεσμικής ανάπτυξης στο πλαίσιο του Phare (το υπόλοιπο 30 % των κεφαλαίων του Phare) θα αντικατόπτριζαν όλως ιδιαιτέρως τη σημασία αυτών των προγραμμάτων ΟΚΣ, δεδομένου ότι θα είχαν ως στόχο την άρση των αδυναμιών των διοικητικών αρχών που είναι αρμόδιες στον τομέα αυτό σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (14). |
| --- | --- |

7.

Αντ' αυτού, οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες του Phare για την περίοδο 2000-2006 προέβλεπαν τη δημιουργία, σε κάθε χώρα, προγραμμάτων επενδύσεων οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (ΟΚΣ) τα οποία θα χρηματοδοτούνταν από το Phare (12). Τα προγράμματα ΟΚΣ θα εφαρμόζονταν με τη βοήθεια μέτρων ανάλογων αυτών που χρηματοδοτούνταν από τα δύο προαναφερθέντα διαρθρωτικά ταμεία, στους τομείς των επενδύσεων στον παραγωγικό τομέα, της ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων και των υποδομών που σχετίζονται με τον επιχειρησιακό τομέα. Τα εν λόγω προγράμματα θα συνιστούσαν έναν από τους δύο τομείς που θα χρηματοδοτούνταν από το 70 % των πόρων του Phare που θα διετίθεντο για επενδύσεις (13). Στις κατευθυντήριες οδηγίες αναφερόταν επίσης ότι οι δραστηριότητες θεσμικής ανάπτυξης στο πλαίσιο του Phare (το υπόλοιπο 30 % των κεφαλαίων του Phare) θα αντικατόπτριζαν όλως ιδιαιτέρως τη σημασία αυτών των προγραμμάτων ΟΚΣ, δεδομένου ότι θα είχαν ως στόχο την άρση των αδυναμιών των διοικητικών αρχών που είναι αρμόδιες στον τομέα αυτό σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (14).

| 8. | Πέρα από αυτές τις κατευθυντήριες οδηγίες, τον Οκτώβριο του 2000 δημοσιεύθηκε επισκόπηση του προγράμματος Phare εκ μέρους της Επιτροπής με τίτλο «Επισκόπηση του Phare για το 2000: Ενισχύοντας τις προετοιμασίες για την προσχώρηση» (15). Η επισκόπηση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι αυτό που αποκαλούσε «Μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία» αποτελούσε τη μία από τις δύο προκλήσεις σχετικά με το Phare που η Επιτροπή όφειλε να αντιμετωπίσει κατά την περίοδο 2000-2006. Η επισκόπηση έθεσε δύο στόχους για το Phare στον τομέα αυτό:






  α) | «να προλειανθεί το έδαφος για την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων στις υποψήφιες χώρες με την καθιέρωση των αναγκαίων διοικητικών και δημοσιονομικών δομών» και |
| --- | --- | --- |

8.

Πέρα από αυτές τις κατευθυντήριες οδηγίες, τον Οκτώβριο του 2000 δημοσιεύθηκε επισκόπηση του προγράμματος Phare εκ μέρους της Επιτροπής με τίτλο «Επισκόπηση του Phare για το 2000: Ενισχύοντας τις προετοιμασίες για την προσχώρηση» (15). Η επισκόπηση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι αυτό που αποκαλούσε «Μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία» αποτελούσε τη μία από τις δύο προκλήσεις σχετικά με το Phare που η Επιτροπή όφειλε να αντιμετωπίσει κατά την περίοδο 2000-2006. Η επισκόπηση έθεσε δύο στόχους για το Phare στον τομέα αυτό:

α)

«να προλειανθεί το έδαφος για την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων στις υποψήφιες χώρες με την καθιέρωση των αναγκαίων διοικητικών και δημοσιονομικών δομών» και

| β) | «να δοθεί η δυνατότητα στις χώρες αυτές να επωφεληθούν από μιας πρώτης γενιάς ολοκληρωμένα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης του είδους που προβλέπει ο στόχος 1 (των διαρθρωτικών ταμείων), τα οποία θα συμβάλουν στην οικονομική και κοινωνική συνοχή τους». |
| --- | --- |

β)

«να δοθεί η δυνατότητα στις χώρες αυτές να επωφεληθούν από μιας πρώτης γενιάς ολοκληρωμένα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης του είδους που προβλέπει ο στόχος 1 (των διαρθρωτικών ταμείων), τα οποία θα συμβάλουν στην οικονομική και κοινωνική συνοχή τους».

| 9. | Στην επισκόπηση τονιζόταν η σημασία της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία: «Το Phare όχι μόνο μπορεί να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να αντιμετωπίσουν τις ευρείες αναπτυξιακές ανισότητες που υπάρχουν μεταξύ αυτών και των σημερινών κρατών μελών, αλλά πρέπει επίσης να συμβάλει στην εξοικείωσή τους με τις δομές και τις διαδικασίες που αυτές θα χρειαστούν, εάν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τα διαρθρωτικά ταμεία επαρκώς και αποτελεσματικώς αμέσως μετά την προσχώρησή τους». Πράγματι, λαμβανομένου υπόψη του εξαιρετικά περιορισμένου αντίκτυπου, ως προς τη συνοχή, που θα μπορούσαν να ελπίζουν ότι θα επιτύχουν τα προγράμματα ΟΚΣ στο πλαίσιο του Phare σε σύγκριση με τα διαρθρωτικά ταμεία, δεδομένων των κατά πολύ μικρότερων προϋπολογισμών που διαθέτουν, οι εσωτερικές κατευθυντήριες οδηγίες προγραμματισμού που εξέδωσε η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης το 2000 σχετικά με την κατάρτιση των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2001 ανέφεραν ότι: «πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο επιδιωκόμενος αντίκτυπος από την άποψη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής είναι η υποστήριξη της προετοιμασίας των δομών και των στρατηγικών που χρειάζονται για την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. Ο αντίκτυπος που μπορούμε να αναμένουμε όσον αφορά τη μείωση των γενικών αναπτυξιακών ανισοτήτων δεν είναι παρά περιορισμένος». |
| --- | --- |

9.

Στην επισκόπηση τονιζόταν η σημασία της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία: «Το Phare όχι μόνο μπορεί να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να αντιμετωπίσουν τις ευρείες αναπτυξιακές ανισότητες που υπάρχουν μεταξύ αυτών και των σημερινών κρατών μελών, αλλά πρέπει επίσης να συμβάλει στην εξοικείωσή τους με τις δομές και τις διαδικασίες που αυτές θα χρειαστούν, εάν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τα διαρθρωτικά ταμεία επαρκώς και αποτελεσματικώς αμέσως μετά την προσχώρησή τους». Πράγματι, λαμβανομένου υπόψη του εξαιρετικά περιορισμένου αντίκτυπου, ως προς τη συνοχή, που θα μπορούσαν να ελπίζουν ότι θα επιτύχουν τα προγράμματα ΟΚΣ στο πλαίσιο του Phare σε σύγκριση με τα διαρθρωτικά ταμεία, δεδομένων των κατά πολύ μικρότερων προϋπολογισμών που διαθέτουν, οι εσωτερικές κατευθυντήριες οδηγίες προγραμματισμού που εξέδωσε η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης το 2000 σχετικά με την κατάρτιση των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2001 ανέφεραν ότι: «πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο επιδιωκόμενος αντίκτυπος από την άποψη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής είναι η υποστήριξη της προετοιμασίας των δομών και των στρατηγικών που χρειάζονται για την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. Ο αντίκτυπος που μπορούμε να αναμένουμε όσον αφορά τη μείωση των γενικών αναπτυξιακών ανισοτήτων δεν είναι παρά περιορισμένος».

| 10. | Οι κυριότερες εξελίξεις που προέβλεπε η επισκόπηση σχετικά με το στόχο «μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία» ήταν οι ακόλουθοι:






  α) | βαθμιαία ενίσχυση της μεθοδολογίας και των διαδικασιών των διαρθρωτικών ταμείων στο πλαίσιο της υποστήριξης ΟΚΣ που παρέχεται σχετικά με το Phare· |
| --- | --- | --- |

10.

Οι κυριότερες εξελίξεις που προέβλεπε η επισκόπηση σχετικά με το στόχο «μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία» ήταν οι ακόλουθοι:

α)

βαθμιαία ενίσχυση της μεθοδολογίας και των διαδικασιών των διαρθρωτικών ταμείων στο πλαίσιο της υποστήριξης ΟΚΣ που παρέχεται σχετικά με το Phare·

| β) | μετάβαση από τα εθνικά προγράμματα Phare στον πολυετή προγραμματισμό, κατά τρόπο διαφοροποιημένο για όλες τις μορφές στήριξης, συμπεριλαμβανομένης της θεσμικής ανάπτυξης· |
| --- | --- |

β)

μετάβαση από τα εθνικά προγράμματα Phare στον πολυετή προγραμματισμό, κατά τρόπο διαφοροποιημένο για όλες τις μορφές στήριξης, συμπεριλαμβανομένης της θεσμικής ανάπτυξης·

| γ) | επέκταση της αποκέντρωσης, προκειμένου οι χώρες που υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης να εξοικειωθούν με τις αρχές του επιμερισμού της ευθύνης, στις οποίες βασίζεται η εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων· |
| --- | --- |

γ)

επέκταση της αποκέντρωσης, προκειμένου οι χώρες που υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης να εξοικειωθούν με τις αρχές του επιμερισμού της ευθύνης, στις οποίες βασίζεται η εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων·

| δ) | ενίσχυση της υποστήριξης που παρέχεται, παράλληλα με τις προσπάθειες των ιδίων των υποψήφιων χωρών, στις αρμόδιες για την εφαρμογή αρχές, (αρμόδιες για τη διαχείριση αρχές κατά την έννοια του άρθρου 34 του κανονισμού που διέπει τα διαρθρωτικά ταμεία) που έγιναν δεκτές από τις υποψήφιες χώρες και την Επιτροπή, με πλήρη συμμόρφωση προς το δημοσιονομικό κανονισμό. |
| --- | --- |

δ)

ενίσχυση της υποστήριξης που παρέχεται, παράλληλα με τις προσπάθειες των ιδίων των υποψήφιων χωρών, στις αρμόδιες για την εφαρμογή αρχές, (αρμόδιες για τη διαχείριση αρχές κατά την έννοια του άρθρου 34 του κανονισμού που διέπει τα διαρθρωτικά ταμεία) που έγιναν δεκτές από τις υποψήφιες χώρες και την Επιτροπή, με πλήρη συμμόρφωση προς το δημοσιονομικό κανονισμό.

Στόχο αποτελούσε η διάθεση του 35 % περίπου των εθνικών προγραμμάτων των χωρών σε επενδύσεις υποστήριξης σχετικά με την ΟΚΣ.

Ο έλεγχος του Συνεδρίου

| 11. | Σκοπός του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Για το σκοπό αυτό, το Συνέδριο:






  α) | εξέτασε το βαθμό στον οποίο η συνολική στρατηγική που ακολουθούσε η Επιτροπή παρείχε αποτελεσματική βάση για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 15-28)· |
| --- | --- | --- |

11.

Σκοπός του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος Phare στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Για το σκοπό αυτό, το Συνέδριο:

α)

εξέτασε το βαθμό στον οποίο η συνολική στρατηγική που ακολουθούσε η Επιτροπή παρείχε αποτελεσματική βάση για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 15-28)·

| β) | εξέτασε το βαθμό στον οποίο το Phare καθιστούσε δυνατή την επαρκή προετοιμασία για τις δομές και τις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 29-36)· |
| --- | --- |

β)

εξέτασε το βαθμό στον οποίο το Phare καθιστούσε δυνατή την επαρκή προετοιμασία για τις δομές και τις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 29-36)·

| γ) | εξέτασε κατά πόσο οι πόροι του Phare διατέθηκαν σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για το σκοπό αυτό, καθώς και σε ποιο βαθμό η χρηματοδότηση αυτή είχε εκτελεστεί κατά τρόπο αποτελεσματικό (βλέπε σημεία 37-55)· |
| --- | --- |

γ)

εξέτασε κατά πόσο οι πόροι του Phare διατέθηκαν σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για το σκοπό αυτό, καθώς και σε ποιο βαθμό η χρηματοδότηση αυτή είχε εκτελεστεί κατά τρόπο αποτελεσματικό (βλέπε σημεία 37-55)·

| δ) | εξέτασε την αποτελεσματικότητα των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης σχετικά με την επίτευξη του στόχου της προετοιμασίας των δικαιούχων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 56-62). |
| --- | --- |

δ)

εξέτασε την αποτελεσματικότητα των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης σχετικά με την επίτευξη του στόχου της προετοιμασίας των δικαιούχων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 56-62).

| 12. | Το Συνέδριο επέλεξε να διενεργήσει αυτό τον έλεγχο λόγω της αυξανόμενης σημασίας που αποδίδει η Επιτροπή, από το 1997 και εξής, στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων καθώς και εξαιτίας των σημαντικών πόρων που αναμενόταν να διατεθούν από το πρόγραμμα Phare από το 2000 και μετά για την επίτευξη αυτού του στόχου σε σχέση με το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ (16). Στο πλαίσιο του ελέγχου δεν εκτιμήθηκε η νομιμότητα και κανονικότητα των σχετικών δαπανών. Επίσης, δεν αξιολογήθηκε η ικανότητα των υποψήφιων χωρών να διαχειρίζονται τα διαρθρωτικά ταμεία, δεδομένου ότι αυτό αποτελεί αρμοδιότητα της ίδιας της Επιτροπής, η οποία το πράττει μέσω των ετήσιων εκθέσεών της σχετικά με τη συνολική ετοιμότητα προς ένταξη των υποψήφιων χωρών (17). Στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου εξετάζεται περισσότερο το πρόγραμμα Phare, προκειμένου να αξιολογηθεί πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιήθηκαν οι σχετικοί πόροι για την υποστήριξη των υποψήφιων χωρών κατά την προετοιμασία τους σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

12.

Το Συνέδριο επέλεξε να διενεργήσει αυτό τον έλεγχο λόγω της αυξανόμενης σημασίας που αποδίδει η Επιτροπή, από το 1997 και εξής, στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων καθώς και εξαιτίας των σημαντικών πόρων που αναμενόταν να διατεθούν από το πρόγραμμα Phare από το 2000 και μετά για την επίτευξη αυτού του στόχου σε σχέση με το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ (16). Στο πλαίσιο του ελέγχου δεν εκτιμήθηκε η νομιμότητα και κανονικότητα των σχετικών δαπανών. Επίσης, δεν αξιολογήθηκε η ικανότητα των υποψήφιων χωρών να διαχειρίζονται τα διαρθρωτικά ταμεία, δεδομένου ότι αυτό αποτελεί αρμοδιότητα της ίδιας της Επιτροπής, η οποία το πράττει μέσω των ετήσιων εκθέσεών της σχετικά με τη συνολική ετοιμότητα προς ένταξη των υποψήφιων χωρών (17). Στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου εξετάζεται περισσότερο το πρόγραμμα Phare, προκειμένου να αξιολογηθεί πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιήθηκαν οι σχετικοί πόροι για την υποστήριξη των υποψήφιων χωρών κατά την προετοιμασία τους σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων.

| 13. | Ο έλεγχος κάλυψε τον προγραμματισμό και την εκτέλεση των αναλήψεων υποχρεώσεων κατά την περίοδο 1998-2002. Δεν κάλυψε υποχρεώσεις που είχαν αναληφθεί το 2003, οι οποίες δεν θα ασκούσαν παρά μόνο περιορισμένη επίδραση πριν από την 1η Μαΐου 2004, δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για την εκτέλεση των αναλήψεων υποχρεώσεων. Επικεντρώθηκε στα δύο κύρια μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, το ΕΠΠ του 1998 και τα προγράμματα ΟΚΣ, που άρχισαν να εφαρμόζονται το 2000. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για κάθε χώρα που αφορούν τα προαναφερθέντα προγράμματα παρουσιάζονται στον πίνακα 1
   (18). Το 2002 πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι σε επτά υποψήφιες χώρες (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Λεττονία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία). Επιπλέον, τα ανώτατα όργανα ελέγχου της Λιθουανίας και της Σλοβενίας διενήργησαν στις χώρες τους έλεγχο επ’ αυτού του θέματος σε συνεργασία με το Συνέδριο και εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία του. Τα ευρήματα των εν λόγω δύο ελέγχων ελήφθησαν υπόψη κατά την κατάρτιση της ειδικής έκθεσης του Συνεδρίου. |
| --- | --- |

13.

Ο έλεγχος κάλυψε τον προγραμματισμό και την εκτέλεση των αναλήψεων υποχρεώσεων κατά την περίοδο 1998-2002. Δεν κάλυψε υποχρεώσεις που είχαν αναληφθεί το 2003, οι οποίες δεν θα ασκούσαν παρά μόνο περιορισμένη επίδραση πριν από την 1η Μαΐου 2004, δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για την εκτέλεση των αναλήψεων υποχρεώσεων. Επικεντρώθηκε στα δύο κύρια μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, το ΕΠΠ του 1998 και τα προγράμματα ΟΚΣ, που άρχισαν να εφαρμόζονται το 2000. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για κάθε χώρα που αφορούν τα προαναφερθέντα προγράμματα παρουσιάζονται στον πίνακα 1
   (18). Το 2002 πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι σε επτά υποψήφιες χώρες (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Λεττονία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία). Επιπλέον, τα ανώτατα όργανα ελέγχου της Λιθουανίας και της Σλοβενίας διενήργησαν στις χώρες τους έλεγχο επ’ αυτού του θέματος σε συνεργασία με το Συνέδριο και εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία του. Τα ευρήματα των εν λόγω δύο ελέγχων ελήφθησαν υπόψη κατά την κατάρτιση της ειδικής έκθεσης του Συνεδρίου.

Πίνακας 1

Αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο του ειδικού προπαρασκευαστικού προγράμματος και του προγράμματος οικονομικής και κοινωνικής συνοχής

| (εκατομμύρια ευρώ) |
| --- |
| Χώρες | ΕΠΠ 1998 | ΟΚΣ 2000 | ΟΚΣ 2001 | ΟΚΣ 2002 | Σύνολο |
| Τσεχική Δημοκρατία | 7,0 | 17,5 | 13,6 | 6,3 | 44,4 |
| Εσθονία | 3,0 | 10,1 | 6,0 | 3,7 | 22,8 |
| Λεττονία | 3,0 | 10,5 | 9,0 | 4,5 | 27,0 |
| Λιθουανία | 3,0 | 14,0 | 15,6 | 1,6 | 34,2 |
| Ουγγαρία | 7,0 | 27,0 | 31,0 | 41,5 | 106,5 |
| Πολωνία | 9,0 | 137,0 | 170,0 | 197,6 | 513,6 |
| Σλοβενία | 3,0 | 5,0 | 3,0 | 5,8 | 16,8 |
| Σλοβακία | 7,0 | 6,3 | 18,4 | 16,5 | 48,2 |
| Βουλγαρία | 7,0 | 15,0 | 37,1 | 14,0 | 73,1 |
| Ρουμανία | 7,0 | 88,0 | 109,0 | 106,6 | 310,6 |
| Σύνολο | 56,0 | 330,4 | 412,7 | 398,1 | 1 197,2 |
| Πηγή:Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. |

(εκατομμύρια ευρώ)

Χώρες

ΕΠΠ 1998

ΟΚΣ 2000

ΟΚΣ 2001

ΟΚΣ 2002

Σύνολο

Τσεχική Δημοκρατία

7,0

17,5

13,6

6,3

44,4

Εσθονία

3,0

10,1

6,0

3,7

22,8

Λεττονία

3,0

10,5

9,0

4,5

27,0

Λιθουανία

3,0

14,0

15,6

1,6

34,2

Ουγγαρία

7,0

27,0

31,0

41,5

106,5

Πολωνία

9,0

137,0

170,0

197,6

513,6

Σλοβενία

3,0

5,0

3,0

5,8

16,8

Σλοβακία

7,0

6,3

18,4

16,5

48,2

Βουλγαρία

7,0

15,0

37,1

14,0

73,1

Ρουμανία

7,0

88,0

109,0

106,6

310,6

Σύνολο

56,0

330,4

412,7

398,1

1 197,2

Πηγή:Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

| 14. | Δεδομένου ότι οι συμβάσεις για τα προγράμματα ΟΚΣ που χρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό του 2000 συνήφθησαν μόλις περί τα τέλη του 2002, μέχρι τότε τα επενδυτικά σχέδια που επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν από το πρόγραμμα ΟΚΣ στην πράξη δεν είχαν σχεδόν κανέναν αντίκτυπο στον τομέα αυτό. Για το λόγο αυτό, ο έλεγχος του Συνεδρίου δεν περιέλαβε τον δεύτερο στόχο των προγραμμάτων ΟΚΣ, ήτοι αυτόν της επίτευξης αντίκτυπου ως προς τη συνοχή (βλέπε σημείο 9). |
| --- | --- |

14.

Δεδομένου ότι οι συμβάσεις για τα προγράμματα ΟΚΣ που χρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό του 2000 συνήφθησαν μόλις περί τα τέλη του 2002, μέχρι τότε τα επενδυτικά σχέδια που επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν από το πρόγραμμα ΟΚΣ στην πράξη δεν είχαν σχεδόν κανέναν αντίκτυπο στον τομέα αυτό. Για το λόγο αυτό, ο έλεγχος του Συνεδρίου δεν περιέλαβε τον δεύτερο στόχο των προγραμμάτων ΟΚΣ, ήτοι αυτόν της επίτευξης αντίκτυπου ως προς τη συνοχή (βλέπε σημείο 9).

ΓΕΝΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ PHARE ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

Η επιλογή του προγράμματος Phare κατέστησε δυσχερέστερη την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ

| 15. | Το πρόγραμμα Phare συνέβαλε με δύο τρόπους στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων:






  α) | χρηματοδοτώντας σχέδια αδελφοποίησης υπηρεσιών, στο πλαίσιο των οποίων εμπειρογνώμονες στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων από τις διοικητικές υπηρεσίες των κρατών μελών εργάζονται στα αντίστοιχα υπουργεία των υποψήφιων χωρών. Χρηματοδοτήθηκε επίσης, σε μικρότερο βαθμό, τεχνική βοήθεια παρεχόμενη από εταιρείες συμβούλων· |
| --- | --- | --- |

15.

Το πρόγραμμα Phare συνέβαλε με δύο τρόπους στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων:

α)

χρηματοδοτώντας σχέδια αδελφοποίησης υπηρεσιών, στο πλαίσιο των οποίων εμπειρογνώμονες στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων από τις διοικητικές υπηρεσίες των κρατών μελών εργάζονται στα αντίστοιχα υπουργεία των υποψήφιων χωρών. Χρηματοδοτήθηκε επίσης, σε μικρότερο βαθμό, τεχνική βοήθεια παρεχόμενη από εταιρείες συμβούλων·

| β) | παρέχοντας στις υποψήφιες χώρες τη δυνατότητα «εκμάθησης στην πράξη», δίνοντάς τους την ευχέρεια να εξοικειωθούν με τις διαδικασίες τις οποίες η Επιτροπή είχε την πρόθεση να εξομοιώσει όλο και περισσότερο με αυτές που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Οι πόροι διοχετεύθηκαν σε επενδύσεις που αποτελούν δοκιμαστική εφαρμογή και προβολή των μέσων και των δομών που θα χρησιμοποιηθούν μετά την προσχώρηση. |
| --- | --- |

β)

παρέχοντας στις υποψήφιες χώρες τη δυνατότητα «εκμάθησης στην πράξη», δίνοντάς τους την ευχέρεια να εξοικειωθούν με τις διαδικασίες τις οποίες η Επιτροπή είχε την πρόθεση να εξομοιώσει όλο και περισσότερο με αυτές που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Οι πόροι διοχετεύθηκαν σε επενδύσεις που αποτελούν δοκιμαστική εφαρμογή και προβολή των μέσων και των δομών που θα χρησιμοποιηθούν μετά την προσχώρηση.

| 16. | Η υποστήριξη της θεσμικής ανάπτυξης για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων μέσω της αδελφοποίησης υπηρεσιών και της τεχνικής βοήθειας αντικατοπτρίζει τον πρωταρχικό ρόλο του προγράμματος Phare από την αρχή της εφαρμογής του, ήτοι την παροχή, μέσω του ανθρώπινου δυναμικού, των ειδικών γνώσεων που είναι αναγκαίες προκειμένου να βοηθηθούν οι χώρες κατά τη μετάβασή τους σε βιώσιμες οικονομίες της αγοράς και την πιθανή προσχώρησή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η χρησιμοποίηση του Phare στο πλαίσιο της προσέγγισης «εκμάθηση στην πράξη» που εφαρμόστηκε για τη θεσμική ανάπτυξη σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, παρουσίασε περισσότερα προβλήματα. Η Επιτροπή επέλεξε να μην προτείνει ούτε νέο μέσο ούτε νέο κανονισμό για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, δεδομένου ότι το πρόγραμμα Phare διέφερε αισθητά από τα διαρθρωτικά ταμεία όσον αφορά τις δομές υλοποίησης, τον προγραμματισμό, τις διαδικασίες, τους μηχανισμούς εφαρμογής και τα συστήματα ελέγχου, να μην μπορεί το εν λόγω πρόγραμμα να χρησιμοποιηθεί τόσο αποτελεσματικά ως μέσο εξοικείωσης των υποψήφιων χωρών με τις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

16.

Η υποστήριξη της θεσμικής ανάπτυξης για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων μέσω της αδελφοποίησης υπηρεσιών και της τεχνικής βοήθειας αντικατοπτρίζει τον πρωταρχικό ρόλο του προγράμματος Phare από την αρχή της εφαρμογής του, ήτοι την παροχή, μέσω του ανθρώπινου δυναμικού, των ειδικών γνώσεων που είναι αναγκαίες προκειμένου να βοηθηθούν οι χώρες κατά τη μετάβασή τους σε βιώσιμες οικονομίες της αγοράς και την πιθανή προσχώρησή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η χρησιμοποίηση του Phare στο πλαίσιο της προσέγγισης «εκμάθηση στην πράξη» που εφαρμόστηκε για τη θεσμική ανάπτυξη σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, παρουσίασε περισσότερα προβλήματα. Η Επιτροπή επέλεξε να μην προτείνει ούτε νέο μέσο ούτε νέο κανονισμό για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, δεδομένου ότι το πρόγραμμα Phare διέφερε αισθητά από τα διαρθρωτικά ταμεία όσον αφορά τις δομές υλοποίησης, τον προγραμματισμό, τις διαδικασίες, τους μηχανισμούς εφαρμογής και τα συστήματα ελέγχου, να μην μπορεί το εν λόγω πρόγραμμα να χρησιμοποιηθεί τόσο αποτελεσματικά ως μέσο εξοικείωσης των υποψήφιων χωρών με τις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων.

| 17. | Η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, ήταν πολύ διαφορετική από εκείνη που εφαρμόστηκε για το Ταμείο Συνοχής και το ΕΓΤΠΕ. Όπως επισημάνθηκε στο σημείο 6, η Επιτροπή καθιέρωσε εντελώς νέα προενταξιακά μέσα όσον αφορά τα εν λόγω ταμεία, το ISPA, υπό τη διαχείριση της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής, και το Sapard, υπό τη διαχείριση της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας. Στόχος του Sapard είναι, κυρίως, η συμβολή στην εφαρμογή του «κοινοτικού κεκτημένου» στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και η προσαρμογή του γεωργικού τομέα και των αγροτικών περιοχών. Ο κανονισμός που διέπει το Sapard προβλέπει τον πολυετή προγραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων και διαδικασίες δημοσιονομικού ελέγχου σχετικά με το ΕΓΤΠΕ. Η διαχείριση του Sapard βασιζόταν, κατ' αρχάς, στον πολυετή προγραμματισμό και, δεύτερον, στην εφαρμογή του μέσω της αποκέντρωσης καθηκόντων υπέρ των δικαιούχων χωρών, η δε Επιτροπή διενεργούσε μόνον κατασταλτικούς ελέγχους. Το Phare συμπλήρωνε αυτά τα νέα μέσα εκπληρώνοντας τον παραδοσιακό ρόλο του ως προς τη θεσμική ανάπτυξη, ήτοι χρηματοδοτώντας εμπειρογνώμονες στον τομέα της αδελφοποίησης υπηρεσιών από κράτη μέλη που έχουν σχέση με το Ταμείο Συνοχής και το ΕΓΤΠΕ. |
| --- | --- |

17.

Η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, ήταν πολύ διαφορετική από εκείνη που εφαρμόστηκε για το Ταμείο Συνοχής και το ΕΓΤΠΕ. Όπως επισημάνθηκε στο σημείο 6, η Επιτροπή καθιέρωσε εντελώς νέα προενταξιακά μέσα όσον αφορά τα εν λόγω ταμεία, το ISPA, υπό τη διαχείριση της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής, και το Sapard, υπό τη διαχείριση της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας. Στόχος του Sapard είναι, κυρίως, η συμβολή στην εφαρμογή του «κοινοτικού κεκτημένου» στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και η προσαρμογή του γεωργικού τομέα και των αγροτικών περιοχών. Ο κανονισμός που διέπει το Sapard προβλέπει τον πολυετή προγραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων και διαδικασίες δημοσιονομικού ελέγχου σχετικά με το ΕΓΤΠΕ. Η διαχείριση του Sapard βασιζόταν, κατ' αρχάς, στον πολυετή προγραμματισμό και, δεύτερον, στην εφαρμογή του μέσω της αποκέντρωσης καθηκόντων υπέρ των δικαιούχων χωρών, η δε Επιτροπή διενεργούσε μόνον κατασταλτικούς ελέγχους. Το Phare συμπλήρωνε αυτά τα νέα μέσα εκπληρώνοντας τον παραδοσιακό ρόλο του ως προς τη θεσμική ανάπτυξη, ήτοι χρηματοδοτώντας εμπειρογνώμονες στον τομέα της αδελφοποίησης υπηρεσιών από κράτη μέλη που έχουν σχέση με το Ταμείο Συνοχής και το ΕΓΤΠΕ.

Ο σχεδιασμός των προγραμμάτων ΟΚΣ στο πλαίσιο του Phare διέφερε από τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε για το στόχο 1 των διαρθρωτικών ταμείων

| 18. | Δεδομένου ότι το Phare ήταν το μέσο που είχε επιλεγεί για τη χρηματοδότηση, στις υποψήφιες χώρες, προγραμμάτων που προσομοίαζαν σε αυτά του στόχου 1, υπεύθυνη για τα προγράμματα αυτά, καθώς και για τα συναφή σχέδια θεσμικής ανάπτυξης, ήταν η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης, η οποία διαχειρίζεται το πρόγραμμα Phare στο σύνολό του. Και αυτό παρά το γεγονός ότι ειδικότητα στο ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ είχαν, κατά κύριο λόγο, η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και η Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης. Κατά συνέπεια, προκειμένου το Phare να είναι αποτελεσματικό στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, ήταν αναγκαίο η Επιτροπή να εξασφαλίσει το συντονισμό, σε υψηλό βαθμό, μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Διεύρυνσης και των άλλων δύο γενικών διευθύνσεων. Εντούτοις, μολονότι αρχικά υπήρχε καλή συνεργασία μεταξύ τους για την κατάρτιση του ΕΠΠ, η μέθοδος που υιοθετήθηκε το 1999 για την προετοιμασία των προγραμμάτων ΟΚΣ που θα χρηματοδοτούνταν το 2000, διέφερε αισθητά από εκείνη που προωθούσε η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής. |
| --- | --- |

18.

Δεδομένου ότι το Phare ήταν το μέσο που είχε επιλεγεί για τη χρηματοδότηση, στις υποψήφιες χώρες, προγραμμάτων που προσομοίαζαν σε αυτά του στόχου 1, υπεύθυνη για τα προγράμματα αυτά, καθώς και για τα συναφή σχέδια θεσμικής ανάπτυξης, ήταν η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης, η οποία διαχειρίζεται το πρόγραμμα Phare στο σύνολό του. Και αυτό παρά το γεγονός ότι ειδικότητα στο ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ είχαν, κατά κύριο λόγο, η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και η Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης. Κατά συνέπεια, προκειμένου το Phare να είναι αποτελεσματικό στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, ήταν αναγκαίο η Επιτροπή να εξασφαλίσει το συντονισμό, σε υψηλό βαθμό, μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Διεύρυνσης και των άλλων δύο γενικών διευθύνσεων. Εντούτοις, μολονότι αρχικά υπήρχε καλή συνεργασία μεταξύ τους για την κατάρτιση του ΕΠΠ, η μέθοδος που υιοθετήθηκε το 1999 για την προετοιμασία των προγραμμάτων ΟΚΣ που θα χρηματοδοτούνταν το 2000, διέφερε αισθητά από εκείνη που προωθούσε η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής.

| 19. | Στο πλαίσιο αυτό, η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης έδωσε έμφαση σε μια «περιφερειακή στρατηγική» για τα διαρθρωτικά ταμεία, επιμένοντας στο να διοχετεύουν όλες οι υποψήφιες χώρες τα σχετικά κεφάλαια σε μικρό αριθμό περιφερειών, μέσω σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης που καταρτίζονται ειδικά για τις εν λόγω περιφέρειες. Με αυτή την επικέντρωση της χρηματοδότησης η γενική διεύθυνση απέβλεπε στην αύξηση του αντίκτυπου των περιορισμένων πόρων που διαθέτει το Phare. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεθόδου αυτής δεν λαμβάνονταν υπόψη δύο βασικές πτυχές των μηχανισμών εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

19.

Στο πλαίσιο αυτό, η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης έδωσε έμφαση σε μια «περιφερειακή στρατηγική» για τα διαρθρωτικά ταμεία, επιμένοντας στο να διοχετεύουν όλες οι υποψήφιες χώρες τα σχετικά κεφάλαια σε μικρό αριθμό περιφερειών, μέσω σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης που καταρτίζονται ειδικά για τις εν λόγω περιφέρειες. Με αυτή την επικέντρωση της χρηματοδότησης η γενική διεύθυνση απέβλεπε στην αύξηση του αντίκτυπου των περιορισμένων πόρων που διαθέτει το Phare. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεθόδου αυτής δεν λαμβάνονταν υπόψη δύο βασικές πτυχές των μηχανισμών εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων.

| 20. | Κατ' αρχάς, δεν λαμβανόταν υπόψη το ειδικό πλαίσιο περιφερειακού προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων (19):






  α) | στις χώρες που αποτελούνται από περισσότερες της μιας περιφέρειες NUTS II, τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να εφαρμόζονται μέσω κοινοτικού πλαισίου στήριξης (20), το οποίο περιλαμβάνει έναν αριθμό τομεακών και περιφερειακών προγραμμάτων, εκ των οποίων τα δεύτερα τελούν υπό τη διαχείριση περιφερειακών φορέων, και· |
| --- | --- | --- |

20.

Κατ' αρχάς, δεν λαμβανόταν υπόψη το ειδικό πλαίσιο περιφερειακού προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων (19):

α)

στις χώρες που αποτελούνται από περισσότερες της μιας περιφέρειες NUTS II, τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να εφαρμόζονται μέσω κοινοτικού πλαισίου στήριξης (20), το οποίο περιλαμβάνει έναν αριθμό τομεακών και περιφερειακών προγραμμάτων, εκ των οποίων τα δεύτερα τελούν υπό τη διαχείριση περιφερειακών φορέων, και·

| β) | στις χώρες όπου όλη η χώρα αντιστοιχεί σε μία περιφέρεια NUTS II, τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να εφαρμόζονται μέσω ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού (ΕΕΠ), του οποίου τη διαχείριση ασκούν εθνικά υπουργεία. Τέσσερις από τις οκτώ χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης των οποίων επίκειται η προσχώρηση, υπάγονται στην κατηγορία αυτή (Εσθονία, Λεττονία, Λιθουανία και Σλοβενία). |
| --- | --- |

β)

στις χώρες όπου όλη η χώρα αντιστοιχεί σε μία περιφέρεια NUTS II, τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να εφαρμόζονται μέσω ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού (ΕΕΠ), του οποίου τη διαχείριση ασκούν εθνικά υπουργεία. Τέσσερις από τις οκτώ χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης των οποίων επίκειται η προσχώρηση, υπάγονται στην κατηγορία αυτή (Εσθονία, Λεττονία, Λιθουανία και Σλοβενία).

| 21. | Η εμμονή σε προγράμματα περιφερειακού ενδιαφέροντος ακόμη και σε μικρότερες χώρες είχε ως συνέπεια περιοχές υποπεριφερειακού επιπέδου να διαχειρίζονται κεφάλαια Phare, μολονότι δεν διέθεταν την ικανότητα να το πράττουν και, εν πάση περιπτώσει, δεν θα τους ζητούνταν να εκτελούν τέτοιου είδους καθήκοντα στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. Για το λόγο αυτό, η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής δήλωσε το 2001: «Υπήρξε αρκετή σύγχυση όσον αφορά το ρόλο των περιφερειών στο πλαίσιο του προγραμματισμού και της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων. Η στρατηγική της “περιφέρειας-στόχου” συνέβαλε στη θεμελιώδη αυτή παρεξήγηση, εισάγοντας μια διαδικασία προγραμματισμού και δημιουργώντας οργανισμούς περιφερειακής ανάπτυξης σε υποπεριφερειακό επίπεδο» (21).

  Για το πρόγραμμα ΟΚΣ για το 2000, η Επιτροπή κάλεσε τη Λεττονία να συγκεντρώσει τα σχετικά κεφάλαια σε μία ή δύο περιφέρειες-στόχους. Κατά συνέπεια, οι εθνικές αρχές αποφάσισαν να τα συγκεντρώσουν σε δύο από τις πέντε περιφέρειες επαρχιακού επιπέδου της χώρας, ήτοι τη Latgale και τη Zemgale. Αυτό δε πραγματοποιήθηκε παρά τις αδυναμίες και των δύο περιφερειών από την άποψη της ικανότητας προγραμματισμού και εφαρμογής. Το 2001, η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας αυτές τις αδυναμίες και συμμεριζόμενη την επείγουσα ανάγκη για βελτίωση των ικανοτήτων της κεντρικής διοίκησης, στράφηκε σε τομεακά προγράμματα, η διαχείριση των οποίων ασκείτο σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

21.

Η εμμονή σε προγράμματα περιφερειακού ενδιαφέροντος ακόμη και σε μικρότερες χώρες είχε ως συνέπεια περιοχές υποπεριφερειακού επιπέδου να διαχειρίζονται κεφάλαια Phare, μολονότι δεν διέθεταν την ικανότητα να το πράττουν και, εν πάση περιπτώσει, δεν θα τους ζητούνταν να εκτελούν τέτοιου είδους καθήκοντα στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. Για το λόγο αυτό, η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής δήλωσε το 2001: «Υπήρξε αρκετή σύγχυση όσον αφορά το ρόλο των περιφερειών στο πλαίσιο του προγραμματισμού και της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων. Η στρατηγική της “περιφέρειας-στόχου” συνέβαλε στη θεμελιώδη αυτή παρεξήγηση, εισάγοντας μια διαδικασία προγραμματισμού και δημιουργώντας οργανισμούς περιφερειακής ανάπτυξης σε υποπεριφερειακό επίπεδο» (21).

Για το πρόγραμμα ΟΚΣ για το 2000, η Επιτροπή κάλεσε τη Λεττονία να συγκεντρώσει τα σχετικά κεφάλαια σε μία ή δύο περιφέρειες-στόχους. Κατά συνέπεια, οι εθνικές αρχές αποφάσισαν να τα συγκεντρώσουν σε δύο από τις πέντε περιφέρειες επαρχιακού επιπέδου της χώρας, ήτοι τη Latgale και τη Zemgale. Αυτό δε πραγματοποιήθηκε παρά τις αδυναμίες και των δύο περιφερειών από την άποψη της ικανότητας προγραμματισμού και εφαρμογής. Το 2001, η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας αυτές τις αδυναμίες και συμμεριζόμενη την επείγουσα ανάγκη για βελτίωση των ικανοτήτων της κεντρικής διοίκησης, στράφηκε σε τομεακά προγράμματα, η διαχείριση των οποίων ασκείτο σε εθνικό επίπεδο.

| 22. | Δεύτερον, τρία από τα τέσσερα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) που εργάστηκαν με τα ΚΠΣ και έλαβαν ενισχύσεις από το Ταμείο Συνοχής, υλοποίησαν τις πιστώσεις που τους διατέθηκαν από τα διαρθρωτικά ταμεία κατά την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999 περισσότερο μέσω τομεακών επιχειρησιακών προγραμμάτων, παρά περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων (22). Aυτό οδήγησε τη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι παρόμοια τομεακή στρατηγική θα έπρεπε να είχε υιοθετηθεί τουλάχιστον για τις υποψήφιες χώρες μεγέθους παραπλήσιου με εκείνο των εν λόγω κρατών μελών (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Σλοβακία), οι οποίες θα έχουν ΚΠΣ και θα είναι δικαιούχοι του Ταμείου Συνοχής όταν θα καταρτίζουν τα προγράμματα ΟΚΣ. Επίσης, η υιοθέτηση τομεακής μεθοδολογίας θα ανταποκρινόταν τα μέγιστα στην πραγματικότητα, δεδομένης της συγκεντρωτικής διοικητικής διάρθρωσης αυτών των χωρών. |
| --- | --- |

22.

Δεύτερον, τρία από τα τέσσερα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) που εργάστηκαν με τα ΚΠΣ και έλαβαν ενισχύσεις από το Ταμείο Συνοχής, υλοποίησαν τις πιστώσεις που τους διατέθηκαν από τα διαρθρωτικά ταμεία κατά την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999 περισσότερο μέσω τομεακών επιχειρησιακών προγραμμάτων, παρά περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων (22). Aυτό οδήγησε τη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι παρόμοια τομεακή στρατηγική θα έπρεπε να είχε υιοθετηθεί τουλάχιστον για τις υποψήφιες χώρες μεγέθους παραπλήσιου με εκείνο των εν λόγω κρατών μελών (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Σλοβακία), οι οποίες θα έχουν ΚΠΣ και θα είναι δικαιούχοι του Ταμείου Συνοχής όταν θα καταρτίζουν τα προγράμματα ΟΚΣ. Επίσης, η υιοθέτηση τομεακής μεθοδολογίας θα ανταποκρινόταν τα μέγιστα στην πραγματικότητα, δεδομένης της συγκεντρωτικής διοικητικής διάρθρωσης αυτών των χωρών.

| 23. | Επιπλέον, ήταν σαφές ότι οποιαδήποτε διεύρυνση μεταξύ του 2002 και του 2006 θα είχε ως συνέπεια, για τις υποψήφιες χώρες, ότι θα είχαν στη διάθεσή τους μικρότερο διάστημα για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων. Αυτό σήμαινε ότι υπήρχε ανάγκη για όσο το δυνατό μεγαλύτερη απλούστευση του προγραμματισμού, ιδίως εξαιτίας των περιορισμένων ικανοτήτων των υποψήφιων χωρών. Κατά συνέπεια, η στρατηγική που ακολούθησε η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής, όταν το 2001 χρειάστηκε να διαπραγματευθεί με τις υποψήφιες χώρες τον αριθμό και το είδος των επιχειρησιακών προγραμμάτων που θα καταρτίζονταν για την υλοποίηση του στόχου 1, ήταν ότι κάθε νέο κράτος μέλος έπρεπε να έχει μόνον ένα περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα που θα κάλυπτε όλη τη χώρα. Αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τα επιμέρους περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα για κάθε επιλέξιμη περιοχή, εικασία στην οποία η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης είχε στηρίξει την ΟΚΣ στο πλαίσιο του προγράμματος Phare για το 2000. |
| --- | --- |

23.

Επιπλέον, ήταν σαφές ότι οποιαδήποτε διεύρυνση μεταξύ του 2002 και του 2006 θα είχε ως συνέπεια, για τις υποψήφιες χώρες, ότι θα είχαν στη διάθεσή τους μικρότερο διάστημα για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων. Αυτό σήμαινε ότι υπήρχε ανάγκη για όσο το δυνατό μεγαλύτερη απλούστευση του προγραμματισμού, ιδίως εξαιτίας των περιορισμένων ικανοτήτων των υποψήφιων χωρών. Κατά συνέπεια, η στρατηγική που ακολούθησε η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής, όταν το 2001 χρειάστηκε να διαπραγματευθεί με τις υποψήφιες χώρες τον αριθμό και το είδος των επιχειρησιακών προγραμμάτων που θα καταρτίζονταν για την υλοποίηση του στόχου 1, ήταν ότι κάθε νέο κράτος μέλος έπρεπε να έχει μόνον ένα περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα που θα κάλυπτε όλη τη χώρα. Αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τα επιμέρους περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα για κάθε επιλέξιμη περιοχή, εικασία στην οποία η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης είχε στηρίξει την ΟΚΣ στο πλαίσιο του προγράμματος Phare για το 2000.

| 24. | Μόλις το δεύτερο εξάμηνο του 2000, στο πλαίσιο της κατάρτισης των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2001, η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης προσάρμοσε τις ετήσιες κατευθυντήριες οδηγίες προγραμματισμού που εξέδιδε για τις επενδύσεις στον τομέα της ΟΚΣ, ώστε αυτές να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τη μεθοδολογία της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής  (23). Εντούτοις, σημαντικό μέρος των πόρων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2001, εξακολούθησε να διατίθεται για προγράμματα που ήταν, κυρίως, μάλλον περιφερειακού παρά τομεακού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

24.

Μόλις το δεύτερο εξάμηνο του 2000, στο πλαίσιο της κατάρτισης των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2001, η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης προσάρμοσε τις ετήσιες κατευθυντήριες οδηγίες προγραμματισμού που εξέδιδε για τις επενδύσεις στον τομέα της ΟΚΣ, ώστε αυτές να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τη μεθοδολογία της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής  (23). Εντούτοις, σημαντικό μέρος των πόρων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2001, εξακολούθησε να διατίθεται για προγράμματα που ήταν, κυρίως, μάλλον περιφερειακού παρά τομεακού χαρακτήρα.

| 25. | Εφόσον τα εν λόγω περιφερειακά προγράμματα εξακολούθησαν να εστιάζονται σε περιορισμένο αριθμό περιφερειών-στόχων, μολονότι σχεδόν όλες οι περιφέρειες στις υποψήφιες χώρες θα είναι επιλέξιμες για χρηματοδοτική στήριξη από τα διαρθρωτικά ταμεία στο πλαίσιο του στόχου 1, οι περιφέρειες που δεν ευεργετήθηκαν από προγράμματα του είδους αυτού ήταν πλημμελέστερα προετοιμασμένες για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ακόμη και αν τα κεντρικά υπουργεία θα αποτελούν αρμόδιες για τη διαχείριση αρχές στις υποψήφιες χώρες για την περίοδο 2004-2006, οι περιφερειακοί φορείς θα εξακολουθούν ωστόσο να διαδραματίζουν τουλάχιστον περιορισμένο ρόλο στο πλαίσιο της εφαρμογής τους, ως ενδιάμεσοι φορείς. |
| --- | --- |

25.

Εφόσον τα εν λόγω περιφερειακά προγράμματα εξακολούθησαν να εστιάζονται σε περιορισμένο αριθμό περιφερειών-στόχων, μολονότι σχεδόν όλες οι περιφέρειες στις υποψήφιες χώρες θα είναι επιλέξιμες για χρηματοδοτική στήριξη από τα διαρθρωτικά ταμεία στο πλαίσιο του στόχου 1, οι περιφέρειες που δεν ευεργετήθηκαν από προγράμματα του είδους αυτού ήταν πλημμελέστερα προετοιμασμένες για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ακόμη και αν τα κεντρικά υπουργεία θα αποτελούν αρμόδιες για τη διαχείριση αρχές στις υποψήφιες χώρες για την περίοδο 2004-2006, οι περιφερειακοί φορείς θα εξακολουθούν ωστόσο να διαδραματίζουν τουλάχιστον περιορισμένο ρόλο στο πλαίσιο της εφαρμογής τους, ως ενδιάμεσοι φορείς.

| 26. | Η Επιτροπή στο πλαίσιο της πολιτικής της περιορισμού στο ελάχιστο, σε επίπεδο κεντρικών υπουργείων, του αριθμού των αρμόδιων για την εφαρμογή αρχών, ενθάρρυνε τις υποψήφιες χώρες να διαθέτουν μόνο έναν αρμόδιο για την υλοποίηση φορέα, που θα είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση των προγραμμάτων ΟΚΣ. Κατά συνέπεια, η επισκόπηση Phare ανέφερε ότι «στόχο θα αποτελεί να διαθέτουν (...) ένα φορέα υλοποίησης για την ΟΚΣ. Ένα από τα αποτελέσματα που είχε η στρατηγική αυτή ήταν να περιοριστούν οι δυνατότητες για ορισμένα κεντρικά υπουργεία, ιδίως εκείνα που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, να αποκτήσουν πείρα στο πλαίσιο της διαχείρισης των προγραμμάτων ΟΚΣ και, κατά συνέπεια, της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία». |
| --- | --- |

26.

Η Επιτροπή στο πλαίσιο της πολιτικής της περιορισμού στο ελάχιστο, σε επίπεδο κεντρικών υπουργείων, του αριθμού των αρμόδιων για την εφαρμογή αρχών, ενθάρρυνε τις υποψήφιες χώρες να διαθέτουν μόνο έναν αρμόδιο για την υλοποίηση φορέα, που θα είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση των προγραμμάτων ΟΚΣ. Κατά συνέπεια, η επισκόπηση Phare ανέφερε ότι «στόχο θα αποτελεί να διαθέτουν (...) ένα φορέα υλοποίησης για την ΟΚΣ. Ένα από τα αποτελέσματα που είχε η στρατηγική αυτή ήταν να περιοριστούν οι δυνατότητες για ορισμένα κεντρικά υπουργεία, ιδίως εκείνα που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, να αποκτήσουν πείρα στο πλαίσιο της διαχείρισης των προγραμμάτων ΟΚΣ και, κατά συνέπεια, της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία».

Δυσχέρειες που πλήττουν τη στρατηγική της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ

| 27. | Η στρατηγική της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare προκειμένου να ετοιμαστούν οι υποψήφιες χώρες για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ υπέστη πλήγματα από το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδίωξε, επίσης, να επιτύχει τα προγράμματα να έχουν αντίκτυπο σε θέματα συνοχής, γεγονός που θα μπορούσε να επιτευχθεί, κατά την κρίση της, με τον καλύτερο τρόπο με τη συγκέντρωση κεφαλαίων σε περιορισμένο αριθμό περιφερειών (βλέπε σημείο 19). Η επιδίωξη αυτού του στόχου που αφορούσε τη συνοχή κατέστησε δύσκολο να αποκομίσουν όλοι οι οργανισμοί που θα εμπλέκονταν στη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ πείρα των προγραμμάτων ΟΚΣ στο πλαίσιο του Phare, προκειμένου να εξοικειωθούν με τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

27.

Η στρατηγική της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare προκειμένου να ετοιμαστούν οι υποψήφιες χώρες για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ υπέστη πλήγματα από το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδίωξε, επίσης, να επιτύχει τα προγράμματα να έχουν αντίκτυπο σε θέματα συνοχής, γεγονός που θα μπορούσε να επιτευχθεί, κατά την κρίση της, με τον καλύτερο τρόπο με τη συγκέντρωση κεφαλαίων σε περιορισμένο αριθμό περιφερειών (βλέπε σημείο 19). Η επιδίωξη αυτού του στόχου που αφορούσε τη συνοχή κατέστησε δύσκολο να αποκομίσουν όλοι οι οργανισμοί που θα εμπλέκονταν στη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ πείρα των προγραμμάτων ΟΚΣ στο πλαίσιο του Phare, προκειμένου να εξοικειωθούν με τα διαρθρωτικά ταμεία.

| 28. | Η χρησιμοποίηση από την Επιτροπή του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων έπασχε από την έλλειψη ευρύτερης στρατηγικής, στο πλαίσιο της οποίας θα καθορίζονταν τόσο οι απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται οι υποψήφιες χώρες στο πεδίο της περιφερειακής πολιτικής πριν από την προσχώρηση, όσο και η μέθοδος που θα ακολουθούν οι εν λόγω χώρες στο πλαίσιο της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. Η στρατηγική του είδους αυτού έπρεπε να είχε χαραχθεί αμέσως μετά τη λήψη της απόφασης για την έναρξη διαπραγματεύσεων με τις υποψήφιες χώρες. Εξάλλου, ο καθορισμός σαφούς χρονοδιαγράμματος για τη στρατηγική του είδους αυτού κατέστη δυσχερής, διότι μέχρι το τέλος του 2000 δεν είχε προκύψει κανένα σαφές χρονοδιάγραμμα για την προσχώρηση (βλέπε σημείο 5). |
| --- | --- |

28.

Η χρησιμοποίηση από την Επιτροπή του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων έπασχε από την έλλειψη ευρύτερης στρατηγικής, στο πλαίσιο της οποίας θα καθορίζονταν τόσο οι απαιτήσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται οι υποψήφιες χώρες στο πεδίο της περιφερειακής πολιτικής πριν από την προσχώρηση, όσο και η μέθοδος που θα ακολουθούν οι εν λόγω χώρες στο πλαίσιο της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. Η στρατηγική του είδους αυτού έπρεπε να είχε χαραχθεί αμέσως μετά τη λήψη της απόφασης για την έναρξη διαπραγματεύσεων με τις υποψήφιες χώρες. Εξάλλου, ο καθορισμός σαφούς χρονοδιαγράμματος για τη στρατηγική του είδους αυτού κατέστη δυσχερής, διότι μέχρι το τέλος του 2000 δεν είχε προκύψει κανένα σαφές χρονοδιάγραμμα για την προσχώρηση (βλέπε σημείο 5).

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ PHARE

| 29. | Mολονότι η Επιτροπή επέλεξε να μη θέσει σε εφαρμογή νέο προενταξιακό μέσο σχετικά με το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ (βλέπε σημείο 17), έθεσε ως στόχο οι διαδικασίες Phare να προσεγγίσουν εκείνες που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως εφαρμόζοντας ευρύτερα τους κατασταλτικούς ελέγχους, θέτοντας σε εφαρμογή περισσότερα μέτρα του είδους «στόχος 1» και καθιερώνοντας τον πολυετή προγραμματισμό (βλέπε σημείο 10). |
| --- | --- |

29.

Mολονότι η Επιτροπή επέλεξε να μη θέσει σε εφαρμογή νέο προενταξιακό μέσο σχετικά με το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ (βλέπε σημείο 17), έθεσε ως στόχο οι διαδικασίες Phare να προσεγγίσουν εκείνες που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, ιδίως εφαρμόζοντας ευρύτερα τους κατασταλτικούς ελέγχους, θέτοντας σε εφαρμογή περισσότερα μέτρα του είδους «στόχος 1» και καθιερώνοντας τον πολυετή προγραμματισμό (βλέπε σημείο 10).

Καθυστερήσεις σχετικά με τον καθορισμό συστήματος εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής

| 30. | Όσον αφορά την προσέγγιση των διαδικασιών εφαρμογής του προγράμματος Phare προς εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων, το κυριότερο ενιαίο μέτρο που θα μπορούσε να λάβει η Επιτροπή ήταν η περαιτέρω αποκέντρωση της δημοσιονομικής διαχείρισης του προγράμματος Phare στις υποψήφιες χώρες, όπως προέβλεπε η επισκόπηση του προγράμματος Phare για το 2000. Τονίζοντας το γεγονός ότι η διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων στα κράτη μέλη βασιζόταν στη διενέργεια κατασταλτικού ελέγχου από την Επιτροπή, ενώ στο πλαίσιο του προγράμματος Phare η Επιτροπή διενεργούσε προληπτικούς ελέγχους, στην επισκόπηση Phare αναφέρονταν τα εξής: «Οι υποψήφιες χώρες, αυτές καθεαυτές, θα αντιμετωπίσουν δυσχέρειες κατά την άμεση μετάβαση από τη μέθοδο που εφαρμόζεται επί του παρόντος στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, στην πλήρη μεταβίβαση σε αυτές δημοσιονομικών εξουσιών, στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, ως νέα κράτη μέλη». Ως εκ τούτου, στην επισκόπηση διατυπώθηκε η άποψη ότι «Οι υποψήφιες χώρες απαιτείται να διαθέτουν, πριν από την προσχώρηση, πολυετή πείρα με πλήρη ανάληψη ευθυνών σχετικά με την εφαρμογή». Κατά συνέπεια, η Επιτροπή σχεδίασε να παράσχει στις υποψήφιες χώρες τη δυνατότητα να αποκτήσουν επιχειρησιακή πείρα σχετικά με τη διαχείριση μέτρων του είδους του «στόχου 1» στο πλαίσιο συστήματος διενέργειας κατασταλτικών ελέγχων, θεσπίζοντας το καλούμενο «Σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής» (EDIS). Στο πλαίσιο του EDIS, οι προληπτικοί έλεγχοι που διενεργούσαν οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων θα αντικαθίσταντο από κατασταλτικούς ελέγχους. Η νομική βάση για την πολύ σημαντική αυτή μεταβολή σχετικά με τις αρμοδιότητες θεσπίστηκε, τον Ιούνιο του 1999, στο πλαίσιο κανονισμού για το συντονισμό των μέσων Phare, ISPA και Sapard (24) όπου καθορίζονταν επίσης οι όροι που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιες χώρες προτού καταστεί δυνατό να τεθούν σε εφαρμογή οι νέες διαδικασίες. Επομένως, στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare σχεδιαζόταν «Από το 2002 και εξής, στις περιπτώσεις που τηρούνταν αυστηρά οι όροι, αποκέντρωση της ευθύνης υλοποίησης στις υποψήφιες χώρες». Εντούτοις, παρά τη θεμελιώδη σημασία του EDIS στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, η Επιτροπή αρχικώς είχε δώσει στις υποψήφιες χώρες την ευχέρεια να αποφασίζουν εάν επιθυμούν ή όχι να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS (25). |
| --- | --- |

30.

Όσον αφορά την προσέγγιση των διαδικασιών εφαρμογής του προγράμματος Phare προς εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων, το κυριότερο ενιαίο μέτρο που θα μπορούσε να λάβει η Επιτροπή ήταν η περαιτέρω αποκέντρωση της δημοσιονομικής διαχείρισης του προγράμματος Phare στις υποψήφιες χώρες, όπως προέβλεπε η επισκόπηση του προγράμματος Phare για το 2000. Τονίζοντας το γεγονός ότι η διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων στα κράτη μέλη βασιζόταν στη διενέργεια κατασταλτικού ελέγχου από την Επιτροπή, ενώ στο πλαίσιο του προγράμματος Phare η Επιτροπή διενεργούσε προληπτικούς ελέγχους, στην επισκόπηση Phare αναφέρονταν τα εξής: «Οι υποψήφιες χώρες, αυτές καθεαυτές, θα αντιμετωπίσουν δυσχέρειες κατά την άμεση μετάβαση από τη μέθοδο που εφαρμόζεται επί του παρόντος στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, στην πλήρη μεταβίβαση σε αυτές δημοσιονομικών εξουσιών, στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, ως νέα κράτη μέλη». Ως εκ τούτου, στην επισκόπηση διατυπώθηκε η άποψη ότι «Οι υποψήφιες χώρες απαιτείται να διαθέτουν, πριν από την προσχώρηση, πολυετή πείρα με πλήρη ανάληψη ευθυνών σχετικά με την εφαρμογή». Κατά συνέπεια, η Επιτροπή σχεδίασε να παράσχει στις υποψήφιες χώρες τη δυνατότητα να αποκτήσουν επιχειρησιακή πείρα σχετικά με τη διαχείριση μέτρων του είδους του «στόχου 1» στο πλαίσιο συστήματος διενέργειας κατασταλτικών ελέγχων, θεσπίζοντας το καλούμενο «Σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής» (EDIS). Στο πλαίσιο του EDIS, οι προληπτικοί έλεγχοι που διενεργούσαν οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων θα αντικαθίσταντο από κατασταλτικούς ελέγχους. Η νομική βάση για την πολύ σημαντική αυτή μεταβολή σχετικά με τις αρμοδιότητες θεσπίστηκε, τον Ιούνιο του 1999, στο πλαίσιο κανονισμού για το συντονισμό των μέσων Phare, ISPA και Sapard (24) όπου καθορίζονταν επίσης οι όροι που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιες χώρες προτού καταστεί δυνατό να τεθούν σε εφαρμογή οι νέες διαδικασίες. Επομένως, στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare σχεδιαζόταν «Από το 2002 και εξής, στις περιπτώσεις που τηρούνταν αυστηρά οι όροι, αποκέντρωση της ευθύνης υλοποίησης στις υποψήφιες χώρες». Εντούτοις, παρά τη θεμελιώδη σημασία του EDIS στο πλαίσιο της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, η Επιτροπή αρχικώς είχε δώσει στις υποψήφιες χώρες την ευχέρεια να αποφασίζουν εάν επιθυμούν ή όχι να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS (25).

| 31. | Στην πράξη, οι υποψήφιες χώρες δεν άρχισαν τις προετοιμασίες για την εφαρμογή του συστήματος EDIS, συχνά λόγω του ότι υπήρχαν ανταγωνιστικές προτεραιότητες σχετικά με την προετοιμασία για την προσχώρηση και διότι ήταν ικανοποιημένες με την ασφάλεια που τους παρείχε το σύστημα προληπτικών ελέγχων που εφάρμοζαν οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής. Η Επιτροπή άρχισε να ασκεί την αναγκαία πίεση στις υποψήφιες χώρες σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS πριν από την προσχώρηση, μόλις προς το τέλος του 2001, ιδίως δημιουργώντας, το 2002, σε κάθε δικαιούχο χώρα, τις καλούμενες «ομάδες εργασίας υψηλού επιπέδου», συγκροτούμενες από εκπροσώπους της Επιτροπής και του κράτους μέλους, προκειμένου να επιβλέπουν την εφαρμογή του συστήματος. Η Επιτροπή άρχισε να καταβάλλει προσπάθειες για τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS στο πλαίσιο του προγράμματος Phare με μεγαλύτερη καθυστέρηση από ό,τι για το ISPA, ενώ το Sapard καθορίστηκε, ευθύς εξαρχής, βάσει κατασταλτικών ελέγχων, γεγονός που έδωσε στους δικαιούχους οργανισμούς τη δυνατότητα να αποκομίσουν μεγαλύτερη πείρα για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους μετά την προσχώρηση. |
| --- | --- |

31.

Στην πράξη, οι υποψήφιες χώρες δεν άρχισαν τις προετοιμασίες για την εφαρμογή του συστήματος EDIS, συχνά λόγω του ότι υπήρχαν ανταγωνιστικές προτεραιότητες σχετικά με την προετοιμασία για την προσχώρηση και διότι ήταν ικανοποιημένες με την ασφάλεια που τους παρείχε το σύστημα προληπτικών ελέγχων που εφάρμοζαν οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής. Η Επιτροπή άρχισε να ασκεί την αναγκαία πίεση στις υποψήφιες χώρες σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS πριν από την προσχώρηση, μόλις προς το τέλος του 2001, ιδίως δημιουργώντας, το 2002, σε κάθε δικαιούχο χώρα, τις καλούμενες «ομάδες εργασίας υψηλού επιπέδου», συγκροτούμενες από εκπροσώπους της Επιτροπής και του κράτους μέλους, προκειμένου να επιβλέπουν την εφαρμογή του συστήματος. Η Επιτροπή άρχισε να καταβάλλει προσπάθειες για τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS στο πλαίσιο του προγράμματος Phare με μεγαλύτερη καθυστέρηση από ό,τι για το ISPA, ενώ το Sapard καθορίστηκε, ευθύς εξαρχής, βάσει κατασταλτικών ελέγχων, γεγονός που έδωσε στους δικαιούχους οργανισμούς τη δυνατότητα να αποκομίσουν μεγαλύτερη πείρα για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους μετά την προσχώρηση.

| 32. | Παρά το γεγονός ότι το ετήσιο σχέδιο διαχείρισης για το 2003 της Γενικής Διεύθυνσης Διεύρυνσης εξακολουθούσε να προβλέπει την έκδοση αποφάσεων της Επιτροπής σχετικά με την έγκριση ορισμένων χωρών για τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS σε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2003, το EDIS δεν τέθηκε σε εφαρμογή για τη διαχείριση των κεφαλαίων Phare σε καμία από τις υποψήφιες χώρες πριν από την προσχώρηση, την 1η Μαΐου 2004 (26). Αυτό σήμαινε ότι οι υποψήφιες χώρες θα καθίσταντο κράτη μέλη πλημμελέστερα προετοιμασμένα για τη δημοσιονομική διαχείριση του ΕΓΤΠΕ και του ΕΚΤ από ό,τι είχε προβλέψει η Επιτροπή στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare για το 2000. |
| --- | --- |

32.

Παρά το γεγονός ότι το ετήσιο σχέδιο διαχείρισης για το 2003 της Γενικής Διεύθυνσης Διεύρυνσης εξακολουθούσε να προβλέπει την έκδοση αποφάσεων της Επιτροπής σχετικά με την έγκριση ορισμένων χωρών για τη θέση σε εφαρμογή του συστήματος EDIS σε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2003, το EDIS δεν τέθηκε σε εφαρμογή για τη διαχείριση των κεφαλαίων Phare σε καμία από τις υποψήφιες χώρες πριν από την προσχώρηση, την 1η Μαΐου 2004 (26). Αυτό σήμαινε ότι οι υποψήφιες χώρες θα καθίσταντο κράτη μέλη πλημμελέστερα προετοιμασμένα για τη δημοσιονομική διαχείριση του ΕΓΤΠΕ και του ΕΚΤ από ό,τι είχε προβλέψει η Επιτροπή στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare για το 2000.

| 33. | Οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν κατά τη θέση σε εφαρμογή του EDIS κατέστησαν επίσης δυσχερέστερη για την Επιτροπή τη χρησιμοποίηση των καθεστώτων ενισχύσεων στο πλαίσιο της εφαρμογής των προγραμμάτων Phare για την ΟΚΣ. Παρά το γεγονός ότι η θέσπιση καθεστώτων ενισχύσεων στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare για την ΟΚΣ αποτελούσε σημαντικό βήμα για τη μετάβαση, όσον αφορά την εφαρμογή, σε μια μέθοδο που προσεγγίζει εκείνη των διαρθρωτικών ταμείων, στο πλαίσιο ενός περιβάλλοντος προληπτικού ελέγχου, η ικανότητα της Επιτροπής να ασκεί σχετική εποπτεία ήταν περιορισμένη. Αυτό συνέβαινε διότι τα καθεστώτα ενισχύσεων θεωρούνταν ότι αποτελούν τομέα υψηλού κινδύνου, στο πλαίσιο του οποίου εμπλέκονται πολυάριθμα μικρά σχέδια. Κατά συνέπεια, οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής ήταν υποχρεωμένες να διενεργούν ιδιαίτερα χρονοβόρους ελέγχους, τόσο όσον αφορά τους μηχανισμούς που πρότειναν οι δικαιούχες αρχές για την εφαρμογή κάθε καθεστώτος ενισχύσεων, όσο και για την αξιολόγηση των αιτήσεων που υποβάλλονται στα πλαίσια των σχεδίων για χρηματοδότηση. Αυτό συνεπήχθη σημαντικό επιπλέον φόρτο εργασίας για τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής, σε σύγκριση με παραδοσιακότερους μηχανισμούς εφαρμογής του προγράμματος Phare (κυρίως, συμβάσεις έργων, παροχής υπηρεσιών και προμηθειών). |
| --- | --- |

33.

Οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν κατά τη θέση σε εφαρμογή του EDIS κατέστησαν επίσης δυσχερέστερη για την Επιτροπή τη χρησιμοποίηση των καθεστώτων ενισχύσεων στο πλαίσιο της εφαρμογής των προγραμμάτων Phare για την ΟΚΣ. Παρά το γεγονός ότι η θέσπιση καθεστώτων ενισχύσεων στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare για την ΟΚΣ αποτελούσε σημαντικό βήμα για τη μετάβαση, όσον αφορά την εφαρμογή, σε μια μέθοδο που προσεγγίζει εκείνη των διαρθρωτικών ταμείων, στο πλαίσιο ενός περιβάλλοντος προληπτικού ελέγχου, η ικανότητα της Επιτροπής να ασκεί σχετική εποπτεία ήταν περιορισμένη. Αυτό συνέβαινε διότι τα καθεστώτα ενισχύσεων θεωρούνταν ότι αποτελούν τομέα υψηλού κινδύνου, στο πλαίσιο του οποίου εμπλέκονται πολυάριθμα μικρά σχέδια. Κατά συνέπεια, οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής ήταν υποχρεωμένες να διενεργούν ιδιαίτερα χρονοβόρους ελέγχους, τόσο όσον αφορά τους μηχανισμούς που πρότειναν οι δικαιούχες αρχές για την εφαρμογή κάθε καθεστώτος ενισχύσεων, όσο και για την αξιολόγηση των αιτήσεων που υποβάλλονται στα πλαίσια των σχεδίων για χρηματοδότηση. Αυτό συνεπήχθη σημαντικό επιπλέον φόρτο εργασίας για τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής, σε σύγκριση με παραδοσιακότερους μηχανισμούς εφαρμογής του προγράμματος Phare (κυρίως, συμβάσεις έργων, παροχής υπηρεσιών και προμηθειών).

Δεν καθιερώθηκε ο πολυετής προγραμματισμός

| 34. | Η Επιτροπή, στις αρχές του 1999, ανήγγειλε ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1999, κάθε χώρα ήταν υποχρεωμένη να καταρτίσει προκαταρκτικό εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο (ΠΕΑΣ), προκειμένου να χρησιμεύσει ως βάση για τη θέση σε εφαρμογή πολυετούς προγραμματισμού, σύμφωνα με ό,τι εφαρμόζεται για τα διαρθρωτικά ταμεία. Οι περισσότερες χώρες δεν ήταν εξοικειωμένες με αυτή τη μορφή προγραμματισμού και, συχνά, προβληματίζονταν σχετικά με τα οφέλη του προγραμματισμού, λαμβανομένης υπόψη της πείρας που είχαν αποκομίσει σχετικά με τις προγραμματισμένες οικονομίες πριν από το 1989. Εν πάση περιπτώσει, κατά γενικό κανόνα, οι χώρες κατηύθυναν τους περιορισμένους ανθρώπινους πόρους που διέθεταν στα υπουργεία, στον εντοπισμό σχεδίων ΟΚΣ που στρέφονταν γύρω από την ετήσια χρηματοδότηση και όχι στην εφαρμογή μακροχρόνιου προγραμματισμού. Στις περιπτώσεις όπου η γενική αρμοδιότητα για την κατάρτιση του σχεδίου ανετίθετο σε ένα υπουργείο, συχνά αυτό δεν συντονιζόταν αποτελεσματικά με άλλα υπουργεία που έπρεπε να συμβουλεύεται. Επίσης, το βραχύ χρονικό διάστημα που όρισε η Επιτροπή για την υποβολή των ΠΕΑΣ κατέστησε πολύ δυσχερή την κατάρτιση της κατάλληλης τεκμηρίωσης και ήταν αδύνατη η εδραίωση κατάλληλης μεθόδου εταιρικής σχέσης σχετικά με τον προγραμματισμό, η οποία συνεπάγεται διαβούλευση με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές και με ΜΚΟ. |
| --- | --- |

34.

Η Επιτροπή, στις αρχές του 1999, ανήγγειλε ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1999, κάθε χώρα ήταν υποχρεωμένη να καταρτίσει προκαταρκτικό εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο (ΠΕΑΣ), προκειμένου να χρησιμεύσει ως βάση για τη θέση σε εφαρμογή πολυετούς προγραμματισμού, σύμφωνα με ό,τι εφαρμόζεται για τα διαρθρωτικά ταμεία. Οι περισσότερες χώρες δεν ήταν εξοικειωμένες με αυτή τη μορφή προγραμματισμού και, συχνά, προβληματίζονταν σχετικά με τα οφέλη του προγραμματισμού, λαμβανομένης υπόψη της πείρας που είχαν αποκομίσει σχετικά με τις προγραμματισμένες οικονομίες πριν από το 1989. Εν πάση περιπτώσει, κατά γενικό κανόνα, οι χώρες κατηύθυναν τους περιορισμένους ανθρώπινους πόρους που διέθεταν στα υπουργεία, στον εντοπισμό σχεδίων ΟΚΣ που στρέφονταν γύρω από την ετήσια χρηματοδότηση και όχι στην εφαρμογή μακροχρόνιου προγραμματισμού. Στις περιπτώσεις όπου η γενική αρμοδιότητα για την κατάρτιση του σχεδίου ανετίθετο σε ένα υπουργείο, συχνά αυτό δεν συντονιζόταν αποτελεσματικά με άλλα υπουργεία που έπρεπε να συμβουλεύεται. Επίσης, το βραχύ χρονικό διάστημα που όρισε η Επιτροπή για την υποβολή των ΠΕΑΣ κατέστησε πολύ δυσχερή την κατάρτιση της κατάλληλης τεκμηρίωσης και ήταν αδύνατη η εδραίωση κατάλληλης μεθόδου εταιρικής σχέσης σχετικά με τον προγραμματισμό, η οποία συνεπάγεται διαβούλευση με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές και με ΜΚΟ.

| 35. | Οι ανεπάρκειες στο πλαίσιο των ΠΕΑΣ και οι μεταγενέστερες εκδοχές του ΕΑΣ, αποτελούσαν έναν από τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή δεν προχώρησε στον πολυετή προγραμματισμό, η θέση σε εφαρμογή του οποίου προβλεπόταν, στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare, το έτος 2002. Κατά συνέπεια, η Ουγγαρία αποτελούσε τη μόνη χώρα η οποία κατάρτισε πρόγραμμα που κάλυπτε περίοδο πλέον του έτους (2002-2003). Ωστόσο, με τα προβλήματα που ανεφύησαν σχετικά με αυτά τα έγγραφα προγραμματισμού, δεν διευκρινίζεται πλήρως η έλλειψη προόδου που σημειώθηκε σχετικά με τον πολυετή προγραμματισμό. Για παράδειγμα, ακόμη και ελλείψει συνολικού αναπτυξιακού σχεδίου, στο πλαίσιο του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας Phare (ΔΣ), το πρότυπο του οποίου βασίζεται στην κοινοτική πρωτοβουλία «Interreg» σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, η Επιτροπή καθιέρωσε, ήδη από το 1994, στρατηγική πολυετούς προγραμματισμού που κάλυπτε την περίοδο μέχρι το 1998. Πράγματι, από το 2000 και εξής τα προγράμματα του είδους αυτού καθίσταντο όλο και πιο περίπλοκα, καθώς το πρόγραμμα ΔΣ Phare ευθυγραμμιζόταν περισσότερο με τις πρακτικές Interreg. Στο πλαίσιο του μέσου Sapard, τα προγράμματα για την περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων 2000 έως 2006 καθορίστηκαν κατά τον ίδιο τρόπο που είχαν καθοριστεί για τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

35.

Οι ανεπάρκειες στο πλαίσιο των ΠΕΑΣ και οι μεταγενέστερες εκδοχές του ΕΑΣ, αποτελούσαν έναν από τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή δεν προχώρησε στον πολυετή προγραμματισμό, η θέση σε εφαρμογή του οποίου προβλεπόταν, στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare, το έτος 2002. Κατά συνέπεια, η Ουγγαρία αποτελούσε τη μόνη χώρα η οποία κατάρτισε πρόγραμμα που κάλυπτε περίοδο πλέον του έτους (2002-2003). Ωστόσο, με τα προβλήματα που ανεφύησαν σχετικά με αυτά τα έγγραφα προγραμματισμού, δεν διευκρινίζεται πλήρως η έλλειψη προόδου που σημειώθηκε σχετικά με τον πολυετή προγραμματισμό. Για παράδειγμα, ακόμη και ελλείψει συνολικού αναπτυξιακού σχεδίου, στο πλαίσιο του προγράμματος διασυνοριακής συνεργασίας Phare (ΔΣ), το πρότυπο του οποίου βασίζεται στην κοινοτική πρωτοβουλία «Interreg» σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, η Επιτροπή καθιέρωσε, ήδη από το 1994, στρατηγική πολυετούς προγραμματισμού που κάλυπτε την περίοδο μέχρι το 1998. Πράγματι, από το 2000 και εξής τα προγράμματα του είδους αυτού καθίσταντο όλο και πιο περίπλοκα, καθώς το πρόγραμμα ΔΣ Phare ευθυγραμμιζόταν περισσότερο με τις πρακτικές Interreg. Στο πλαίσιο του μέσου Sapard, τα προγράμματα για την περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων 2000 έως 2006 καθορίστηκαν κατά τον ίδιο τρόπο που είχαν καθοριστεί για τα κράτη μέλη.

| 36. | Στην επισκόπηση Phare προβλεπόταν ότι στα πολυετή προγράμματα που θα καταρτίζονταν, θα προσδιοριζόταν επίσης η εθνική συγχρηματοδότηση καθώς και οι λοιπές πηγές χρηματοδότησης. Ελλείψει αυτών των προγραμμάτων, δεν αντιμετωπίστηκε δεόντως αυτό το βασικό θέμα της συγχρηματοδότησης που θα συνοδεύει τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα καθίσταται όλο και σημαντικότερη στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (27). |
| --- | --- |

36.

Στην επισκόπηση Phare προβλεπόταν ότι στα πολυετή προγράμματα που θα καταρτίζονταν, θα προσδιοριζόταν επίσης η εθνική συγχρηματοδότηση καθώς και οι λοιπές πηγές χρηματοδότησης. Ελλείψει αυτών των προγραμμάτων, δεν αντιμετωπίστηκε δεόντως αυτό το βασικό θέμα της συγχρηματοδότησης που θα συνοδεύει τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα καθίσταται όλο και σημαντικότερη στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (27).

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ PHARE ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

Η χρηματοδότηση που χορηγήθηκε στις περισσότερες χώρες ήταν χαμηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί

| 37. | Tο ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) του 1998 αποτελούσε το πρώτο πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε σε όλες τις υποψήφιες χώρες Phare, προκειμένου αυτές να προετοιμαστούν ειδικά σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, η Επιτροπή το 1999 δεν χρηματοδότησε κανένα παρόμοιο πρόγραμμα που να στηρίζεται σε αυτά τα αρχικά προγράμματα. |
| --- | --- |

37.

Tο ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) του 1998 αποτελούσε το πρώτο πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε σε όλες τις υποψήφιες χώρες Phare, προκειμένου αυτές να προετοιμαστούν ειδικά σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, η Επιτροπή το 1999 δεν χρηματοδότησε κανένα παρόμοιο πρόγραμμα που να στηρίζεται σε αυτά τα αρχικά προγράμματα.

| 38. | Το 2000 η Επιτροπή άρχισε την εφαρμογή προγραμμάτων ΟΚΣ σε κάθε υποψήφια χώρα. Η επισκόπηση Phare για το 2000 ανέφερε ότι το 35 % περίπου των κεφαλαίων που προορίζονται για τα εθνικά προγράμματα Phare πρέπει να διατίθεται για τα προγράμματα ΟΚΣ. Συνολικά, όπως προκύπτει από τον πίνακα 2, η Επιτροπή κατόρθωσε να επιτύχει αυτό το στόχο. Κατά συνέπεια, για την περίοδο 2000-2002, το μέσο ποσοστό των εθνικών προγραμμάτων για τα οποία ανελήφθησαν υποχρεώσεις σχετικά με αυτές τις δραστηριότητες ανερχόταν σε 36,8 %. |
| --- | --- |

38.

Το 2000 η Επιτροπή άρχισε την εφαρμογή προγραμμάτων ΟΚΣ σε κάθε υποψήφια χώρα. Η επισκόπηση Phare για το 2000 ανέφερε ότι το 35 % περίπου των κεφαλαίων που προορίζονται για τα εθνικά προγράμματα Phare πρέπει να διατίθεται για τα προγράμματα ΟΚΣ. Συνολικά, όπως προκύπτει από τον πίνακα 2, η Επιτροπή κατόρθωσε να επιτύχει αυτό το στόχο. Κατά συνέπεια, για την περίοδο 2000-2002, το μέσο ποσοστό των εθνικών προγραμμάτων για τα οποία ανελήφθησαν υποχρεώσεις σχετικά με αυτές τις δραστηριότητες ανερχόταν σε 36,8 %.

Πίνακας 2

Αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο της ΟΚΣ σε ποσοστό των εθνικών προγραμμάτων Phare 2000-2002

| (εκατομμύρια ευρώ) |
| --- |
| | 2000 | 2001 | 2002 | Σύνολο (2000-2002) |
| Χώρες | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος |
| Τσεχική Δημοκρατία | 17,5 | 29,7 | 13,6 | 20,8 | 6,3 | 7,4 | 37,4 | 17,9 |
| Εσθονία | 10,1 | 42,6 | 6,0 | 22,8 | 3,7 | 12,2 | 19,8 | 24,6 |
| Λεττονία | 10,5 | 42,4 | 9,0 | 28,7 | 4,5 | 14,0 | 24,0 | 27,2 |
| Λιθουανία | 14,0 | 36,6 | 15,6 | 34,3 | 1,6 | 2,6 | 31,2 | 21,4 |
| Ουγγαρία | 27,0 | 41,5 | 31,0 | 34,5 | 41,5 | 37,2 | 99,5 | 37,3 |
| Πολωνία | 137,0 | 43,8 | 170,0 | 41,4 | 197,6 | 50,2 | 504,6 | 45,1 |
| Σλοβενία | 5,0 | 31,8 | 3,0 | 14,1 | 5,8 | 18,5 | 13,8 | 20,2 |
| Σλοβακία | 6,3 | 22,5 | 18,4 | 42,3 | 16,5 | 28,9 | 41,2 | 32,0 |
| Βουλγαρία | 15,0 | 22,8 | 37,1 | 44,8 | 14,0 | 14,8 | 66,1 | 27,2 |
| Ρουμανία | 88,0 | 40,9 | 109,0 | 39,8 | 106,6 | 40,2 | 303,6 | 40,3 |
| Σύνολο | 330,4 | 39,0 | 412,7 | 37,8 | 398,1 | 34,2 | 1 141,2 | 36,8 |
| Πηγή:Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. |

(εκατομμύρια ευρώ)

2000

2001

2002

Σύνολο (2000-2002)

Χώρες

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

ΟΚΣ σε % του εθνικού προγράμματος

Τσεχική Δημοκρατία

17,5

29,7

13,6

20,8

6,3

7,4

37,4

17,9

Εσθονία

10,1

42,6

6,0

22,8

3,7

12,2

19,8

24,6

Λεττονία

10,5

42,4

9,0

28,7

4,5

14,0

24,0

27,2

Λιθουανία

14,0

36,6

15,6

34,3

1,6

2,6

31,2

21,4

Ουγγαρία

27,0

41,5

31,0

34,5

41,5

37,2

99,5

37,3

Πολωνία

137,0

43,8

170,0

41,4

197,6

50,2

504,6

45,1

Σλοβενία

5,0

31,8

3,0

14,1

5,8

18,5

13,8

20,2

Σλοβακία

6,3

22,5

18,4

42,3

16,5

28,9

41,2

32,0

Βουλγαρία

15,0

22,8

37,1

44,8

14,0

14,8

66,1

27,2

Ρουμανία

88,0

40,9

109,0

39,8

106,6

40,2

303,6

40,3

Σύνολο

330,4

39,0

412,7

37,8

398,1

34,2

1 141,2

36,8

Πηγή:Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

| 39. | Ωστόσο, αυτό το γενικό μέσο αριθμητικό στοιχείο σχηματίστηκε, ως επί το πλείστον, από το γεγονός ότι οι δύο χώρες που είναι οι μεγαλύτεροι δικαιούχοι του προγράμματος Phare, η Πολωνία (45,1 %) και η Ρουμανία (40,3 %), διέθεσαν για την ΟΚΣ σημαντικά υψηλότερο ποσοστό από το μέσο όρο των εθνικών τους προγραμμάτων, κατά την περίοδο 2000-2002 (28). Όλες οι άλλες χώρες, εκτός από την Ουγγαρία, αντιμετώπισαν δυσχέρειες σχετικά με τη δέσμευση του απαιτούμενου ποσοστού 35 % του εθνικού τους προγράμματος για την επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

39.

Ωστόσο, αυτό το γενικό μέσο αριθμητικό στοιχείο σχηματίστηκε, ως επί το πλείστον, από το γεγονός ότι οι δύο χώρες που είναι οι μεγαλύτεροι δικαιούχοι του προγράμματος Phare, η Πολωνία (45,1 %) και η Ρουμανία (40,3 %), διέθεσαν για την ΟΚΣ σημαντικά υψηλότερο ποσοστό από το μέσο όρο των εθνικών τους προγραμμάτων, κατά την περίοδο 2000-2002 (28). Όλες οι άλλες χώρες, εκτός από την Ουγγαρία, αντιμετώπισαν δυσχέρειες σχετικά με τη δέσμευση του απαιτούμενου ποσοστού 35 % του εθνικού τους προγράμματος για την επίτευξη αυτού του στόχου.

| 40. | Παρά το γεγονός ότι θα αναμενόταν το ποσοστό των κεφαλαίων που θα δεσμεύονται για την ΟΚΣ να αυξάνεται από έτος σε έτος, εφόσον η ικανότητα απορρόφησης αυξανόταν όσο πλησίαζε η προσχώρηση, αυτό δεν συνέβη. Σε τέσσερις χώρες, (την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, τη Λεττονία και τη Λιθουανία) το ποσοστό του προγράμματος που χορηγήθηκε στα προγράμματα ΟΚΣ σημείωσε βαθμιαία μείωση από το 2000 έως το 2002. Αυτό οφειλόταν, κυρίως, στις δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν σχετικά με την απορρόφηση των κεφαλαίων για τα οποία είχαν αναληφθεί υποχρεώσεις το έτος 2000. Στη Βουλγαρία, το 2001 ανελήφθησαν υποχρεώσεις μεγάλου ύψους, παρά τις σημαντικές δυσχέρειες εφαρμογής που αντιμετωπίστηκαν, διότι στο πλαίσιο του προγράμματος 2000 ανελήφθησαν υποχρεώσεις σχετικά χαμηλού επιπέδου, στη συνέχεια όμως οι υποχρεώσεις που ανελήφθησαν το 2002 ήταν χαμηλότερες από εκείνες του 2000. |
| --- | --- |

40.

Παρά το γεγονός ότι θα αναμενόταν το ποσοστό των κεφαλαίων που θα δεσμεύονται για την ΟΚΣ να αυξάνεται από έτος σε έτος, εφόσον η ικανότητα απορρόφησης αυξανόταν όσο πλησίαζε η προσχώρηση, αυτό δεν συνέβη. Σε τέσσερις χώρες, (την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, τη Λεττονία και τη Λιθουανία) το ποσοστό του προγράμματος που χορηγήθηκε στα προγράμματα ΟΚΣ σημείωσε βαθμιαία μείωση από το 2000 έως το 2002. Αυτό οφειλόταν, κυρίως, στις δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν σχετικά με την απορρόφηση των κεφαλαίων για τα οποία είχαν αναληφθεί υποχρεώσεις το έτος 2000. Στη Βουλγαρία, το 2001 ανελήφθησαν υποχρεώσεις μεγάλου ύψους, παρά τις σημαντικές δυσχέρειες εφαρμογής που αντιμετωπίστηκαν, διότι στο πλαίσιο του προγράμματος 2000 ανελήφθησαν υποχρεώσεις σχετικά χαμηλού επιπέδου, στη συνέχεια όμως οι υποχρεώσεις που ανελήφθησαν το 2002 ήταν χαμηλότερες από εκείνες του 2000.

| 41. | Οι μειωμένες αναλήψεις υποχρεώσεων σχετικά με τα σχέδια επενδύσεων το 2002 αντικατόπτριζαν, εν μέρει, την έμφαση που έδωσε η Επιτροπή το χρόνο αυτό στην προσπάθεια βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας των υποψήφιων χωρών πριν από την προσχώρησή τους. Προηγουμένως, η συστηματική στρατηγική θεσμικής ανάπτυξης σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων σε όλες τις χώρες, την οποία η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή το 1998 στο πλαίσιο του ΕΠΠ, δεν διατηρήθηκε. Παρά την αυξανόμενη σπουδαιότητα που προσέδιδε η Επιτροπή στην υποστήριξη των προγραμμάτων επενδύσεων στον τομέα της ΟΚΣ και στην προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία, δεν εξασφάλισε τη συστηματική χρηματοδότηση από τις υποψήφιες χώρες σχεδίων αδελφοποίησης υπηρεσιών στον τομέα αυτό κατά το 2000, προκειμένου να ενισχυθούν οι εθνικές δομές. Έτσι, τα κύρια σχέδια αδελφοποίησης που χρηματοδοτήθηκαν υλοποιήθηκαν στην Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Ρουμανία, αυτά όμως εστιάζονταν, ως επί το πλείστον, στο περιφερειακό επίπεδο, ελάχιστες δε πρωτοβουλίες ανελήφθησαν στο εθνικό επίπεδο. Ακόμη και το 2001, μόνον πέντε από τις δέκα χώρες εφάρμοζαν σχέδια αδελφοποίησης στον τομέα της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

41.

Οι μειωμένες αναλήψεις υποχρεώσεων σχετικά με τα σχέδια επενδύσεων το 2002 αντικατόπτριζαν, εν μέρει, την έμφαση που έδωσε η Επιτροπή το χρόνο αυτό στην προσπάθεια βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας των υποψήφιων χωρών πριν από την προσχώρησή τους. Προηγουμένως, η συστηματική στρατηγική θεσμικής ανάπτυξης σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων σε όλες τις χώρες, την οποία η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή το 1998 στο πλαίσιο του ΕΠΠ, δεν διατηρήθηκε. Παρά την αυξανόμενη σπουδαιότητα που προσέδιδε η Επιτροπή στην υποστήριξη των προγραμμάτων επενδύσεων στον τομέα της ΟΚΣ και στην προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία, δεν εξασφάλισε τη συστηματική χρηματοδότηση από τις υποψήφιες χώρες σχεδίων αδελφοποίησης υπηρεσιών στον τομέα αυτό κατά το 2000, προκειμένου να ενισχυθούν οι εθνικές δομές. Έτσι, τα κύρια σχέδια αδελφοποίησης που χρηματοδοτήθηκαν υλοποιήθηκαν στην Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Ρουμανία, αυτά όμως εστιάζονταν, ως επί το πλείστον, στο περιφερειακό επίπεδο, ελάχιστες δε πρωτοβουλίες ανελήφθησαν στο εθνικό επίπεδο. Ακόμη και το 2001, μόνον πέντε από τις δέκα χώρες εφάρμοζαν σχέδια αδελφοποίησης στον τομέα της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία.

Δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο της κατάρτισης προγραμμάτων όμοιων με τα προγράμματα του στόχου 1 των διαρθρωτικών ταμείων

| 42. | Στις περισσότερες χώρες, ο προγραμματισμός της χρηματοδότησης στο πλαίσιο της ΟΚΣ δεν εμφάνιζε συνοχή από έτος σε έτος. Αυτό αντικατόπτριζε, ως επί το πλείστον, τη μεταβολή που σημείωσε η στρατηγική της Επιτροπής, από προγράμματα στο πλαίσιο των οποίων τα κονδύλια χορηγήθηκαν σε διάφορες περιφέρειες το 2000, σε πιο τομεακά προγράμματα, από το 2001 και εξής. Μετά από αυτό, το 2002, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στα σχέδια θεσμικής ανάπτυξης παρά στα σχέδια επενδύσεων. |
| --- | --- |

42.

Στις περισσότερες χώρες, ο προγραμματισμός της χρηματοδότησης στο πλαίσιο της ΟΚΣ δεν εμφάνιζε συνοχή από έτος σε έτος. Αυτό αντικατόπτριζε, ως επί το πλείστον, τη μεταβολή που σημείωσε η στρατηγική της Επιτροπής, από προγράμματα στο πλαίσιο των οποίων τα κονδύλια χορηγήθηκαν σε διάφορες περιφέρειες το 2000, σε πιο τομεακά προγράμματα, από το 2001 και εξής. Μετά από αυτό, το 2002, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στα σχέδια θεσμικής ανάπτυξης παρά στα σχέδια επενδύσεων.

| 43. | Οι χώρες, στις περισσότερες περιπτώσεις, αντιμετώπισαν δυσχέρειες στο πλαίσιο της κατάρτισης δελτίων σχεδίων αποδεκτής ποιότητας για τα προγράμματα ΟΚΣ και προσέφευγαν για βοήθεια στις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και σε εταιρείες συμβούλων. Πράγματι, πολλά από τα σχέδια που είχαν εγκριθεί, στην πραγματικότητα, συχνά, δεν ήταν πλήρως προετοιμασμένα ή/και εμφάνιζαν ανεπάρκειες στο σχεδιασμό τους, γεγονός που καθυστέρησε την εφαρμογή τους και, κατά συνέπεια, μείωσε την επίδρασή τους στην προενταξιακή προετοιμασία. Παρά το γεγονός ότι η Βουλγαρία δεν επρόκειτο να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρά μόνο μετά τις λοιπές υποψήφιες χώρες, ο σχεδιασμός των προγραμμάτων της ΟΚΣ συγκαταλεγόταν μεταξύ των πλέον περίπλοκων από όλα τα προγράμματα Phare για την ΟΚΣ, γεγονός που επαύξησε τις δυσχέρειες εφαρμογής στην εν λόγω χώρα. Κατά τα πρώτα έτη της εκτέλεσης των προγραμμάτων ΟΚΣ στην εν λόγω χώρα έπρεπε να επιδιωχθεί η χρήση μηχανισμών αμεσότερης εφαρμογής. |
| --- | --- |

43.

Οι χώρες, στις περισσότερες περιπτώσεις, αντιμετώπισαν δυσχέρειες στο πλαίσιο της κατάρτισης δελτίων σχεδίων αποδεκτής ποιότητας για τα προγράμματα ΟΚΣ και προσέφευγαν για βοήθεια στις αντιπροσωπείες της Επιτροπής και σε εταιρείες συμβούλων. Πράγματι, πολλά από τα σχέδια που είχαν εγκριθεί, στην πραγματικότητα, συχνά, δεν ήταν πλήρως προετοιμασμένα ή/και εμφάνιζαν ανεπάρκειες στο σχεδιασμό τους, γεγονός που καθυστέρησε την εφαρμογή τους και, κατά συνέπεια, μείωσε την επίδρασή τους στην προενταξιακή προετοιμασία. Παρά το γεγονός ότι η Βουλγαρία δεν επρόκειτο να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρά μόνο μετά τις λοιπές υποψήφιες χώρες, ο σχεδιασμός των προγραμμάτων της ΟΚΣ συγκαταλεγόταν μεταξύ των πλέον περίπλοκων από όλα τα προγράμματα Phare για την ΟΚΣ, γεγονός που επαύξησε τις δυσχέρειες εφαρμογής στην εν λόγω χώρα. Κατά τα πρώτα έτη της εκτέλεσης των προγραμμάτων ΟΚΣ στην εν λόγω χώρα έπρεπε να επιδιωχθεί η χρήση μηχανισμών αμεσότερης εφαρμογής.

| 44. | Παρά το γεγονός ότι τα έργα υποδομής που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της ΟΚΣ θεωρούνταν ότι σχετίζονταν με τον επιχειρησιακό τομέα, στην Πολωνία το 2000 και το 2001, προκειμένου να απορροφηθούν τα κονδύλια, το 35 % περίπου της χρηματοδότησης χορηγήθηκε σε έργα οδικών υποδομών, τα οποία συχνά δεν είχαν παρά αμυδρή σχέση με την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Στην Τσεχική Δημοκρατία και στη Ρουμανία, η δημιουργία ορισμένων βιομηχανικών πάρκων χρηματοδοτήθηκε χωρίς οι χώρες να έχουν χαράξει καθολική στρατηγική προκειμένου να κατατάξουν τους χώρους εγκατάστασης κατά σειρά προτεραιότητας και να αποφευχθεί η υπεραφθονία πάρκων του είδους αυτού.

  Στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΚΣ για το 2000, το 12,7 % των κονδυλίων που χορηγήθηκαν στην Πολωνία προβλέφθηκε να διατεθεί για την κατασκευή οδού πρόσβασης στο αεροδρόμιο Katowice ύψους 17,5 εκατομμυρίων ευρώ, παρά το γεγονός ότι όλα τα έργα υποδομής στον τομέα των μεταφορών και του περιβάλλοντος το κόστος των οποίων υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια ευρώ έπρεπε να χρηματοδοτούνται από το ISPA. Επιπλέον, χρηματοδοτήθηκαν με 28,4 εκατομμύρια ευρώ ακόμη δέκα οδικά έργα στις δικαιούχους περιφέρειες, τα οποία δεν εστιάζονταν ειδικά στην προώθηση των επιχειρήσεων αλλά, συνήθως, αποτελούσαν μέρος ευρύτερων σχεδίων παρακάμψης/περιφερειακής οδού πόλεων. Αυτό συνέβη επίσης σχετικά με 13 οδικά έργα που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της ΟΚΣ για το 2001, με συνολικό ποσό ύψους 59,3 εκατομμυρίων ευρώ (34,9 % του προϋπολογισμού). |
| --- | --- |

44.

Παρά το γεγονός ότι τα έργα υποδομής που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της ΟΚΣ θεωρούνταν ότι σχετίζονταν με τον επιχειρησιακό τομέα, στην Πολωνία το 2000 και το 2001, προκειμένου να απορροφηθούν τα κονδύλια, το 35 % περίπου της χρηματοδότησης χορηγήθηκε σε έργα οδικών υποδομών, τα οποία συχνά δεν είχαν παρά αμυδρή σχέση με την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Στην Τσεχική Δημοκρατία και στη Ρουμανία, η δημιουργία ορισμένων βιομηχανικών πάρκων χρηματοδοτήθηκε χωρίς οι χώρες να έχουν χαράξει καθολική στρατηγική προκειμένου να κατατάξουν τους χώρους εγκατάστασης κατά σειρά προτεραιότητας και να αποφευχθεί η υπεραφθονία πάρκων του είδους αυτού.

Στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΚΣ για το 2000, το 12,7 % των κονδυλίων που χορηγήθηκαν στην Πολωνία προβλέφθηκε να διατεθεί για την κατασκευή οδού πρόσβασης στο αεροδρόμιο Katowice ύψους 17,5 εκατομμυρίων ευρώ, παρά το γεγονός ότι όλα τα έργα υποδομής στον τομέα των μεταφορών και του περιβάλλοντος το κόστος των οποίων υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια ευρώ έπρεπε να χρηματοδοτούνται από το ISPA. Επιπλέον, χρηματοδοτήθηκαν με 28,4 εκατομμύρια ευρώ ακόμη δέκα οδικά έργα στις δικαιούχους περιφέρειες, τα οποία δεν εστιάζονταν ειδικά στην προώθηση των επιχειρήσεων αλλά, συνήθως, αποτελούσαν μέρος ευρύτερων σχεδίων παρακάμψης/περιφερειακής οδού πόλεων. Αυτό συνέβη επίσης σχετικά με 13 οδικά έργα που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της ΟΚΣ για το 2001, με συνολικό ποσό ύψους 59,3 εκατομμυρίων ευρώ (34,9 % του προϋπολογισμού).

| 45. | Ενώ η Επιτροπή χρηματοδότησε μια χρηματοδοτική διευκόλυνση προετοιμασίας έργων (ΧΔΠΕ) το 1999 με ποσά που κυμαίνονταν από 2 έως 3 εκατομμύρια ευρώ για καθεμία από τις υποψήφιες χώρες, προκειμένου να τους παρασχεθεί τεχνική βοήθεια ώστε να αυξήσουν τον αριθμό και να βελτιώσουν την ποιότητα των σχεδίων που προορίζονται για μελλοντική χρηματοδότηση στο πλαίσιο της ΟΚΣ κατά το 2000 και το 2001, οι περισσότερες χώρες κατέβαλαν ιδιαίτερα επίπονες προσπάθειες για να προβούν σε αποτελεσματική χρήση αυτού του μέσου. Οι δικαιούχοι, τόσο στο εθνικό όσο και στο τοπικό επίπεδο, συχνά δεν συντονίζονταν επαρκώς με τους συμβούλους που κατάρτιζαν τα σχέδια, γεγονός που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είχε αρνητική επίπτωση στην ποιότητα των καταρτιζόμενων σχεδίων. Εκτός από αυτό το πρόγραμμα ΧΔΕΠ του 1999, η Επιτροπή δεν κατάρτισε άλλο οριζόντιο πρόγραμμα που να καλύπτει όλες τις χώρες και να αποσκοπεί στην προετοιμασία των μεταγενέστερων προγραμμάτων ΟΚΣ και, ακόμη σημαντικότερο, να αυξήσει τον αριθμό και να βελτιώσει την ποιότητα των σχεδίων που προορίζονται για χρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία. Εξάλλου, οι περισσότερες υποψήφιες χώρες διέθεσαν ελάχιστους ή μηδενικούς πόρους από τα εθνικά τους προγράμματα Phare για την αύξηση του αριθμού και τη βελτίωση της ποιότητας των σχεδίων που προορίζονται για τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

45.

Ενώ η Επιτροπή χρηματοδότησε μια χρηματοδοτική διευκόλυνση προετοιμασίας έργων (ΧΔΠΕ) το 1999 με ποσά που κυμαίνονταν από 2 έως 3 εκατομμύρια ευρώ για καθεμία από τις υποψήφιες χώρες, προκειμένου να τους παρασχεθεί τεχνική βοήθεια ώστε να αυξήσουν τον αριθμό και να βελτιώσουν την ποιότητα των σχεδίων που προορίζονται για μελλοντική χρηματοδότηση στο πλαίσιο της ΟΚΣ κατά το 2000 και το 2001, οι περισσότερες χώρες κατέβαλαν ιδιαίτερα επίπονες προσπάθειες για να προβούν σε αποτελεσματική χρήση αυτού του μέσου. Οι δικαιούχοι, τόσο στο εθνικό όσο και στο τοπικό επίπεδο, συχνά δεν συντονίζονταν επαρκώς με τους συμβούλους που κατάρτιζαν τα σχέδια, γεγονός που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είχε αρνητική επίπτωση στην ποιότητα των καταρτιζόμενων σχεδίων. Εκτός από αυτό το πρόγραμμα ΧΔΕΠ του 1999, η Επιτροπή δεν κατάρτισε άλλο οριζόντιο πρόγραμμα που να καλύπτει όλες τις χώρες και να αποσκοπεί στην προετοιμασία των μεταγενέστερων προγραμμάτων ΟΚΣ και, ακόμη σημαντικότερο, να αυξήσει τον αριθμό και να βελτιώσει την ποιότητα των σχεδίων που προορίζονται για χρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία. Εξάλλου, οι περισσότερες υποψήφιες χώρες διέθεσαν ελάχιστους ή μηδενικούς πόρους από τα εθνικά τους προγράμματα Phare για την αύξηση του αριθμού και τη βελτίωση της ποιότητας των σχεδίων που προορίζονται για τα διαρθρωτικά ταμεία.

Καθυστερήσεις σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων

| 46. | Σε όλες τις χώρες σημειώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων ΟΚΣ, σε σύγκριση με τα χρονοδιαγράμματα που είχαν προβλεφθεί αρχικά. Μολονότι η κανονιστική ρύθμιση που διέπει το πρόγραμμα Phare προβλέπει ότι εντός τριετίας από την ανάληψη υποχρέωσης για τα κεφάλαια που προορίζονται για τα προγράμματα, πρέπει να επακολουθεί πλήρης υλοποίηση και εκταμίευση (χρονικό πλαίσιο του κύκλου ενός σχεδίου «ν + 3») το ποσοστό εκταμίευσης σχετικά με τις αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ που πραγματοποιήθηκαν το 2000 ανερχόταν, στο τέλος του 2003, μόλις σε 71,7 %, συμπεριλαμβανομένων των προπληρωμών (βλέπε πίνακα 3). Το γεγονός αυτό επιβράδυνε τις προσπάθειες βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας σχετικά με την προετοιμασία για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Επίσης, αυτό κατέδειξε τις ανεπάρκειες στο πλαίσιο της διοικητικής ικανότητας και την ανάγκη παροχής μεγαλύτερης στήριξης. |
| --- | --- |

46.

Σε όλες τις χώρες σημειώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων ΟΚΣ, σε σύγκριση με τα χρονοδιαγράμματα που είχαν προβλεφθεί αρχικά. Μολονότι η κανονιστική ρύθμιση που διέπει το πρόγραμμα Phare προβλέπει ότι εντός τριετίας από την ανάληψη υποχρέωσης για τα κεφάλαια που προορίζονται για τα προγράμματα, πρέπει να επακολουθεί πλήρης υλοποίηση και εκταμίευση (χρονικό πλαίσιο του κύκλου ενός σχεδίου «ν + 3») το ποσοστό εκταμίευσης σχετικά με τις αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ που πραγματοποιήθηκαν το 2000 ανερχόταν, στο τέλος του 2003, μόλις σε 71,7 %, συμπεριλαμβανομένων των προπληρωμών (βλέπε πίνακα 3). Το γεγονός αυτό επιβράδυνε τις προσπάθειες βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας σχετικά με την προετοιμασία για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Επίσης, αυτό κατέδειξε τις ανεπάρκειες στο πλαίσιο της διοικητικής ικανότητας και την ανάγκη παροχής μεγαλύτερης στήριξης.

| 47. | Η συνιστώσα αδελφοποίησης στο πλαίσιο του ειδικού προπαρασκευαστικού προγράμματος για το 1998 τέθηκε σε εφαρμογή μόλις κατά το τέλος του 1999 και, ως εκ τούτου, δεν είχε γενικώς κανέναν αντίκτυπο μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2001. Παρά το γεγονός ότι η βοήθεια των εταίρων της αδελφοποίησης ήταν αναγκαία για την κατάρτιση των εθνικών προκαταρκτικών προγραμμάτων ανάπτυξης, σε όλες τις περιπτώσεις ανέλαβαν υπηρεσία μετά τον Σεπτέμβριο του 1999, καταληκτική προθεσμία για την υποβολή του πρώτου σχεδίου. Οι εν λόγω καθυστερήσεις οφείλονταν, εν μέρει, στο γεγονός ότι η αδελφοποίηση των υπηρεσιών αποτελούσε νέο μέσο, καθώς και σε ανεπάρκειες από την πλευρά των διοικητικών υπηρεσιών των υποψήφιων χωρών. Εντούτοις, η υπογραφή των συμβάσεων τεχνικής βοήθειας στο πλαίσιο του ειδικού προπαρασκευαστικού προγράμματος πραγματοποιήθηκε, στις περισσότερες περιπτώσεις, μόλις το δεύτερο εξάμηνο του 1999. |
| --- | --- |

47.

Η συνιστώσα αδελφοποίησης στο πλαίσιο του ειδικού προπαρασκευαστικού προγράμματος για το 1998 τέθηκε σε εφαρμογή μόλις κατά το τέλος του 1999 και, ως εκ τούτου, δεν είχε γενικώς κανέναν αντίκτυπο μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2001. Παρά το γεγονός ότι η βοήθεια των εταίρων της αδελφοποίησης ήταν αναγκαία για την κατάρτιση των εθνικών προκαταρκτικών προγραμμάτων ανάπτυξης, σε όλες τις περιπτώσεις ανέλαβαν υπηρεσία μετά τον Σεπτέμβριο του 1999, καταληκτική προθεσμία για την υποβολή του πρώτου σχεδίου. Οι εν λόγω καθυστερήσεις οφείλονταν, εν μέρει, στο γεγονός ότι η αδελφοποίηση των υπηρεσιών αποτελούσε νέο μέσο, καθώς και σε ανεπάρκειες από την πλευρά των διοικητικών υπηρεσιών των υποψήφιων χωρών. Εντούτοις, η υπογραφή των συμβάσεων τεχνικής βοήθειας στο πλαίσιο του ειδικού προπαρασκευαστικού προγράμματος πραγματοποιήθηκε, στις περισσότερες περιπτώσεις, μόλις το δεύτερο εξάμηνο του 1999.

Πίνακας 3

Εφαρμογή των προγραμμάτων ΟΚΣ την περίοδο 2000-2002 (31.12.2003)

| (εκατομμύρια ευρώ) |
| --- |
| | 2000 | 2001 | 2002 | Σύνολο (2000-2002) |
| Χώρες | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | Πληρωμές ΟΚΣ | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | Πληρωμές ΟΚΣ | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | Πληρωμές ΟΚΣ | Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ | Πληρωμές ΟΚΣ |
| Τσεχική Δημοκρατία | 17,5 | 13,3 | 13,6 | 10,8 | 6,3 | 1,7 | 37,4 | 25,8 |
| Εσθονία | 10,1 | 9,7 | 6,0 | 2,0 | 3,7 | 0,6 | 19,8 | 12,3 |
| Λεττονία | 10,5 | 8,8 | 9,0 | 0,6 | 4,5 | — | 24,0 | 9,4 |
| Λιθουανία | 14,0 | 13,0 | 15,6 | 4,4 | 1,6 | — | 31,2 | 17,4 |
| Ουγγαρία | 27,0 | 18,5 | 31,0 | 7,5 | 41,5 | 0,4 | 99,5 | 26,4 |
| Πολωνία | 137,0 | 103,7 | 170,0 | 32,4 | 197,6 | — | 504,6 | 136,1 |
| Σλοβενία | 5,0 | 4,5 | 3,0 | 0,6 | 5,8 | 1,0 | 13,8 | 6,1 |
| Σλοβακία | 6,3 | 6,1 | 18,4 | 3,8 | 16,5 | 1,3 | 41,2 | 11,2 |
| Βουλγαρία | 15,0 | 5,3 | 37,1 | 10,0 | 14,0 | — | 66,1 | 15,3 |
| Ρουμανία | 88,0 | 53,9 | 109,0 | 26,2 | 106,6 | 0,6 | 303,6 | 80,7 |
| Σύνολο | 330,4 | 236,8 | 412,7 | 98,3 | 398,1 | 5,6 | 1 141,2 | 340,7 |
| Πηγή:Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |

(εκατομμύρια ευρώ)

2000

2001

2002

Σύνολο (2000-2002)

Χώρες

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

Πληρωμές ΟΚΣ

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

Πληρωμές ΟΚΣ

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

Πληρωμές ΟΚΣ

Αναλήψεις υποχρεώσεων ΟΚΣ

Πληρωμές ΟΚΣ

Τσεχική Δημοκρατία

17,5

13,3

13,6

10,8

6,3

1,7

37,4

25,8

Εσθονία

10,1

9,7

6,0

2,0

3,7

0,6

19,8

12,3

Λεττονία

10,5

8,8

9,0

0,6

4,5

—

24,0

9,4

Λιθουανία

14,0

13,0

15,6

4,4

1,6

—

31,2

17,4

Ουγγαρία

27,0

18,5

31,0

7,5

41,5

0,4

99,5

26,4

Πολωνία

137,0

103,7

170,0

32,4

197,6

—

504,6

136,1

Σλοβενία

5,0

4,5

3,0

0,6

5,8

1,0

13,8

6,1

Σλοβακία

6,3

6,1

18,4

3,8

16,5

1,3

41,2

11,2

Βουλγαρία

15,0

5,3

37,1

10,0

14,0

—

66,1

15,3

Ρουμανία

88,0

53,9

109,0

26,2

106,6

0,6

303,6

80,7

Σύνολο

330,4

236,8

412,7

98,3

398,1

5,6

1 141,2

340,7

Πηγή:Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 48. | Στην περίπτωση των πειραματικών επενδυτικών σχεδίων ΕΠΠ, η εκτέλεση ήταν ιδιαίτερα βραδεία διότι μόνον μετά την έναρξη του ΕΠΠ επιδίωξε η Επιτροπή να διευκρινίσει μέχρι ποιο βαθμό θα μπορούσαν να τροποποιηθούν οι υφιστάμενες διαδικασίες Phare για την εκτέλεση των εν λόγω σχεδίων, προκειμένου να προσομοιάσουν στις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

48.

Στην περίπτωση των πειραματικών επενδυτικών σχεδίων ΕΠΠ, η εκτέλεση ήταν ιδιαίτερα βραδεία διότι μόνον μετά την έναρξη του ΕΠΠ επιδίωξε η Επιτροπή να διευκρινίσει μέχρι ποιο βαθμό θα μπορούσαν να τροποποιηθούν οι υφιστάμενες διαδικασίες Phare για την εκτέλεση των εν λόγω σχεδίων, προκειμένου να προσομοιάσουν στις διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων.

| 49. | Οι περισσότερες χώρες συνήψαν συμβάσεις στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης προετοιμασίας έργων για το 1999 μόλις πριν από τη λήξη της προθεσμίας του Δεκεμβρίου 2001, παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες συμβάσεις που επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο της ΧΔΕΠ αφορούσαν σχετικά μικρές εισροές υπηρεσιών και μελετών. Λόγω των καθυστερήσεων, η διευκόλυνση χρησιμοποιήθηκε μόνον σε ελάχιστες περιπτώσεις για την κατάρτιση σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΚΣ για το 2000, χρησιμοποιήθηκε δε κυρίως για τα προγράμματα ΟΚΣ του 2001 και του 2002. Πολλές χώρες δεν ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσουν πλήρως τα κονδύλια που τους χορηγήθηκαν πριν από τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας. Στη Λεττονία, η Επιτροπή παρεξέκλινε σημαντικά από τις διαδικασίες προκήρυξης διαγωνισμών προκειμένου να επιτρέψει τη σύναψη των συμβάσεων πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Κατά συνέπεια, το χρονικό διάστημα για την υποβολή προσφορών σχετικά με τη σύναψη σύμβασης ύψους 2,0 εκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση ορισμένων μελετών μειώθηκε από την ελάχιστη προθεσμία των 50 ημερών σε 28 μόλις ημέρες. Αυτό άσκησε αρνητική επίδραση τόσο στον αριθμό όσο και στην ποιότητα των προσφορών που ελήφθησαν, γεγονός που, στη συνέχεια, επηρέασε επίσης αρνητικά την εκτέλεση. |
| --- | --- |

49.

Οι περισσότερες χώρες συνήψαν συμβάσεις στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης προετοιμασίας έργων για το 1999 μόλις πριν από τη λήξη της προθεσμίας του Δεκεμβρίου 2001, παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες συμβάσεις που επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο της ΧΔΕΠ αφορούσαν σχετικά μικρές εισροές υπηρεσιών και μελετών. Λόγω των καθυστερήσεων, η διευκόλυνση χρησιμοποιήθηκε μόνον σε ελάχιστες περιπτώσεις για την κατάρτιση σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΚΣ για το 2000, χρησιμοποιήθηκε δε κυρίως για τα προγράμματα ΟΚΣ του 2001 και του 2002. Πολλές χώρες δεν ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσουν πλήρως τα κονδύλια που τους χορηγήθηκαν πριν από τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας. Στη Λεττονία, η Επιτροπή παρεξέκλινε σημαντικά από τις διαδικασίες προκήρυξης διαγωνισμών προκειμένου να επιτρέψει τη σύναψη των συμβάσεων πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Κατά συνέπεια, το χρονικό διάστημα για την υποβολή προσφορών σχετικά με τη σύναψη σύμβασης ύψους 2,0 εκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση ορισμένων μελετών μειώθηκε από την ελάχιστη προθεσμία των 50 ημερών σε 28 μόλις ημέρες. Αυτό άσκησε αρνητική επίδραση τόσο στον αριθμό όσο και στην ποιότητα των προσφορών που ελήφθησαν, γεγονός που, στη συνέχεια, επηρέασε επίσης αρνητικά την εκτέλεση.

| 50. | Παρά το γεγονός ότι οι διαδικασίες αδελφοποίησης υπηρεσιών δεν εφαρμόζονταν για πρώτη φορά, τα σχέδια αδελφοποίησης στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2000 και το 2001 σημείωσαν σημαντικές καθυστερήσεις, τόσο όσον αφορά την επιλογή του κράτους μέλους που θα παρείχε τους εταίρους της αδελφοποίησης όσο και, στη συνέχεια, την κατάρτιση της σύμβασης αδελφοποίησης. |
| --- | --- |

50.

Παρά το γεγονός ότι οι διαδικασίες αδελφοποίησης υπηρεσιών δεν εφαρμόζονταν για πρώτη φορά, τα σχέδια αδελφοποίησης στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΟΚΣ για το 2000 και το 2001 σημείωσαν σημαντικές καθυστερήσεις, τόσο όσον αφορά την επιλογή του κράτους μέλους που θα παρείχε τους εταίρους της αδελφοποίησης όσο και, στη συνέχεια, την κατάρτιση της σύμβασης αδελφοποίησης.

| 51. | Ομοίως, τα προγράμματα επενδύσεων στο πλαίσιο της ΟΚΣ για το 2000 σημείωσαν καθυστερήσεις, λόγω των δυσχερειών που αντιμετώπισαν οι υποψήφιες χώρες σχετικά με την κατάρτιση των επιχειρησιακών κατευθυντήριων οδηγιών που διέπουν την εφαρμογή των καθεστώτων ενισχύσεων. Οι εν λόγω οδηγίες έπρεπε να εγκριθούν από την Επιτροπή προτού δημοσιευθούν οι προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων σχετικά με τα σχέδια και, συχνά, χρειάστηκε να καταρτιστούν διάφορα προσχέδια προτού φθάσουν σε ικανοποιητικό επίπεδο. Στις περισσότερες χώρες, οι συμβάσεις για τη μεγάλη πλειονότητα των κονδυλίων συνήφθησαν μόλις κατά το τελευταίο δίμηνο πριν από τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας, δηλαδή με καθυστέρηση έξι έως δώδεκα μηνών περίπου σε συνάρτηση με τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής που είχαν καθοριστεί στα δελτία των σχεδίων. Πράγματι, στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Εσθονίας, χρειάστηκε να παραταθεί η προθεσμία που ορίζεται για τις δικαιούχους χώρες προκειμένου να ολοκληρώσουν τη σύναψη των συμβάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος. Το ίδιο συνέβη στην περίπτωση της Ουγγαρίας και της Πολωνίας σχετικά με την περίοδο εκταμίευσης. |
| --- | --- |

51.

Ομοίως, τα προγράμματα επενδύσεων στο πλαίσιο της ΟΚΣ για το 2000 σημείωσαν καθυστερήσεις, λόγω των δυσχερειών που αντιμετώπισαν οι υποψήφιες χώρες σχετικά με την κατάρτιση των επιχειρησιακών κατευθυντήριων οδηγιών που διέπουν την εφαρμογή των καθεστώτων ενισχύσεων. Οι εν λόγω οδηγίες έπρεπε να εγκριθούν από την Επιτροπή προτού δημοσιευθούν οι προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων σχετικά με τα σχέδια και, συχνά, χρειάστηκε να καταρτιστούν διάφορα προσχέδια προτού φθάσουν σε ικανοποιητικό επίπεδο. Στις περισσότερες χώρες, οι συμβάσεις για τη μεγάλη πλειονότητα των κονδυλίων συνήφθησαν μόλις κατά το τελευταίο δίμηνο πριν από τη λήξη της συμβατικής προθεσμίας, δηλαδή με καθυστέρηση έξι έως δώδεκα μηνών περίπου σε συνάρτηση με τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής που είχαν καθοριστεί στα δελτία των σχεδίων. Πράγματι, στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Εσθονίας, χρειάστηκε να παραταθεί η προθεσμία που ορίζεται για τις δικαιούχους χώρες προκειμένου να ολοκληρώσουν τη σύναψη των συμβάσεων στο πλαίσιο του προγράμματος. Το ίδιο συνέβη στην περίπτωση της Ουγγαρίας και της Πολωνίας σχετικά με την περίοδο εκταμίευσης.

| 52. | Σημαντική καθυστέρηση σημειώθηκε επίσης σχετικά με τα προγράμματα ΟΚΣ του 2001. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδίωξε να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση μόνον των σχεδίων η προετοιμασία των οποίων είχε προχωρήσει αρκετά προκειμένου να συναφθούν συμβάσεις εντός έξι μηνών από την απόφαση χρηματοδότησης της Επιτροπής (29), στην πράξη σχεδόν κανένα από τα σχέδια ΟΚΣ δεν ανταποκρινόταν σε αυτό το κριτήριο. |
| --- | --- |

52.

Σημαντική καθυστέρηση σημειώθηκε επίσης σχετικά με τα προγράμματα ΟΚΣ του 2001. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδίωξε να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση μόνον των σχεδίων η προετοιμασία των οποίων είχε προχωρήσει αρκετά προκειμένου να συναφθούν συμβάσεις εντός έξι μηνών από την απόφαση χρηματοδότησης της Επιτροπής (29), στην πράξη σχεδόν κανένα από τα σχέδια ΟΚΣ δεν ανταποκρινόταν σε αυτό το κριτήριο.

| 53. | Tα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι υποψήφιες χώρες σχετικά με τον προγραμματισμό των χορηγούμενων κονδυλίων στο πλαίσιο της ΟΚΣ δημιουργούν αμφισβητήσεις όσον αφορά την ικανότητά τους απορρόφησης του πολύ μεγαλύτερου όγκου κονδυλίων χρηματοδότησης που έχει προγραμματιστεί στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε πίνακα 4), ιδίως ενόψει του νέου στενότερου χρονικού πλαισίου σχετικά με την εκταμίευση των διαρθρωτικών ταμείων, που τέθηκε σε εφαρμογή για την περίοδο 2000-2006 (ο καλούμενος κανόνας «ν + 2») (30). Πράγματι, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο της ΟΚΣ για την περίοδο 2000 έως 2002 αντιστοιχούσε μόνον στο 6 % περίπου των χρηματοδοτικών κονδυλίων των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2004-2006 σχετικά με το στόχο 1 (31). |
| --- | --- |

53.

Tα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι υποψήφιες χώρες σχετικά με τον προγραμματισμό των χορηγούμενων κονδυλίων στο πλαίσιο της ΟΚΣ δημιουργούν αμφισβητήσεις όσον αφορά την ικανότητά τους απορρόφησης του πολύ μεγαλύτερου όγκου κονδυλίων χρηματοδότησης που έχει προγραμματιστεί στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε πίνακα 4), ιδίως ενόψει του νέου στενότερου χρονικού πλαισίου σχετικά με την εκταμίευση των διαρθρωτικών ταμείων, που τέθηκε σε εφαρμογή για την περίοδο 2000-2006 (ο καλούμενος κανόνας «ν + 2») (30). Πράγματι, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο της ΟΚΣ για την περίοδο 2000 έως 2002 αντιστοιχούσε μόνον στο 6 % περίπου των χρηματοδοτικών κονδυλίων των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2004-2006 σχετικά με το στόχο 1 (31).

Πίνακας 4

Αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο της ΟΚΣ για την περίοδο 2000-2002 σε σύγκριση με τα χρηματοδοτικά κονδύλια των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2004-2006

| (εκατομμύρια ευρώ) |
| --- |
| Χώρες | ΟΚΣ 2000-2002 | ΔΤ 2004-2006: στόχος 1 | ΟΚΣ σε % των ΔΤ |
| Τσεχική Δημοκρατία | 37,4 | 1 286 | 2,9 |
| Εσθονία | 19,8 | 329 | 6,0 |
| Λεττονία | 24,0 | 554 | 4,3 |
| Λιθουανία | 31,2 | 792 | 3,9 |
| Ουγγαρία | 99,5 | 1 765 | 5,6 |
| Πολωνία | 504,6 | 7 321 | 6,9 |
| Σλοβενία | 13,8 | 210 | 6,6 |
| Σλοβακία | 41,2 | 921 | 4,5 |
| Σύνολο | 771,5 | 13 178 | 5,9 |
| Πηγή:Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. |

(εκατομμύρια ευρώ)

Χώρες

ΟΚΣ 2000-2002

ΔΤ 2004-2006: στόχος 1

ΟΚΣ σε % των ΔΤ

Τσεχική Δημοκρατία

37,4

1 286

2,9

Εσθονία

19,8

329

6,0

Λεττονία

24,0

554

4,3

Λιθουανία

31,2

792

3,9

Ουγγαρία

99,5

1 765

5,6

Πολωνία

504,6

7 321

6,9

Σλοβενία

13,8

210

6,6

Σλοβακία

41,2

921

4,5

Σύνολο

771,5

13 178

5,9

Πηγή:Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

| 54. | Θεμελιώδη αιτία των καθυστερήσεων για όλα τα προγράμματα αποτελούσαν οι ανεπάρκειες του διοικητικού τομέα στις υποψήφιες χώρες. Σε κάθε χώρα, η περιφερειακή πολιτική αποτελεί νέο τομέα δραστηριότητας και οι περισσότερες χώρες αντιμετώπισαν δυσχέρειες σχετικά με τη θέσπιση σταθερών δομών που θα μπορούσαν να διαχειριστούν ακόμη και τα σχετικά περιορισμένα κονδύλια χρηματοδότησης που χορηγήθηκαν για την ΟΚΣ. Εξάλλου, το γεγονός ότι τα σχετικά υπουργεία ήταν νεοσύστατα και οι υπηρεσίες τους ανεπαρκείς, περιόρισε την ικανότητά τους να καθιερώσουν τον αναγκαίο συντονισμό με άλλα υπουργεία, προκειμένου να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός προγραμματισμός και εφαρμογή. Εξάλλου, η διοχέτευση όλης της χρηματοδότησης μέσω μιας και μοναδικής αρμόδιας για την εφαρμογή αρχής δημιούργησε επίσης συμφόρηση, η οποία επιβράδυνε τη συνολική εκτέλεση και, ως εκ τούτου, σημειώθηκε καθυστέρηση ως προς την επίδραση των προγραμμάτων (βλέπε σημείο 25). |
| --- | --- |

54.

Θεμελιώδη αιτία των καθυστερήσεων για όλα τα προγράμματα αποτελούσαν οι ανεπάρκειες του διοικητικού τομέα στις υποψήφιες χώρες. Σε κάθε χώρα, η περιφερειακή πολιτική αποτελεί νέο τομέα δραστηριότητας και οι περισσότερες χώρες αντιμετώπισαν δυσχέρειες σχετικά με τη θέσπιση σταθερών δομών που θα μπορούσαν να διαχειριστούν ακόμη και τα σχετικά περιορισμένα κονδύλια χρηματοδότησης που χορηγήθηκαν για την ΟΚΣ. Εξάλλου, το γεγονός ότι τα σχετικά υπουργεία ήταν νεοσύστατα και οι υπηρεσίες τους ανεπαρκείς, περιόρισε την ικανότητά τους να καθιερώσουν τον αναγκαίο συντονισμό με άλλα υπουργεία, προκειμένου να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός προγραμματισμός και εφαρμογή. Εξάλλου, η διοχέτευση όλης της χρηματοδότησης μέσω μιας και μοναδικής αρμόδιας για την εφαρμογή αρχής δημιούργησε επίσης συμφόρηση, η οποία επιβράδυνε τη συνολική εκτέλεση και, ως εκ τούτου, σημειώθηκε καθυστέρηση ως προς την επίδραση των προγραμμάτων (βλέπε σημείο 25).

| 55. | Κατά συνέπεια, στην Πολωνία, τον Ιούνιο του 2000 δημιουργήθηκε Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης, προκειμένου να καταργηθεί τον Ιανουάριο του 2002, μετά την αλλαγή κυβέρνησης. Στα μέσα του 2002, η αρμοδιότητα για τη διαχείριση των έργων υποδομής στον τομέα της ΟΚΣ κατέστη αναγκαίο να μεταβιβαστεί από την πολωνική αρμόδια για την εφαρμογή της ΟΚΣ αρχή, σε άλλη εκτελεστική αρχή, λόγω της ανικανότητάς της να φέρει εις πέρας το έργο αυτό. Ομοίως, στη Λιθουανία, το Υπουργείο Δημόσιας Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταργήθηκε τον Ιανουάριο του 2001 και οι αρμοδιότητές του μεταβιβάστηκαν στο Υπουργείο Εσωτερικών. Η πλημμελής άσκηση των καθηκόντων από τις αρχές της Λεττονίας που διαχειρίζονταν αρχικά το πρόγραμμα ΟΚΣ οδήγησε, επίσης, στη μεταβίβαση αυτών των αρμοδιοτήτων το 2002 στο Υπουργείο Οικονομικών. Στη Σλοβακία και τη Ρουμανία, τα αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη υπουργεία άρχισαν να λειτουργούν μόλις το 2000 και δεν διέθεταν πεπειραμένο προσωπικό. Στη Βουλγαρία, το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και Δημοσίων Έργων αναδιοργανώθηκε και ορισμένες μεταβολές σε επίπεδο πολιτικών αρμοδιοτήτων είχαν ως επακόλουθο ιδιαίτερα μεγάλη εναλλαγή του προσωπικού. Το έτος 2000, για παρόμοιους λόγους, τα Υπουργεία Περιφερειακής Ανάπτυξης της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Ουγγαρίας υπέστησαν επίσης τις συνέπειες της απώλειας βασικού προσωπικού. |
| --- | --- |

55.

Κατά συνέπεια, στην Πολωνία, τον Ιούνιο του 2000 δημιουργήθηκε Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης, προκειμένου να καταργηθεί τον Ιανουάριο του 2002, μετά την αλλαγή κυβέρνησης. Στα μέσα του 2002, η αρμοδιότητα για τη διαχείριση των έργων υποδομής στον τομέα της ΟΚΣ κατέστη αναγκαίο να μεταβιβαστεί από την πολωνική αρμόδια για την εφαρμογή της ΟΚΣ αρχή, σε άλλη εκτελεστική αρχή, λόγω της ανικανότητάς της να φέρει εις πέρας το έργο αυτό. Ομοίως, στη Λιθουανία, το Υπουργείο Δημόσιας Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταργήθηκε τον Ιανουάριο του 2001 και οι αρμοδιότητές του μεταβιβάστηκαν στο Υπουργείο Εσωτερικών. Η πλημμελής άσκηση των καθηκόντων από τις αρχές της Λεττονίας που διαχειρίζονταν αρχικά το πρόγραμμα ΟΚΣ οδήγησε, επίσης, στη μεταβίβαση αυτών των αρμοδιοτήτων το 2002 στο Υπουργείο Οικονομικών. Στη Σλοβακία και τη Ρουμανία, τα αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη υπουργεία άρχισαν να λειτουργούν μόλις το 2000 και δεν διέθεταν πεπειραμένο προσωπικό. Στη Βουλγαρία, το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και Δημοσίων Έργων αναδιοργανώθηκε και ορισμένες μεταβολές σε επίπεδο πολιτικών αρμοδιοτήτων είχαν ως επακόλουθο ιδιαίτερα μεγάλη εναλλαγή του προσωπικού. Το έτος 2000, για παρόμοιους λόγους, τα Υπουργεία Περιφερειακής Ανάπτυξης της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Ουγγαρίας υπέστησαν επίσης τις συνέπειες της απώλειας βασικού προσωπικού.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

| 56. | Τα σχέδια αδελφοποίησης στο πλαίσιο του ΕΠΠ για το 1998 κατέστησαν γενικώς δυνατό να σημειωθεί κάποια αρχική πρόοδος, στα μέσα του 2001, σχετικά με την προετοιμασία για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, τα επιτεύγματα των σχεδίων δεν ήταν, ως επί το πλείστον, τόσο σημαντικά όσο αναμενόταν κατά την έναρξή τους. Στην περισσότερο προβληματική περίπτωση που σημειώθηκε στη Βουλγαρία, το σχέδιο εγκαταλείφθηκε αφού δαπανήθηκε μόνον το 30 % περίπου των κονδυλίων, λόγω των δυσχερών σχέσεων μεταξύ των εταίρων της αδελφοποίησης και των ομολόγων τους. Κατά γενικό κανόνα, τα σχέδια ΕΠΠ σημείωσαν ελάχιστη πρόοδο όσον αφορά τη συμβολή τους στην κατάρτιση των εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων και στη θέση σε εφαρμογή συστημάτων παρακολούθησης για τα διαρθρωτικά ταμεία, κυρίως λόγω της περιπλοκότητας των εν λόγω καθηκόντων και της σχετικής βραχύτητας των χρονικών πλαισίων που προβλέφθηκαν στα πλαίσια των συμβάσεων αδελφοποίησης. |
| --- | --- |

56.

Τα σχέδια αδελφοποίησης στο πλαίσιο του ΕΠΠ για το 1998 κατέστησαν γενικώς δυνατό να σημειωθεί κάποια αρχική πρόοδος, στα μέσα του 2001, σχετικά με την προετοιμασία για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, τα επιτεύγματα των σχεδίων δεν ήταν, ως επί το πλείστον, τόσο σημαντικά όσο αναμενόταν κατά την έναρξή τους. Στην περισσότερο προβληματική περίπτωση που σημειώθηκε στη Βουλγαρία, το σχέδιο εγκαταλείφθηκε αφού δαπανήθηκε μόνον το 30 % περίπου των κονδυλίων, λόγω των δυσχερών σχέσεων μεταξύ των εταίρων της αδελφοποίησης και των ομολόγων τους. Κατά γενικό κανόνα, τα σχέδια ΕΠΠ σημείωσαν ελάχιστη πρόοδο όσον αφορά τη συμβολή τους στην κατάρτιση των εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων και στη θέση σε εφαρμογή συστημάτων παρακολούθησης για τα διαρθρωτικά ταμεία, κυρίως λόγω της περιπλοκότητας των εν λόγω καθηκόντων και της σχετικής βραχύτητας των χρονικών πλαισίων που προβλέφθηκαν στα πλαίσια των συμβάσεων αδελφοποίησης.

| 57. | Το ΕΠΠ για κάθε χώρα περιλάμβανε, επίσης, μια συνιστώσα τεχνικής βοήθειας για τη θεσμική ανάπτυξη. Εντούτοις, οι αντίστοιχοι ρόλοι των εταίρων της αδελφοποίησης και των συμβούλων δεν είχαν καθοριστεί σαφώς σε όλες τις περιπτώσεις, γεγονός που οδήγησε σε αλληλεπικαλύψεις μέχρις ένα βαθμό, για παράδειγμα, όσον αφορά τη συμβολή στα εθνικά αναπτυξιακά σχέδια. |
| --- | --- |

57.

Το ΕΠΠ για κάθε χώρα περιλάμβανε, επίσης, μια συνιστώσα τεχνικής βοήθειας για τη θεσμική ανάπτυξη. Εντούτοις, οι αντίστοιχοι ρόλοι των εταίρων της αδελφοποίησης και των συμβούλων δεν είχαν καθοριστεί σαφώς σε όλες τις περιπτώσεις, γεγονός που οδήγησε σε αλληλεπικαλύψεις μέχρις ένα βαθμό, για παράδειγμα, όσον αφορά τη συμβολή στα εθνικά αναπτυξιακά σχέδια.

| 58. | Ιδιαίτερα ανησυχητικός είναι ο τρόπος με τον οποίο οι μεταβολές αρμοδιοτήτων μεταξύ υπουργείων και η εσωτερική αναδιάρθρωση των υπουργείων (βλέπε σημείο 55), καθώς και η μεγάλη εναλλαγή των επιμέρους υπαλλήλων, μείωσαν τη μακροχρόνια επίδραση του ΕΠΠ. Ακόμη και για τα προγράμματα ΟΚΣ του 2000 και του 2001 εξακολουθούσε να υπάρχει παρόμοιος κίνδυνος χορήγησης κονδυλίων σε υπουργεία, τα οποία στο τέλος δεν θα ορίζονταν για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Το πρόβλημα αυτό επιλύθηκε τελικά μόλις το 2002, όταν οι υποψήφιες χώρες, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεών τους σχετικά με το κεφάλαιο 21 της συνθήκης προσχώρησης, υποχρεώθηκαν να λάβουν αποφάσεις και να υποδείξουν τις αρμόδιες για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχές τους. Προκειμένου να εξασφαλιστεί αποτελεσματικότερη προετοιμασία, θα ήταν ευκταίο η Επιτροπή να είχε ζητήσει από τις υποψήφιες χώρες, σε πρωιμότερο στάδιο, να ορίσουν αυτές τις αρχές. |
| --- | --- |

58.

Ιδιαίτερα ανησυχητικός είναι ο τρόπος με τον οποίο οι μεταβολές αρμοδιοτήτων μεταξύ υπουργείων και η εσωτερική αναδιάρθρωση των υπουργείων (βλέπε σημείο 55), καθώς και η μεγάλη εναλλαγή των επιμέρους υπαλλήλων, μείωσαν τη μακροχρόνια επίδραση του ΕΠΠ. Ακόμη και για τα προγράμματα ΟΚΣ του 2000 και του 2001 εξακολουθούσε να υπάρχει παρόμοιος κίνδυνος χορήγησης κονδυλίων σε υπουργεία, τα οποία στο τέλος δεν θα ορίζονταν για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Το πρόβλημα αυτό επιλύθηκε τελικά μόλις το 2002, όταν οι υποψήφιες χώρες, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεών τους σχετικά με το κεφάλαιο 21 της συνθήκης προσχώρησης, υποχρεώθηκαν να λάβουν αποφάσεις και να υποδείξουν τις αρμόδιες για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχές τους. Προκειμένου να εξασφαλιστεί αποτελεσματικότερη προετοιμασία, θα ήταν ευκταίο η Επιτροπή να είχε ζητήσει από τις υποψήφιες χώρες, σε πρωιμότερο στάδιο, να ορίσουν αυτές τις αρχές.

| 59. | Ακόμη και αφού ορίστηκαν οι αρμόδιες για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχές, η επισήμανση αποτελεσματικών σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης παρακωλυόταν από την αβεβαιότητα σχετικά με τον ορισμό των υπηρεσιών εντός των υπουργείων και του ρόλου που θα διαδραμάτιζαν καθώς και από το γεγονός ότι τόσο η ταυτότητα όσο και ο ρόλος των ενδιάμεσων φορέων δεν ήταν επίσης ακόμη σαφής. |
| --- | --- |

59.

Ακόμη και αφού ορίστηκαν οι αρμόδιες για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχές, η επισήμανση αποτελεσματικών σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης παρακωλυόταν από την αβεβαιότητα σχετικά με τον ορισμό των υπηρεσιών εντός των υπουργείων και του ρόλου που θα διαδραμάτιζαν καθώς και από το γεγονός ότι τόσο η ταυτότητα όσο και ο ρόλος των ενδιάμεσων φορέων δεν ήταν επίσης ακόμη σαφής.

| 60. | Ιδιαίτερα δυσχερής ήταν η εκτέλεση της αποστολής του προγράμματος Phare όσον αφορά τη θεσμική ανάπτυξη στο περιφερειακό επίπεδο. Οι περισσότερες χώρες άρχισαν να θεσπίζουν διοικητικές δομές σε περιφερειακό επίπεδο (32) μόνον για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Συχνά τα σύνορα των περιφερειών που είχαν δημιουργηθεί πρόσφατα δεν αντιστοιχούσαν στα φυσικά, ιστορικά ή γεωγραφικά σύνορα και οι εν λόγω περιφέρειες δεν διέθεταν πολιτικά όργανα, εφόσον συνήθως η έδρα τους ήταν στο επαρχιακό επίπεδο (33). Σε διάφορες χώρες, για παράδειγμα στη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, οι περιφερειακές δομές για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων τέθηκαν σε εφαρμογή μόλις κατά το τέλος του 2001. Αυτό σήμαινε ότι τα σχέδια αδελφοποίησης δεν μπορούσαν να αρχίσουν να εφαρμόζονται στο περιφερειακό επίπεδο στις χώρες αυτές πριν από την ημερομηνία αυτή.

  Στην Τσεχική Δημοκρατία, η βοήθεια που προοριζόταν για την αδελφοποίηση, η οποία χορηγήθηκε στις περιφέρειες στο πλαίσιο του ΕΠΠ, ήταν αισθητά χαμηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί. Αυτό οφειλόταν, εν μέρει, στη θέση σε εφαρμογή νέων περιφερειακών δομών το πρώτο εξάμηνο του 2001. Σύμφωνα με τη σύμβαση αδελφοποίησης που χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα ΟΚΣ του 2000, είχε προβλεφθεί η αντιστάθμιση, κατά τη διάρκεια των ετών 2001 και 2002, των περιορισμένων εισροών που πραγματοποιήθηκαν σε περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο του σχεδίου του 1998. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα, ιδίως, όσον αφορά το ρόλο των περιφερειακών εκτελεστικών μονάδων και των περιφερειακών γραμματειών (32) στο πλαίσιο της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων σήμαινε ότι, και στην περίπτωση αυτή, οι εταίροι της αδελφοποίησης μείωσαν το χρόνο κατά τον οποίο απασχολήθηκαν στο περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

60.

Ιδιαίτερα δυσχερής ήταν η εκτέλεση της αποστολής του προγράμματος Phare όσον αφορά τη θεσμική ανάπτυξη στο περιφερειακό επίπεδο. Οι περισσότερες χώρες άρχισαν να θεσπίζουν διοικητικές δομές σε περιφερειακό επίπεδο (32) μόνον για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Συχνά τα σύνορα των περιφερειών που είχαν δημιουργηθεί πρόσφατα δεν αντιστοιχούσαν στα φυσικά, ιστορικά ή γεωγραφικά σύνορα και οι εν λόγω περιφέρειες δεν διέθεταν πολιτικά όργανα, εφόσον συνήθως η έδρα τους ήταν στο επαρχιακό επίπεδο (33). Σε διάφορες χώρες, για παράδειγμα στη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, οι περιφερειακές δομές για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων τέθηκαν σε εφαρμογή μόλις κατά το τέλος του 2001. Αυτό σήμαινε ότι τα σχέδια αδελφοποίησης δεν μπορούσαν να αρχίσουν να εφαρμόζονται στο περιφερειακό επίπεδο στις χώρες αυτές πριν από την ημερομηνία αυτή.

Στην Τσεχική Δημοκρατία, η βοήθεια που προοριζόταν για την αδελφοποίηση, η οποία χορηγήθηκε στις περιφέρειες στο πλαίσιο του ΕΠΠ, ήταν αισθητά χαμηλότερη από ό,τι είχε προβλεφθεί. Αυτό οφειλόταν, εν μέρει, στη θέση σε εφαρμογή νέων περιφερειακών δομών το πρώτο εξάμηνο του 2001. Σύμφωνα με τη σύμβαση αδελφοποίησης που χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα ΟΚΣ του 2000, είχε προβλεφθεί η αντιστάθμιση, κατά τη διάρκεια των ετών 2001 και 2002, των περιορισμένων εισροών που πραγματοποιήθηκαν σε περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο του σχεδίου του 1998. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα, ιδίως, όσον αφορά το ρόλο των περιφερειακών εκτελεστικών μονάδων και των περιφερειακών γραμματειών (32) στο πλαίσιο της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων σήμαινε ότι, και στην περίπτωση αυτή, οι εταίροι της αδελφοποίησης μείωσαν το χρόνο κατά τον οποίο απασχολήθηκαν στο περιφερειακό επίπεδο.

| 61. | Σε ορισμένες άλλες χώρες, όπου οι περιφερειακές δομές τέθηκαν σε εφαρμογή ενωρίτερα, υλοποιήθηκαν ευρείας κλίμακας σχέδια αδελφοποίησης στις περισσότερες ή σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΚΣ για το 2000. Ωστόσο, στο ήμισυ των περιφερειών στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία και σε όλες τις περιφέρειες στις οποίες παρασχέθηκε βοήθεια στην Πολωνία, δεν χορηγήθηκαν κονδύλια χρηματοδότησης στα σχέδια επενδύσεων στο πλαίσιο της ΟΚΣ. Αυτό μείωσε την εμβέλεια της πρακτικής κατάρτισης που θα μπορούσε να παρασχεθεί από τους εταίρους της αδελφοποίησης σχετικά με τη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ. Εξάλλου, στη Ρουμανία, κανένας από τους οκτώ οργανισμούς περιφερειακής ανάπτυξης (32) όπου είχαν τοποθετηθεί οι εταίροι της αδελφοποίησης δεν διέθετε προϋπολογισμό που να έχει χορηγηθεί από την κεντρική κυβέρνηση, προκειμένου να καλύψει τα έξοδα λειτουργίας του, γεγονός που κατέστησε το έργο των εταίρων της αδελφοποίησης ακόμη δυσχερέστερο. Πράγματι, η αβεβαιότητα σχετικά με τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς και το νομικό καθεστώς των εν λόγω οργανισμών υπήρχε κίνδυνος να υπονομεύσει τη μακροχρόνια επίδραση της βοήθειας Phare στο πλαίσιο της θεσμικής ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο στη Ρουμανία. |
| --- | --- |

61.

Σε ορισμένες άλλες χώρες, όπου οι περιφερειακές δομές τέθηκαν σε εφαρμογή ενωρίτερα, υλοποιήθηκαν ευρείας κλίμακας σχέδια αδελφοποίησης στις περισσότερες ή σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, στο πλαίσιο του προγράμματος ΟΚΣ για το 2000. Ωστόσο, στο ήμισυ των περιφερειών στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία και σε όλες τις περιφέρειες στις οποίες παρασχέθηκε βοήθεια στην Πολωνία, δεν χορηγήθηκαν κονδύλια χρηματοδότησης στα σχέδια επενδύσεων στο πλαίσιο της ΟΚΣ. Αυτό μείωσε την εμβέλεια της πρακτικής κατάρτισης που θα μπορούσε να παρασχεθεί από τους εταίρους της αδελφοποίησης σχετικά με τη διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ. Εξάλλου, στη Ρουμανία, κανένας από τους οκτώ οργανισμούς περιφερειακής ανάπτυξης (32) όπου είχαν τοποθετηθεί οι εταίροι της αδελφοποίησης δεν διέθετε προϋπολογισμό που να έχει χορηγηθεί από την κεντρική κυβέρνηση, προκειμένου να καλύψει τα έξοδα λειτουργίας του, γεγονός που κατέστησε το έργο των εταίρων της αδελφοποίησης ακόμη δυσχερέστερο. Πράγματι, η αβεβαιότητα σχετικά με τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς και το νομικό καθεστώς των εν λόγω οργανισμών υπήρχε κίνδυνος να υπονομεύσει τη μακροχρόνια επίδραση της βοήθειας Phare στο πλαίσιο της θεσμικής ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο στη Ρουμανία.

| 62. | Στο πλαίσιο των συμβάσεων αδελφοποίησης του 2000, ένα από τα κύρια καθήκοντα, τόσο στο περιφερειακό όσο και στο εθνικό επίπεδο, συνίστατο στην παροχή βοήθειας κατά την κατάρτιση περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων για κάθε περιφέρεια (32). Η απόφαση που έλαβε το 2001 η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής να επιτρέψει μόνον ένα περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα κατά χώρα, συνεπαγόταν επομένως σημαντική τροποποίηση των συμβάσεων. |
| --- | --- |

62.

Στο πλαίσιο των συμβάσεων αδελφοποίησης του 2000, ένα από τα κύρια καθήκοντα, τόσο στο περιφερειακό όσο και στο εθνικό επίπεδο, συνίστατο στην παροχή βοήθειας κατά την κατάρτιση περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων για κάθε περιφέρεια (32). Η απόφαση που έλαβε το 2001 η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής να επιτρέψει μόνον ένα περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα κατά χώρα, συνεπαγόταν επομένως σημαντική τροποποίηση των συμβάσεων.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Δυσχέρειες στο πλαίσιο της γενικής μεθοδολογίας της χρησιμοποίησης του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων

| 63. | Αντιμετωπίστηκαν διάφορες δυσχέρειες όσον αφορά τη συνολική μεθοδολογία της Επιτροπής σχετικά με τη χρησιμοποίηση του προγράμματος Phare για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Αποτελούσε το μέσο που χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, παρά το γεγονός ότι ήταν εκ των προτέρων σαφές ότι υπήρχαν περιορισμοί σχετικά με το βαθμό κατά τον οποίο οι διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων θα μπορούσαν να εφαρμοστούν πανομοιότυπα στο πλαίσιο του προγράμματος Phare. Ελλείψει διατάξεων όμοιων με εκείνες που ισχύουν στο πλαίσιο του Sapard και του ISPA, ήταν δυσχερέστερη η απόκτηση πρακτικής πείρας σχετικά με τη διαχείριση και τον έλεγχο δαπανών της κατηγορίας ΕΚΤ και ΕΤΠΑ (βλέπε σημεία 16-17). Η μέθοδος προγραμματισμού που ακολούθησε αρχικά το πρόγραμμα Phare δεν αντικατόπτριζε την πρακτική που εφαρμόζεται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 18-24). Η κατάσταση αυτή προέκυψε, εν μέρει, λόγω της έντασης που υπήρχε μεταξύ των δύο στόχων των προγραμμάτων Phare για την ΟΚΣ: αφενός να χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία και, αφετέρου, να επιτευχθεί ήδη αντίκτυπος συνοχής μέσω αυτών των προγραμμάτων (βλέπε σημείο 27). Γενικότερα, η χρησιμοποίηση του προγράμματος Phare δεν σχετιζόταν με τη συνολική στρατηγική του καθορισμού των προενταξιακών και μεταενταξιακών αναγκών των υποψήφιων χωρών, σχετικά με την προετοιμασία τους για τα διαρθρωτικά ταμεία και, στη συνέχεια, με τη χρήση τους (βλέπε σημείο 28). |
| --- | --- |

63.

Αντιμετωπίστηκαν διάφορες δυσχέρειες όσον αφορά τη συνολική μεθοδολογία της Επιτροπής σχετικά με τη χρησιμοποίηση του προγράμματος Phare για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Αποτελούσε το μέσο που χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, παρά το γεγονός ότι ήταν εκ των προτέρων σαφές ότι υπήρχαν περιορισμοί σχετικά με το βαθμό κατά τον οποίο οι διαδικασίες των διαρθρωτικών ταμείων θα μπορούσαν να εφαρμοστούν πανομοιότυπα στο πλαίσιο του προγράμματος Phare. Ελλείψει διατάξεων όμοιων με εκείνες που ισχύουν στο πλαίσιο του Sapard και του ISPA, ήταν δυσχερέστερη η απόκτηση πρακτικής πείρας σχετικά με τη διαχείριση και τον έλεγχο δαπανών της κατηγορίας ΕΚΤ και ΕΤΠΑ (βλέπε σημεία 16-17). Η μέθοδος προγραμματισμού που ακολούθησε αρχικά το πρόγραμμα Phare δεν αντικατόπτριζε την πρακτική που εφαρμόζεται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 18-24). Η κατάσταση αυτή προέκυψε, εν μέρει, λόγω της έντασης που υπήρχε μεταξύ των δύο στόχων των προγραμμάτων Phare για την ΟΚΣ: αφενός να χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία και, αφετέρου, να επιτευχθεί ήδη αντίκτυπος συνοχής μέσω αυτών των προγραμμάτων (βλέπε σημείο 27). Γενικότερα, η χρησιμοποίηση του προγράμματος Phare δεν σχετιζόταν με τη συνολική στρατηγική του καθορισμού των προενταξιακών και μεταενταξιακών αναγκών των υποψήφιων χωρών, σχετικά με την προετοιμασία τους για τα διαρθρωτικά ταμεία και, στη συνέχεια, με τη χρήση τους (βλέπε σημείο 28).

Περιορισμένη ήταν η πρόοδος που σημειώθηκε ώστε να προσεγγίσουν οι διαδικασίες Phare εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων

| 64. | Παρά το γεγονός ότι σημαντικό μέρος της στρατηγικής της Επιτροπής που αφορά τη χρησιμοποίηση του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ συνίστατο στην τροποποίηση των διαδικασιών Phare, προκειμένου να προσομοιάζουν περισσότερο σε εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων, σχετικά με το θέμα αυτό δεν σημειώθηκε παρά μικρή πρόοδος. Συγκεκριμένα, παρά το γεγονός ότι η θέση σε εφαρμογή του EDIS στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, επρόκειτο να αποτελέσει σημαντικό βήμα για τη μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία, πράγματι το EDIS δεν τέθηκε σε εφαρμογή πριν από την προσχώρηση. Κατά συνέπεια, οι υποψήφιες χώρες δεν θα έχουν αποκτήσει πείρα σχετικά με τη διαχείριση προγραμμάτων όμοιων με εκείνα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ στο πλαίσιο περιβάλλοντος κατασταλτικών ελέγχων πριν από την προσχώρησή τους, όπως είχε σχεδιάσει αρχικά η Επιτροπή (βλέπε σημεία 30-32). Εξάλλου, οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή του EDIS κατέστησαν δυσχερέστερη τη διοχέτευση της χρηματοδότησης μέσω καθεστώτων ενισχύσεων, παρά το γεγονός ότι αυτά αποτελούν τα κύρια μέσα της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 33). Επιπλέον, η Επιτροπή δεν καθιέρωσε πολυετή προγραμματισμό, όπως είχε προβλεφθεί (βλέπε σημεία 34-35). |
| --- | --- |

64.

Παρά το γεγονός ότι σημαντικό μέρος της στρατηγικής της Επιτροπής που αφορά τη χρησιμοποίηση του προγράμματος Phare για την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ συνίστατο στην τροποποίηση των διαδικασιών Phare, προκειμένου να προσομοιάζουν περισσότερο σε εκείνες των διαρθρωτικών ταμείων, σχετικά με το θέμα αυτό δεν σημειώθηκε παρά μικρή πρόοδος. Συγκεκριμένα, παρά το γεγονός ότι η θέση σε εφαρμογή του EDIS στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, επρόκειτο να αποτελέσει σημαντικό βήμα για τη μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία, πράγματι το EDIS δεν τέθηκε σε εφαρμογή πριν από την προσχώρηση. Κατά συνέπεια, οι υποψήφιες χώρες δεν θα έχουν αποκτήσει πείρα σχετικά με τη διαχείριση προγραμμάτων όμοιων με εκείνα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ στο πλαίσιο περιβάλλοντος κατασταλτικών ελέγχων πριν από την προσχώρησή τους, όπως είχε σχεδιάσει αρχικά η Επιτροπή (βλέπε σημεία 30-32). Εξάλλου, οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή του EDIS κατέστησαν δυσχερέστερη τη διοχέτευση της χρηματοδότησης μέσω καθεστώτων ενισχύσεων, παρά το γεγονός ότι αυτά αποτελούν τα κύρια μέσα της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 33). Επιπλέον, η Επιτροπή δεν καθιέρωσε πολυετή προγραμματισμό, όπως είχε προβλεφθεί (βλέπε σημεία 34-35).

Διακυμάνσεις των χρηματοδοτικών κονδυλίων και καθυστερήσεις στην εφαρμογή των προγραμμάτων ΟΚΣ

| 65. | Παρά το γεγονός ότι, όσον αφορά τα εθνικά προγράμματα Phare συνολικά, η Επιτροπή επέτυχε τον στόχο της που αφορούσε τη χορήγηση του 35 % περίπου των κονδυλίων για την ΟΚΣ, στις περισσότερες χώρες το ποσό του εθνικού προγράμματος που διατέθηκε για το σκοπό αυτό ήταν ελαφρώς χαμηλότερο, μειώνοντας έτσι την επίδραση του προγράμματος Phare σχετικά με την προετοιμασία τους για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 38-44). Εξάλλου, στο πλαίσιο του συνόλου των χρηματοδοτικών κονδυλίων που ήταν διαθέσιμα, τα κονδύλια που χορηγήθηκαν για την προετοιμασία των μελλοντικών μέτρων στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων ήταν ανεπαρκή (βλέπε σημείο 45). Σχετικά με την πραγματική εφαρμογή του προγράμματος σημειώθηκαν σοβαρές καθυστερήσεις (βλέπε σημεία 46-52). Οι δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν αντικατοπτρίζουν, ως επί το πλείστον, τις διοικητικές ανεπάρκειες στις υπηρεσίες των υπουργείων που είναι αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες (βλέπε σημεία 54-55). |
| --- | --- |

65.

Παρά το γεγονός ότι, όσον αφορά τα εθνικά προγράμματα Phare συνολικά, η Επιτροπή επέτυχε τον στόχο της που αφορούσε τη χορήγηση του 35 % περίπου των κονδυλίων για την ΟΚΣ, στις περισσότερες χώρες το ποσό του εθνικού προγράμματος που διατέθηκε για το σκοπό αυτό ήταν ελαφρώς χαμηλότερο, μειώνοντας έτσι την επίδραση του προγράμματος Phare σχετικά με την προετοιμασία τους για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημεία 38-44). Εξάλλου, στο πλαίσιο του συνόλου των χρηματοδοτικών κονδυλίων που ήταν διαθέσιμα, τα κονδύλια που χορηγήθηκαν για την προετοιμασία των μελλοντικών μέτρων στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων ήταν ανεπαρκή (βλέπε σημείο 45). Σχετικά με την πραγματική εφαρμογή του προγράμματος σημειώθηκαν σοβαρές καθυστερήσεις (βλέπε σημεία 46-52). Οι δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν αντικατοπτρίζουν, ως επί το πλείστον, τις διοικητικές ανεπάρκειες στις υπηρεσίες των υπουργείων που είναι αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες (βλέπε σημεία 54-55).

Μερική μόνον επίτευξη των αποτελεσμάτων των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων

| 66. | Η επίδραση των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης υπέστη σοβαρές συνέπειες από τις μεταβολές που σημειώθηκαν σχετικά με τις αρμοδιότητες περιφερειακής ανάπτυξης μεταξύ των υπουργείων στις δικαιούχους χώρες. Οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σχετικά με τον ορισμό των αρμόδιων για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχών και τον καθορισμό συγκεκριμένων ρόλων και αρμοδιοτήτων εντός των υπηρεσιών τους παρακώλυσε περαιτέρω τις προσπάθειες θεσμικής ανάπτυξης (βλέπε σημεία 58-59). Η βραδύτητα της θέσπισης των περιφερειακών δομών περιόρισε τις δυνατότητες υποστήριξης της θεσμικής ανάπτυξης στο επίπεδο αυτό σε ορισμένες χώρες (βλέπε σημείο 60). |
| --- | --- |

66.

Η επίδραση των σχεδίων θεσμικής ανάπτυξης υπέστη σοβαρές συνέπειες από τις μεταβολές που σημειώθηκαν σχετικά με τις αρμοδιότητες περιφερειακής ανάπτυξης μεταξύ των υπουργείων στις δικαιούχους χώρες. Οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σχετικά με τον ορισμό των αρμόδιων για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχών και τον καθορισμό συγκεκριμένων ρόλων και αρμοδιοτήτων εντός των υπηρεσιών τους παρακώλυσε περαιτέρω τις προσπάθειες θεσμικής ανάπτυξης (βλέπε σημεία 58-59). Η βραδύτητα της θέσπισης των περιφερειακών δομών περιόρισε τις δυνατότητες υποστήριξης της θεσμικής ανάπτυξης στο επίπεδο αυτό σε ορισμένες χώρες (βλέπε σημείο 60).

Γενικό συμπέρασμα

| 67. | Πρέπει να επιδοκιμάσουμε το γεγονός ότι η Επιτροπή άρχισε ήδη το 1998 να χρησιμοποιεί το πρόγραμμα Phare, προκειμένου να βοηθά τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα Phare εξακολούθησε να παρέχει σημαντική στήριξη στον τομέα αυτό κατά την περίοδο 1998-2002, την εποχή της προσχώρησης το πρόγραμμα Phare άσκησε πιο περιορισμένη επίδραση από ό,τι αναμενόταν σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ, στο βαθμό που είχε σχεδιάσει η Επιτροπή στα έγγραφα που αφορούσαν την πολιτική της, ιδίως στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare για το 2000. Αυτό οφειλόταν, εν μέρει, στην έλλειψη πείρας και στην ανεπαρκή θεσμική ανάπτυξη των αρμόδιων αρχών στις υποψήφιες χώρες. Οι ελλείψεις αυτές δεν ήταν δυνατόν να καλυφθούν πλήρως εντός του διαθέσιμου χρόνου. Η αποτελεσματική χρησιμοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων θα αποτελεί σημαντική πρόκληση για τα νέα κράτη μέλη, ιδίως δεδομένου του περιορισμού της περιόδου προγραμματισμού και εφαρμογής, από το 2004 έως το 2006. |
| --- | --- |

67.

Πρέπει να επιδοκιμάσουμε το γεγονός ότι η Επιτροπή άρχισε ήδη το 1998 να χρησιμοποιεί το πρόγραμμα Phare, προκειμένου να βοηθά τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα Phare εξακολούθησε να παρέχει σημαντική στήριξη στον τομέα αυτό κατά την περίοδο 1998-2002, την εποχή της προσχώρησης το πρόγραμμα Phare άσκησε πιο περιορισμένη επίδραση από ό,τι αναμενόταν σχετικά με την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ, στο βαθμό που είχε σχεδιάσει η Επιτροπή στα έγγραφα που αφορούσαν την πολιτική της, ιδίως στο πλαίσιο της επισκόπησης Phare για το 2000. Αυτό οφειλόταν, εν μέρει, στην έλλειψη πείρας και στην ανεπαρκή θεσμική ανάπτυξη των αρμόδιων αρχών στις υποψήφιες χώρες. Οι ελλείψεις αυτές δεν ήταν δυνατόν να καλυφθούν πλήρως εντός του διαθέσιμου χρόνου. Η αποτελεσματική χρησιμοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων θα αποτελεί σημαντική πρόκληση για τα νέα κράτη μέλη, ιδίως δεδομένου του περιορισμού της περιόδου προγραμματισμού και εφαρμογής, από το 2004 έως το 2006.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

| 68. | Υπάρχει σημαντική ανάγκη για την παροχή μεγαλύτερης στήριξης στο πλαίσιο της θεσμικής ανάπτυξης στον τομέα της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση. |
| --- | --- |

68.

Υπάρχει σημαντική ανάγκη για την παροχή μεγαλύτερης στήριξης στο πλαίσιο της θεσμικής ανάπτυξης στον τομέα της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων μετά την προσχώρηση.

| 69. | Πρέπει να διατεθούν σημαντικοί πόροι στον τομέα του κατασταλτικού ελέγχου των πράξεων των διαρθρωτικών ταμείων στα νέα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

69.

Πρέπει να διατεθούν σημαντικοί πόροι στον τομέα του κατασταλτικού ελέγχου των πράξεων των διαρθρωτικών ταμείων στα νέα κράτη μέλη.

| 70. | Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή σαφής στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας θα επισημαίνονται τα διάφορα μέτρα που εξακολουθεί να απαιτείται να ληφθούν προκειμένου να προετοιμαστούν οι υποψήφιες επί του παρόντος και μελλοντικά χώρες για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

70.

Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή σαφής στρατηγική, στο πλαίσιο της οποίας θα επισημαίνονται τα διάφορα μέτρα που εξακολουθεί να απαιτείται να ληφθούν προκειμένου να προετοιμαστούν οι υποψήφιες επί του παρόντος και μελλοντικά χώρες για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων.

| 71. | Η Επιτροπή πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της προκειμένου το πρόγραμμα Phare να προσεγγίσει τα διαρθρωτικά ταμεία:






  — | παρέχοντας στις αρχές που θα είναι στο μέλλον αρμόδιες για τη διαχείριση, το καθεστώς των αρμόδιων για την υλοποίηση του προγράμματος Phare φορέων, |
| --- | --- | --- |

71.

Η Επιτροπή πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της προκειμένου το πρόγραμμα Phare να προσεγγίσει τα διαρθρωτικά ταμεία:

—

παρέχοντας στις αρχές που θα είναι στο μέλλον αρμόδιες για τη διαχείριση, το καθεστώς των αρμόδιων για την υλοποίηση του προγράμματος Phare φορέων,

| — | παρέχοντας την αναγκαία συνδρομή στους αρμόδιους για την υλοποίηση φορείς, προκειμένου να τους δίδεται η δυνατότητα να εφαρμόζουν το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο συστήματος κατασταλτικών ελέγχων, |
| --- | --- |

—

παρέχοντας την αναγκαία συνδρομή στους αρμόδιους για την υλοποίηση φορείς, προκειμένου να τους δίδεται η δυνατότητα να εφαρμόζουν το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο συστήματος κατασταλτικών ελέγχων,

| — | καθιερώνοντας πολυετή προγραμματισμό, βασιζόμενο στα εθνικά αναπτυξιακά σχέδια. |
| --- | --- |

—

καθιερώνοντας πολυετή προγραμματισμό, βασιζόμενο στα εθνικά αναπτυξιακά σχέδια.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 7ης και 8ης Ιουλίου 2004.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Juan Manuel FABRA VALLÉS

Πρόεδρος

---

(1)  Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λιθουανία, Λεττονία, Πολωνία, Σλοβενία και Σλοβακία.

1

(2)  Στο πλαίσιο του στόχου 1, χρηματοδοτούνται περιφέρειες της ΕΕ οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί ως περιφέρειες που εμφανίζουν υστέρηση στην ανάπτυξή τους βάσει του γεγονότος ότι το κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν τους είναι χαμηλότερο από το 75 % του κοινοτικού μέσου όρου. Τα δύο τρίτα περίπου των διαρθρωτικών ταμείων διατίθενται για το στόχο αυτό.

2

(3)  Κύριος στόχος του ΕΤΠΑ είναι η προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της μείωσης των ανισοτήτων μεταξύ περιφερειών ή κοινωνικών ομάδων. Το ΕΚΤ είναι το βασικό χρηματοδοτικό μέσο που επιτρέπει στην Ένωση να υλοποιήσει τους στρατηγικούς στόχους της πολιτικής της για την απασχόληση. Το ΕΓΤΠΕ συστάθηκε προκειμένου να συμβάλλει στη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του γεωργικού τομέα καθώς και στην ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών. Για την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999 των διαρθρωτικών ταμείων, το 52 % των πόρων διατέθηκαν μέσω του ΕΤΠΑ, το 30 % μέσω του ΕΚΤ και το 16 % μέσω του ΕΓΤΠΕ. Το υπόλοιπο 2 % της χρηματοδότησης υλοποιήθηκε μέσω του τέταρτου διαρθρωτικού ταμείου, δηλαδή του χρηματοδοτικού μέσου προσανατολισμού της αλιείας (ΧΜΠΑ).

3

(4)  Το Ταμείο Συνοχής χρηματοδοτεί σχέδια που αφορούν το περιβάλλον και τις υποδομές στον τομέα των μεταφορών σε χώρες των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι χαμηλότερο από το 90 % του κοινοτικού μέσου όρου (επί του παρόντος αποδέκτες των χρηματοδοτήσεων είναι η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία).

4

(5)  Ο συμφωνηθείς επαναπροσανατολισμός καθορίστηκε σε ανακοίνωση του Επιτρόπου κ. van den Broek προς την Επιτροπή, με τίτλο «Νέοι προσανατολισμοί για το πρόγραμμα Phare στο πλαίσιο της προενταξιακής βοήθειας» [COM(97) 112/8, Βρυξέλλες, 18 Μαρτίου 1997].

5

(6)  Εκτός από τις χώρες που αναφέρονται στην υποσημείωση 1, οι οποίες θα προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Μάιο του 2004, το πρόγραμμα Phare παρέχει επίσης βοήθεια στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία, οι οποίες προβλέπεται να προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταγενέστερα.

6

(7)  COM(97) 112/8, Βρυξέλλες, 18 Μαρτίου 1997.

7

(8)  Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στη διάσκεψη κορυφής του Ελσίνκι, τον Δεκέμβριο του 1999, παρέσχε τη δυνατότητα προσχώρησης σε ακόμη έξι χώρες (Βουλγαρία, Λεττονία, Λιθουανία, Μάλτα, Ρουμανία και Σλοβακία). Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που συνήλθε στη Νίκαια τον Δεκέμβριο του 2002, καθόρισε το έτος 2004 ως χρονολογία-στόχο για την προσχώρηση. Σύμφωνα με τη δήλωση που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Laeken, τον Δεκέμβριο του 2001, η προσχώρηση ήταν αμετάκλητη και οι δέκα αυτές χώρες έπρεπε να είναι έτοιμες το 2004.

8

(9)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, για τη θέσπιση μέσου προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 73).

9

(10)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1268/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, σχετικά με την κοινοτική στήριξη για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης κατά την προενταξιακή περίοδο (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 87).

10

(11)  Βάσει της βοήθειας των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 1994-1999: ΕΤΠΑ 75,0 δισεκατομμύρια ευρώ· ΕΚΤ 43,4 δισεκατομμύρια ευρώ· ΕΓΤΠΕ 23,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

11

(12)  «Κατευθυντήριες οδηγίες για την εφαρμογή του προγράμματος Phare στις υποψήφιες χώρες κατά το χρονικό διάστημα 2000-2006, κατ' εφαρμογή του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3906/89». Απόφαση της Επιτροπής: SEC(1999) 1596 τελικό, Βρυξέλλες, 13 Οκτωβρίου 1999.

12

(13)  Ο δεύτερος τομέας που θα χρηματοδοτούνταν στο πλαίσιο των επενδύσεων ήταν η «ευθυγράμμιση με τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ», ο οποίος προέβλεπε κυρίως την παροχή των μέσων στους βασικούς θεσμικούς φορείς για την παρακολούθηση και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου.

13

(14)  Βλέπε τμήμα 3 των κατευθυντήριων οδηγιών 2000-2006 «Θεσμική ανάπτυξη».

14

(15)  Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης, C(2000) 3103/2, 27 Οκτωβρίου 2000.

15

(16)  Το Συνέδριο διενεργεί επί του παρόντος ξεχωριστό έλεγχο σχετικά με τη διαχείριση του προενταξιακού μέσου Sapard, το οποίο συνδέεται με το ΕΓΤΠΕ, το τρίτο κατά σειρά σπουδαιότητας διαρθρωτικό ταμείο. Επιπλέον, το Συνέδριο εξέτασε πλευρές της διαχείρισης του ISPA στο πλαίσιο της ειδικής έκθεσής του αριθ. 5/2003, με τίτλο «Χρηματοδότηση περιβαλλοντικών σχεδίων στις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο των μέσων Phare και ISPA», ΕΕ C 167 της 17.7.2003.

16

(17)  Από το 1998 έως το 2003 η Επιτροπή δημοσίευσε ετησίως «περιοδικές εκθέσεις» σχετικά με το βαθμό της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών προκειμένου να καταστούν μέλη της ΕΕ. Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση, στο τέλος του 2002, με οκτώ από τις δέκα υποψήφιες χώρες από την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, η Επιτροπή δημοσίευσε, τον Νοέμβριο του 2003, μια «Συνολική έκθεση παρακολούθησης» σχετικά με το βαθμό στον οποίο οι εν λόγω χώρες είχαν προβεί σε περαιτέρω προπαρασκευαστικές ενέργειες στο πλαίσιο της προετοιμασίας τους για την προσχώρηση.

17

(18)  Οι περισσότερες αναλήψεις υποχρεώσεων για την ΟΚΣ περιλάμβαναν πτυχή που αφορούσε την αδελφοποίηση υπηρεσιών. Σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, πραγματοποιήθηκε χωριστή ανάληψη υποχρέωσης για σχέδιο αδελφοποίησης στο πλαίσιο της ΟΚΣ. Το Συνέδριο υπέβαλε σε έλεγχο και αυτά τα σχέδια, τα οποία περιλαμβάνονται στον πίνακα 1.

18

πίνακα 1

(19)  Η «ονοματολογία εδαφικών στατιστικών μονάδων (NUTS)» διαιρεί τις χώρες σε επίπεδο NUTS I (εθνικό), NUTS II (περιφερειακό) και NUTS III (επαρχίας). Στις μεγαλύτερες χώρες, με περισσότερες της μίας περιφέρειες επιπέδου NUTS II, το επίπεδο NUTS II είναι συνήθως αυτό για το οποίο καταρτίζονται τα περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Ωστόσο, σύμφωνα με αυτή την κατάταξη, σε μικρές χώρες, ολόκληρη η χώρα μπορεί να αντιστοιχεί μόνον, σύμφωνα με αυτή την κατάταξη, σε επίπεδο NUTS II.

19

(20)  Τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης είναι τα στρατηγικά έγγραφα που απαιτεί ο κανονισμός που διέπει τα διαρθρωτικά ταμεία. Σκοπός τους είναι ο συντονισμός του συνόλου των κοινοτικών διαρθρωτικών ενισχύσεων στις σχετικές περιφέρειες.

20

(21)  Συγκεφαλαιωτικό έγγραφο μετά το πέρας του σεμιναρίου για την αδελφοποίηση υπηρεσιών, με τίτλο «Προετοιμασίες για τα διαρθρωτικά ταμεία στις υποψήφιες χώρες, το οποίο διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες στις 15-16 Μαρτίου 2001».

21

(22)  Στην Ιρλανδία, για την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999, η διάθεση των κονδυλίων υλοποιήθηκε, κατά 100 %, μέσω τομεακών προγραμμάτων στους ακόλουθους τομείς: βιομηχανία, οικονομικές υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό, περιβαλλοντικές υπηρεσίες, τουρισμός, μεταφορές, γεωργία και ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, τοπική ανάπτυξη, αλιεία και τεχνική βοήθεια. Στην Πορτογαλία το 78 % και στην Ελλάδα το 68 % της διάθεσης των κονδυλίων υλοποιήθηκε μέσω τομεακών επιχειρησιακών προγραμμάτων. [Πηγή: Έκθεση της Επιτροπής: 11η ετήσια έκθεση για τα διαρθρωτικά ταμεία (1999), Τόμος II, Παράρτημα 7, COM(2000) 698 τελικό, Βρυξέλλες, 13 Νοεμβρίου 2000].

22

βιομηχανία, οικονομικές υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό, περιβαλλοντικές υπηρεσίες, τουρισμός, μεταφορές, γεωργία και ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, τοπική ανάπτυξη, αλιεία και τεχνική βοήθεια.

(23)  Τον Ιούνιο του 2000, ο αρμόδιος για την περιφερειακή πολιτική Γενικός Διευθυντής, σε επιστολή του προς τους ομολόγους του που ήταν αρμόδιοι για τη Διεύρυνση, την Απασχόληση, την Αλιεία και τη Γεωργία, ανέφερε τα εξής: «Εφόσον οι εν λόγω χώρες είναι δυνητικά επιλέξιμες για το στόχο αριθ. 1 των διαρθρωτικών ταμείων, θεωρώ αναγκαίο να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην προετοιμασία για την επίτευξη αυτού του στόχου, στο πλαίσιο της οποίας θα κινητοποιηθούν σημαντικοί χρηματοδοτικοί πόροι αμέσως μετά την προσχώρησή τους και θα απαιτηθούν σημαντικές προσαρμογές, σε σχέση με τη μεθοδολογία που εφαρμόζεται επί του παρόντος σχετικά με το πρόγραμμα Phare.» [Επιστολή της 6ης Ιουνίου 2000, σχετ. D (2000) JFD.A. 1001 01111].

23

(24)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999, σχετικά με το συντονισμό της βοήθειας προς τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 68).

24

(25)  Σε εγκύκλιο που απέστειλαν οι Γενικοί Διευθυντές οι αρμόδιοι για τη Διεύρυνση και την Περιφερειακή Πολιτική στους εθνικούς συντονιστές βοήθειας, τον Δεκέμβριο του 2000, αναφερόταν ότι «Στις χώρες που ενδιαφέρονται για τη μετάβαση στο σύστημα EDIS, πρέπει να αρχίσουν να καταβάλλονται, το συντομότερο δυνατό, προσπάθειες χειρισμού των θεμάτων από το εν λόγω κράτος».

25

(26)  Με μόνη εξαίρεση την Ουγγαρία, όπου το EDIS τέθηκε συμβολικά σε εφαρμογή στις 30 Απριλίου 2004.

26

(27)  Όσον αφορά το θέμα της συγχρηματοδότησης, βλέπε επίσης τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου στην ετήσια έκθεσή του για το 2002, σημεία 8.10 και 8.11 (ΕΕ C 286 της 28.11.2003).

27

(28)  Η μέση ετήσια χορήγηση όσον αφορά το εθνικό πρόγραμμα Phare κατά την περίοδο 2000-2002 ανήλθε, για την Πολωνία, σε 373 εκατομμύρια ευρώ και, για τη Ρουμανία, σε 251 εκατομμύρια ευρώ. Για τις οκτώ λοιπές χώρες, η μέση ετήσια χορήγηση, κατά την ίδια περίοδο, ανήλθε σε 51 εκατομμύρια ευρώ.

28

(29)  Οδηγός προγραμματισμού Phare για το 2001, σημείο 5 στοιχείο ε).

29

(30)  Το άρθρο 31 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999, ο οποίος διέπει τα διαρθρωτικά ταμεία, προβλέπει τα εξής: «Το τμήμα μιας ανάληψης υποχρεώσεων, το οποίο δεν έχει ρυθμιστεί με πληρωμή έναντι ή για το οποίο δεν έχει υποβληθεί στην Επιτροπή καμία παραδεκτή αίτηση πληρωμής ...έως τη λήξη του δεύτερου έτους που έπεται του έτους της ανάληψης υποχρεώσεων ...αποδεσμεύεται αυτεπαγγέλτως από την Επιτροπή».

30

(31)  Παρά τηνεγγύτητα της ημερομηνίας προσχώρησης, η Επιτροπή, στη «Συνολική έκθεση παρακολούθησης» που εξέδωσε τον Νοέμβριο του 2003, τόνιζε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανεπάρκειες όσον αφορά την ικανότητα των υποψήφιων χωρών σχετικά με τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Οι χώρες απαιτείται να καταβάλλουν, στο πλαίσιο των προετοιμασιών τους για την προσχώρηση, αυτό που η Επιτροπή ονομάζει «εντατικοποιημένες προσπάθειες».

31

(32)  Επίπεδο NUTS ΙΙ.

32

(33)  Επίπεδο NUTS ΙΙΙ.

33

---

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

| I. | Το πρόγραμμα Phare θεσπίστηκε το 1989 και η παροχή βοήθειας όσον αφορά την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τα διαρθρωτικά ταμεία δεν αποτελούσε μέρος της αποστολής του την εποχή εκείνη. Το 1997, το Phare αναπροσανατολίστηκε προς την κατεύθυνση της ένταξης με στόχο να προετοιμάσει τις υποψήφιες για ένταξη χώρες σε όλα τα 31 κεφάλαια του «κοινοτικού κεκτημένου». Τα πρώτα προπαρασκευαστικά σχέδια για τα διαρθρωτικά ταμεία και τα σχετικά κεφάλαια προς διαπραγμάτευση αφορούσαν τη θεσμική ανάπτυξη και άρχισαν το 1998. Μόλις το 2000 δρομολογήθηκαν τα επενδυτικά σχέδια, στο πλαίσιο του Phare, με τον τίτλο «Οικονομική και κοινωνική συνοχή (ΟΚΣ)», τα οποία είχαν διττό προορισμό: να παράσχουν βοήθεια για την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία και να προκαλέσουν ένα αρχικό αντίκτυπο στις αναπτυξιακές ανισότητες. Ο ενδεικτικός στόχος για την οικονομική και κοινωνική συνοχή ήταν 35 % των ετήσιων εθνικών προγραμμάτων το 2001. Το χρονικό πλαίσιο για τη διεύρυνση και ως εκ τούτου το σχετικό χρονικό πλαίσιο για την προετοιμασία είχε εκτιμηθεί σε πέντε έως έξι έτη περίπου. |
| --- | --- |

I.

Το πρόγραμμα Phare θεσπίστηκε το 1989 και η παροχή βοήθειας όσον αφορά την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για τα διαρθρωτικά ταμεία δεν αποτελούσε μέρος της αποστολής του την εποχή εκείνη. Το 1997, το Phare αναπροσανατολίστηκε προς την κατεύθυνση της ένταξης με στόχο να προετοιμάσει τις υποψήφιες για ένταξη χώρες σε όλα τα 31 κεφάλαια του «κοινοτικού κεκτημένου». Τα πρώτα προπαρασκευαστικά σχέδια για τα διαρθρωτικά ταμεία και τα σχετικά κεφάλαια προς διαπραγμάτευση αφορούσαν τη θεσμική ανάπτυξη και άρχισαν το 1998. Μόλις το 2000 δρομολογήθηκαν τα επενδυτικά σχέδια, στο πλαίσιο του Phare, με τον τίτλο «Οικονομική και κοινωνική συνοχή (ΟΚΣ)», τα οποία είχαν διττό προορισμό: να παράσχουν βοήθεια για την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία και να προκαλέσουν ένα αρχικό αντίκτυπο στις αναπτυξιακές ανισότητες. Ο ενδεικτικός στόχος για την οικονομική και κοινωνική συνοχή ήταν 35 % των ετήσιων εθνικών προγραμμάτων το 2001. Το χρονικό πλαίσιο για τη διεύρυνση και ως εκ τούτου το σχετικό χρονικό πλαίσιο για την προετοιμασία είχε εκτιμηθεί σε πέντε έως έξι έτη περίπου.

| II. | Καμία προγενέστερη διεύρυνση δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο τόσο εκτεταμένων προετοιμασιών για τα διαρθρωτικά ταμεία με τη χρήση τριών προενταξιακών μέσων. Μέσω του Phare, ενισχύθηκαν οι προαπαιτούμενες διαδικασίες προγραμματισμού και οι σχετικές χώρες απέκτησαν μια γενική ικανότητα προγραμματισμού με αποτέλεσμα να είναι σε θέση να υποβάλουν σχέδια αναπτυξιακών σχεδίων διαρθρωτικών ταμείων ήδη στις αρχές του 2003, εξασφαλίζοντας κατ’ αυτό το τρόπο την έγκαιρη έγκριση και προώθηση, το 2004, των εγγράφων προγραμματισμού διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2004-2006. Αυτό αποτελεί πρωτοφανή επιτυχία. Μολονότι δεν κατέστη δυνατή η υλοποίηση όλων των αρχικών φιλοδοξιών σε ένα χρονικό πλαίσιο το οποίο συμπτύχθηκε λόγω της μεγάλης επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων, η πρωτοβουλία ΟΚΣ είχε, μεταξύ άλλων, ιδιαίτερα σημαντικό αντίκτυπο στις ίδιες τις διαπραγματεύσεις και στις θεσμικές εξελίξεις. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο κατόρθωσε να ολοκληρώσει το 2002 τις διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο 21, το κύριο κεφάλαιο σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, βάσει της νομοθετικής εναρμόνισης και του καθορισμού δομών. Ο δεύτερος στόχος της ΟΚΣ ήταν να έχει έναν πρώτο αντίκτυπο στις αναπτυξιακές ανισότητες μέσω της εστίασης και επικέντρωσης. Κάθε σκόπιμα πολυσχιδής προσέγγιση θα αποτελούσε ένα πολύ μέτριο μοντέλο μάθησης και αυτό δηλώθηκε σαφώς εξαρχής «δεν είναι ούτε εφικτό ούτε σκόπιμο να δοκιμαστούν πειραματικά όλες οι δομές και όλα τα μέσα που θα αναπτυχθούν ...». (Επισκόπηση Phare για το 2000). |
| --- | --- |

II.

Καμία προγενέστερη διεύρυνση δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο τόσο εκτεταμένων προετοιμασιών για τα διαρθρωτικά ταμεία με τη χρήση τριών προενταξιακών μέσων. Μέσω του Phare, ενισχύθηκαν οι προαπαιτούμενες διαδικασίες προγραμματισμού και οι σχετικές χώρες απέκτησαν μια γενική ικανότητα προγραμματισμού με αποτέλεσμα να είναι σε θέση να υποβάλουν σχέδια αναπτυξιακών σχεδίων διαρθρωτικών ταμείων ήδη στις αρχές του 2003, εξασφαλίζοντας κατ’ αυτό το τρόπο την έγκαιρη έγκριση και προώθηση, το 2004, των εγγράφων προγραμματισμού διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2004-2006. Αυτό αποτελεί πρωτοφανή επιτυχία. Μολονότι δεν κατέστη δυνατή η υλοποίηση όλων των αρχικών φιλοδοξιών σε ένα χρονικό πλαίσιο το οποίο συμπτύχθηκε λόγω της μεγάλης επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων, η πρωτοβουλία ΟΚΣ είχε, μεταξύ άλλων, ιδιαίτερα σημαντικό αντίκτυπο στις ίδιες τις διαπραγματεύσεις και στις θεσμικές εξελίξεις. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο κατόρθωσε να ολοκληρώσει το 2002 τις διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο 21, το κύριο κεφάλαιο σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, βάσει της νομοθετικής εναρμόνισης και του καθορισμού δομών. Ο δεύτερος στόχος της ΟΚΣ ήταν να έχει έναν πρώτο αντίκτυπο στις αναπτυξιακές ανισότητες μέσω της εστίασης και επικέντρωσης. Κάθε σκόπιμα πολυσχιδής προσέγγιση θα αποτελούσε ένα πολύ μέτριο μοντέλο μάθησης και αυτό δηλώθηκε σαφώς εξαρχής «δεν είναι ούτε εφικτό ούτε σκόπιμο να δοκιμαστούν πειραματικά όλες οι δομές και όλα τα μέσα που θα αναπτυχθούν ...». (Επισκόπηση Phare για το 2000).

| III. | Είχε προβλεφθεί εξαρχής ότι το σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής (ΣΕΔΑ) και ο πολυετής προγραμματισμός δεν θα μπορούσαν να αρχίσουν πριν από το 2002 το νωρίτερο (επισκόπηση Phare για το 2000). Τελικά, οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν το 2002 και ως εκ τούτου χρειάστηκε να συμπτυχθεί το χρονικό πλαίσιο. Το ΣΕΔΑ δεν αποτελεί μοναδικό γεγονός αλλά μια μακροχρόνια και πολυσύνθετη διαδικασία, την οποία οι χώρες επεξεργάζονται εδώ και αρκετά χρόνια. Ο καθοριστικός παράγοντας για τη μετάβαση των υπό ένταξη χωρών προς τους εκ των υστέρων ελέγχους είναι κατά κύριο λόγο η αφομοίωση της διαδικασίας, ώστε να καθιερώσουν τα δικά τους συστήματα ασφαλούς διαχείρισης και ελέγχου. Οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν στα καθεστώτα ενισχύσεων οφείλονταν κυρίως στο στάδιο μαθητείας από το οποίο έπρεπε να διέλθουν οι εν λόγω χώρες. Ως εκ τούτου, δεν αφορούσαν το είδος ελέγχου της Επιτροπής (εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων). |
| --- | --- |

III.

Είχε προβλεφθεί εξαρχής ότι το σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής (ΣΕΔΑ) και ο πολυετής προγραμματισμός δεν θα μπορούσαν να αρχίσουν πριν από το 2002 το νωρίτερο (επισκόπηση Phare για το 2000). Τελικά, οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν το 2002 και ως εκ τούτου χρειάστηκε να συμπτυχθεί το χρονικό πλαίσιο. Το ΣΕΔΑ δεν αποτελεί μοναδικό γεγονός αλλά μια μακροχρόνια και πολυσύνθετη διαδικασία, την οποία οι χώρες επεξεργάζονται εδώ και αρκετά χρόνια. Ο καθοριστικός παράγοντας για τη μετάβαση των υπό ένταξη χωρών προς τους εκ των υστέρων ελέγχους είναι κατά κύριο λόγο η αφομοίωση της διαδικασίας, ώστε να καθιερώσουν τα δικά τους συστήματα ασφαλούς διαχείρισης και ελέγχου. Οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν στα καθεστώτα ενισχύσεων οφείλονταν κυρίως στο στάδιο μαθητείας από το οποίο έπρεπε να διέλθουν οι εν λόγω χώρες. Ως εκ τούτου, δεν αφορούσαν το είδος ελέγχου της Επιτροπής (εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων).

| IV. | Μολονότι ο στόχος της διάθεσης του 35 % περίπου των εθνικών προγραμμάτων Phare στην ΟΚΣ ήταν μόνο ενδεικτικός «ώστε να εφαρμοστεί με ευελιξία ανά χώρα» (απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare) τα αριθμητικά στοιχεία για το διάστημα 2001-2003 υποδηλώνουν ότι ο μέσος όρος του 35 % τηρήθηκε. Η ασήμαντη πτώση σε επίπεδο ποσοστών το 2002 λόγω των σχεδίων δράσης για τη διοικητική και δικαστική ικανότητα αντισταθμίστηκε πλήρως στις χορηγήσεις του 2003. Επιπλέον, υπήρξαν χορηγήσεις τόσο για επενδύσεις όσο και για θεσμική ανάπτυξη σε άλλα οριζόντια κεφάλαια, τα οποία είχαν έμμεση επίδραση στην προετοιμασία για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Το 2003, το οποίο ήταν εκτός της περιόδου ελέγχου, σημειώθηκε μια ηθελημένη εστίαση στην ΟΚΣ. Διάφορες χώρες διέθεσαν άνω του 35 % των κεφαλαίων τους για το 2003 σε επενδύσεις στην ΟΚΣ. Ο μέσος όρος ανήλθε στο 39 %. |
| --- | --- |

IV.

Μολονότι ο στόχος της διάθεσης του 35 % περίπου των εθνικών προγραμμάτων Phare στην ΟΚΣ ήταν μόνο ενδεικτικός «ώστε να εφαρμοστεί με ευελιξία ανά χώρα» (απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare) τα αριθμητικά στοιχεία για το διάστημα 2001-2003 υποδηλώνουν ότι ο μέσος όρος του 35 % τηρήθηκε. Η ασήμαντη πτώση σε επίπεδο ποσοστών το 2002 λόγω των σχεδίων δράσης για τη διοικητική και δικαστική ικανότητα αντισταθμίστηκε πλήρως στις χορηγήσεις του 2003. Επιπλέον, υπήρξαν χορηγήσεις τόσο για επενδύσεις όσο και για θεσμική ανάπτυξη σε άλλα οριζόντια κεφάλαια, τα οποία είχαν έμμεση επίδραση στην προετοιμασία για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Το 2003, το οποίο ήταν εκτός της περιόδου ελέγχου, σημειώθηκε μια ηθελημένη εστίαση στην ΟΚΣ. Διάφορες χώρες διέθεσαν άνω του 35 % των κεφαλαίων τους για το 2003 σε επενδύσεις στην ΟΚΣ. Ο μέσος όρος ανήλθε στο 39 %.

| V. | Η Επιτροπή, στην προσπάθειά της να ενισχύσει τη θεσμική πρόοδο, εγκαινίασε δράσεις αδελφοποίησης Phare και ΟΚΣ πολύ πριν τη λήψη τελικών αποφάσεων σχετικά με τις απαιτήσεις για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων όσον αφορά την περιφερειακή πολιτική, π.χ. ορισμός των αρμόδιων για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχών. Η εν λόγω διαδικασία προϋπέθετε μακρές πολιτικές συζητήσεις στις χώρες και το Phare συνέβαλε στην επιτάχυνση των συμφωνιών όσον αφορά λύσεις ουσιαστικής σημασίας για την ενδεχόμενη επιτυχία των διαπραγματεύσεων, καθώς και όσον αφορά την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία. |
| --- | --- |

V.

Η Επιτροπή, στην προσπάθειά της να ενισχύσει τη θεσμική πρόοδο, εγκαινίασε δράσεις αδελφοποίησης Phare και ΟΚΣ πολύ πριν τη λήψη τελικών αποφάσεων σχετικά με τις απαιτήσεις για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων όσον αφορά την περιφερειακή πολιτική, π.χ. ορισμός των αρμόδιων για τη διαχείριση και τις πληρωμές αρχών. Η εν λόγω διαδικασία προϋπέθετε μακρές πολιτικές συζητήσεις στις χώρες και το Phare συνέβαλε στην επιτάχυνση των συμφωνιών όσον αφορά λύσεις ουσιαστικής σημασίας για την ενδεχόμενη επιτυχία των διαπραγματεύσεων, καθώς και όσον αφορά την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία.

| VI. | Ακόμα και εάν δεν υλοποιήθηκαν όλες οι αρχικές φιλοδοξίες εντός του χρονικού πλαισίου που μειώθηκε λόγω της μεγάλης επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων, αυτό οφειλόταν κυρίως στις εγγενείς δυσκολίες και στις καθυστερήσεις όσον αφορά τον καθορισμό των μελλοντικών οργάνων που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Πράγματι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανεπαρκής σταθερότητα μερικών οργάνων παρακώλυσε σημαντικά τον αντίκτυπο της προπαρασκευαστικής προενταξιακής βοήθειας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα αποδείχθηκε ότι οι κύριοι στόχοι πράγματι υλοποιήθηκαν, όπως αντανακλάται στις ίδιες τις διαπραγματεύσεις και στις εκθέσεις παρακολούθησης της συνέχειας, καθώς και σε όλες τις ακόλουθες εξελίξεις στον προγραμματισμό, σε ένα επίπεδο που δεν είχε προηγουμένως επιτευχθεί. |
| --- | --- |

VI.

Ακόμα και εάν δεν υλοποιήθηκαν όλες οι αρχικές φιλοδοξίες εντός του χρονικού πλαισίου που μειώθηκε λόγω της μεγάλης επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων, αυτό οφειλόταν κυρίως στις εγγενείς δυσκολίες και στις καθυστερήσεις όσον αφορά τον καθορισμό των μελλοντικών οργάνων που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Πράγματι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανεπαρκής σταθερότητα μερικών οργάνων παρακώλυσε σημαντικά τον αντίκτυπο της προπαρασκευαστικής προενταξιακής βοήθειας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα αποδείχθηκε ότι οι κύριοι στόχοι πράγματι υλοποιήθηκαν, όπως αντανακλάται στις ίδιες τις διαπραγματεύσεις και στις εκθέσεις παρακολούθησης της συνέχειας, καθώς και σε όλες τις ακόλουθες εξελίξεις στον προγραμματισμό, σε ένα επίπεδο που δεν είχε προηγουμένως επιτευχθεί.

| VII. | Μετά την ένταξη, τα νέα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να δέχονται σημαντική άμεση στήριξη από τις γενικές διευθύνσεις των διαρθρωτικών ταμείων για την αποτελεσματική διαχείριση των προγραμμάτων, όπως συνέβη και στον καθορισμό των προγραμμάτων και στο σχεδιασμό των συστημάτων παροχής και διαχείρισης. Τα διδάγματα ήδη λήφθηκαν υπόψη και οι χάρτες πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, από κοινού με τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές του Phare για το 2003, τονίζουν ήδη την υφιστάμενη στρατηγική. Όσον αφορά τους φορείς υλοποίησης, κατά τη μετάβαση σε ελέγχους εκ των υστέρων, η διαδικασία είναι αντίστροφη. Οι φορείς του Phare, για να μην απωλέσουν την αποκτηθείσα πείρα, πρέπει να μετατραπούν (ή να ενσωματωθούν) στους φορείς υλοποίησης και διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων. Στα περισσότερα νέα κράτη μέλη αυτό επιτεύχθηκε με τη μεταφορά της δομής ή τουλάχιστον του προσωπικού στις αρχές διαχείρισης και πληρωμής. Με βάση τη θετική πιλοτική πείρα το 2003, οι κατευθυντήριες γραμμές του Phare αναθεωρήθηκαν ενώ ο οδηγός προγραμματισμού για το 2004 αναθεωρήθηκε προκειμένου να εισαχθεί πολυετής σχεδιασμός για την ΟΚΣ και ενδεχομένως και για τη θεσμική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

VII.

Μετά την ένταξη, τα νέα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να δέχονται σημαντική άμεση στήριξη από τις γενικές διευθύνσεις των διαρθρωτικών ταμείων για την αποτελεσματική διαχείριση των προγραμμάτων, όπως συνέβη και στον καθορισμό των προγραμμάτων και στο σχεδιασμό των συστημάτων παροχής και διαχείρισης. Τα διδάγματα ήδη λήφθηκαν υπόψη και οι χάρτες πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, από κοινού με τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές του Phare για το 2003, τονίζουν ήδη την υφιστάμενη στρατηγική. Όσον αφορά τους φορείς υλοποίησης, κατά τη μετάβαση σε ελέγχους εκ των υστέρων, η διαδικασία είναι αντίστροφη. Οι φορείς του Phare, για να μην απωλέσουν την αποκτηθείσα πείρα, πρέπει να μετατραπούν (ή να ενσωματωθούν) στους φορείς υλοποίησης και διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων. Στα περισσότερα νέα κράτη μέλη αυτό επιτεύχθηκε με τη μεταφορά της δομής ή τουλάχιστον του προσωπικού στις αρχές διαχείρισης και πληρωμής. Με βάση τη θετική πιλοτική πείρα το 2003, οι κατευθυντήριες γραμμές του Phare αναθεωρήθηκαν ενώ ο οδηγός προγραμματισμού για το 2004 αναθεωρήθηκε προκειμένου να εισαχθεί πολυετής σχεδιασμός για την ΟΚΣ και ενδεχομένως και για τη θεσμική ανάπτυξη.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

| 4. | Την περίοδο 1997/98 ένα ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα αρχικά σχεδιάστηκε ως οριζόντιο πρόγραμμα 60 εκατ. ευρώ. Μεταγενέστερα, διατέθηκαν πρόσθετα κεφάλαια τα οποία και υλοποιήθηκαν βάσει των εθνικών προγραμμάτων, σύμφωνα με τη γενική πολιτική της μετάβασης από τον οριζόντιο πολυκρατικό προγραμματισμό στον εθνικό προγραμματισμό. |
| --- | --- |

4.

Την περίοδο 1997/98 ένα ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα αρχικά σχεδιάστηκε ως οριζόντιο πρόγραμμα 60 εκατ. ευρώ. Μεταγενέστερα, διατέθηκαν πρόσθετα κεφάλαια τα οποία και υλοποιήθηκαν βάσει των εθνικών προγραμμάτων, σύμφωνα με τη γενική πολιτική της μετάβασης από τον οριζόντιο πολυκρατικό προγραμματισμό στον εθνικό προγραμματισμό.

| 7. | Η απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare ορίζει ότι «ο καταμερισμός σε 30 % περίπου για τη θεσμική ανάπτυξη και 70 % για τις επενδύσεις είναι καθαρά ενδεικτικός. Οι αναλογίες αυτές έπρεπε να εφαρμοστούν με ευλιξία ανά χώρα, δίνοντας προτεραιότητα στις ανάγκες που θα προκύπτουν στον τομέα της θεσμικής ανάπτυξης». Επομένως, αυτή η ευελιξία είχε καθιερωθεί από το δίκαιο. |
| --- | --- |

7.

Η απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare ορίζει ότι «ο καταμερισμός σε 30 % περίπου για τη θεσμική ανάπτυξη και 70 % για τις επενδύσεις είναι καθαρά ενδεικτικός. Οι αναλογίες αυτές έπρεπε να εφαρμοστούν με ευλιξία ανά χώρα, δίνοντας προτεραιότητα στις ανάγκες που θα προκύπτουν στον τομέα της θεσμικής ανάπτυξης». Επομένως, αυτή η ευελιξία είχε καθιερωθεί από το δίκαιο.

| 8. | Επίσης, η «μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία» αναφερόταν στην Επισκόπηση του 2002 ως ευρεία πρόκληση στην οποία πρέπει να συμβάλλουν όλες οι συνιστώσες του Phare. Συνεπώς, η ΟΚΣ είναι μεν σημαντική αλλά αποτελεί μια από τις πολλές οδούς προσέγγισης. |
| --- | --- |

8.

Επίσης, η «μετάβαση στα διαρθρωτικά ταμεία» αναφερόταν στην Επισκόπηση του 2002 ως ευρεία πρόκληση στην οποία πρέπει να συμβάλλουν όλες οι συνιστώσες του Phare. Συνεπώς, η ΟΚΣ είναι μεν σημαντική αλλά αποτελεί μια από τις πολλές οδούς προσέγγισης.

| 9. | Η επισκόπηση Phare (παράγραφος 5.1.1) έθεσε τους ακόλουθους στόχους ΟΚΣ: «1. την ενίσχυση των ικανοτήτων προγραμματισμού και των διοικητικών ικανοτήτων των χωρών μέσω της στήριξης της θεσμικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την εδαφική τους επικράτεια ώστε να απορροφούν τα διαρθρωτικά κεφάλαια μετά την ένταξη· 2. τη χρήση των επενδύσεων για τη στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης και το στενό συντονισμό με αυτή, για τη δρομολόγηση αντίκτυπου στις αναπτυξιακές ανισότητες και την πειραματική δοκιμή των ολοκληρωμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων που είναι παρόμοια με το στόχο 1 και τις κοινοτικές πρωτοβουλίες σε εθνικό ή/και περιφερειακό επίπεδο [...].» Όσον αφορά τη στήριξη των επενδύσεων, η επισκόπηση και τα έγγραφα προγραμματισμού επέβαλλαν την εστίαση και την επικέντρωση για τη διασφάλιση του ανίκτυπου. Τα έγγραφα αυτά, παρόλο που αναγνώρισαν τα όρια της μείωσης των σημαντικών αναπτυξιακών ανισοτήτων, δεν ιεράρχησαν τους στόχους. |
| --- | --- |

9.

Η επισκόπηση Phare (παράγραφος 5.1.1) έθεσε τους ακόλουθους στόχους ΟΚΣ: «1. την ενίσχυση των ικανοτήτων προγραμματισμού και των διοικητικών ικανοτήτων των χωρών μέσω της στήριξης της θεσμικής ανάπτυξης σε ολόκληρη την εδαφική τους επικράτεια ώστε να απορροφούν τα διαρθρωτικά κεφάλαια μετά την ένταξη· 2. τη χρήση των επενδύσεων για τη στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης και το στενό συντονισμό με αυτή, για τη δρομολόγηση αντίκτυπου στις αναπτυξιακές ανισότητες και την πειραματική δοκιμή των ολοκληρωμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων που είναι παρόμοια με το στόχο 1 και τις κοινοτικές πρωτοβουλίες σε εθνικό ή/και περιφερειακό επίπεδο [...].» Όσον αφορά τη στήριξη των επενδύσεων, η επισκόπηση και τα έγγραφα προγραμματισμού επέβαλλαν την εστίαση και την επικέντρωση για τη διασφάλιση του ανίκτυπου. Τα έγγραφα αυτά, παρόλο που αναγνώρισαν τα όρια της μείωσης των σημαντικών αναπτυξιακών ανισοτήτων, δεν ιεράρχησαν τους στόχους.

| 10. | Στην επισκόπηση Phare οριζόταν ότι «το Phare καταβάλλει προσπάθειες για τον μέγιστο αντίκτυπο από τον προϋπολογισμό του για τη στήριξη των επενδύσεων σε αυτόν τον τομέα ...»· συνεπώς, «ο στόχος έγκειτο στη χρησιμοποίηση περίπου του 35 % των εθνικών προγραμμάτων για την οικονομική και κοινωνική συνοχή». Επομένως, αυτός ο στόχος συνδεόταν άμεσα με τον άλλο στόχο για τον «αντίκτυπο» στην επισκόπηση Phare και όχι με αυτό καθαυτό το στόχο «της μετάβασης στα διαρθρωτικά ταμεία». |
| --- | --- |

10.

Στην επισκόπηση Phare οριζόταν ότι «το Phare καταβάλλει προσπάθειες για τον μέγιστο αντίκτυπο από τον προϋπολογισμό του για τη στήριξη των επενδύσεων σε αυτόν τον τομέα ...»· συνεπώς, «ο στόχος έγκειτο στη χρησιμοποίηση περίπου του 35 % των εθνικών προγραμμάτων για την οικονομική και κοινωνική συνοχή». Επομένως, αυτός ο στόχος συνδεόταν άμεσα με τον άλλο στόχο για τον «αντίκτυπο» στην επισκόπηση Phare και όχι με αυτό καθαυτό το στόχο «της μετάβασης στα διαρθρωτικά ταμεία».

ΓΕΝΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ PHARE ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

| 15. | Όσον αφορά τον διττό στόχο του Phare ΟΚΣ, βλέπε απάντηση στο σημείο 9.
  Καθώς τα διαρθρωτικά ταμεία λειτουργούν υπό κοινή διαχείριση και το Phare μέσω αποκεντρωμένης εφαρμογής, οι νομικές και οι χρηματοπιστωτικές διαδικασίες είναι διαφορετικές και επομένως η μαθητεία μέσω της πρακτικής είναι περιορισμένη. Για αυτό το λόγο η επισκόπηση Phare αναφέρθηκε ειδικά στην «πειραματική δοκιμή» των μέτρων του είδους των διαρθρωτικών ταμείων. Συνεπώς, ακόμα και εάν οι λεπτομέρειες του σχεδιασμού μπορούσαν να εναρμονιστούν, η εφαρμογή θα έπρεπε να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού για την εξωτερική βοήθεια. |
| --- | --- |

15.

Όσον αφορά τον διττό στόχο του Phare ΟΚΣ, βλέπε απάντηση στο σημείο 9.

Καθώς τα διαρθρωτικά ταμεία λειτουργούν υπό κοινή διαχείριση και το Phare μέσω αποκεντρωμένης εφαρμογής, οι νομικές και οι χρηματοπιστωτικές διαδικασίες είναι διαφορετικές και επομένως η μαθητεία μέσω της πρακτικής είναι περιορισμένη. Για αυτό το λόγο η επισκόπηση Phare αναφέρθηκε ειδικά στην «πειραματική δοκιμή» των μέτρων του είδους των διαρθρωτικών ταμείων. Συνεπώς, ακόμα και εάν οι λεπτομέρειες του σχεδιασμού μπορούσαν να εναρμονιστούν, η εφαρμογή θα έπρεπε να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού για την εξωτερική βοήθεια.

| 16. | Εκτός από τα όρια που αναφέρθηκαν στο σημείο 15, η χρήση της θεσμικής ανάπτυξης του Phare για την προετοιμασία των διαρθρωτικών ταμείων δεν δημιούργησε προβλήματα. Το Phare αποτελεί ένα ευέλικτο, γενικό μέσο εξωτερικής βοήθειας, εντός του οποίου είναι δυνατός ο συνδυασμός δράσεων επενδύσεων και θεσμικής ανάπτυξης καθώς και η μερική εναρμόνιση με άλλα μέσα. Για τους σκοπούς της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης πρέπει να συνεχιστεί η καθιερωμένη εξελικτική προσέγγιση του Phare που περιλαμβάνει τη σταδιακή και ελεγχόμενη πρόοδο από τα συγκεντρωτικά συστήματα διαχείρισης στα αποκεντρωμένα συστήματα διαχείρισης με έλεγχο εκ των προτέρων, έως τα πλήρως αποκεντρωμένα συστήματα διαχείρισης. |
| --- | --- |

16.

Εκτός από τα όρια που αναφέρθηκαν στο σημείο 15, η χρήση της θεσμικής ανάπτυξης του Phare για την προετοιμασία των διαρθρωτικών ταμείων δεν δημιούργησε προβλήματα. Το Phare αποτελεί ένα ευέλικτο, γενικό μέσο εξωτερικής βοήθειας, εντός του οποίου είναι δυνατός ο συνδυασμός δράσεων επενδύσεων και θεσμικής ανάπτυξης καθώς και η μερική εναρμόνιση με άλλα μέσα. Για τους σκοπούς της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης πρέπει να συνεχιστεί η καθιερωμένη εξελικτική προσέγγιση του Phare που περιλαμβάνει τη σταδιακή και ελεγχόμενη πρόοδο από τα συγκεντρωτικά συστήματα διαχείρισης στα αποκεντρωμένα συστήματα διαχείρισης με έλεγχο εκ των προτέρων, έως τα πλήρως αποκεντρωμένα συστήματα διαχείρισης.

| 17. | Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η απόφαση δημιουργίας μόνον δύο νέων προενταξιακών μέσων βασίστηκε στην πλήρη συναίνεση και υιοθετήθηκε πλήρως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Το 1999 καταδείχτηκε ότι η απαιτούμενη κλίμακα προετοιμασιών ήταν τεράστια και ότι οι απαιτήσεις στις διοικητικές υπηρεσίες των υποψήφιων χωρών ήταν μεγάλες. Οι υπηρεσίες αυτές δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την πρόκληση του σύνθετου πολυετούς σχεδιασμού, σε συνδυασμό με πολύπλοκες ρυθμίσεις εφαρμογής, καθώς και να στηρίξουν τη δεύτερη μετάβαση προς τους ελέγχους εκ των υστέρων όπως εφαρμόζονται στον κανονισμό για τα διαρθρωτικά ταμεία. Επομένως, ήταν συνετή η επιλογή περισσότερο σταδιακής προσέγγισης σύμφωνα με το Phare για να αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση των περιορισμένων πόρων των υποψηφίων χωρών, καθώς και η πιθανή διακοπή της παροχής προενταξιακής βοήθειας. |
| --- | --- |

17.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η απόφαση δημιουργίας μόνον δύο νέων προενταξιακών μέσων βασίστηκε στην πλήρη συναίνεση και υιοθετήθηκε πλήρως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Το 1999 καταδείχτηκε ότι η απαιτούμενη κλίμακα προετοιμασιών ήταν τεράστια και ότι οι απαιτήσεις στις διοικητικές υπηρεσίες των υποψήφιων χωρών ήταν μεγάλες. Οι υπηρεσίες αυτές δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την πρόκληση του σύνθετου πολυετούς σχεδιασμού, σε συνδυασμό με πολύπλοκες ρυθμίσεις εφαρμογής, καθώς και να στηρίξουν τη δεύτερη μετάβαση προς τους ελέγχους εκ των υστέρων όπως εφαρμόζονται στον κανονισμό για τα διαρθρωτικά ταμεία. Επομένως, ήταν συνετή η επιλογή περισσότερο σταδιακής προσέγγισης σύμφωνα με το Phare για να αποφευχθεί η υπερβολική επιβάρυνση των περιορισμένων πόρων των υποψηφίων χωρών, καθώς και η πιθανή διακοπή της παροχής προενταξιακής βοήθειας.

| 18. | Μόνον η συνιστώσα ΟΚΣ (περίπου 35 % των εθνικών προγραμμάτων του Phare) θεωρήθηκε ότι στήριζε σχέδια ανάλογα με αυτά του στόχου 1 του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Η εφαρμογή του Phare και ο συντονισμός όλης της προενταξιακής βοήθειας υπάγεται στην αρμοδιότητα της ΓΔ Διεύρυνσης. Ωστόσο, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση COM(97) 112, από το 1998 έχει θεσπιστεί στενότερη συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τις περιφερειακές διαρθρωτικές πολιτικές. Η συμμετοχή των γενικών διευθύνσεων για τα διαρθρωτικά ταμεία στον προγραμματισμό της ΟΚΣ είναι σημαντική. Από τη δρομολόγηση των προκαταρκτικών εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων (ΠΕΑΣ), που προετοιμάστηκαν από τις υποψήφιες χώρες στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όλες οι ενδιαφερόμενες υπηρεσίες συνέβαλαν στην αξιολόγηση και εφαρμογή τους. Ειδικότερα, η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής συμμετείχε συστηματικά στον ετήσιο προγραμματισμό της ΟΚΣ και στις αποστολές προγραμματισμού. Ο υψηλός βαθμός συντονισμού μεταξύ όλων των υπηρεσιών διασφαλίστηκε στις διαπραγματεύσεις για την περιφερειακή πολιτική (κεφάλαιο 21) και στο πλαίσιο του κανονισμού του Συμβουλίου για το συντονισμό, του 1999. |
| --- | --- |

18.

Μόνον η συνιστώσα ΟΚΣ (περίπου 35 % των εθνικών προγραμμάτων του Phare) θεωρήθηκε ότι στήριζε σχέδια ανάλογα με αυτά του στόχου 1 του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. Η εφαρμογή του Phare και ο συντονισμός όλης της προενταξιακής βοήθειας υπάγεται στην αρμοδιότητα της ΓΔ Διεύρυνσης. Ωστόσο, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση COM(97) 112, από το 1998 έχει θεσπιστεί στενότερη συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τις περιφερειακές διαρθρωτικές πολιτικές. Η συμμετοχή των γενικών διευθύνσεων για τα διαρθρωτικά ταμεία στον προγραμματισμό της ΟΚΣ είναι σημαντική. Από τη δρομολόγηση των προκαταρκτικών εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων (ΠΕΑΣ), που προετοιμάστηκαν από τις υποψήφιες χώρες στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όλες οι ενδιαφερόμενες υπηρεσίες συνέβαλαν στην αξιολόγηση και εφαρμογή τους. Ειδικότερα, η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής συμμετείχε συστηματικά στον ετήσιο προγραμματισμό της ΟΚΣ και στις αποστολές προγραμματισμού. Ο υψηλός βαθμός συντονισμού μεταξύ όλων των υπηρεσιών διασφαλίστηκε στις διαπραγματεύσεις για την περιφερειακή πολιτική (κεφάλαιο 21) και στο πλαίσιο του κανονισμού του Συμβουλίου για το συντονισμό, του 1999.

| 19. | Όσον αφορά τον διττό στόχο της ΟΚΣ, βλέπε σημείο 9. Η ακολουθούμενη μέθοδος απέβλεπε στη σταδιακή εισαγωγή αποτελεσματικού προγραμματισμού ΟΚΣ για τη σταδιακή μετάβαση προς την πλήρη προσέγγιση που χρησιμοποιήθηκε στο στόχο 1. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να τονιστεί ο δυναμικός αντίκτυπος των διαπραγματεύσεων. Το 1999, η προοπτική συνίστατο στη χρήση του μεγαλύτερου μέρους της περιόδου 2000-2006 για τη σταδιακή μετάβαση προς την προσέγγιση των διαρθρωτικών ταμείων. Η προοπτική αυτή μεταβλήθηκε από τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Νίκαιας και του Λάακεν. |
| --- | --- |

19.

Όσον αφορά τον διττό στόχο της ΟΚΣ, βλέπε σημείο 9. Η ακολουθούμενη μέθοδος απέβλεπε στη σταδιακή εισαγωγή αποτελεσματικού προγραμματισμού ΟΚΣ για τη σταδιακή μετάβαση προς την πλήρη προσέγγιση που χρησιμοποιήθηκε στο στόχο 1. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να τονιστεί ο δυναμικός αντίκτυπος των διαπραγματεύσεων. Το 1999, η προοπτική συνίστατο στη χρήση του μεγαλύτερου μέρους της περιόδου 2000-2006 για τη σταδιακή μετάβαση προς την προσέγγιση των διαρθρωτικών ταμείων. Η προοπτική αυτή μεταβλήθηκε από τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Νίκαιας και του Λάακεν.

| 20. | Ο κανονισμός (EK) αριθ. 1260/1999 για τα διαρθρωτικά ταμεία προβλέπει ότι τα κράτη μέλη, ανεξάρτητα από την περιφερειακή δομή τους, υποβάλλουν σχέδιο ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού όταν η κοινοτική χορήγηση είναι μικρότερη από 1 δισεκατ. ευρώ. Για τις κοινοτικές χορηγήσεις που υπερβαίνουν αυτό το όριο, η επιλογή μεταξύ κοινοτικού πλαισίου στήριξης, επιχειρησιακών προγραμμάτων ή ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού εναπόκειται σε μεγάλο βαθμό στο κράτος μέλος. Επιπλέον, το 1999 στις περισσότερες υποψήφιες χώρες δεν είχε καθιερωθεί η ταξινόμηση NUTS. Επίσης, το 1999 δεν ήταν γνωστό ποιο γεωγραφικό μοντέλο θα εφαρμοζόταν για τα διαρθρωτικά ταμεία μετά την ένταξη ούτε ο χρόνος της εν λόγω εφαρμογής. |
| --- | --- |

20.

Ο κανονισμός (EK) αριθ. 1260/1999 για τα διαρθρωτικά ταμεία προβλέπει ότι τα κράτη μέλη, ανεξάρτητα από την περιφερειακή δομή τους, υποβάλλουν σχέδιο ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού όταν η κοινοτική χορήγηση είναι μικρότερη από 1 δισεκατ. ευρώ. Για τις κοινοτικές χορηγήσεις που υπερβαίνουν αυτό το όριο, η επιλογή μεταξύ κοινοτικού πλαισίου στήριξης, επιχειρησιακών προγραμμάτων ή ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού εναπόκειται σε μεγάλο βαθμό στο κράτος μέλος. Επιπλέον, το 1999 στις περισσότερες υποψήφιες χώρες δεν είχε καθιερωθεί η ταξινόμηση NUTS. Επίσης, το 1999 δεν ήταν γνωστό ποιο γεωγραφικό μοντέλο θα εφαρμοζόταν για τα διαρθρωτικά ταμεία μετά την ένταξη ούτε ο χρόνος της εν λόγω εφαρμογής.

| 21. | Για τη διευκόλυνση της εισαγωγής της ΟΚΣ και σύμφωνα με τις αρχές της εστίασης, επικέντρωσης και αντίκτυπου (βλέπε απάντηση στο σημείο 9), η στήριξη επενδύσεων ΟΚΣ περιορίστηκε στις περιφέρειες-στόχους ενώ η στήριξη θεσμικής ανάπτυξης κάλυψε ολόκληρη τη χώρα. Αυτή η προσέγγιση που εστιαζόταν στις περιφέρειες εφαρμόστηκε μόνον το 2000 (το πρώτο έτος προγραμματισμού της ΟΚΣ). Στο πλαίσιο της σταδιακής μετάβασης προς το στόχο 1, η προσέγγιση αυτή διευρύνθηκε στον προγραμματισμό ΟΚΣ του 2001 (βλέπε την επισκόπηση Phare) όταν εισήχθη η δυνατότητα τομεακών σχεδίων σε εθνικό επίπεδο. Ειδικότερα, οι μικρότερες χώρες μπορούσαν να επιλέξουν την εφαρμογή μόνο τομεακών σχεδίων σε εθνικό επίπεδο. Παρόλο που είναι πιθανό ότι οι περιφέρειες επαρχιακού επιπέδου δεν θα επιτελούσαν τα καθήκοντα της διαχειριστικής αρχής των διαρθρωτικών ταμείων, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα επιτελούσαν τα καθήκοντα του ενδιάμεσου φορέα των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 25). Επομένως, δεν θα απωλεστεί η πείρα που αποκτήθηκε κατά την εφαρμογή των μέτρων ΟΚΣ. |
| --- | --- |

21.

Για τη διευκόλυνση της εισαγωγής της ΟΚΣ και σύμφωνα με τις αρχές της εστίασης, επικέντρωσης και αντίκτυπου (βλέπε απάντηση στο σημείο 9), η στήριξη επενδύσεων ΟΚΣ περιορίστηκε στις περιφέρειες-στόχους ενώ η στήριξη θεσμικής ανάπτυξης κάλυψε ολόκληρη τη χώρα. Αυτή η προσέγγιση που εστιαζόταν στις περιφέρειες εφαρμόστηκε μόνον το 2000 (το πρώτο έτος προγραμματισμού της ΟΚΣ). Στο πλαίσιο της σταδιακής μετάβασης προς το στόχο 1, η προσέγγιση αυτή διευρύνθηκε στον προγραμματισμό ΟΚΣ του 2001 (βλέπε την επισκόπηση Phare) όταν εισήχθη η δυνατότητα τομεακών σχεδίων σε εθνικό επίπεδο. Ειδικότερα, οι μικρότερες χώρες μπορούσαν να επιλέξουν την εφαρμογή μόνο τομεακών σχεδίων σε εθνικό επίπεδο. Παρόλο που είναι πιθανό ότι οι περιφέρειες επαρχιακού επιπέδου δεν θα επιτελούσαν τα καθήκοντα της διαχειριστικής αρχής των διαρθρωτικών ταμείων, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα επιτελούσαν τα καθήκοντα του ενδιάμεσου φορέα των διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 25). Επομένως, δεν θα απωλεστεί η πείρα που αποκτήθηκε κατά την εφαρμογή των μέτρων ΟΚΣ.

| 22. | Αντλώντας διδάγματα από την περίοδο 1994-1999, τα κράτη μέλη κατά την περίοδο 2000-2006 επέκτειναν σημαντικά το μερίδιο των περιφερειακών προγραμμάτων έναντι των τομεακών (εθνικών) προγραμμάτων. Αυτή η τάση ήταν μαζική σε μεγαλύτερες χώρες με περιφερειακή δομή. Παρά την ουσιαστικά συγκεντρωτική διοικητική δομή, το 47 % των διαρθρωτικών ταμείων της περιόδου 2000-2006 στην Πορτογαλία υλοποιείται μέσω περιφερειακών προγραμμάτων, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 34 %. Η Ιρλανδία αποτελεί ειδική περίπτωση. Κατά την περίοδο 1994-1999 η Ιρλανδία διέθετε ακόμα πλήρως συγκεντρωτική διοικητική δομή, και συνεπώς το 100 % των διαρθρωτικών ταμείων υλοποιήθηκε κεντρικά. Για την περίοδο 2000-2006 δημιουργήθηκαν δύο νέες περιφέρειες και το 31 % των διαρθρωτικών ταμείων θα υλοποιηθεί μέσω των περιφερειακών προγραμμάτων. Όσον αφορά τις υπό ένταξη χώρες, η προσέγγιση της Επιτροπής υπέρ των τομεακών προγραμμάτων υπαγορεύθηκε κυρίως από το στόχο απλούστευσης μια πολύ σύντομης (μικρότερης από τρία έτη) περιόδου προγραμματισμού για τα διαρθρωτικά ταμεία (βλέπε σημείο 23). |
| --- | --- |

22.

Αντλώντας διδάγματα από την περίοδο 1994-1999, τα κράτη μέλη κατά την περίοδο 2000-2006 επέκτειναν σημαντικά το μερίδιο των περιφερειακών προγραμμάτων έναντι των τομεακών (εθνικών) προγραμμάτων. Αυτή η τάση ήταν μαζική σε μεγαλύτερες χώρες με περιφερειακή δομή. Παρά την ουσιαστικά συγκεντρωτική διοικητική δομή, το 47 % των διαρθρωτικών ταμείων της περιόδου 2000-2006 στην Πορτογαλία υλοποιείται μέσω περιφερειακών προγραμμάτων, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 34 %. Η Ιρλανδία αποτελεί ειδική περίπτωση. Κατά την περίοδο 1994-1999 η Ιρλανδία διέθετε ακόμα πλήρως συγκεντρωτική διοικητική δομή, και συνεπώς το 100 % των διαρθρωτικών ταμείων υλοποιήθηκε κεντρικά. Για την περίοδο 2000-2006 δημιουργήθηκαν δύο νέες περιφέρειες και το 31 % των διαρθρωτικών ταμείων θα υλοποιηθεί μέσω των περιφερειακών προγραμμάτων. Όσον αφορά τις υπό ένταξη χώρες, η προσέγγιση της Επιτροπής υπέρ των τομεακών προγραμμάτων υπαγορεύθηκε κυρίως από το στόχο απλούστευσης μια πολύ σύντομης (μικρότερης από τρία έτη) περιόδου προγραμματισμού για τα διαρθρωτικά ταμεία (βλέπε σημείο 23).

| 23. | Μόνον το 2001, όταν έγινε σαφές ότι η περιόδος προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων θα ήταν πολύ σύντομη (τρία έτη), η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής πρότεινε στις χώρες να μην έχουν χωριστά περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα (σε αντίθεση με την υφιστάμενη πρακτικά στα κράτη μέλη) αλλά ένα ολοκληρωμένο περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα που να καλύπτει όλες τις περιφέρειες. Επομένως, για παράδειγμα, το ολοκληρωμένο περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα στην Πολωνία καλύπτει και τις 16 περιφέρειες. Υπήρξε ενδεχόμενη συμφωνία με τις χώρες όσον αφορά την κεντρική διαχείριση των ολοκληρωμένων περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων αλλά και την εστίαση σε μέτρα που θα υλοποιηθούν στις χωριστές περιφέρειες από τις αρμόδιες περιφερειακές αρχές. |
| --- | --- |

23.

Μόνον το 2001, όταν έγινε σαφές ότι η περιόδος προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων θα ήταν πολύ σύντομη (τρία έτη), η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής πρότεινε στις χώρες να μην έχουν χωριστά περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα (σε αντίθεση με την υφιστάμενη πρακτικά στα κράτη μέλη) αλλά ένα ολοκληρωμένο περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα που να καλύπτει όλες τις περιφέρειες. Επομένως, για παράδειγμα, το ολοκληρωμένο περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα στην Πολωνία καλύπτει και τις 16 περιφέρειες. Υπήρξε ενδεχόμενη συμφωνία με τις χώρες όσον αφορά την κεντρική διαχείριση των ολοκληρωμένων περιφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων αλλά και την εστίαση σε μέτρα που θα υλοποιηθούν στις χωριστές περιφέρειες από τις αρμόδιες περιφερειακές αρχές.

| 24. | Μετά το πρώτο έτος (2000) όπου οι επενδύσεις ΟΚΣ περιορίστηκαν στις περιφέρειες-στόχους (για τη διευκόλυνση της εισαγωγής τους), όπως σημειώθηκε στο σημείο 21, η ΓΔ Διεύρυνσης εισήγαγε σχέδια του τομέα ΟΚΣ σε εθνικό επίπεδο για τις μικρές (NUTS II) χώρες. Για τις μεγαλύτερες χώρες με περιφερειακό χαρακτήρα, τα τομεακά σχέδια θα μπορούσαν να συνυπάρξουν με την περιφερειακή προσέγγιση (βλέπε επισκόπηση Phare για το 2000). Όπως σημειώθηκε στο σημείο 21, ήταν μια σταδιακή προσέγγιση προς την εισαγωγή προσέγγισης του στόχου 1. |
| --- | --- |

24.

Μετά το πρώτο έτος (2000) όπου οι επενδύσεις ΟΚΣ περιορίστηκαν στις περιφέρειες-στόχους (για τη διευκόλυνση της εισαγωγής τους), όπως σημειώθηκε στο σημείο 21, η ΓΔ Διεύρυνσης εισήγαγε σχέδια του τομέα ΟΚΣ σε εθνικό επίπεδο για τις μικρές (NUTS II) χώρες. Για τις μεγαλύτερες χώρες με περιφερειακό χαρακτήρα, τα τομεακά σχέδια θα μπορούσαν να συνυπάρξουν με την περιφερειακή προσέγγιση (βλέπε επισκόπηση Phare για το 2000). Όπως σημειώθηκε στο σημείο 21, ήταν μια σταδιακή προσέγγιση προς την εισαγωγή προσέγγισης του στόχου 1.

| 25. | Η πείρα καταδεικνύει ότι ακόμα και στην περίπτωση της κεντρικής διαχείρισης των επιχειρησιακών προγραμμάτων, οι περιφερειακοί φορείς μπορούν να διαδραματίσουν ακόμα έναν ρόλο υλοποίησης. Επομένως, η θεσμική ανάπτυξη του Phare για την ενίσχυση της ικανότητας προγραμματισμού και της διοικητικής ικανότητας υλοποιήθηκε τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Εξάλλου (όπως εξηγήθηκε στο σημείο 9), οι αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (οικονομία, αποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα) απαιτούσαν τη στήριξη των επενδύσεων της ΟΚΣ για να είναι εστιασμένες και επικεντρωμένες ώστε να διασφαλίζεται ο αντίκτυπος. Όπως τονίστηκε στην επισκόπηση Phare, δεν ήταν εφικτή ούτε λογική η πειραματική δοκιμή όλων των περιφερειακών δομών με την κατανομή των περιορισμένων πόρων σε πάρα πολλά προγράμματα. |
| --- | --- |

25.

Η πείρα καταδεικνύει ότι ακόμα και στην περίπτωση της κεντρικής διαχείρισης των επιχειρησιακών προγραμμάτων, οι περιφερειακοί φορείς μπορούν να διαδραματίσουν ακόμα έναν ρόλο υλοποίησης. Επομένως, η θεσμική ανάπτυξη του Phare για την ενίσχυση της ικανότητας προγραμματισμού και της διοικητικής ικανότητας υλοποιήθηκε τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Εξάλλου (όπως εξηγήθηκε στο σημείο 9), οι αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (οικονομία, αποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα) απαιτούσαν τη στήριξη των επενδύσεων της ΟΚΣ για να είναι εστιασμένες και επικεντρωμένες ώστε να διασφαλίζεται ο αντίκτυπος. Όπως τονίστηκε στην επισκόπηση Phare, δεν ήταν εφικτή ούτε λογική η πειραματική δοκιμή όλων των περιφερειακών δομών με την κατανομή των περιορισμένων πόρων σε πάρα πολλά προγράμματα.

| 26. | Η απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες οδηγίες όριζε ότι «η επιλογή και η παρακολούθηση των σχεδίων θα εξακολουθήσουν να συνιστούν αρμοδιότητα των υπουργείων/διοικητικών υπηρεσιών που είναι άμεσοι δικαιούχοι της βοήθειας» και «στο μέτρο του δυνατού, αειφόρων οργάνων, που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση και υλοποίηση των κοινοτικών ταμείων μετά την ένταξη, ιδίως των διαρθρωτικών ταμείων». Επομένως, όπου υπήρχε η ανάλογη ικανότητα, προβλεπόταν ένας φορέας υλοποίησης για την περιφερειακή ανάπτυξη, το ΕΚΤ, τις ΜΜΕ και τη διασυνοριακή συνεργασία (π.χ. στην Πολωνία). Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι οι κατευθυντήριες γραμμές όριζαν ότι «οι δραστηριότητες θεσμικής ανάπτυξης θα εστιαστούν στις αδυναμίες που εντοπίστηκαν σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ιδίως ενόψει της αυξημένης σημασίας που θα δοθεί στην οικονομική και κοινωνική συνοχή». |
| --- | --- |

26.

Η απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες οδηγίες όριζε ότι «η επιλογή και η παρακολούθηση των σχεδίων θα εξακολουθήσουν να συνιστούν αρμοδιότητα των υπουργείων/διοικητικών υπηρεσιών που είναι άμεσοι δικαιούχοι της βοήθειας» και «στο μέτρο του δυνατού, αειφόρων οργάνων, που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση και υλοποίηση των κοινοτικών ταμείων μετά την ένταξη, ιδίως των διαρθρωτικών ταμείων». Επομένως, όπου υπήρχε η ανάλογη ικανότητα, προβλεπόταν ένας φορέας υλοποίησης για την περιφερειακή ανάπτυξη, το ΕΚΤ, τις ΜΜΕ και τη διασυνοριακή συνεργασία (π.χ. στην Πολωνία). Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι οι κατευθυντήριες γραμμές όριζαν ότι «οι δραστηριότητες θεσμικής ανάπτυξης θα εστιαστούν στις αδυναμίες που εντοπίστηκαν σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ιδίως ενόψει της αυξημένης σημασίας που θα δοθεί στην οικονομική και κοινωνική συνοχή».

| 27. | Οι στόχοι της ΟΚΣ (βλέπε σημείο 9) δεν είναι αντικρουόμενοι και όπως σημειώθηκε στο σημείο 24, η προσέγγιση της «περιφέρειας-στόχου» όσον αφορά τις επενδύσεις χρησιμοποιήθηκε μόνο κατά το πρώτο έτος του προγραμματισμού ΟΚΣ (2000). Παρόλο που η στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης για την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία κάλυψε όλη τη χώρα (τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο), η στήριξη επενδύσεων ΟΣΚ, λόγω των περιορισμένων της πόρων, έπρεπε να επικεντρωθεί σε λίγες προτεραιότητες ώστε να έχει αντίκτυπο καθώς και για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση προς τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Αυτό αποτέλεσε ουσιώδες μάθημα για τις νέες δομές προγραμματισμού και αποτέλεσε σημαντικό συμπλήρωμα κατά την προετοιμασία των στόχων των διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

27.

Οι στόχοι της ΟΚΣ (βλέπε σημείο 9) δεν είναι αντικρουόμενοι και όπως σημειώθηκε στο σημείο 24, η προσέγγιση της «περιφέρειας-στόχου» όσον αφορά τις επενδύσεις χρησιμοποιήθηκε μόνο κατά το πρώτο έτος του προγραμματισμού ΟΚΣ (2000). Παρόλο που η στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης για την προετοιμασία για τα διαρθρωτικά ταμεία κάλυψε όλη τη χώρα (τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο), η στήριξη επενδύσεων ΟΣΚ, λόγω των περιορισμένων της πόρων, έπρεπε να επικεντρωθεί σε λίγες προτεραιότητες ώστε να έχει αντίκτυπο καθώς και για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση προς τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Αυτό αποτέλεσε ουσιώδες μάθημα για τις νέες δομές προγραμματισμού και αποτέλεσε σημαντικό συμπλήρωμα κατά την προετοιμασία των στόχων των διαρθρωτικών ταμείων.

| 28. | Η προπαρασκευαστική διαδικασία δεν ήταν στατική αλλά δυναμική και καθορίστηκε από την ευρύτερη στρατηγική διαπραγματεύσεων για την περιφερειακή πολιτική (συμπεριλαμβανομένων των εγγράφων της κοινής θέσης). Η στρατηγική αυτή περιλάμβανε το ευέλικτο και εξελισσόμενο πλαίσιο στρατηγικής για τις εκθέσεις προόδου και τις σχετικές προτεραιότητες από την εταιρική σχέση ένταξης, που υπογράμμισαν την απόφαση της Επιτροπής να εξασφαλίσει τη διάθεση των επενδύσεων ΟΚΣ του Phare υπό συνθήκες βραδέος καθορισμού των διαχειριστικών δομών και ανεπαρκούς θεσμικής σταθερότητας. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή δικαιώθηκε από την έκβαση των διαπραγματεύσεων τόσο όσον αφορά τα πραγματικά αποτελέσματα όσο και το χρονοδιάγραμμα. |
| --- | --- |

28.

Η προπαρασκευαστική διαδικασία δεν ήταν στατική αλλά δυναμική και καθορίστηκε από την ευρύτερη στρατηγική διαπραγματεύσεων για την περιφερειακή πολιτική (συμπεριλαμβανομένων των εγγράφων της κοινής θέσης). Η στρατηγική αυτή περιλάμβανε το ευέλικτο και εξελισσόμενο πλαίσιο στρατηγικής για τις εκθέσεις προόδου και τις σχετικές προτεραιότητες από την εταιρική σχέση ένταξης, που υπογράμμισαν την απόφαση της Επιτροπής να εξασφαλίσει τη διάθεση των επενδύσεων ΟΚΣ του Phare υπό συνθήκες βραδέος καθορισμού των διαχειριστικών δομών και ανεπαρκούς θεσμικής σταθερότητας. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή δικαιώθηκε από την έκβαση των διαπραγματεύσεων τόσο όσον αφορά τα πραγματικά αποτελέσματα όσο και το χρονοδιάγραμμα.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ PHARE

| 29. | Βλέπε απάντηση στο σημείο 17. |
| --- | --- |

29.

Βλέπε απάντηση στο σημείο 17.

| 30. | Ο κανονισμός του 1999 για το συντονισμό όριζε ότι η διαχείριση της προενταξιακής βοήθειας έχει ως στόχο να αποκεντρωθεί σταδιακά, λαμβανομένων υπόψη των ικανοτήτων διαχείρισης και ελέγχου. Η προσέγγιση αυτή χρησιμοποίησε το πρώτο αποκεντρωμένο σύστημα εφαρμογής και κατόπιν το σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής — (ΣΕΔΑ) το οποίο, αφενός, διευκολύνει τη σταδιακή κατάργηση του Phare, όπως σημειώθηκε στην ανακοίνωση του 2002, και, αφετέρου, επιτρέπει στις χώρες να λειτουργούν με ελέγχους εκ των υστέρων.
  Μολονότι ο κανονισμός του 1999 για το συντονισμό δεν έκανε υποχρεωτική τη διαδικασία για τις χώρες, ήδη από το 2000 η Επιτροπή είχε εκπονήσει κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία του ΣΕΔΑ (βλέπε έγγραφο εργασίας της Επιτροπής για την προετοιμασία της εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής των προγραμμάτων Phare και ISPA). Αυτό το έγγραφο εργασίας, το οποίο περιλάμβανε κατάλογο των προτύπων ελέγχου που έπρεπε να επιτευχθούν για το ΣΕΔΑ, διανεμήθηκε σε όλες τις χώρες ήδη από το 2000. Το 2001, προετοιμάστηκε και στάλθηκε στις χώρες ο χάρτης πορείας για το Phare όσον αφορά τα προγράμματα ISPA και Phare, με τον οποίο δόθηκε μια σταδιακή μεθοδολογία για την εκπλήρωση των όρων που θεσπίζονταν στον κανονισμό για το συντονισμό. Τόσο το έγγραφο εργασίας όσο και ο χάρτης πορείας στάλθηκαν με κοινές επιστολές από τις ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Διεύρυνσης, οι οποίες τόνιζαν την ισχυρά συντονισμένη προσέγγιση που πρέπει να διατηρηθεί για τα προγράμματα Phare και ISPA. Η Επισκόπηση Phare επιβεβαίωσε ότι η «αποκέντρωση δεν μπορεί να αρχίσει πριν από το 2002 το νωρίτερο» και ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί «εάν δεν πληρωθούν οι σαφείς προϋποθέσεις και δεν προβλεφθούν οι αναγκαίοι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι». Επομένως, παρόλο που θα ήταν πράγματι ευκταίο να εφαρμοστεί νωρίτερα το ΣΕΔΑ, λόγω του μειωμένου χρονικού πλαισίου αυτό δεν κατέστη δυνατό. |
| --- | --- |

30.

Ο κανονισμός του 1999 για το συντονισμό όριζε ότι η διαχείριση της προενταξιακής βοήθειας έχει ως στόχο να αποκεντρωθεί σταδιακά, λαμβανομένων υπόψη των ικανοτήτων διαχείρισης και ελέγχου. Η προσέγγιση αυτή χρησιμοποίησε το πρώτο αποκεντρωμένο σύστημα εφαρμογής και κατόπιν το σύστημα εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής — (ΣΕΔΑ) το οποίο, αφενός, διευκολύνει τη σταδιακή κατάργηση του Phare, όπως σημειώθηκε στην ανακοίνωση του 2002, και, αφετέρου, επιτρέπει στις χώρες να λειτουργούν με ελέγχους εκ των υστέρων.

Μολονότι ο κανονισμός του 1999 για το συντονισμό δεν έκανε υποχρεωτική τη διαδικασία για τις χώρες, ήδη από το 2000 η Επιτροπή είχε εκπονήσει κατευθυντήριες γραμμές για την προετοιμασία του ΣΕΔΑ (βλέπε έγγραφο εργασίας της Επιτροπής για την προετοιμασία της εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης της εφαρμογής των προγραμμάτων Phare και ISPA). Αυτό το έγγραφο εργασίας, το οποίο περιλάμβανε κατάλογο των προτύπων ελέγχου που έπρεπε να επιτευχθούν για το ΣΕΔΑ, διανεμήθηκε σε όλες τις χώρες ήδη από το 2000. Το 2001, προετοιμάστηκε και στάλθηκε στις χώρες ο χάρτης πορείας για το Phare όσον αφορά τα προγράμματα ISPA και Phare, με τον οποίο δόθηκε μια σταδιακή μεθοδολογία για την εκπλήρωση των όρων που θεσπίζονταν στον κανονισμό για το συντονισμό. Τόσο το έγγραφο εργασίας όσο και ο χάρτης πορείας στάλθηκαν με κοινές επιστολές από τις ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Διεύρυνσης, οι οποίες τόνιζαν την ισχυρά συντονισμένη προσέγγιση που πρέπει να διατηρηθεί για τα προγράμματα Phare και ISPA. Η Επισκόπηση Phare επιβεβαίωσε ότι η «αποκέντρωση δεν μπορεί να αρχίσει πριν από το 2002 το νωρίτερο» και ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί «εάν δεν πληρωθούν οι σαφείς προϋποθέσεις και δεν προβλεφθούν οι αναγκαίοι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι». Επομένως, παρόλο που θα ήταν πράγματι ευκταίο να εφαρμοστεί νωρίτερα το ΣΕΔΑ, λόγω του μειωμένου χρονικού πλαισίου αυτό δεν κατέστη δυνατό.

| 31. | Το 2001 ασκήθηκε μεγάλη πίεση στις χώρες, όσον αφορά την ανάγκη μετάβασης προς το ΣΕΔΑ, με αποκορύφωμα ένα σεμινάριο σε υπουργικό επίπεδο τον Φεβρουάριο του 2002, στο οποίο παρευρίσκονταν τόσο ο επίτροπος και ο γενικός διευθυντής που είναι αρμόδιοι για τη διεύρυνση, καθώς και ανώτατα στελέχη από τις ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Γεωργίας. Κατά τη διάρκεια του 2002, μετά τον καθορισμό των ημερομηνιών στόχων της ένταξης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν, ορίστηκε στην πράξη προσχώρησης επίσημη απαίτηση σχετική με το ΣΕΔΑ ενώ οι δράσεις που είχαν ήδη δρομολογηθεί επιταχύνθηκαν. Οι ομάδες εργασίας υψηλού επιπέδου αποτέλεσαν πρόσθετο εργαλείο για την Επιτροπή και τις χώρες. Παράλληλα, παρεχόταν συνεχής καθοδήγηση τόσο με γραπτή μορφή όσο και κατά τη διάρκεια κοινών σεμιναρίων που οργανώθηκαν από τις ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Διεύρυνσης. Συνεπώς, δεν υπήρξε σημαντική χρονική διαφορά στη δρομολόγηση της εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης για το Phare σε σύγκριση με το ISPA. |
| --- | --- |

31.

Το 2001 ασκήθηκε μεγάλη πίεση στις χώρες, όσον αφορά την ανάγκη μετάβασης προς το ΣΕΔΑ, με αποκορύφωμα ένα σεμινάριο σε υπουργικό επίπεδο τον Φεβρουάριο του 2002, στο οποίο παρευρίσκονταν τόσο ο επίτροπος και ο γενικός διευθυντής που είναι αρμόδιοι για τη διεύρυνση, καθώς και ανώτατα στελέχη από τις ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Γεωργίας. Κατά τη διάρκεια του 2002, μετά τον καθορισμό των ημερομηνιών στόχων της ένταξης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν, ορίστηκε στην πράξη προσχώρησης επίσημη απαίτηση σχετική με το ΣΕΔΑ ενώ οι δράσεις που είχαν ήδη δρομολογηθεί επιταχύνθηκαν. Οι ομάδες εργασίας υψηλού επιπέδου αποτέλεσαν πρόσθετο εργαλείο για την Επιτροπή και τις χώρες. Παράλληλα, παρεχόταν συνεχής καθοδήγηση τόσο με γραπτή μορφή όσο και κατά τη διάρκεια κοινών σεμιναρίων που οργανώθηκαν από τις ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Διεύρυνσης. Συνεπώς, δεν υπήρξε σημαντική χρονική διαφορά στη δρομολόγηση της εκτεταμένης διαχειριστικής αποκέντρωσης για το Phare σε σύγκριση με το ISPA.

| 33. | Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εισαγωγή του νέου μέσου ΟΚΣ το 2000 οδήγησε στη βραδεία αλλά σταδιακή εφαρμογή, όμως δεν υπάρχει σχέση μεταξύ της εισαγωγής του ΣΕΔΑ, που έπρεπε να αρχίσει «το νωρίτερο το 2002» και των αρχικών δυσκολιών κατά την εφαρμογή των καθεστώτων ενισχύσεων της ΟΚΣ που εισήχθησαν δύο έτη νωρίτερα. Οι αρχικές δυσκολίες οφείλονταν κυρίως στη σταδιακή εκμάθηση αυτού του νέου μηχανισμού «μέτρου» από τους φορείς που δεν διέθεταν σχετική πείρα. Μολονότι, τα καθεστώτα ενισχύσεων συνεπάγονταν αυξημένη εργασία για τις αντιπροσωπείες (εκ των προτέρων έγκριση της πρόσκλησης προς υποβολή προτάσεων και κατευθυντήριες γραμμές για τους αιτούντες), σύμφωνα με τους κανόνες για την εξωτερική βοήθεια (αποκεντρωμένη), η αξιολόγηση των αιτήσεων σχεδίων που υποβλήθηκαν για χρηματοδότηση δεν διενεργήθηκε από τις αντιπροσωπείες αλλά από τις εθνικές αρχές. Οι αντιπροσωπείες αποδέχονται συνολικά την έκθεση αξιολόγησης και τον τελικό κατάλογο των προτάσεων ανάθεσης που προετοιμάστηκαν από τις εθνικές αρχές και δεν εγκρίνουν κάθε σύμβαση.
  Οι αρχικές δυσκολίες οφείλονταν κυρίως στο στάδιο μαθητείας από το οποίο έπρεπε να διέλθουν αυτές οι χώρες όσον αφορά αυτό το νέο μηχανισμό «μέτρο». |
| --- | --- |

33.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εισαγωγή του νέου μέσου ΟΚΣ το 2000 οδήγησε στη βραδεία αλλά σταδιακή εφαρμογή, όμως δεν υπάρχει σχέση μεταξύ της εισαγωγής του ΣΕΔΑ, που έπρεπε να αρχίσει «το νωρίτερο το 2002» και των αρχικών δυσκολιών κατά την εφαρμογή των καθεστώτων ενισχύσεων της ΟΚΣ που εισήχθησαν δύο έτη νωρίτερα. Οι αρχικές δυσκολίες οφείλονταν κυρίως στη σταδιακή εκμάθηση αυτού του νέου μηχανισμού «μέτρου» από τους φορείς που δεν διέθεταν σχετική πείρα. Μολονότι, τα καθεστώτα ενισχύσεων συνεπάγονταν αυξημένη εργασία για τις αντιπροσωπείες (εκ των προτέρων έγκριση της πρόσκλησης προς υποβολή προτάσεων και κατευθυντήριες γραμμές για τους αιτούντες), σύμφωνα με τους κανόνες για την εξωτερική βοήθεια (αποκεντρωμένη), η αξιολόγηση των αιτήσεων σχεδίων που υποβλήθηκαν για χρηματοδότηση δεν διενεργήθηκε από τις αντιπροσωπείες αλλά από τις εθνικές αρχές. Οι αντιπροσωπείες αποδέχονται συνολικά την έκθεση αξιολόγησης και τον τελικό κατάλογο των προτάσεων ανάθεσης που προετοιμάστηκαν από τις εθνικές αρχές και δεν εγκρίνουν κάθε σύμβαση.

Οι αρχικές δυσκολίες οφείλονταν κυρίως στο στάδιο μαθητείας από το οποίο έπρεπε να διέλθουν αυτές οι χώρες όσον αφορά αυτό το νέο μηχανισμό «μέτρο».

| 34. | Οι διοικητικές αδυναμίες και η έλλειψη ενδοϋπουργικού συντονισμού αποτελούσαν πραγματικά προβλήματα το 1999. Επομένως, οι απαιτήσεις για τα προκαταρκτικά εθνικά αναπτυξιακά σχέδια (των οποίων τα σχέδια έπρεπε να έχουν υποβληθεί μέχρι τον Οκτώβριο του 1999), που αντανακλούσαν τις απαιτήσεις του στόχου 1, συμπεριλαμβανομένης της προσέγγισης της εταιρικής σχέσης, ήταν σχετικά αναμενόμενες. Τα προκαταρκτικά εθνικά αναπτυξιακά σχέδια (ΠΕΑΣ) είχαν σχεδιαστεί ως το πρώτο βήμα μιας συνεχούς διαδικασίας, η οποία θα εξελισσόταν με το πέρασμα του χρόνου στο είδος του εθνικού αναπτυξιακού σχεδίου που απαιτείται για τα διαρθρωτικά ταμεία στην ΕΕ. Τα ΠΕΑΣ διαδραμάτιζαν τον διττό ρόλο των σημαντικότερων εγγράφων καθοδήγησης για τον προγραμματισμό του ΟΚΣ ενώ ταυτόχρονα αποτελούσαν τους πρόδρομους των αναπτυξιακών σχεδίων των διαρθρωτικών ταμείων. Στα τέλη του 2000, ζητήθηκε από τις χώρες να αναθεωρήσουν και να αναπτύξουν τα ΠΕΑΣ τους μέχρι τα τέλη του 2001, ώστε να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με την πρώτη γενιά ΠΕΑΣ και να ενσωματωθούν τα διδάγματα από την άσκηση προγραμματισμού ΟΚΣ για το 2000. Τα αναθεωρημένα ΠΕΑΣ, που αξιολογήθηκαν από κοινού από τη ΓΔ Διεύρυνσης και τις ΓΔ των διαρθρωτικών ταμείων, προετοίμασαν το έδαφος για τα αναπτυξιακά σχέδια των διαρθρωτικών ταμείων και τα έγγραφα προγραμματισμού, τα οποία προετοιμάστηκαν μετέπειτα από τις υπό ένταξη χώρες κατά τη διάρκεια του 2002/03. |
| --- | --- |

34.

Οι διοικητικές αδυναμίες και η έλλειψη ενδοϋπουργικού συντονισμού αποτελούσαν πραγματικά προβλήματα το 1999. Επομένως, οι απαιτήσεις για τα προκαταρκτικά εθνικά αναπτυξιακά σχέδια (των οποίων τα σχέδια έπρεπε να έχουν υποβληθεί μέχρι τον Οκτώβριο του 1999), που αντανακλούσαν τις απαιτήσεις του στόχου 1, συμπεριλαμβανομένης της προσέγγισης της εταιρικής σχέσης, ήταν σχετικά αναμενόμενες. Τα προκαταρκτικά εθνικά αναπτυξιακά σχέδια (ΠΕΑΣ) είχαν σχεδιαστεί ως το πρώτο βήμα μιας συνεχούς διαδικασίας, η οποία θα εξελισσόταν με το πέρασμα του χρόνου στο είδος του εθνικού αναπτυξιακού σχεδίου που απαιτείται για τα διαρθρωτικά ταμεία στην ΕΕ. Τα ΠΕΑΣ διαδραμάτιζαν τον διττό ρόλο των σημαντικότερων εγγράφων καθοδήγησης για τον προγραμματισμό του ΟΚΣ ενώ ταυτόχρονα αποτελούσαν τους πρόδρομους των αναπτυξιακών σχεδίων των διαρθρωτικών ταμείων. Στα τέλη του 2000, ζητήθηκε από τις χώρες να αναθεωρήσουν και να αναπτύξουν τα ΠΕΑΣ τους μέχρι τα τέλη του 2001, ώστε να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με την πρώτη γενιά ΠΕΑΣ και να ενσωματωθούν τα διδάγματα από την άσκηση προγραμματισμού ΟΚΣ για το 2000. Τα αναθεωρημένα ΠΕΑΣ, που αξιολογήθηκαν από κοινού από τη ΓΔ Διεύρυνσης και τις ΓΔ των διαρθρωτικών ταμείων, προετοίμασαν το έδαφος για τα αναπτυξιακά σχέδια των διαρθρωτικών ταμείων και τα έγγραφα προγραμματισμού, τα οποία προετοιμάστηκαν μετέπειτα από τις υπό ένταξη χώρες κατά τη διάρκεια του 2002/03.

| 35. | Η επισκόπηση Phare χαρακτήρισε τον πολυετή προγραμματισμό (με βάση τα ενισχυμένα εθνικά προγράμματα για την υιοθέτηση του κεκτημένου και τα ΠΕΑΣ) ως μεσοπρόθεσμο καθήκον, το οποίο υπό ορισμένες προϋποθέσεις θα μπορούσε να είναι λειτουργικό από το 2002 και εξής. Η πολυετής προσέγγιση στο πλαίσιο του Phare για τη διασυνοριακή συνεργασία ήταν ευκολότερο να εφαρμοστεί λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα του προγράμματος το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί εξαρχής μαζί με το Interreg (ένα πρόγραμμα πολυετούς προγραμματισμού) στα σύνορα της ΕΕ με τις υποψήφιες χώρες. Από το 1999, η περαιτέρω εναρμόνιση με το Interreg είχε ως αποτέλεσμα ότι τα κοινά έγγραφα προγραμματισμού με πολυετή προοπτική (αν και μόνο ενδεικτική: για το Phare αυτές οι χορηγήσεις έπρεπε να αποφασίζονται σε ετήσια βάση) εγκρίθηκαν για να καλύψουν την περίοδο 2000-2002 και αναθεωρήθηκαν το 2003. |
| --- | --- |

35.

Η επισκόπηση Phare χαρακτήρισε τον πολυετή προγραμματισμό (με βάση τα ενισχυμένα εθνικά προγράμματα για την υιοθέτηση του κεκτημένου και τα ΠΕΑΣ) ως μεσοπρόθεσμο καθήκον, το οποίο υπό ορισμένες προϋποθέσεις θα μπορούσε να είναι λειτουργικό από το 2002 και εξής. Η πολυετής προσέγγιση στο πλαίσιο του Phare για τη διασυνοριακή συνεργασία ήταν ευκολότερο να εφαρμοστεί λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα του προγράμματος το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί εξαρχής μαζί με το Interreg (ένα πρόγραμμα πολυετούς προγραμματισμού) στα σύνορα της ΕΕ με τις υποψήφιες χώρες. Από το 1999, η περαιτέρω εναρμόνιση με το Interreg είχε ως αποτέλεσμα ότι τα κοινά έγγραφα προγραμματισμού με πολυετή προοπτική (αν και μόνο ενδεικτική: για το Phare αυτές οι χορηγήσεις έπρεπε να αποφασίζονται σε ετήσια βάση) εγκρίθηκαν για να καλύψουν την περίοδο 2000-2002 και αναθεωρήθηκαν το 2003.

| 36. | Οι απαιτήσεις συγχρηματοδότησης περιλαμβάνονται σε όλα τα δελτία σχεδίων επενδύσεων του Phare από το 2000. Καθώς η προετοιμασία για την ένταξη επέβαλε σημαντική οικονομική επιβάρυνση στις υποψήφιες χώρες, επιτρεπόταν τόσο η κοινή όσο και παράλληλη συγχρηματοδότηση σύμφωνα με το Phare. Μολονότι, το Phare δεσμεύεται από ετήσιες οικονομικές αποφάσεις, και οι δύο μορφές συγχρηματοδότησης απαιτούν σαφώς πολυετή δημοσιονομικό σχεδιασμό της συγχρηματοδότησης από τις χώρες. |
| --- | --- |

36.

Οι απαιτήσεις συγχρηματοδότησης περιλαμβάνονται σε όλα τα δελτία σχεδίων επενδύσεων του Phare από το 2000. Καθώς η προετοιμασία για την ένταξη επέβαλε σημαντική οικονομική επιβάρυνση στις υποψήφιες χώρες, επιτρεπόταν τόσο η κοινή όσο και παράλληλη συγχρηματοδότηση σύμφωνα με το Phare. Μολονότι, το Phare δεσμεύεται από ετήσιες οικονομικές αποφάσεις, και οι δύο μορφές συγχρηματοδότησης απαιτούν σαφώς πολυετή δημοσιονομικό σχεδιασμό της συγχρηματοδότησης από τις χώρες.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ PHARE ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

| 37. | Το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) είχε αρχικά σχεδιαστεί ως οριζόντιο πολυκρατικό πρόγραμμα αλλά το 1998, σύμφωνα με τη γενική πολιτική της μείωσης των οριζόντιων δράσεων, καταργήθηκε σταδιακά. Από το 1999, δραστηριότητες ανάλογες με το ΕΠΠ ενσωματώθηκαν στα εθνικά προγράμματα, κυρίως μέσω της στήριξης για τη θεσμική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

37.

Το ειδικό προπαρασκευαστικό πρόγραμμα (ΕΠΠ) είχε αρχικά σχεδιαστεί ως οριζόντιο πολυκρατικό πρόγραμμα αλλά το 1998, σύμφωνα με τη γενική πολιτική της μείωσης των οριζόντιων δράσεων, καταργήθηκε σταδιακά. Από το 1999, δραστηριότητες ανάλογες με το ΕΠΠ ενσωματώθηκαν στα εθνικά προγράμματα, κυρίως μέσω της στήριξης για τη θεσμική ανάπτυξη.

| 39. | Ο ενδεικτικός στόχος της διάθεσης περίπου του 35 % των εθνικών προγραμμάτων του Phare στην ΟΚΣ έπρεπε «να εφαρμοστεί με ευελιξία ανά χώρα» (απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare). Το 2003 υπήρξε σκόπιμη εστίαση στην ΟΚΣ για να αντισταθμιστεί η ανάγκη επικέντρωσης στην ανάπτυξη της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας το 2002. Πολλές χώρες αφιέρωσαν πάνω από το 35 % των κεφαλαίων τους για το 2003 σε επενδύσεις στην ΟΚΣ. Ο μέσος όρος ανήλθε σε 39 %. |
| --- | --- |

39.

Ο ενδεικτικός στόχος της διάθεσης περίπου του 35 % των εθνικών προγραμμάτων του Phare στην ΟΚΣ έπρεπε «να εφαρμοστεί με ευελιξία ανά χώρα» (απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare). Το 2003 υπήρξε σκόπιμη εστίαση στην ΟΚΣ για να αντισταθμιστεί η ανάγκη επικέντρωσης στην ανάπτυξη της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας το 2002. Πολλές χώρες αφιέρωσαν πάνω από το 35 % των κεφαλαίων τους για το 2003 σε επενδύσεις στην ΟΚΣ. Ο μέσος όρος ανήλθε σε 39 %.

| 40. | Στη Βουλγαρία, για το πρόγραμμα του 2000 αναλήφθηκαν υποχρεώσεις στα τέλη του 2000 με προθεσμία για την ανάθεση συμβάσεων στα τέλη του 2002. Ανάλογα, για το πρόγραμμα του 2001 αναλήφθηκαν υποχρεώσεις στα τέλη του 2001. Στα τέλη του 2001, μικρό μέρος της ΟΚΣ για το 2000 είχε ανατεθεί, καθώς οι αρχές αντιμετώπιζαν το νέο μέσο, συμπεριλαμβανομένων των καθεστώτων ενισχύσεων. Σε αυτό το στάδιο, οι αναφερθείσες δυσκολίες εφαρμογής δεν είχαν ανακύψει και επομένως δεν υπήρχε λόγος μείωσης των χορηγήσεων ΟΚΣ. Όταν ανέκυψαν δυσκολίες το 2002, η Επιτροπή ενήργησε υπεύθυνα μειώνοντας τις χορηγήσεις για το εν λόγω έτος. Παρά τις σημειωθείσες δυσκολίες, οι απώλειες στις αναθέσεις συμβάσεων για το 2000 και το 2001 ήταν περιορισμένες. Το 2000 ήταν το πρώτο έτος για την ΟΚΣ και το σύνολο για την ΟΚΣ ανερχόταν στο 23 % του εθνικού προγράμματος. Το 2000 το μερίδιο ΟΚΣ στο σύνολο ανήλθε στο 45 %. Το 2002 και το 2003, λόγω της μειωμένης ικανότητας, η χορήγηση μειώθηκε ώστε να επιτραπεί η ανάληψη προηγούμενων υποχρεώσεων. Τα σύνολα ανήλθαν στο 15 και 12 %, αντίστοιχα. Σε κάθε περίπτωση είναι ορθότερη η εξέταση σε πολυετή βάση παρά η εστίαση στις ετήσιες διακυμάνσεις. Συνολικά, από την εισαγωγή της ΟΚΣ, το 23 % του εθνικού προγράμματος έχει διατεθεί για την ΟΚΣ, δηλαδή ποσοστό μικρότερο από τον ενδεικτικό στόχο του 30 %, αλλά αυτό είναι λογικό για μια χώρα που βρίσκεται μακρύτερα από την ένταξη σε σχέση με τους περισσότερους άλλους δικαιούχους και η οποία ακόμα αναπτύσσει την ικανότητά της. |
| --- | --- |

40.

Στη Βουλγαρία, για το πρόγραμμα του 2000 αναλήφθηκαν υποχρεώσεις στα τέλη του 2000 με προθεσμία για την ανάθεση συμβάσεων στα τέλη του 2002. Ανάλογα, για το πρόγραμμα του 2001 αναλήφθηκαν υποχρεώσεις στα τέλη του 2001. Στα τέλη του 2001, μικρό μέρος της ΟΚΣ για το 2000 είχε ανατεθεί, καθώς οι αρχές αντιμετώπιζαν το νέο μέσο, συμπεριλαμβανομένων των καθεστώτων ενισχύσεων. Σε αυτό το στάδιο, οι αναφερθείσες δυσκολίες εφαρμογής δεν είχαν ανακύψει και επομένως δεν υπήρχε λόγος μείωσης των χορηγήσεων ΟΚΣ. Όταν ανέκυψαν δυσκολίες το 2002, η Επιτροπή ενήργησε υπεύθυνα μειώνοντας τις χορηγήσεις για το εν λόγω έτος. Παρά τις σημειωθείσες δυσκολίες, οι απώλειες στις αναθέσεις συμβάσεων για το 2000 και το 2001 ήταν περιορισμένες. Το 2000 ήταν το πρώτο έτος για την ΟΚΣ και το σύνολο για την ΟΚΣ ανερχόταν στο 23 % του εθνικού προγράμματος. Το 2000 το μερίδιο ΟΚΣ στο σύνολο ανήλθε στο 45 %. Το 2002 και το 2003, λόγω της μειωμένης ικανότητας, η χορήγηση μειώθηκε ώστε να επιτραπεί η ανάληψη προηγούμενων υποχρεώσεων. Τα σύνολα ανήλθαν στο 15 και 12 %, αντίστοιχα. Σε κάθε περίπτωση είναι ορθότερη η εξέταση σε πολυετή βάση παρά η εστίαση στις ετήσιες διακυμάνσεις. Συνολικά, από την εισαγωγή της ΟΚΣ, το 23 % του εθνικού προγράμματος έχει διατεθεί για την ΟΚΣ, δηλαδή ποσοστό μικρότερο από τον ενδεικτικό στόχο του 30 %, αλλά αυτό είναι λογικό για μια χώρα που βρίσκεται μακρύτερα από την ένταξη σε σχέση με τους περισσότερους άλλους δικαιούχους και η οποία ακόμα αναπτύσσει την ικανότητά της.

| 41. | Μέχρι το 2002, οι περισσότερες εθνικές δομές των διαρθρωτικών ταμείων δεν είχαν ακόμα καθοριστεί. Επομένως, ήταν δύσκολη η στήριξή τους. Ήδη το 2000 και το 2001, η Επιτροπή κατέβαλε προσπάθειες για την πρόοδο, λαμβάνοντας αποφάσεις επενδύσεων για το Phare ΟΚΣ υπό συνθήκες οξείας θεσμικής αβεβαιότητας. Ωστόσο, αυτή η τολμηρή προσέγγιση στο τέλος δικαιώθηκε από την έκβαση των διαπραγματεύσεων τόσο όσον αφορά τα πραγματικά αποτελέσματα όσο και το χρονοδιάγραμμα. Όπως αποδείχθηκε, το χρονικό πλαίσιο μειώθηκε περίπου στο μισό αλλά παρόλα αυτά διατέθηκε χρόνος για την πραγματική εφαρμογή της ΟΚΣ. Ωστόσο, όσον αφορά τη θεσμική ανάπτυξη αυτή η προσέγγιση είναι περισσότερο δύσκολη και οι δράσεις εστιάστηκαν σε περιοχές με μικρότερο επίπεδο αβεβαιότητας. |
| --- | --- |

41.

Μέχρι το 2002, οι περισσότερες εθνικές δομές των διαρθρωτικών ταμείων δεν είχαν ακόμα καθοριστεί. Επομένως, ήταν δύσκολη η στήριξή τους. Ήδη το 2000 και το 2001, η Επιτροπή κατέβαλε προσπάθειες για την πρόοδο, λαμβάνοντας αποφάσεις επενδύσεων για το Phare ΟΚΣ υπό συνθήκες οξείας θεσμικής αβεβαιότητας. Ωστόσο, αυτή η τολμηρή προσέγγιση στο τέλος δικαιώθηκε από την έκβαση των διαπραγματεύσεων τόσο όσον αφορά τα πραγματικά αποτελέσματα όσο και το χρονοδιάγραμμα. Όπως αποδείχθηκε, το χρονικό πλαίσιο μειώθηκε περίπου στο μισό αλλά παρόλα αυτά διατέθηκε χρόνος για την πραγματική εφαρμογή της ΟΚΣ. Ωστόσο, όσον αφορά τη θεσμική ανάπτυξη αυτή η προσέγγιση είναι περισσότερο δύσκολη και οι δράσεις εστιάστηκαν σε περιοχές με μικρότερο επίπεδο αβεβαιότητας.

| 42. | Η εξελικτική προσέγγιση δεν πάσχει από έλλειψη συνοχής. Η προσέγγιση προγραμματισμού, που ακολουθήθηκε το 2000 ήταν εξελικτική για την προενταξιακή περίοδο, ενώ η μετάβαση προς την πλήρη προσέγγιση των διαρθρωτικών ταμείων (δηλαδή θεματικά και περιφερειακά προγράμματα που να καλύπτουν ολόκληρη την εδαφική επικράτεια) πραγματοποιήθηκε όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Όσον αφορά την περιφερειακή έναντι της τομεακής προσέγγισης, βλέπε απαντήσεις στα σημεία 9, 21 και 24. Η αλλαγή στα υπουργεία που ήταν υπεύθυνα για το σχεδιασμό των ΠΕΑΣ και μετέπειτα των εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων ακολούθησε τον καθορισμό των αρμόδιων αρχών για τα διαρθρωτικά ταμεία που πραγματοποιήθηκε αργά στη διαδικασία (2002). |
| --- | --- |

42.

Η εξελικτική προσέγγιση δεν πάσχει από έλλειψη συνοχής. Η προσέγγιση προγραμματισμού, που ακολουθήθηκε το 2000 ήταν εξελικτική για την προενταξιακή περίοδο, ενώ η μετάβαση προς την πλήρη προσέγγιση των διαρθρωτικών ταμείων (δηλαδή θεματικά και περιφερειακά προγράμματα που να καλύπτουν ολόκληρη την εδαφική επικράτεια) πραγματοποιήθηκε όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Όσον αφορά την περιφερειακή έναντι της τομεακής προσέγγισης, βλέπε απαντήσεις στα σημεία 9, 21 και 24. Η αλλαγή στα υπουργεία που ήταν υπεύθυνα για το σχεδιασμό των ΠΕΑΣ και μετέπειτα των εθνικών αναπτυξιακών σχεδίων ακολούθησε τον καθορισμό των αρμόδιων αρχών για τα διαρθρωτικά ταμεία που πραγματοποιήθηκε αργά στη διαδικασία (2002).

| 43. | Όπως τονίστηκε στην απάντηση στο σημείο 33, οι χώρες δεν είχαν εξοικειωθεί με τα σχέδια ΟΚΣ, και κυρίως με το μέσο εφαρμογής τους: τα καθεστώτα ενισχύσεων ΟΚΣ. Προς τούτο απαιτήθηκε ένα στάδιο μαθητείας, το οποίο παρόλο που προκάλεσε καθυστερήσεις στην εφαρμογή, αποτέλεσε πολύτιμο στοιχείο για τη μελλοντική εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων. Όσον αφορά τη Βουλγαρία, η Επιτροπή συμφώνησε με τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου τον Σεπτέμβριο του 2002 και λήφθηκαν διορθωτικά μέτρα. |
| --- | --- |

43.

Όπως τονίστηκε στην απάντηση στο σημείο 33, οι χώρες δεν είχαν εξοικειωθεί με τα σχέδια ΟΚΣ, και κυρίως με το μέσο εφαρμογής τους: τα καθεστώτα ενισχύσεων ΟΚΣ. Προς τούτο απαιτήθηκε ένα στάδιο μαθητείας, το οποίο παρόλο που προκάλεσε καθυστερήσεις στην εφαρμογή, αποτέλεσε πολύτιμο στοιχείο για τη μελλοντική εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων. Όσον αφορά τη Βουλγαρία, η Επιτροπή συμφώνησε με τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου τον Σεπτέμβριο του 2002 και λήφθηκαν διορθωτικά μέτρα.

| 44. | Οι επενδύσεις Phare ΟΚΣ, τήρησαν το στόχο της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία, και περιέλαβαν επενδύσεις ανάλογες με αυτές του ΕΚΤ και του ΕΤΠΑ. Σύμφωνα με αυτές, οι επενδύσεις στη βασική οικονομική υποδομή είναι πλήρως επιλέξιμες εάν βοηθούν την αύξηση του οικονομικού δυναμικού των περιφερειών, και επομένως στηρίζουν το παραγωγικό περιβάλλον. Συνεπώς, η βελτίωση των προτύπων της υποδομής αποτελεί βασική προϋπόθεση κάθε οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης. |
| --- | --- |

44.

Οι επενδύσεις Phare ΟΚΣ, τήρησαν το στόχο της προετοιμασίας για τα διαρθρωτικά ταμεία, και περιέλαβαν επενδύσεις ανάλογες με αυτές του ΕΚΤ και του ΕΤΠΑ. Σύμφωνα με αυτές, οι επενδύσεις στη βασική οικονομική υποδομή είναι πλήρως επιλέξιμες εάν βοηθούν την αύξηση του οικονομικού δυναμικού των περιφερειών, και επομένως στηρίζουν το παραγωγικό περιβάλλον. Συνεπώς, η βελτίωση των προτύπων της υποδομής αποτελεί βασική προϋπόθεση κάθε οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης.

| 45. | Το μέσο προετοιμασίας των έργων του 1999 ήταν το μόνο οριζόντιο πολυκρατικό πρόγραμμα του είδους του. Σύμφωνα με τη γενική πολιτική μετάβασης από τον οριζόντιο/πολυκρατικό προγραμματισμό στον εθνικό προγραμματισμό, υπήρξε ώθηση προς τις υποψήφιες χώρες να σχεδιάσουν μέσα προετοιμασίας των έργων εντός των εθνικών τους προγραμμάτων (συμπεριλαμβανόμενης της ανάπτυξης αποθεματικού έργων για τα διαρθρωτικά ταμεία). Ωστόσο, οι υποψήφιες χώρες έχουν δικαίωμα να αποφασίσουν ότι έχουν πραγματοποιήσει αρκετές επενδύσεις για τη σύσταση αποθεματικού έργων. |
| --- | --- |

45.

Το μέσο προετοιμασίας των έργων του 1999 ήταν το μόνο οριζόντιο πολυκρατικό πρόγραμμα του είδους του. Σύμφωνα με τη γενική πολιτική μετάβασης από τον οριζόντιο/πολυκρατικό προγραμματισμό στον εθνικό προγραμματισμό, υπήρξε ώθηση προς τις υποψήφιες χώρες να σχεδιάσουν μέσα προετοιμασίας των έργων εντός των εθνικών τους προγραμμάτων (συμπεριλαμβανόμενης της ανάπτυξης αποθεματικού έργων για τα διαρθρωτικά ταμεία). Ωστόσο, οι υποψήφιες χώρες έχουν δικαίωμα να αποφασίσουν ότι έχουν πραγματοποιήσει αρκετές επενδύσεις για τη σύσταση αποθεματικού έργων.

| 46. | Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 33 και 43. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα αρχικά δεδομένα που σημειώνουν ποσοστό εκταμίευσης περίπου 72 % για το 2000, που ήταν το πρώτο έτος του νέου μέσου ΟΚΣ, συνιστούν, στα τέλη του 2003 με βάση τις περιστάσεις, καλό αποτέλεσμα. Όπως αναμενόταν, οι δυσκολίες στην έναρξη αποκάλυψαν πράγματι περιορισμούς της διοικητικής ικανότητας. Ωστόσο, αυτό δεν επιβράδυνε τις προσπάθειες για τη βελτίωση της ικανότητας αλλά στην πράξη συνέβαλε στην επιτάχυνσή τους. Αυτό ήταν φανερό από τις προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων ένταξης του 2002 και τα σχέδια δράσης για διοικητική ικανότητα, συμπεριλαμβανομένης της θεσμικής ανάπτυξης ΟΚΣ, που ανήλθε περίπου στο 6 % των εθνικών προγραμμάτων. Συνεπώς, κατά τη διάρκεια του ελέγχου, οι περισσότερες χώρες διέθεσαν το μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων τους για τη θεσμική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

46.

Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 33 και 43. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα αρχικά δεδομένα που σημειώνουν ποσοστό εκταμίευσης περίπου 72 % για το 2000, που ήταν το πρώτο έτος του νέου μέσου ΟΚΣ, συνιστούν, στα τέλη του 2003 με βάση τις περιστάσεις, καλό αποτέλεσμα. Όπως αναμενόταν, οι δυσκολίες στην έναρξη αποκάλυψαν πράγματι περιορισμούς της διοικητικής ικανότητας. Ωστόσο, αυτό δεν επιβράδυνε τις προσπάθειες για τη βελτίωση της ικανότητας αλλά στην πράξη συνέβαλε στην επιτάχυνσή τους. Αυτό ήταν φανερό από τις προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων ένταξης του 2002 και τα σχέδια δράσης για διοικητική ικανότητα, συμπεριλαμβανομένης της θεσμικής ανάπτυξης ΟΚΣ, που ανήλθε περίπου στο 6 % των εθνικών προγραμμάτων. Συνεπώς, κατά τη διάρκεια του ελέγχου, οι περισσότερες χώρες διέθεσαν το μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων τους για τη θεσμική ανάπτυξη.

| 47. | Τα σχέδια της πρώτης γενιάς ΠΕΑΣ έπρεπε να υποβληθούν στην Επιτροπή μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 1999 με ή χωρίς τη βοήθεια για την αδελφοποίηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο προγραμματισμός ΟΚΣ το 2000. Ωστόσο, η αδελφοποίηση είχε σημαντικές επιπτώσεις στην αναθεωρημένη (δεύτερη γενιά) ΠΕΑΣ που υποβλήθηκε το 2001 (βλέπε σημείο 34). |
| --- | --- |

47.

Τα σχέδια της πρώτης γενιάς ΠΕΑΣ έπρεπε να υποβληθούν στην Επιτροπή μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 1999 με ή χωρίς τη βοήθεια για την αδελφοποίηση προκειμένου να διευκολυνθεί ο προγραμματισμός ΟΚΣ το 2000. Ωστόσο, η αδελφοποίηση είχε σημαντικές επιπτώσεις στην αναθεωρημένη (δεύτερη γενιά) ΠΕΑΣ που υποβλήθηκε το 2001 (βλέπε σημείο 34).

| 48. | Οι ενδεχόμενες συνέπειες της διευκρίνισης ή της τροποποίησης των διαδικασιών στην εφαρμογή των πιλοτικών σχεδίων ήταν σχεδόν περιθωριακές σε σχέση με άλλους θεμελιώδεις παράγοντες που καθορίστηκαν στην έκθεση, δηλαδή τη θεσμική αβεβαιότητα και τις αδυναμίες εκ μέρους των διοικητικών υπηρεσιών, όπως τονίζεται στις παρατηρήσεις 51-60. |
| --- | --- |

48.

Οι ενδεχόμενες συνέπειες της διευκρίνισης ή της τροποποίησης των διαδικασιών στην εφαρμογή των πιλοτικών σχεδίων ήταν σχεδόν περιθωριακές σε σχέση με άλλους θεμελιώδεις παράγοντες που καθορίστηκαν στην έκθεση, δηλαδή τη θεσμική αβεβαιότητα και τις αδυναμίες εκ μέρους των διοικητικών υπηρεσιών, όπως τονίζεται στις παρατηρήσεις 51-60.

| 49. | Είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν προβλήματα στην έναρξη κάθε νέας πρωτοβουλίας. Το ίδιο συνέβη με το μέσο για την προετοιμασία έργων. Πράγματι, λόγω των αδυναμιών στη διοικητική ικανότητα μιας χώρας, ο προϊστάμενος της αντιπροσωπείας αποφάσισε την παρέκκλιση από την τυποποιημένη περίοδο ανάθεσης συμβάσεων. Ωστόσο, δεν σημειώθηκε «παράβαση» των κανόνων ανάθεσης συμβάσεων με την έννοια της παρατυπίας. Οι λόγοι παρέκκλισης ήταν δικαιολογημένοι και τεκμηριωμένοι. |
| --- | --- |

49.

Είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν προβλήματα στην έναρξη κάθε νέας πρωτοβουλίας. Το ίδιο συνέβη με το μέσο για την προετοιμασία έργων. Πράγματι, λόγω των αδυναμιών στη διοικητική ικανότητα μιας χώρας, ο προϊστάμενος της αντιπροσωπείας αποφάσισε την παρέκκλιση από την τυποποιημένη περίοδο ανάθεσης συμβάσεων. Ωστόσο, δεν σημειώθηκε «παράβαση» των κανόνων ανάθεσης συμβάσεων με την έννοια της παρατυπίας. Οι λόγοι παρέκκλισης ήταν δικαιολογημένοι και τεκμηριωμένοι.

| 50. | Οι καθυστερήσεις στην αδελφοποίηση, όσον αφορά συγκεκριμένη επιλογή των εταίρων των κρατών μελών, οφείλονταν πάντα στον αργό καθορισμό των ευθυνών των υπουργείων και των φορέων υλοποίησης, που πραγματοποιήθηκε μόνο υπό την πίεση των διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή δεν μπορούσε να παρέμβει στις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες των υποψηφίων χωρών ενώ αυτά τα θέματα βρίσκονταν στο στάδιο της επίλυσης. Η Επιτροπή, τόσο όσον αφορά τις αποφάσεις επενδύσεων της ΟΚΣ όσο και τις δράσεις θεσμικής ανάπτυξης, πίεζε στο μέτρο του δυνατού. |
| --- | --- |

50.

Οι καθυστερήσεις στην αδελφοποίηση, όσον αφορά συγκεκριμένη επιλογή των εταίρων των κρατών μελών, οφείλονταν πάντα στον αργό καθορισμό των ευθυνών των υπουργείων και των φορέων υλοποίησης, που πραγματοποιήθηκε μόνο υπό την πίεση των διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή δεν μπορούσε να παρέμβει στις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες των υποψηφίων χωρών ενώ αυτά τα θέματα βρίσκονταν στο στάδιο της επίλυσης. Η Επιτροπή, τόσο όσον αφορά τις αποφάσεις επενδύσεων της ΟΚΣ όσο και τις δράσεις θεσμικής ανάπτυξης, πίεζε στο μέτρο του δυνατού.

| 51. | Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 33 και 43. Οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής διαδραμάτισαν μεγάλο ρόλο στη συμβολή της βελτίωσης της ποιότητας και της αξιοπιστίας των εγγράφων και των διαδικασιών που σχετίζονται με τα καθεστώτα ενισχύσεων και επομένως συνέβαλαν στη διαδικασία μαθητείας, από την οποία έπρεπε αναπόφευκτα να διέλθουν οι υποψήφιες χώρες. |
| --- | --- |

51.

Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 33 και 43. Οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής διαδραμάτισαν μεγάλο ρόλο στη συμβολή της βελτίωσης της ποιότητας και της αξιοπιστίας των εγγράφων και των διαδικασιών που σχετίζονται με τα καθεστώτα ενισχύσεων και επομένως συνέβαλαν στη διαδικασία μαθητείας, από την οποία έπρεπε αναπόφευκτα να διέλθουν οι υποψήφιες χώρες.

| 52. | Δεδομένου ότι μόνο τα σχέδια ΟΚΣ του πρώτου έτους (2000) ολοκληρώθηκαν, τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία δυσχεραίνουν τη θεμελίωση εύλογων αμφιβολιών με βάση τόσο περιορισμένα δεδομένα, λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι οι χώρες είχαν συγκρουόμενες προτεραιότητες κατά την προετοιμασία τους για την ένταξη. |
| --- | --- |

52.

Δεδομένου ότι μόνο τα σχέδια ΟΚΣ του πρώτου έτους (2000) ολοκληρώθηκαν, τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία δυσχεραίνουν τη θεμελίωση εύλογων αμφιβολιών με βάση τόσο περιορισμένα δεδομένα, λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι οι χώρες είχαν συγκρουόμενες προτεραιότητες κατά την προετοιμασία τους για την ένταξη.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ

| 56. | Όπως σημειώθηκε στην ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την αδελφοποίηση, το μέσο αυτό βελτιώθηκε σημαντικά μετά το στάδιο της έναρξης και δεν μπορούν να συναχθούν γενικά συμπεράσματα από τις δυσκολίες στο στάδιο έναρξης πριν από την αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το μέσο αυτό και τα διορθωτικά μέτρα που λήφθηκαν. |
| --- | --- |

56.

Όπως σημειώθηκε στην ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την αδελφοποίηση, το μέσο αυτό βελτιώθηκε σημαντικά μετά το στάδιο της έναρξης και δεν μπορούν να συναχθούν γενικά συμπεράσματα από τις δυσκολίες στο στάδιο έναρξης πριν από την αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το μέσο αυτό και τα διορθωτικά μέτρα που λήφθηκαν.

| 57. | Στον περιορισμένο βαθμό που οι αντίστοιχοι ρόλοι των αξιολογητών και συμβούλων της προενταξιακής αδελφοποίησης δεν είχαν καθοριστεί, αυτό αποτελούσε λειτουργικό πρόβλημα της διαχείρισης του σχεδίου, που βάρυνε τις διοικητικές υπηρεσίες των κρατών (κυρίως) και τους επικεφαλής των σχεδίων των κρατών μελών που ήταν υπεύθυνοι για αυτά τα σχέδια (και το θέμα αυτό αντιμετωπίστηκε στις διάφορες απαντήσεις στις εκθέσεις αδελφοποίησης του Ελεγκτικού Συνεδρίου). |
| --- | --- |

57.

Στον περιορισμένο βαθμό που οι αντίστοιχοι ρόλοι των αξιολογητών και συμβούλων της προενταξιακής αδελφοποίησης δεν είχαν καθοριστεί, αυτό αποτελούσε λειτουργικό πρόβλημα της διαχείρισης του σχεδίου, που βάρυνε τις διοικητικές υπηρεσίες των κρατών (κυρίως) και τους επικεφαλής των σχεδίων των κρατών μελών που ήταν υπεύθυνοι για αυτά τα σχέδια (και το θέμα αυτό αντιμετωπίστηκε στις διάφορες απαντήσεις στις εκθέσεις αδελφοποίησης του Ελεγκτικού Συνεδρίου).

| 58. | Στο παρελθόν, ζητήθηκε επανειλημμένα από τις υποψήφιες χώρες να καθορίσουν τις αρχές, αλλά οι εσωτερικοί πολιτικοί περιορισμοί τους εμπόδισαν να το πράξουν και το θέμα αυτό επιλύθηκε στα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεων, όπως σημειώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο σε διάφορες προαναφερθείσες παρατηρήσεις. Ωστόσο, χάρη στην προσέγγιση Phare ΟΚΣ (ΠΕΑΣ), θεσπίστηκε συνολική ικανότητα σχεδιασμού η οποία επέτρεψε στις υποψήφιες χώρες να υποβάλλουν τα σχέδια αναπτυξιακών σχεδίων των διαρθρωτικών ταμείων στις αρχές του 2003 (προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη έγκριση και η δρομολόγηση το 2004 των ΚΠΣ+ΕΠ και ΕΕΠ). Τα εν λόγω σχέδια εγκρίθηκαν επίσης το 2003 και αυτό αποτελεί πρωτοφανές επίτευγμα. |
| --- | --- |

58.

Στο παρελθόν, ζητήθηκε επανειλημμένα από τις υποψήφιες χώρες να καθορίσουν τις αρχές, αλλά οι εσωτερικοί πολιτικοί περιορισμοί τους εμπόδισαν να το πράξουν και το θέμα αυτό επιλύθηκε στα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεων, όπως σημειώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο σε διάφορες προαναφερθείσες παρατηρήσεις. Ωστόσο, χάρη στην προσέγγιση Phare ΟΚΣ (ΠΕΑΣ), θεσπίστηκε συνολική ικανότητα σχεδιασμού η οποία επέτρεψε στις υποψήφιες χώρες να υποβάλλουν τα σχέδια αναπτυξιακών σχεδίων των διαρθρωτικών ταμείων στις αρχές του 2003 (προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη έγκριση και η δρομολόγηση το 2004 των ΚΠΣ+ΕΠ και ΕΕΠ). Τα εν λόγω σχέδια εγκρίθηκαν επίσης το 2003 και αυτό αποτελεί πρωτοφανές επίτευγμα.

| 61. | Όπως τονίστηκε στις απαντήσεις στα σημεία 9, 25 και 27, η θεσμική ανάπτυξη χρησιμοποιήθηκε σε όλη την επικράτεια, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, για την προετοιμασία των δομών που θα διαχειριστούν την ΟΚΣ. Όπως οριζόταν στην επισκόπηση Phare, «η στήριξη των επενδύσεων της ΟΚΣ στο Phare πρέπει να εστιάζεται σε λίγες προτεραιότητες εάν θέλει να έχει αντίκτυπο. Δεν είναι εφικτό ούτε φρόνιμο να δοκιμαστούν πειραματικά όλες οι δομές και όλα τα μέσα που θα αναπτυχθούν μέσω της θεσμικής ανάπτυξης. Αυτή η συγκέντρωση απαιτεί πειθαρχία του προγραμματισμού για να διασφαλιστεί ότι οι πόροι δεν θα διασκορπιστούν σε πάρα πολλά προγράμματα». Τούτο συμφωνεί με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης που είναι η οικονομία, η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

61.

Όπως τονίστηκε στις απαντήσεις στα σημεία 9, 25 και 27, η θεσμική ανάπτυξη χρησιμοποιήθηκε σε όλη την επικράτεια, σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, για την προετοιμασία των δομών που θα διαχειριστούν την ΟΚΣ. Όπως οριζόταν στην επισκόπηση Phare, «η στήριξη των επενδύσεων της ΟΚΣ στο Phare πρέπει να εστιάζεται σε λίγες προτεραιότητες εάν θέλει να έχει αντίκτυπο. Δεν είναι εφικτό ούτε φρόνιμο να δοκιμαστούν πειραματικά όλες οι δομές και όλα τα μέσα που θα αναπτυχθούν μέσω της θεσμικής ανάπτυξης. Αυτή η συγκέντρωση απαιτεί πειθαρχία του προγραμματισμού για να διασφαλιστεί ότι οι πόροι δεν θα διασκορπιστούν σε πάρα πολλά προγράμματα». Τούτο συμφωνεί με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης που είναι η οικονομία, η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

| 63. | Δεδομένου ότι η προετοιμασία της βοήθειας για τα διαρθρωτικά ταμεία αποτελούσε πάντα έναν από τους στόχους της ΟΚΣ και ότι η Επιτροπή επέτυχε το στόχο της χορήγησης του 35 % περίπου της συνολικής χρηματοδότησης για τα εθνικά προγράμματα με τη μορφή επενδύσεων στην ΟΚΣ, μαζί με τη σημαντική σχετική θεσμική ανάπτυξη, τα αποτελέσματα συνάδουν με το αρχικό χρονικό πλαίσιο. Είναι αμφίβολο εάν ρυθμίσεις ανάλογες με το Sapard και το ISPA (πράγματι ένα τέταρτο μέσο) θα μπορούσαν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Επίσης, είναι πολύ αβέβαιο εάν οι χώρες που είχαν πιεστεί πολύ με τις προετοιμασίες για την ένταξη, θα μπορούσαν να υποστούν μια δεύτερη πλήρη διαδικασία αποκέντρωσης χωρίς μεγάλες διακοπές στη χορήγηση της βοήθειας. Επιτεύχθηκε μεγάλη πρόοδος στο πλαίσιο ενός πιεστικού χρονικού πλαισίου που καθορίστηκε από το ρυθμό των διαπραγματεύσεων και δεν είχε προσδιοριστεί από την αρχή. Θεσπίστηκε η συνολική ικανότητα σχεδιασμού και επετράπη στις χώρες αυτές να υποβάλλουν το σχέδιο των αναπτυξιακών τους σχεδίων των διαρθρωτικών ταμείων στις αρχές του 2003 (το οποίο και εγκρίθηκε το 2003). Αυτό αποτελεί πρωτοφανή επιτυχία. Τα πρότυπα εστίασης, επικέντρωσης και αντίκτυπου ποτέ δεν συγκρούστηκαν με το στόχο των διαθρωτικών ταμείων. Ο κατακερματισμός των περιορισμένων πόρων θα μπορούσε να αποτελέσει κακό παράδειγμα για τη διαχείριση των κοινοτικών κεφαλαίων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπήρχε συνολική εξελικτική στρατηγική (εκθέσεις προόδου που κατέληξαν σε εταιρικές σχέσεις ένταξης) στην οποία και βασίστηκε το πρόγραμμα Phare, συμπεριλαμβανομένης της ΟΚΣ. Το μεγαλύτερο μέρος της συμβολής ΟΚΣ σε αυτή τη συνολική στρατηγική συνεχίζεται, καθώς οι περισσότερες επενδύσεις ΟΚΣ εξακολουθούν να πραγματοποιούνται μετά την περίοδο ελέγχου. |
| --- | --- |

63.

Δεδομένου ότι η προετοιμασία της βοήθειας για τα διαρθρωτικά ταμεία αποτελούσε πάντα έναν από τους στόχους της ΟΚΣ και ότι η Επιτροπή επέτυχε το στόχο της χορήγησης του 35 % περίπου της συνολικής χρηματοδότησης για τα εθνικά προγράμματα με τη μορφή επενδύσεων στην ΟΚΣ, μαζί με τη σημαντική σχετική θεσμική ανάπτυξη, τα αποτελέσματα συνάδουν με το αρχικό χρονικό πλαίσιο. Είναι αμφίβολο εάν ρυθμίσεις ανάλογες με το Sapard και το ISPA (πράγματι ένα τέταρτο μέσο) θα μπορούσαν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Επίσης, είναι πολύ αβέβαιο εάν οι χώρες που είχαν πιεστεί πολύ με τις προετοιμασίες για την ένταξη, θα μπορούσαν να υποστούν μια δεύτερη πλήρη διαδικασία αποκέντρωσης χωρίς μεγάλες διακοπές στη χορήγηση της βοήθειας. Επιτεύχθηκε μεγάλη πρόοδος στο πλαίσιο ενός πιεστικού χρονικού πλαισίου που καθορίστηκε από το ρυθμό των διαπραγματεύσεων και δεν είχε προσδιοριστεί από την αρχή. Θεσπίστηκε η συνολική ικανότητα σχεδιασμού και επετράπη στις χώρες αυτές να υποβάλλουν το σχέδιο των αναπτυξιακών τους σχεδίων των διαρθρωτικών ταμείων στις αρχές του 2003 (το οποίο και εγκρίθηκε το 2003). Αυτό αποτελεί πρωτοφανή επιτυχία. Τα πρότυπα εστίασης, επικέντρωσης και αντίκτυπου ποτέ δεν συγκρούστηκαν με το στόχο των διαθρωτικών ταμείων. Ο κατακερματισμός των περιορισμένων πόρων θα μπορούσε να αποτελέσει κακό παράδειγμα για τη διαχείριση των κοινοτικών κεφαλαίων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπήρχε συνολική εξελικτική στρατηγική (εκθέσεις προόδου που κατέληξαν σε εταιρικές σχέσεις ένταξης) στην οποία και βασίστηκε το πρόγραμμα Phare, συμπεριλαμβανομένης της ΟΚΣ. Το μεγαλύτερο μέρος της συμβολής ΟΚΣ σε αυτή τη συνολική στρατηγική συνεχίζεται, καθώς οι περισσότερες επενδύσεις ΟΚΣ εξακολουθούν να πραγματοποιούνται μετά την περίοδο ελέγχου.

| 64. | Οι τροποποιημένες διαδικασίες του Phare αντανακλούσαν τα μέτρα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ στο μέγιστο βαθμό που επιτρέπεται από τις διατάξεις εξωτερικής βοήθειας των δημοσιονομικών κανονισμών. Δεν ήταν δυνατή η πρόοδος πέρα από τα νομικά όρια που είχαν επιβληθεί. Σχετικά με το ΣΕΔΑ, η Επισκόπηση Phare όριζε ότι «... η αποκέντρωση δεν μπορεί να αρχίσει πριν από το 2002 το νωρίτερο λόγω της προετοιμασίας που απαιτείται για τη διασφάλιση της θέσπισης και λειτουργίας των κατάλληλων συστημάτων διαχείρισης και δημοσιονομικού ελέγχου ...». Η νομική υποχρέωση μετάβασης στο ΣΕΔΑ απέρρευσε μόνο από την πράξη προσχώρησης μετά τη συμπίεση του χρονικού πλαισίου λόγω της επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, δεν υπάρχει νομικός ή άλλος διαδικαστικός σύνδεσμος μεταξύ της εισαγωγής του ΣΕΔΑ που θα αρχίσει το νωρίτερο το 2002 και των αρχικών δυσκολιών που αντιμετωπίστηκαν στην εφαρμογή των σχεδίων επιχορήγησης που εισήχθησαν το 2000. Αυτές οι αρχικές δυσκολίες οφείλονταν κυρίως στο στάδιο μαθητείας από το οποίο έπρεπε να διέλθουν οι χώρες όσον αφορά αυτό το νέο μηχανισμό που είναι ανάλογος με τα μέτρα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ (βλέπε επίσης απάντηση στα σημεία 28 έως 36). |
| --- | --- |

64.

Οι τροποποιημένες διαδικασίες του Phare αντανακλούσαν τα μέτρα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ στο μέγιστο βαθμό που επιτρέπεται από τις διατάξεις εξωτερικής βοήθειας των δημοσιονομικών κανονισμών. Δεν ήταν δυνατή η πρόοδος πέρα από τα νομικά όρια που είχαν επιβληθεί. Σχετικά με το ΣΕΔΑ, η Επισκόπηση Phare όριζε ότι «... η αποκέντρωση δεν μπορεί να αρχίσει πριν από το 2002 το νωρίτερο λόγω της προετοιμασίας που απαιτείται για τη διασφάλιση της θέσπισης και λειτουργίας των κατάλληλων συστημάτων διαχείρισης και δημοσιονομικού ελέγχου ...». Η νομική υποχρέωση μετάβασης στο ΣΕΔΑ απέρρευσε μόνο από την πράξη προσχώρησης μετά τη συμπίεση του χρονικού πλαισίου λόγω της επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, δεν υπάρχει νομικός ή άλλος διαδικαστικός σύνδεσμος μεταξύ της εισαγωγής του ΣΕΔΑ που θα αρχίσει το νωρίτερο το 2002 και των αρχικών δυσκολιών που αντιμετωπίστηκαν στην εφαρμογή των σχεδίων επιχορήγησης που εισήχθησαν το 2000. Αυτές οι αρχικές δυσκολίες οφείλονταν κυρίως στο στάδιο μαθητείας από το οποίο έπρεπε να διέλθουν οι χώρες όσον αφορά αυτό το νέο μηχανισμό που είναι ανάλογος με τα μέτρα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ (βλέπε επίσης απάντηση στα σημεία 28 έως 36).

| 65. | Λόγω της νομικής ευελιξίας των κατευθυντήριων γραμμών του Phare, οι χορηγήσεις ήταν αρκετά υψηλές. Κατά την περίοδο 2001/02, κατά μέσο όρο, οι επενδύσεις της ΟΚΣ ανέρχονταν περίπου στο 37 % της χρηματοδότησης των εθνικών προγραμμάτων (βλέπε σημείο 38), σύμφωνα με το στόχο στην επισκόπηση Phare του 2000. Η ενδεικτική (πρόκειται για πρόταση και όχι για ελάχιστη προϋπόθεση) χορήγηση ΟΚΣ του 35 % έπρεπε να «εφαρμοστεί με ευελιξία ανά χώρα» (απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare). Συνεπώς, επτά από τις δέκα χώρες επέλεξαν να διαθέσουν λιγότερο από το 35 % στην ΟΚΣ και ως εκ τούτου περισσότερα στις άλλες προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων ένταξης. Τρεις μεγάλες χώρες διέθεσαν πολύ περισσότερο στην ΟΚΣ, με αποτέλεσμα ο μέσος όρος να ανέλθει στο 37 %. Επιπλέον, η θεσμική ανάπτυξη της ΟΚΣ αποτελούσε περίπου το 6 % της συνολικής χρηματοδότησης του εθνικού προγράμματος, κατά μέσο όρο, κατά την ίδια περίοδο, ενώ οι συνολικές μεσαίες χορηγήσεις ανήλθαν πάνω από το 40 % ετησίως. Άρα, δεν είναι σαφές πως οι χορηγήσεις ΟΚΣ ήταν ανεπαρκείς είτε σε κάθε χώρα ξεχωριστά είτε συνολικά. |
| --- | --- |

65.

Λόγω της νομικής ευελιξίας των κατευθυντήριων γραμμών του Phare, οι χορηγήσεις ήταν αρκετά υψηλές. Κατά την περίοδο 2001/02, κατά μέσο όρο, οι επενδύσεις της ΟΚΣ ανέρχονταν περίπου στο 37 % της χρηματοδότησης των εθνικών προγραμμάτων (βλέπε σημείο 38), σύμφωνα με το στόχο στην επισκόπηση Phare του 2000. Η ενδεικτική (πρόκειται για πρόταση και όχι για ελάχιστη προϋπόθεση) χορήγηση ΟΚΣ του 35 % έπρεπε να «εφαρμοστεί με ευελιξία ανά χώρα» (απόφαση του 1999 για τις κατευθυντήριες γραμμές του Phare). Συνεπώς, επτά από τις δέκα χώρες επέλεξαν να διαθέσουν λιγότερο από το 35 % στην ΟΚΣ και ως εκ τούτου περισσότερα στις άλλες προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων ένταξης. Τρεις μεγάλες χώρες διέθεσαν πολύ περισσότερο στην ΟΚΣ, με αποτέλεσμα ο μέσος όρος να ανέλθει στο 37 %. Επιπλέον, η θεσμική ανάπτυξη της ΟΚΣ αποτελούσε περίπου το 6 % της συνολικής χρηματοδότησης του εθνικού προγράμματος, κατά μέσο όρο, κατά την ίδια περίοδο, ενώ οι συνολικές μεσαίες χορηγήσεις ανήλθαν πάνω από το 40 % ετησίως. Άρα, δεν είναι σαφές πως οι χορηγήσεις ΟΚΣ ήταν ανεπαρκείς είτε σε κάθε χώρα ξεχωριστά είτε συνολικά.

| 67. | Μολονότι δεν κατέστη δυνατή η υλοποίηση όλων των αρχικών φιλοδοξιών σε ένα χρονικό πλαίσιο το οποίο συμπτύχθηκε λόγω της μεγάλης επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων, αυτό οφειλόταν κυρίως στις εγγενείς δυσκολίες και καθυστερήσεις στόν καθορισμό των μελλοντικών οργάνων που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανεπαρκής σταθερότητα ορισμένων οργάνων εμπόδισε πράγματι σε σημαντικό βαθμό τον αντίκτυπο της προπαρασκευαστικής προενταξιακής βοήθειας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα αποδείχθηκε ότι οι κύριοι στόχοι πράγματι υλοποιήθηκαν, όπως αντανακλάται στις ίδιες τις διαπραγματεύσεις και στις εκθέσεις παρακολούθησης της συνέχειας, καθώς και σε όλες τις ακόλουθες εξελίξεις στον προγραμματισμό, σε ένα επίπεδο που δεν είχε προηγουμένως επιτευχθεί. Εν τω μεταξύ, η πλειοψηφία των προγραμμάτων ΟΚΣ και των σχετικών προγραμμάτων θεσμικής ανάπτυξης συνεχίζει να παρέχει βοήθεια μετά την περίοδο ελέγχου και οι προβλέψεις για τα διαρθρωτικά ταμεία είναι καλές. |
| --- | --- |

67.

Μολονότι δεν κατέστη δυνατή η υλοποίηση όλων των αρχικών φιλοδοξιών σε ένα χρονικό πλαίσιο το οποίο συμπτύχθηκε λόγω της μεγάλης επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων, αυτό οφειλόταν κυρίως στις εγγενείς δυσκολίες και καθυστερήσεις στόν καθορισμό των μελλοντικών οργάνων που θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανεπαρκής σταθερότητα ορισμένων οργάνων εμπόδισε πράγματι σε σημαντικό βαθμό τον αντίκτυπο της προπαρασκευαστικής προενταξιακής βοήθειας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα αποδείχθηκε ότι οι κύριοι στόχοι πράγματι υλοποιήθηκαν, όπως αντανακλάται στις ίδιες τις διαπραγματεύσεις και στις εκθέσεις παρακολούθησης της συνέχειας, καθώς και σε όλες τις ακόλουθες εξελίξεις στον προγραμματισμό, σε ένα επίπεδο που δεν είχε προηγουμένως επιτευχθεί. Εν τω μεταξύ, η πλειοψηφία των προγραμμάτων ΟΚΣ και των σχετικών προγραμμάτων θεσμικής ανάπτυξης συνεχίζει να παρέχει βοήθεια μετά την περίοδο ελέγχου και οι προβλέψεις για τα διαρθρωτικά ταμεία είναι καλές.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

| 68. | Μετά την ένταξη, τα νέα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να δέχονται σημαντική άμεση στήριξη από τις γενικές διευθύνσεις των διαρθρωτικών ταμείων για την αποτελεσματική διαχείριση των προγραμμάτων, όπως συνέβη και στον καθορισμό των προγραμμάτων και στο σχεδιασμό των συστημάτων παροχής και διαχείρισης. |
| --- | --- |

68.

Μετά την ένταξη, τα νέα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να δέχονται σημαντική άμεση στήριξη από τις γενικές διευθύνσεις των διαρθρωτικών ταμείων για την αποτελεσματική διαχείριση των προγραμμάτων, όπως συνέβη και στον καθορισμό των προγραμμάτων και στο σχεδιασμό των συστημάτων παροχής και διαχείρισης.

| 69. | Τα νέα κράτη μέλη συνέστησαν υπηρεσίες ελέγχου προκειμένου να εκπληρωθούν οι απαιτήσεις του δημοσιονομικού ελέγχου που θεσπίζονται στον κανονισμό (EK) αριθ. 438/2001, ενώ η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι αυτές οι υπηρεσίες θα αρχίσουν να εργάζονται αμέσως και θα παρακολουθεί και θα δοκιμάζει η ίδια αυτά τα συστήματα. |
| --- | --- |

69.

Τα νέα κράτη μέλη συνέστησαν υπηρεσίες ελέγχου προκειμένου να εκπληρωθούν οι απαιτήσεις του δημοσιονομικού ελέγχου που θεσπίζονται στον κανονισμό (EK) αριθ. 438/2001, ενώ η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι αυτές οι υπηρεσίες θα αρχίσουν να εργάζονται αμέσως και θα παρακολουθεί και θα δοκιμάζει η ίδια αυτά τα συστήματα.

| 70. | Τα διδάγματα ήδη λήφθηκαν υπόψη και οι χάρτες πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία μαζί με τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές του Phare ήδη περιγράφουν τη χρησιμοποιούμενη στρατηγική. |
| --- | --- |

70.

Τα διδάγματα ήδη λήφθηκαν υπόψη και οι χάρτες πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία μαζί με τις αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές του Phare ήδη περιγράφουν τη χρησιμοποιούμενη στρατηγική.

| 71. | Ο καθορισμός των φορέων υλοποίησης αποτελεί απόφαση των κυρίαρχων υποψήφιων κρατών και η Επιτροπή δεν μπορεί να τους επιβάλλει ανάλογη απόφαση. Επί του παρόντος, κατά την πρόοδο της διαδικασίας έγκρισης από το ΣΕΔΑ ισχύει το αντίστροφο. Οι φορείς υλοποίησης του Phare, για να μην απωλέσουν την κτηθείσα πείρα, θα μεταβληθούν (ή θα ενσωματωθούν) σε φορείς διαχείρισης και υλοποίησης των διαρθρωτικών ταμείων. Στο πλαίσιο των χαρτών πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία και, ενόψει των σημαντικά αυξημένων ποσών που θα διατεθούν, και οι δύο χώρες θα κληθούν (και έχουν συμφωνήσει) να εφαρμόσουν το ΣΕΔΑ δύο έτη πριν από την ένταξη. Αυτή η εφαρμογή θα παρακολουθείται μέσω της διαδικασίας της ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου και όλα τα σχέδια για τα εθνικά προγράμματα του 2004 θα σχεδιάζονται για εφαρμογή σύμφωνα με το ΣΕΔΑ. Οι κατευθυντήριες γραμμές του Phare αναθεωρήθηκαν και ο οδηγός προγραμματισμού για το 2004 έχει ήδη αναθεωρηθεί προκειμένου να εισαχθεί ο πολυετής σχεδιασμός για την ΟΚΣ και ενδεχομένως και για τη θεσμική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

71.

Ο καθορισμός των φορέων υλοποίησης αποτελεί απόφαση των κυρίαρχων υποψήφιων κρατών και η Επιτροπή δεν μπορεί να τους επιβάλλει ανάλογη απόφαση. Επί του παρόντος, κατά την πρόοδο της διαδικασίας έγκρισης από το ΣΕΔΑ ισχύει το αντίστροφο. Οι φορείς υλοποίησης του Phare, για να μην απωλέσουν την κτηθείσα πείρα, θα μεταβληθούν (ή θα ενσωματωθούν) σε φορείς διαχείρισης και υλοποίησης των διαρθρωτικών ταμείων. Στο πλαίσιο των χαρτών πορείας για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία και, ενόψει των σημαντικά αυξημένων ποσών που θα διατεθούν, και οι δύο χώρες θα κληθούν (και έχουν συμφωνήσει) να εφαρμόσουν το ΣΕΔΑ δύο έτη πριν από την ένταξη. Αυτή η εφαρμογή θα παρακολουθείται μέσω της διαδικασίας της ομάδας εργασίας υψηλού επιπέδου και όλα τα σχέδια για τα εθνικά προγράμματα του 2004 θα σχεδιάζονται για εφαρμογή σύμφωνα με το ΣΕΔΑ. Οι κατευθυντήριες γραμμές του Phare αναθεωρήθηκαν και ο οδηγός προγραμματισμού για το 2004 έχει ήδη αναθεωρηθεί προκειμένου να εισαχθεί ο πολυετής σχεδιασμός για την ΟΚΣ και ενδεχομένως και για τη θεσμική ανάπτυξη.

---