# Publicatieblad C 54/2005

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 54 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 48e jaargang3 maart 2005 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 54

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

48e jaargang3 maart 2005

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Mededelingen |
| | Rekenkamer |
| 2005/C 054/1 | Speciaal verslag nr. 8/2004 over het beheer en de controle door de Commissie van de maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer en de desbetreffende uitgaven, vergezeld van de antwoorden van de Commissie | 1 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Mededelingen

Rekenkamer

2005/C 054/1

Speciaal verslag nr. 8/2004 over het beheer en de controle door de Commissie van de maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer en de desbetreffende uitgaven, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Mededelingen

Rekenkamer

| 3.3.2005 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 54/1 |
| --- | --- | --- | --- |

3.3.2005

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 54/1

---

SPECIAAL VERSLAG Nr. 8/2004

over het beheer en de controle door de Commissie van de maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer en de desbetreffende uitgaven, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht overeenkomstig artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2005/C 54/01)

INHOUD

| I-VII | SAMENVATTING |
| --- | --- |

I-VII

| 1-15 | INLEIDING |
| --- | --- |

1-15

| 1-5 | Achtergrond |
| --- | --- |

1-5

| 6-7 | Voornaamste kenmerken van de maatregelen ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer |
| --- | --- |

6-7

| 8-11 | Effect op de begroting |
| --- | --- |

8-11

| 12-15 | De controle van de Rekenkamer |
| --- | --- |

12-15

| 16-43 | OPTREDEN VAN DE COMMISSIE VOOR DE CRISIS |
| --- | --- |

16-43

| 16-20 | Analyseproces onvoldoende geactualiseerd |
| --- | --- |

16-20

| 21-43 | In sommige opzichten was het toezicht van de Commissie onvoldoende en leemten in de voorschriften werden niet tijdig opgevuld |
| --- | --- |

21-43

| 22-23 | Er werd niet systematisch geverifieerd of de communautaire richtlijnen naar behoren in nationaal recht werden omgezet |
| --- | --- |

22-23

| 24-25 | Het toezicht op de veterinaire en sanitaire controles aan de grenzen van de Unie is goed maar de regelgeving dekt bepaalde risico's onvoldoende |
| --- | --- |

24-25

| 26-28 | Controles en verbod van diervoeding met keukenafval komen te laat |
| --- | --- |

26-28

| 29-34 | Ontoereikende criteria en controles voor de urgentieplannen van de lidstaten |
| --- | --- |

29-34

| 35-37 | Onvolledige identificatie en onvoldoende tracering van voor mond- en klauwzeer vatbare diersoorten |
| --- | --- |

35-37

| 38-41 | Gebreken in het ANIMO-systeem niet verholpen vóór de crisis |
| --- | --- |

38-41

| 42-43 | Beperking van de verplaatsingen van dieren op het hele grondgebied van de lidstaten |
| --- | --- |

42-43

| 44-58 | OPTREDEN VAN DE COMMISSIE TIJDENS DE CRISIS |
| --- | --- |

44-58

| 44-45 | Efficiënt toezicht door de Commissie |
| --- | --- |

44-45

| 46-58 | De gebreken van het bestrijdingsmechanisme en van de toepassing ervan in de lidstaten |
| --- | --- |

46-58

| 48-49 | Ingekrompen veterinaire diensten |
| --- | --- |

48-49

| 50-56 | Onvoldoende stimulans om de ziekte onmiddellijk te melden en de beperkingen van de verplaatsingen van dieren in acht te nemen |
| --- | --- |

50-56

| 57-58 | Slachttermijnen |
| --- | --- |

57-58

| 59-89 | OPTREDEN VAN DE COMMISSIE IN VERBAND MET HET TERUGBETALINGSSYSTEEM |
| --- | --- |

59-89

| 60-73 | De Commissie heeft geen richtlijnen voorgesteld betreffende de procedures en de berekening van de vergoedingen die de lidstaten aan veehouders betalen |
| --- | --- |

60-73

| 62-66 | Verschillende vergoedingssystemen en uiteenlopende waardebepalingen |
| --- | --- |

62-66

| 67-71 | Geconstateerde gevallen van dubbele betaling van dierpremies |
| --- | --- |

67-71

| 72-73 | Uiteenlopende betaling van slachtpremies |
| --- | --- |

72-73

| 74-83 | De regels en procedures die bepalen of de uitgaven van de lidstaten in aanmerking komen voor communautaire terugbetaling, werden te laat vastgesteld |
| --- | --- |

74-83

| 82-83 | Termijnen voor de terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten |
| --- | --- |

82-83

| 84-85 | Cofinancieringspercentages alleen gelijkgetrokken voor de varkensteelt |
| --- | --- |

84-85

| 86-89 | Veehouders dragen niet bij aan de communautaire financiering van het bestrijdingssysteem |
| --- | --- |

86-89

| 90-100 | HET BEHEER VAN DE COMMISSIE NA DE CRISIS |
| --- | --- |

90-100

| 90-97 | Acties op veterinair gebied |
| --- | --- |

90-97

| 98-100 | Acties op financieel gebied |
| --- | --- |

98-100

| 101-106 | CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN |
| --- | --- |

101-106

Antwoorden van de Commissie

SAMENVATTING

| I. | Vanwege de noodzaak om de interne markt tot stand te brengen en in het algemeen de handel in fokdieren te bevorderen moest de Gemeenschap een gemeenschappelijk beleid voeren ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer. Daarom heeft zij ervoor gezorgd dat alle lidstaten vanaf 1992 van de preventieve vaccinatie van vee tegen deze ziekte afstapten en een complex systeem van middelen ter voorkoming en bestrijding invoerden dat zowel het optreden als de verspreiding van het virus op het grondgebied van de Gemeenschap moest beperken. Bij een epidemie moesten de besmette dieren worden geslacht, de karkassen vernietigd en de installaties en apparatuur ontsmet. De totale kosten werden gedragen door de lidstaten, maar ten dele terugbetaald uit een Noodfonds voor veterinaire aandoeningen, dat met dat doel binnen het EOGFL-Garantie was gevormd. |
| --- | --- |

I.

Vanwege de noodzaak om de interne markt tot stand te brengen en in het algemeen de handel in fokdieren te bevorderen moest de Gemeenschap een gemeenschappelijk beleid voeren ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer. Daarom heeft zij ervoor gezorgd dat alle lidstaten vanaf 1992 van de preventieve vaccinatie van vee tegen deze ziekte afstapten en een complex systeem van middelen ter voorkoming en bestrijding invoerden dat zowel het optreden als de verspreiding van het virus op het grondgebied van de Gemeenschap moest beperken. Bij een epidemie moesten de besmette dieren worden geslacht, de karkassen vernietigd en de installaties en apparatuur ontsmet. De totale kosten werden gedragen door de lidstaten, maar ten dele terugbetaald uit een Noodfonds voor veterinaire aandoeningen, dat met dat doel binnen het EOGFL-Garantie was gevormd.

| II. | De crisis van 2001 bracht de lidstaten ertoe, van het Noodfonds voor veterinaire aandoeningen terugbetalingen ten belope van 1 616 miljoen EUR te vragen. Dit bedrag en de omvang van de epidemie brachten de Rekenkamer ertoe een controle te verrichten met als drieledig doel na te gaan of de analyseprocedure van de Commissie, waarop de uitroeiingsstrategie steunt, up-to-date was, of de strategie efficiënt was uitgevoerd en of het systeem tot terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten voor het vergoeden van de veehouders en het slachten van dieren geschikt, snel en niet-discriminerend was. Omdat de ervaring uit eerdere epidemieën leerrijk kan zijn voor de strategie ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer, heeft de Rekenkamer het optreden van de Commissie vóór, tijdens en na de crisis onderzocht. |
| --- | --- |

II.

De crisis van 2001 bracht de lidstaten ertoe, van het Noodfonds voor veterinaire aandoeningen terugbetalingen ten belope van 1 616 miljoen EUR te vragen. Dit bedrag en de omvang van de epidemie brachten de Rekenkamer ertoe een controle te verrichten met als drieledig doel na te gaan of de analyseprocedure van de Commissie, waarop de uitroeiingsstrategie steunt, up-to-date was, of de strategie efficiënt was uitgevoerd en of het systeem tot terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten voor het vergoeden van de veehouders en het slachten van dieren geschikt, snel en niet-discriminerend was. Omdat de ervaring uit eerdere epidemieën leerrijk kan zijn voor de strategie ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer, heeft de Rekenkamer het optreden van de Commissie vóór, tijdens en na de crisis onderzocht.

| III. | In dit verslag wordt benadrukt dat de Commissie vóór de crisis van 2001 haar strategie niet heeft bijgesteld in het licht van de ontwikkeling van de risicofactoren. |
| --- | --- |

III.

In dit verslag wordt benadrukt dat de Commissie vóór de crisis van 2001 haar strategie niet heeft bijgesteld in het licht van de ontwikkeling van de risicofactoren.

| IV. | Het toont tevens aan dat bij gebreke van complete evaluatie en controles door de Commissie vóór 2001 bepaalde tekortkomingen van de regeling ter voorkoming en bestrijding, vooral wat betreft grensbescherming, diervoeding, urgentieplannen, identificatie van schapen, een informatiesysteem tussen de lidstaten (ANIMO) over het vervoer van dieren, niet tijdig werden gecorrigeerd. Het Parlement had kritiek (1) op het feit dat de Commissie de urgentieplannen in de lidstaten niet had geverifieerd vóór de crisis, maar erkende de positieve actie van de Commissie tijdens de crisis. Toen heeft de Commissie namelijk snel de gebreken van de regeling en van de toepassing ervan in de lidstaten wat betreft veterinaire begeleiding, melding van de ziekte en snelle slachting vastgesteld, maar het was te laat om deze te verhelpen. De Rekenkamer constateerde met name dat de doeltreffendheid van de ingevoerde regeling goeddeels afhing van de vraag of de veehouders de ziekte onmiddellijk meldden en de vervoersbeperkingen in acht namen. |
| --- | --- |

IV.

Het toont tevens aan dat bij gebreke van complete evaluatie en controles door de Commissie vóór 2001 bepaalde tekortkomingen van de regeling ter voorkoming en bestrijding, vooral wat betreft grensbescherming, diervoeding, urgentieplannen, identificatie van schapen, een informatiesysteem tussen de lidstaten (ANIMO) over het vervoer van dieren, niet tijdig werden gecorrigeerd. Het Parlement had kritiek (1) op het feit dat de Commissie de urgentieplannen in de lidstaten niet had geverifieerd vóór de crisis, maar erkende de positieve actie van de Commissie tijdens de crisis. Toen heeft de Commissie namelijk snel de gebreken van de regeling en van de toepassing ervan in de lidstaten wat betreft veterinaire begeleiding, melding van de ziekte en snelle slachting vastgesteld, maar het was te laat om deze te verhelpen. De Rekenkamer constateerde met name dat de doeltreffendheid van de ingevoerde regeling goeddeels afhing van de vraag of de veehouders de ziekte onmiddellijk meldden en de vervoersbeperkingen in acht namen.

| V. | Uit de controle bleek dat het systeem van communautaire financiering voor verbetering vatbaar was. De vergoedingen die de lidstaten aan hun veehouders betalen, zijn niet altijd voldoende duidelijk omschreven op communautair niveau, hoewel 60 % van de door de Commissie als subsidiabel aangemerkte bedragen wordt terugbetaald. Door de onduidelijkheid van het communautaire kader konden de lidstaten verschillende systemen invoeren die leidden tot ongelijke behandeling van de veehouders binnen de Gemeenschap. |
| --- | --- |

V.

Uit de controle bleek dat het systeem van communautaire financiering voor verbetering vatbaar was. De vergoedingen die de lidstaten aan hun veehouders betalen, zijn niet altijd voldoende duidelijk omschreven op communautair niveau, hoewel 60 % van de door de Commissie als subsidiabel aangemerkte bedragen wordt terugbetaald. Door de onduidelijkheid van het communautaire kader konden de lidstaten verschillende systemen invoeren die leidden tot ongelijke behandeling van de veehouders binnen de Gemeenschap.

| VI. | Heel wat leemten werden opgevuld bij de recente herziening van de communautaire voorschiften. Maar het financiële kader werd niet herzien en de communautaire maatregelen zijn nog steeds minimaal wat betreft het melden van de ziekte, het toezicht op de bedrijven en de snelheid van de slachtingen. Het zou dus kunnen blijken dat de toepassing van deze maatregelen door de lidstaten niet volstaat om een volgende epidemie het hoofd te bieden, terwijl de Gemeenschap hiervoor wel bedragen terugbetaalt. |
| --- | --- |

VI.

Heel wat leemten werden opgevuld bij de recente herziening van de communautaire voorschiften. Maar het financiële kader werd niet herzien en de communautaire maatregelen zijn nog steeds minimaal wat betreft het melden van de ziekte, het toezicht op de bedrijven en de snelheid van de slachtingen. Het zou dus kunnen blijken dat de toepassing van deze maatregelen door de lidstaten niet volstaat om een volgende epidemie het hoofd te bieden, terwijl de Gemeenschap hiervoor wel bedragen terugbetaalt.

| VII. | De Rekenkamer beveelt de Commissie aan een periode zonder crises te benutten om haar strategieanalyses en -evaluaties bij te werken. Zij stelt voor te zoeken naar middelen om de veehouders te betrekken bij het bestrijdingssysteem om hen beter te motiveren tot snelle melding van de ziekte en naleving van de vervoersbeperkingen. Ten slotte verzoekt zij de Commissie de financieringsregeling bij epidemieën te verduidelijken en daarbij de financiële risico's voor de communautaire begroting zoveel mogelijk te beperken. |
| --- | --- |

VII.

De Rekenkamer beveelt de Commissie aan een periode zonder crises te benutten om haar strategieanalyses en -evaluaties bij te werken. Zij stelt voor te zoeken naar middelen om de veehouders te betrekken bij het bestrijdingssysteem om hen beter te motiveren tot snelle melding van de ziekte en naleving van de vervoersbeperkingen. Ten slotte verzoekt zij de Commissie de financieringsregeling bij epidemieën te verduidelijken en daarbij de financiële risico's voor de communautaire begroting zoveel mogelijk te beperken.

INLEIDING

Achtergrond

| 1. | Mond- en klauwzeer is een dierziekte die ongevaarlijk is voor de mens maar zeer besmettelijk voor evenhoevigen. In de minst ontwikkelde landen kan ze vrijwel in één nacht de voedselvoorraad en de bestaansmiddelen van de veehouders vernietigen omdat vele rassen (onder meer runderen, varkens en schapen) erdoor worden getroffen. Het virus kan worden overgedragen door direct contact tussen dieren en via diervoeding, en indirect door contact met allerlei dragers — auto's, vrachtwagens, mensen — en zelfs via de lucht, door de wind. De ziekte veroorzaakt een lage sterfte onder besmette volwassen dieren. De meeste dieren genezen binnen drie of vier weken, maar houden er ernstige problemen aan over: de groei van de jonge dieren wordt vertraagd, het aantal miskramen stijgt en de melkproductie neemt definitief sterk af. Niet getroffen landen moeten veiligheidsmaatregelen treffen om zich tegen het virus te beschermen en om embargo op hun export van dierlijke producten te voorkomen. |
| --- | --- |

1.

Mond- en klauwzeer is een dierziekte die ongevaarlijk is voor de mens maar zeer besmettelijk voor evenhoevigen. In de minst ontwikkelde landen kan ze vrijwel in één nacht de voedselvoorraad en de bestaansmiddelen van de veehouders vernietigen omdat vele rassen (onder meer runderen, varkens en schapen) erdoor worden getroffen. Het virus kan worden overgedragen door direct contact tussen dieren en via diervoeding, en indirect door contact met allerlei dragers — auto's, vrachtwagens, mensen — en zelfs via de lucht, door de wind. De ziekte veroorzaakt een lage sterfte onder besmette volwassen dieren. De meeste dieren genezen binnen drie of vier weken, maar houden er ernstige problemen aan over: de groei van de jonge dieren wordt vertraagd, het aantal miskramen stijgt en de melkproductie neemt definitief sterk af. Niet getroffen landen moeten veiligheidsmaatregelen treffen om zich tegen het virus te beschermen en om embargo op hun export van dierlijke producten te voorkomen.

| 2. | De voltooiing van de interne markt binnen de Gemeenschap was gepland voor januari 1993. Aangezien vrij verkeer van dieren en landbouwproducten een kernonderdeel vormt van de gemeenschappelijke marktordeningen, moesten de regels inzake de handel in dieren en dierlijke producten worden geharmoniseerd en dus moest er een gemeenschappelijk beleid ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer komen. Maar in 1989 signaleerde de Commissie in een verslag over het beleid van de lidstaten op het gebied van de bestrijding van mond- en klauwzeer (2) dat sommige lidstaten die hun vee niet preventief inentten (3), beperkingen konden opleggen ten aanzien van het handelsverkeer in dieren met communautaire partners die dat wel deden. Die beperkingen waren gerechtvaardigd, aangezien gevaccineerde dieren klinisch normaal konden lijken en toch drager van het virus konden zijn. |
| --- | --- |

2.

De voltooiing van de interne markt binnen de Gemeenschap was gepland voor januari 1993. Aangezien vrij verkeer van dieren en landbouwproducten een kernonderdeel vormt van de gemeenschappelijke marktordeningen, moesten de regels inzake de handel in dieren en dierlijke producten worden geharmoniseerd en dus moest er een gemeenschappelijk beleid ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer komen. Maar in 1989 signaleerde de Commissie in een verslag over het beleid van de lidstaten op het gebied van de bestrijding van mond- en klauwzeer (2) dat sommige lidstaten die hun vee niet preventief inentten (3), beperkingen konden opleggen ten aanzien van het handelsverkeer in dieren met communautaire partners die dat wel deden. Die beperkingen waren gerechtvaardigd, aangezien gevaccineerde dieren klinisch normaal konden lijken en toch drager van het virus konden zijn.

| 3. | Om de veterinaire en zoötechnische belemmeringen voor de ontwikkeling van de intracommunautaire handel in dieren en dierlijke producten weg te nemen, heeft de Commissie rekening gehouden met de gezondheidsregels voor het internationale handelsverkeer in dieren en dierlijke producten, vastgesteld door het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (OIE) (4). Volgens die regels kon na een mond- en klauwzeerepidemie het vrije handelsverkeer veel sneller worden hervat wanneer alleen maar werd geslacht (drie maanden), dan wanneer een of andere vaccinatie werd toegepast (12 à 24 maanden). |
| --- | --- |

3.

Om de veterinaire en zoötechnische belemmeringen voor de ontwikkeling van de intracommunautaire handel in dieren en dierlijke producten weg te nemen, heeft de Commissie rekening gehouden met de gezondheidsregels voor het internationale handelsverkeer in dieren en dierlijke producten, vastgesteld door het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (OIE) (4). Volgens die regels kon na een mond- en klauwzeerepidemie het vrije handelsverkeer veel sneller worden hervat wanneer alleen maar werd geslacht (drie maanden), dan wanneer een of andere vaccinatie werd toegepast (12 à 24 maanden).

| 4. | Vanuit die commerciële overwegingen kwam de Commissie in dat verslag tot de conclusie dat niet vaccineren wenselijker was dan preventief vaccineren. Daarom werd op communautair niveau dit beleid van totale uitroeiing in 1990 (5) vervolledigd met het verbieden van preventieve inenting en import van gevaccineerde dieren op het grondgebied van de Gemeenschap. Vaccineren was nog wel mogelijk, maar alleen in noodgevallen wanneer een uitbraak van mond- en klauwzeer bevestigd was en de ziekte om zich heen dreigde te grijpen. |
| --- | --- |

4.

Vanuit die commerciële overwegingen kwam de Commissie in dat verslag tot de conclusie dat niet vaccineren wenselijker was dan preventief vaccineren. Daarom werd op communautair niveau dit beleid van totale uitroeiing in 1990 (5) vervolledigd met het verbieden van preventieve inenting en import van gevaccineerde dieren op het grondgebied van de Gemeenschap. Vaccineren was nog wel mogelijk, maar alleen in noodgevallen wanneer een uitbraak van mond- en klauwzeer bevestigd was en de ziekte om zich heen dreigde te grijpen.

| 5. | Sinds voor deze nieuwe strategie werd gekozen, heeft de Unie nog verschillende uitbraken gekend: in 1993 telde Italië 57 uitbraken, in 1994, 1996 en 2000 waren er in Griekenland respectievelijk 95, 39 en 14 uitbraken; er waren epidemieën in aangrenzende gebieden (Albanië, Macedonië, Kosovo, Algerije, Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Turkije en Iran). Verder werd het Verenigd Koninkrijk op 21 februari 2001 getroffen door een ongekende crisis die tien maanden duurde. Er werden 2 034 besmettingshaarden ontdekt op 10 124 bedrijven; er werden ongeveer vier miljoen dieren geslacht (6). Daarnaast werden meer dan twee miljoen dieren geslacht wegens welzijnsproblemen die ontstonden doordat dieren op de bedrijven moesten blijven na de beperking van het vervoer (7). De ziekte kon niet worden gestopt in het Verenigd Koninkrijk: ze dook op 13 maart 2001 in Frankrijk op (twee besmettingshaarden), op 20 maart 2001 in Ierland (één haard) en op 21 maart 2001 in Nederland (26 haarden). Het Verenigd Koninkrijk heeft tot september 2001 moeten slachten. In januari 2002 kreeg het opnieuw de status „vrij van mond- en klauwzeer” als land dat geen vaccinatie toepast, zodat het zijn handelsverkeer kon hervatten. |
| --- | --- |

5.

Sinds voor deze nieuwe strategie werd gekozen, heeft de Unie nog verschillende uitbraken gekend: in 1993 telde Italië 57 uitbraken, in 1994, 1996 en 2000 waren er in Griekenland respectievelijk 95, 39 en 14 uitbraken; er waren epidemieën in aangrenzende gebieden (Albanië, Macedonië, Kosovo, Algerije, Georgië, Armenië, Azerbeidzjan, Turkije en Iran). Verder werd het Verenigd Koninkrijk op 21 februari 2001 getroffen door een ongekende crisis die tien maanden duurde. Er werden 2 034 besmettingshaarden ontdekt op 10 124 bedrijven; er werden ongeveer vier miljoen dieren geslacht (6). Daarnaast werden meer dan twee miljoen dieren geslacht wegens welzijnsproblemen die ontstonden doordat dieren op de bedrijven moesten blijven na de beperking van het vervoer (7). De ziekte kon niet worden gestopt in het Verenigd Koninkrijk: ze dook op 13 maart 2001 in Frankrijk op (twee besmettingshaarden), op 20 maart 2001 in Ierland (één haard) en op 21 maart 2001 in Nederland (26 haarden). Het Verenigd Koninkrijk heeft tot september 2001 moeten slachten. In januari 2002 kreeg het opnieuw de status „vrij van mond- en klauwzeer” als land dat geen vaccinatie toepast, zodat het zijn handelsverkeer kon hervatten.

Voornaamste kenmerken van de maatregelen ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer

| 6. | Een complex geheel van preventie- en bestrijdingsmiddelen moet het risico beperken dat het virus opduikt en zich verspreidt op het grondgebied van de Unie (zie kader 1). Die middelen zijn vermeld in communautaire richtlijnen (8). De lidstaten zijn ervoor verantwoordelijk dat die richtlijnen in werking worden gesteld en dat de daaruit voortvloeiende regels worden toegepast. De Commissie moet op haar beurt controleren of de lidstaten de communautaire voorschriften toepassen. Daarnaast steunt de Commissie derde landen bij hun inspanningen om epidemieën te beheersen en uit te roeien. Binnen de Commissie is het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming belast met het rechtstreeks beheer en de controle van de communautaire uitgaven op veterinair gebied (9).



  Het preventiesysteem heeft betrekking op de samenwerking met de internationale organisaties en de aanzienlijke steun aan buurlanden bij de bestrijding, op veterinaire, zoötechnische en sanitaire controles van veeteelt en vlees in de Unie en aan haar grenzen, door de lidstaten op te stellen urgentieplannen die de nodige maatregelen bevatten om het hoofd te kunnen bieden aan een eventuele crisis, en systemen voor het identificeren en traceren van dieren.

  Het bestrijdingssysteem steunt op onmiddellijke melding van de ziekte, instelling van beperkingen op het verkeer van dieren en mensen, uitvoering van epidemologische onderzoeken om verdachte dieren op te sporen, toepassing door de lidstaten van hun urgentieplan en uitvoering van de nodige slachtingen, gevolgd door vernietiging van de dieren en ontsmetting van besmette locaties en materialen. |
| --- | --- |

6.

Een complex geheel van preventie- en bestrijdingsmiddelen moet het risico beperken dat het virus opduikt en zich verspreidt op het grondgebied van de Unie (zie kader 1). Die middelen zijn vermeld in communautaire richtlijnen (8). De lidstaten zijn ervoor verantwoordelijk dat die richtlijnen in werking worden gesteld en dat de daaruit voortvloeiende regels worden toegepast. De Commissie moet op haar beurt controleren of de lidstaten de communautaire voorschriften toepassen. Daarnaast steunt de Commissie derde landen bij hun inspanningen om epidemieën te beheersen en uit te roeien. Binnen de Commissie is het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming belast met het rechtstreeks beheer en de controle van de communautaire uitgaven op veterinair gebied (9).

Het preventiesysteem heeft betrekking op de samenwerking met de internationale organisaties en de aanzienlijke steun aan buurlanden bij de bestrijding, op veterinaire, zoötechnische en sanitaire controles van veeteelt en vlees in de Unie en aan haar grenzen, door de lidstaten op te stellen urgentieplannen die de nodige maatregelen bevatten om het hoofd te kunnen bieden aan een eventuele crisis, en systemen voor het identificeren en traceren van dieren.

  Het bestrijdingssysteem steunt op onmiddellijke melding van de ziekte, instelling van beperkingen op het verkeer van dieren en mensen, uitvoering van epidemologische onderzoeken om verdachte dieren op te sporen, toepassing door de lidstaten van hun urgentieplan en uitvoering van de nodige slachtingen, gevolgd door vernietiging van de dieren en ontsmetting van besmette locaties en materialen.

| 7. | Na de crisis van 2001 presenteerde de Commissie een voorstel voor een richtlijn die verandering bracht in het systeem ter bestrijding van mond- en klauwzeer (10). Deze werd door de Raad vastgesteld op 29 september 2003 (11). |
| --- | --- |

7.

Na de crisis van 2001 presenteerde de Commissie een voorstel voor een richtlijn die verandering bracht in het systeem ter bestrijding van mond- en klauwzeer (10). Deze werd door de Raad vastgesteld op 29 september 2003 (11).

Effect op de begroting

| 8. | De voorwaarden voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap in de kosten voor de uitroeiing van bepaalde ernstige besmettelijke ziekten bij dieren, waaronder mond- en klauwzeer, werden door de Raad vastgesteld in 1990 (12). Die bijdrage is verplicht indien de lidstaten de vastgestelde communautaire maatregelen hebben toegepast en geschiedt door terugbetaling van 60 % van de uitgaven van de lidstaten aan mond- en klauwzeer om de veehouders te vergoeden voor de slacht en vernietiging van de dieren en voor de ontsmetting van installaties en uitrusting. De deelneming wordt in de begroting opgenomen (13) bij het onderdeel „Noodfonds voor veterinaire aandoeningen en voor andere voor de volksgezondheid risicovolle aandoeningen bij dieren” (14). |
| --- | --- |

8.

De voorwaarden voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap in de kosten voor de uitroeiing van bepaalde ernstige besmettelijke ziekten bij dieren, waaronder mond- en klauwzeer, werden door de Raad vastgesteld in 1990 (12). Die bijdrage is verplicht indien de lidstaten de vastgestelde communautaire maatregelen hebben toegepast en geschiedt door terugbetaling van 60 % van de uitgaven van de lidstaten aan mond- en klauwzeer om de veehouders te vergoeden voor de slacht en vernietiging van de dieren en voor de ontsmetting van installaties en uitrusting. De deelneming wordt in de begroting opgenomen (13) bij het onderdeel „Noodfonds voor veterinaire aandoeningen en voor andere voor de volksgezondheid risicovolle aandoeningen bij dieren” (14).

| 9. | Sinds de vaststelling van de nieuwe strategie werden de middelen van het fonds, voor alle dierziekten samen, in 1999 verviervoudigd en in 2000 nog eens verdubbeld zodat zij in totaal 978,1 miljoen EUR beliepen voor de begrotingsjaren 2001, 2002 et 2003 (15), vooral wegens de mond- en klauwzeercrisis in 2001. In totaal declareerden de lidstaten ter vergoeding voor de slacht en vernietiging van dieren en voor de ontsmetting van bedrijven en materiaal alleen bij de crisis van 2001 al ongeveer 2 693,4 miljoen EUR en vroegen zij communautaire terugbetaling van 1 616 miljoen EUR aan. Alleen al ter vergoeding voor de slacht werd 1 775,1 miljoen EUR gedeclareerd en 1 065,2 miljoen EUR aan terugbetalingen aangevraagd. Dat bedrag is vermeld in de tabel.
  Tabel
  Verzoeken van de lidstaten om terugbetaling van hun uitgaven als vergoeding voor geslachte dieren

















  Land | Aantal vergoede dieren | Bedrag van de vergoedingen (EUR) |
| --- | --- | --- | --- |
| Schapen | Geiten | Runderen | Varkens | Andere | Totaal | Schapen | Geiten | Runderen | Varkens | Andere | Totaal |
| Frankrijk | 48 573 | 206 | 1 406 | 10 138 | — | 60 323 | 5 739 074 | 23 651 | 1 697 635 | 1 868 433 | — | 9 328 794 |
| Ierland | 50 172 | 98 | 1 172 | 70 | 15 | 51 527 | 7 359 366 | 18 658 | 859 862 | 9 800 | 11 443 | 8 259 129 |
| Nederland | 39 011 | 9 654 | 90 842 | 136 545 | 1 134 | 277 186 | 3 965 380 | 1 363 801 | 65 247 745 | 16 339 358 | 586 037 | 87 502 322 |
| Ver. Koninkrijk (16) | 2 449 424 | — | 579 637 | 135 084 | 2 438 | 3 166 583 | 625 586 405 | — | 1 018 384 592 | 22 415 862 | 3 660 692 | 1 670 047 551 |
| Totaal | 2 587 180 | 9 958 | 673 057 | 281 837 | 3 587 | 3 555 619 | 642 650 225 | 1 406 110 | 1 086 189 835 | 40 633 454 | 4 258 172 | 1 775 137 795 |
| Noot:

  De verzoeken van de lidstaten om terugbetaling hebben betrekking op 3,5 miljoen dieren.
  Het Verenigd Koninkrijk heeft de meeste dieren (3 166 583), ofwel 89 % van het totaal.
  De betaalde vergoedingen beliepen 1 775,1 miljoen EUR, waarvan 1 670 voor het Verenigd Koninkrijk ofwel 94 % van het totale bedrag dat de door mond- en klauwzeer getroffen landen in 2001 betaalden.
  Schapen werden het sterkst getroffen door MKZ in 2001, namelijk 2 587 180 exemplaren. Het aantal vergoede schapen in het VK maakte 94,53 % van dit totaal uit.
  De diersoort waarvoor de hoogste vergoedingen werden betaald, waren runderen: in totaal 1 086 189 835 EUR, waarvan 93,8 % werd betaald in het Verenigd Koninkrijk.

  Bron:

  FR/verzoeken tot terugbetaling (5.10.2001 en 6.12.2002).
  IRL/verzoek tot terugbetaling (6.2.2002).
  NL/verzoek tot terugbetaling (april 2002).
  VK/verzoeken tot terugbetaling (december 2001 en 26.2.2003) en verzoek tot terugbetaling van Noord-Ierland. |

9.

Sinds de vaststelling van de nieuwe strategie werden de middelen van het fonds, voor alle dierziekten samen, in 1999 verviervoudigd en in 2000 nog eens verdubbeld zodat zij in totaal 978,1 miljoen EUR beliepen voor de begrotingsjaren 2001, 2002 et 2003 (15), vooral wegens de mond- en klauwzeercrisis in 2001. In totaal declareerden de lidstaten ter vergoeding voor de slacht en vernietiging van dieren en voor de ontsmetting van bedrijven en materiaal alleen bij de crisis van 2001 al ongeveer 2 693,4 miljoen EUR en vroegen zij communautaire terugbetaling van 1 616 miljoen EUR aan. Alleen al ter vergoeding voor de slacht werd 1 775,1 miljoen EUR gedeclareerd en 1 065,2 miljoen EUR aan terugbetalingen aangevraagd. Dat bedrag is vermeld in de tabel.

Tabel

Verzoeken van de lidstaten om terugbetaling van hun uitgaven als vergoeding voor geslachte dieren

Land

Aantal vergoede dieren

Bedrag van de vergoedingen (EUR)

Schapen

Geiten

Runderen

Varkens

Andere

Totaal

Schapen

Geiten

Runderen

Varkens

Andere

Totaal

Frankrijk

48 573

206

1 406

10 138

—

60 323

5 739 074

23 651

1 697 635

1 868 433

—

9 328 794

Ierland

50 172

98

1 172

70

15

51 527

7 359 366

18 658

859 862

9 800

11 443

8 259 129

Nederland

39 011

9 654

90 842

136 545

1 134

277 186

3 965 380

1 363 801

65 247 745

16 339 358

586 037

87 502 322

Ver. Koninkrijk (16)

2 449 424

—

579 637

135 084

2 438

3 166 583

625 586 405

—

1 018 384 592

22 415 862

3 660 692

1 670 047 551

Totaal

2 587 180

9 958

673 057

281 837

3 587

3 555 619

642 650 225

1 406 110

1 086 189 835

40 633 454

4 258 172

1 775 137 795

Noot:

De verzoeken van de lidstaten om terugbetaling hebben betrekking op 3,5 miljoen dieren.

Het Verenigd Koninkrijk heeft de meeste dieren (3 166 583), ofwel 89 % van het totaal.

De betaalde vergoedingen beliepen 1 775,1 miljoen EUR, waarvan 1 670 voor het Verenigd Koninkrijk ofwel 94 % van het totale bedrag dat de door mond- en klauwzeer getroffen landen in 2001 betaalden.

Schapen werden het sterkst getroffen door MKZ in 2001, namelijk 2 587 180 exemplaren. Het aantal vergoede schapen in het VK maakte 94,53 % van dit totaal uit.

De diersoort waarvoor de hoogste vergoedingen werden betaald, waren runderen: in totaal 1 086 189 835 EUR, waarvan 93,8 % werd betaald in het Verenigd Koninkrijk.

Bron:

FR/verzoeken tot terugbetaling (5.10.2001 en 6.12.2002).

IRL/verzoek tot terugbetaling (6.2.2002).

NL/verzoek tot terugbetaling (april 2002).

VK/verzoeken tot terugbetaling (december 2001 en 26.2.2003) en verzoek tot terugbetaling van Noord-Ierland.

| 10. | Overeenkomstig de beschikkingen tot toekenning van bijstand in verband met mond- en klauwzeer (17) heeft de Commissie de lidstaten een bedrag van 433,5 miljoen EUR (18) toegezegd voor slachtkosten en 32,1 miljoen EUR voor andere kosten, zodat de totale communautaire terugbetalingen per 31 december 2003 uitkomen op 465,6 miljoen EUR (zie grafiek 1). |
| --- | --- |

10.

Overeenkomstig de beschikkingen tot toekenning van bijstand in verband met mond- en klauwzeer (17) heeft de Commissie de lidstaten een bedrag van 433,5 miljoen EUR (18) toegezegd voor slachtkosten en 32,1 miljoen EUR voor andere kosten, zodat de totale communautaire terugbetalingen per 31 december 2003 uitkomen op 465,6 miljoen EUR (zie grafiek 1).

Image

| 11. | De Commissie heeft haar onderzoek van de uitgaven van de lidstaten nog niet afgerond en de nog verschuldigde bedragen ter compensatie van die uitgaven voor 2001 nog niet terugbetaald, behalve aan Frankrijk en Ierland. Bijgevolg is er sprake van ruim 48 % onderbesteding van de beschikbare begrotingsmiddelen voor het Noodfonds voor veterinaire aandoeningen in de begrotingsjaren 2001 tot 2003 (zie grafiek 2). |
| --- | --- |

11.

De Commissie heeft haar onderzoek van de uitgaven van de lidstaten nog niet afgerond en de nog verschuldigde bedragen ter compensatie van die uitgaven voor 2001 nog niet terugbetaald, behalve aan Frankrijk en Ierland. Bijgevolg is er sprake van ruim 48 % onderbesteding van de beschikbare begrotingsmiddelen voor het Noodfonds voor veterinaire aandoeningen in de begrotingsjaren 2001 tot 2003 (zie grafiek 2).

Image

De controle van de Rekenkamer

| 12. | Na de crises van varkenspest en boviene spongiforme encephalopathie heeft de Rekenkamer de communautaire maatregelen ter bestrijding van deze dierziekten onderzocht (23). |
| --- | --- |

12.

Na de crises van varkenspest en boviene spongiforme encephalopathie heeft de Rekenkamer de communautaire maatregelen ter bestrijding van deze dierziekten onderzocht (23).

| 13. | Gezien de omvang en het effect op de begroting van de mond- en klauwzeercrisis heeft de Rekenkamer besloten, een nieuwe controle te verrichten om na te gaan of:






  a) | de analyseprocedure aan de hand waarvan de Commissie de strategie ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer heeft bepaald, voldoende actueel was; |
| --- | --- | --- |

13.

Gezien de omvang en het effect op de begroting van de mond- en klauwzeercrisis heeft de Rekenkamer besloten, een nieuwe controle te verrichten om na te gaan of:

a)

de analyseprocedure aan de hand waarvan de Commissie de strategie ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer heeft bepaald, voldoende actueel was;

| b) | de Commissie op basis van haar controles en evaluaties de Raad aanpassingen van de communautaire strategie heeft voorgesteld; |
| --- | --- |

b)

de Commissie op basis van haar controles en evaluaties de Raad aanpassingen van de communautaire strategie heeft voorgesteld;

| c) | het door de Commissie ingevoerde systeem voor de terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten geschikt, snel en niet-discriminerend was. |
| --- | --- |

c)

het door de Commissie ingevoerde systeem voor de terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten geschikt, snel en niet-discriminerend was.

| 14. | Bij het beantwoorden van deze vragen wist de Rekenkamer de actie te waarderen die de Commissie ondernam met betrekking tot haar analyseprocedure, haar toezicht op de uitvoering van de communautaire maatregelen door de lidstaten en haar eventuele voorstellen tot wijziging van de communautaire regelgeving. Omdat de lessen die zijn te trekken uit eerdere epidemieën nuttig kunnen zijn voor de strategie ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer, heeft de Rekenkamer eerst de acties van de Commissie vóór en tijdens de crisis bekeken. Vervolgens bekeek zij het terugbetalingssysteem, met name in het licht van haar eerdere aanbevelingen. Dit onderzoek bleef beperkt tot de uitgaven ter vergoeding van de slachting van dieren (24). Ten slotte is de Rekenkamer nagegaan welke lessen de Commissie heeft getrokken uit de crisis van 2001. |
| --- | --- |

14.

Bij het beantwoorden van deze vragen wist de Rekenkamer de actie te waarderen die de Commissie ondernam met betrekking tot haar analyseprocedure, haar toezicht op de uitvoering van de communautaire maatregelen door de lidstaten en haar eventuele voorstellen tot wijziging van de communautaire regelgeving. Omdat de lessen die zijn te trekken uit eerdere epidemieën nuttig kunnen zijn voor de strategie ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer, heeft de Rekenkamer eerst de acties van de Commissie vóór en tijdens de crisis bekeken. Vervolgens bekeek zij het terugbetalingssysteem, met name in het licht van haar eerdere aanbevelingen. Dit onderzoek bleef beperkt tot de uitgaven ter vergoeding van de slachting van dieren (24). Ten slotte is de Rekenkamer nagegaan welke lessen de Commissie heeft getrokken uit de crisis van 2001.

| 15. | De controlewerkzaamheden vonden plaats bij de Commissie en in de lidstaten (25) die door mond- en klauwzeer waren getroffen (Frankrijk, Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk). Bezocht werden hoofdzakelijk de landbouwministeries die bevoegd zijn voor de veterinaire en sanitaire aspecten, alsmede hun gedecentraliseerde regionale diensten (26). Bij dit verslag wordt het werk van de bezochte instanties, van het Europees Parlement en van de internationale conferentie inzake de voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer in aanmerking genomen, alsook andere openbare onderzoeken in de lidstaten (27). |
| --- | --- |

15.

De controlewerkzaamheden vonden plaats bij de Commissie en in de lidstaten (25) die door mond- en klauwzeer waren getroffen (Frankrijk, Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk). Bezocht werden hoofdzakelijk de landbouwministeries die bevoegd zijn voor de veterinaire en sanitaire aspecten, alsmede hun gedecentraliseerde regionale diensten (26). Bij dit verslag wordt het werk van de bezochte instanties, van het Europees Parlement en van de internationale conferentie inzake de voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer in aanmerking genomen, alsook andere openbare onderzoeken in de lidstaten (27).

OPTREDEN VAN DE COMMISSIE VOOR DE CRISIS

Analyseproces onvoldoende geactualiseerd

| 16. | In het verslag van de Commissie uit 1989 (28), dat in paragraaf 2 werd genoemd, analyseerde zij de kosten en baten van de verschillende methoden die de lidstaten toepasten bij de bestrijding van mond- en klauwzeer (preventieve vaccinatie of ruiming) om op communautair niveau een strategie uit te stippelen. Zij evalueerde met name het risico van een uitbraak van mond- en klauwzeer in de Gemeenschap en de economische gevolgen bij toepassing na 1992 van beide alternatieve methoden. Zij bekeek het kostenplaatje over een periode van tien jaar (1993-2002) in drie verschillende scenario's die varieerden qua omvang van de crisis. Voor het beleid van niet-vaccinatie koos zij voor een tussenscenario met 13 epidemieën van 20 uitbraken. Over de periode van tien jaar beliepen de kosten in dit scenario 35 miljoen EUR, in het optimistische scenario 0,3 miljoen EUR en in het pessimistische scenario 955 miljoen EUR. |
| --- | --- |

16.

In het verslag van de Commissie uit 1989 (28), dat in paragraaf 2 werd genoemd, analyseerde zij de kosten en baten van de verschillende methoden die de lidstaten toepasten bij de bestrijding van mond- en klauwzeer (preventieve vaccinatie of ruiming) om op communautair niveau een strategie uit te stippelen. Zij evalueerde met name het risico van een uitbraak van mond- en klauwzeer in de Gemeenschap en de economische gevolgen bij toepassing na 1992 van beide alternatieve methoden. Zij bekeek het kostenplaatje over een periode van tien jaar (1993-2002) in drie verschillende scenario's die varieerden qua omvang van de crisis. Voor het beleid van niet-vaccinatie koos zij voor een tussenscenario met 13 epidemieën van 20 uitbraken. Over de periode van tien jaar beliepen de kosten in dit scenario 35 miljoen EUR, in het optimistische scenario 0,3 miljoen EUR en in het pessimistische scenario 955 miljoen EUR.

| 17. | Voorts lag in het rapport van 1989 de nadruk hoofdzakelijk op commerciële overwegingen, kosten en baten voor de landbouw en de begroting, en hield het geen rekening met de hogere kosten op maatschappelijk en milieugebied. |
| --- | --- |

17.

Voorts lag in het rapport van 1989 de nadruk hoofdzakelijk op commerciële overwegingen, kosten en baten voor de landbouw en de begroting, en hield het geen rekening met de hogere kosten op maatschappelijk en milieugebied.

| 18. | Vóór 2001 waren de epidemieën in de Unie niet van dien aard dat het de Commissie duidelijk werd dat moest worden nagegaan of de communautaire regeling adequaat was. Enerzijds waren er wel drie epidemieën geweest met meer dan 20 uitbraken (het maximumaantal in het door de Commissie gekozen scenario), maar anderzijds waren er in acht jaar slechts vier crises geweest (tegenover 13 crises in tien jaar in datzelfde scenario). Maar sinds 1993 waren bepaalde risico's gestegen die bevorderlijk zijn voor de verspreiding van het virus: door de totstandkoming van de interne markt was het handelsverkeer van dieren toegenomen (29) en het aantal slachthuizen gedaald (30), zodat meer dieren samenkwamen en het risico op besmetting groter werd, terwijl ook het aantal dieren — vooral schapen, geiten en varkens — per bedrijf was gestegen (31). Reeds in februari 1998 had de FAO (32) de aandacht van de 33 leden van de Commissie voor de bestrijding van mond- en klauwzeer gevestigd op het feit dat het vervoeren van dieren over grote afstand en de toenemende veedichtheid op elk moment konden leiden tot nieuwe vernietigende epidemieën in Europa (33). |
| --- | --- |

18.

Vóór 2001 waren de epidemieën in de Unie niet van dien aard dat het de Commissie duidelijk werd dat moest worden nagegaan of de communautaire regeling adequaat was. Enerzijds waren er wel drie epidemieën geweest met meer dan 20 uitbraken (het maximumaantal in het door de Commissie gekozen scenario), maar anderzijds waren er in acht jaar slechts vier crises geweest (tegenover 13 crises in tien jaar in datzelfde scenario). Maar sinds 1993 waren bepaalde risico's gestegen die bevorderlijk zijn voor de verspreiding van het virus: door de totstandkoming van de interne markt was het handelsverkeer van dieren toegenomen (29) en het aantal slachthuizen gedaald (30), zodat meer dieren samenkwamen en het risico op besmetting groter werd, terwijl ook het aantal dieren — vooral schapen, geiten en varkens — per bedrijf was gestegen (31). Reeds in februari 1998 had de FAO (32) de aandacht van de 33 leden van de Commissie voor de bestrijding van mond- en klauwzeer gevestigd op het feit dat het vervoeren van dieren over grote afstand en de toenemende veedichtheid op elk moment konden leiden tot nieuwe vernietigende epidemieën in Europa (33).

| 19. | Bovendien had de varkenspestepidemie in 1997/1998 aanzienlijke kosten veroorzaakt voor de Gemeenschap (34), de lidstaten en de veehouders. In het licht van deze ervaring oordeelde de Commissie zelf dat de in Richtlijn 85/511/EEG genoemde maatregelen tegen mond- en klauwzeer onvolledig waren (35). Op grond van het advies van de deskundigen waren de diensten van de Commissie een herziening van de richtlijn begonnen toen hun werkzaamheden op 20 februari 2001 werden onderbroken door de epidemie in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

19.

Bovendien had de varkenspestepidemie in 1997/1998 aanzienlijke kosten veroorzaakt voor de Gemeenschap (34), de lidstaten en de veehouders. In het licht van deze ervaring oordeelde de Commissie zelf dat de in Richtlijn 85/511/EEG genoemde maatregelen tegen mond- en klauwzeer onvolledig waren (35). Op grond van het advies van de deskundigen waren de diensten van de Commissie een herziening van de richtlijn begonnen toen hun werkzaamheden op 20 februari 2001 werden onderbroken door de epidemie in het Verenigd Koninkrijk.

| 20. | Sinds de strategie in 1990 werd goedgekeurd, heeft de Commissie deze nog nooit grondig geëvalueerd. Zij heeft niet om de drie jaar een verslag bij de Raad en het Parlement ingediend over de toepassingsvoorwaarden van Beschikking 90/424/EEG inzake uitroeiingsacties en de daarvoor toegekende financiële bijstand (36). Zij heeft ook niet gezorgd voor actualisering van de in 1992 door het directoraat-generaal Landbouw verrichte studie naar de veterinaire diensten in de lidstaten; was dat wel gebeurd, dan had ze kunnen verifiëren of die diensten in een zodanige staat waren dat zij het succes van de strategie konden verzekeren (zie de paragrafen 48 en 49). |
| --- | --- |

20.

Sinds de strategie in 1990 werd goedgekeurd, heeft de Commissie deze nog nooit grondig geëvalueerd. Zij heeft niet om de drie jaar een verslag bij de Raad en het Parlement ingediend over de toepassingsvoorwaarden van Beschikking 90/424/EEG inzake uitroeiingsacties en de daarvoor toegekende financiële bijstand (36). Zij heeft ook niet gezorgd voor actualisering van de in 1992 door het directoraat-generaal Landbouw verrichte studie naar de veterinaire diensten in de lidstaten; was dat wel gebeurd, dan had ze kunnen verifiëren of die diensten in een zodanige staat waren dat zij het succes van de strategie konden verzekeren (zie de paragrafen 48 en 49).

In sommige opzichten was het toezicht van de Commissie onvoldoende en leemten in de voorschriften werden niet tijdig opgevuld

| 21. | Onder normale omstandigheden kent het toezicht van de Commissie op veterinair en sanitair gebied voornamelijk twee vormen: de diensten in Brussel verifiëren of richtlijnen zijn omgezet in nationaal recht, en de inspecteurs van het Voedsel- en veterinair bureau (VVB) in Dublin verrichten controles ter plaatse (37). In de periode voorafgaand aan de crisis van 2001 hadden die reglementaire controles volgens de Rekenkamer betrekking moeten hebben op de essentiële maatregelen ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer, die zijn beschreven in de communautaire richtlijnen, en op de opneming daarvan in het nationale recht van de lidstaten. Tot deze maatregelen worden gerekend:






  a) | veterinaire en sanitaire controles aan de grenzen bij invoer van dieren en dierlijke producten; |
| --- | --- | --- |

21.

Onder normale omstandigheden kent het toezicht van de Commissie op veterinair en sanitair gebied voornamelijk twee vormen: de diensten in Brussel verifiëren of richtlijnen zijn omgezet in nationaal recht, en de inspecteurs van het Voedsel- en veterinair bureau (VVB) in Dublin verrichten controles ter plaatse (37). In de periode voorafgaand aan de crisis van 2001 hadden die reglementaire controles volgens de Rekenkamer betrekking moeten hebben op de essentiële maatregelen ter voorkoming en bestrijding van mond- en klauwzeer, die zijn beschreven in de communautaire richtlijnen, en op de opneming daarvan in het nationale recht van de lidstaten. Tot deze maatregelen worden gerekend:

a)

veterinaire en sanitaire controles aan de grenzen bij invoer van dieren en dierlijke producten;

| b) | controles van diervoeding om besmetting van dieren of dierlijke producten te voorkomen; |
| --- | --- |

b)

controles van diervoeding om besmetting van dieren of dierlijke producten te voorkomen;

| c) | het opstellen door de lidstaten van urgentieplannen waardoor personele middelen en materieel kunnen worden ingezet en een adequate organisatie bij het uitbreken van een crisis; |
| --- | --- |

c)

het opstellen door de lidstaten van urgentieplannen waardoor personele middelen en materieel kunnen worden ingezet en een adequate organisatie bij het uitbreken van een crisis;

| d) | het invoeren door de lidstaten van systemen voor het identificeren en traceren van verplaatsingen van dieren en van een systeem voor gegevensuitwisseling tussen lidstaten (ANIMO), systemen die van essentieel belang zijn voor het snel opsporen en slachten van besmette dieren. |
| --- | --- |

d)

het invoeren door de lidstaten van systemen voor het identificeren en traceren van verplaatsingen van dieren en van een systeem voor gegevensuitwisseling tussen lidstaten (ANIMO), systemen die van essentieel belang zijn voor het snel opsporen en slachten van besmette dieren.

Er werd niet systematisch geverifieerd of de communautaire richtlijnen naar behoren in nationaal recht werden omgezet

| 22. | De Commissie verifieert vrijwel systematisch de formele omzetting door de lidstaten binnen de in de communautaire richtlijnen voorgeschreven termijnen. Conformiteitscontroles worden echter niet systematisch verricht, maar alleen bij de inspecties van het VVB (38) in de lidstaten of wanneer derden klachten indienen. Daarom bestonden er grote risico's van niet-conforme omzetting, die zich nog steeds kunnen voordoen. |
| --- | --- |

22.

De Commissie verifieert vrijwel systematisch de formele omzetting door de lidstaten binnen de in de communautaire richtlijnen voorgeschreven termijnen. Conformiteitscontroles worden echter niet systematisch verricht, maar alleen bij de inspecties van het VVB (38) in de lidstaten of wanneer derden klachten indienen. Daarom bestonden er grote risico's van niet-conforme omzetting, die zich nog steeds kunnen voordoen.

| 23. | De Commissie heeft een groot aantal ingebrekestellingen gestuurd aan lidstaten die de richtlijnen niet tijdig hadden omgezet. Zodra wordt gemeld dat nationale maatregelen zijn getroffen, beschouwt de Commissie deze zaken als afgedaan zonder de conformiteit te verifiëren. Bijgevolg heeft de Commissie nog nooit een inbreukdossier wegens non-conformiteit geopend. In verband met de richtlijn over de identificatie van dieren en met name van schapen, die de lidstaten vóór 1 januari 1995 moesten omzetten, had de Commissie tussen 1993 en 1996 de lidstaten ingebrekestellingen gestuurd wegens het niet melden van de nationale maatregelen. Na de formele omzetting van het communautaire recht in de lidstaten seponeerde de Commissie de dossiers tussen 1994 en 1997 zonder de conformiteit te onderzoeken. Maar tijdens de crisis van 2001 ontdekte het VVB in alle lidstaten die getroffen waren door mond- en klauwzeer (behalve in Nederland) grote inbreuken op die richtlijn, hetgeen negatieve gevolgen had in verband met de verspreiding van de epidemie in 2001 (zie paragraaf 35). |
| --- | --- |

23.

De Commissie heeft een groot aantal ingebrekestellingen gestuurd aan lidstaten die de richtlijnen niet tijdig hadden omgezet. Zodra wordt gemeld dat nationale maatregelen zijn getroffen, beschouwt de Commissie deze zaken als afgedaan zonder de conformiteit te verifiëren. Bijgevolg heeft de Commissie nog nooit een inbreukdossier wegens non-conformiteit geopend. In verband met de richtlijn over de identificatie van dieren en met name van schapen, die de lidstaten vóór 1 januari 1995 moesten omzetten, had de Commissie tussen 1993 en 1996 de lidstaten ingebrekestellingen gestuurd wegens het niet melden van de nationale maatregelen. Na de formele omzetting van het communautaire recht in de lidstaten seponeerde de Commissie de dossiers tussen 1994 en 1997 zonder de conformiteit te onderzoeken. Maar tijdens de crisis van 2001 ontdekte het VVB in alle lidstaten die getroffen waren door mond- en klauwzeer (behalve in Nederland) grote inbreuken op die richtlijn, hetgeen negatieve gevolgen had in verband met de verspreiding van de epidemie in 2001 (zie paragraaf 35).

Het toezicht op de veterinaire en sanitaire controles aan de grenzen van de Unie is goed maar de regelgeving dekt bepaalde risico's onvoldoende

| 24. | Het VVB had vóór de crisis talrijke veterinaire en sanitaire controles verricht bij de inspectiegrensposten van de lidstaten om zeker te zijn dat alleen producten die voldeden aan de communautaire normen op het gebied van diergezondheid en voedselveiligheid via die posten het grondgebied van de Unie binnenkwamen. Door het VVB gevraagde herstelmaatregelen, zoals versterking van het personeelsbestand en de veterinaire controles, verbetering van de hygiëne van installaties en uitrusting, versterking van de systemen voor registratie van de aangeboden ladingen en van de veterinaire attesten en de registers, werden door de lidstaten vrij snel genomen om de tijdelijke opschortingen van de erkenning van de inspectiegrensposten — die de Commissie oplegde wanneer zij gebreken vaststelde — op te heffen. |
| --- | --- |

24.

Het VVB had vóór de crisis talrijke veterinaire en sanitaire controles verricht bij de inspectiegrensposten van de lidstaten om zeker te zijn dat alleen producten die voldeden aan de communautaire normen op het gebied van diergezondheid en voedselveiligheid via die posten het grondgebied van de Unie binnenkwamen. Door het VVB gevraagde herstelmaatregelen, zoals versterking van het personeelsbestand en de veterinaire controles, verbetering van de hygiëne van installaties en uitrusting, versterking van de systemen voor registratie van de aangeboden ladingen en van de veterinaire attesten en de registers, werden door de lidstaten vrij snel genomen om de tijdelijke opschortingen van de erkenning van de inspectiegrensposten — die de Commissie oplegde wanneer zij gebreken vaststelde — op te heffen.

| 25. | Het is weliswaar onmogelijk zich volledig te beschermen tegen externe besmettingshaarden, maar ten tijde van de crisis vertoonde de communautaire regelgeving een aantal leemten wat betreft de bescherming van de grenzen, met name inzake het transport van voedingsmiddelen door reizigers en inzake de mogelijke opslag van niet aan de communautaire regels voldoende producten in vrije zones (zie paragraaf 91, sub a)). De Commissie had vóór de crisis voorgesteld het binnenbrengen van producten van dierlijke oorsprong op communautair grondgebied te beperken tot die welke voldoen aan de Europese normen inzake diergezondheid, maar dit voorstel werd pas in 2002 goedgekeurd (39). Pas na afloop van de crisis, in november 2002, stelde de Commissie voor, de controle op de import van producten van dierlijke oorsprong voor persoonlijke consumptie te versterken; deze beschikking werd vastgesteld in december 2002 (40). |
| --- | --- |

25.

Het is weliswaar onmogelijk zich volledig te beschermen tegen externe besmettingshaarden, maar ten tijde van de crisis vertoonde de communautaire regelgeving een aantal leemten wat betreft de bescherming van de grenzen, met name inzake het transport van voedingsmiddelen door reizigers en inzake de mogelijke opslag van niet aan de communautaire regels voldoende producten in vrije zones (zie paragraaf 91, sub a)). De Commissie had vóór de crisis voorgesteld het binnenbrengen van producten van dierlijke oorsprong op communautair grondgebied te beperken tot die welke voldoen aan de Europese normen inzake diergezondheid, maar dit voorstel werd pas in 2002 goedgekeurd (39). Pas na afloop van de crisis, in november 2002, stelde de Commissie voor, de controle op de import van producten van dierlijke oorsprong voor persoonlijke consumptie te versterken; deze beschikking werd vastgesteld in december 2002 (40).

Controles en verbod van diervoeding met keukenafval komen te laat

| 26. | De inspecties van diervoeding door het VVB werden te laat uitgevoerd, ten dele na de crisis. Het VVB wijst op leemten in de controles van de lidstaten op de bewerking van het afval dat in diervoeding wordt gebruikt. Hierdoor kwamen de risico's van dit soort diervoeding aan het licht, maar ten dele pas na de crisis. |
| --- | --- |

26.

De inspecties van diervoeding door het VVB werden te laat uitgevoerd, ten dele na de crisis. Het VVB wijst op leemten in de controles van de lidstaten op de bewerking van het afval dat in diervoeding wordt gebruikt. Hierdoor kwamen de risico's van dit soort diervoeding aan het licht, maar ten dele pas na de crisis.

| 27. | Toch waren de risico's van dit soort diervoeding reeds in 1997/1998 aangetoond bij de uitbraak van varkenspest in Duitsland, toen de varkens werden gevoerd met onvoldoende behandeld (en dus niet aan de communautaire regelgeving voldoend) vethoudend afvalwater en keukenafval. Om die reden hadden sommige lidstaten reeds vóór de mond- en klauwzeercrisis van 2001 het gebruik van al dan niet behandeld keukenafval op hun grondgebied verboden (Frankrijk en Nederland), maar andere hadden dat niet gedaan (Duitsland en het Verenigd Koninkrijk). Op communautair niveau was het gebruik van behandeld keukenafval in varkensvoer in februari 2001 nog steeds legaal (41), ondanks de voorstellen van de Commissie. |
| --- | --- |

27.

Toch waren de risico's van dit soort diervoeding reeds in 1997/1998 aangetoond bij de uitbraak van varkenspest in Duitsland, toen de varkens werden gevoerd met onvoldoende behandeld (en dus niet aan de communautaire regelgeving voldoend) vethoudend afvalwater en keukenafval. Om die reden hadden sommige lidstaten reeds vóór de mond- en klauwzeercrisis van 2001 het gebruik van al dan niet behandeld keukenafval op hun grondgebied verboden (Frankrijk en Nederland), maar andere hadden dat niet gedaan (Duitsland en het Verenigd Koninkrijk). Op communautair niveau was het gebruik van behandeld keukenafval in varkensvoer in februari 2001 nog steeds legaal (41), ondanks de voorstellen van de Commissie.

| 28. | In het Verenigd Koninkrijk had de veehouder die de crisis veroorzaakte toestemming keukenafval te gebruiken om zijn varkens te voeren, met als enige voorwaarde dat het afval was bewerkt. In de praktijk verzamelde hij keukenafval van restaurants, hotels, scholen en kazernes in de streek, sloeg hij het op bij zijn bedrijf en vervoerde hij het dan naar twee dicht bij zijn bedrijf gelegen bewerkingsbedrijven. Na bewerking werd het keukenafval aan de varkens gevoerd. Maar bij controles door het ministerie na het uitbreken van de crisis bleken de voederbakken abnormale afvalresten te bevatten die duidelijk wezen op ontoereikende bewerking van het keukenafval (42). De precieze oorsprong van het virus van type „pan-Aziatisch O” kon niet met zekerheid worden vastgesteld. Binnenkomst via de inspectiegrensposten werd algemeen uitgesloten en er werd vermoed (43) dat illegale ladingen als non-food gepresenteerde producten door de groothandel werden verkocht aan restaurants of kantines. |
| --- | --- |

28.

In het Verenigd Koninkrijk had de veehouder die de crisis veroorzaakte toestemming keukenafval te gebruiken om zijn varkens te voeren, met als enige voorwaarde dat het afval was bewerkt. In de praktijk verzamelde hij keukenafval van restaurants, hotels, scholen en kazernes in de streek, sloeg hij het op bij zijn bedrijf en vervoerde hij het dan naar twee dicht bij zijn bedrijf gelegen bewerkingsbedrijven. Na bewerking werd het keukenafval aan de varkens gevoerd. Maar bij controles door het ministerie na het uitbreken van de crisis bleken de voederbakken abnormale afvalresten te bevatten die duidelijk wezen op ontoereikende bewerking van het keukenafval (42). De precieze oorsprong van het virus van type „pan-Aziatisch O” kon niet met zekerheid worden vastgesteld. Binnenkomst via de inspectiegrensposten werd algemeen uitgesloten en er werd vermoed (43) dat illegale ladingen als non-food gepresenteerde producten door de groothandel werden verkocht aan restaurants of kantines.

Ontoereikende criteria en controles voor de urgentieplannen van de lidstaten

| 29. | In 1990 eiste de Raad (44) van de lidstaten dat zij rampenplannen zouden opstellen die aangaven welke maatregelen moesten worden genomen bij een uitbraak van mond- en klauwzeer. Die plannen moesten toegang bieden tot installaties, uitrusting, personeel en ander geschikt materiaal dat noodzakelijk was om een uitbraak snel en efficiënt te stoppen. De Commissie moest de criteria voor het opstellen van die plannen vaststellen, deze plannen onderzoeken om na te gaan of het gestelde doel daarmee kon worden bereikt en eventueel aan de lidstaat wijzigingen suggereren. Tevens wilde de Raad dat die plannen later konden worden aangevuld of gewijzigd, rekening houdend met de ontwikkelingen. |
| --- | --- |

29.

In 1990 eiste de Raad (44) van de lidstaten dat zij rampenplannen zouden opstellen die aangaven welke maatregelen moesten worden genomen bij een uitbraak van mond- en klauwzeer. Die plannen moesten toegang bieden tot installaties, uitrusting, personeel en ander geschikt materiaal dat noodzakelijk was om een uitbraak snel en efficiënt te stoppen. De Commissie moest de criteria voor het opstellen van die plannen vaststellen, deze plannen onderzoeken om na te gaan of het gestelde doel daarmee kon worden bereikt en eventueel aan de lidstaat wijzigingen suggereren. Tevens wilde de Raad dat die plannen later konden worden aangevuld of gewijzigd, rekening houdend met de ontwikkelingen.

| 30. | In 1991 had de Commissie minimumcriteria vastgesteld waaraan de urgentieplannen van de lidstaten moesten voldoen (45). Die criteria moesten ervoor zorgen dat dankzij de urgentieplannen snel de nodige middelen konden worden ingezet om bij een uitbraak van mond- en klauwzeer de ziekte snel en efficiënt te kunnen uitroeien. De Commissie heeft de lidstaten wel gevraagd een basisstructuur voor crisisbeheer op te zetten met crisiscellen, plaatselijke noodcentra en personeel voor noodmaatregelen, maar de Rekenkamer constateerde dat de Commissie niet heeft gevraagd om een reeks belangrijke gegevens of voorwaarden voor een doeltreffende bestrijding en een efficiënte financiële en administratieve organisatie, namelijk:






  a) | opgave van de vereiste personele en andere middelen voor de verschillende scenario's (optimistisch, pessimistisch en tussenscenario) en van de manier waarop die middelen zullen worden ingezet; |
| --- | --- | --- |

30.

In 1991 had de Commissie minimumcriteria vastgesteld waaraan de urgentieplannen van de lidstaten moesten voldoen (45). Die criteria moesten ervoor zorgen dat dankzij de urgentieplannen snel de nodige middelen konden worden ingezet om bij een uitbraak van mond- en klauwzeer de ziekte snel en efficiënt te kunnen uitroeien. De Commissie heeft de lidstaten wel gevraagd een basisstructuur voor crisisbeheer op te zetten met crisiscellen, plaatselijke noodcentra en personeel voor noodmaatregelen, maar de Rekenkamer constateerde dat de Commissie niet heeft gevraagd om een reeks belangrijke gegevens of voorwaarden voor een doeltreffende bestrijding en een efficiënte financiële en administratieve organisatie, namelijk:

a)

opgave van de vereiste personele en andere middelen voor de verschillende scenario's (optimistisch, pessimistisch en tussenscenario) en van de manier waarop die middelen zullen worden ingezet;

| b) | hernieuwd onderzoek van de urgentieplannen in het licht van de ervaring, verspreiding van die plannen onder de veehouders en regelmatige uitvoering van simulaties; |
| --- | --- |

b)

hernieuwd onderzoek van de urgentieplannen in het licht van de ervaring, verspreiding van die plannen onder de veehouders en regelmatige uitvoering van simulaties;

| c) | de criteria op grond waarvan noodvaccinatie wordt toegepast; |
| --- | --- |

c)

de criteria op grond waarvan noodvaccinatie wordt toegepast;

| d) | informatie over de ingestelde procedures voor de registratie van het aantal en de waarde van de geslachte dieren, van de verrichte betalingen en van de uitgevoerde kruiscontroles met de bestaande databases van veeartsen of voor de identificatie van dieren; |
| --- | --- |

d)

informatie over de ingestelde procedures voor de registratie van het aantal en de waarde van de geslachte dieren, van de verrichte betalingen en van de uitgevoerde kruiscontroles met de bestaande databases van veeartsen of voor de identificatie van dieren;

| e) | het systeem voor dringende werving van schatters en de algemene beginselen wat betreft hun bezoldiging; |
| --- | --- |

e)

het systeem voor dringende werving van schatters en de algemene beginselen wat betreft hun bezoldiging;

| f) | het systeem ter compensatie van de veehouders en de inwerkingstelling ervan voor of na de slacht. |
| --- | --- |

f)

het systeem ter compensatie van de veehouders en de inwerkingstelling ervan voor of na de slacht.

| 31. | Sinds 1991 heeft de Commissie die criteria niet meer herzien. Tussen 1993 en 1995 heeft zij de plannen van de lidstaten goedgekeurd. Tijdens dit proces heeft de Commissie zich echter beperkt tot onderzoek van stukken zonder ter plaatse de realiteit van de gemelde maatregelen te verifiëren. In tegenstelling tot hetgeen de Commissie antwoordde op paragraaf 33 bleven de richtlijnen van 1995 voor de opstelling van urgentieprogramma's (46) beperkt tot het vereiste dat de lidstaten zouden beschikken over veterinaire diensten die op elk moment maximaal tien uitbraken aankunnen; er werd hun niet gevraagd ervoor te zorgen dat hun diensten in geval van epidemie konen worden uitgebreid. Bovendien heeft de Commissie (het VVB) de eerste inspecties van deze plannen ter plaatse in de door mond- en klauwzeer getroffen lidstaten pas eind 2001 en in het begrotingsjaar 2002 verricht, dus na de crisis. Ook wees het Parlement erop dat de Commissie vóór de crisis niet met de gewenste voortvarendheid was overgegaan tot verificatie van de urgentieplannen van de lidstaten. Het Parlement verklaarde dat afgezien van de verificaties in het kader van de goedkeuring van de urgentieplannen, de invoering van die plannen vóór de uitbraak van de epidemie in 2001 noch in het Verenigd Koninkrijk, noch in Nederland, noch in Frankrijk was geverifieerd (47). |
| --- | --- |

31.

Sinds 1991 heeft de Commissie die criteria niet meer herzien. Tussen 1993 en 1995 heeft zij de plannen van de lidstaten goedgekeurd. Tijdens dit proces heeft de Commissie zich echter beperkt tot onderzoek van stukken zonder ter plaatse de realiteit van de gemelde maatregelen te verifiëren. In tegenstelling tot hetgeen de Commissie antwoordde op paragraaf 33 bleven de richtlijnen van 1995 voor de opstelling van urgentieprogramma's (46) beperkt tot het vereiste dat de lidstaten zouden beschikken over veterinaire diensten die op elk moment maximaal tien uitbraken aankunnen; er werd hun niet gevraagd ervoor te zorgen dat hun diensten in geval van epidemie konen worden uitgebreid. Bovendien heeft de Commissie (het VVB) de eerste inspecties van deze plannen ter plaatse in de door mond- en klauwzeer getroffen lidstaten pas eind 2001 en in het begrotingsjaar 2002 verricht, dus na de crisis. Ook wees het Parlement erop dat de Commissie vóór de crisis niet met de gewenste voortvarendheid was overgegaan tot verificatie van de urgentieplannen van de lidstaten. Het Parlement verklaarde dat afgezien van de verificaties in het kader van de goedkeuring van de urgentieplannen, de invoering van die plannen vóór de uitbraak van de epidemie in 2001 noch in het Verenigd Koninkrijk, noch in Nederland, noch in Frankrijk was geverifieerd (47).

| 32. | Dit had tot gevolg dat de door de Commissie goedgekeurde plannen van de lidstaten niet konden worden afgestemd op een ongekende en moeilijk te voorziene crisis van grote omvang. Er was onvoldoende rekening gehouden met een pessimistisch scenario, met de benodigde uitbreiding van middelen om dat scenario het hoofd te kunnen bieden en met de vereiste administratieve en financiële organisatie. |
| --- | --- |

32.

Dit had tot gevolg dat de door de Commissie goedgekeurde plannen van de lidstaten niet konden worden afgestemd op een ongekende en moeilijk te voorziene crisis van grote omvang. Er was onvoldoende rekening gehouden met een pessimistisch scenario, met de benodigde uitbreiding van middelen om dat scenario het hoofd te kunnen bieden en met de vereiste administratieve en financiële organisatie.

| 33. | Het plan dat het Verenigd Koninkrijk aan de Commissie voorlegde, was bijvoorbeeld sinds de vaststelling ervan in 1991 niet meer grondig herzien. De richtlijnen van de Commissie schreven geen pessimistisch scenario voor (48) en zelfs in het lokale plan — zoals afgeleid van het nationale plan — werden slechts tien gelijktijdige uitbraken voorzien (49); er waren ook geen procedures voor een snelle verhoging van de middelen ter financiering van de slachtingen en vernietigingen. Het systeem van versnelde werving en de algemene beginselen voor de bezoldiging van de schatters waren niet beschreven. Het plan was niet verspreid onder de veehouders of hun vertegenwoordigers. In Frankrijk konden dankzij het plan de twee gelijktijdig optredende uitbraken wel met succes worden aangepakt, maar het ontbrak aan verhoging van de middelen voor een pessimistischer scenario. Het Ierse urgentieplan was ingesteld op de gelijktijdige behandeling van tien uitbraken. Alleen Nederland had lering getrokken uit de varkenspestcrisis en gezorgd voor een verhoging van de middelen om de 26 uitbraken te bedwingen door noodvaccinatie toe te passen zodra de middelen ontoereikend bleken om onverwijld tot slachting over te gaan. |
| --- | --- |

33.

Het plan dat het Verenigd Koninkrijk aan de Commissie voorlegde, was bijvoorbeeld sinds de vaststelling ervan in 1991 niet meer grondig herzien. De richtlijnen van de Commissie schreven geen pessimistisch scenario voor (48) en zelfs in het lokale plan — zoals afgeleid van het nationale plan — werden slechts tien gelijktijdige uitbraken voorzien (49); er waren ook geen procedures voor een snelle verhoging van de middelen ter financiering van de slachtingen en vernietigingen. Het systeem van versnelde werving en de algemene beginselen voor de bezoldiging van de schatters waren niet beschreven. Het plan was niet verspreid onder de veehouders of hun vertegenwoordigers. In Frankrijk konden dankzij het plan de twee gelijktijdig optredende uitbraken wel met succes worden aangepakt, maar het ontbrak aan verhoging van de middelen voor een pessimistischer scenario. Het Ierse urgentieplan was ingesteld op de gelijktijdige behandeling van tien uitbraken. Alleen Nederland had lering getrokken uit de varkenspestcrisis en gezorgd voor een verhoging van de middelen om de 26 uitbraken te bedwingen door noodvaccinatie toe te passen zodra de middelen ontoereikend bleken om onverwijld tot slachting over te gaan.

| 34. | De interne audit van de Commissie toonde aan dat het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming, dat voortdurend te maken krijgt met crises in de dierlijke sector, wel genormaliseerde, gestandaardiseerde en doeltreffend geachte methoden volgde, maar die niet schriftelijk had vastgelegd. Verder waren er geen installaties of handleidingen voor crisisbeheer beschikbaar. De Commissie heeft tijdens de crisis wel voortvarend gereageerd (zie paragraaf 44), maar toch is de Rekenkamer van oordeel dat een goede voorbereiding van de Commissie, met name in verband met de financiële bepalingen inzake de terugbetaling aan de lidstaten (zie de paragrafen 74-81), bepaalde tijdens de crisis van 2001 ondervonden problemen had kunnen voorkomen. |
| --- | --- |

34.

De interne audit van de Commissie toonde aan dat het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming, dat voortdurend te maken krijgt met crises in de dierlijke sector, wel genormaliseerde, gestandaardiseerde en doeltreffend geachte methoden volgde, maar die niet schriftelijk had vastgelegd. Verder waren er geen installaties of handleidingen voor crisisbeheer beschikbaar. De Commissie heeft tijdens de crisis wel voortvarend gereageerd (zie paragraaf 44), maar toch is de Rekenkamer van oordeel dat een goede voorbereiding van de Commissie, met name in verband met de financiële bepalingen inzake de terugbetaling aan de lidstaten (zie de paragrafen 74-81), bepaalde tijdens de crisis van 2001 ondervonden problemen had kunnen voorkomen.

Onvolledige identificatie en onvoldoende tracering van voor mond- en klauwzeer vatbare diersoorten

| 35. | Op communautair niveau bestaat er een verplicht systeem voor de individuele identificatie en registratie van runderen (50). De Rekenkamer stelde echter vast dat het systeem niet de traceerbaarheid waarborgt van runderen die intra- of extracommunautair worden vervoerd, zoals jaarlijks met circa 3 miljoen stuks gebeurt (ongeveer 4 % van de veestapel). Bovendien vertoont de invoering van het systeem in de lidstaten nog gebreken (51). Voor schapen — de grootste slachtoffers van de crisis van 2001 — en voor varkens was van 1 januari 1995 tot november 2003 alleen groepsidentificatie vereist (52). Tijdens de crisis constateerde het VVB dat het groepsidentificatiesysteem slecht was toegepast in drie van de vier lidstaten waar mond- en klauwzeer heerste (53). |
| --- | --- |

35.

Op communautair niveau bestaat er een verplicht systeem voor de individuele identificatie en registratie van runderen (50). De Rekenkamer stelde echter vast dat het systeem niet de traceerbaarheid waarborgt van runderen die intra- of extracommunautair worden vervoerd, zoals jaarlijks met circa 3 miljoen stuks gebeurt (ongeveer 4 % van de veestapel). Bovendien vertoont de invoering van het systeem in de lidstaten nog gebreken (51). Voor schapen — de grootste slachtoffers van de crisis van 2001 — en voor varkens was van 1 januari 1995 tot november 2003 alleen groepsidentificatie vereist (52). Tijdens de crisis constateerde het VVB dat het groepsidentificatiesysteem slecht was toegepast in drie van de vier lidstaten waar mond- en klauwzeer heerste (53).

| 36. | Het feit dat de communautaire regelgeving geen individuele identificatie van schapen vereiste en dat de groepsidentificatie bovendien leemten vertoonde, heeft het traceren van verdachte dieren gehinderd en aldus hun slachting vertraagd. In het Verenigd Koninkrijk zijn voor de slacht bestemde schapen in leven gebleven, hetgeen het risico van verspreiding van het virus heeft vergroot. |
| --- | --- |

36.

Het feit dat de communautaire regelgeving geen individuele identificatie van schapen vereiste en dat de groepsidentificatie bovendien leemten vertoonde, heeft het traceren van verdachte dieren gehinderd en aldus hun slachting vertraagd. In het Verenigd Koninkrijk zijn voor de slacht bestemde schapen in leven gebleven, hetgeen het risico van verspreiding van het virus heeft vergroot.

| 37. | Bovendien bood de communautaire regelgeving (54) de lidstaten de mogelijkheid, kleine bedrijven met maximaal drie schapen of geiten waarvoor de veehouders geen premies aanvragen niet te vermelden op de door hen op te stellen en bij te houden verplichte lijst van alle bedrijven op hun grondgebied waar dieren worden gehouden. Zo ontdekte de bevoegde autoriteit in Nederland tijdens de crisis dat 18 000 kleine bedrijven of particulieren die slechts een zeer klein aantal dieren hielden, niet geregistreerd of bekend waren, waardoor zich bovendien het risico voordoet dat alle te slachten dieren niet tijdig worden opgespoord. Hetzelfde probleem werd door het VVB opgemerkt in Frankrijk. |
| --- | --- |

37.

Bovendien bood de communautaire regelgeving (54) de lidstaten de mogelijkheid, kleine bedrijven met maximaal drie schapen of geiten waarvoor de veehouders geen premies aanvragen niet te vermelden op de door hen op te stellen en bij te houden verplichte lijst van alle bedrijven op hun grondgebied waar dieren worden gehouden. Zo ontdekte de bevoegde autoriteit in Nederland tijdens de crisis dat 18 000 kleine bedrijven of particulieren die slechts een zeer klein aantal dieren hielden, niet geregistreerd of bekend waren, waardoor zich bovendien het risico voordoet dat alle te slachten dieren niet tijdig worden opgespoord. Hetzelfde probleem werd door het VVB opgemerkt in Frankrijk.

Gebreken in het ANIMO-systeem niet verholpen vóór de crisis

| 38. | In 1990 voorzag de communautaire regelgeving (55) in een geïnformatiseerd verbindingssysteem tussen veterinaire autoriteiten, met name ten einde de uitwisseling te vergemakkelijken van informatie over verplaatsingen van dieren tussen de bevoegde autoriteiten van de regio's van herkomst en de lidstaat van bestemming. Dat systeem heet ANIMO (56). In 1991 heeft de Commissie het model van de via dit systeem te verzenden boodschap vastgesteld (57). |
| --- | --- |

38.

In 1990 voorzag de communautaire regelgeving (55) in een geïnformatiseerd verbindingssysteem tussen veterinaire autoriteiten, met name ten einde de uitwisseling te vergemakkelijken van informatie over verplaatsingen van dieren tussen de bevoegde autoriteiten van de regio's van herkomst en de lidstaat van bestemming. Dat systeem heet ANIMO (56). In 1991 heeft de Commissie het model van de via dit systeem te verzenden boodschap vastgesteld (57).

| 39. | Maar reeds vóór de crisis van 2001 had het VVB erop gewezen dat in de ANIMO-berichten de route van het dierenvervoer tussen de lidstaat van oorsprong en die van bestemming niet werd aangegeven. In het modelbericht was ook geen ruimte opengelaten voor het bedrijf van oorsprong. De Rekenkamer had eveneens de gebreken van het systeem geconstateerd in haar speciaal verslag over varkenspest (58). Hoewel het VVB en de Rekenkamer aandrongen op wijzigingen van de regelgeving terzake, had de Commissie geen wijzigingen van het ANIMO-systeem voorgesteld. |
| --- | --- |

39.

Maar reeds vóór de crisis van 2001 had het VVB erop gewezen dat in de ANIMO-berichten de route van het dierenvervoer tussen de lidstaat van oorsprong en die van bestemming niet werd aangegeven. In het modelbericht was ook geen ruimte opengelaten voor het bedrijf van oorsprong. De Rekenkamer had eveneens de gebreken van het systeem geconstateerd in haar speciaal verslag over varkenspest (58). Hoewel het VVB en de Rekenkamer aandrongen op wijzigingen van de regelgeving terzake, had de Commissie geen wijzigingen van het ANIMO-systeem voorgesteld.

| 40. | Toen de crisis in 2001 begon met een bevestiging van de berichten over een uitbraak in het Verenigd Koninkrijk, werd het voor de andere lidstaten juist noodzakelijk de schapen op te sporen die zij in de maand ervoor uit dat land hadden ingevoerd en deze dieren, die potentiële dragers van het virus zijn, intensiever te bewaken. Cruciaal was daarbij, het bedrijf van oorsprong en de transportroute van de dieren te kennen, maar die essentiële informatie werd nog steeds niet vermeld in de ANIMO-berichten. |
| --- | --- |

40.

Toen de crisis in 2001 begon met een bevestiging van de berichten over een uitbraak in het Verenigd Koninkrijk, werd het voor de andere lidstaten juist noodzakelijk de schapen op te sporen die zij in de maand ervoor uit dat land hadden ingevoerd en deze dieren, die potentiële dragers van het virus zijn, intensiever te bewaken. Cruciaal was daarbij, het bedrijf van oorsprong en de transportroute van de dieren te kennen, maar die essentiële informatie werd nog steeds niet vermeld in de ANIMO-berichten.

| 41. | Deze twee gebreken vertraagden tijdens de crisis van 2001 de opsporing en slacht van vermoedelijk besmette dieren (zie kader 2). Het Nederlandse Ministerie van Landbouw bevestigde aan de Rekenkamer dat verplichte vermelding van de transportroute de bestrijding van de ziekte veel efficiënter zou hebben gemaakt, vooral in de eerste kritieke fase van de crisis.


  Tijdens de crisis hadden de Britse autoriteiten moeite om het bedrijf van oorsprong van de naar andere lidstaten uitgevoerde schapen te achterhalen en vast te stellen of deze dieren van een besmet bedrijf afkomstig waren, omdat die gegevens niet in de ANIMO-boodschappen waren vermeld. De autoriteiten konden dat verband pas leggen na een periode van 6 tot 16 dagen, nadat de besmetting van de bedrijven van oorsprong was bevestigd. Hierdoor konden zij lidstaten die schapen hadden geïmporteerd niet tijdig waarschuwen voor het besmettingsgevaar. Door de ontoereikende informatie moesten de lidstaten van bestemming overgaan tot preventieve slacht van alle uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerde schapen die zij konden identificeren, aangezien zij mogelijk besmette dieren niet van andere konden onderscheiden.
  Omdat de schapen niet werden getraceerd, had de bevoegde autoriteit in Frankrijk moeite om de Franse bedrijven te vinden waarvoor de uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerde schapen uiteindelijk waren bestemd. Het ministerie was ook niet zeker of alle ingevoerde schapen waren geslacht, zodat het besmettingsgevaar bleef bestaan. Doordat de transportroute niet is vermeld in de ANIMO-boodschappen, konden uit Ierland afkomstige dieren in Nederland pas na een dag worden opgespoord. Die dieren waren echter een stopplaats nabij het bedrijf in Frankrijk (Mayenne) gepasseerd dat drie weken later besmet bleek te zijn door de import van geïnfecteerde Britse schapen. Het terugvinden van de documenten vergde tijd, waardoor vertraging werd opgelopen met beveiligingsmaatregelen. |
| --- | --- |

41.

Deze twee gebreken vertraagden tijdens de crisis van 2001 de opsporing en slacht van vermoedelijk besmette dieren (zie kader 2). Het Nederlandse Ministerie van Landbouw bevestigde aan de Rekenkamer dat verplichte vermelding van de transportroute de bestrijding van de ziekte veel efficiënter zou hebben gemaakt, vooral in de eerste kritieke fase van de crisis.

Tijdens de crisis hadden de Britse autoriteiten moeite om het bedrijf van oorsprong van de naar andere lidstaten uitgevoerde schapen te achterhalen en vast te stellen of deze dieren van een besmet bedrijf afkomstig waren, omdat die gegevens niet in de ANIMO-boodschappen waren vermeld. De autoriteiten konden dat verband pas leggen na een periode van 6 tot 16 dagen, nadat de besmetting van de bedrijven van oorsprong was bevestigd. Hierdoor konden zij lidstaten die schapen hadden geïmporteerd niet tijdig waarschuwen voor het besmettingsgevaar. Door de ontoereikende informatie moesten de lidstaten van bestemming overgaan tot preventieve slacht van alle uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerde schapen die zij konden identificeren, aangezien zij mogelijk besmette dieren niet van andere konden onderscheiden.
  Omdat de schapen niet werden getraceerd, had de bevoegde autoriteit in Frankrijk moeite om de Franse bedrijven te vinden waarvoor de uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerde schapen uiteindelijk waren bestemd. Het ministerie was ook niet zeker of alle ingevoerde schapen waren geslacht, zodat het besmettingsgevaar bleef bestaan. Doordat de transportroute niet is vermeld in de ANIMO-boodschappen, konden uit Ierland afkomstige dieren in Nederland pas na een dag worden opgespoord. Die dieren waren echter een stopplaats nabij het bedrijf in Frankrijk (Mayenne) gepasseerd dat drie weken later besmet bleek te zijn door de import van geïnfecteerde Britse schapen. Het terugvinden van de documenten vergde tijd, waardoor vertraging werd opgelopen met beveiligingsmaatregelen.

Beperking van de verplaatsingen van dieren op het hele grondgebied van de lidstaten

| 42. | Om het risico van verspreiding van de epidemie te verminderen, wordt in Richtlijn 85/511/EEG voorgeschreven onmiddellijk de dierenverplaatsingen te beperken in beschermings- en toezichtsgebieden in een straal van ten minste tien kilometer rond de besmette bedrijven. Die maatregelen werden door het Verenigd Koninkrijk getroffen maar waren op zich ontoereikend om verspreiding van de epidemie te voorkomen, omdat de besmetting zich al uitgebreid had voordat de eerste uitbraak werd opgemerkt. |
| --- | --- |

42.

Om het risico van verspreiding van de epidemie te verminderen, wordt in Richtlijn 85/511/EEG voorgeschreven onmiddellijk de dierenverplaatsingen te beperken in beschermings- en toezichtsgebieden in een straal van ten minste tien kilometer rond de besmette bedrijven. Die maatregelen werden door het Verenigd Koninkrijk getroffen maar waren op zich ontoereikend om verspreiding van de epidemie te voorkomen, omdat de besmetting zich al uitgebreid had voordat de eerste uitbraak werd opgemerkt.

| 43. | Het Verenigd Koninkrijk heeft verplaatsingen van dieren op het hele grondgebied pas drie dagen na de officiële bevestiging van de epidemie stopgezet. De Commissie harerzijds heeft op grond van het bepaalde in artikel 10, vierde alinea, van Richtlijn 90/425/EEG, Beschikking 2001/190/EG gegeven die dierenverplaatsingen verbiedt in alle lidstaten behalve het Verenigd Koninkrijk. Volgens het verslag van het NAO waren er in de tijd tussen de bevestiging van de eerste uitbraak en de blokkering van dierverplaatsingen in het Verenigd Koninkrijk meer dan 62 uitbraken bijgekomen in zeven andere graafschappen (59), waardoor de epidemie volgens universitaire epidemiologen ruim dubbel zo groot werd — en dus tweemaal zoveel kostte — als wanneer de beperking tegelijk met de bevestiging van de ziekte was ingesteld (60). |
| --- | --- |

43.

Het Verenigd Koninkrijk heeft verplaatsingen van dieren op het hele grondgebied pas drie dagen na de officiële bevestiging van de epidemie stopgezet. De Commissie harerzijds heeft op grond van het bepaalde in artikel 10, vierde alinea, van Richtlijn 90/425/EEG, Beschikking 2001/190/EG gegeven die dierenverplaatsingen verbiedt in alle lidstaten behalve het Verenigd Koninkrijk. Volgens het verslag van het NAO waren er in de tijd tussen de bevestiging van de eerste uitbraak en de blokkering van dierverplaatsingen in het Verenigd Koninkrijk meer dan 62 uitbraken bijgekomen in zeven andere graafschappen (59), waardoor de epidemie volgens universitaire epidemiologen ruim dubbel zo groot werd — en dus tweemaal zoveel kostte — als wanneer de beperking tegelijk met de bevestiging van de ziekte was ingesteld (60).

OPTREDEN VAN DE COMMISSIE TIJDENS DE CRISIS

Efficiënt toezicht door de Commissie

| 44. | Tijdens de crisis waren de diensten van de Commissie dag en nacht beschikbaar. De Commissie trof met bekwame spoed de vereiste noodmaatregelen zoals melding van het uitbreken van de ziekte aan de lidstaten, bewaking en eventueel slacht van de vóór het ontstaan van de crisis geïmporteerde schapen, sluiting van markten, enz. De lidstaten vonden dat de Commissie tijdens de crisis talrijke besluiten op veterinair gebied tijdig en adequaat had genomen. |
| --- | --- |

44.

Tijdens de crisis waren de diensten van de Commissie dag en nacht beschikbaar. De Commissie trof met bekwame spoed de vereiste noodmaatregelen zoals melding van het uitbreken van de ziekte aan de lidstaten, bewaking en eventueel slacht van de vóór het ontstaan van de crisis geïmporteerde schapen, sluiting van markten, enz. De lidstaten vonden dat de Commissie tijdens de crisis talrijke besluiten op veterinair gebied tijdig en adequaat had genomen.

| 45. | Vergelijking tussen de data van de VVB-inspecties en die van de uitbraken toont aan dat het VVB wat betreft de crisis zelf zijn inspecties op het juiste moment heeft verricht, ook al moest het daarvoor andere controlebezoeken uitstellen. Tijdens de crisis werden de normale procedures versneld en de verslagen van de VVB-inspecties kwamen binnen twee maanden ter beschikking, waarbij rekening werd gehouden met de opmerkingen van de andere diensten van het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming en met de antwoorden van de lidstaten. |
| --- | --- |

45.

Vergelijking tussen de data van de VVB-inspecties en die van de uitbraken toont aan dat het VVB wat betreft de crisis zelf zijn inspecties op het juiste moment heeft verricht, ook al moest het daarvoor andere controlebezoeken uitstellen. Tijdens de crisis werden de normale procedures versneld en de verslagen van de VVB-inspecties kwamen binnen twee maanden ter beschikking, waarbij rekening werd gehouden met de opmerkingen van de andere diensten van het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming en met de antwoorden van de lidstaten.

De gebreken van het bestrijdingsmechanisme en van de toepassing ervan in de lidstaten

| 46. | Bepaalde tekortkomingen die in het bestrijdingsmechanisme door het VVB in het Verenigd Koninkrijk, het land dat het zwaarst door de crisis was getroffen, waren geconstateerd konden echter niet tijdig worden gecorrigeerd omdat dit een ingrijpende herziening van de betrokken maatregelen door de Commissie en de lidstaten vergde. Het is de moeite waard die tekortkomingen te bestuderen, want ze zouden eventueel in andere lidstaten kunnen voorkomen. Het gaat voornamelijk om:






  a) | een aanzienlijk tekort aan rijksveeartsen; |
| --- | --- | --- |

46.

Bepaalde tekortkomingen die in het bestrijdingsmechanisme door het VVB in het Verenigd Koninkrijk, het land dat het zwaarst door de crisis was getroffen, waren geconstateerd konden echter niet tijdig worden gecorrigeerd omdat dit een ingrijpende herziening van de betrokken maatregelen door de Commissie en de lidstaten vergde. Het is de moeite waard die tekortkomingen te bestuderen, want ze zouden eventueel in andere lidstaten kunnen voorkomen. Het gaat voornamelijk om:

a)

een aanzienlijk tekort aan rijksveeartsen;

| b) | het feit dat de doeltreffendheid van het bestrijdingsmechanisme afhangt van de onmiddellijke melding van de ziekte door de veehouders; |
| --- | --- |

b)

het feit dat de doeltreffendheid van het bestrijdingsmechanisme afhangt van de onmiddellijke melding van de ziekte door de veehouders;

| c) | in sommige gevallen onaanvaardbare vertraging bij de identificatie van verdachte gevallen, bevestiging van de besmetting, slacht en vernietiging (61). |
| --- | --- |

c)

in sommige gevallen onaanvaardbare vertraging bij de identificatie van verdachte gevallen, bevestiging van de besmetting, slacht en vernietiging (61).

| 47. | De Rekenkamer ontdekte tijdens haar controle soortgelijke tekortkomingen als het VVB. Deze worden hierna uiteengezet. |
| --- | --- |

47.

De Rekenkamer ontdekte tijdens haar controle soortgelijke tekortkomingen als het VVB. Deze worden hierna uiteengezet.

Ingekrompen veterinaire diensten

| 48. | Volgens het rapport van de Commissie van 1989 (62) kon het systeem van preventieve vaccinatie slechts met succes worden opgegeven als er een doeltreffend landelijk systeem voor veterinaire controle bestaat. Maar hoewel de Raad een reeks voor communautaire financiering in aanmerking komende ziektecontroles heeft ingesteld, is er geen communautaire financiering voor de veterinaire controle van niet-endemische ziekten, zodat mond- en klauwzeer uitgesloten is. Nadat de crisis van 2001 de aandacht had gevestigd op de algemene inkrimping van de personeelsbezetting in de rijksveeartsdiensten suggereerden het Europees Parlement (63) en de internationale conferentie van december 2001 (64) epidemiologische bewaking van de veestapel en financiering daarvan als doeltreffende middelen ter voorkoming van de ziekte. Deze kwestie, die eigenlijk meespeelt bij alle epidemieën, werd op communautair niveau nog niet aangepakt. |
| --- | --- |

48.

Volgens het rapport van de Commissie van 1989 (62) kon het systeem van preventieve vaccinatie slechts met succes worden opgegeven als er een doeltreffend landelijk systeem voor veterinaire controle bestaat. Maar hoewel de Raad een reeks voor communautaire financiering in aanmerking komende ziektecontroles heeft ingesteld, is er geen communautaire financiering voor de veterinaire controle van niet-endemische ziekten, zodat mond- en klauwzeer uitgesloten is. Nadat de crisis van 2001 de aandacht had gevestigd op de algemene inkrimping van de personeelsbezetting in de rijksveeartsdiensten suggereerden het Europees Parlement (63) en de internationale conferentie van december 2001 (64) epidemiologische bewaking van de veestapel en financiering daarvan als doeltreffende middelen ter voorkoming van de ziekte. Deze kwestie, die eigenlijk meespeelt bij alle epidemieën, werd op communautair niveau nog niet aangepakt.

| 49. | In de regio Cumbria, die het ergst werd getroffen door mond- en klauwzeer en die vier miljoen schapen, meer dan 880 000 runderen en 170 000 varkens telt, was het aantal rijksveeartsen gedaald van 27 in 1967 tot slechts negen in 2001 (65). Statistieken (66) tonen aan dat het Verenigd Koninkrijk beschikte over 9,5 rijksveeartsen per miljoen dieren (runderen, schapen en varkens) waar de andere lidstaten er gemiddeld 20 hadden. De daling van het aantal rijksveeartsen in het Verenigd Koninkrijk en de vertraging bij het inzetten van bijkomend personeel (67) maakten de maatregelen ter bestrijding van de epidemie duidelijk minder doeltreffend. Het NAO constateerde (68) dat het aantal tijdens de crisis in het Verenigd Koninkrijk werkzame rijksveeartsen tot in april 2001 kleiner bleef dan het aantal uitbraken. Dit verklaart de vertragingen bij de slacht, beschreven in de paragrafen 57 en 58 en in kader 3. |
| --- | --- |

49.

In de regio Cumbria, die het ergst werd getroffen door mond- en klauwzeer en die vier miljoen schapen, meer dan 880 000 runderen en 170 000 varkens telt, was het aantal rijksveeartsen gedaald van 27 in 1967 tot slechts negen in 2001 (65). Statistieken (66) tonen aan dat het Verenigd Koninkrijk beschikte over 9,5 rijksveeartsen per miljoen dieren (runderen, schapen en varkens) waar de andere lidstaten er gemiddeld 20 hadden. De daling van het aantal rijksveeartsen in het Verenigd Koninkrijk en de vertraging bij het inzetten van bijkomend personeel (67) maakten de maatregelen ter bestrijding van de epidemie duidelijk minder doeltreffend. Het NAO constateerde (68) dat het aantal tijdens de crisis in het Verenigd Koninkrijk werkzame rijksveeartsen tot in april 2001 kleiner bleef dan het aantal uitbraken. Dit verklaart de vertragingen bij de slacht, beschreven in de paragrafen 57 en 58 en in kader 3.

Onvoldoende stimulans om de ziekte onmiddellijk te melden en de beperkingen van de verplaatsingen van dieren in acht te nemen

| 50. | Onmiddellijke melding van de ziekte is van fundamenteel belang voor een snelle uitroeiing ervan. Volgens de communautaire regelgeving moet de ziekte door de veehouder aan de toezichthoudende autoriteit, en door de lidstaat aan de Commissie worden gemeld. Wat betreft de eerste van die kennisgevingen schrijft Richtlijn 85/511/EEG de lidstaten voor, te zorgen dat vermoedelijke of reële gevallen van mond- en klauwzeer hun onmiddellijk ter kennis worden gebracht. |
| --- | --- |

50.

Onmiddellijke melding van de ziekte is van fundamenteel belang voor een snelle uitroeiing ervan. Volgens de communautaire regelgeving moet de ziekte door de veehouder aan de toezichthoudende autoriteit, en door de lidstaat aan de Commissie worden gemeld. Wat betreft de eerste van die kennisgevingen schrijft Richtlijn 85/511/EEG de lidstaten voor, te zorgen dat vermoedelijke of reële gevallen van mond- en klauwzeer hun onmiddellijk ter kennis worden gebracht.

| 51. | Concreet hangt het succes van de communautaire bestrijding van mond- en klauwzeer goeddeels af van de veehouders zelf, die als eersten de conditie van hun vee opmerken en ziekten kunnen melden. Maar tegenstrijdig genoeg verplichtte de communautaire regelgeving de lidstaten er niet toe de veehouders te betrekken bij de bestrijding, te raadplegen over de urgentieplannen, te informeren over de aard van verschillende epidemieën en over de onmiddellijk te treffen maatregelen, verantwoordelijkheden te geven of met alle middelen aan te sporen tot snelle melding van de ziekte. |
| --- | --- |

51.

Concreet hangt het succes van de communautaire bestrijding van mond- en klauwzeer goeddeels af van de veehouders zelf, die als eersten de conditie van hun vee opmerken en ziekten kunnen melden. Maar tegenstrijdig genoeg verplichtte de communautaire regelgeving de lidstaten er niet toe de veehouders te betrekken bij de bestrijding, te raadplegen over de urgentieplannen, te informeren over de aard van verschillende epidemieën en over de onmiddellijk te treffen maatregelen, verantwoordelijkheden te geven of met alle middelen aan te sporen tot snelle melding van de ziekte.

| 52. | In 2001 heeft de veehouder van het bedrijf dat de experts van het nationale laboratorium op grond van een gedetailleerd epidemiologisch onderzoek als haard van de epidemie beschouwen, de bevoegde instantie van het Verenigd Koninkrijk niet ingelicht over de besmetting van zijn vee. De ziekte werd ongeveer een maand na het verschijnen ervan in een andere streek opgemerkt, toen er volgens een latere schatting reeds 57 besmette bedrijven waren (69). Maar in die tijd (tussen 1 en 21 februari 2001) waren er 49 796 dieren geëxporteerd naar de andere lidstaten, hetgeen het risico vergrootte dat de epidemie zich zou verspreiden buiten de grenzen van het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

52.

In 2001 heeft de veehouder van het bedrijf dat de experts van het nationale laboratorium op grond van een gedetailleerd epidemiologisch onderzoek als haard van de epidemie beschouwen, de bevoegde instantie van het Verenigd Koninkrijk niet ingelicht over de besmetting van zijn vee. De ziekte werd ongeveer een maand na het verschijnen ervan in een andere streek opgemerkt, toen er volgens een latere schatting reeds 57 besmette bedrijven waren (69). Maar in die tijd (tussen 1 en 21 februari 2001) waren er 49 796 dieren geëxporteerd naar de andere lidstaten, hetgeen het risico vergrootte dat de epidemie zich zou verspreiden buiten de grenzen van het Verenigd Koninkrijk.

| 53. | Wat betreft de kennisgeving van een lidstaat aan de Commissie en de andere lidstaten is het tijdens een crisis van essentieel belang dat deze ze zo snel mogelijk ontvangen om zo de vereiste voorzorgsmaatregelen te kunnen treffen. Melding van de ziekte door de betrokken lidstaat aan de Commissie en de andere lidstaten is overigens verplicht (70). Voor een eerste uitbraak wordt deze melding echter pas verwacht binnen 24 uur na bevestiging van de ziekte op basis van de analyse van bij de dieren genomen monsters door een specifiek nationaal laboratorium. Die 24 uur komen dus nog eens bij de tijd die nodig is voor het uitvoeren van de analyses, hoewel er dan reeds een wetenschappelijke bevestiging is. |
| --- | --- |

53.

Wat betreft de kennisgeving van een lidstaat aan de Commissie en de andere lidstaten is het tijdens een crisis van essentieel belang dat deze ze zo snel mogelijk ontvangen om zo de vereiste voorzorgsmaatregelen te kunnen treffen. Melding van de ziekte door de betrokken lidstaat aan de Commissie en de andere lidstaten is overigens verplicht (70). Voor een eerste uitbraak wordt deze melding echter pas verwacht binnen 24 uur na bevestiging van de ziekte op basis van de analyse van bij de dieren genomen monsters door een specifiek nationaal laboratorium. Die 24 uur komen dus nog eens bij de tijd die nodig is voor het uitvoeren van de analyses, hoewel er dan reeds een wetenschappelijke bevestiging is.

| 54. | Om dit nadeel te ondervangen heeft de Raad (71) de Commissie de mogelijkheid geboden een alarmsysteem in te voeren waarmee de door de epidemie getroffen lidstaat een uitbraak van mond- en klauwzeer snel kan melden aan de Commissie en de andere lidstaten. Op 20 februari, vijf uur na de officiële bevestiging van de ziekte door het nationale referentielaboratorium, heeft het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig de communautaire voorschriften de eerste uitbraak gesignaleerd aan de Commissie en daarmee aangetoond dat het respijt van 24 uur dankzij het bestaan van moderne communicatiemiddelen kan worden verkort. De Commissie heeft toen onmiddellijk de veterinaire diensten van de andere lidstaten ingelicht en de exporten vanuit het Verenigd Koninkrijk de volgende dag stopgezet. Intussen werden nog 287 varkens vanuit Noord-Ierland naar de Ierse Republiek uitgevoerd voordat de export op 21 februari om 17 uur feitelijk werd geblokkeerd. |
| --- | --- |

54.

Om dit nadeel te ondervangen heeft de Raad (71) de Commissie de mogelijkheid geboden een alarmsysteem in te voeren waarmee de door de epidemie getroffen lidstaat een uitbraak van mond- en klauwzeer snel kan melden aan de Commissie en de andere lidstaten. Op 20 februari, vijf uur na de officiële bevestiging van de ziekte door het nationale referentielaboratorium, heeft het Verenigd Koninkrijk overeenkomstig de communautaire voorschriften de eerste uitbraak gesignaleerd aan de Commissie en daarmee aangetoond dat het respijt van 24 uur dankzij het bestaan van moderne communicatiemiddelen kan worden verkort. De Commissie heeft toen onmiddellijk de veterinaire diensten van de andere lidstaten ingelicht en de exporten vanuit het Verenigd Koninkrijk de volgende dag stopgezet. Intussen werden nog 287 varkens vanuit Noord-Ierland naar de Ierse Republiek uitgevoerd voordat de export op 21 februari om 17 uur feitelijk werd geblokkeerd.

| 55. | Niet alleen het onverwijld melden van mond- en klauwzeer, maar ook het in acht nemen van de beperkingen van verplaatsingen van dieren door veehouders is van essentieel belang om de ziekte tegen te houden. De lidstaten hebben op hun grondgebied overtredingen hiervan vastgesteld en de betrokken veehouders voor het gerecht gedaagd. |
| --- | --- |

55.

Niet alleen het onverwijld melden van mond- en klauwzeer, maar ook het in acht nemen van de beperkingen van verplaatsingen van dieren door veehouders is van essentieel belang om de ziekte tegen te houden. De lidstaten hebben op hun grondgebied overtredingen hiervan vastgesteld en de betrokken veehouders voor het gerecht gedaagd.

| 56. | In het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk werden veehouders die de ziekte niet hadden gemeld of de vervoersbeperkingen niet in acht hadden genomen, voor de bevoegde rechtbanken van die lidstaten gedaagd en veroordeeld tot het betalen van boeten. Maar door het ontbreken van communautaire voorschriften die uitbetaling van een vergoeding afhankelijk maken van naleving van de essentiële voorwaarden van het bestrijdingssysteem, zoals melding en inachtneming van de vervoersbeperkingen, hadden die veehouders toch recht op de volledige vergoeding (72) en konden de lidstaten de aan die veehouders betaalde bedragen terugvragen van de Commissie (zie paragraaf 77). |
| --- | --- |

56.

In het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk werden veehouders die de ziekte niet hadden gemeld of de vervoersbeperkingen niet in acht hadden genomen, voor de bevoegde rechtbanken van die lidstaten gedaagd en veroordeeld tot het betalen van boeten. Maar door het ontbreken van communautaire voorschriften die uitbetaling van een vergoeding afhankelijk maken van naleving van de essentiële voorwaarden van het bestrijdingssysteem, zoals melding en inachtneming van de vervoersbeperkingen, hadden die veehouders toch recht op de volledige vergoeding (72) en konden de lidstaten de aan die veehouders betaalde bedragen terugvragen van de Commissie (zie paragraaf 77).

Slachttermijnen

| 57. | Om recht te hebben op communautaire terugbetaling moeten de lidstaten direct na de officiële bevestiging van de ziekte overgaan tot de bij Richtlijn 85/511/EEG opgelegde slacht van de besmette dieren. Onmiddellijk slachten is absoluut noodzakelijk om verspreiding van het virus te voorkomen. |
| --- | --- |

57.

Om recht te hebben op communautaire terugbetaling moeten de lidstaten direct na de officiële bevestiging van de ziekte overgaan tot de bij Richtlijn 85/511/EEG opgelegde slacht van de besmette dieren. Onmiddellijk slachten is absoluut noodzakelijk om verspreiding van het virus te voorkomen.

| 58. | Voor secundaire haarden geeft de communautaire regelgeving de lidstaten de mogelijkheid maar niet de verplichting, wanneer de ziekte zich uitbreidt ook die dieren te slachten zodra een erkend dierenarts de klinische ziekteverschijnselen heeft ontdekt. Ze verplicht ook niet de dieren te slachten voordat hun waarde is vastgesteld en de toepasselijke administratieve procedures zijn afgerond. Dit betekent dat de voortvarendheid waarmee werd overgegaan tot de slacht afhing van de praktijken en het beschikbare aantal dierenartsen in de lidstaten (zie kader 3), waardoor het risico van verspreiding van de epidemie toenam.


  In het Verenigd Koninkrijk heeft de bevoegde instantie overeenkomstig de communautaire regelgeving de slacht van de dieren van de primaire haard uitgesteld tot het laboratorium de besmetting had bevestigd; intussen waren er drie nieuwe gevallen ontstaan. Voor de meeste van de 100 primaire haarden verliep tussen de bevestiging van de besmetting en de slacht meer dan 24 uur, en soms zelfs zeven dagen. Nadien baseerde het Verenigd Koninkrijk de slacht op klinische symptomen van besmetting. In 78 % van die gevallen werd de diagnose van de dierenartsen achteraf door de analyse bevestigd (zie het NAO-rapport, tabel 38, blz. 63).
  In de andere lidstaten werd daarentegen bij vermoedelijke ziektegevallen meteen geslacht, zonder het eindresultaat van de laboratoriumanalyses af te wachten. In Nederland, Frankrijk en Ierland werd preventief geslacht; hierbij ging het met name om uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerde schapen.
  In het Verenigd Koninkrijk werden de dieren pas geslacht na evaluatie en acceptatie hiervan door de veehouder, waardoor de slacht van besmette dieren werd uitgesteld. In Frankrijk werd de waarde van een dier pas bepaald na de slacht, teneinde de uitroeiing van de epidemie niet te vertragen. |
| --- | --- |

58.

Voor secundaire haarden geeft de communautaire regelgeving de lidstaten de mogelijkheid maar niet de verplichting, wanneer de ziekte zich uitbreidt ook die dieren te slachten zodra een erkend dierenarts de klinische ziekteverschijnselen heeft ontdekt. Ze verplicht ook niet de dieren te slachten voordat hun waarde is vastgesteld en de toepasselijke administratieve procedures zijn afgerond. Dit betekent dat de voortvarendheid waarmee werd overgegaan tot de slacht afhing van de praktijken en het beschikbare aantal dierenartsen in de lidstaten (zie kader 3), waardoor het risico van verspreiding van de epidemie toenam.

In het Verenigd Koninkrijk heeft de bevoegde instantie overeenkomstig de communautaire regelgeving de slacht van de dieren van de primaire haard uitgesteld tot het laboratorium de besmetting had bevestigd; intussen waren er drie nieuwe gevallen ontstaan. Voor de meeste van de 100 primaire haarden verliep tussen de bevestiging van de besmetting en de slacht meer dan 24 uur, en soms zelfs zeven dagen. Nadien baseerde het Verenigd Koninkrijk de slacht op klinische symptomen van besmetting. In 78 % van die gevallen werd de diagnose van de dierenartsen achteraf door de analyse bevestigd (zie het NAO-rapport, tabel 38, blz. 63).
  In de andere lidstaten werd daarentegen bij vermoedelijke ziektegevallen meteen geslacht, zonder het eindresultaat van de laboratoriumanalyses af te wachten. In Nederland, Frankrijk en Ierland werd preventief geslacht; hierbij ging het met name om uit het Verenigd Koninkrijk ingevoerde schapen.
  In het Verenigd Koninkrijk werden de dieren pas geslacht na evaluatie en acceptatie hiervan door de veehouder, waardoor de slacht van besmette dieren werd uitgesteld. In Frankrijk werd de waarde van een dier pas bepaald na de slacht, teneinde de uitroeiing van de epidemie niet te vertragen.

OPTREDEN VAN DE COMMISSIE IN VERBAND MET HET TERUGBETALINGSSYSTEEM

| 59. | Reeds vóór de crisis hadden de Rekenkamer en de kwijtingverlenende autoriteiten de Commissie aanbevelingen gedaan waarvan sommige samenvielen met de in paragraaf 46 bedoelde constateringen van het VVB. Op financieel gebied heeft de Commissie de aanbevelingen van de Rekenkamer van 1996 of die van de kwijtingverlenende autoriteiten in verband met varkenspest of BSE niet benut en afgestemd op de mond- en klauwzeercrisis (zie kader 4).


  Vaststellen van de regels en procedures inzake de subsidiabiliteit van de uitgaven van de lidstaten en de aan de veehouders te betalen vergoedingen (Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 80): in haar antwoord op de follow-up van het jaarverslag 1995 van de Rekenkamer had de Commissie toegezegd de lidstaten richtlijnen te zullen geven over de procedures en de berekening van de vergoeding; dat is niet gebeurd.
  Harmoniseren van de cofinancieringspercentages voor veterinaire en marktondersteunende maatregelen (Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 79): de Commissie had toegezegd dit te zullen doen voor varkenspest, maar de percentages zijn nog niet voor alle dierziekten gelijk.
  De Raad een voorstel doen voor een herziening van de regelgeving om de bijdrage van eigenaars van bedrijven voor intensieve varkensteelt aan de bestrijdingsmaatregelen te verhogen (Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 81): de Commissie heeft een vergelijkende studie van andere financieringsvormen verricht, maar niet bijgedragen tot instelling in de lidstaten van systemen waarin veehouders bijdragen aan de bestrijding van mond- en klauwzeer. |
| --- | --- |

59.

Reeds vóór de crisis hadden de Rekenkamer en de kwijtingverlenende autoriteiten de Commissie aanbevelingen gedaan waarvan sommige samenvielen met de in paragraaf 46 bedoelde constateringen van het VVB. Op financieel gebied heeft de Commissie de aanbevelingen van de Rekenkamer van 1996 of die van de kwijtingverlenende autoriteiten in verband met varkenspest of BSE niet benut en afgestemd op de mond- en klauwzeercrisis (zie kader 4).

Vaststellen van de regels en procedures inzake de subsidiabiliteit van de uitgaven van de lidstaten en de aan de veehouders te betalen vergoedingen (Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 80): in haar antwoord op de follow-up van het jaarverslag 1995 van de Rekenkamer had de Commissie toegezegd de lidstaten richtlijnen te zullen geven over de procedures en de berekening van de vergoeding; dat is niet gebeurd.
  Harmoniseren van de cofinancieringspercentages voor veterinaire en marktondersteunende maatregelen (Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 79): de Commissie had toegezegd dit te zullen doen voor varkenspest, maar de percentages zijn nog niet voor alle dierziekten gelijk.
  De Raad een voorstel doen voor een herziening van de regelgeving om de bijdrage van eigenaars van bedrijven voor intensieve varkensteelt aan de bestrijdingsmaatregelen te verhogen (Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 81): de Commissie heeft een vergelijkende studie van andere financieringsvormen verricht, maar niet bijgedragen tot instelling in de lidstaten van systemen waarin veehouders bijdragen aan de bestrijding van mond- en klauwzeer.

De Commissie heeft geen richtlijnen voorgesteld betreffende de procedures en de berekening van de vergoedingen die de lidstaten aan veehouders betalen

| 60. | In de regelgeving (73) wordt de Commissie opgedragen, de nodige uitvoeringsbepalingen vast te stellen met betrekking tot de specifieke financiële bijdrage van de Gemeenschap voor de uitroeiing van mond- en klauwzeer. De communautaire terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten wordt hierin met name gekoppeld aan een „behoorlijke vergoeding” van de veehouders, welke uitdrukking echter niet wordt gedefinieerd. In december 2000 heeft de Raad het rechtstreeks beheer van deze uitgaven uitsluitend aan de Commissie opgedragen (74). Hoewel de Commissie zich ertoe heeft verbonden richtlijnen te geven ter regeling van het systeem ter vergoeding van de veehouders in de lidstaten, acht zij zich daartoe vreemd genoeg juridisch niet bevoegd. De regelgeving blijft dus onvolledig in die zin dat de Commissie dergelijke richtlijnen niet heeft voorgesteld. Op grond van de bestaande regelgeving beperkt de Commissie zich ertoe na te gaan of de uitgaven van de lidstaten in aanmerking komen voor communautaire terugbetaling, zonder de lidstaten te begeleiden bij de berekening van de aan hun veehouders te betalen vergoedingen. |
| --- | --- |

60.

In de regelgeving (73) wordt de Commissie opgedragen, de nodige uitvoeringsbepalingen vast te stellen met betrekking tot de specifieke financiële bijdrage van de Gemeenschap voor de uitroeiing van mond- en klauwzeer. De communautaire terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten wordt hierin met name gekoppeld aan een „behoorlijke vergoeding” van de veehouders, welke uitdrukking echter niet wordt gedefinieerd. In december 2000 heeft de Raad het rechtstreeks beheer van deze uitgaven uitsluitend aan de Commissie opgedragen (74). Hoewel de Commissie zich ertoe heeft verbonden richtlijnen te geven ter regeling van het systeem ter vergoeding van de veehouders in de lidstaten, acht zij zich daartoe vreemd genoeg juridisch niet bevoegd. De regelgeving blijft dus onvolledig in die zin dat de Commissie dergelijke richtlijnen niet heeft voorgesteld. Op grond van de bestaande regelgeving beperkt de Commissie zich ertoe na te gaan of de uitgaven van de lidstaten in aanmerking komen voor communautaire terugbetaling, zonder de lidstaten te begeleiden bij de berekening van de aan hun veehouders te betalen vergoedingen.

| 61. | In verband met de verplichte slacht van runderen die lijden aan boviene spongiforme encephalopathie (75) heeft de Commissie daarentegen wel het bedrag van de door de lidstaten aan de veehouders te betalen vergoedingen begrensd (76). De lidstaten mogen voor elk dier de objectieve handelswaarde betalen, zoals vastgesteld volgens een door hen goedgekeurd individueel en objectief evaluatiesysteem. Dit beantwoordt niet geheel aan het gewenste geharmoniseerde, billijke en zuinige vergoedingssysteem, maar verdient nog altijd de voorkeur boven ontbrekende regels inzake de vergoedingen van lidstaten aan hun veehouders, zoals het geval is bij mond- en klauwzeer. Dat vacuüm in de regelgeving inzake vergoedingen bood ruimte voor een incoherente en ongelijke behandeling van de veehouders naar gelang van de geografische ligging en/of de gekozen slachtmethode, aspecten die hierna worden besproken. |
| --- | --- |

61.

In verband met de verplichte slacht van runderen die lijden aan boviene spongiforme encephalopathie (75) heeft de Commissie daarentegen wel het bedrag van de door de lidstaten aan de veehouders te betalen vergoedingen begrensd (76). De lidstaten mogen voor elk dier de objectieve handelswaarde betalen, zoals vastgesteld volgens een door hen goedgekeurd individueel en objectief evaluatiesysteem. Dit beantwoordt niet geheel aan het gewenste geharmoniseerde, billijke en zuinige vergoedingssysteem, maar verdient nog altijd de voorkeur boven ontbrekende regels inzake de vergoedingen van lidstaten aan hun veehouders, zoals het geval is bij mond- en klauwzeer. Dat vacuüm in de regelgeving inzake vergoedingen bood ruimte voor een incoherente en ongelijke behandeling van de veehouders naar gelang van de geografische ligging en/of de gekozen slachtmethode, aspecten die hierna worden besproken.

Verschillende vergoedingssystemen en uiteenlopende waardebepalingen

| 62. | In verband met de compensatie van de directe verliezen van de veehouders — de brutowaarde van hun geslachte vee — was er niets vooraf vastgelegd, behalve in Nederland. De lidstaten moesten die waarde dan ook vaststellen tijdens de crisis, hoewel bepaalde prijsreferenties toen niet beschikbaar waren wegens de sluiting van de markten. De meeste lidstaten hebben prijstabellen opgesteld als referentie voor de beëdigde schatters die de dieren moesten waarderen, maar vermeldden niet dat het daarbij om maxima ging. Voor bepaalde categorieën dieren ontbraken er prijsreferenties. |
| --- | --- |

62.

In verband met de compensatie van de directe verliezen van de veehouders — de brutowaarde van hun geslachte vee — was er niets vooraf vastgelegd, behalve in Nederland. De lidstaten moesten die waarde dan ook vaststellen tijdens de crisis, hoewel bepaalde prijsreferenties toen niet beschikbaar waren wegens de sluiting van de markten. De meeste lidstaten hebben prijstabellen opgesteld als referentie voor de beëdigde schatters die de dieren moesten waarderen, maar vermeldden niet dat het daarbij om maxima ging. Voor bepaalde categorieën dieren ontbraken er prijsreferenties.

| 63. | Voor exploitatieverliezen (77) boden drie lidstaten (Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) geen vergoedingen, zodat landbouwers ten minste drie weken na de slacht van de dieren en de volledige ontsmetting van hun bedrijf geen inkomsten hadden. In Frankrijk hebben de autoriteiten deze verliezen wel aan de veehouders vergoed, omdat zij oordeelden dat een „behoorlijke vergoeding” van de veehouders alle verliezen moest dekken (dieren en inkomsten). De Commissie heeft de exploitatieverliezen echter niet meegeteld in de communautaire terugbetaling. |
| --- | --- |

63.

Voor exploitatieverliezen (77) boden drie lidstaten (Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) geen vergoedingen, zodat landbouwers ten minste drie weken na de slacht van de dieren en de volledige ontsmetting van hun bedrijf geen inkomsten hadden. In Frankrijk hebben de autoriteiten deze verliezen wel aan de veehouders vergoed, omdat zij oordeelden dat een „behoorlijke vergoeding” van de veehouders alle verliezen moest dekken (dieren en inkomsten). De Commissie heeft de exploitatieverliezen echter niet meegeteld in de communautaire terugbetaling.

| 64. | De contracten die de lidstaten sloten met de schatters waren verschillend en de instructies aan de schatters in sommige gevallen ontoereikend. Omdat de Commissie de lidstaten geen instructies had gegeven voor het beoordelen van de waarde van de runderen, werd de identificatie- en registratieregeling voor runderen (78), die belangrijke gegevens bevat over de waarde van de dieren (ras, leeftijd, geslacht) door de schatters niet toegepast om de waarde van de runderen te bepalen en werd hun een grote beoordelingsmarge gelaten. De identificatie van de runderen was niet vermeld op de schattingsformulieren en er was geen spoor van verificatie van de waardebepalingen door ervaren schatters of door het ministerie. |
| --- | --- |

64.

De contracten die de lidstaten sloten met de schatters waren verschillend en de instructies aan de schatters in sommige gevallen ontoereikend. Omdat de Commissie de lidstaten geen instructies had gegeven voor het beoordelen van de waarde van de runderen, werd de identificatie- en registratieregeling voor runderen (78), die belangrijke gegevens bevat over de waarde van de dieren (ras, leeftijd, geslacht) door de schatters niet toegepast om de waarde van de runderen te bepalen en werd hun een grote beoordelingsmarge gelaten. De identificatie van de runderen was niet vermeld op de schattingsformulieren en er was geen spoor van verificatie van de waardebepalingen door ervaren schatters of door het ministerie.

| 65. | De door de lidstaten toegepaste systemen worden beschreven in kader 5.


  Het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Nederland hebben een vergoedingssysteem dat uitgaat van de waarde van de dieren, exclusief exploitatieverliezen, die in Frankrijk wel meetellen, waardoor er ongeveer 30 % bovenop de waarde van de dieren komt.
  Het Verenigd Koninkrijk evolueerde van een systeem waarin de waarde van de dieren uitsluitend door schatters werd vastgesteld naar een gemengd systeem waarin de landbouwers konden kiezen tussen waardering op basis van een prijzentabel en waardering door schatters. De standaardprijzentabel bevatte niet voor alle categorieën dieren referentieprijzen en ook geen maxima. Na een zeer sterke stijging van de geschatte bedragen werd de standaardtabel niet meer gebruikt. De schatters hadden geen duidelijke richtlijnen gekregen en de onduidelijke instructies inzake het meetellen van de nog verschuldigde dierpremies in het bedrag van de vergoeding leidden tot verschillende werkwijzen.
  In Ierland stelde de bevoegde instantie maandelijks een lijst op met precieze prijzen voor alle categorieën runderen. Daarentegen was de door de bevoegde instantie opgestelde prijstabel voor schapen onvolledig en vermeldde deze geen maxima.
  In Nederland was de lijst met referentieprijzen vooraf vastgesteld door de bevoegde instantie en waren de toe te passen procedures reeds opgenomen in de urgentieplannen, zodat de waarde van de dieren nauwkeuriger en eenduidiger kon worden berekend.
  In Frankrijk was een forfaitaire prijstabel vastgesteld voor schapen maar niet voor andere categorieën dieren en door de tekortschietende nationale begeleiding konden de prefecturen voor verschillende systemen kiezen. |
| --- | --- |

65.

De door de lidstaten toegepaste systemen worden beschreven in kader 5.

Het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Nederland hebben een vergoedingssysteem dat uitgaat van de waarde van de dieren, exclusief exploitatieverliezen, die in Frankrijk wel meetellen, waardoor er ongeveer 30 % bovenop de waarde van de dieren komt.
  Het Verenigd Koninkrijk evolueerde van een systeem waarin de waarde van de dieren uitsluitend door schatters werd vastgesteld naar een gemengd systeem waarin de landbouwers konden kiezen tussen waardering op basis van een prijzentabel en waardering door schatters. De standaardprijzentabel bevatte niet voor alle categorieën dieren referentieprijzen en ook geen maxima. Na een zeer sterke stijging van de geschatte bedragen werd de standaardtabel niet meer gebruikt. De schatters hadden geen duidelijke richtlijnen gekregen en de onduidelijke instructies inzake het meetellen van de nog verschuldigde dierpremies in het bedrag van de vergoeding leidden tot verschillende werkwijzen.
  In Ierland stelde de bevoegde instantie maandelijks een lijst op met precieze prijzen voor alle categorieën runderen. Daarentegen was de door de bevoegde instantie opgestelde prijstabel voor schapen onvolledig en vermeldde deze geen maxima.
  In Nederland was de lijst met referentieprijzen vooraf vastgesteld door de bevoegde instantie en waren de toe te passen procedures reeds opgenomen in de urgentieplannen, zodat de waarde van de dieren nauwkeuriger en eenduidiger kon worden berekend.
  In Frankrijk was een forfaitaire prijstabel vastgesteld voor schapen maar niet voor andere categorieën dieren en door de tekortschietende nationale begeleiding konden de prefecturen voor verschillende systemen kiezen.

| 66. | Doordat communautaire voorschriften ontbraken, leidden de in de lidstaten ingevoerde systemen tot ongelijke vergoedingen aan de veehouders. Zowel het NAO als de Commissie en de Rekenkamer stelden vast dat de dieren in het Verenigd Koninkrijk zeer hoog werden geschat in verhouding tot hun waarde bij het begin van de crisis. Sommige veehouders (in Frankrijk, Ierland en het Verenigd Koninkrijk) kregen samen 4,2 miljoen EUR boven de oorspronkelijk geschatte waarde van hun dieren. In andere gevallen (in Nederland) werden de vergoedingen verlaagd. De gemiddelde vergoeding aan veehouders van runderen en schapen was in het Verenigd Koninkrijk aanzienlijk hoger dan in de andere lidstaten, maar in Frankrijk was de vergoeding voor varkens hoger (zie kader 6 en grafiek 3).


  In het Verenigd Koninkrijk werden hoge vergoedingen betaald: het National Audit Office stelde vast dat de standaardprijslijst die tijdens een deel van de crisistijd werd gebruikt om de dieren te taxeren, was gebaseerd op de hoogste prijzen die net voor de crisis golden. In het contract met de schatters was hun bezoldiging gekoppeld aan de geschatte waarde van de dieren, wat het risico met zich bracht dat de waardeschatting - en dus ook de betaalde vergoeding - ten onrechte werd opgedreven. De Commissie berekende dat voor runderen meer dan tweemaal de waarde werd vergoed, voor schapen meer dan twee en een half maal de waarde en voor varkens bijna tweemaal de waarde, zodat het door de bevoegde instantie gedeclareerde bedrag in totaal 811,7 miljoen EUR te hoog was gewaardeerd.
  In Frankrijk was het voor de dieren gedeclareerde bedrag volgens de schatting van de Commissie 1,1 miljoen EUR te hoog, voornamelijk omdat exploitatieverliezen meetelden voor de vergoeding en omdat aan de varkens een te grote waarde werd toegekend.
  Ierland en het Verenigd Koninkrijk kenden extra bedragen van respectievelijk 0,5 miljoen EUR en 1,7 miljoen EUR toe aan landbouwers die beroep hadden ingesteld, maar hoewel de bedragen volgens de bevoegde instantie zeer hoog geschat waren, leidde dit niet tot verlaging van de betaalde vergoedingen. In Frankrijk werden de bedragen in de forfaitaire tabel voor schapen naar boven bijgesteld en was er daarnaast een vergoeding voor de vernietiging van de karkassen, zodat het totale bedrag bijna 2 miljoen EUR hoger uitviel.
  In Nederland had het ministerie besloten de vergoeding voor besmette dieren te verminderen met 50 % van hun waarde. Dit had tot gevolg dat een veehouder op hetzelfde bedrijf 50 % van de waarde ontving voor besmette dieren en 100 % van de waarde voor zijn andere dieren. Als gids voor de taxatie werd een lijst van vooraf bepaalde prijzen opgesteld. |
| --- | --- |

66.

Doordat communautaire voorschriften ontbraken, leidden de in de lidstaten ingevoerde systemen tot ongelijke vergoedingen aan de veehouders. Zowel het NAO als de Commissie en de Rekenkamer stelden vast dat de dieren in het Verenigd Koninkrijk zeer hoog werden geschat in verhouding tot hun waarde bij het begin van de crisis. Sommige veehouders (in Frankrijk, Ierland en het Verenigd Koninkrijk) kregen samen 4,2 miljoen EUR boven de oorspronkelijk geschatte waarde van hun dieren. In andere gevallen (in Nederland) werden de vergoedingen verlaagd. De gemiddelde vergoeding aan veehouders van runderen en schapen was in het Verenigd Koninkrijk aanzienlijk hoger dan in de andere lidstaten, maar in Frankrijk was de vergoeding voor varkens hoger (zie kader 6 en grafiek 3).

In het Verenigd Koninkrijk werden hoge vergoedingen betaald: het National Audit Office stelde vast dat de standaardprijslijst die tijdens een deel van de crisistijd werd gebruikt om de dieren te taxeren, was gebaseerd op de hoogste prijzen die net voor de crisis golden. In het contract met de schatters was hun bezoldiging gekoppeld aan de geschatte waarde van de dieren, wat het risico met zich bracht dat de waardeschatting - en dus ook de betaalde vergoeding - ten onrechte werd opgedreven. De Commissie berekende dat voor runderen meer dan tweemaal de waarde werd vergoed, voor schapen meer dan twee en een half maal de waarde en voor varkens bijna tweemaal de waarde, zodat het door de bevoegde instantie gedeclareerde bedrag in totaal 811,7 miljoen EUR te hoog was gewaardeerd.
  In Frankrijk was het voor de dieren gedeclareerde bedrag volgens de schatting van de Commissie 1,1 miljoen EUR te hoog, voornamelijk omdat exploitatieverliezen meetelden voor de vergoeding en omdat aan de varkens een te grote waarde werd toegekend.
  Ierland en het Verenigd Koninkrijk kenden extra bedragen van respectievelijk 0,5 miljoen EUR en 1,7 miljoen EUR toe aan landbouwers die beroep hadden ingesteld, maar hoewel de bedragen volgens de bevoegde instantie zeer hoog geschat waren, leidde dit niet tot verlaging van de betaalde vergoedingen. In Frankrijk werden de bedragen in de forfaitaire tabel voor schapen naar boven bijgesteld en was er daarnaast een vergoeding voor de vernietiging van de karkassen, zodat het totale bedrag bijna 2 miljoen EUR hoger uitviel.
  In Nederland had het ministerie besloten de vergoeding voor besmette dieren te verminderen met 50 % van hun waarde. Dit had tot gevolg dat een veehouder op hetzelfde bedrijf 50 % van de waarde ontving voor besmette dieren en 100 % van de waarde voor zijn andere dieren. Als gids voor de taxatie werd een lijst van vooraf bepaalde prijzen opgesteld.

Image

Geconstateerde gevallen van dubbele betaling van dierpremies

| 67. | Vijf maanden nadat de mond- en klauwzeercrisis was uitgebroken, toen de lidstaten reeds vergoedingen hadden toegekend, stelde de Commissie een afwijkende verordening vast (79) met betrekking tot de betaling door de lidstaten van de communautaire dierpremies en voor de slachtpremies per dier (80) in het kader van de marktondersteuningsmaatregelen. Krachtens die verordening konden de lidstaten de veehouders naast de vergoedingen voor mond- en klauwzeer bovendien deze premies uitbetalen zonder dat de veehouders hoefden te voldoen aan de voorwaarde dat de dieren op hun bedrijf worden gehouden, zoals in normale tijden wordt vereist voor de controle (identificatie en telling van de dieren). |
| --- | --- |

67.

Vijf maanden nadat de mond- en klauwzeercrisis was uitgebroken, toen de lidstaten reeds vergoedingen hadden toegekend, stelde de Commissie een afwijkende verordening vast (79) met betrekking tot de betaling door de lidstaten van de communautaire dierpremies en voor de slachtpremies per dier (80) in het kader van de marktondersteuningsmaatregelen. Krachtens die verordening konden de lidstaten de veehouders naast de vergoedingen voor mond- en klauwzeer bovendien deze premies uitbetalen zonder dat de veehouders hoefden te voldoen aan de voorwaarde dat de dieren op hun bedrijf worden gehouden, zoals in normale tijden wordt vereist voor de controle (identificatie en telling van de dieren).

| 68. | Bij het opstellen van deze afwijkende verordening had de Commissie echter geen rekening gehouden met de handelspraktijken die in normale tijden met name in Ierland en het Verenigd Koninkrijk worden toegepast en waarbij in de verkoopprijs van de dieren het bedrag wordt begrepen van de nog verschuldigde dierpremies waarop de volgende eigenaar recht heeft. In feite hadden de schatters in Ierland en het Verenigd Koninkrijk hun gewone handelspraktijken gevolgd en geoordeeld dat bij een „passende vergoeding” van de veehouders het bedrag in aanmerking moest worden genomen van de nog aan hen verschuldigde premies en daarom hadden zij de premies meegeteld bij de taxatie van de dieren waarvoor mond- en klauwzeervergoeding zou worden betaald. Maar omdat de Commissie deze praktijken buiten beschouwing had gelaten, had zij de lidstaten niet verboden later de dierpremies te betalen waar deze eerst al waren meegerekend in de vergoeding voor mond- en klauwzeer. |
| --- | --- |

68.

Bij het opstellen van deze afwijkende verordening had de Commissie echter geen rekening gehouden met de handelspraktijken die in normale tijden met name in Ierland en het Verenigd Koninkrijk worden toegepast en waarbij in de verkoopprijs van de dieren het bedrag wordt begrepen van de nog verschuldigde dierpremies waarop de volgende eigenaar recht heeft. In feite hadden de schatters in Ierland en het Verenigd Koninkrijk hun gewone handelspraktijken gevolgd en geoordeeld dat bij een „passende vergoeding” van de veehouders het bedrag in aanmerking moest worden genomen van de nog aan hen verschuldigde premies en daarom hadden zij de premies meegeteld bij de taxatie van de dieren waarvoor mond- en klauwzeervergoeding zou worden betaald. Maar omdat de Commissie deze praktijken buiten beschouwing had gelaten, had zij de lidstaten niet verboden later de dierpremies te betalen waar deze eerst al waren meegerekend in de vergoeding voor mond- en klauwzeer.

| 69. | Nadat de lidstaten aan de veehouders vergoedingen voor mond- en klauwzeer hadden toegekend, begonnen zij overeenkomstig de afwijkende verordening de nog verschuldigde dierpremies uit te betalen. Aangezien Ierland en het Verenigd Koninkrijk het bedrag van sommige van deze premies reeds hadden opgenomen in de eerder aan de veehouders betaalde vergoeding voor mond- en klauwzeer, is het mogelijk dat bepaalde veehouders het premiebedrag misschien tweemaal kunnen hebben ontvangen. |
| --- | --- |

69.

Nadat de lidstaten aan de veehouders vergoedingen voor mond- en klauwzeer hadden toegekend, begonnen zij overeenkomstig de afwijkende verordening de nog verschuldigde dierpremies uit te betalen. Aangezien Ierland en het Verenigd Koninkrijk het bedrag van sommige van deze premies reeds hadden opgenomen in de eerder aan de veehouders betaalde vergoeding voor mond- en klauwzeer, is het mogelijk dat bepaalde veehouders het premiebedrag misschien tweemaal kunnen hebben ontvangen.

| 70. | Daar de formulieren voor de taxatie van de dieren in de praktijk alleen een globaal bedrag vermeldden zonder de premies te onderscheiden van de intrinsieke waarde van het dier, wordt het voor elke controleur moeilijk precies na te gaan in hoeverre dubbel is betaald. Op grond van het feit dat de schatters opdracht hadden gekregen het bedrag van de premies mee te rekenen bij de taxatie van de dieren en dat sommige van hen dit meerekenen onmiddellijk hebben bevestigd, kon de Rekenkamer echter schatten dat de dierpremies (81) die in het Verenigd Koninkrijk werden betaald en een doublure vormen met die welke waren verrekend in de vergoedingen voor mond- en klauwzeer, uitkwamen op een bedrag van ongeveer 10 miljoen pond (ruim 16 miljoen EUR) (82). |
| --- | --- |

70.

Daar de formulieren voor de taxatie van de dieren in de praktijk alleen een globaal bedrag vermeldden zonder de premies te onderscheiden van de intrinsieke waarde van het dier, wordt het voor elke controleur moeilijk precies na te gaan in hoeverre dubbel is betaald. Op grond van het feit dat de schatters opdracht hadden gekregen het bedrag van de premies mee te rekenen bij de taxatie van de dieren en dat sommige van hen dit meerekenen onmiddellijk hebben bevestigd, kon de Rekenkamer echter schatten dat de dierpremies (81) die in het Verenigd Koninkrijk werden betaald en een doublure vormen met die welke waren verrekend in de vergoedingen voor mond- en klauwzeer, uitkwamen op een bedrag van ongeveer 10 miljoen pond (ruim 16 miljoen EUR) (82).

| 71. | In Ierland ontdekte de Rekenkamer eveneens gevallen waarin runderpremies werden betaald bovenop de vergoedingen, zij het voor kleinere bedragen (83). In Frankrijk hebben sommige prefecturen de runderpremies wel opgenomen in de vergoedingen, andere niet. Het Nederlandse Ministerie van Landbouw heeft de Rekenkamer daarentegen gemeld dat het geen enkele premie had opgenomen in de vergoedingen voor mond- en klauwzeer. |
| --- | --- |

71.

In Ierland ontdekte de Rekenkamer eveneens gevallen waarin runderpremies werden betaald bovenop de vergoedingen, zij het voor kleinere bedragen (83). In Frankrijk hebben sommige prefecturen de runderpremies wel opgenomen in de vergoedingen, andere niet. Het Nederlandse Ministerie van Landbouw heeft de Rekenkamer daarentegen gemeld dat het geen enkele premie had opgenomen in de vergoedingen voor mond- en klauwzeer.

Uiteenlopende betaling van slachtpremies

| 72. | Nog steeds in het kader van de marktondersteuningsmaatregelen kan krachtens een verordening van de Raad (84) een premie worden betaald voor de slacht van runderen, waarbij een attest van het slachthuis de slacht van het dier moet bevestigen. Die verordening geeft echter niet aan om wat voor soort slacht het gaat, voor menselijk verbruik (EOGFL-Garantie-marktondersteuning) of ruiming (EOGFL-Garantie-veterinair). Volgens bepaalde interpretaties was het mogelijk de slachtpremie te betalen bovenop de vergoeding voor mond- en klauwzeer, maar alleen aan een kleine minderheid van veehouders wier dieren in een slachthuis waren geslacht. Dit leidde tot ongelijke behandeling van de veehouders binnen de lidstaten, al naar gelang van de plaats waar was geslacht. |
| --- | --- |

72.

Nog steeds in het kader van de marktondersteuningsmaatregelen kan krachtens een verordening van de Raad (84) een premie worden betaald voor de slacht van runderen, waarbij een attest van het slachthuis de slacht van het dier moet bevestigen. Die verordening geeft echter niet aan om wat voor soort slacht het gaat, voor menselijk verbruik (EOGFL-Garantie-marktondersteuning) of ruiming (EOGFL-Garantie-veterinair). Volgens bepaalde interpretaties was het mogelijk de slachtpremie te betalen bovenop de vergoeding voor mond- en klauwzeer, maar alleen aan een kleine minderheid van veehouders wier dieren in een slachthuis waren geslacht. Dit leidde tot ongelijke behandeling van de veehouders binnen de lidstaten, al naar gelang van de plaats waar was geslacht.

| 73. | Ondanks een vraag van een lidstaat hierover heeft de Commissie geen besluit genomen of antwoord gegeven inzake de juiste interpretatie vóór het aflopen van de voorgeschreven termijn voor betaling van de slachtpremies over 2001, namelijk 30 juni 2002. De lidstaten hebben dan ook uiteenlopende besluiten genomen, wat leidde tot ongelijke behandeling van de veehouders. In Nederland, waar overwegend in slachthuizen werd geslacht, werd aan de veehouders geen slachtpremie betaald boven de vergoedingen voor mond- en klauwzeer, hetgeen de communautaire begroting een besparing van 3,5 miljoen EUR opleverde. In Ierland, waar de slacht eveneens ten dele in slachthuizen plaatsvond, werden de premies wel betaald, maar terugbetaald na het bezoek van de Rekenkamer. In het Verenigd Koninkrijk werden de premies niet betaald om mogelijke dubbele betaling te vermijden, aangezien ze reeds waren meegeteld in de vergoeding voor mond- en klauwzeer. In Frankrijk was de kwestie niet aan de orde omdat de besmette dieren niet in slachthuizen waren geslacht en er dus ook geen slachtpremies waren betaald. |
| --- | --- |

73.

Ondanks een vraag van een lidstaat hierover heeft de Commissie geen besluit genomen of antwoord gegeven inzake de juiste interpretatie vóór het aflopen van de voorgeschreven termijn voor betaling van de slachtpremies over 2001, namelijk 30 juni 2002. De lidstaten hebben dan ook uiteenlopende besluiten genomen, wat leidde tot ongelijke behandeling van de veehouders. In Nederland, waar overwegend in slachthuizen werd geslacht, werd aan de veehouders geen slachtpremie betaald boven de vergoedingen voor mond- en klauwzeer, hetgeen de communautaire begroting een besparing van 3,5 miljoen EUR opleverde. In Ierland, waar de slacht eveneens ten dele in slachthuizen plaatsvond, werden de premies wel betaald, maar terugbetaald na het bezoek van de Rekenkamer. In het Verenigd Koninkrijk werden de premies niet betaald om mogelijke dubbele betaling te vermijden, aangezien ze reeds waren meegeteld in de vergoeding voor mond- en klauwzeer. In Frankrijk was de kwestie niet aan de orde omdat de besmette dieren niet in slachthuizen waren geslacht en er dus ook geen slachtpremies waren betaald.

De regels en procedures die bepalen of de uitgaven van de lidstaten in aanmerking komen voor communautaire terugbetaling, werden te laat vastgesteld

| 74. | Beschikking 90/424/EEG verplicht de Commissie uitvoeringsbepalingen vast te stellen voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap in de uitgaven van de lidstaten met behulp van het Permanent Veterinair Comité (85). De Commissie moet met de assistentie van dat comité ook vaststellen welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om een epidemie uit te roeien en welke financiële bijdrage van de Gemeenschap hiervoor nodig is. |
| --- | --- |

74.

Beschikking 90/424/EEG verplicht de Commissie uitvoeringsbepalingen vast te stellen voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap in de uitgaven van de lidstaten met behulp van het Permanent Veterinair Comité (85). De Commissie moet met de assistentie van dat comité ook vaststellen welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om een epidemie uit te roeien en welke financiële bijdrage van de Gemeenschap hiervoor nodig is.

| 75. | Vóór de crisis had de Commissie geen uitvoeringsbepalingen voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap voorgesteld, hoewel ze al eerder in haar antwoord op de follow-up van het jaarverslag van de Rekenkamer van 1995 had laten weten voornemens te zijn de lidstaten richtlijnen te geven die betrekking zullen hebben op de procedures en op de berekening van de schadevergoeding in het kader van communautaire medefinanciering van de veterinaire maatregelen (zie kader 4). Ze heeft de lidstaten ook niet specifiek meegedeeld wat voor bewijsstukken ze moesten bewaren om hun uitgaven in aanmerking te doen komen voor communautaire terugbetaling; zodoende ontzegt zij zichzelf waardevolle instrumenten voor haar eigen controle. |
| --- | --- |

75.

Vóór de crisis had de Commissie geen uitvoeringsbepalingen voor de financiële bijdrage van de Gemeenschap voorgesteld, hoewel ze al eerder in haar antwoord op de follow-up van het jaarverslag van de Rekenkamer van 1995 had laten weten voornemens te zijn de lidstaten richtlijnen te geven die betrekking zullen hebben op de procedures en op de berekening van de schadevergoeding in het kader van communautaire medefinanciering van de veterinaire maatregelen (zie kader 4). Ze heeft de lidstaten ook niet specifiek meegedeeld wat voor bewijsstukken ze moesten bewaren om hun uitgaven in aanmerking te doen komen voor communautaire terugbetaling; zodoende ontzegt zij zichzelf waardevolle instrumenten voor haar eigen controle.

| 76. | Zes maanden na het begin van de crisis deelde zij de lidstaten mee (86) dat zij de vergoeding voor de dieren zou terugbetalen tegen „de waarde van de dieren vóórdat zij werden besmet”, hoewel alle betrokken lidstaten reeds een groot deel van de vergoedingen aan de veehouders hadden betaald volgens verschillende methoden (zie de paragrafen 62-66). Zij heeft ook niet vermeld hoe of op basis van welke documenten de waarde zou worden bepaald. |
| --- | --- |

76.

Zes maanden na het begin van de crisis deelde zij de lidstaten mee (86) dat zij de vergoeding voor de dieren zou terugbetalen tegen „de waarde van de dieren vóórdat zij werden besmet”, hoewel alle betrokken lidstaten reeds een groot deel van de vergoedingen aan de veehouders hadden betaald volgens verschillende methoden (zie de paragrafen 62-66). Zij heeft ook niet vermeld hoe of op basis van welke documenten de waarde zou worden bepaald.

| 77. | Eveneens bij gebreke van instructies van de Commissie hebben de lidstaten in hun verzoeken om terugbetaling ook de vergoedingen opgenomen die waren betaald aan veehouders die zich niet hadden gehouden aan de nationale uitvoeringsbepalingen voor de communautaire richtlijnen betreffende melding en vervoersbeperkingen (ongeveer 972 876 EUR in het Verenigd Koninkrijk en 58 769 EUR in Frankrijk — zie paragraaf 56). |
| --- | --- |

77.

Eveneens bij gebreke van instructies van de Commissie hebben de lidstaten in hun verzoeken om terugbetaling ook de vergoedingen opgenomen die waren betaald aan veehouders die zich niet hadden gehouden aan de nationale uitvoeringsbepalingen voor de communautaire richtlijnen betreffende melding en vervoersbeperkingen (ongeveer 972 876 EUR in het Verenigd Koninkrijk en 58 769 EUR in Frankrijk — zie paragraaf 56).

| 78. | Omdat de Commissie geen richtsnoeren had gegeven over de controles die de lidstaten moesten verrichten en de bewijsstukken die ze moesten bewaren, waren de ter plaatse onderzochte dossiers van begunstigden onvolledig: in vele gevallen ontbraken slachtcertificaten, kruiscontroles tussen het aantal in de nationale database geïdentificeerde runderen en het aantal geslachte runderen waren in de meeste gecontroleerde lidstaten niet verricht of vertoonden talrijke verschillen. Een aantal van deze gebreken kan weliswaar worden geweten aan de omvang van de crisis, maar zou toch zijn beperkt met volledigere urgentieplannen (zie de paragrafen 30-32) en preciezere criteria van de Commissie. Voor de andere categorieën van dieren — die niet zijn geregistreerd omdat de communautaire regelgeving individuele identificatie alleen voorschrijft voor runderen (87) — kon geen zekerheid worden verkregen over de betrouwbaarheid van het gedeclareerde aantal. |
| --- | --- |

78.

Omdat de Commissie geen richtsnoeren had gegeven over de controles die de lidstaten moesten verrichten en de bewijsstukken die ze moesten bewaren, waren de ter plaatse onderzochte dossiers van begunstigden onvolledig: in vele gevallen ontbraken slachtcertificaten, kruiscontroles tussen het aantal in de nationale database geïdentificeerde runderen en het aantal geslachte runderen waren in de meeste gecontroleerde lidstaten niet verricht of vertoonden talrijke verschillen. Een aantal van deze gebreken kan weliswaar worden geweten aan de omvang van de crisis, maar zou toch zijn beperkt met volledigere urgentieplannen (zie de paragrafen 30-32) en preciezere criteria van de Commissie. Voor de andere categorieën van dieren — die niet zijn geregistreerd omdat de communautaire regelgeving individuele identificatie alleen voorschrijft voor runderen (87) — kon geen zekerheid worden verkregen over de betrouwbaarheid van het gedeclareerde aantal.

| 79. | Na het uitbreken van de crisis heeft de Commissie de in Beschikking 90/424/EEG vastgestelde subsidiabiliteitscriteria gepreciseerd en aangegeven welke documenten nodig zijn om communautaire terugbetaling te ontvangen (zie kader 7). Zoals de Commissie zelf aangeeft in haar antwoord op deze paragraaf, heeft zij de subsidiabiliteitsregels van Beschikking 90/424/EEG sinds 1990 niet ingrijpend gewijzigd. Die beschikking is niet duidelijk genoeg en laat ruimte voor uiteenlopende interpretaties.


  Preventieve slacht in de lidstaten die schapen uit het Verenigd Koninkrijk hadden ingevoerd in de maand vóór de crisis: deze slacht werd in Frankrijk vergoed, hoewel de Commissie terzake geen besluit had genomen.
  Gedeeltelijke preventieve slacht rond besmettingshaarden in Ierland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (slachtzones van 3 km in Cumbria, waarvoor de totale uitgaven ongeveer 112,3 miljoen EUR bedragen): de Commissie besloot tot terugbetaling aan Frankrijk in juli 2002, aan het Verenigd Koninkrijk en Ierland in december 2003 en rondt de besluiten tot terugbetaling aan Nederland af ten tijde van de opstelling van dit verslag.
  Preventieve slacht in lidstaten die geen ziektegevallen hadden gekend (België, Duitsland, Spanje, Portugal): de Commissie nam pas een besluit in augustus 2003, bijna twee jaar na het einde van de crisis (88).
  Beschikkingen betreffende de financiering van bijkomende kosten met vermelding van de aan de Commissie te verstrekken gegevens (kosten voor dierenartsen, vernietiging, ontsmetting) werden pas genomen in 2003 (89). |
| --- | --- |

79.

Na het uitbreken van de crisis heeft de Commissie de in Beschikking 90/424/EEG vastgestelde subsidiabiliteitscriteria gepreciseerd en aangegeven welke documenten nodig zijn om communautaire terugbetaling te ontvangen (zie kader 7). Zoals de Commissie zelf aangeeft in haar antwoord op deze paragraaf, heeft zij de subsidiabiliteitsregels van Beschikking 90/424/EEG sinds 1990 niet ingrijpend gewijzigd. Die beschikking is niet duidelijk genoeg en laat ruimte voor uiteenlopende interpretaties.

Preventieve slacht in de lidstaten die schapen uit het Verenigd Koninkrijk hadden ingevoerd in de maand vóór de crisis: deze slacht werd in Frankrijk vergoed, hoewel de Commissie terzake geen besluit had genomen.
  Gedeeltelijke preventieve slacht rond besmettingshaarden in Ierland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (slachtzones van 3 km in Cumbria, waarvoor de totale uitgaven ongeveer 112,3 miljoen EUR bedragen): de Commissie besloot tot terugbetaling aan Frankrijk in juli 2002, aan het Verenigd Koninkrijk en Ierland in december 2003 en rondt de besluiten tot terugbetaling aan Nederland af ten tijde van de opstelling van dit verslag.
  Preventieve slacht in lidstaten die geen ziektegevallen hadden gekend (België, Duitsland, Spanje, Portugal): de Commissie nam pas een besluit in augustus 2003, bijna twee jaar na het einde van de crisis (88).
  Beschikkingen betreffende de financiering van bijkomende kosten met vermelding van de aan de Commissie te verstrekken gegevens (kosten voor dierenartsen, vernietiging, ontsmetting) werden pas genomen in 2003 (89).

| 80. | De Gemeenschap draagt een deel van de uitgaven van de lidstaten op voorwaarde dat deze onmiddellijk uitvoering hebben gegeven aan de communautaire maatregelen zoals het isoleren van bedrijven zodra een ziektegeval wordt vermoed en het slachten en vernietigen van alle dieren, het reinigen en ontsmetten zodra de ziekte officieel is bevestigd (90). In haar besluiten tot verlening van financiële bijstand aan de lidstaten eiste de Commissie financiële verslagen om het verschuldigde bedrag te kunnen bepalen. Maar die verslagen bevatten slechts een deel van de gegevens die nodig zijn om de subsidiabiliteit van de uitgaven van de lidstaten te kunnen beoordelen, zoals genoemd in Beschikking 90/424/EEG (91). |
| --- | --- |

80.

De Gemeenschap draagt een deel van de uitgaven van de lidstaten op voorwaarde dat deze onmiddellijk uitvoering hebben gegeven aan de communautaire maatregelen zoals het isoleren van bedrijven zodra een ziektegeval wordt vermoed en het slachten en vernietigen van alle dieren, het reinigen en ontsmetten zodra de ziekte officieel is bevestigd (90). In haar besluiten tot verlening van financiële bijstand aan de lidstaten eiste de Commissie financiële verslagen om het verschuldigde bedrag te kunnen bepalen. Maar die verslagen bevatten slechts een deel van de gegevens die nodig zijn om de subsidiabiliteit van de uitgaven van de lidstaten te kunnen beoordelen, zoals genoemd in Beschikking 90/424/EEG (91).

| 81. | De lidstaten hebben talrijke wijzigingen van hun terugbetalingsaanvragen ingediend. Hun aanvragen verschilden onderling en bevatten nog vele fouten, hetgeen de diensten van de Commissie ertoe bracht hun controles te verlengen en dus de definitieve terugbetalingen uit te stellen. |
| --- | --- |

81.

De lidstaten hebben talrijke wijzigingen van hun terugbetalingsaanvragen ingediend. Hun aanvragen verschilden onderling en bevatten nog vele fouten, hetgeen de diensten van de Commissie ertoe bracht hun controles te verlengen en dus de definitieve terugbetalingen uit te stellen.

Termijnen voor de terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten

| 82. | Doordat de lidstaten verschillende vergoedingssystemen hanteerden (zie de paragrafen 62-73) en wijzigingen van hun terugbetalingsaanvragen voorstelden, was het voor de Commissie een lastige opgave om uit die verzoeken de subsidiabele waarde van elk dier of tenminste van elke categorie van dieren af te leiden. Een bijkomend probleem was de onzekerheid over het juiste aantal geslachte dieren. |
| --- | --- |

82.

Doordat de lidstaten verschillende vergoedingssystemen hanteerden (zie de paragrafen 62-73) en wijzigingen van hun terugbetalingsaanvragen voorstelden, was het voor de Commissie een lastige opgave om uit die verzoeken de subsidiabele waarde van elk dier of tenminste van elke categorie van dieren af te leiden. Een bijkomend probleem was de onzekerheid over het juiste aantal geslachte dieren.

| 83. | Dit had tot gevolg dat per 1 oktober 2003, ruim twee jaar na het einde van de epidemie, nog geen communautaire terugbetalingen waren verricht voor Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, hoewel de veehouders meestal binnen drie maanden na het slachten in 2001 waren vergoed. |
| --- | --- |

83.

Dit had tot gevolg dat per 1 oktober 2003, ruim twee jaar na het einde van de epidemie, nog geen communautaire terugbetalingen waren verricht voor Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, hoewel de veehouders meestal binnen drie maanden na het slachten in 2001 waren vergoed.

Cofinancieringspercentages alleen gelijkgetrokken voor de varkensteelt

| 84. | Bij Beschikking 90/424/EEG van de Raad wordt de communautaire bijdrage gesteld op 60 % van de in aanmerking komende kosten van elke lidstaat (zie tabel) voor de bestrijding van mond- en klauwzeer. |
| --- | --- |

84.

Bij Beschikking 90/424/EEG van de Raad wordt de communautaire bijdrage gesteld op 60 % van de in aanmerking komende kosten van elke lidstaat (zie tabel) voor de bestrijding van mond- en klauwzeer.

| 85. | Het beheer van en de specifieke regelgeving over de percentages van de terugbetalingen en de aan de veehouders te betalen vergoedingen zijn nog steeds verdeeld tussen het directoraat-generaal Landbouw en het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming. Laatstgenoemd directoraat beheert de vergoedingen voor de meeste dierziekten maar niet de vergoeding voor de wegens overdraagbare spongiforme encephalopathie (TSE) geslachte runderen: deze blijft onder het beheer van het directoraat-generaal Landbouw vallen. De door beide directoraten-generaal toegepaste terugbetalingspercentages zijn wel gelijkgetrokken voor de varkenssector, maar niet voor mond- en klauwzeer of TSE: voor mond- en klauwzeer is het 60 %, voor TSE 70 %. Bij andere dierziekten, waaronder varkenspest, is dat 50 %. Dat betekent dat de terugbetaling voor eenzelfde categorie van dieren verschilt naar gelang van de ziekte die de reden voor de slacht vormt. De Rekenkamer heeft de reden voor deze verschillende percentages, die reeds sinds 1996 bestaan, niet kunnen achterhalen. |
| --- | --- |

85.

Het beheer van en de specifieke regelgeving over de percentages van de terugbetalingen en de aan de veehouders te betalen vergoedingen zijn nog steeds verdeeld tussen het directoraat-generaal Landbouw en het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming. Laatstgenoemd directoraat beheert de vergoedingen voor de meeste dierziekten maar niet de vergoeding voor de wegens overdraagbare spongiforme encephalopathie (TSE) geslachte runderen: deze blijft onder het beheer van het directoraat-generaal Landbouw vallen. De door beide directoraten-generaal toegepaste terugbetalingspercentages zijn wel gelijkgetrokken voor de varkenssector, maar niet voor mond- en klauwzeer of TSE: voor mond- en klauwzeer is het 60 %, voor TSE 70 %. Bij andere dierziekten, waaronder varkenspest, is dat 50 %. Dat betekent dat de terugbetaling voor eenzelfde categorie van dieren verschilt naar gelang van de ziekte die de reden voor de slacht vormt. De Rekenkamer heeft de reden voor deze verschillende percentages, die reeds sinds 1996 bestaan, niet kunnen achterhalen.

Veehouders dragen niet bij aan de communautaire financiering van het bestrijdingssysteem

| 86. | In haar antwoord op het speciaal verslag van de Rekenkamer over klassieke varkenspest (92) erkende de Commissie dat „de producenten in grotere mate verantwoordelijkheid zouden moeten dragen voor de financiële aspecten van de uitroeiing van dierziekten” en verklaarde zij voornemens te zijn „na te gaan of de lidstaten bij het vaststellen van die regelingen kunnen worden geholpen, in het kader van de herziening van de communautaire wetgeving in dit verband”. De Commissie heeft noch voor varkenspest, noch voor mond- en klauwzeer dergelijke hulp aangeboden. |
| --- | --- |

86.

In haar antwoord op het speciaal verslag van de Rekenkamer over klassieke varkenspest (92) erkende de Commissie dat „de producenten in grotere mate verantwoordelijkheid zouden moeten dragen voor de financiële aspecten van de uitroeiing van dierziekten” en verklaarde zij voornemens te zijn „na te gaan of de lidstaten bij het vaststellen van die regelingen kunnen worden geholpen, in het kader van de herziening van de communautaire wetgeving in dit verband”. De Commissie heeft noch voor varkenspest, noch voor mond- en klauwzeer dergelijke hulp aangeboden.

| 87. | Niet alle veehouders — al dan niet met hun bedrijf getroffen door de epidemie — delen in de communautaire kosten van uitroeiing, hoewel bedrijven waar geen slacht of vervoerbeperking werd opgelegd winst hebben kunnen maken ten gevolge van de prijsstijgingen, zoals blijkt uit een universitaire studie die voor rekening van het Ministerie van Landbouw in Ierland werd verricht (93). In die studie werd berekend dat de sector in Ierland over 2001 ongeveer 107 miljoen EUR winst maakte, hoofdzakelijk door een groter volume en hogere prijzen bij export naar het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

87.

Niet alle veehouders — al dan niet met hun bedrijf getroffen door de epidemie — delen in de communautaire kosten van uitroeiing, hoewel bedrijven waar geen slacht of vervoerbeperking werd opgelegd winst hebben kunnen maken ten gevolge van de prijsstijgingen, zoals blijkt uit een universitaire studie die voor rekening van het Ministerie van Landbouw in Ierland werd verricht (93). In die studie werd berekend dat de sector in Ierland over 2001 ongeveer 107 miljoen EUR winst maakte, hoofdzakelijk door een groter volume en hogere prijzen bij export naar het Verenigd Koninkrijk.

| 88. | Toch waren er buiten de Commissie om in bepaalde lidstaten initiatieven vanuit de overheid of van de sector, die ten dele bedoeld waren om de nationale uitgaven voor uitroeiing te beperken of aan te vullen. In Nederland werd na de varkenspestcrisis een dierziektenfonds opgericht dat in geval van epidemie vergoedingen uitbetaalt. Het ontvangt zijn middelen uit drie bronnen: de veehouders, (eventueel) de Europese begroting en de Nederlandse landbouwbegroting. De grootste bijdrage is afkomstig van de veehouders. In het Verenigd Koninkrijk is momenteel een vergelijkbaar systeem in studie. In Frankrijk hebben de veehouders zich verenigd in „groupements de défense sanitaire” (boerenorganisaties) en vrijwillig kassen voor verevening gevormd; in geval van crisis worden daaruit vergoedingen betaald aan de leden die - niet door de Gemeenschap gecompenseerde - verliezen hebben geleden door de maatregelen ter beperking van verplaatsingen van dieren (94). |
| --- | --- |

88.

Toch waren er buiten de Commissie om in bepaalde lidstaten initiatieven vanuit de overheid of van de sector, die ten dele bedoeld waren om de nationale uitgaven voor uitroeiing te beperken of aan te vullen. In Nederland werd na de varkenspestcrisis een dierziektenfonds opgericht dat in geval van epidemie vergoedingen uitbetaalt. Het ontvangt zijn middelen uit drie bronnen: de veehouders, (eventueel) de Europese begroting en de Nederlandse landbouwbegroting. De grootste bijdrage is afkomstig van de veehouders. In het Verenigd Koninkrijk is momenteel een vergelijkbaar systeem in studie. In Frankrijk hebben de veehouders zich verenigd in „groupements de défense sanitaire” (boerenorganisaties) en vrijwillig kassen voor verevening gevormd; in geval van crisis worden daaruit vergoedingen betaald aan de leden die - niet door de Gemeenschap gecompenseerde - verliezen hebben geleden door de maatregelen ter beperking van verplaatsingen van dieren (94).

| 89. | Het zijn dus interessante maar ongelijksoortige initiatieven die de lidstaten momenteel ontwikkelen. Door het ontbreken van een communautair kader kan dit leiden tot ongelijke behandeling van de veehouders. En hoewel sommige van deze initiatieven kunnen zorgen voor een beperking van de nationale bijdrage aan het bestrijdingssysteem, garandeert geen ervan een vermindering van de communautaire lasten. |
| --- | --- |

89.

Het zijn dus interessante maar ongelijksoortige initiatieven die de lidstaten momenteel ontwikkelen. Door het ontbreken van een communautair kader kan dit leiden tot ongelijke behandeling van de veehouders. En hoewel sommige van deze initiatieven kunnen zorgen voor een beperking van de nationale bijdrage aan het bestrijdingssysteem, garandeert geen ervan een vermindering van de communautaire lasten.

HET BEHEER VAN DE COMMISSIE NA DE CRISIS

Acties op veterinair gebied

| 90. | In december 2002 presenteerde de Commissie een nieuw voorstel voor een richtlijn. Die werd door de Raad vastgesteld in september 2003 (95) en bracht belangrijke wijzigingen aan in de onvolledige maatregelen van Richtlijn 85/511/EEG, namelijk:






  a) | onverminderd het sinds 1992 gevolgde beleid waarbij de voorkeur wordt gegeven aan het slachten van de met het virus besmette dieren, noemt de nieuwe richtlijn noodvaccinatie een belangrijk middel ter bestrijding van epidemieën en bepaalt zij de voorwaarden voor de eventuele verkoop van het vlees van gevaccineerde dieren in de Unie tijdens een epidemie; |
| --- | --- | --- |

90.

In december 2002 presenteerde de Commissie een nieuw voorstel voor een richtlijn. Die werd door de Raad vastgesteld in september 2003 (95) en bracht belangrijke wijzigingen aan in de onvolledige maatregelen van Richtlijn 85/511/EEG, namelijk:

a)

onverminderd het sinds 1992 gevolgde beleid waarbij de voorkeur wordt gegeven aan het slachten van de met het virus besmette dieren, noemt de nieuwe richtlijn noodvaccinatie een belangrijk middel ter bestrijding van epidemieën en bepaalt zij de voorwaarden voor de eventuele verkoop van het vlees van gevaccineerde dieren in de Unie tijdens een epidemie;

| b) | zij vult de communautaire eisen met betrekking tot urgentieplannen aan en verplicht de lidstaten ertoe die plannen elke vijf jaar opnieuw te bezien in het licht van real time-alarmoefeningen (96); van hun kant hadden de meeste lidstaten hun plannen reeds herzien op basis van hun ervaringen tijdens de crisis; |
| --- | --- |

b)

zij vult de communautaire eisen met betrekking tot urgentieplannen aan en verplicht de lidstaten ertoe die plannen elke vijf jaar opnieuw te bezien in het licht van real time-alarmoefeningen (96); van hun kant hadden de meeste lidstaten hun plannen reeds herzien op basis van hun ervaringen tijdens de crisis;

| c) | zij noemt vijf niet-cumulatieve criteria aan de hand waarvan in een bedrijf een uitbraak van mond- en klauwzeer kan worden vastgesteld (97); dit zou bevorderlijk moeten zijn voor het sneller treffen van voorzorgsmaatregelen; |
| --- | --- |

c)

zij noemt vijf niet-cumulatieve criteria aan de hand waarvan in een bedrijf een uitbraak van mond- en klauwzeer kan worden vastgesteld (97); dit zou bevorderlijk moeten zijn voor het sneller treffen van voorzorgsmaatregelen;

| d) | zij verplicht de lidstaten sanctiesystemen in te voeren die gelden bij overtreding van de nationale voorschriften die zijn vastgesteld onder toepassing van de communautaire richtlijnen (98); |
| --- | --- |

d)

zij verplicht de lidstaten sanctiesystemen in te voeren die gelden bij overtreding van de nationale voorschriften die zijn vastgesteld onder toepassing van de communautaire richtlijnen (98);

| e) | van de lidstaten wordt mededeling van gegevens vereist over de data waarop de communautaire maatregelen ten uitvoer werden gelegd, zodat de Commissie kan vaststellen in hoeverre communautaire terugbetaling verschuldigd is. |
| --- | --- |

e)

van de lidstaten wordt mededeling van gegevens vereist over de data waarop de communautaire maatregelen ten uitvoer werden gelegd, zodat de Commissie kan vaststellen in hoeverre communautaire terugbetaling verschuldigd is.

| 91. | Daarnaast zijn aanvullende maatregelen vastgesteld die de maatregelen tot voorkoming en bestrijding moeten verbeteren:






  a) | wat betreft de grenscontrole heeft de Commissie na de crisis extra voorzorgsmaatregelen genomen die de bagagecontrole en de voorlichting van passagiers uitbreiden (99); |
| --- | --- | --- |

91.

Daarnaast zijn aanvullende maatregelen vastgesteld die de maatregelen tot voorkoming en bestrijding moeten verbeteren:

a)

wat betreft de grenscontrole heeft de Commissie na de crisis extra voorzorgsmaatregelen genomen die de bagagecontrole en de voorlichting van passagiers uitbreiden (99);

| b) | de opslag in een vrije zone van producten die niet aan de veterinaire voorschriften van de Gemeenschap voldoen, werd na de crisis verboden op basis van eerdere voorstellen van de Commissie (100); |
| --- | --- |

b)

de opslag in een vrije zone van producten die niet aan de veterinaire voorschriften van de Gemeenschap voldoen, werd na de crisis verboden op basis van eerdere voorstellen van de Commissie (100);

| c) | aangaande diervoeding heeft de Commissie bereikt dat op EU-niveau een algemeen verbod op het gebruik van keuken- en tafelafval werd ingesteld (101), dat zij reeds vóór de crisis had voorgesteld; |
| --- | --- |

c)

aangaande diervoeding heeft de Commissie bereikt dat op EU-niveau een algemeen verbod op het gebruik van keuken- en tafelafval werd ingesteld (101), dat zij reeds vóór de crisis had voorgesteld;

| d) | de Commissie heeft na de crisis een voorstel ingediend voor de individuele identificatie van schapen (102), dat werd goedgekeurd in december 2003 (103). |
| --- | --- |

d)

de Commissie heeft na de crisis een voorstel ingediend voor de individuele identificatie van schapen (102), dat werd goedgekeurd in december 2003 (103).

| 92. | In de tot nu toe vastgestelde maatregelen is echter te weinig aandacht besteed aan bepaalde aspecten, zodat ze dienaangaande weinig verschil maken:






  a) | het belang van snelle melding door de veehouders is niet onderstreept door stimulerende maatregelen of door melding als voorwaarde te stellen voor de betaling van hun vergoedingen; |
| --- | --- | --- |

92.

In de tot nu toe vastgestelde maatregelen is echter te weinig aandacht besteed aan bepaalde aspecten, zodat ze dienaangaande weinig verschil maken:

a)

het belang van snelle melding door de veehouders is niet onderstreept door stimulerende maatregelen of door melding als voorwaarde te stellen voor de betaling van hun vergoedingen;

| b) | de termijn waarbinnen de lidstaten de eerste uitbraak aan de Commissie moeten melden werd niet ingekort en bleef 24 uur na de bevestiging van de ziekte bedragen, hoewel de ervaring aantoont dat de termijn korter kan zijn; |
| --- | --- |

b)

de termijn waarbinnen de lidstaten de eerste uitbraak aan de Commissie moeten melden werd niet ingekort en bleef 24 uur na de bevestiging van de ziekte bedragen, hoewel de ervaring aantoont dat de termijn korter kan zijn;

| c) | slachting van de dieren is verplicht zodra de uitbraak bevestigd is, wat nu sneller gebeurt, maar er wordt niet gesteld dat dan onmiddellijk moet worden geslacht zonder te wachten op afronding van de administratieve procedures in verband met de taxatie van de dieren. |
| --- | --- |

c)

slachting van de dieren is verplicht zodra de uitbraak bevestigd is, wat nu sneller gebeurt, maar er wordt niet gesteld dat dan onmiddellijk moet worden geslacht zonder te wachten op afronding van de administratieve procedures in verband met de taxatie van de dieren.

| 93. | Evenals voor de varkenspest (104) heeft de Commissie haar eerste studie niet meer bijgewerkt, hoewel verschillende toen ontbrekende gegevens na de crisis van 2001 wel beschikbaar zijn gekomen (105). De kosten-batenanalyse van de communautaire strategie waarbij noodvaccinatie wordt toegepast en verbruik van gevaccineerd vlees op het grondgebied van de Unie wordt toegestaan, is niet bijgewerkt, hoewel het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (zie paragraaf 3) wijzigingen heeft doorgevoerd wat betreft de termijn voor het hervatten van de handelsactiviteit na een epidemie. |
| --- | --- |

93.

Evenals voor de varkenspest (104) heeft de Commissie haar eerste studie niet meer bijgewerkt, hoewel verschillende toen ontbrekende gegevens na de crisis van 2001 wel beschikbaar zijn gekomen (105). De kosten-batenanalyse van de communautaire strategie waarbij noodvaccinatie wordt toegepast en verbruik van gevaccineerd vlees op het grondgebied van de Unie wordt toegestaan, is niet bijgewerkt, hoewel het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (zie paragraaf 3) wijzigingen heeft doorgevoerd wat betreft de termijn voor het hervatten van de handelsactiviteit na een epidemie.

| 94. | In 2002 had het Bureau de termijn voor het hervatten van de handelsactiviteit verkort van twaalf tot zes maanden mits er tijdens een crisis was gevaccineerd, waarmee de commerciële weerslag van vaccinatie die van slachten zonder vaccinatie, waarbij slechts drie maanden wachttijd wordt opgelegd, dichter benadert. Dit gegeven is van belang omdat de beleidswijziging op communautair niveau noodvaccinatie belangrijker maakt dan voorheen. |
| --- | --- |

94.

In 2002 had het Bureau de termijn voor het hervatten van de handelsactiviteit verkort van twaalf tot zes maanden mits er tijdens een crisis was gevaccineerd, waarmee de commerciële weerslag van vaccinatie die van slachten zonder vaccinatie, waarbij slechts drie maanden wachttijd wordt opgelegd, dichter benadert. Dit gegeven is van belang omdat de beleidswijziging op communautair niveau noodvaccinatie belangrijker maakt dan voorheen.

| 95. | Tijdens haar controle constateerde de Rekenkamer dat vele landen, waarvan er sommige veterinaire overeenkomsten hadden gesloten met de Commissie, de exporten van de EU-lidstaten bleven blokkeren, ook nadat deze staten opnieuw vrij van epidemische veeziekten waren verklaard (106). |
| --- | --- |

95.

Tijdens haar controle constateerde de Rekenkamer dat vele landen, waarvan er sommige veterinaire overeenkomsten hadden gesloten met de Commissie, de exporten van de EU-lidstaten bleven blokkeren, ook nadat deze staten opnieuw vrij van epidemische veeziekten waren verklaard (106).

| 96. | De Commissie heeft niet berekend hoeveel de blokkade van de export de Gemeenschap kost. Toch kan die blokkade in omvang nog toenemen omdat de EU noodvaccinatie toepast, want derde landen die dat niet doen, zullen waarschijnlijk meer moeite hebben om exporten te accepteren uit gebieden waar wordt gevaccineerd. |
| --- | --- |

96.

De Commissie heeft niet berekend hoeveel de blokkade van de export de Gemeenschap kost. Toch kan die blokkade in omvang nog toenemen omdat de EU noodvaccinatie toepast, want derde landen die dat niet doen, zullen waarschijnlijk meer moeite hebben om exporten te accepteren uit gebieden waar wordt gevaccineerd.

| 97. | Verder heeft de Commissie haar studie over de veterinaire diensten van de lidstaten nog steeds niet bijgewerkt. Ondanks de aanbevelingen van het Parlement (107) om in de lidstaten regelmatige inspecties bij de veehouders in te stellen, heeft de Commissie tot nu toe geen enkel voorstel gedaan om de lidstaten aan te sporen tot het invoeren van zulke inspecties. |
| --- | --- |

97.

Verder heeft de Commissie haar studie over de veterinaire diensten van de lidstaten nog steeds niet bijgewerkt. Ondanks de aanbevelingen van het Parlement (107) om in de lidstaten regelmatige inspecties bij de veehouders in te stellen, heeft de Commissie tot nu toe geen enkel voorstel gedaan om de lidstaten aan te sporen tot het invoeren van zulke inspecties.

Acties op financieel gebied

| 98. | In een memorandum van april 2002 (108) had het Spaanse voorzitterschap van de Raad uiteengezet dat de landbouwverzekeringsprogramma's in de veeteeltsector een alternatief konden vormen voor de bestaande onder het Noodfonds vallende mechanismen. In reactie op dit memorandum en de eerdere aanbevelingen van de Rekenkamer en de kwijtingverlenende autoriteiten (zie paragraaf 59 en kader 4) gaf de Commissie in januari 2003 opdracht tot een studie over de verzekeringen ter dekking van de risico's in verband met dierziekten. |
| --- | --- |

98.

In een memorandum van april 2002 (108) had het Spaanse voorzitterschap van de Raad uiteengezet dat de landbouwverzekeringsprogramma's in de veeteeltsector een alternatief konden vormen voor de bestaande onder het Noodfonds vallende mechanismen. In reactie op dit memorandum en de eerdere aanbevelingen van de Rekenkamer en de kwijtingverlenende autoriteiten (zie paragraaf 59 en kader 4) gaf de Commissie in januari 2003 opdracht tot een studie over de verzekeringen ter dekking van de risico's in verband met dierziekten.

| 99. | In de studie wordt gewezen op de incoherenties van het huidige systeem en wordt duidelijk gepleit voor algemene invoering in de lidstaten van financieringssystemen waarin de veehouders zelf hun eigen financiële bijdrage beheren, als stimulans tot het meewerken aan de bestrijding. Wat betreft de vergoeding van indirecte kosten (exploitatieverliezen) stelt de studie voor, een systeem van vrijwillige verzekering onder veehouders op te zetten, een soort onderlinge verzekeringsmaatschappij. |
| --- | --- |

99.

In de studie wordt gewezen op de incoherenties van het huidige systeem en wordt duidelijk gepleit voor algemene invoering in de lidstaten van financieringssystemen waarin de veehouders zelf hun eigen financiële bijdrage beheren, als stimulans tot het meewerken aan de bestrijding. Wat betreft de vergoeding van indirecte kosten (exploitatieverliezen) stelt de studie voor, een systeem van vrijwillige verzekering onder veehouders op te zetten, een soort onderlinge verzekeringsmaatschappij.

| 100. | Omdat de resultaten van deze studie nog recent zijn (mei 2003), heeft de Commissie nog geen wijzigingen van het bestaande systeem voorgesteld of uitvoeringsbepalingen vastgesteld voor de financiële bijdrage in de uitgaven van de lidstaten. |
| --- | --- |

100.

Omdat de resultaten van deze studie nog recent zijn (mei 2003), heeft de Commissie nog geen wijzigingen van het bestaande systeem voorgesteld of uitvoeringsbepalingen vastgesteld voor de financiële bijdrage in de uitgaven van de lidstaten.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

| 101. | Gelet op de noodzaak tot het realiseren van de interne markt, heeft de Gemeenschap de preventieve vaccinatie van dieren tegen mond- en klauwzeer afgeschaft. Die stap werd toen gemotiveerd door commerciële overwegingen, maar veronderstelde wel dat er ter compensatie een systeem voorhanden was ter voorkoming en bestrijding van de ziekte, waardoor een land snel weer vrij van epidemische veeziekten werd. Om dit te bereiken, heeft de Gemeenschap een preventie- en bestrijdingssysteem ingevoerd dat effectief rekening houdt met de risico's van vrij verkeer van dieren en producten van dierlijke oorsprong en dat het risico moet beperken dat het virus op het grondgebied van de Gemeenschap opduikt en zich daar verspreidt (zie paragraaf 6). |
| --- | --- |

101.

Gelet op de noodzaak tot het realiseren van de interne markt, heeft de Gemeenschap de preventieve vaccinatie van dieren tegen mond- en klauwzeer afgeschaft. Die stap werd toen gemotiveerd door commerciële overwegingen, maar veronderstelde wel dat er ter compensatie een systeem voorhanden was ter voorkoming en bestrijding van de ziekte, waardoor een land snel weer vrij van epidemische veeziekten werd. Om dit te bereiken, heeft de Gemeenschap een preventie- en bestrijdingssysteem ingevoerd dat effectief rekening houdt met de risico's van vrij verkeer van dieren en producten van dierlijke oorsprong en dat het risico moet beperken dat het virus op het grondgebied van de Gemeenschap opduikt en zich daar verspreidt (zie paragraaf 6).

| 102. | Een dergelijk systeem kan uiteraard niet in alle omstandigheden volledig doeltreffend zijn, maar het blijft een feit dat de tekortkomingen en de gebrekkige uitvoering van het systeem door de lidstaten niet tijdig konden worden gecorrigeerd, doordat de Commissie niet op het juiste moment een complete evaluatie en controles had verricht. Voordat de crisis van 2001 uitbrak, werden leemten in de communautaire regelgeving niet opgevuld, ondanks bepaalde voorstellen van de Commissie (zie de paragrafen 18-43). Tijdens de crisis van 2001 constateerde de Commissie bij een epidemie van deze omvang al snel de gebreken van het preventie- en bestrijdingssysteem en van de toepassing daarvan in bepaalde lidstaten, met name de ontoereikende begeleiding van de rijksveeartsen en de gehanteerde systemen voor het melden van de ziekte en het uitvoeren van de slacht. Het was echter onmogelijk ze onmiddellijk te verhelpen (zie de paragrafen 48-58). Uiteraard hebben die gebreken de financiële lasten die gepaard gingen met de epidemie van 2001, opgedreven. Door de toepassing van de zoösanitaire regels van het OIE moest een lidstaat officieel gedurende elf maanden, en de Unie in de praktijk gedurende ruim een jaar, de status van gebied vrij van epidemische veeziekten ontberen, omdat derde landen de exporten blokkeerden. |
| --- | --- |

102.

Een dergelijk systeem kan uiteraard niet in alle omstandigheden volledig doeltreffend zijn, maar het blijft een feit dat de tekortkomingen en de gebrekkige uitvoering van het systeem door de lidstaten niet tijdig konden worden gecorrigeerd, doordat de Commissie niet op het juiste moment een complete evaluatie en controles had verricht. Voordat de crisis van 2001 uitbrak, werden leemten in de communautaire regelgeving niet opgevuld, ondanks bepaalde voorstellen van de Commissie (zie de paragrafen 18-43). Tijdens de crisis van 2001 constateerde de Commissie bij een epidemie van deze omvang al snel de gebreken van het preventie- en bestrijdingssysteem en van de toepassing daarvan in bepaalde lidstaten, met name de ontoereikende begeleiding van de rijksveeartsen en de gehanteerde systemen voor het melden van de ziekte en het uitvoeren van de slacht. Het was echter onmogelijk ze onmiddellijk te verhelpen (zie de paragrafen 48-58). Uiteraard hebben die gebreken de financiële lasten die gepaard gingen met de epidemie van 2001, opgedreven. Door de toepassing van de zoösanitaire regels van het OIE moest een lidstaat officieel gedurende elf maanden, en de Unie in de praktijk gedurende ruim een jaar, de status van gebied vrij van epidemische veeziekten ontberen, omdat derde landen de exporten blokkeerden.

| 103. | De controle toonde aan dat de doeltreffendheid van het bestrijdingssysteem goeddeels afhing van de vraag of de veehouders de ziekte snel signaleerden en de vervoersbeperkingen in acht namen. |
| --- | --- |

103.

De controle toonde aan dat de doeltreffendheid van het bestrijdingssysteem goeddeels afhing van de vraag of de veehouders de ziekte snel signaleerden en de vervoersbeperkingen in acht namen.

| 104. | Ook stelt de Rekenkamer vast dat het financieringssysteem nog steeds voor verbetering vatbaar is: de hoogte van vergoedingen en terugbetalingen is niet goed omschreven, sommige lidstaten hebben nog steeds geen vergoeding ontvangen en veehouders worden ongelijk behandeld, al naar gelang de ligging van hun bedrijf of de slachtmethode (zie de paragrafen 60-73). De regels en procedures inzake het voor communautaire terugbetaling in aanmerking komen van de uitgaven van de lidstaten werden te laat vastgesteld (zie de paragrafen 74-83). Na de controles van de Commissie werden de betalingen voor het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk verminderd met respectievelijk 58,1 % en 2,7 % (573,2 en 0,1 miljoen EUR). |
| --- | --- |

104.

Ook stelt de Rekenkamer vast dat het financieringssysteem nog steeds voor verbetering vatbaar is: de hoogte van vergoedingen en terugbetalingen is niet goed omschreven, sommige lidstaten hebben nog steeds geen vergoeding ontvangen en veehouders worden ongelijk behandeld, al naar gelang de ligging van hun bedrijf of de slachtmethode (zie de paragrafen 60-73). De regels en procedures inzake het voor communautaire terugbetaling in aanmerking komen van de uitgaven van de lidstaten werden te laat vastgesteld (zie de paragrafen 74-83). Na de controles van de Commissie werden de betalingen voor het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk verminderd met respectievelijk 58,1 % en 2,7 % (573,2 en 0,1 miljoen EUR).

| 105. | De Raad en de Commissie hebben sindsdien tal van juridische leemten opgevuld (zie de paragrafen 90 en 91). Uit de vastgestelde teksten blijkt dat de crisis voor de Commissie leerzaam was en nog steeds is. Maar sommige tekortkomingen blijven bestaan en kunnen nog steeds afbreuk doen aan de doeltreffendheid van de voorkoming en bestrijding van de ziekte door de Gemeenschap. Het gaat met name om toezichtsprogramma's, de melding van mond- en klauwzeer en de voortvarendheid waarmee wordt geslacht (zie paragraaf 92). De communautaire regelgeving verplicht de lidstaten voortaan wel tot het instellen van sancties bij overtreding van nationale wetten die zijn vastgesteld ter uitvoering van communautaire richtlijnen. Zij bevat echter geen maatregelen die de veehouders aansporen actief deel te nemen aan voorkoming en bestrijding. Dezen dragen ook niet bij aan de communautaire financiering van het daarvoor bestaande systeem. Bovendien is het financieringssysteem nog steeds niet herzien. Toch kan met de bestaande — zij het lacuneuze — regeling de terugbetaling aan de lidstaten worden begonnen, waarmee een groot financieel risico voor de communautaire begroting blijft bestaan. |
| --- | --- |

105.

De Raad en de Commissie hebben sindsdien tal van juridische leemten opgevuld (zie de paragrafen 90 en 91). Uit de vastgestelde teksten blijkt dat de crisis voor de Commissie leerzaam was en nog steeds is. Maar sommige tekortkomingen blijven bestaan en kunnen nog steeds afbreuk doen aan de doeltreffendheid van de voorkoming en bestrijding van de ziekte door de Gemeenschap. Het gaat met name om toezichtsprogramma's, de melding van mond- en klauwzeer en de voortvarendheid waarmee wordt geslacht (zie paragraaf 92). De communautaire regelgeving verplicht de lidstaten voortaan wel tot het instellen van sancties bij overtreding van nationale wetten die zijn vastgesteld ter uitvoering van communautaire richtlijnen. Zij bevat echter geen maatregelen die de veehouders aansporen actief deel te nemen aan voorkoming en bestrijding. Dezen dragen ook niet bij aan de communautaire financiering van het daarvoor bestaande systeem. Bovendien is het financieringssysteem nog steeds niet herzien. Toch kan met de bestaande — zij het lacuneuze — regeling de terugbetaling aan de lidstaten worden begonnen, waarmee een groot financieel risico voor de communautaire begroting blijft bestaan.

| 106. | Op grond van deze vaststellingen beveelt de Rekenkamer aan:






  a) | buiten crisistijd het preventie- en bestrijdingssysteem regelmatig te evalueren en het toezicht op de toepassing ervan te versterken; |
| --- | --- | --- |

106.

Op grond van deze vaststellingen beveelt de Rekenkamer aan:

a)

buiten crisistijd het preventie- en bestrijdingssysteem regelmatig te evalueren en het toezicht op de toepassing ervan te versterken;

| b) | middelen te onderzoeken om de veehouders nauwer te betrekken bij de snelle melding van de ziekte en de inachtneming van de vervoersbeperkingen; |
| --- | --- |

b)

middelen te onderzoeken om de veehouders nauwer te betrekken bij de snelle melding van de ziekte en de inachtneming van de vervoersbeperkingen;

| c) | de bij epidemieën toepasselijke financiële structuur te verhelderen en daarbij de financiële risico's voor de communautaire begroting zoveel mogelijk te beperken. |
| --- | --- |

c)

de bij epidemieën toepasselijke financiële structuur te verhelderen en daarbij de financiële risico's voor de communautaire begroting zoveel mogelijk te beperken.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op 21 juli 2004.

Voor de Rekenkamer

Juan Manuel FABRA VALLÉS

President

---

(1)  Resolutie van het Europees Parlement van 17 december 2002, paragraaf 54.

1

(2)  Verslag van de Commissie aan de Raad over een door de Commissie verrichte studie inzake het huidige beleid van de lidstaten op het gebied van mond- en klauwzeer — Commissie van de Europese Gemeenschappen, SEC(89) 1731 def. van 18 oktober 1989.

2

(3)  Profylactisch of preventief vaccineren van vee moet niet worden verward met een eventuele spoedinenting wanneer een besmettingshaard ontstaat. In 1988 waren er twee verschillende benaderingen: er waren acht lidstaten (België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Nederland, Portugal) die het vee preventief vaccineerden en dan bij een uitbraak van de ziekte alle of een deel van de besmette dieren vernietigden. De andere lidstaten daarentegen (Denemarken, Griekenland, Ierland en het Verenigd Koninkrijk) pasten geen preventieve vaccinatie toe en vernietigden alle dieren wanneer de ziekte uitbrak.

3

(4)  Een intergouvernementele organisatie, opgericht in 1924; haar normen zijn door de Wereldhandelsorganisatie erkend als internationale sanitaire referentieregels.

4

(5)  Richtlijn 90/423/EEG van de Raad van 26 juni 1990 tot wijziging van Richtlijn 85/511/EEG tot vaststelling van gemeenschappelijke maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer, Richtlijn 64/432/EEG inzake veterinairrechtelijke vraagstukken op het gebied van het intracommunautaire handelsverkeer in runderen en varkens en Richtlijn 72/462/EEG inzake gezondheidsvraagstukken en veterinairrechtelijke vraagstukken bij de invoer van runderen en varkens en van vers vlees en vleesproducten uit derde landen (PB L 224 van 18.8.1990, blz. 13).

5

(6)  Statistics on foot and mouth disease — DEFRA — Verenigd Koninkrijk — 12 december 2002.

6

Statistics on foot and mouth disease

(7)  Livestock Welfare Disposal Scheme: Staatssteun ingevoerd door het Verenigd Koninkrijk op 22 maart 2001, beheerd door het „Rural Payments Agency” en toegestaan door de Commissie.

7

Livestock Welfare Disposal Scheme

(8)  Richtlijn 90/423/EEG en Richtlijn 85/511/EEG van de Raad van 18 november 1985 tot vaststelling van gemeenschappelijke maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer (PB L 315 van 26.11.1985, blz. 11).

8

(9)  Hoewel de communautaire terugbetaling van de veterinaire uitgaven van de lidstaten wordt aangewezen op de afdeling Garantie van het EOGFL, wordt ze beschouwd als een subsidie. Daarom valt ze niet onder de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen van de lidstaten, noch onder het werkterrein van de instanties die de rekeningen van hun betaalorganen certificeren, maar onder het rechtstreekse beheer en de financiële controle van het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming.

9

(10)  Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn 92/46/EEG (COM(2002) 736 def. van 13 december 2002).

10

(11)  Richtlijn 2003/85/EG van de Raad van 29 september 2003 tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer, tot intrekking van Richtlijn 85/511/EEG en van de Beschikkingen 89/531/EEG en 91/655/EEG, en tot wijziging van Richtlijn 92/46/EEG (PB L 306 van 22.11.2003, blz. 1).

11

(12)  Beschikking 90/424/EEG van de Raad van 26 juni 1990 betreffende bepaalde uitgaven op veterinair gebied (PB L 224 van 18.8.1990, blz. 19).

12

(13)  Het gaat om begrotingsonderdeel B1-332. Voor het begrotingsjaar 2004 is de begrotingsnomenclatuur gewijzigd. Het Noodfonds is nu opgenomen in onderdeel 17 04 03 van de begroting.

13

(14)  Deze reeks dierziekten omvat niet boviene spongiforme encefalitis (BSE).

14

(15)  De jaarbegroting van het veterinair Noodfonds steeg van vijf miljoen EUR in 1995-1998 via 20 miljoen EUR in 1999 tot 41 miljoen EUR in 2000 en 2001. Door de mond- en klauwzeercrisis moest de begroting 2001 van het fonds (41 miljoen) worden aangevuld met 400 miljoen EUR, bijna tienmaal het oorspronkelijke bedrag. Voor de begrotingsjaren 2001, 2002 en 2003 werd telkens 978,1 miljoen EUR aan definitieve kredieten in de begroting opgenomen.

15

(16)  Wisselkoers: 1 EUR = 0,62380 pond sterling (3.12.2001).

16

Noot:

Noot:

De verzoeken van de lidstaten om terugbetaling hebben betrekking op 3,5 miljoen dieren.

Het Verenigd Koninkrijk heeft de meeste dieren (3 166 583), ofwel 89 % van het totaal.

De betaalde vergoedingen beliepen 1 775,1 miljoen EUR, waarvan 1 670 voor het Verenigd Koninkrijk ofwel 94 % van het totale bedrag dat de door mond- en klauwzeer getroffen landen in 2001 betaalden.

Schapen werden het sterkst getroffen door MKZ in 2001, namelijk 2 587 180 exemplaren. Het aantal vergoede schapen in het VK maakte 94,53 % van dit totaal uit.

De diersoort waarvoor de hoogste vergoedingen werden betaald, waren runderen: in totaal 1 086 189 835 EUR, waarvan 93,8 % werd betaald in het Verenigd Koninkrijk.

Bron:

Bron:

FR/verzoeken tot terugbetaling (5.10.2001 en 6.12.2002).

IRL/verzoek tot terugbetaling (6.2.2002).

NL/verzoek tot terugbetaling (april 2002).

VK/verzoeken tot terugbetaling (december 2001 en 26.2.2003) en verzoek tot terugbetaling van Noord-Ierland.

(17)  Beschikkingen van de Commissie 2001/646/EG (PB L 228 van 24.8.2001, blz. 24), 2001/652/EG (PB L 230 van 28.8.2001, blz. 8), 2001/653/EG (PB L 230 van 28.8.2001, blz. 12) en 2001/654/EG (PB L 230 van 28.8.2001, blz. 16) inzake financiële bijdragen voor de uitroeiing van mond- en klauwzeer in Frankrijk, Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

17

(18)  Verrichte betalingen per 31 december 2003.

18

(19)  MKZ 2001: Mond- en klauwzeer in het jaar 2001.

19

(20)  MKZ 2001: Mond- en klauwzeer in het jaar 2001.

20

(21)  Vastleggingen voor andere dierziekten: 114,38 miljoen EUR.

21

(22)  Betalingen voor andere dierziekten: 36,2 miljoen EUR.

22

(23)  Jaarverslag over het begrotingsjaar 1995 (PB C 340 van 12.11.1996, blz. 1). Speciaal verslag nr. 19/98 over de communautaire financiering van bepaalde maatregelen naar aanleiding van de BSE-crisis (PB C 383 van 9.12.1998, blz. 1). Speciaal verslag nr. 1/2000 over klassieke varkenspest (PB C 85 van 23.3.2000, blz. 1). Speciaal verslag nr. 14/2001 - Follow-up van speciaal verslag nr. 19/98 van de Rekenkamer over BSE (PB C 324 van 20.11.2001, blz. 1).

23

(24)  Zolang de Commissie haar besprekingen met de lidstaten niet heeft afgerond en een definitief besluit heeft genomen over de te verlenen terugbetaling kan de Rekenkamer zich niet uitspreken over de andere uitgaven in verband met mond- en klauwzeer (vernietiging van dieren, ontsmetting van installaties en uitrusting) noch over de financiële controle van de Commissie.

24

(25)  Bij drie van deze bezoeken waren de diensten van de Commissie betrokken.

25

(26)  Daarnaast waren er gesprekken met de begunstigden en met de schatters die de waarde van de geslachte dieren hadden vastgesteld. Er werden ook bezoeken gebracht aan het Office International des Épizooties (Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten) in Parijs, het Pirbright Laboratory en het National Audit Office (NAO) in Londen.

26

(27)  International Conference on Control and Prevention of Foot and Mouth Disease — Final Report. Georganiseerd door het Belgisch voorzitterschap van de EU, de Europese Commissie, Nederland en het Verenigd Koninkrijk — Brussel, 12-13 december 2001.

27

International Conference on Control and Prevention of Foot and Mouth Disease — Final Report

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General, 21 juni 2002, The Stationery Office, Londen.

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General

Rapport d'information n° 405, J-P Emorine, vastgesteld door de Franse senaat ter zitting van 21 juni 2001.

Rapport d'information n° 405

Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry — 22 juli 2002, Dr. Iain Anderson, The Stationery Office, Londen.

Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry

Infectious diseases in livestock — The Royal Society, juli 2002.

Infectious diseases in livestock

Antwoorden op de rapporten Foot and Mouth Disease Inquiries - Britse regering en Welsh Assembly Government — november 2002.

Foot and Mouth Disease Inquiries

Resolutie van het Europees Parlement van 17 december 2002 over de bestrijding van mond- en klauwzeer in de Europese Unie in 2001 en over toekomstige preventieve maatregelen ter voorkoming en bestrijding van dierziekten in de Europese Unie; rapport van de Tijdelijke Commissie mond- en klauwzeer van het Europees Parlement (A5-0405/2002).

(28)  Rapport sur les politiques des États membres dans le domaine de la lutte contre la fièvre aphteuse (rapport over het huidige beleid van de lidstaten op het gebied van de bestrijding van mond- en klauwzeer) — Commissie van de Europese Gemeenschappen, SEC(89) 1731 def. van 18 oktober 1989.

28

Rapport sur les politiques des États membres dans le domaine de la lutte contre la fièvre aphteuse

(29)  Per jaar worden ongeveer drie miljoen runderen vervoerd.

29

(30)  Het aantal slachthuizen in het Verenigd Koninkrijk daalde van 1 400 in 1990 tot 400 in 1999.

30

(31)  Tussen 1987 en 1997 was het aantal varkens per bedrijf meer dan verdrievoudigd in Ierland en gestegen met meer dan 50 % in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Ook het aantal schapen per bedrijf was aanzienlijk gestegen in Spanje, Ierland en met name in het Verenigd Koninkrijk: bijna 500 stuks per bedrijf, ofwel viermaal het gemiddelde van de Unie (137,9 stuks vee per bedrijf). In die periode was ook het aantal geiten per bedrijf toegenomen, met name in Griekenland, Spanje, Frankrijk, Italië en Nederland (Structuur van landbouwbedrijven — historische resultaten — onderzoeken van 1966/1967 tot 1997—, definitieve versie: oktober 2000 Eurostat, blz. 88, 89 en 92).

31

(32)  Voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (Food and Agricultural Organization).

32

(33)  Persbericht FAO 98/05.

33

(34)  Op de communautaire begrotingen voor 1997 en 1998 werd in totaal 650,5 miljoen EUR aangewezen. Speciaal verslag nr. 1/2000 van de Rekenkamer, paragraaf 1.

34

(35)  COM(2002) 736 def. van 13 december 2002, blz. 4.

35

(36)  Krachtens artikel 43 bis van Beschikking 90/424/EEG moet de Commissie om de drie jaar het Parlement en de Raad een verslag voorleggen over de toepassing van de beschikking.

36

(37)  Directoraat F van het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming.

37

(38)  Bij zijn inspecties ter plaatse verifieert het VVB onder meer de effectiviteit van de nationale omzettingsmaatregelen en doet het aanbevelingen aan de Commissie, vooral wanneer het oordeelt dat de nationale maatregelen niet overeenstemmen met de communautaire normen.

38

(39)  Richtlijn 2002/99/EG van de Raad van 16 december 2002 houdende vaststelling van veterinairrechtelijke voorschriften voor de productie, de verwerking, de distributie en het binnenbrengen van voor menselijke consumptie bestemde producten van dierlijke oorsprong (PB L 18 van 23.1.2003, blz. 11).

39

(40)  Beschikking 2002/995/EG van de Commissie van 9 december 2002 houdende vaststelling van voorlopige vrijwaringsmaatregelen met betrekking tot de invoer van producten van dierlijke oorsprong voor persoonlijke consumptie (PB L 353 van 30.12.2002, blz. 1).

40

(41)  In 2000 had de Commissie bij het Parlement en de Raad een voorstel ingediend (COM(2000) 574) om het gebruik van keuken- en tafelafval als voer voor fokdieren te verbieden, maar dit voorstel werd pas in 2002 aangenomen (Verordening (EG) nr. 1774/2002 — PB L 273 van 10.10.2002, blz. 1). In januari 2001, kort voor de crisis, had de Commissie eveneens een voorstel ingediend om verwerking van keukenafval in varkensvoer te verbieden, maar dit voorstel werd pas op 23 oktober 2001 aangenomen. Richtlijn 2001/89/EG van de Raad van 23 oktober 2001 betreffende maatregelen van de Gemeenschap ter bestrijding van klassieke varkenspest (PB L 316 van 1.12.2001, blz. 5).

41

(42)  Origin of the UK Foot and Mouth Disease Epidemic in 2001 — Department for Environment, Food and Rural Affairs, juni 2002.

42

Origin of the UK Foot and Mouth Disease Epidemic in 2001

(43)  Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry, blz. 47.

43

Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry

(44)  Richtlijn 90/423/EEG.

44

(45)  Beschikking 91/42/EEG van de Commissie van 8 januari 1991 houdende vaststelling, overeenkomstig artikel 5 van Richtlijn 90/423/EEG van de Raad, van de criteria die moeten worden toegepast bij het opstellen van de rampenplannen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer (PB L 23 van 29.1.1991, blz. 29).

45

(46)  Guidelines for the preparation of contingency plans for epidemic diseases, paragraph 6.12: „Each Member State should ensure that it has immediately available sufficient trained staff to deal with, at any time, up to 10 outbreaks of disease and to properly maintain surveillance in the 3 km radius protection zone associated with each. It has been estimated that a trained veterinarian can visit and examine stock at no more than 5 holdings on one day if he/she properly undertakes the required disinfection procedures at each place.”

46

(47)  Resolutie van het Europees Parlement van 17 december 2002, paragraaf 54.

47

(48)  The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General, 21 June 2002, The Stationery Office, Londres, indent 3 point 2: „The plans were based on the most likely scenario and other scenarios were not considered. In line with Europe guidance, the Department's plans were based on the supposition that there would not be more than 10 infected premises at one time”.

48

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General

(49)  The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General, 21 juni 2002, The Stationery Office, Londen, paragraaf 2.30.

49

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General

(50)  Bij Verordening (EG) nr. 1760/2000 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 204 van 11.8.2000, blz. 1) is een systeem ingevoerd om elk rund afzonderlijk te identificeren en te registreren.

50

(51)  Speciaal verslag nr. 6/2004 van de Rekenkamer over de instelling van de identificatie- en registratieregeling voor runderen in de Europese Unie (PB C 29 van 4.2.2005, blz. 1).

51

(52)  Richtlijn 92/102/EEG van de Raad van 27 november 1992 met betrekking tot de identificatie en de registratie van dieren (PB L 355 van 5.12.1992, blz. 32). Individuele identificatie van schapen werd verplicht bij Richtlijn 2003/85/EEG van de Raad (PB L 306 van 22.11.2003, blz. 1). Beschikking 2000/678/EG van de Commissie (PB L 281 van 7.11.2000, blz. 16). verplichtte de lidstaten tot oprichting van gegevensbanken over varkensbedrijven en verplaatsingen van varkens.

52

(53)  Zie het rapport van het VVB na het controlebezoek aan Ierland van 14 tot 17 mei 2001: „Prior to the FMD outbreak, Council Directive 92/102/EEC had not been implemented in Ireland in relation to the identification of sheep and goats”.

53

Zie ook het eindrapport van het VVB na een inspectiebezoek aan het Verenigd Koninkrijk van 12 tot 16 maart, blz. 9 en 10: „Council Directive 92/102/EEC requires identification of small ruminants (sheep and goats) as to their holding of origin (although not on an individual basis). This Directive should have been transposed into national legislation by 1 January 1995. Official identification of small ruminants in UK, by means of an ear tag bearing the registration number of the holding of birth, has only been compulsory for animals born since 1 January 2001 (the date upon which the Directive was actually transposed for these animals in the UK). In the absence of an official tagging system, a mixture of unofficial permanent means of identification and temporary identification is used. The vast majority of animals moving through markets are marked with coloured dyes. There is no compulsory requirement for sheep to be accompanied by any form of official documentation during routine movements.”

Zie ook het rapport van het VVB over zijn inspectie in Frankrijk van 2 tot 6 april 2001: „Much effort has been made by the national disease control centre „cellule fièvre aphteuse”, in cooperation with local disease control centres, to trace animals within France and beyond. [...] These efforts have been compromised by a) the weakness of existing controls at a variety of levels [...], b) the incomplete implementation of Council Directive 92/102/EEC (presence of small unregistered flocks with unidentified animals) and c) unavailable, missing or erroneous information from the ANIMO system”.

(54)  Artikel 18 van Richtlijn 90/425/EEG van de Raad van 26 juni 1990 inzake veterinaire en zoötechnische controles in het intracommunautaire handelsverkeer in bepaalde levende dieren en producten in het vooruitzicht van de totstandbrenging van de interne markt (PB L 224 van 18.8.1990, blz. 29).

54

(55)  Richtlijn 90/425/EEG, artikel 20.

55

(56)  Het ANIMO-systeem is in 1990 ingesteld nadat de veterinaire controles binnen de Unie waren afgeschaft. Het heeft betrekking op alle dieren (niet alleen runderen) en dierlijke producten. Het systeem is gebaseerd op verzending van boodschappen van de veterinaire dienst van oorsprong naar de dienst van bestemming. De boodschappen geven uitsluitend het totale aantal dieren per categorie aan dat wordt verplaatst, zonder vermelding van de individuele identificatie van de dieren.

56

(57)  Beschikking 91/637/EEG van de Commissie van 3 december 1991 tot vaststelling van het model van de via het computernetwerk ANIMO te verzenden boodschap .

57

(58)  Speciaal verslag nr. 1/2000 over klassieke varkenspest, paragraaf 29.

58

(59)  The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General, paragraaf 1.8: „Between confirmation and a national movement ban being imposed on 23 February another 62 premises are believed to have been infected.”

59

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General

(60)  Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry, Dr. Iain Anderson, citeert professor Woolhouse van de universiteit van Edinburg op blz. 60.

60

Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry

(61)  Zie de conclusies in het eindverslag van het VVB na zijn inspectie in het Verenigd Koninkrijk van 12 tot 16 maart 2001: „In some cases, there had been unacceptable delays in dealing with infected premises, from the identification of suspect disease, through to its confirmation, and the slaughter and disposal of animals. These have not only led to an increased risk of spread of the disease, but also undermined public confidence in the slaughter programme.”

61

(62)  Rapport sur les politiques des États membres dans le domaine de la lutte contre la fièvre aphteuse (rapport over het beleid van de lidstaten op het gebied van de bestrijding van mond- en klauwzeer), paragraaf 4.10.

62

Rapport sur les politiques des États membres dans le domaine de la lutte contre la fièvre aphteuse

(63)  Resolutie 2002/2153 van het Europees Parlement over de bestrijding van mond- en klauwzeer in de Europese Unie in 2001 en de vereiste maatregelen om epidemieën in de Europese Unie te voorkomen en bestrijden (A5-0405/2002), paragrafen 99 en 100.

63

(64)  Eindverslag van de internationale conferentie over de controle en de voorkoming van mond- en klauwzeer; Brussel, 12 en 13 december 2001; paragraaf 3.1 van de conclusies en aanbevelingen.

64

(65)  Inquiry into infectious Diseases in Livestock - The Royal Society, bezoeken aan Cumbria en Galloway, 1 en 2 november 2001.

65

Inquiry into infectious Diseases in Livestock

(66)  Eurostat en Royal College of Veterinary Surgeons, 2000.

66

Royal College of Veterinary Surgeons

(67)  Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry, Iain Anderson, paragrafen 9.2, 9.7 en 9.8.

67

Foot and Mouth Disease 2001: Lessons to be learned Inquiry

(68)  Report on the 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, paragraaf 3.37, Verenigd Koninkrijk, National Audit Office,14 juni 2002.

68

Report on the 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease

(69)  Bron: Origin of the U.K. Foot and Mouth Disease Epidemic in 2001, DEFRA, Verenigd Koninkrijk, juni 2002.

69

Origin of the U.K. Foot and Mouth Disease Epidemic in 2001

(70)  Richtlijn 82/894/EEG van de Raad (PB L 378 van 31.12.1982, blz. 58), artikel 3, lid 1, verplicht elke lidstaat ertoe binnen 24 uur rechtstreeks aan de Commissie en aan de lidstaten de op zijn grondgebied geconstateerde primaire haard van een van de in bijlage I bij de richtlijn genoemde ziekten te melden.

70

(71)  Richtlijn 90/423/EEG.

71

(72)  Alleen Nederland verminderde de vergoedingen aan veehouders die de veterinaire en sanitaire voorschriften overtraden; de vermindering kon wel 100 % van de te betalen vergoeding belopen. De overtredingen betroffen niet de melding of de inachtneming van de vervoersbeperkingen, maar niet-toepassing van de systemen voor de identificatie van dieren (75 %) en de regels inzake hygiëne (18 %), of belemmering van de slacht van gevaccineerde dieren. Nadien hebben de Nederlandse autoriteiten wegens de problemen van de betrokkenen de boeten geschrapt.

72

(73)  Beschikking 90/424/EEG, artikelen 3 en 11, lid 2.

73

(74)  Beschikking 2001/12/EG van de Raad van 19 december 2000 tot wijziging van Beschikking 90/424/EEG betreffende bepaalde uitgaven op veterinair gebied (PB L 3 van 6.1.2001, blz. 27).

74

(75)  Wat betreft de boviene spongiforme encephalopathie worden de aan de veehouders te betalen vergoedingen voor de verplichte slacht van hun runderen nog steeds beheerd door het directoraat-generaal Landbouw. Dat de bevoegdheid inzake het beheer ten aanzien van dierziekten moet worden gedeeld met het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming is historisch te verklaren. Er werd voorgesteld het beheer van de programma's voor selectieve gedwongen slachting over te brengen van „Garantie markten” naar „Garantie veterinair”, maar dit bezorgt de Commissie personeelsproblemen die nog niet zijn opgelost.

75

(76)  Verordening (EG) nr. 164/97 van de Commissie van 30 januari 1997 (PB L 29 van 8.1.1997, blz. 1). Evenals Beschikking 90/424/EEG betreffende bepaalde uitgaven op veterinair gebied berust deze verordening op Verdragsartikel 37 betreffende het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

76

(77)  Na de slacht van hun dieren en drie weken na de volledige ontsmetting van hun bedrijf hebben veehouders niet het recht hun veestapel weer aan te vullen. Gedurende die tijd hebben zij geen inkomsten.

77

(78)  De identificatie- en registratieregeling voor runderen omvat oormerken en paspoorten voor de individuele identificatie van elk rund, individuele registers in elk bedrijf en door de lidstaten opgezette databases. Die database moet op elk moment voor elk rund op elk bedrijf het identificatienummer en alle verplaatsingen sinds de geboorte kunnen aangeven. Ondanks de in de toepassing van deze regeling opgemerkte tekortkomingen (zie het speciaal verslag nr. 6/2004 van de Rekenkamer over de identificatie- en registratieregeling voor runderen in hadden lijsten van de runderen in de bedrijven kunnen worden afgedrukt en hadden veeartsen en schatters deze kunnen gebruiken om de telling van dieren te verifiëren, ze te slachten en hun waarde te bepalen.

78

(79)  Verordening (EG) nr. 1458/2001 van de Commissie (PB L 194 van 18.7.2001, blz. 4). Deze verordening werd opgesteld door het directoraat-generaal Landbouw.

79

(80)  De regelgeving inzake dierpremies (Verordening (EG) nr. 1254/1999 van de Raad (PB L 160 van 26.6.1999, blz. 21) en Verordening (EG) nr. 2342/1999 van de Commissie (PB L 281 van 4.11.1999, blz. 30) voor runderen en Verordening (EG) nr. 2467/98 van de Raad (PB L 312 van 20.11.1998, blz. 1) voor schapen), die de marktondersteunende maatregelen bevat, wordt opgesteld en beheerd door het directoraat-generaal Landbouw. De premies worden de veehouders van runderen en schapen toegekend mits zij de dieren gedurende een bepaalde tijd houden.

80

(81)  Premies voor runderen en per ooi.

81

(82)  De Commissie paste de reglementaire wisselkoers toe (1 EUR = 0,62380 pond sterling) van december 2001, de maand waarin het Verenigd Koninkrijk zijn verzoek tot terugbetaling indiende.

82

(83)  In totaal ongeveer 800 dieren, samen goed voor een bedrag van 38 000 EUR.

83

(84)  Verordening (EG) nr. 1254/1999.

84

(85)  Het comité is ingesteld bij Besluit 68/361/EEG van de Raad (PB L 255 van 18.10.1968, blz. 23) en brengt advies uit over de door de Commissie voorgestelde ontwerp-maatregelen.

85

(86)  De lidstaten werden bijna aan het einde van de epidemie in kennis gesteld:

86

| — | Ierland: Beschikking 2001/646/EG; |
| --- | --- |

—

Ierland: Beschikking 2001/646/EG;

| — | Frankrijk: Beschikking 2001/653/EG; |
| --- | --- |

—

Frankrijk: Beschikking 2001/653/EG;

| — | Nederland: Beschikking 2001/652/EG; |
| --- | --- |

—

Nederland: Beschikking 2001/652/EG;

| — | Verenigd Koninkrijk: Beschikking 2001/654/EG. |
| --- | --- |

—

Verenigd Koninkrijk: Beschikking 2001/654/EG.

(87)  Verordening (EG) nr. 1760/2000 van het Europees Parlement en de Raad.

87

(88)  Beschikkingen van de Commissie 2003/619/EG (PB L 216 van 28.8.2003, blz. 42), 2003/620/EG (PB L 216 van 28.8.2003, blz. 45), 2003/621/EG (PB L 216 van 28.8.2003, blz. 48) en 2003/622/EG (PB L 216 van 28.8.2003, blz. 53) inzake een financiële bijdrage van de Gemeenschap voor de door België, Duitsland, Spanje en Portugal genomen voorzorgsmaatregelen tegen mond- en klauwzeer.

88

(89)  De Commissie heeft haar beschikkingen over de terugbetaling van de uitgaven van de lidstaten voor bijkomende kosten, vernietiging, ontsmetting en reiniging pas gegeven op 14 maart 2003 voor Nederland (Beschikking 2003/182/EG (PB L 71 van 15.3.2003, blz. 19)), Frankrijk (Beschikking 2003/183/EG (PB L 71 van 15.3.2003, blz. 22)) en Ierland (Beschikking 2003/184/EG (PB L 71 van 15.3.2003, blz. 25)) en op 24 september 2003 voor het Verenigd Koninkrijk (Beschikking 2003/676/EG (PB L 249 van 1.10.2003, blz. 45)).

89

(90)  Beschikking 90/424/EEG, artikel 3, lid 2.

90

(91)  De van de lidstaten gevraagde gegevens in het kader van Richtlijn 82/894/EEG of in het kader van de beschikkingen van de Commissie tot steunverlening omvatten niet de data waarop besmettingshaarden worden bevestigd, beperkingen van verplaatsingen worden ingesteld en de slacht, vernietiging, reiniging en ontsmetting worden verricht, terwijl die gegevens noodzakelijk zijn om na te gaan of de lidstaten die maatregelen onmiddellijk hebben genomen.

91

(92)  Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 81.

92

(93)  Economic Evaluation of Foot and Mouth Disease, verricht door het Trinity College in Dublin; Ministerie van Landbouw en Voedsel, Ierland, maart 2002.

93

Economic Evaluation of Foot and Mouth Disease

(94)  Ook in Spanje en Duitsland werden verzekeringssystemen ontwikkeld.

94

(95)  Richtlijn 2003/85/EG.

95

(96)  Richtlijn 2003/85/EG, artikel 72, lid 10.

96

(97)  Richtlijn 2003/85/EG, artikel 2 en Bijlage I.

97

(98)  Artikel 86 van Richtlijn 2003/85/EG verplicht de lidstaten ertoe sancties vast te stellen. Deze moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.

98

(99)  Beschikking 2002/995/EG.

99

(100)  Richtlijn 2002/99/EG.

100

(101)  Verordening (EG) nr. 1774/2002.

101

(102)  COM(2002) 729 def. van 13 december 2002.

102

(103)  Verordening (EG) nr. 21/2004 van de Raad van 17 december 2003 tot vaststelling van een identificatie- en registratieregeling voor schapen en geiten (PB L 5 van 9.1.2004, blz. 8).

103

(104)  Speciaal verslag nr. 1/2000, paragraaf 82.

104

(105)  The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General, 21 juni 2002, The Stationery Office, Londen, paragrafen 1.23-1.29. De schatting van de verliezen voor het toerisme is nu bijvoorbeeld wel beschikbaar; voor de crisis van 2001 beloopt ze in het Verenigd Koninkrijk alleen al 4 500 à 5 400 miljoen pond sterling (7 213 à 8 656 miljoen EUR tegen de koers van december 2001).

105

The 2001 Outbreak of Foot and Mouth Disease, Report by the Comptroller and Auditor General

(106)  De beperkingen van de exporten van de lidstaten werden pas zeer laat opgeheven en sommige beperkingen gelden nog steeds. Zo had Nederland in september 2002 nog steeds moeilijkheden met de export naar de VS, hoewel het land reeds een jaar voordien vrij van mond- en klauwzeer was verklaard. Vergelijkbare problemen werden geconstateerd in Frankrijk, Ierland en het Verenigd Koninkrijk.

106

(107)  Verslag over het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van communautaire maatregelen voor de bestrijding van mond- en klauwzeer en tot wijziging van Richtlijn 92/426/EEG (DOC A5-0141/2003).

107

(108)  Doc. 6270/02/AGRI 33.

108

---

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

SAMENVATTING

| I. | Richtlijn 85/511/EEG tot vaststelling van gemeenschappelijke maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer (MKZ) is gewijzigd bij Richtlijn 90/423/EEG, waarbij een alomvattend systeem voor preventie, bestrijding en uitroeiing van de ziekte werd vastgesteld.
  De richtlijn verbiedt preventieve vaccinatie om technische en economische redenen, maar voorziet in noodplanning voor MKZ, antigeenreserves voor eventuele noodvaccinatie en andere diergezondheidswetgeving om verspreiding van de ziekte te voorkomen. |
| --- | --- |

I.

Richtlijn 85/511/EEG tot vaststelling van gemeenschappelijke maatregelen ter bestrijding van mond- en klauwzeer (MKZ) is gewijzigd bij Richtlijn 90/423/EEG, waarbij een alomvattend systeem voor preventie, bestrijding en uitroeiing van de ziekte werd vastgesteld.

De richtlijn verbiedt preventieve vaccinatie om technische en economische redenen, maar voorziet in noodplanning voor MKZ, antigeenreserves voor eventuele noodvaccinatie en andere diergezondheidswetgeving om verspreiding van de ziekte te voorkomen.

| III. | In 1990 bepaalde de Commissie dat de algemene communautaire MKZ-strategie erin bestond de status van ziekte- en besmettingsvrij gebied zonder preventieve vaccinatie te behouden.
  Deze strategie is sindsdien gesteund door de lidstaten, het Parlement en de betrokken sectoren. Ze stoelt op wetenschappelijke gegevens en algemeen aanvaarde internationale normen en is een compromis tussen het risico op introductie van het virus en de technische en economische mogelijkheden om op een uitbraak te reageren.
  Hoewel deze strategie niet formeel wordt bijgesteld, volgt ze de wetenschappelijke ontwikkelingen volgens de Commissie voldoende om goed te functioneren (1).
  Wat de evaluatie van het optreden van de Commissie voor de crisis betreft, stelt punt 9c van het MKZ-verslag van de Britse rekenkamer (NAO) dat de noodplannen weliswaar niet volstonden voor een uitbraak op deze schaal, maar het niet realistisch is te denken dat welk plan dan ook een antwoord had kunnen bieden op alle problemen of dat de autoriteiten de nooit geziene omvang van de uitbraak van 2001 hadden kunnen voorspellen.
  Ten tijde van de MKZ-crisis van 2001 waren nog niet alle maatregelen in voorbereiding klaar voor uitvoering, maar het verslag van de Rekenkamer gaat voorbij aan de voortgang die de Commissie sinds de totstandbrenging van de interne markt in 1993 heeft geboekt. |
| --- | --- |

III.

In 1990 bepaalde de Commissie dat de algemene communautaire MKZ-strategie erin bestond de status van ziekte- en besmettingsvrij gebied zonder preventieve vaccinatie te behouden.

Deze strategie is sindsdien gesteund door de lidstaten, het Parlement en de betrokken sectoren. Ze stoelt op wetenschappelijke gegevens en algemeen aanvaarde internationale normen en is een compromis tussen het risico op introductie van het virus en de technische en economische mogelijkheden om op een uitbraak te reageren.

Hoewel deze strategie niet formeel wordt bijgesteld, volgt ze de wetenschappelijke ontwikkelingen volgens de Commissie voldoende om goed te functioneren (1).

Wat de evaluatie van het optreden van de Commissie voor de crisis betreft, stelt punt 9c van het MKZ-verslag van de Britse rekenkamer (NAO) dat de noodplannen weliswaar niet volstonden voor een uitbraak op deze schaal, maar het niet realistisch is te denken dat welk plan dan ook een antwoord had kunnen bieden op alle problemen of dat de autoriteiten de nooit geziene omvang van de uitbraak van 2001 hadden kunnen voorspellen.

Ten tijde van de MKZ-crisis van 2001 waren nog niet alle maatregelen in voorbereiding klaar voor uitvoering, maar het verslag van de Rekenkamer gaat voorbij aan de voortgang die de Commissie sinds de totstandbrenging van de interne markt in 1993 heeft geboekt.

| IV. | De Commissie analyseert de diergezondheidstoestand in de lidstaten en in derde landen continu en heeft met name op de door de Rekenkamer genoemde gebieden de volgende maatregelen genomen:







  a) | Toezicht door de Commissie in de lidstaten

  De veterinaire inspectiediensten van de Commissie hebben de lidstaten bezocht om de omzetting van de communautaire wetgeving over bestrijdingsmaatregelen voor belangrijke epidemieën te controleren. |
| --- | --- | --- |

IV.

De Commissie analyseert de diergezondheidstoestand in de lidstaten en in derde landen continu en heeft met name op de door de Rekenkamer genoemde gebieden de volgende maatregelen genomen:

a)

Toezicht door de Commissie in de lidstaten

De veterinaire inspectiediensten van de Commissie hebben de lidstaten bezocht om de omzetting van de communautaire wetgeving over bestrijdingsmaatregelen voor belangrijke epidemieën te controleren.

| b) | Maatregelen voor MKZ-preventie en -bestrijding

  MKZ is in de Gemeenschap een exotische ziekte. Om introductie van het virus te voorkomen heeft de Commissie een systeem van invoervoorschriften en inspecties vastgesteld. In samenwerking met internationale organisaties ondersteunt de Commissie ook buurlanden bij de bestrijding en uitroeiing van de ziekte.
  Richtlijn 85/511/EEG en specifieke, via de comitéprocedure goedgekeurde maatregelen hebben bijgedragen tot de uitroeiing van MKZ in 2001. |
| --- | --- |

b)

Maatregelen voor MKZ-preventie en -bestrijding

MKZ is in de Gemeenschap een exotische ziekte. Om introductie van het virus te voorkomen heeft de Commissie een systeem van invoervoorschriften en inspecties vastgesteld. In samenwerking met internationale organisaties ondersteunt de Commissie ook buurlanden bij de bestrijding en uitroeiing van de ziekte.

Richtlijn 85/511/EEG en specifieke, via de comitéprocedure goedgekeurde maatregelen hebben bijgedragen tot de uitroeiing van MKZ in 2001.

| c) | Grensbewaking

  Al voor de uitbraak van 2001 waren er strenge regels. Sommige daarvan werden tijdens of kort na de crisis van 2001 verscherpt. |
| --- | --- |

c)

Grensbewaking

Al voor de uitbraak van 2001 waren er strenge regels. Sommige daarvan werden tijdens of kort na de crisis van 2001 verscherpt.

| d) | Vervoedering van spoeling

  Sinds 1980 is het verboden varkens te voederen met spoeling (keukenafval), tenzij na verzameling, verwerking en toediening in specifieke, door de bevoegde instanties toegestane en gecontroleerde omstandigheden. |
| --- | --- |

d)

Vervoedering van spoeling

Sinds 1980 is het verboden varkens te voederen met spoeling (keukenafval), tenzij na verzameling, verwerking en toediening in specifieke, door de bevoegde instanties toegestane en gecontroleerde omstandigheden.

| e) | Noodplanning

  Met de inspectie van de uitvoering van de goedgekeurde noodplannen was al voor de crisis begonnen. |
| --- | --- |

e)

Noodplanning

Met de inspectie van de uitvoering van de goedgekeurde noodplannen was al voor de crisis begonnen.

| f) | Identificatie van kleine herkauwers

  Richtlijn 92/102/EEG voorzag al in de identificatie van kleine herkauwers met het oog op de opsporing van het bedrijf van oorsprong. |
| --- | --- |

f)

Identificatie van kleine herkauwers

Richtlijn 92/102/EEG voorzag al in de identificatie van kleine herkauwers met het oog op de opsporing van het bedrijf van oorsprong.

| g) | ANIMO-systeem

  Het Animo-systeem was zeer nuttig voor de eerste tracering van dieren die in de drie weken voor de ontdekking van de eerste uitbraak van het VK naar andere lidstaten waren verzonden. De problemen waren vooral het gevolg van de snelle verplaatsing en de hercertificering van mestschapen. |
| --- | --- |

g)

ANIMO-systeem

Het Animo-systeem was zeer nuttig voor de eerste tracering van dieren die in de drie weken voor de ontdekking van de eerste uitbraak van het VK naar andere lidstaten waren verzonden. De problemen waren vooral het gevolg van de snelle verplaatsing en de hercertificering van mestschapen.

| h) | Naleving van vervoerbeperkingen

  De lidstaten handhaven de overeenkomstig de nationale en communautaire wetgeving voor ziektebestrijding opgelegde vervoerbeperkingen.
  De beschikbaarheid van de diensten van de Commissie en de tijdens de crisis genomen beslissingen werden als snel en gepast beoordeeld.
  De Commissie verzoekt de Rekenkamer rekening te houden met de verklaringen van de Raad tijdens de crisis en de conclusies van de internationale conferentie over de preventie en bestrijding van MKZ van 12-13 december 2001 in Brussel.
  Punt 53 van de resolutie van het Parlement van 17 december 2002, waarin het in eindnoot  (2) genoemde gewijzigde verslag wordt onderschreven, luidt: „De Commissie heeft bij het uitbreken van de crisis onmiddellijk gereageerd en de nodige maatregelen getroffen. Zij heeft in het verdere verloop van de crisis, aan de hand van adviezen van het Permanent Veterinair Comité, haar besluiten tijdig aan de ontwikkeling van de crisis aangepast en deze gedocumenteerd. Wat de aanpak van de crisis door de Commissie betreft, kan geen verzuim worden vastgesteld. Ook de nationale veterinaire autoriteiten van de betrokken lidstaten hebben met klem gewezen op het uitstekende optreden van de Commissie bij de bestrijding van de crisis.” |
| --- | --- |

h)

Naleving van vervoerbeperkingen

De lidstaten handhaven de overeenkomstig de nationale en communautaire wetgeving voor ziektebestrijding opgelegde vervoerbeperkingen.

De beschikbaarheid van de diensten van de Commissie en de tijdens de crisis genomen beslissingen werden als snel en gepast beoordeeld.

De Commissie verzoekt de Rekenkamer rekening te houden met de verklaringen van de Raad tijdens de crisis en de conclusies van de internationale conferentie over de preventie en bestrijding van MKZ van 12-13 december 2001 in Brussel.

Punt 53 van de resolutie van het Parlement van 17 december 2002, waarin het in eindnoot  (2) genoemde gewijzigde verslag wordt onderschreven, luidt: „De Commissie heeft bij het uitbreken van de crisis onmiddellijk gereageerd en de nodige maatregelen getroffen. Zij heeft in het verdere verloop van de crisis, aan de hand van adviezen van het Permanent Veterinair Comité, haar besluiten tijdig aan de ontwikkeling van de crisis aangepast en deze gedocumenteerd. Wat de aanpak van de crisis door de Commissie betreft, kan geen verzuim worden vastgesteld. Ook de nationale veterinaire autoriteiten van de betrokken lidstaten hebben met klem gewezen op het uitstekende optreden van de Commissie bij de bestrijding van de crisis.”

| V. | De Commissie heeft niet de bevoegdheid om de schadeloosstelling die de lidstaten de veehouders bij een epidemie betalen, op communautair niveau te harmoniseren.
  Ze heeft wel de voorwaarden waaronder de Gemeenschap de lidstaten terugbetaalt geharmoniseerd. De door de lidstaten gedeclareerde bedragen zijn daardoor met 583 miljoen EUR gereduceerd (op een totale declaratie van 1 051 miljoen EUR). |
| --- | --- |

V.

De Commissie heeft niet de bevoegdheid om de schadeloosstelling die de lidstaten de veehouders bij een epidemie betalen, op communautair niveau te harmoniseren.

Ze heeft wel de voorwaarden waaronder de Gemeenschap de lidstaten terugbetaalt geharmoniseerd. De door de lidstaten gedeclareerde bedragen zijn daardoor met 583 miljoen EUR gereduceerd (op een totale declaratie van 1 051 miljoen EUR).

| VI. | Financiering – De Commissie werkt sinds 2002 aan herziene criteria voor communautaire medefinanciering, onder meer om fraude door overwaardering van dieren tegen te gaan (tijdens de crisis vooral in het VK waargenomen) en de kosten voor de uitroeiing van epizoötieën onder controle te houden. Hiervoor wordt binnenkort een voorstel ingediend.
  Uit veterinair oogpunt is het volgende van belang:
  — Er is geen alternatief voor het meldingssysteem voor dierziekten. De EU-normen voldoen aan de internationale normen.
  — Veehouderijen staan onder veterinair toezicht, dat wordt verscherpt met strengere voorschriften voor dierenwelzijn, met controles op het bedrijf van de naleving van de volksgezondheidsvoorschriften (voedselketenbenadering) en in het kader van programma’s voor ziekte-uitroeiing en -bestrijding.
  — De Commissie heeft maatregelen genomen om de controle op de verplaatsing van dieren aan te scherpen.
  Volgens de communautaire wetgeving inzake diergezondheid in het algemeen en ziektebestrijdingsmaatregelen in het bijzonder mogen de lidstaten de geschiktste maatregelen kiezen om de ziekte snel uit te roeien. De vastgestelde maatregelen zijn minimummaatregelen die kunnen of moeten worden aangevuld naar gelang van de epidemiologische toestand.
  Een groot deel van de kosten van een epidemie, waaronder alle indirecte kosten, wordt gedragen door de getroffen lidstaat. |
| --- | --- |

VI.

Financiering – De Commissie werkt sinds 2002 aan herziene criteria voor communautaire medefinanciering, onder meer om fraude door overwaardering van dieren tegen te gaan (tijdens de crisis vooral in het VK waargenomen) en de kosten voor de uitroeiing van epizoötieën onder controle te houden. Hiervoor wordt binnenkort een voorstel ingediend.

Uit veterinair oogpunt is het volgende van belang:

— Er is geen alternatief voor het meldingssysteem voor dierziekten. De EU-normen voldoen aan de internationale normen.

— Veehouderijen staan onder veterinair toezicht, dat wordt verscherpt met strengere voorschriften voor dierenwelzijn, met controles op het bedrijf van de naleving van de volksgezondheidsvoorschriften (voedselketenbenadering) en in het kader van programma’s voor ziekte-uitroeiing en -bestrijding.

— De Commissie heeft maatregelen genomen om de controle op de verplaatsing van dieren aan te scherpen.

Volgens de communautaire wetgeving inzake diergezondheid in het algemeen en ziektebestrijdingsmaatregelen in het bijzonder mogen de lidstaten de geschiktste maatregelen kiezen om de ziekte snel uit te roeien. De vastgestelde maatregelen zijn minimummaatregelen die kunnen of moeten worden aangevuld naar gelang van de epidemiologische toestand.

Een groot deel van de kosten van een epidemie, waaronder alle indirecte kosten, wordt gedragen door de getroffen lidstaat.

| VII. | Wat de algemene strategie voor de bestrijding van belangrijke besmettelijke ziekten betreft, zijn er geen alternatieven voor de huidige maatregelen in de communautaire wetgeving. Deze beogen de uitroeiing van de ziekte en zijn voldoende flexibel wat de daartoe gebruikte middelen betreft. De maatregelen voor de bestrijding van klassieke varkenspest (KVP) bij wilde zwijnen en van blauwtong zijn voorbeelden van deze flexibele benadering.
  Door de nadruk bij ernstige epidemieën (KVP, blauwtong, paardenpest, MKZ) te verleggen naar noodvaccinatie voorziet de communautaire wetgeving in instrumenten om de directe kosten van ziektebestrijdingsmaatregelen te beperken.
  Beschikking 90/424/EEG bevat stimulansen voor veehouders om verdachte klinische symptomen bij dieren zo snel mogelijk te melden (zie ook het antwoord op paragraaf 92). Daarnaast kunnen de lidstaten bij niet-naleving van de bestrijdingsmaatregelen strafrechtelijke maatregelen nemen.
  In overeenstemming met het verzoek van het Parlement heeft de Commissie een studie naar de vergoedingsstelsels in de lidstaten opgezet. Het eindverslag is in oktober 2003 ontvangen. Een vervolgstudie moet op basis van de begrotingstoewijzingen nauwkeurige schattingen en berekeningen opleveren voor een effectbeoordeling. Deze worden in september besproken met de hoofden van de veterinaire diensten en voorgesteld op de internationale conferentie over de preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten in december 2004.
  Om de financiering doorzichtiger te maken en de risico’s voor de Gemeenschapsbegroting te beperken worden weldra richtsnoeren goedgekeurd over hoogte en aard van de in aanmerking komende uitgaven. |
| --- | --- |

VII.

Wat de algemene strategie voor de bestrijding van belangrijke besmettelijke ziekten betreft, zijn er geen alternatieven voor de huidige maatregelen in de communautaire wetgeving. Deze beogen de uitroeiing van de ziekte en zijn voldoende flexibel wat de daartoe gebruikte middelen betreft. De maatregelen voor de bestrijding van klassieke varkenspest (KVP) bij wilde zwijnen en van blauwtong zijn voorbeelden van deze flexibele benadering.

Door de nadruk bij ernstige epidemieën (KVP, blauwtong, paardenpest, MKZ) te verleggen naar noodvaccinatie voorziet de communautaire wetgeving in instrumenten om de directe kosten van ziektebestrijdingsmaatregelen te beperken.

Beschikking 90/424/EEG bevat stimulansen voor veehouders om verdachte klinische symptomen bij dieren zo snel mogelijk te melden (zie ook het antwoord op paragraaf 92). Daarnaast kunnen de lidstaten bij niet-naleving van de bestrijdingsmaatregelen strafrechtelijke maatregelen nemen.

In overeenstemming met het verzoek van het Parlement heeft de Commissie een studie naar de vergoedingsstelsels in de lidstaten opgezet. Het eindverslag is in oktober 2003 ontvangen. Een vervolgstudie moet op basis van de begrotingstoewijzingen nauwkeurige schattingen en berekeningen opleveren voor een effectbeoordeling. Deze worden in september besproken met de hoofden van de veterinaire diensten en voorgesteld op de internationale conferentie over de preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten in december 2004.

Om de financiering doorzichtiger te maken en de risico’s voor de Gemeenschapsbegroting te beperken worden weldra richtsnoeren goedgekeurd over hoogte en aard van de in aanmerking komende uitgaven.

INLEIDING

| 2. | Ter voorbereiding op de interne markt heeft de Raad de Richtlijnen 89/662/EEG en 90/425/EEG over veterinaire controles in het intracommunautaire handelsverkeer in dierlijke producten en levende dieren goedgekeurd.
  Overeenkomstig deze richtlijnen zijn de veterinaire controles aan de binnengrenzen afgeschaft. Dieren mogen echter alleen onder duidelijk bepaalde voorwaarden tussen twee lidstaten worden vervoerd. Hiertoe moet een officiële dierenarts op de plaats van verzending een certificaat afgeven. Op de plaats van verzending worden alle nodige, geharmoniseerde waarborgen geboden en onderweg of op de bestemmingsplaats worden niet-discriminerende controles uitgevoerd. |
| --- | --- |

2.

Ter voorbereiding op de interne markt heeft de Raad de Richtlijnen 89/662/EEG en 90/425/EEG over veterinaire controles in het intracommunautaire handelsverkeer in dierlijke producten en levende dieren goedgekeurd.

Overeenkomstig deze richtlijnen zijn de veterinaire controles aan de binnengrenzen afgeschaft. Dieren mogen echter alleen onder duidelijk bepaalde voorwaarden tussen twee lidstaten worden vervoerd. Hiertoe moet een officiële dierenarts op de plaats van verzending een certificaat afgeven. Op de plaats van verzending worden alle nodige, geharmoniseerde waarborgen geboden en onderweg of op de bestemmingsplaats worden niet-discriminerende controles uitgevoerd.

| 3. | Daar vaccinatie wel de ziekte, maar niet de besmetting voorkomt, zijn wachtperioden nodig om de afwezigheid van een virus te bevestigen. Bij de vaststelling van deze wachtperioden houdt het OIE rekening met de vooruitgang van de technieken om besmette dieren in gevaccineerde populaties op te sporen.
  Voor in augustus 2001 specifieke discriminatoire tests in het Handboek inzake normen van het OIE werden opgenomen, waren langere wachtperioden nodig om residuele besmetting op te sporen door de mogelijk besmette gevaccineerde dieren in nauw contact te houden met vatbare (niet-gevaccineerde) verklikkerdieren. |
| --- | --- |

3.

Daar vaccinatie wel de ziekte, maar niet de besmetting voorkomt, zijn wachtperioden nodig om de afwezigheid van een virus te bevestigen. Bij de vaststelling van deze wachtperioden houdt het OIE rekening met de vooruitgang van de technieken om besmette dieren in gevaccineerde populaties op te sporen.

Voor in augustus 2001 specifieke discriminatoire tests in het Handboek inzake normen van het OIE werden opgenomen, waren langere wachtperioden nodig om residuele besmetting op te sporen door de mogelijk besmette gevaccineerde dieren in nauw contact te houden met vatbare (niet-gevaccineerde) verklikkerdieren.

| 4. | De gemeenschappelijke maatregelen ter bestrijding van MKZ die in 1985 bij Richtlijn 85/511/EEG zijn vastgesteld, hebben ertoe bijgedragen dat MKZ aan het eind van de jaren tachtig in alle twaalf lidstaten was uitgeroeid. Sindsdien is MKZ in de Europese Unie een exotische ziekte en is preventieve vaccinatie geen realistische optie, daar de keuze van de vaccinstam gezien de vele serotypen en stammen van het MKZ-virus neerkomt op een pure gok.
  De invoering van het non-vaccinatiebeleid ging gepaard met maatregelen als een betere controle op verplaatsingen, een grotere bescherming van de grenzen, invoervoorschriften, een vergoedingsstelsel, de aanleg van antigeenvoorraden voor de samenstelling van vaccins, uitbreiding van de laboratoriumcapaciteit en ondersteuning van buurlanden. |
| --- | --- |

4.

De gemeenschappelijke maatregelen ter bestrijding van MKZ die in 1985 bij Richtlijn 85/511/EEG zijn vastgesteld, hebben ertoe bijgedragen dat MKZ aan het eind van de jaren tachtig in alle twaalf lidstaten was uitgeroeid. Sindsdien is MKZ in de Europese Unie een exotische ziekte en is preventieve vaccinatie geen realistische optie, daar de keuze van de vaccinstam gezien de vele serotypen en stammen van het MKZ-virus neerkomt op een pure gok.

De invoering van het non-vaccinatiebeleid ging gepaard met maatregelen als een betere controle op verplaatsingen, een grotere bescherming van de grenzen, invoervoorschriften, een vergoedingsstelsel, de aanleg van antigeenvoorraden voor de samenstelling van vaccins, uitbreiding van de laboratoriumcapaciteit en ondersteuning van buurlanden.

| 5. | Volgens de Commissie blijkt uit de aanpak van de uitbraken die in 1993-2001 in diverse lidstaten zijn gemeld dat de maatregelen van de Commissie en de lidstaten goed werken.
  In het kader van de bestrijdingsmaatregelen voor de 2 034 bevestigde MKZ-uitbraken in het VK werden de dieren van meer dan 8 000 bedrijven geslacht en vernietigd wanneer het om gevaarlijke contacten of buurbedrijven ging of besmetting werd vermoed.
  De MKZ-epidemie van 2001 had aanzienlijke gevolgen voor de veeteelt in de hele EU, hoewel alle mogelijke maatregelen werden genomen om de handel in veilige producten van de getroffen lidstaten voort te zetten. De beperkingen voor het VK werden in oktober 2001 geleidelijk opgeheven, voordat het OIE het land in januari 2002 vrij van MKZ verklaarde (zie ook het antwoord op paragraaf 103).
  De twee uitbraken in Frankrijk (de eerste werd geconstateerd op 13 maart 2001) en die in Nederland (in totaal 26, de eerste geconstateerd op 21 maart 2001) hielden verband met het vervoer van schapen in de incubatiefase uit het VK voordat Beschikking 2001/145/EG was goedgekeurd. |
| --- | --- |

5.

Volgens de Commissie blijkt uit de aanpak van de uitbraken die in 1993-2001 in diverse lidstaten zijn gemeld dat de maatregelen van de Commissie en de lidstaten goed werken.

In het kader van de bestrijdingsmaatregelen voor de 2 034 bevestigde MKZ-uitbraken in het VK werden de dieren van meer dan 8 000 bedrijven geslacht en vernietigd wanneer het om gevaarlijke contacten of buurbedrijven ging of besmetting werd vermoed.

De MKZ-epidemie van 2001 had aanzienlijke gevolgen voor de veeteelt in de hele EU, hoewel alle mogelijke maatregelen werden genomen om de handel in veilige producten van de getroffen lidstaten voort te zetten. De beperkingen voor het VK werden in oktober 2001 geleidelijk opgeheven, voordat het OIE het land in januari 2002 vrij van MKZ verklaarde (zie ook het antwoord op paragraaf 103).

De twee uitbraken in Frankrijk (de eerste werd geconstateerd op 13 maart 2001) en die in Nederland (in totaal 26, de eerste geconstateerd op 21 maart 2001) hielden verband met het vervoer van schapen in de incubatiefase uit het VK voordat Beschikking 2001/145/EG was goedgekeurd.

| 6. | De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de communautaire wetgeving voorziet in een volledig systeem van maatregelen om te voorkomen dat het MKZ-virus de Europese Unie in komt.
  De overeenkomst met de Europese Commissie voor de bestrijding van mond- en klauwzeer (EUFMD) van de VN, ondergebracht bij de FAO in Rome, en de geformaliseerde werking van het trustfonds voor die organisatie zijn goede voorbeelden van de ondersteuning van bestrijdingsmaatregelen in de buurlanden. |
| --- | --- |

6.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de communautaire wetgeving voorziet in een volledig systeem van maatregelen om te voorkomen dat het MKZ-virus de Europese Unie in komt.

De overeenkomst met de Europese Commissie voor de bestrijding van mond- en klauwzeer (EUFMD) van de VN, ondergebracht bij de FAO in Rome, en de geformaliseerde werking van het trustfonds voor die organisatie zijn goede voorbeelden van de ondersteuning van bestrijdingsmaatregelen in de buurlanden.

| 7. | Richtlijn 2003/85/EG heeft de hoofdbeginselen van de bestrijdingsmaatregelen niet gewijzigd.
  De Raad keurde ook diverse aanvullende maatregelen goed inzake identificatie en traceerbaarheid van dieren, informatie-uitwisseling en controle op de introductie van dierlijke producten, en de Commissie keurde besluiten goed ter ondersteuning van MKZ-bestrijdingsmaatregelen in de buurlanden.
  De antigeenvoorraden voor de samenstelling van vaccins zijn geactualiseerd en er is meer steun verleend voor MKZ-onderzoek. |
| --- | --- |

7.

Richtlijn 2003/85/EG heeft de hoofdbeginselen van de bestrijdingsmaatregelen niet gewijzigd.

De Raad keurde ook diverse aanvullende maatregelen goed inzake identificatie en traceerbaarheid van dieren, informatie-uitwisseling en controle op de introductie van dierlijke producten, en de Commissie keurde besluiten goed ter ondersteuning van MKZ-bestrijdingsmaatregelen in de buurlanden.

De antigeenvoorraden voor de samenstelling van vaccins zijn geactualiseerd en er is meer steun verleend voor MKZ-onderzoek.

| 9. | De Rekenkamer verwijst in de eerste zin van deze paragraaf naar het totaal van de begrotingsmiddelen (alle ziekten, inclusief MKZ). De rest van de paragraaf is een analyse van de uitgaven van de lidstaten voor MKZ. Deze bedragen zijn niet vergelijkbaar en moeten apart worden behandeld. |
| --- | --- |

9.

De Rekenkamer verwijst in de eerste zin van deze paragraaf naar het totaal van de begrotingsmiddelen (alle ziekten, inclusief MKZ). De rest van de paragraaf is een analyse van de uitgaven van de lidstaten voor MKZ. Deze bedragen zijn niet vergelijkbaar en moeten apart worden behandeld.

| 11. | De onderbesteding betreft alleen 2002. Hiervoor was 400 miljoen EUR toegewezen, maar werd slechts 50,8 miljoen EUR vastgelegd daar het VK, dat de voornaamste begunstigde van deze kredieten had moeten zijn, zijn verzoek om terugbetaling voor de operationele kosten pas in 2003 indiende. De controle door de Commissie heeft veel tijd in beslag genomen, daar ze zeer intensief was. Uiteindelijk is van de aangevraagde 1 051 miljoen EUR 583 miljoen EUR geweigerd. |
| --- | --- |

11.

De onderbesteding betreft alleen 2002. Hiervoor was 400 miljoen EUR toegewezen, maar werd slechts 50,8 miljoen EUR vastgelegd daar het VK, dat de voornaamste begunstigde van deze kredieten had moeten zijn, zijn verzoek om terugbetaling voor de operationele kosten pas in 2003 indiende. De controle door de Commissie heeft veel tijd in beslag genomen, daar ze zeer intensief was. Uiteindelijk is van de aangevraagde 1 051 miljoen EUR 583 miljoen EUR geweigerd.

OPTREDEN VAN DE COMMISSIE VOOR DE CRISIS

| 16. | Het verbod op preventieve vaccinatie ging in op 1 januari 1992. De meeste lidstaten die preventieve vaccinatie hadden uitgevoerd, waren daar echter al in 1991 mee gestopt.
  In het verslag van 1989 werd het aantal uitbraken voor 1993-2002 bij een non-vaccinatiebeleid volgens het middenscenario geraamd op 273, namelijk 13 primaire uitbraken met onbekende oorzaak en 20 secundaire uitbraken per primaire uitbraak.
  Het optimistische scenario ging uit van 13 primaire uitbraken met onbekende oorzaak zonder secundaire besmetting.
  Voor het pessimistische scenario werden 1 963 uitbraken geraamd: 13 primaire uitbraken en 150 secundaire uitbraken per primaire uitbraak. |
| --- | --- |

16.

Het verbod op preventieve vaccinatie ging in op 1 januari 1992. De meeste lidstaten die preventieve vaccinatie hadden uitgevoerd, waren daar echter al in 1991 mee gestopt.

In het verslag van 1989 werd het aantal uitbraken voor 1993-2002 bij een non-vaccinatiebeleid volgens het middenscenario geraamd op 273, namelijk 13 primaire uitbraken met onbekende oorzaak en 20 secundaire uitbraken per primaire uitbraak.

Het optimistische scenario ging uit van 13 primaire uitbraken met onbekende oorzaak zonder secundaire besmetting.

Voor het pessimistische scenario werden 1 963 uitbraken geraamd: 13 primaire uitbraken en 150 secundaire uitbraken per primaire uitbraak.

| 17. | Maatschappelijke en milieuaspecten zijn pas na het Verdrag van Maastricht van 1992 in het communautaire beleid meegenomen en konden voor die datum dus niet expliciet in een studie worden behandeld.
  Het verslag gaat wel in op bepaalde directe maatschappelijke gevolgen en op de gevolgen van het non-vaccinatiebeleid voor vaccinproducenten, laboratoria en dierenartsen.
  De milieumaatregelen zijn naderhand geharmoniseerd. |
| --- | --- |

17.

Maatschappelijke en milieuaspecten zijn pas na het Verdrag van Maastricht van 1992 in het communautaire beleid meegenomen en konden voor die datum dus niet expliciet in een studie worden behandeld.

Het verslag gaat wel in op bepaalde directe maatschappelijke gevolgen en op de gevolgen van het non-vaccinatiebeleid voor vaccinproducenten, laboratoria en dierenartsen.

De milieumaatregelen zijn naderhand geharmoniseerd.

| 18. | De maatregelen van de Commissie inzake de invoer van levende vatbare dieren en producten daarvan hebben tot een doeltreffende beperking van de introductie van het virus in de Gemeenschap en van het contact van vatbare dieren met het virus geleid. Dit is met name te danken aan de invoerbeperkingen en -controles en de ondersteuning van derde landen bij de MKZ-bestrijding.
  De uitbraken in Griekenland en de meeste uitbraken in Italië in 1993 vonden plaats in gebieden met extensieve veeteelt. MKZ is een exotische ziekte en treedt slechts op als het virus door de mens illegaal of per ongeluk wordt binnengebracht. Als reactie op de toename van de dierenhandel als gevolg van de voltooiing van de interne markt stelde de Commissie met name een harmonisering voor van de voorschriften voor de handel in levende dieren (3) door voorwaarden op te nemen voor verzamelcentra, handelaren en vervoerders.
  Dieren die worden uitgevoerd naar een derde land gaan in de Europese Unie vergezeld van een veterinair certificaat voor slachtdieren.
  Dieren van vatbare soorten die uit derde landen komen, moeten voldoen aan de veterinaire invoervoorschriften en worden aan een goedgekeurde veterinaire grensinspectiepost gekeurd. |
| --- | --- |

18.

De maatregelen van de Commissie inzake de invoer van levende vatbare dieren en producten daarvan hebben tot een doeltreffende beperking van de introductie van het virus in de Gemeenschap en van het contact van vatbare dieren met het virus geleid. Dit is met name te danken aan de invoerbeperkingen en -controles en de ondersteuning van derde landen bij de MKZ-bestrijding.

De uitbraken in Griekenland en de meeste uitbraken in Italië in 1993 vonden plaats in gebieden met extensieve veeteelt. MKZ is een exotische ziekte en treedt slechts op als het virus door de mens illegaal of per ongeluk wordt binnengebracht. Als reactie op de toename van de dierenhandel als gevolg van de voltooiing van de interne markt stelde de Commissie met name een harmonisering voor van de voorschriften voor de handel in levende dieren (3) door voorwaarden op te nemen voor verzamelcentra, handelaren en vervoerders.

Dieren die worden uitgevoerd naar een derde land gaan in de Europese Unie vergezeld van een veterinair certificaat voor slachtdieren.

Dieren van vatbare soorten die uit derde landen komen, moeten voldoen aan de veterinaire invoervoorschriften en worden aan een goedgekeurde veterinaire grensinspectiepost gekeurd.

| 19. | De maatregelen in Richtlijn 85/511/EEG werden als onvolledig beschouwd omdat ze de behandeling van diverse dierlijke producten en de volledige strategie na een uitbraak niet vooraf vastleggen. De maatregelen die de richtlijn bij een vermoed of bevestigd optreden van het virus oplegt, zijn echter de minimale maatregelen om een uitbraak tot stand te brengen; deze zijn met succes toegepast en worden erkend door de handelspartners en het OIE. |
| --- | --- |

19.

De maatregelen in Richtlijn 85/511/EEG werden als onvolledig beschouwd omdat ze de behandeling van diverse dierlijke producten en de volledige strategie na een uitbraak niet vooraf vastleggen. De maatregelen die de richtlijn bij een vermoed of bevestigd optreden van het virus oplegt, zijn echter de minimale maatregelen om een uitbraak tot stand te brengen; deze zijn met succes toegepast en worden erkend door de handelspartners en het OIE.

| 20. | De evaluatie van de strategie is in 1998 aangevat in het kader van de opstelling van Richtlijn 2001/89/EG van de Raad na de KVP-epidemie van 1996-1997 en met name in 2002 voortgezet in het kader van de voorbereiding van een voorstel voor een richtlijn over MKZ (2003/85/EG, COM(2002) 736 definitief). Deze strategie is goedgekeurd door alle lidstaten en het Parlement. Alle besluiten over financiële bijdragen aan veterinaire maatregelen worden door de Commissie goedgekeurd en in het Publicatieblad bekendgemaakt na advies van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid, ook al wordt er geen formeel verslag opgesteld. De besluiten over de communautaire bijdrage aan de uitroeiing van MKZ zijn dus geheel transparant in dit comité besproken. Het beheer van de kredieten voor veterinaire maatregelen wordt in de Raad besproken en ook de begrotingsrichtsnoeren worden regelmatig besproken.
  Sinds medio de jaren negentig voert het Voedsel- en Veterinair Bureau (VVB) een groot aantal inspecties uit, met name in de lidstaten, waarbij de bevoegde instanties en hun vermogen om de communautaire veterinaire wetgeving uit te voeren worden beoordeeld. |
| --- | --- |

20.

De evaluatie van de strategie is in 1998 aangevat in het kader van de opstelling van Richtlijn 2001/89/EG van de Raad na de KVP-epidemie van 1996-1997 en met name in 2002 voortgezet in het kader van de voorbereiding van een voorstel voor een richtlijn over MKZ (2003/85/EG, COM(2002) 736 definitief). Deze strategie is goedgekeurd door alle lidstaten en het Parlement. Alle besluiten over financiële bijdragen aan veterinaire maatregelen worden door de Commissie goedgekeurd en in het Publicatieblad bekendgemaakt na advies van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid, ook al wordt er geen formeel verslag opgesteld. De besluiten over de communautaire bijdrage aan de uitroeiing van MKZ zijn dus geheel transparant in dit comité besproken. Het beheer van de kredieten voor veterinaire maatregelen wordt in de Raad besproken en ook de begrotingsrichtsnoeren worden regelmatig besproken.

Sinds medio de jaren negentig voert het Voedsel- en Veterinair Bureau (VVB) een groot aantal inspecties uit, met name in de lidstaten, waarbij de bevoegde instanties en hun vermogen om de communautaire veterinaire wetgeving uit te voeren worden beoordeeld.

| 21. | De voorgeschreven controles op de essentiële maatregelen zijn uitgevoerd en in specifieke verslagen opgenomen.






  a) | Verslag nr. 9001/02 van het VVB behandelt de inspectiebezoeken in 2000-2002 betreffende de veterinaire en gezondheidscontroles aan de grenzen voor ingevoerde dieren en dierlijke producten. |
| --- | --- | --- |

21.

De voorgeschreven controles op de essentiële maatregelen zijn uitgevoerd en in specifieke verslagen opgenomen.

a)

Verslag nr. 9001/02 van het VVB behandelt de inspectiebezoeken in 2000-2002 betreffende de veterinaire en gezondheidscontroles aan de grenzen voor ingevoerde dieren en dierlijke producten.

| b) | Verslag nr. 9007/02 van het VVB behandelt de inspectiebezoeken in 2001, na de uitbraak van de crisis, betreffende de controles van de diervoeding om besmetting van dieren of dierlijke producten te voorkomen. |
| --- | --- |

b)

Verslag nr. 9007/02 van het VVB behandelt de inspectiebezoeken in 2001, na de uitbraak van de crisis, betreffende de controles van de diervoeding om besmetting van dieren of dierlijke producten te voorkomen.

| c) | Verslag nr. 9502/03 van het VVB behandelt de inspectiebezoeken in 1999-2002 betreffende de noodplannen van de lidstaten om bij een crisis voldoende personeel en materieel en een adequate organisatie te waarborgen. |
| --- | --- |

c)

Verslag nr. 9502/03 van het VVB behandelt de inspectiebezoeken in 1999-2002 betreffende de noodplannen van de lidstaten om bij een crisis voldoende personeel en materieel en een adequate organisatie te waarborgen.

| d) | Een verslag over de voorbereidende studie van de Commissie over de invoering van het Traces-systeem behandelt de systemen van de lidstaten voor identificatie en tracering van verplaatsingen van dieren en van een systeem voor gegevensuitwisseling tussen de lidstaten (ANIMO), die essentieel zijn om besmette dieren snel op te sporen en te slachten. |
| --- | --- |

d)

Een verslag over de voorbereidende studie van de Commissie over de invoering van het Traces-systeem behandelt de systemen van de lidstaten voor identificatie en tracering van verplaatsingen van dieren en van een systeem voor gegevensuitwisseling tussen de lidstaten (ANIMO), die essentieel zijn om besmette dieren snel op te sporen en te slachten.

| 22. | Een systematische controle van de overeenstemming van alle nationale omzettingsmaatregelen met de communautaire richtlijnen lijkt wegens de omvang van de communautaire wetgeving niet haalbaar.
  De Commissie voert haar toezichts- en controletaken echter uit met de middelen die haar ter beschikking staan.
  Tijdens de inspectiebezoeken gaat het VVB na of de voor de inspectie relevante elementen van de EU-wetgeving zijn omgezet. De onlangs goedgekeurde Verordening (EG) nr. 882/2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn voorziet in een nieuw rechtskader, waarin de rol van de diensten van de Commissie er meer op gericht is te verifiëren dat er geschikte, betrouwbare controlesystemen zijn en dat de lidstaten die doeltreffend beheren.
  De inspecties van het VVB zijn voor de Commissie niet de enige informatiebron over eventuele gebreken van de communautaire wetgeving. Met name leveren ook de inbreukprocedures krachtens artikel 226 van het Verdrag informatie op. Vele inbreukprocedures worden ingeleid na een klacht, of op initiatief van de Commissie.
  De Commissie kan op basis van informatie uit om het even welke bron (ambtshalve geconstateerde gevallen) op eigen initiatief een procedure inleiden. |
| --- | --- |

22.

Een systematische controle van de overeenstemming van alle nationale omzettingsmaatregelen met de communautaire richtlijnen lijkt wegens de omvang van de communautaire wetgeving niet haalbaar.

De Commissie voert haar toezichts- en controletaken echter uit met de middelen die haar ter beschikking staan.

Tijdens de inspectiebezoeken gaat het VVB na of de voor de inspectie relevante elementen van de EU-wetgeving zijn omgezet. De onlangs goedgekeurde Verordening (EG) nr. 882/2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn voorziet in een nieuw rechtskader, waarin de rol van de diensten van de Commissie er meer op gericht is te verifiëren dat er geschikte, betrouwbare controlesystemen zijn en dat de lidstaten die doeltreffend beheren.

De inspecties van het VVB zijn voor de Commissie niet de enige informatiebron over eventuele gebreken van de communautaire wetgeving. Met name leveren ook de inbreukprocedures krachtens artikel 226 van het Verdrag informatie op. Vele inbreukprocedures worden ingeleid na een klacht, of op initiatief van de Commissie.

De Commissie kan op basis van informatie uit om het even welke bron (ambtshalve geconstateerde gevallen) op eigen initiatief een procedure inleiden.

| 23. | Volgens de Commissie is het geheel in overeenstemming met de regels en procedures dat een inbreukdossier dat is geopend wegens niet-omzetting van een richtlijn, wordt gesloten zodra de lidstaat in kwestie de richtlijn heeft omgezet. Dit sluit natuurlijk niet uit dat de overeenstemming van de nationale wetgeving met de communautaire richtlijnen alsnog wordt gecontroleerd en eventueel een volgende procedure wordt ingeleid. |
| --- | --- |

23.

Volgens de Commissie is het geheel in overeenstemming met de regels en procedures dat een inbreukdossier dat is geopend wegens niet-omzetting van een richtlijn, wordt gesloten zodra de lidstaat in kwestie de richtlijn heeft omgezet. Dit sluit natuurlijk niet uit dat de overeenstemming van de nationale wetgeving met de communautaire richtlijnen alsnog wordt gecontroleerd en eventueel een volgende procedure wordt ingeleid.

| 24. | Tussen 1998 en 2000 bezocht het VVB de lidstaten 47 keer voor inspectie van de veterinaire grensinspectieposten. Alle verslagen staan op: http://www.europa.eu.int/comm/food/fs/inspections/index_nl.html. |
| --- | --- |

24.

Tussen 1998 en 2000 bezocht het VVB de lidstaten 47 keer voor inspectie van de veterinaire grensinspectieposten. Alle verslagen staan op: http://www.europa.eu.int/comm/food/fs/inspections/index_nl.html.

| 25. | Wat de onvolledigheid van de wetgeving in 2001 voor met name reizigersbagage en vrije entrepots betreft, kan worden opgemerkt dat de Raad in afwijking van het voorstel van de Commissie in Richtlijn 90/675/EEG bepalingen heeft opgenomen over de controle op de opslag in vrije entrepots en vrije zones van dierlijke producten die niet aan de EU-normen voldoen, waardoor de veterinaire diensten van de lidstaten deze entrepots ook zonder douanetoezicht konden controleren. In Richtlijn 97/78/EG, die wegens de ontwikkeling van de interne markt in de plaats trad van Richtlijn 90/675/EEG, werden deze bepalingen overgenomen. De Commissie heeft bij Beschikking 2000/571/EG de methoden vastgesteld voor de veterinaire inspectie van producten uit derde landen die bestemd zijn voor vrije zones, vrije entrepots, douane-entrepots of handelaren die leveren aan grensoverschrijdende zeevervoermiddelen.
  Daarnaast is bij Richtlijn 90/675/EEG in Richtlijn 72/462/EEG de algemene regel geschrapt dat alle invoerproducten aan de EG-normen moeten voldoen. Volgens artikel 1, lid 2, onder c), van Richtlijn 72/462/EEG moeten vlees en vleesproducten in de persoonlijke bagage van reizigers een volledige warmtebehandeling ondergaan als het gaat om hoeveelheden van meer dan 1 kg. Volgens artikel 16 van Richtlijn 97/78/EG hoeven kleine hoeveelheden dierlijke producten voor persoonlijke consumptie uit derde landen waaruit de invoer is toegestaan, geen veterinaire inspectie te ondergaan, maar controle van deze gegevens door de douane blijft mogelijk.
  In 2000 diende de Commissie bij de Raad een voorstel voor een richtlijn in (COM(2000) 438, later goedgekeurd als Richtlijn 2002/99/EG van de Raad) met de eis dat alle producten die in de Gemeenschap worden binnengebracht, ongeacht de douaneprocedure, aan de communautaire veterinaire voorschriften voldoen. |
| --- | --- |

25.

Wat de onvolledigheid van de wetgeving in 2001 voor met name reizigersbagage en vrije entrepots betreft, kan worden opgemerkt dat de Raad in afwijking van het voorstel van de Commissie in Richtlijn 90/675/EEG bepalingen heeft opgenomen over de controle op de opslag in vrije entrepots en vrije zones van dierlijke producten die niet aan de EU-normen voldoen, waardoor de veterinaire diensten van de lidstaten deze entrepots ook zonder douanetoezicht konden controleren. In Richtlijn 97/78/EG, die wegens de ontwikkeling van de interne markt in de plaats trad van Richtlijn 90/675/EEG, werden deze bepalingen overgenomen. De Commissie heeft bij Beschikking 2000/571/EG de methoden vastgesteld voor de veterinaire inspectie van producten uit derde landen die bestemd zijn voor vrije zones, vrije entrepots, douane-entrepots of handelaren die leveren aan grensoverschrijdende zeevervoermiddelen.

Daarnaast is bij Richtlijn 90/675/EEG in Richtlijn 72/462/EEG de algemene regel geschrapt dat alle invoerproducten aan de EG-normen moeten voldoen. Volgens artikel 1, lid 2, onder c), van Richtlijn 72/462/EEG moeten vlees en vleesproducten in de persoonlijke bagage van reizigers een volledige warmtebehandeling ondergaan als het gaat om hoeveelheden van meer dan 1 kg. Volgens artikel 16 van Richtlijn 97/78/EG hoeven kleine hoeveelheden dierlijke producten voor persoonlijke consumptie uit derde landen waaruit de invoer is toegestaan, geen veterinaire inspectie te ondergaan, maar controle van deze gegevens door de douane blijft mogelijk.

In 2000 diende de Commissie bij de Raad een voorstel voor een richtlijn in (COM(2000) 438, later goedgekeurd als Richtlijn 2002/99/EG van de Raad) met de eis dat alle producten die in de Gemeenschap worden binnengebracht, ongeacht de douaneprocedure, aan de communautaire veterinaire voorschriften voldoen.

| 26. | Vervoedering van keukenafval van grensoverschrijdende vervoermiddelen is bij de Richtlijnen 72/462/EEG en 90/675/EEG verboden.
  De vervoedering van spoeling aan varkens is verboden bij Richtlijn 80/217/EEG, tenzij na geschikte behandeling onder officieel toezicht.
  Er zijn geen aanwijzingen dat de vervoedering van spoeling overeenkomstig de communautaire voorschriften ooit een KVP- of MKZ- uitbraak heeft veroorzaakt. Illegale vervoedering van spoeling is uiteraard moeilijk te controleren. |
| --- | --- |

26.

Vervoedering van keukenafval van grensoverschrijdende vervoermiddelen is bij de Richtlijnen 72/462/EEG en 90/675/EEG verboden.

De vervoedering van spoeling aan varkens is verboden bij Richtlijn 80/217/EEG, tenzij na geschikte behandeling onder officieel toezicht.

Er zijn geen aanwijzingen dat de vervoedering van spoeling overeenkomstig de communautaire voorschriften ooit een KVP- of MKZ- uitbraak heeft veroorzaakt. Illegale vervoedering van spoeling is uiteraard moeilijk te controleren.

| 27. | Het risico van vervoedering van spoeling is herhaaldelijk aangepakt, met KVP-wetgeving en, vooral, bij inspecties van de controle en het toezicht op de vervoedering van spoeling, die in het kader van de KVP-bestrijding in Duitsland al sinds 1994 werden uitgevoerd. Een van de conclusies was toen dat geleidelijk moest worden gestopt met warmtebehandeling op het bedrijf. Met Beschikking 2003/328/EG werd deze strategie van scheiding van de behandeling en de vervoedering van spoeling bevestigd. |
| --- | --- |

27.

Het risico van vervoedering van spoeling is herhaaldelijk aangepakt, met KVP-wetgeving en, vooral, bij inspecties van de controle en het toezicht op de vervoedering van spoeling, die in het kader van de KVP-bestrijding in Duitsland al sinds 1994 werden uitgevoerd. Een van de conclusies was toen dat geleidelijk moest worden gestopt met warmtebehandeling op het bedrijf. Met Beschikking 2003/328/EG werd deze strategie van scheiding van de behandeling en de vervoedering van spoeling bevestigd.

| 30. | Krachtens Beschikking 91/42/EEG kan de Commissie aanbevelingen doen over en toelichting verstrekken bij de criteria voor noodplannen.
  In 1995 werden aan alle lidstaten richtsnoeren voor de opstelling van noodplannen voor epidemieën verstrekt. Deze werden in 1998 aangevuld met specifieke richtsnoeren voor MKZ, waarin onder meer is bepaald dat meerdere scenario’s (waaronder een zeer pessimistisch) moeten worden opgesteld, met inachtneming van de specifieke risicofactoren en andere kenmerken van de lidstaten.






  a) | De noodplannen stoelen op een beoordeling van het risico dat het virus optreedt en zich verspreidt. Ze worden getest met real-time alarmoefeningen in de lidstaten.
  De Commissie kon de lidstaten in de beschikking en de richtsnoeren niet aangeven hoeveel personeel nodig zou zijn om de plannen uit te voeren, daar ze toen met name op het gebied van diergezondheid weinig bevoegdheden had en dus ook te weinig ervaring om zich te mengen in de organisatie van een administratief optreden van de lidstaten op het vlak van opsporing, openbare orde en burgerlijke vrijheden. |
| --- | --- | --- |

30.

Krachtens Beschikking 91/42/EEG kan de Commissie aanbevelingen doen over en toelichting verstrekken bij de criteria voor noodplannen.

In 1995 werden aan alle lidstaten richtsnoeren voor de opstelling van noodplannen voor epidemieën verstrekt. Deze werden in 1998 aangevuld met specifieke richtsnoeren voor MKZ, waarin onder meer is bepaald dat meerdere scenario’s (waaronder een zeer pessimistisch) moeten worden opgesteld, met inachtneming van de specifieke risicofactoren en andere kenmerken van de lidstaten.

a)

De noodplannen stoelen op een beoordeling van het risico dat het virus optreedt en zich verspreidt. Ze worden getest met real-time alarmoefeningen in de lidstaten.

De Commissie kon de lidstaten in de beschikking en de richtsnoeren niet aangeven hoeveel personeel nodig zou zijn om de plannen uit te voeren, daar ze toen met name op het gebied van diergezondheid weinig bevoegdheden had en dus ook te weinig ervaring om zich te mengen in de organisatie van een administratief optreden van de lidstaten op het vlak van opsporing, openbare orde en burgerlijke vrijheden.

| b) | Sinds 1999 is de uitvoering van de noodplannen gecontroleerd tijdens inspectiebezoeken uit hoofde van Beschikking 91/42/EEG en de richtsnoeren, die onder meer over de bekendmaking van elk plan bij de nationale landbouwgemeenschap en regelmatige oefeningen gaan. |
| --- | --- |

b)

Sinds 1999 is de uitvoering van de noodplannen gecontroleerd tijdens inspectiebezoeken uit hoofde van Beschikking 91/42/EEG en de richtsnoeren, die onder meer over de bekendmaking van elk plan bij de nationale landbouwgemeenschap en regelmatige oefeningen gaan.

| c) | Artikel 13, lid 3, van Richtlijn 85/511/EEG bepaalt dat de Commissie in samenwerking met de getroffen lidstaat een besluit kan nemen over noodvaccinatie (comitéprocedure) „wanneer de aanwezigheid van mond- en klauwzeer is bevestigd en de ziekte zich op grote schaal dreigt te verspreiden”. Daarbij worden ook de voorwaarden vermeld waaronder de noodvaccinatie wordt uitgevoerd. Bovendien kan de lidstaat na kennisgeving aan de Commissie besluiten tot noodvaccinatie rond de ziektehaard, mits de belangen van de Gemeenschap niet wezenlijk in het gedrang komen en de nationale maatregelen onmiddellijk door het Permanent Veterinair Comité worden geëvalueerd en bij beschikking van de Commissie worden geharmoniseerd.
  In 1991 is begonnen met de opstelling van de communautaire criteria. Dit werk is voortgezet in 1999. In 2001 zijn de criteria gebruikt om na te gaan of noodvaccinatie nuttig was in de lidstaten die erom vroegen.
  Ingevolge Richtlijn 2003/85/EG moeten na de eerste bevestigde uitbraak voorbereidingen worden getroffen voor vaccinatie, die echter pas wordt uitgevoerd als de epizoötiologische toestand dat wenselijk maakt en er meer dan één uitbraak is. Ook bevat de richtlijn richtsnoeren voor de besluitvorming over noodvaccinatie die stoelen op het verslag van het Wetenschappelijk Comité van 1999. |
| --- | --- |

c)

Artikel 13, lid 3, van Richtlijn 85/511/EEG bepaalt dat de Commissie in samenwerking met de getroffen lidstaat een besluit kan nemen over noodvaccinatie (comitéprocedure) „wanneer de aanwezigheid van mond- en klauwzeer is bevestigd en de ziekte zich op grote schaal dreigt te verspreiden”. Daarbij worden ook de voorwaarden vermeld waaronder de noodvaccinatie wordt uitgevoerd. Bovendien kan de lidstaat na kennisgeving aan de Commissie besluiten tot noodvaccinatie rond de ziektehaard, mits de belangen van de Gemeenschap niet wezenlijk in het gedrang komen en de nationale maatregelen onmiddellijk door het Permanent Veterinair Comité worden geëvalueerd en bij beschikking van de Commissie worden geharmoniseerd.

In 1991 is begonnen met de opstelling van de communautaire criteria. Dit werk is voortgezet in 1999. In 2001 zijn de criteria gebruikt om na te gaan of noodvaccinatie nuttig was in de lidstaten die erom vroegen.

Ingevolge Richtlijn 2003/85/EG moeten na de eerste bevestigde uitbraak voorbereidingen worden getroffen voor vaccinatie, die echter pas wordt uitgevoerd als de epizoötiologische toestand dat wenselijk maakt en er meer dan één uitbraak is. Ook bevat de richtlijn richtsnoeren voor de besluitvorming over noodvaccinatie die stoelen op het verslag van het Wetenschappelijk Comité van 1999.

| d) | Ingevolge Richtlijn 85/511/EEG moeten bij verdenking alle dieren op het bedrijf worden geteld, per soort en categorie, en voor elke categorie ook het aantal reeds gestorven, besmette en mogelijk besmette dieren. De telling moet worden bijgewerkt als er dieren sterven of worden geboren. Dit zijn de enige cijfers die voor de bestrijding van belang zijn.
  Deze gegevens moeten worden vergeleken met de gegevens die op het bedrijf of in een centrale of veterinaire databank overeenkomstig de communautaire systemen voor identificatie en registratie van dieren beschikbaar zijn. |
| --- | --- |

d)

Ingevolge Richtlijn 85/511/EEG moeten bij verdenking alle dieren op het bedrijf worden geteld, per soort en categorie, en voor elke categorie ook het aantal reeds gestorven, besmette en mogelijk besmette dieren. De telling moet worden bijgewerkt als er dieren sterven of worden geboren. Dit zijn de enige cijfers die voor de bestrijding van belang zijn.

Deze gegevens moeten worden vergeleken met de gegevens die op het bedrijf of in een centrale of veterinaire databank overeenkomstig de communautaire systemen voor identificatie en registratie van dieren beschikbaar zijn.

| e) | Ingevolge document VI/5211/95 moeten de lokale bestrijdingscentra taxateurs kunnen inschakelen. |
| --- | --- |

e)

Ingevolge document VI/5211/95 moeten de lokale bestrijdingscentra taxateurs kunnen inschakelen.

| f) | Eind 2003 hebben de diensten van de Commissie de lidstaten en kandidaat-lidstaten een vragenlijst gestuurd over de aanwerving van deze taxateurs, de algemene grondslag van hun vergoeding en het vergoedingsstelsel voor de veehouders. |
| --- | --- |

f)

Eind 2003 hebben de diensten van de Commissie de lidstaten en kandidaat-lidstaten een vragenlijst gestuurd over de aanwerving van deze taxateurs, de algemene grondslag van hun vergoeding en het vergoedingsstelsel voor de veehouders.

| 31. | Noodplannen moeten worden beschouwd als uitvoeringsmaatregelen. Ze kunnen zowel voor de landbouwgemeenschappen als nationaal grote economische en sociale gevolgen hebben. Ze kunnen niet worden uitgevoerd of getest voor ze aan de hand van geharmoniseerde criteria zijn beoordeeld en formeel goedgekeurd. Real-time alarmoefeningen kunnen niet zonder meer in korte tijd worden uitgevoerd.
  De EUFMD, waarin alle lidstaten zetelen en waaraan de Commissie financieel bijdraagt, heeft de noodplannen in 1999 beoordeeld. |
| --- | --- |

31.

Noodplannen moeten worden beschouwd als uitvoeringsmaatregelen. Ze kunnen zowel voor de landbouwgemeenschappen als nationaal grote economische en sociale gevolgen hebben. Ze kunnen niet worden uitgevoerd of getest voor ze aan de hand van geharmoniseerde criteria zijn beoordeeld en formeel goedgekeurd. Real-time alarmoefeningen kunnen niet zonder meer in korte tijd worden uitgevoerd.

De EUFMD, waarin alle lidstaten zetelen en waaraan de Commissie financieel bijdraagt, heeft de noodplannen in 1999 beoordeeld.

| 32. | Een uitzonderlijke toestand in de lidstaten wijst niet noodzakelijk op een MKZ-uitbraak. |
| --- | --- |

32.

Een uitzonderlijke toestand in de lidstaten wijst niet noodzakelijk op een MKZ-uitbraak.

| 33. | Het Britse MKZ-noodplan is in de jaren na de goedkeuring ervan wel weinig gewijzigd, maar eind 2000 werkte het VK aan de herziening van bepaalde aspecten ervan in het licht van de ervaring met KVP (4).
  De Commissie heeft in 1995 aanbevolen dat de veterinaire diensten berekend moesten zijn op de onmiddellijke bestrijding van tien (5) gelijktijdige uitbraken, met de mogelijkheid tot uitbreiding als de epidemiologische toestand daartoe noopte.
  De voorlopige resultaten van een deskundigenworkshop (Expert Elicitation Workshop) over het risico op introductie van MKZ in Europa zijn in 2000 besproken door de onderzoeksgroep van de EUFMD. In het verslag werd de kans op introductie van het virus op de eilanden en in de noordelijke lidstaten uiterst gering geacht.
  De situatie in het VK, waar al meer dan vijftig bedrijven besmet waren voor de eerste uitbraak was bevestigd, kan niet worden vergeleken met die in de andere getroffen lidstaten, die lang genoeg van tevoren waren gewaarschuwd. |
| --- | --- |

33.

Het Britse MKZ-noodplan is in de jaren na de goedkeuring ervan wel weinig gewijzigd, maar eind 2000 werkte het VK aan de herziening van bepaalde aspecten ervan in het licht van de ervaring met KVP (4).

De Commissie heeft in 1995 aanbevolen dat de veterinaire diensten berekend moesten zijn op de onmiddellijke bestrijding van tien (5) gelijktijdige uitbraken, met de mogelijkheid tot uitbreiding als de epidemiologische toestand daartoe noopte.

De voorlopige resultaten van een deskundigenworkshop (Expert Elicitation Workshop) over het risico op introductie van MKZ in Europa zijn in 2000 besproken door de onderzoeksgroep van de EUFMD. In het verslag werd de kans op introductie van het virus op de eilanden en in de noordelijke lidstaten uiterst gering geacht.

De situatie in het VK, waar al meer dan vijftig bedrijven besmet waren voor de eerste uitbraak was bevestigd, kan niet worden vergeleken met die in de andere getroffen lidstaten, die lang genoeg van tevoren waren gewaarschuwd.

| 35. | Het huidige systeem van identificatie van runderen moet de traceerbaarheid van deze dieren in elk land en in het intracommunautaire handelsverkeer waarborgen. Dieren die naar derde landen worden uitgevoerd gaan tot de grens vergezeld van een veterinair certificaat voor slachtrunderen. Bij wederinvoer gelden de normale invoervoorschriften, waaronder een verplicht verblijf in een goedgekeurd land van verzending en aan de uitvoer voorafgaande isolatie en tests, wat moet blijken uit een veterinair certificaat.
  De traceerbaarheid van runderen in derde landen wordt door Commissie daarom wel meegenomen in de procedure voor de goedkeuring van derde landen voor uitvoer, maar is uit diergezondheidsoogpunt geen communautaire bevoegdheid.
  Het VVB let tijdens specifieke inspectiebezoeken voor de uitroeiing van B. melitensis onder meer op de identificatie van schapen en geiten. Zulke inspecties zijn niet uitgevoerd in het VK, Ierland en Nederland, daar deze landen volledig vrij zijn van B. melitensis. |
| --- | --- |

35.

Het huidige systeem van identificatie van runderen moet de traceerbaarheid van deze dieren in elk land en in het intracommunautaire handelsverkeer waarborgen. Dieren die naar derde landen worden uitgevoerd gaan tot de grens vergezeld van een veterinair certificaat voor slachtrunderen. Bij wederinvoer gelden de normale invoervoorschriften, waaronder een verplicht verblijf in een goedgekeurd land van verzending en aan de uitvoer voorafgaande isolatie en tests, wat moet blijken uit een veterinair certificaat.

De traceerbaarheid van runderen in derde landen wordt door Commissie daarom wel meegenomen in de procedure voor de goedkeuring van derde landen voor uitvoer, maar is uit diergezondheidsoogpunt geen communautaire bevoegdheid.

Het VVB let tijdens specifieke inspectiebezoeken voor de uitroeiing van B. melitensis onder meer op de identificatie van schapen en geiten. Zulke inspecties zijn niet uitgevoerd in het VK, Ierland en Nederland, daar deze landen volledig vrij zijn van B. melitensis.

| 36. | De identificatie van schapen en geiten met het oog op de opsporing van het bedrijf van oorsprong was al opgenomen in Richtlijn 92/102/EEG.
  Na moeizame besprekingen in de Raad en het Parlement keurde de Raad in 2003 Verordening (EG) nr. 21/2004 goed, die individuele identificatie van schapen en geiten en het bijhouden van documentatie op de geregistreerde bedrijven voorschrijft. |
| --- | --- |

36.

De identificatie van schapen en geiten met het oog op de opsporing van het bedrijf van oorsprong was al opgenomen in Richtlijn 92/102/EEG.

Na moeizame besprekingen in de Raad en het Parlement keurde de Raad in 2003 Verordening (EG) nr. 21/2004 goed, die individuele identificatie van schapen en geiten en het bijhouden van documentatie op de geregistreerde bedrijven voorschrijft.

| 37. | Overeenkomstig Richtlijn 92/102/EEG werden schapen, geiten en varkens als groep geïdentificeerd met het oog op de opsporing van het bedrijf van oorsprong. Artikel 3, lid 2, stond een afwijking toe voor kleine veehouderijen met maximaal drie schapen of geiten of één varken, mits deze dieren vóór een eventuele verplaatsing wel de voorgeschreven controles zouden ondergaan. Deze afwijking werd bij Verordening (EG) nr. 21/2004 ingetrokken voor schapen en geiten. |
| --- | --- |

37.

Overeenkomstig Richtlijn 92/102/EEG werden schapen, geiten en varkens als groep geïdentificeerd met het oog op de opsporing van het bedrijf van oorsprong. Artikel 3, lid 2, stond een afwijking toe voor kleine veehouderijen met maximaal drie schapen of geiten of één varken, mits deze dieren vóór een eventuele verplaatsing wel de voorgeschreven controles zouden ondergaan. Deze afwijking werd bij Verordening (EG) nr. 21/2004 ingetrokken voor schapen en geiten.

| 38.-39. | Het Animo-systeem is al voor de komst van internet ontwikkeld als beheershulpmiddel voor de lidstaten. De uitgewisselde gegevens bleven daarom tot het minimum beperkt.
  Gezien de technische ontwikkelingen keurde de Commissie Beschikking 2003/24/EG goed met het oog op de ontwikkeling van het Traces-computersysteem ter integratie van de systemen Animo en Shift in een enkele architectuur. Hiervoor werden de nodige middelen uitgetrokken en keurde de Commissie Beschikking 2004/292/EG van 30 maart 2004 betreffende de toepassing van het Traces-systeem en tot wijziging van Beschikking 92/486/EEG goed. |
| --- | --- |

38.-39.

Het Animo-systeem is al voor de komst van internet ontwikkeld als beheershulpmiddel voor de lidstaten. De uitgewisselde gegevens bleven daarom tot het minimum beperkt.

Gezien de technische ontwikkelingen keurde de Commissie Beschikking 2003/24/EG goed met het oog op de ontwikkeling van het Traces-computersysteem ter integratie van de systemen Animo en Shift in een enkele architectuur. Hiervoor werden de nodige middelen uitgetrokken en keurde de Commissie Beschikking 2004/292/EG van 30 maart 2004 betreffende de toepassing van het Traces-systeem en tot wijziging van Beschikking 92/486/EEG goed.

| 40. | Na de eerste uitbraak in het VK in 2001 werd de informatie in het ANIMO-systeem onmiddellijk beschikbaar gesteld aan de lidstaten die mogelijkerwijs bestemmingen waren, en vervolgens vervolledigd.
  Er zijn moeilijkheden ondervonden met driehoekshandel in mestschapen die van de lidstaat van eerste bestemming werden doorverzonden naar een andere lidstaat, vergezeld van een nieuw certificaat met daarvoor een nieuw Animo-bericht. De opheldering van zulke verplaatsingen vergde nauwe samenwerking tussen de lidstaten. Het probleem hield verband met de bijzondere handelsvoorschriften voor mestschapen, die doorverzending naar andere lidstaten zonder bepaalde verblijfperiode toestonden. Richtlijn 2003/50/EG pakte dit probleem aan door een verplichte verblijfperiode met vervoerverbod op te leggen.
  In andere gevallen werd de tracering van schapen gehinderd doordat schapen uit het VK volgens de nationale regels van het bedrijf van bestemming in het ANIMO-bericht naar een ander bedrijf in dezelfde lidstaat waren overgebracht. |
| --- | --- |

40.

Na de eerste uitbraak in het VK in 2001 werd de informatie in het ANIMO-systeem onmiddellijk beschikbaar gesteld aan de lidstaten die mogelijkerwijs bestemmingen waren, en vervolgens vervolledigd.

Er zijn moeilijkheden ondervonden met driehoekshandel in mestschapen die van de lidstaat van eerste bestemming werden doorverzonden naar een andere lidstaat, vergezeld van een nieuw certificaat met daarvoor een nieuw Animo-bericht. De opheldering van zulke verplaatsingen vergde nauwe samenwerking tussen de lidstaten. Het probleem hield verband met de bijzondere handelsvoorschriften voor mestschapen, die doorverzending naar andere lidstaten zonder bepaalde verblijfperiode toestonden. Richtlijn 2003/50/EG pakte dit probleem aan door een verplichte verblijfperiode met vervoerverbod op te leggen.

In andere gevallen werd de tracering van schapen gehinderd doordat schapen uit het VK volgens de nationale regels van het bedrijf van bestemming in het ANIMO-bericht naar een ander bedrijf in dezelfde lidstaat waren overgebracht.

| 41. | De Commissie heeft bij Beschikking 2004/292/EG van 30 maart 2004 stappen genomen om de gegevens over elk oponthoud in de halteplaatsen permanent op te slaan in de berichten van het nieuwe Traces-systeem, dat de functies van ANIMO en Shift in één architectuur verenigt. Daarnaast werden de veterinaire voorschriften voor halteplaatsen aangevuld met een verplichte ontsmetting, zonder dat dieren aanwezig zijn, na elke zending (Beschikking 2003/483/EG en Verordening (EG) nr. 1040/2003). |
| --- | --- |

41.

De Commissie heeft bij Beschikking 2004/292/EG van 30 maart 2004 stappen genomen om de gegevens over elk oponthoud in de halteplaatsen permanent op te slaan in de berichten van het nieuwe Traces-systeem, dat de functies van ANIMO en Shift in één architectuur verenigt. Daarnaast werden de veterinaire voorschriften voor halteplaatsen aangevuld met een verplichte ontsmetting, zonder dat dieren aanwezig zijn, na elke zending (Beschikking 2003/483/EG en Verordening (EG) nr. 1040/2003).

| 42.-43. | Een vervoerverbod op een groot deel of zelfs het hele grondgebied van een lidstaat is een extreem beperkende veterinaire maatregel met aanzienlijke gevolgen voor de openbare orde en de burgerlijke vrijheden, die wordt toegepast door de lidstaat onder de verantwoordelijkheid van zijn bevoegde instanties. De Commissie heeft wel Beschikking 2001/190/EG van 8 maart 2001 goedgekeurd, waarbij voor de hele Europese Unie beperkingen op de verplaatsing van vatbare dieren in en tussen de lidstaten (behalve het VK) werden ingesteld, met de hoger genoemde gevolgen.
  De ziekte werd op 19 februari 2001 opgemerkt bij zeugen in een slachthuis in Essex en de dag daarna (20 februari 2001) bevestigd. Opsporing van de bedrijven van oorsprong leidde op 21 februari tot de conclusie dat het slachthuis al besmet was voor de dieren er waren aangekomen. Zo’n 600 bedrijven die slachtvarkens hadden geleverd, te beginnen met die waar spoeling was vervoederd, en daarmee in contact staande bedrijven, moesten worden bezocht.
  Op 23 februari werd de ziekte gemeld bij rundvee op een bedrijf dat enkele dagen daarvoor schapen naar een grote veemarkt had verzonden. Meteen werd een nationaal vervoerverbod ingesteld.
  Negen van de twaalf grote geografische groepen ziektehaarden waren het gevolg van verplaatsingen van vooral schapen voor de ziekte was ontdekt en vervoerbeperkingen waren ingesteld. Acht van deze negen gebieden, met 89 % van de tot 15 juni 2001 vastgestelde uitbraken, waren al besmet voor de eerste MKZ-diagnose was gesteld.
  De minimumeisen in artikel 9 van Richtlijn 85/511/EEG, die dienen om de verspreiding van het MKZ-virus door de lucht of door vectoren te voorkomen, waren doeltreffend bij de uitbraken in andere lidstaten waarnaar de Rekenkamer eerder verwees, evenals bij meer geïsoleerde uitbraken in het VK.
  De bevoegde instanties beschikten bij de eerste uitbraken in 2001 over veel minder volledige informatie over de epidemie dan de archiefgegevens die later voor het wetenschappelijk onderzoek werden gebruikt. |
| --- | --- |

42.-43.

Een vervoerverbod op een groot deel of zelfs het hele grondgebied van een lidstaat is een extreem beperkende veterinaire maatregel met aanzienlijke gevolgen voor de openbare orde en de burgerlijke vrijheden, die wordt toegepast door de lidstaat onder de verantwoordelijkheid van zijn bevoegde instanties. De Commissie heeft wel Beschikking 2001/190/EG van 8 maart 2001 goedgekeurd, waarbij voor de hele Europese Unie beperkingen op de verplaatsing van vatbare dieren in en tussen de lidstaten (behalve het VK) werden ingesteld, met de hoger genoemde gevolgen.

De ziekte werd op 19 februari 2001 opgemerkt bij zeugen in een slachthuis in Essex en de dag daarna (20 februari 2001) bevestigd. Opsporing van de bedrijven van oorsprong leidde op 21 februari tot de conclusie dat het slachthuis al besmet was voor de dieren er waren aangekomen. Zo’n 600 bedrijven die slachtvarkens hadden geleverd, te beginnen met die waar spoeling was vervoederd, en daarmee in contact staande bedrijven, moesten worden bezocht.

Op 23 februari werd de ziekte gemeld bij rundvee op een bedrijf dat enkele dagen daarvoor schapen naar een grote veemarkt had verzonden. Meteen werd een nationaal vervoerverbod ingesteld.

Negen van de twaalf grote geografische groepen ziektehaarden waren het gevolg van verplaatsingen van vooral schapen voor de ziekte was ontdekt en vervoerbeperkingen waren ingesteld. Acht van deze negen gebieden, met 89 % van de tot 15 juni 2001 vastgestelde uitbraken, waren al besmet voor de eerste MKZ-diagnose was gesteld.

De minimumeisen in artikel 9 van Richtlijn 85/511/EEG, die dienen om de verspreiding van het MKZ-virus door de lucht of door vectoren te voorkomen, waren doeltreffend bij de uitbraken in andere lidstaten waarnaar de Rekenkamer eerder verwees, evenals bij meer geïsoleerde uitbraken in het VK.

De bevoegde instanties beschikten bij de eerste uitbraken in 2001 over veel minder volledige informatie over de epidemie dan de archiefgegevens die later voor het wetenschappelijk onderzoek werden gebruikt.

| 43. | Op blz. 14 van het verslag van het NAO staat:
  Waarschijnlijk werden nog eens 62 bedrijven besmet tussen de bevestiging en het nationale vervoerverbod dat op 23 februari 2001 werd ingesteld, waardoor zeven andere landen bij de epidemie werden betrokken.
  In punt 3.53 (blz. 56) zet het NAO uiteen waarom op 20 februari werd geaarzeld om op basis van de epidemiologische gegevens een nationaal vervoerverbod in te stellen. Zo’n drastische maatregel heeft grote gevolgen voor de gestrande dieren en voor de voederlevering en werd beschouwd als onevenredig, daar de ziekte toen nog alleen bij varkens voorkwam en de varkenssector doorgaans niet via markten werkt.
  Het NAO geeft ook aan dat de door de Rekenkamer aangehaalde conclusies op een model in ontwikkeling stoelden en dat de gegevens nadien waren verbeterd. |
| --- | --- |

43.

Op blz. 14 van het verslag van het NAO staat:

Waarschijnlijk werden nog eens 62 bedrijven besmet tussen de bevestiging en het nationale vervoerverbod dat op 23 februari 2001 werd ingesteld, waardoor zeven andere landen bij de epidemie werden betrokken.

In punt 3.53 (blz. 56) zet het NAO uiteen waarom op 20 februari werd geaarzeld om op basis van de epidemiologische gegevens een nationaal vervoerverbod in te stellen. Zo’n drastische maatregel heeft grote gevolgen voor de gestrande dieren en voor de voederlevering en werd beschouwd als onevenredig, daar de ziekte toen nog alleen bij varkens voorkwam en de varkenssector doorgaans niet via markten werkt.

Het NAO geeft ook aan dat de door de Rekenkamer aangehaalde conclusies op een model in ontwikkeling stoelden en dat de gegevens nadien waren verbeterd.

OPTREDEN VAN DE COMMISSIE TIJDENS DE CRISIS

| 44. | De diensten van de Commissie waren en zijn doorlopend beschikbaar, ook als er geen crisis is; dit blijkt wel uit de snelle reactie op de kennisgeving van de eerste uitbraak. |
| --- | --- |

44.

De diensten van de Commissie waren en zijn doorlopend beschikbaar, ook als er geen crisis is; dit blijkt wel uit de snelle reactie op de kennisgeving van de eerste uitbraak.

| 45. | De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de procedures voor de opstelling van verslagen van inspectiebezoeken tijdens de crisis zijn versneld.
  Zowel tijdens als na de bezoeken aan de getroffen lidstaten bracht het VVB de Commissie echter onmiddellijk op de hoogte van belangrijke nieuwe gegevens, met name via rechtstreeks contact en voorlopige inspectieverslagen. De opstelling van nauwkeurige eindverslagen voor publicatie op internet binnen twee maanden na elk bezoek was daarom slechts een formeel aspect. |
| --- | --- |

45.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de procedures voor de opstelling van verslagen van inspectiebezoeken tijdens de crisis zijn versneld.

Zowel tijdens als na de bezoeken aan de getroffen lidstaten bracht het VVB de Commissie echter onmiddellijk op de hoogte van belangrijke nieuwe gegevens, met name via rechtstreeks contact en voorlopige inspectieverslagen. De opstelling van nauwkeurige eindverslagen voor publicatie op internet binnen twee maanden na elk bezoek was daarom slechts een formeel aspect.

| 46. | b) | Verplichte melding van elk vermoeden van een belangrijke besmettelijke ziekte is een internationaal aanvaarde maatregel waarvoor om technische redenen geen alternatief bestaat, en is verplicht volgens en valt onder de communautaire wetgeving.
  De verantwoordelijkheid van elke schakel in de voedselketen, waaronder de veehouder, is uiteengezet in artikel 17 van Verordening (EG) nr. 178/2002, die gebaseerd was op een voorstel van de Commissie (COM(2000) 716 definitief), en werd door zowel het Parlement als de Raad opnieuw bevestigd in Verordening (EG) nr. 882/2004 van 29 april 2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn. |
| --- | --- | --- |

46.

b)

Verplichte melding van elk vermoeden van een belangrijke besmettelijke ziekte is een internationaal aanvaarde maatregel waarvoor om technische redenen geen alternatief bestaat, en is verplicht volgens en valt onder de communautaire wetgeving.

De verantwoordelijkheid van elke schakel in de voedselketen, waaronder de veehouder, is uiteengezet in artikel 17 van Verordening (EG) nr. 178/2002, die gebaseerd was op een voorstel van de Commissie (COM(2000) 716 definitief), en werd door zowel het Parlement als de Raad opnieuw bevestigd in Verordening (EG) nr. 882/2004 van 29 april 2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn.

| c) | MKZ leidt meestal tot duidelijke klinische symptomen bij rundvee en varkens, maar kan bij kleine herkauwers latent aanwezig zijn. Na een eerste negatieve uitslag bij een laboratoriumtest is verder onderzoek nodig. In het NAO-verslag (blz. 61) staat welke stappen het VK in maart 2001 heeft genomen om de diagnose te versnellen en de tijd tussen melding en slachting te verkorten.
  Slachting op klinische gronden is van meet af aan uitgevoerd, maar werd verplicht op 15 maart, toen de capaciteit van de veterinaire diensten en de ondersteunende laboratoria bij tot vijftig nieuwe uitbraken per dag onvoldoende dreigde te worden. Kort daarna werd slachting bij vermoede ziekte en op buurbedrijven verplicht. |
| --- | --- |

c)

MKZ leidt meestal tot duidelijke klinische symptomen bij rundvee en varkens, maar kan bij kleine herkauwers latent aanwezig zijn. Na een eerste negatieve uitslag bij een laboratoriumtest is verder onderzoek nodig. In het NAO-verslag (blz. 61) staat welke stappen het VK in maart 2001 heeft genomen om de diagnose te versnellen en de tijd tussen melding en slachting te verkorten.

Slachting op klinische gronden is van meet af aan uitgevoerd, maar werd verplicht op 15 maart, toen de capaciteit van de veterinaire diensten en de ondersteunende laboratoria bij tot vijftig nieuwe uitbraken per dag onvoldoende dreigde te worden. Kort daarna werd slachting bij vermoede ziekte en op buurbedrijven verplicht.

| 48. | De Rekenkamer merkt terecht op dat de Commissie diverse programma’s ondersteunt ter bestrijding en uitroeiing in de lidstaten van virus- en andere infectieziekten bij vee en met name van zoönosen en ziekten die eerder in lijst A van het OIE waren opgenomen.
  Daarnaast kregen sommige lidstaten aanvullende waarborgen voor virusziekten, waarvoor extra toezicht op het bedrijf nodig is.
  Ook eist de communautaire wetgeving inzake dierenwelzijn voldoende veterinair toezicht en veterinaire inspecties op de bedrijven en moeten de lidstaten verslag uitbrengen over de controles.
  Overeenkomstig de gezondheidsvoorschriften voor de melkproductie (Richtlijn 92/46/EEG) moeten melkveehouderijen aan specifieke veterinaire voorschriften en hygiënenormen voldoen. Artikel 3 van Verordening (EG) nr. 882/2004 inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen voorziet in officiële controles op elk niveau van de voedselketen.
  Artikel 3.8.1.3 van de gezondheidscode voor landdieren (Terrestrial Animal Health Code) van het OIE voorziet in richtsnoeren voor het staken van specifiek toezicht wanneer een land vrij van besmetting is verklaard.
  Een land dat overeenkomstig de code vrij van besmetting is verklaard, kan het specifieke toezicht staken zonder zijn status van besmettingvrij gebied te verliezen, mits:






  a) | de ziekte verplicht gemeld moet worden; |
| --- | --- | --- |

48.

De Rekenkamer merkt terecht op dat de Commissie diverse programma’s ondersteunt ter bestrijding en uitroeiing in de lidstaten van virus- en andere infectieziekten bij vee en met name van zoönosen en ziekten die eerder in lijst A van het OIE waren opgenomen.

Daarnaast kregen sommige lidstaten aanvullende waarborgen voor virusziekten, waarvoor extra toezicht op het bedrijf nodig is.

Ook eist de communautaire wetgeving inzake dierenwelzijn voldoende veterinair toezicht en veterinaire inspecties op de bedrijven en moeten de lidstaten verslag uitbrengen over de controles.

Overeenkomstig de gezondheidsvoorschriften voor de melkproductie (Richtlijn 92/46/EEG) moeten melkveehouderijen aan specifieke veterinaire voorschriften en hygiënenormen voldoen. Artikel 3 van Verordening (EG) nr. 882/2004 inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen voorziet in officiële controles op elk niveau van de voedselketen.

Artikel 3.8.1.3 van de gezondheidscode voor landdieren (Terrestrial Animal Health Code) van het OIE voorziet in richtsnoeren voor het staken van specifiek toezicht wanneer een land vrij van besmetting is verklaard.

Een land dat overeenkomstig de code vrij van besmetting is verklaard, kan het specifieke toezicht staken zonder zijn status van besmettingvrij gebied te verliezen, mits:

a)

de ziekte verplicht gemeld moet worden;

| b) | een systeem voor vroegtijdige opsporing is ingesteld; |
| --- | --- |

b)

een systeem voor vroegtijdige opsporing is ingesteld;

| c) | maatregelen zijn genomen om introductie van de ziekte en de besmetting te voorkomen; |
| --- | --- |

c)

maatregelen zijn genomen om introductie van de ziekte en de besmetting te voorkomen;

| d) | niet tegen de ziekte wordt gevaccineerd; |
| --- | --- |

d)

niet tegen de ziekte wordt gevaccineerd;

| e) | geen besmetting in het wild bekend is. |
| --- | --- |

e)

geen besmetting in het wild bekend is.

Toezicht kan een MKZ-uitbraak niet voorkomen, maar snelle opsporing kan de verspreiding remmen. Daarom zijn degenen die de dieren houden of ervoor verantwoordelijk zijn, en verdachte tekenen het snelst kunnen opmerken, verplicht om elk vermoeden van een besmettelijke ziekte te melden. Deze personen moeten in het kader van de noodplanning worden opgeleid om de voornaamste ziekten te kunnen herkennen.

| 49. | Het aantal officiële dierenartsen moet niet alleen worden vergeleken met de omvang van de veestapel, maar vooral met het aantal veehouderijen (het gaat immers meestal om de aantasting van beslagen, niet zozeer van individuele dieren) en de contacten daartussen. Hierbij moet worden gelet op de algemene diergezondheidstoestand in het land, de vooruitgang qua infrastructuur, logistiek, communicatie en opleiding van de veehouders, en bovenal de mogelijkheden tot rekrutering van extra personeel in noodgevallen. Het aantal officiële dierenartsen in het VK was gebaseerd op de minimumvoorschriften voor MKZ-noodplannen. |
| --- | --- |

49.

Het aantal officiële dierenartsen moet niet alleen worden vergeleken met de omvang van de veestapel, maar vooral met het aantal veehouderijen (het gaat immers meestal om de aantasting van beslagen, niet zozeer van individuele dieren) en de contacten daartussen. Hierbij moet worden gelet op de algemene diergezondheidstoestand in het land, de vooruitgang qua infrastructuur, logistiek, communicatie en opleiding van de veehouders, en bovenal de mogelijkheden tot rekrutering van extra personeel in noodgevallen. Het aantal officiële dierenartsen in het VK was gebaseerd op de minimumvoorschriften voor MKZ-noodplannen.

| 51. | Met het oog op het succes van de maatregelen tegen MKZ is het essentieel dat elke verdenking snel wordt gemeld en moeten de veehouders in het kader van de noodplanning worden opgeleid om de ziekte te kunnen herkennen.
  Maatregelen als strafrechtelijke sancties bij niet-melding, of onderzoeken en beperkingen inzake de openbare orde met gevolgen voor privé-eigendom, waren in het toenmalige rechtskader op communautair niveau nauwelijks denkbaar.
  De raadpleging van de instanties, organisaties en andere betrokkenen bij de bestrijding van een mogelijke uitbraak gebeurt bij de voorbereiding van de noodplannen, en de Commissie heeft ruim voor de uitbraak nuttige richtsnoeren opgesteld.
  Ingevolge Beschikking 91/42/EEG van de Commissie moeten noodplannen met name snel contact tussen de rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken personen en organisaties mogelijk maken. Er moeten oefeningen worden gehouden met het oog op het behoud en de bevordering van de vaardigheden voor de procedures in het veld en voor de administratie.
  Bij een vermoede of bevestigde uitbraak verneemt de veehouder van de officiële dierenarts welke maatregelen hij moet nemen om verspreiding van de ziekte te voorkomen. Het gaat zowel om algemene maatregelen in de nationale wetgeving ter omzetting van de communautaire voorschriften, als om specifieke maatregelen naar gelang van de omstandigheden, omschreven in de noodplannen. |
| --- | --- |

51.

Met het oog op het succes van de maatregelen tegen MKZ is het essentieel dat elke verdenking snel wordt gemeld en moeten de veehouders in het kader van de noodplanning worden opgeleid om de ziekte te kunnen herkennen.

Maatregelen als strafrechtelijke sancties bij niet-melding, of onderzoeken en beperkingen inzake de openbare orde met gevolgen voor privé-eigendom, waren in het toenmalige rechtskader op communautair niveau nauwelijks denkbaar.

De raadpleging van de instanties, organisaties en andere betrokkenen bij de bestrijding van een mogelijke uitbraak gebeurt bij de voorbereiding van de noodplannen, en de Commissie heeft ruim voor de uitbraak nuttige richtsnoeren opgesteld.

Ingevolge Beschikking 91/42/EEG van de Commissie moeten noodplannen met name snel contact tussen de rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken personen en organisaties mogelijk maken. Er moeten oefeningen worden gehouden met het oog op het behoud en de bevordering van de vaardigheden voor de procedures in het veld en voor de administratie.

Bij een vermoede of bevestigde uitbraak verneemt de veehouder van de officiële dierenarts welke maatregelen hij moet nemen om verspreiding van de ziekte te voorkomen. Het gaat zowel om algemene maatregelen in de nationale wetgeving ter omzetting van de communautaire voorschriften, als om specifieke maatregelen naar gelang van de omstandigheden, omschreven in de noodplannen.

| 52. | Een snelle melding van verdachte gevallen is wel essentieel om de verspreiding van MKZ te voorkomen, maar de ziekte veroorzaakt niet in alle gevallen duidelijk zichtbare klinische symptomen en niet alle veehouders zijn even deskundig in het herkennen van de symptomen. Dierenartsen moeten zien te werken met een biologisch systeem in sociaal, cultureel en economisch zeer verscheiden omstandigheden. De communautaire wetgeving voorziet daarom in getrapte maatregelen om de verspreiding van belangrijke besmettelijke veeziekten te voorkomen of althans te beperken. De keuring vóór het slachten door een officiële dierenarts in het slachthuis is dus essentieel voor de opsporing van de ziekte in de veestapel.
  Wie verantwoordelijk is voor dieren en wetens en willens verzuimt verdachte tekenen te melden, stelt zich bloot aan de bij nationale wetgeving bepaalde sancties. |
| --- | --- |

52.

Een snelle melding van verdachte gevallen is wel essentieel om de verspreiding van MKZ te voorkomen, maar de ziekte veroorzaakt niet in alle gevallen duidelijk zichtbare klinische symptomen en niet alle veehouders zijn even deskundig in het herkennen van de symptomen. Dierenartsen moeten zien te werken met een biologisch systeem in sociaal, cultureel en economisch zeer verscheiden omstandigheden. De communautaire wetgeving voorziet daarom in getrapte maatregelen om de verspreiding van belangrijke besmettelijke veeziekten te voorkomen of althans te beperken. De keuring vóór het slachten door een officiële dierenarts in het slachthuis is dus essentieel voor de opsporing van de ziekte in de veestapel.

Wie verantwoordelijk is voor dieren en wetens en willens verzuimt verdachte tekenen te melden, stelt zich bloot aan de bij nationale wetgeving bepaalde sancties.

| 53. | Volgens de communautaire wetgeving moeten veehouders elk vermoeden van MKZ onmiddellijk aan de autoriteiten melden. Artikel 4 van Richtlijn 85/511/EEG bepaalt dat het verdachte bedrijf meteen onder officieel toezicht moet worden geplaatst en een epizoötiologisch onderzoek moet worden gestart om het vermoeden te bevestigen of te ontkrachten en gevaarlijke contacten op te sporen. Daarbij levert een negatieve uitslag bij de eerste screeningtest de meeste complicaties op, omdat dan tijdrovend aanvullend onderzoek nodig is voor de definitieve diagnose kan worden gesteld. De maatregelen voor verdachte bedrijven kunnen worden uitgebreid tot andere waarschijnlijk besmette bedrijven.
  De melding van een bevestigde uitbraak aan de Commissie, de andere lidstaten en het OIE is een tweede stap. Een termijn van 24 uur voor het melden van de uitbraak aan andere landen is internationaal gebruikelijk.
  De Britse autoriteiten stelden de Commissie al voor de definitieve uitslag van de doorslaggevende test (isolatie van het virus) op de hoogte.
  Alleen na een nauwkeurig gestelde diagnose zijn strenge maatregelen als ruiming en grootschalige beperkingen op verplaatsingen te rechtvaardigen.
  Elk jaar worden verscheidene tientallen vermoedens van MKZ gemeld aan de bevoegde instanties in de lidstaten. De lidstaten en de Commissie moedigen zulke meldingen sterk aan. De reactie op die vermoedens moet evenredig zijn. Het is niet realistisch de hele veesector bij elk gemeld vermoeden stil te leggen. |
| --- | --- |

53.

Volgens de communautaire wetgeving moeten veehouders elk vermoeden van MKZ onmiddellijk aan de autoriteiten melden. Artikel 4 van Richtlijn 85/511/EEG bepaalt dat het verdachte bedrijf meteen onder officieel toezicht moet worden geplaatst en een epizoötiologisch onderzoek moet worden gestart om het vermoeden te bevestigen of te ontkrachten en gevaarlijke contacten op te sporen. Daarbij levert een negatieve uitslag bij de eerste screeningtest de meeste complicaties op, omdat dan tijdrovend aanvullend onderzoek nodig is voor de definitieve diagnose kan worden gesteld. De maatregelen voor verdachte bedrijven kunnen worden uitgebreid tot andere waarschijnlijk besmette bedrijven.

De melding van een bevestigde uitbraak aan de Commissie, de andere lidstaten en het OIE is een tweede stap. Een termijn van 24 uur voor het melden van de uitbraak aan andere landen is internationaal gebruikelijk.

De Britse autoriteiten stelden de Commissie al voor de definitieve uitslag van de doorslaggevende test (isolatie van het virus) op de hoogte.

Alleen na een nauwkeurig gestelde diagnose zijn strenge maatregelen als ruiming en grootschalige beperkingen op verplaatsingen te rechtvaardigen.

Elk jaar worden verscheidene tientallen vermoedens van MKZ gemeld aan de bevoegde instanties in de lidstaten. De lidstaten en de Commissie moedigen zulke meldingen sterk aan. De reactie op die vermoedens moet evenredig zijn. Het is niet realistisch de hele veesector bij elk gemeld vermoeden stil te leggen.

| 54. | De Commissie heeft volgens haar normale procedures meteen en conform de wetgeving met de meest directe en moderne communicatiemiddelen gereageerd.
  Ze heeft de lidstaten nog geen uur na de melding van de uitbraak op de hoogte gesteld en in minder dan 24 uur de nodige vrijwaringsmaatregelen goedgekeurd.
  Het VK verleende overeenkomstig de communautaire wetgeving al geen certificaten en vergunningen voor de uitvoer van levende dieren en dierlijke producten naar andere lidstaten meer.
  De Ierse autoriteiten schorsten de invoer van vatbare dieren en daarvan afkomstige producten op 21 februari 2001 en stelden de Commissie daarvan om 15.42 uur in kennis. Ze spoorden ook alle uit het VK ingevoerde dieren op en bepaalden dat die moesten worden geslacht. |
| --- | --- |

54.

De Commissie heeft volgens haar normale procedures meteen en conform de wetgeving met de meest directe en moderne communicatiemiddelen gereageerd.

Ze heeft de lidstaten nog geen uur na de melding van de uitbraak op de hoogte gesteld en in minder dan 24 uur de nodige vrijwaringsmaatregelen goedgekeurd.

Het VK verleende overeenkomstig de communautaire wetgeving al geen certificaten en vergunningen voor de uitvoer van levende dieren en dierlijke producten naar andere lidstaten meer.

De Ierse autoriteiten schorsten de invoer van vatbare dieren en daarvan afkomstige producten op 21 februari 2001 en stelden de Commissie daarvan om 15.42 uur in kennis. Ze spoorden ook alle uit het VK ingevoerde dieren op en bepaalden dat die moesten worden geslacht.

| 56. | Bij de goedkeuring van het non-vaccinatiebeleid werd ook een vergoedingsstelsel ingesteld voor omwille van de ziektebestrijding geslachte dieren, omdat de veehouders in het belang van de landbouwgemeenschap en de nationale en communautaire economie sommige middelen (zoals preventieve vaccinatie) om hun vee te beschermen werden ontzegd.
  Dit vergoedingsstelsel houdt ook een stimulans in om de ziekte zo snel mogelijk te melden, door dieren die vóór de melding aan de ziekte sterven niet te vergoeden. |
| --- | --- |

56.

Bij de goedkeuring van het non-vaccinatiebeleid werd ook een vergoedingsstelsel ingesteld voor omwille van de ziektebestrijding geslachte dieren, omdat de veehouders in het belang van de landbouwgemeenschap en de nationale en communautaire economie sommige middelen (zoals preventieve vaccinatie) om hun vee te beschermen werden ontzegd.

Dit vergoedingsstelsel houdt ook een stimulans in om de ziekte zo snel mogelijk te melden, door dieren die vóór de melding aan de ziekte sterven niet te vergoeden.

| 58. | Krachtens artikel 5, punt 3, van Richtlijn 85/511/EEG kan worden afgeweken van de verplichting monsters te nemen van dieren in een secundaire besmettingshaard die epidemiologisch is verbonden met een primaire besmettingshaard waarvoor al monsters zijn genomen. In dat geval kan dus een klinische diagnose worden gesteld.
  Het ruimingsbeleid geldt voor alle bevestigde uitbraken en, overeenkomstig de noodplannen, voor vermoedelijk besmette dieren (artikel 3, lid 2, van Beschikking 90/424/EEG).
  Voor de organisatie van de administratieve procedures voor de vernietiging, de taxatie en de schadeloosstelling voor de beslagen moeten de lidstaten hun eigen aanpak kunnen bepalen naar gelang van hun nationale rechtsorde wat de opsporingsdiensten en de interactie daarvan met de bescherming van privé-eigendom en burgerrechten betreft. |
| --- | --- |

58.

Krachtens artikel 5, punt 3, van Richtlijn 85/511/EEG kan worden afgeweken van de verplichting monsters te nemen van dieren in een secundaire besmettingshaard die epidemiologisch is verbonden met een primaire besmettingshaard waarvoor al monsters zijn genomen. In dat geval kan dus een klinische diagnose worden gesteld.

Het ruimingsbeleid geldt voor alle bevestigde uitbraken en, overeenkomstig de noodplannen, voor vermoedelijk besmette dieren (artikel 3, lid 2, van Beschikking 90/424/EEG).

Voor de organisatie van de administratieve procedures voor de vernietiging, de taxatie en de schadeloosstelling voor de beslagen moeten de lidstaten hun eigen aanpak kunnen bepalen naar gelang van hun nationale rechtsorde wat de opsporingsdiensten en de interactie daarvan met de bescherming van privé-eigendom en burgerrechten betreft.

OPTREDEN VAN DE COMMISSIE IN VERBAND MET HET TERUGBETALINGSSYSTEEM

| 59.-60. | De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de lidstaten duidelijkere instructies moeten krijgen wat de terugbetaling van de uitgekeerde vergoedingen betreft. Hieraan wordt gewerkt. Binnenkort wordt de lidstaten een ontwerp-verordening voorgelegd waarin de voor communautaire financiering in aanmerking komende uitgaven worden vastgesteld.
  Voor de marktondersteunende maatregelen in de varkensvleessector hanteert de Commissie sinds speciaal verslag nr. 1/2000 hetzelfde medefinancieringspercentage (50 %) als voor veterinaire maatregelen.
  Hoewel de uitvoeringsbepalingen voor de criteria niet in een werkdocument of formele gedragscode waren opgenomen, was de lidstaten in feite wel meegedeeld welke slachtingen in aanmerking kwamen. Met name was in het financieringsbesluit aangegeven dat alleen verplichte slachting voor communautaire terugbetaling in aanmerking kwam.
  Ook bepalen de financieringsbesluiten dat de Gemeenschap ten hoogste de marktwaarde terugbetaalt. Wat de schadeloosstelling van de veehouders betreft, verschilt de toestand sterk per lidstaat. Het is duidelijk dat hetzelfde bedrag per type dier niet voor alle houders van geslachte dieren een passende schadeloosstelling is.
  De Commissie is niet bevoegd voor de harmonisatie van de nationale vergoedingsstelsels bij epidemieën. |
| --- | --- |

59.-60.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de lidstaten duidelijkere instructies moeten krijgen wat de terugbetaling van de uitgekeerde vergoedingen betreft. Hieraan wordt gewerkt. Binnenkort wordt de lidstaten een ontwerp-verordening voorgelegd waarin de voor communautaire financiering in aanmerking komende uitgaven worden vastgesteld.

Voor de marktondersteunende maatregelen in de varkensvleessector hanteert de Commissie sinds speciaal verslag nr. 1/2000 hetzelfde medefinancieringspercentage (50 %) als voor veterinaire maatregelen.

Hoewel de uitvoeringsbepalingen voor de criteria niet in een werkdocument of formele gedragscode waren opgenomen, was de lidstaten in feite wel meegedeeld welke slachtingen in aanmerking kwamen. Met name was in het financieringsbesluit aangegeven dat alleen verplichte slachting voor communautaire terugbetaling in aanmerking kwam.

Ook bepalen de financieringsbesluiten dat de Gemeenschap ten hoogste de marktwaarde terugbetaalt. Wat de schadeloosstelling van de veehouders betreft, verschilt de toestand sterk per lidstaat. Het is duidelijk dat hetzelfde bedrag per type dier niet voor alle houders van geslachte dieren een passende schadeloosstelling is.

De Commissie is niet bevoegd voor de harmonisatie van de nationale vergoedingsstelsels bij epidemieën.

| 61. | Het vergoedingsstelsel dat in het kader van de maatregelen ter bestrijding en uitroeiing van boviene spongiforme encefalopathie (BSE) is ingesteld voor dieren die overeenkomstig een door de Commissie goedgekeurde regeling voor selectieve slachting volgens een nationaal uitroeiingsplan zijn geslacht, is vastgelegd in vier verordeningen van de Commissie (voor het VK, Portugal, Frankrijk en Ierland). Deze vier verordeningen, inclusief Verordening (EG) nr. 164/97 voor Frankrijk, behandelen het vergoedingsstelsel volgens dezelfde beginselen.
  De schadeloosstelling van houders van runderen met BSE is niet gedekt door het noodfonds van Beschikking 90/424/EEG (artikelen 3, 4, 6 en 11). (6) |
| --- | --- |

61.

Het vergoedingsstelsel dat in het kader van de maatregelen ter bestrijding en uitroeiing van boviene spongiforme encefalopathie (BSE) is ingesteld voor dieren die overeenkomstig een door de Commissie goedgekeurde regeling voor selectieve slachting volgens een nationaal uitroeiingsplan zijn geslacht, is vastgelegd in vier verordeningen van de Commissie (voor het VK, Portugal, Frankrijk en Ierland). Deze vier verordeningen, inclusief Verordening (EG) nr. 164/97 voor Frankrijk, behandelen het vergoedingsstelsel volgens dezelfde beginselen.

De schadeloosstelling van houders van runderen met BSE is niet gedekt door het noodfonds van Beschikking 90/424/EEG (artikelen 3, 4, 6 en 11). (6)

| 62. | De vaststelling van de vergoedingen naar gelang van de markttoestand is in de eerste plaats een zaak van de lidstaten. Welke vergoedingen voor communautaire financiering in aanmerking komen, is vastgesteld in recente besluiten over de communautaire bijdrage in de kosten van de lidstaten. Het gaat daarbij alleen om de marktwaarde van de dieren onmiddellijk voor de slachting. |
| --- | --- |

62.

De vaststelling van de vergoedingen naar gelang van de markttoestand is in de eerste plaats een zaak van de lidstaten. Welke vergoedingen voor communautaire financiering in aanmerking komen, is vastgesteld in recente besluiten over de communautaire bijdrage in de kosten van de lidstaten. Het gaat daarbij alleen om de marktwaarde van de dieren onmiddellijk voor de slachting.

| 63. | „Passende schadeloosstelling” is gedefinieerd als de marktwaarde van de dieren onmiddellijk voor de slachting. Exploitatieverliezen komen dus niet voor communautaire financiering in aanmerking en aanvragen in die zin zijn geweigerd. |
| --- | --- |

63.

„Passende schadeloosstelling” is gedefinieerd als de marktwaarde van de dieren onmiddellijk voor de slachting. Exploitatieverliezen komen dus niet voor communautaire financiering in aanmerking en aanvragen in die zin zijn geweigerd.

| 64. | Het bij Verordening (EG) nr. 1760/2000 en artikel 14 van Richtlijn 64/432/EEG ingestelde gegevensbestand voor runderen is zeer nuttig om de verplaatsing van dieren te volgen, maar van weinig waarde voor taxatiedoeleinden. In het bestand zijn wel de leeftijd, het geslacht, de kleur en het ras en de identificatiecode van het moederdier opgenomen, maar niet of het om een raszuiver fokrund gaat dat in een stamboek is geregistreerd. De lidstaten hebben het voorstel van de Commissie om ook die gegevens op te nemen niet overgenomen. |
| --- | --- |

64.

Het bij Verordening (EG) nr. 1760/2000 en artikel 14 van Richtlijn 64/432/EEG ingestelde gegevensbestand voor runderen is zeer nuttig om de verplaatsing van dieren te volgen, maar van weinig waarde voor taxatiedoeleinden. In het bestand zijn wel de leeftijd, het geslacht, de kleur en het ras en de identificatiecode van het moederdier opgenomen, maar niet of het om een raszuiver fokrund gaat dat in een stamboek is geregistreerd. De lidstaten hebben het voorstel van de Commissie om ook die gegevens op te nemen niet overgenomen.

| 66. | De Commissie is niet bevoegd voor de organisatie van de vergoedingsstelsels voor de veehouders in de lidstaten. De lidstaten willen die stelsels overigens niet harmoniseren.
  De verschillen tussen lidstaten die de Rekenkamer vermeldt, werden ook door de Commissie opgemerkt bij controles ter plaatse. Ze zijn het gevolg van keuzen van de lidstaten. Voor onregelmatigheden met gevolgen voor de Gemeenschapsbegroting hebben de diensten van de Commissie financiële correcties toegepast (zie onder).
  De Commissie volgt bij al haar medefinancieringsbesluiten het beginsel van gelijke behandeling van de lidstaten.
  Bovendien wordt voor elk medefinancieringsbesluit het advies van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid gevraagd. |
| --- | --- |

66.

De Commissie is niet bevoegd voor de organisatie van de vergoedingsstelsels voor de veehouders in de lidstaten. De lidstaten willen die stelsels overigens niet harmoniseren.

De verschillen tussen lidstaten die de Rekenkamer vermeldt, werden ook door de Commissie opgemerkt bij controles ter plaatse. Ze zijn het gevolg van keuzen van de lidstaten. Voor onregelmatigheden met gevolgen voor de Gemeenschapsbegroting hebben de diensten van de Commissie financiële correcties toegepast (zie onder).

De Commissie volgt bij al haar medefinancieringsbesluiten het beginsel van gelijke behandeling van de lidstaten.

Bovendien wordt voor elk medefinancieringsbesluit het advies van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid gevraagd.

| 67.-71. | De afwijkingen die Verordening (EG) nr. 1458/2001 van 17 juli 2001 voor de toepassing van premieregelingen toestaat, moeten worden gezien in het licht van het beginsel dat de regeling voor rechtstreekse betalingen dient als compensatie voor de gevolgen voor de inkomsten van de veehouders van de geleidelijke reductie van de marktsteun in het kader van Agenda 2000. De Commissie vindt daarom dat de uitkering van de premies niet hoeft af te hangen van andere omstandigheden die verband houden met de diergezondheid in de lidstaten.
  De door de MKZ-epidemie getroffen lidstaten hebben verzocht om afwijkingen vanaf eind april 2001.
  De Commissie heeft dienaangaande geconstateerd dat de veehouders wegens de beperkingen op de verplaatsing van dieren in bepaalde gebieden om de uitbreiding van de epidemie tegen te gaan, niet konden voldoen aan bepaalde verplichtingen uit hoofde van de verordeningen tot instelling van de premieregelingen.
  Ze heeft daarom tijdelijk afwijkingen toegestaan op bepaalde voorschriften die in normale omstandigheden gelden, met name wat het aanhouden van de dieren betreft. Medio mei 2001 werd aan het Comité van beheer voor rundvlees een aantal voorstellen voorgelegd, waarover het op 29 juni 2001 ten slotte gunstig adviseerde.
  Het duurde dus twee maanden nadat de Commissie om actie was verzocht voor Verordening (EG) nr. 1458/2001 werd goedgekeurd.
  Daar in deze omstandigheden rechtstreekse betalingen konden worden verricht, was het volgens de Commissie aan de lidstaten om er bij de controles tijdens of na de vaststelling van de schadeloosstelling uit hoofde van de veterinaire maatregelen op toe te zien dat de veehouders de premies niet dubbel ontvingen.
  Het lijkt de Commissie nuttig om in soortgelijke omstandigheden in de toekomst in de regeling voor rechtstreekse betalingen of in de veterinaire besluiten die het recht op schadeloosstelling vaststellen een bepaling op te nemen om dubbele betalingen uit te sluiten en de verantwoordelijkheid hiervoor duidelijk bij de lidstaten te leggen.
  In het kader van het beheer van de epizoötie heeft de Commissie wel maatregelen genomen om de gevolgen van overwaardering van dieren voor de Gemeenschapsbegroting te beperken. Na controles ter plaatse bedroeg de correctie voor het VK, Frankrijk, Nederland en Ierland 55 % (583 miljoen EUR van de in totaal aangevraagde 1 051 miljoen EUR). |
| --- | --- |

67.-71.

De afwijkingen die Verordening (EG) nr. 1458/2001 van 17 juli 2001 voor de toepassing van premieregelingen toestaat, moeten worden gezien in het licht van het beginsel dat de regeling voor rechtstreekse betalingen dient als compensatie voor de gevolgen voor de inkomsten van de veehouders van de geleidelijke reductie van de marktsteun in het kader van Agenda 2000. De Commissie vindt daarom dat de uitkering van de premies niet hoeft af te hangen van andere omstandigheden die verband houden met de diergezondheid in de lidstaten.

De door de MKZ-epidemie getroffen lidstaten hebben verzocht om afwijkingen vanaf eind april 2001.

De Commissie heeft dienaangaande geconstateerd dat de veehouders wegens de beperkingen op de verplaatsing van dieren in bepaalde gebieden om de uitbreiding van de epidemie tegen te gaan, niet konden voldoen aan bepaalde verplichtingen uit hoofde van de verordeningen tot instelling van de premieregelingen.

Ze heeft daarom tijdelijk afwijkingen toegestaan op bepaalde voorschriften die in normale omstandigheden gelden, met name wat het aanhouden van de dieren betreft. Medio mei 2001 werd aan het Comité van beheer voor rundvlees een aantal voorstellen voorgelegd, waarover het op 29 juni 2001 ten slotte gunstig adviseerde.

Het duurde dus twee maanden nadat de Commissie om actie was verzocht voor Verordening (EG) nr. 1458/2001 werd goedgekeurd.

Daar in deze omstandigheden rechtstreekse betalingen konden worden verricht, was het volgens de Commissie aan de lidstaten om er bij de controles tijdens of na de vaststelling van de schadeloosstelling uit hoofde van de veterinaire maatregelen op toe te zien dat de veehouders de premies niet dubbel ontvingen.

Het lijkt de Commissie nuttig om in soortgelijke omstandigheden in de toekomst in de regeling voor rechtstreekse betalingen of in de veterinaire besluiten die het recht op schadeloosstelling vaststellen een bepaling op te nemen om dubbele betalingen uit te sluiten en de verantwoordelijkheid hiervoor duidelijk bij de lidstaten te leggen.

In het kader van het beheer van de epizoötie heeft de Commissie wel maatregelen genomen om de gevolgen van overwaardering van dieren voor de Gemeenschapsbegroting te beperken. Na controles ter plaatse bedroeg de correctie voor het VK, Frankrijk, Nederland en Ierland 55 % (583 miljoen EUR van de in totaal aangevraagde 1 051 miljoen EUR).

| 72.-73. | De regeling voor rechtstreekse betalingen (met inbegrip van de slachtpremie) dient als compensatie voor de gevolgen voor de inkomsten van de veehouders van de geleidelijke reductie van de marktsteun in het kader van Agenda 2000. De Commissie vindt dat er goede redenen waren om premies toe te kennen voor dieren die werden geslacht om MKZ te bestrijden, mits aan de criteria daarvoor was voldaan en de dieren in een slachthuis werden geslacht.
  Volgens de huidige regels zijn veterinaire goedkeuring en de bestemming van het dier (en met name of het geschikt is voor menselijke consumptie) geen criteria voor de toekenning van de slachtpremie.
  De toepasselijkheid van die regels is herhaaldelijk bevestigd, met name door het Comité van beheer van rundvlees en bij de goedkeuring van Verordening (EG) nr. 2777/2000 houdende vaststelling van buitengewone maatregelen ter ondersteuning van de rundvleesmarkt (opkoop- en vernietigingsregeling).
  Dit werd de Nederlandse autoriteiten in juni 2001 meegedeeld in antwoord op hun vraag of de slachtpremie bij een MKZ-epidemie mag worden toegekend en in februari 2004 aan het Nederlandse ministerie van Landbouw bevestigd met de precisering, om dubbele betaling te voorkomen, dat de premie kan worden toegekend voor in een slachthuis geslachte dieren mits ze niet is meegenomen bij de taxatie van de dieren voor veterinaire schadeloosstelling of op grond daarvan betaald. De gevolgde procedure en de gemelde besluiten hadden tot doel de belangen van de begunstigden niet te schaden.
  Volgens de voorschriften kan de slachtpremie in naar behoren gemotiveerde uitzonderlijke gevallen ook na de termijn worden uitgekeerd.
  Uit de gegevens van de Nederlandse landbouwdiensten blijkt dat 791 van de 1 278 getroffen bedrijven de dieren in een slachthuis hebben laten slachten. |
| --- | --- |

72.-73.

De regeling voor rechtstreekse betalingen (met inbegrip van de slachtpremie) dient als compensatie voor de gevolgen voor de inkomsten van de veehouders van de geleidelijke reductie van de marktsteun in het kader van Agenda 2000. De Commissie vindt dat er goede redenen waren om premies toe te kennen voor dieren die werden geslacht om MKZ te bestrijden, mits aan de criteria daarvoor was voldaan en de dieren in een slachthuis werden geslacht.

Volgens de huidige regels zijn veterinaire goedkeuring en de bestemming van het dier (en met name of het geschikt is voor menselijke consumptie) geen criteria voor de toekenning van de slachtpremie.

De toepasselijkheid van die regels is herhaaldelijk bevestigd, met name door het Comité van beheer van rundvlees en bij de goedkeuring van Verordening (EG) nr. 2777/2000 houdende vaststelling van buitengewone maatregelen ter ondersteuning van de rundvleesmarkt (opkoop- en vernietigingsregeling).

Dit werd de Nederlandse autoriteiten in juni 2001 meegedeeld in antwoord op hun vraag of de slachtpremie bij een MKZ-epidemie mag worden toegekend en in februari 2004 aan het Nederlandse ministerie van Landbouw bevestigd met de precisering, om dubbele betaling te voorkomen, dat de premie kan worden toegekend voor in een slachthuis geslachte dieren mits ze niet is meegenomen bij de taxatie van de dieren voor veterinaire schadeloosstelling of op grond daarvan betaald. De gevolgde procedure en de gemelde besluiten hadden tot doel de belangen van de begunstigden niet te schaden.

Volgens de voorschriften kan de slachtpremie in naar behoren gemotiveerde uitzonderlijke gevallen ook na de termijn worden uitgekeerd.

Uit de gegevens van de Nederlandse landbouwdiensten blijkt dat 791 van de 1 278 getroffen bedrijven de dieren in een slachthuis hebben laten slachten.

| 74. | Beschikking 90/424/EEG van de Raad biedt slechts beperkte juridische mogelijkheden om de uitvoeringsvoorwaarden voor de communautaire bijdrage in de uitgaven van de lidstaten vast te stellen. Elke ontwerp-verordening tot vaststelling van de criteria voor communautaire financiering die de Commissie opstelt moet Verordening (EG) nr. 1258/1999 van de Raad als rechtsgrond hebben. |
| --- | --- |

74.

Beschikking 90/424/EEG van de Raad biedt slechts beperkte juridische mogelijkheden om de uitvoeringsvoorwaarden voor de communautaire bijdrage in de uitgaven van de lidstaten vast te stellen. Elke ontwerp-verordening tot vaststelling van de criteria voor communautaire financiering die de Commissie opstelt moet Verordening (EG) nr. 1258/1999 van de Raad als rechtsgrond hebben.

| 75. | In een bijlage bij de ontwerp-beschikking tot vaststelling van de criteria voor communautaire financiering van MKZ-noodmaatregelen is bepaald welke stukken de bevoegde controle-instanties op verzoek moeten indienen.
  Deze bewijsstukken vallen onder artikel 9 van Verordening (EG) nr. 1258/1999 van de Raad. Dit staat uitdrukkelijk in elk besluit tot medefinanciering van veterinaire maatregelen. De lidstaten weten dus welke gegevens ze bij een controle moeten indienen en staven.
  De voorbeelden die de Rekenkamer aanhaalt heeft de Commissie bij haar controles ter plaatse ook opgemerkt. Ze wijzen niet zozeer op een probleem met de omschrijving van de nodige bewijsstukken, maar op de bedenkelijke kwaliteit van deze stukken in bepaalde lidstaten. De tekortkomingen zijn meestal te wijten aan een gebrekkige administratie in de lidstaten tijdens de epidemie.
  Daar de Commissie tot dusver geen problemen heeft ondervonden met de toegang tot de administratieve gegevens in de lidstaten en elke nationale administratie en elke epidemie anders is, lijkt het niet nuttig om vooraf een volledige lijst van over te leggen bewijsstukken op te stellen. De Commissie heeft bij haar controles wel problemen ondervonden met de toegang tot gegevens in handen van de veehouders (bedrijfsregisters en aankoopfacturen voor geslachte dieren). Hierover volgt een juridische toelichting voor de lidstaten met het oog op toekomstige communautaire terugbetalingen. |
| --- | --- |

75.

In een bijlage bij de ontwerp-beschikking tot vaststelling van de criteria voor communautaire financiering van MKZ-noodmaatregelen is bepaald welke stukken de bevoegde controle-instanties op verzoek moeten indienen.

Deze bewijsstukken vallen onder artikel 9 van Verordening (EG) nr. 1258/1999 van de Raad. Dit staat uitdrukkelijk in elk besluit tot medefinanciering van veterinaire maatregelen. De lidstaten weten dus welke gegevens ze bij een controle moeten indienen en staven.

De voorbeelden die de Rekenkamer aanhaalt heeft de Commissie bij haar controles ter plaatse ook opgemerkt. Ze wijzen niet zozeer op een probleem met de omschrijving van de nodige bewijsstukken, maar op de bedenkelijke kwaliteit van deze stukken in bepaalde lidstaten. De tekortkomingen zijn meestal te wijten aan een gebrekkige administratie in de lidstaten tijdens de epidemie.

Daar de Commissie tot dusver geen problemen heeft ondervonden met de toegang tot de administratieve gegevens in de lidstaten en elke nationale administratie en elke epidemie anders is, lijkt het niet nuttig om vooraf een volledige lijst van over te leggen bewijsstukken op te stellen. De Commissie heeft bij haar controles wel problemen ondervonden met de toegang tot gegevens in handen van de veehouders (bedrijfsregisters en aankoopfacturen voor geslachte dieren). Hierover volgt een juridische toelichting voor de lidstaten met het oog op toekomstige communautaire terugbetalingen.

| 76. | Doorgaans zijn de lidstaten vertrouwd met schadeloosstelling „op basis van de marktwaarde van de dieren onmiddellijk vóórdat zij werden aangetast”, daar dit begrip al bij eerdere financieringen is gehanteerd.
  De lidstaten hebben de Commissie daarover tijdens de epidemie ook geen toelichting gevraagd. |
| --- | --- |

76.

Doorgaans zijn de lidstaten vertrouwd met schadeloosstelling „op basis van de marktwaarde van de dieren onmiddellijk vóórdat zij werden aangetast”, daar dit begrip al bij eerdere financieringen is gehanteerd.

De lidstaten hebben de Commissie daarover tijdens de epidemie ook geen toelichting gevraagd.

| 77. | De Commissie heeft de lidstaten wel degelijk instructies voor de verzoeken om terugbetaling gegeven.
  Bovendien moeten de lidstaten volgens artikel 55 van Verordening (EG) nr. 882/2004 sancties vaststellen voor overtredingen van de wetgeving op diervoeders en levensmiddelen en van andere communautaire bepalingen voor de bescherming van diergezondheid en dierenwelzijn, en de nodige maatregelen nemen om de uitvoering daarvan te waarborgen. De vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.
  In het voorstel van de Commissie voor een verordening inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen (COM(2003) 52) werd niet-naleving van de instructies van de autoriteiten voor de verplaatsing van dieren of producten als strafrechtelijke overtreding ingedeeld (bijlage VI, punt 7, onder b)). Het Parlement en de Raad hebben die bepaling echter niet overgenomen. |
| --- | --- |

77.

De Commissie heeft de lidstaten wel degelijk instructies voor de verzoeken om terugbetaling gegeven.

Bovendien moeten de lidstaten volgens artikel 55 van Verordening (EG) nr. 882/2004 sancties vaststellen voor overtredingen van de wetgeving op diervoeders en levensmiddelen en van andere communautaire bepalingen voor de bescherming van diergezondheid en dierenwelzijn, en de nodige maatregelen nemen om de uitvoering daarvan te waarborgen. De vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.

In het voorstel van de Commissie voor een verordening inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen (COM(2003) 52) werd niet-naleving van de instructies van de autoriteiten voor de verplaatsing van dieren of producten als strafrechtelijke overtreding ingedeeld (bijlage VI, punt 7, onder b)). Het Parlement en de Raad hebben die bepaling echter niet overgenomen.

| 78. | Bij een uitbraak is het voor de toepassing van de maatregelen, met name om illegale verplaatsing van potentieel besmette of aangetaste dieren te voorkomen of ontdekken, alleen van belang te weten welke dieren van vatbare soorten op het bedrijf zijn.
  Daarom moeten de bevoegde instanties ingevolge Richtlijn 85/511/EEG bij een vermoede of bevestigde uitbraak alle dieren op het bedrijf tellen, inclusief de aan de ziekte gestorven dieren. Deze gegevens moeten actueel worden gehouden, wat met andere databanken niet altijd mogelijk is.
  De gebreken die de Rekenkamer noemt, zijn niet het gevolg van een gebrek aan instructies van de Commissie, maar aan administratieve wanorde in de lidstaten, die gedeeltelijk door de crisisomstandigheden te verklaren is. |
| --- | --- |

78.

Bij een uitbraak is het voor de toepassing van de maatregelen, met name om illegale verplaatsing van potentieel besmette of aangetaste dieren te voorkomen of ontdekken, alleen van belang te weten welke dieren van vatbare soorten op het bedrijf zijn.

Daarom moeten de bevoegde instanties ingevolge Richtlijn 85/511/EEG bij een vermoede of bevestigde uitbraak alle dieren op het bedrijf tellen, inclusief de aan de ziekte gestorven dieren. Deze gegevens moeten actueel worden gehouden, wat met andere databanken niet altijd mogelijk is.

De gebreken die de Rekenkamer noemt, zijn niet het gevolg van een gebrek aan instructies van de Commissie, maar aan administratieve wanorde in de lidstaten, die gedeeltelijk door de crisisomstandigheden te verklaren is.

| 79. | De Commissie is het niet eens met de Rekenkamer dat de terugbetalingsvoorwaarden te laat zijn vastgesteld.






  i) | De Commissie heeft de criteria sinds Beschikking 90/424/EEG niet ingrijpend gewijzigd.
  De Commissie heeft de specifieke financieringsbesluiten steeds goedgekeurd zodra dat technisch mogelijk was, namelijk zodra ze beschikte over een verzoek om medefinanciering en een door de lidstaat ingediende, voldoende betrouwbare staat van uitgaven en de begrotingsautoriteit in financiële dekking van de financiering had voorzien.
  Daarnaast is tijd nodig voor de analyse van de financiële ramingen van de lidstaten, die tijdens een epidemie vaak onzeker of onnauwkeurig zijn, en voor het advies van de lidstaten in het Veterinair Comité, waarna de formele goedkeuring door de Commissie kan volgen.
  De Commissie heeft geen klachten ontvangen over de door de Rekenkamer genoemde trage besluitvorming. |
| --- | --- | --- |

79.

De Commissie is het niet eens met de Rekenkamer dat de terugbetalingsvoorwaarden te laat zijn vastgesteld.

i)

De Commissie heeft de criteria sinds Beschikking 90/424/EEG niet ingrijpend gewijzigd.

De Commissie heeft de specifieke financieringsbesluiten steeds goedgekeurd zodra dat technisch mogelijk was, namelijk zodra ze beschikte over een verzoek om medefinanciering en een door de lidstaat ingediende, voldoende betrouwbare staat van uitgaven en de begrotingsautoriteit in financiële dekking van de financiering had voorzien.

Daarnaast is tijd nodig voor de analyse van de financiële ramingen van de lidstaten, die tijdens een epidemie vaak onzeker of onnauwkeurig zijn, en voor het advies van de lidstaten in het Veterinair Comité, waarna de formele goedkeuring door de Commissie kan volgen.

De Commissie heeft geen klachten ontvangen over de door de Rekenkamer genoemde trage besluitvorming.

| ii) | De Commissie heeft de criteria niet ingrijpend gewijzigd, omdat ze er altijd van is uitgegaan dat preventieve slachting essentieel is voor de bestrijding en de kosten ervoor dus in aanmerking moeten komen voor communautaire financiering.
  Dit geldt ook voor gedeeltelijke preventieve slachting van andere soorten.
  Communautaire financiering van preventieve slachting in lidstaten zonder ziektehaarden is niet verplicht. De grond voor de financiering uit hoofde van de vier besluiten is artikel 5, lid 3, van Beschikking 90/424/EEG. |
| --- | --- |

ii)

De Commissie heeft de criteria niet ingrijpend gewijzigd, omdat ze er altijd van is uitgegaan dat preventieve slachting essentieel is voor de bestrijding en de kosten ervoor dus in aanmerking moeten komen voor communautaire financiering.

Dit geldt ook voor gedeeltelijke preventieve slachting van andere soorten.

Communautaire financiering van preventieve slachting in lidstaten zonder ziektehaarden is niet verplicht. De grond voor de financiering uit hoofde van de vier besluiten is artikel 5, lid 3, van Beschikking 90/424/EEG.

| iii) | Zowel de lidstaten als de Commissie hebben voorrang verleend aan communautaire financiering van de schadeloosstelling van de veehouders. Pas op 27 februari 2003 heeft het VK een voorlopig verzoek ingediend om terugbetaling van de operationele kosten, boven op de schadeloosstellingen. |
| --- | --- |

iii)

Zowel de lidstaten als de Commissie hebben voorrang verleend aan communautaire financiering van de schadeloosstelling van de veehouders. Pas op 27 februari 2003 heeft het VK een voorlopig verzoek ingediend om terugbetaling van de operationele kosten, boven op de schadeloosstellingen.

| 80. | De ADNS-databank bevat uitgebreide gegevens over de ziektehaarden.
  De lidstaten hebben het Permanent Comité bovendien steeds op de hoogte gehouden van de maatregelen met het oog op de bestrijding van de epizoötie. |
| --- | --- |

80.

De ADNS-databank bevat uitgebreide gegevens over de ziektehaarden.

De lidstaten hebben het Permanent Comité bovendien steeds op de hoogte gehouden van de maatregelen met het oog op de bestrijding van de epizoötie.

| 81. | Het model voor verzoeken om terugbetaling en de vereiste informatie zijn sinds de KVP-epidemie van 1997 gestandaardiseerd. Het model was nog niet opgenomen in de bijlage bij de specifieke financieringsbesluiten, maar is rechtstreeks aan de lidstaten meegedeeld. |
| --- | --- |

81.

Het model voor verzoeken om terugbetaling en de vereiste informatie zijn sinds de KVP-epidemie van 1997 gestandaardiseerd. Het model was nog niet opgenomen in de bijlage bij de specifieke financieringsbesluiten, maar is rechtstreeks aan de lidstaten meegedeeld.

| 82. | De Commissie heeft dit probleem opgemerkt. Omdat het echter niet mogelijk bleek om voldoende zekerheid te krijgen over het aantal dieren waarvoor inderdaad schadeloosstelling was betaald, heeft DG SANCO een vaste financiële correctie toegepast om het financiële risico van de Commissie te dekken. |
| --- | --- |

82.

De Commissie heeft dit probleem opgemerkt. Omdat het echter niet mogelijk bleek om voldoende zekerheid te krijgen over het aantal dieren waarvoor inderdaad schadeloosstelling was betaald, heeft DG SANCO een vaste financiële correctie toegepast om het financiële risico van de Commissie te dekken.

| 83. | Gezien de omvang en verscheidenheid van de ingediende declaraties gaat het volgens de Commissie om normale controletermijnen.
  De opmerking van de Rekenkamer betreft overigens alleen de betaling van het saldo. Na de goedkeuring van de financieringsbesluiten werden in 2002 aanzienlijke voorschotten betaald: 355 miljoen EUR op 22 februari aan het VK, 3,3 miljoen EUR op 14 maart aan Frankrijk, 2,7 miljoen EUR op 1 maart voor Ierland en 39 miljoen EUR op 26 februari voor Nederland, in totaal 400 miljoen EUR of ongeveer 86 % van het uiteindelijk betaalde totale bedrag. |
| --- | --- |

83.

Gezien de omvang en verscheidenheid van de ingediende declaraties gaat het volgens de Commissie om normale controletermijnen.

De opmerking van de Rekenkamer betreft overigens alleen de betaling van het saldo. Na de goedkeuring van de financieringsbesluiten werden in 2002 aanzienlijke voorschotten betaald: 355 miljoen EUR op 22 februari aan het VK, 3,3 miljoen EUR op 14 maart aan Frankrijk, 2,7 miljoen EUR op 1 maart voor Ierland en 39 miljoen EUR op 26 februari voor Nederland, in totaal 400 miljoen EUR of ongeveer 86 % van het uiteindelijk betaalde totale bedrag.

| 85. | De terugbetalingspercentages voor veterinaire uitgaven zijn vastgesteld door de Raad.
  In het verleden bestond er een onderscheid tussen de percentages bij DG SANCO en de percentages die DG AGRI voor de varkenssector hanteerde. Sinds de KVP-epidemie van 1997 zijn ze gelijkgeschakeld op een medefinancieringspercentage van 50 %. |
| --- | --- |

85.

De terugbetalingspercentages voor veterinaire uitgaven zijn vastgesteld door de Raad.

In het verleden bestond er een onderscheid tussen de percentages bij DG SANCO en de percentages die DG AGRI voor de varkenssector hanteerde. Sinds de KVP-epidemie van 1997 zijn ze gelijkgeschakeld op een medefinancieringspercentage van 50 %.

| 86. | Sinds haar eerste verslag over inkomensverzekering in de Europese landbouw (Income insurance in European agriculture, 1999) heeft de Commissie een vervolgstudie uitgevoerd over het financieringsrisico bij epizoötieën met een analyse van de praktijken in de lidstaten en mogelijke oplossingen. Daaruit blijkt dat er voor deze ingewikkelde kwestie geen eenvoudige oplossing is. Dat de economische problemen als gevolg van dierziekten en het beheer van de daarmee verband houdende risico’s zeer complex zijn, wordt bevestigd door studies van internationale organisaties als de OESO en door recente ervaringen in andere landen die zijn getroffen door MKZ, BSE of aviaire influenza.
  De raadplegingen en het door de Europese Unie ondersteunde onderzoek op dit gebied worden echter voortgezet met het oog op een solide wetenschappelijke onderbouwing van een voorstel tot wijziging van Beschikking 90/424/EEG van de Raad waaraan de communautaire wetgever zijn goedkeuring kan hechten. |
| --- | --- |

86.

Sinds haar eerste verslag over inkomensverzekering in de Europese landbouw (Income insurance in European agriculture, 1999) heeft de Commissie een vervolgstudie uitgevoerd over het financieringsrisico bij epizoötieën met een analyse van de praktijken in de lidstaten en mogelijke oplossingen. Daaruit blijkt dat er voor deze ingewikkelde kwestie geen eenvoudige oplossing is. Dat de economische problemen als gevolg van dierziekten en het beheer van de daarmee verband houdende risico’s zeer complex zijn, wordt bevestigd door studies van internationale organisaties als de OESO en door recente ervaringen in andere landen die zijn getroffen door MKZ, BSE of aviaire influenza.

De raadplegingen en het door de Europese Unie ondersteunde onderzoek op dit gebied worden echter voortgezet met het oog op een solide wetenschappelijke onderbouwing van een voorstel tot wijziging van Beschikking 90/424/EEG van de Raad waaraan de communautaire wetgever zijn goedkeuring kan hechten.

| 87.-88. | In diverse lidstaten dragen veehouders verplicht bij aan een fonds om de kosten voor de uitroeiing van dierziekten te dekken. De Commissie denkt niet dat de sector over het geheel winst haalt uit een epizoötie.
  De baten vloeiden vooral voort uit de toename van het volume van de vleesuitvoer naar het VK en de rest van de Europese Unie, en uit de stijging van de marktprijzen wegens de productiedaling in het VK. Het aandeel van de crisis in deze ontwikkelingen kan niet worden becijferd. |
| --- | --- |

87.-88.

In diverse lidstaten dragen veehouders verplicht bij aan een fonds om de kosten voor de uitroeiing van dierziekten te dekken. De Commissie denkt niet dat de sector over het geheel winst haalt uit een epizoötie.

De baten vloeiden vooral voort uit de toename van het volume van de vleesuitvoer naar het VK en de rest van de Europese Unie, en uit de stijging van de marktprijzen wegens de productiedaling in het VK. Het aandeel van de crisis in deze ontwikkelingen kan niet worden becijferd.

| 89. | Veehouders in de Europese Unie worden niet in alle opzichten gelijk behandeld. De lidstaten blijven bevoegd voor het fiscaal beleid.
  De rechtsgrond voor het optreden van de Commissie in 2001 was Beschikking 90/424/EEG. |
| --- | --- |

89.

Veehouders in de Europese Unie worden niet in alle opzichten gelijk behandeld. De lidstaten blijven bevoegd voor het fiscaal beleid.

De rechtsgrond voor het optreden van de Commissie in 2001 was Beschikking 90/424/EEG.

HET BEHEER VAN DE COMMISSIE NA DE CRISIS

| 90. | De Commissie heeft Richtlijn 2003/85/EG herhaaldelijk een verstandige hervorming van de regels van 2001 voor de bestrijding van MKZ genoemd. De richtlijn heeft de hoofdbeginselen voor de bestrijdingsmaatregelen niet gewijzigd.






  a) | Richtlijn 85/511/EEG voorzag al in noodvaccinatie. Door het gebrek aan een vooraf bepaalde eindstrategie, onzekerheid over de toekomst van de gevaccineerde dieren en de producten daarvan en de gevolgen voor de internationale handel hebben de lidstaten echter niet gemakkelijk naar noodvaccinatie gegrepen.
  In Richtlijn 2003/85/EG van de Raad is noodvaccinatie niet langer een laatste redmiddel, maar een spil van de bestrijdingsmaatregelen, waarmee wordt ingespeeld op de vooruitgang van de diagnostische laboratoriumtechnieken en de wijzigingen van de diergezondheidscode van het OIE. |
| --- | --- | --- |

90.

De Commissie heeft Richtlijn 2003/85/EG herhaaldelijk een verstandige hervorming van de regels van 2001 voor de bestrijding van MKZ genoemd. De richtlijn heeft de hoofdbeginselen voor de bestrijdingsmaatregelen niet gewijzigd.

a)

Richtlijn 85/511/EEG voorzag al in noodvaccinatie. Door het gebrek aan een vooraf bepaalde eindstrategie, onzekerheid over de toekomst van de gevaccineerde dieren en de producten daarvan en de gevolgen voor de internationale handel hebben de lidstaten echter niet gemakkelijk naar noodvaccinatie gegrepen.

In Richtlijn 2003/85/EG van de Raad is noodvaccinatie niet langer een laatste redmiddel, maar een spil van de bestrijdingsmaatregelen, waarmee wordt ingespeeld op de vooruitgang van de diagnostische laboratoriumtechnieken en de wijzigingen van de diergezondheidscode van het OIE.

| b) | De bepalingen over noodplannen in Richtlijn 2003/85/EG stoelen grotendeels op de aanbevelingen in de richtsnoeren van 1995 en 1998 (documenten VI/5211/95 en VI/6319/98 rev. 1).
  Volgens de nieuwe voorschriften voor noodplannen moet ook rekening worden gehouden met het minst gunstige scenario (natuurlijk verloop van de ziekte of moedwillige verspreiding van het MKZ-virus). |
| --- | --- |

b)

De bepalingen over noodplannen in Richtlijn 2003/85/EG stoelen grotendeels op de aanbevelingen in de richtsnoeren van 1995 en 1998 (documenten VI/5211/95 en VI/6319/98 rev. 1).

Volgens de nieuwe voorschriften voor noodplannen moet ook rekening worden gehouden met het minst gunstige scenario (natuurlijk verloop van de ziekte of moedwillige verspreiding van het MKZ-virus).

| c) | Zoals toegelicht in het antwoord op paragraaf 58, voorzag artikel 5, lid 3, van Richtlijn 85/511/EEG al in de diagnose van MKZ op klinische gronden bij een epidemiologisch verband met een bevestigde uitbraak. Op basis van de ervaring van 2001 werd deze mogelijkheid in de definitie van een uitbraak in Richtlijn 2003/85/EG opgenomen. In dat opzicht is een uitbraak in Richtlijn 2003/85/EG anders gedefinieerd dan in de diergezondheidscode van het OIE.
  In de praktijk kan een redelijke klinische diagnose van MKZ, zelfs bij een epizoötie, alleen worden gesteld bij dieren van bepaalde vatbare soorten met duidelijke klinische symptomen. |
| --- | --- |

c)

Zoals toegelicht in het antwoord op paragraaf 58, voorzag artikel 5, lid 3, van Richtlijn 85/511/EEG al in de diagnose van MKZ op klinische gronden bij een epidemiologisch verband met een bevestigde uitbraak. Op basis van de ervaring van 2001 werd deze mogelijkheid in de definitie van een uitbraak in Richtlijn 2003/85/EG opgenomen. In dat opzicht is een uitbraak in Richtlijn 2003/85/EG anders gedefinieerd dan in de diergezondheidscode van het OIE.

In de praktijk kan een redelijke klinische diagnose van MKZ, zelfs bij een epizoötie, alleen worden gesteld bij dieren van bepaalde vatbare soorten met duidelijke klinische symptomen.

| d) | Artikel 4, lid 3, van Richtlijn 90/425/EEG verplicht de lidstaten er al toe om passende maatregelen te nemen om overtreding van de veterinaire wetgeving die verband houden met handel door natuurlijke of rechtspersonen te bestraffen. De Raad weigerde echter de communautaire bepalingen over sancties voor inbreuken op de communautaire wetgeving in artikel 55 van Verordening (EG) nr. 882/2004 aan te scherpen. |
| --- | --- |

d)

Artikel 4, lid 3, van Richtlijn 90/425/EEG verplicht de lidstaten er al toe om passende maatregelen te nemen om overtreding van de veterinaire wetgeving die verband houden met handel door natuurlijke of rechtspersonen te bestraffen. De Raad weigerde echter de communautaire bepalingen over sancties voor inbreuken op de communautaire wetgeving in artikel 55 van Verordening (EG) nr. 882/2004 aan te scherpen.

| e) | Zoals gezegd in het antwoord op paragraaf 80, is de verplichting om uitbraken via het ADNS-systeem te melden opgenomen in Richtlijn 82/894/EEG, waarin ook is bepaald welke informatie vereist is. |
| --- | --- |

e)

Zoals gezegd in het antwoord op paragraaf 80, is de verplichting om uitbraken via het ADNS-systeem te melden opgenomen in Richtlijn 82/894/EEG, waarin ook is bepaald welke informatie vereist is.

| 92. | a) | In haar voorstel voor een verordening inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen (COM(2003) 52), op 29 april 2004 goedgekeurd als Verordening (EG) nr. 882/2004, verbond de Commissie zwaardere gevolgen aan een verzuim van de meldingsplicht voor een dierziekte door dit als strafrechtelijke overtreding met dito sancties aan te merken. Het Parlement en de Raad hebben die bepaling echter niet overgenomen.
  De lidstaten moeten de sancties vaststellen voor inbreuken op de wetgeving op diervoeder en levensmiddelen en andere communautaire bepalingen over de bescherming van dierenwelzijn en diergezondheid. Ze moeten alle nodige maatregelen nemen om deze te doen naleven en doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties vaststellen.
  Daarnaast bevatten artikel 3, lid 2, en artikel 11, lid 4, van Beschikking 90/424/EEG van de Raad duidelijk stimulansen voor een snelle melding en voorzien ze in schadeloosstelling, in het bijzonder voor dieren die worden geslacht om de ziekte te bestrijden. Het is in het economische belang van de veehouder elke verdenking zo snel mogelijk te melden, omdat dieren die vóór de melding sterven niet voor schadeloosstelling in aanmerking komen. Deze overwegingen zijn ook verwerkt in de vergoedingsstelsels van bepaalde lidstaten. |
| --- | --- | --- |

92.

a)

In haar voorstel voor een verordening inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen (COM(2003) 52), op 29 april 2004 goedgekeurd als Verordening (EG) nr. 882/2004, verbond de Commissie zwaardere gevolgen aan een verzuim van de meldingsplicht voor een dierziekte door dit als strafrechtelijke overtreding met dito sancties aan te merken. Het Parlement en de Raad hebben die bepaling echter niet overgenomen.

De lidstaten moeten de sancties vaststellen voor inbreuken op de wetgeving op diervoeder en levensmiddelen en andere communautaire bepalingen over de bescherming van dierenwelzijn en diergezondheid. Ze moeten alle nodige maatregelen nemen om deze te doen naleven en doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties vaststellen.

Daarnaast bevatten artikel 3, lid 2, en artikel 11, lid 4, van Beschikking 90/424/EEG van de Raad duidelijk stimulansen voor een snelle melding en voorzien ze in schadeloosstelling, in het bijzonder voor dieren die worden geslacht om de ziekte te bestrijden. Het is in het economische belang van de veehouder elke verdenking zo snel mogelijk te melden, omdat dieren die vóór de melding sterven niet voor schadeloosstelling in aanmerking komen. Deze overwegingen zijn ook verwerkt in de vergoedingsstelsels van bepaalde lidstaten.

| b) | Dit voorschrift strookt met de internationale normen.
  Een kortere termijn zou alleen nuttig zijn om moedwillige vertraging te bestraffen. Uitbraken kunnen echter in uiteenlopende omstandigheden voorkomen, waaronder in afgelegen gebieden met gebrekkige communicatiemogelijkheden.
  Er moet rekening worden gehouden met de werkelijke toestand, waarin elk vermoeden onmiddellijk aan de bevoegde instanties moet worden gemeld. Deze instanties moeten onmiddellijk de wettelijke maatregelen nemen om verspreiding van de ziekte te voorkomen of althans te beperken. |
| --- | --- |

b)

Dit voorschrift strookt met de internationale normen.

Een kortere termijn zou alleen nuttig zijn om moedwillige vertraging te bestraffen. Uitbraken kunnen echter in uiteenlopende omstandigheden voorkomen, waaronder in afgelegen gebieden met gebrekkige communicatiemogelijkheden.

Er moet rekening worden gehouden met de werkelijke toestand, waarin elk vermoeden onmiddellijk aan de bevoegde instanties moet worden gemeld. Deze instanties moeten onmiddellijk de wettelijke maatregelen nemen om verspreiding van de ziekte te voorkomen of althans te beperken.

| c) | Ook al is een snelle slachting gewenst, om de vergoedingsaanvragen met bewijsstukken te kunnen staven is een nauwkeurige financiële inventaris nodig. Snel en daadkrachtig optreden is nodig voor het succes van de maatregelen, maar ingevolge de artikelen 4 en 5 van Richtlijn 85/511/EEG en artikel 4, lid 3, onder a), van Richtlijn 2003/85/EG was en is een gedetailleerde inventaris van de dieren van vatbare soorten vereist. |
| --- | --- |

c)

Ook al is een snelle slachting gewenst, om de vergoedingsaanvragen met bewijsstukken te kunnen staven is een nauwkeurige financiële inventaris nodig. Snel en daadkrachtig optreden is nodig voor het succes van de maatregelen, maar ingevolge de artikelen 4 en 5 van Richtlijn 85/511/EEG en artikel 4, lid 3, onder a), van Richtlijn 2003/85/EG was en is een gedetailleerde inventaris van de dieren van vatbare soorten vereist.

| 93. | Een kosten-batenanalyse is alleen nuttig als meerdere strategieën mogelijk zijn. Daar de EU als vrij van MKZ en MKZ-besmetting is erkend, is preventieve vaccinatie wegens het grote aantal stammen en typen van het virus en de buitensporige kosten geen realistische optie. Richtlijn 2003/85/EG wijzigt de beginselen van het bestrijdingsbeleid niet. Een kosten-batenanalyse als vervolg op de analyse van 1989 werd daarom overbodig geacht.
  Volgens een voorzichtige raming kosten de vaccins om de hele in 2001 in de Europese Unie geregistreerde veestapel te vaccineren 150-250 miljoen EUR per jaar. Dit bedrag kan meer dan verdubbelen als de kosten voor de toediening van de vaccins worden meegenomen. Hierbij is geen rekening gehouden met eventuele beperkingen van de uitvoer uit de lidstaten, de stijging van de invoer van dierlijke producten van landen met vaccinatie, de verstoring van de interne markt mochten niet alle lidstaten preventieve vaccinatie toepassen en de kosten van de uitbraken die ondanks de vaccinatie toch kunnen optreden.
  In de economische analyse die werd uitgevoerd voordat het voorstel voor een nieuwe richtlijn werd ingediend, werden de uitgaven van de Commissie voor het behoud van de ziektevrije status en de voorbereiding op een calamiteit op zo’n 4 miljoen EUR per jaar geschat.
  Richtlijn 2003/85/EG staat de lidstaten toe alle beschikbare en evenredige maatregelen te nemen om de ziekte zo snel mogelijk uit te roeien. Hieronder kunnen zowel preventieve slachting als noodvaccinatie vallen. |
| --- | --- |

93.

Een kosten-batenanalyse is alleen nuttig als meerdere strategieën mogelijk zijn. Daar de EU als vrij van MKZ en MKZ-besmetting is erkend, is preventieve vaccinatie wegens het grote aantal stammen en typen van het virus en de buitensporige kosten geen realistische optie. Richtlijn 2003/85/EG wijzigt de beginselen van het bestrijdingsbeleid niet. Een kosten-batenanalyse als vervolg op de analyse van 1989 werd daarom overbodig geacht.

Volgens een voorzichtige raming kosten de vaccins om de hele in 2001 in de Europese Unie geregistreerde veestapel te vaccineren 150-250 miljoen EUR per jaar. Dit bedrag kan meer dan verdubbelen als de kosten voor de toediening van de vaccins worden meegenomen. Hierbij is geen rekening gehouden met eventuele beperkingen van de uitvoer uit de lidstaten, de stijging van de invoer van dierlijke producten van landen met vaccinatie, de verstoring van de interne markt mochten niet alle lidstaten preventieve vaccinatie toepassen en de kosten van de uitbraken die ondanks de vaccinatie toch kunnen optreden.

In de economische analyse die werd uitgevoerd voordat het voorstel voor een nieuwe richtlijn werd ingediend, werden de uitgaven van de Commissie voor het behoud van de ziektevrije status en de voorbereiding op een calamiteit op zo’n 4 miljoen EUR per jaar geschat.

Richtlijn 2003/85/EG staat de lidstaten toe alle beschikbare en evenredige maatregelen te nemen om de ziekte zo snel mogelijk uit te roeien. Hieronder kunnen zowel preventieve slachting als noodvaccinatie vallen.

| 94. | De laatste wijzigingen aan het MKZ-hoofdstuk van de diergezondheidscode van het OIE hebben de Commissie en de lidstaten geholpen bij de aanpassing van de communautaire bestrijdingsmaatregelen. De wetenschappelijke basis voor die wijzigingen is echter grotendeels gelegd met door de Commissie ondersteund onderzoek in Europa. Uit een vergelijking van het verslag van het Wetenschappelijk Comité van 1999 over noodvaccinatie met de huidige aanbevelingen van het OIE blijkt wel dat het verslag een pioniersrol heeft gespeeld. |
| --- | --- |

94.

De laatste wijzigingen aan het MKZ-hoofdstuk van de diergezondheidscode van het OIE hebben de Commissie en de lidstaten geholpen bij de aanpassing van de communautaire bestrijdingsmaatregelen. De wetenschappelijke basis voor die wijzigingen is echter grotendeels gelegd met door de Commissie ondersteund onderzoek in Europa. Uit een vergelijking van het verslag van het Wetenschappelijk Comité van 1999 over noodvaccinatie met de huidige aanbevelingen van het OIE blijkt wel dat het verslag een pioniersrol heeft gespeeld.

| 95. | De Commissie heeft het beginsel van regionalisering in veel multilaterale en bilaterale forums gesteund.
  Het regionaliseringsbeleid dateert van Richtlijn 72/462/EEG en staat sindsdien centraal in het communautaire invoer- en handelsbeleid.
  Dat bepaalde derde landen bij een uitbraak de door de Commissie voorgestelde regionalisering niet erkennen en ongerechtvaardigde handelsbeperkingen instellen wijst erop dat die beperkingen vooral commercieel gemotiveerd zijn. |
| --- | --- |

95.

De Commissie heeft het beginsel van regionalisering in veel multilaterale en bilaterale forums gesteund.

Het regionaliseringsbeleid dateert van Richtlijn 72/462/EEG en staat sindsdien centraal in het communautaire invoer- en handelsbeleid.

Dat bepaalde derde landen bij een uitbraak de door de Commissie voorgestelde regionalisering niet erkennen en ongerechtvaardigde handelsbeperkingen instellen wijst erop dat die beperkingen vooral commercieel gemotiveerd zijn.

| 96. | Er zijn voor de Commissie en de lidstaten geen realistische alternatieven voor de huidige bepalingen. Om het risico op economische sancties bij een MKZ-uitbraak te beperken laat Richtlijn 2003/85/EG de lidstaten zoveel mogelijk vrij in de keuze van de middelen om de ziekte snel uit te roeien.
  Bij de afweging van de wenselijkheid van noodvaccinatie zullen in de toekomst ook factoren als de communautaire milieuwetgeving, dierenwelzijn en, niet het minst, de negatieve houding van het publiek tegenover massaslachtingen meespelen.
  Om de negatieve gevolgen van internationale sancties te beperken promoot de Gemeenschap het begrip regionalisering al jaren, en vooral sinds haar studie van 1989, zowel in het kader van het OIE als voor veterinaire overeenkomsten met belangrijke handelspartners. |
| --- | --- |

96.

Er zijn voor de Commissie en de lidstaten geen realistische alternatieven voor de huidige bepalingen. Om het risico op economische sancties bij een MKZ-uitbraak te beperken laat Richtlijn 2003/85/EG de lidstaten zoveel mogelijk vrij in de keuze van de middelen om de ziekte snel uit te roeien.

Bij de afweging van de wenselijkheid van noodvaccinatie zullen in de toekomst ook factoren als de communautaire milieuwetgeving, dierenwelzijn en, niet het minst, de negatieve houding van het publiek tegenover massaslachtingen meespelen.

Om de negatieve gevolgen van internationale sancties te beperken promoot de Gemeenschap het begrip regionalisering al jaren, en vooral sinds haar studie van 1989, zowel in het kader van het OIE als voor veterinaire overeenkomsten met belangrijke handelspartners.

| 97. | VVB-inspecteurs controleren regelmatig de omzetting van de communautaire veterinaire wetgeving in de lidstaten. De definitieve versie van de verslagen van de inspectiebezoeken hiervoor wordt gepubliceerd op internet.
  Artikel 3 van Verordening (EG) nr. 882/2004 inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen voorziet in officiële controles op elk niveau van de voedselketen.
  In overeenstemming met het verzoek van het Parlement worden de lidstaten ook opgeroepen er in het kader van hun noodplanning voor te zorgen dat de veehouders de algemene voorschriften voor ziektebestrijding en bioveiligheid kennen en toepassen. |
| --- | --- |

97.

VVB-inspecteurs controleren regelmatig de omzetting van de communautaire veterinaire wetgeving in de lidstaten. De definitieve versie van de verslagen van de inspectiebezoeken hiervoor wordt gepubliceerd op internet.

Artikel 3 van Verordening (EG) nr. 882/2004 inzake officiële controles van diervoeders en levensmiddelen voorziet in officiële controles op elk niveau van de voedselketen.

In overeenstemming met het verzoek van het Parlement worden de lidstaten ook opgeroepen er in het kader van hun noodplanning voor te zorgen dat de veehouders de algemene voorschriften voor ziektebestrijding en bioveiligheid kennen en toepassen.

| 98. | De Commissie heeft de lidstaten al vóór de indiening van het memorandum van het voorzitterschap van de Raad in 2002 op het probleem van de landbouwverzekeringen gewezen. |
| --- | --- |

98.

De Commissie heeft de lidstaten al vóór de indiening van het memorandum van het voorzitterschap van de Raad in 2002 op het probleem van de landbouwverzekeringen gewezen.

| 99. | De Commissie heeft in haar antwoord op paragraaf 86 al uiteengezet hoe ze de huidige bepalingen van Beschikking 90/424/EEG aan een kritische analyse onderwerpt.
  Ze is bekend met de conclusies van de studie naar de huidige praktijk op het gebied van verzekeringen voor diergezondheidsproblemen in de lidstaten, maar kan geen voorrang geven aan een van de voorgestelde oplossingen voordat alle aspecten, zoals de gevolgen voor de mededinging, van de mogelijke nieuwe stelsels voor schadeloosstelling van veehouders zijn onderzocht. |
| --- | --- |

99.

De Commissie heeft in haar antwoord op paragraaf 86 al uiteengezet hoe ze de huidige bepalingen van Beschikking 90/424/EEG aan een kritische analyse onderwerpt.

Ze is bekend met de conclusies van de studie naar de huidige praktijk op het gebied van verzekeringen voor diergezondheidsproblemen in de lidstaten, maar kan geen voorrang geven aan een van de voorgestelde oplossingen voordat alle aspecten, zoals de gevolgen voor de mededinging, van de mogelijke nieuwe stelsels voor schadeloosstelling van veehouders zijn onderzocht.

| 100. | De Commissie heeft de studie in een andere officiële taal laten vertalen, zodat de veterinaire diensten in de lidstaten kennis kunnen nemen van de inhoud ervan.
  De specifieke post 17 01 04 04 in de begroting 2004 dient voor een proefstudie over een financieringsmodel waarin de risico’s van epizoötieën bij vee zijn meegenomen. Deze vervolgstudie moet wetenschappelijk verantwoorde cijfers opleveren voor een effectbeoordeling.
  In september is een bespreking met de hoofden van de veterinaire diensten gepland. De eerste resultaten van de studie worden voorgesteld op de internationale conferentie over de preventie en bestrijding van besmettelijke ziekten die het Nederlandse voorzitterschap in december 2004 organiseert. |
| --- | --- |

100.

De Commissie heeft de studie in een andere officiële taal laten vertalen, zodat de veterinaire diensten in de lidstaten kennis kunnen nemen van de inhoud ervan.

De specifieke post 17 01 04 04 in de begroting 2004 dient voor een proefstudie over een financieringsmodel waarin de risico’s van epizoötieën bij vee zijn meegenomen. Deze vervolgstudie moet wetenschappelijk verantwoorde cijfers opleveren voor een effectbeoordeling.

In september is een bespreking met de hoofden van de veterinaire diensten gepland. De eerste resultaten van de studie worden voorgesteld op de internationale conferentie over de preventie en bestrijding van besmettelijke ziekten die het Nederlandse voorzitterschap in december 2004 organiseert.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

| 101. | De invoering van het non-vaccinatiebeleid ging gepaard met maatregelen als een verbetering van de controle op verplaatsingen en van de bescherming van de grenzen, invoervoorschriften, een vergoedingsstelsel, aanleg van antigeenvoorraden voor de samenstelling van vaccins, uitbreiding van de laboratoriumcapaciteit en ondersteuning van buurlanden. |
| --- | --- |

101.

De invoering van het non-vaccinatiebeleid ging gepaard met maatregelen als een verbetering van de controle op verplaatsingen en van de bescherming van de grenzen, invoervoorschriften, een vergoedingsstelsel, aanleg van antigeenvoorraden voor de samenstelling van vaccins, uitbreiding van de laboratoriumcapaciteit en ondersteuning van buurlanden.

| 102. | Volgens de Commissie volstond de wetgeving in 2001 om het MKZ-virus O1-PanAsia buiten de Gemeenschap te houden.
  Er zijn grenzen aan de mate waarin de Commissie zich kan mengen in het opsporingsbeleid en de bestuurlijke organisatie van de lidstaten, gezien de aard van de bevoegdheden die aan de Gemeenschap zijn toegekend.
  Na kritische analyse van de resultaten van de inspectiebezoeken en ondanks haar vastberadenheid om zowel de wetgeving als de uitvoering ervan voortdurend te verbeteren denkt de Commissie niet dat nog meer toezicht door haar diensten de gevolgen van de uitbraak van 2001 zou hebben beperkt.
  De MKZ-epidemie van 2001 had grote gevolgen voor de veeteelt in de hele EU, hoewel alle mogelijke maatregelen waren genomen met het oog op de voortzetting van de handel in veilige producten uit de getroffen lidstaten (zoals bepaalde vlees- en melkproducten en veel dierlijke bijproducten) en hoewel voor het VK en voor Nederland in oktober 2001 met een nauwgezet uitgevoerde geleidelijke afschaffing van de beperkingen werd begonnen, onder meer voor vers varkensvlees uit East-Anglia en daarna geleidelijk voor andere producten naarmate vooruitgang werd geboekt bij het toezicht na afloop van de uitbraak.
  Volgens de OIE-code kan een land zijn ziekte- en besmettingsvrije status drie maanden na de laatste uitbraak terugkrijgen als een ruimingsbeleid wordt uitgevoerd en serologisch toezicht wordt gehouden. Daar de laatste MKZ-uitbraak in het VK plaatsvond in september 2001 en de eerste vergadering van de OIE-commissie terzake in januari 2002, werd het VK door het OIE zo snel mogelijk als vrij van de ziekte erkend. Ook de andere drie getroffen lidstaten kregen hun status terug binnen drie maanden na de laatste uitbraak of de slachting van de laatste gevaccineerde dieren.
  Ondanks enkele initiële problemen met enkele handelspartners werd de regionalisering van de Europese Unie in afzonderlijke lidstaten snel heringevoerd en de handel met de niet-getroffen lidstaten hervat. Daardoor werd niet de hele Europese Unie twaalf maanden voor alle producten afgesloten. |
| --- | --- |

102.

Volgens de Commissie volstond de wetgeving in 2001 om het MKZ-virus O1-PanAsia buiten de Gemeenschap te houden.

Er zijn grenzen aan de mate waarin de Commissie zich kan mengen in het opsporingsbeleid en de bestuurlijke organisatie van de lidstaten, gezien de aard van de bevoegdheden die aan de Gemeenschap zijn toegekend.

Na kritische analyse van de resultaten van de inspectiebezoeken en ondanks haar vastberadenheid om zowel de wetgeving als de uitvoering ervan voortdurend te verbeteren denkt de Commissie niet dat nog meer toezicht door haar diensten de gevolgen van de uitbraak van 2001 zou hebben beperkt.

De MKZ-epidemie van 2001 had grote gevolgen voor de veeteelt in de hele EU, hoewel alle mogelijke maatregelen waren genomen met het oog op de voortzetting van de handel in veilige producten uit de getroffen lidstaten (zoals bepaalde vlees- en melkproducten en veel dierlijke bijproducten) en hoewel voor het VK en voor Nederland in oktober 2001 met een nauwgezet uitgevoerde geleidelijke afschaffing van de beperkingen werd begonnen, onder meer voor vers varkensvlees uit East-Anglia en daarna geleidelijk voor andere producten naarmate vooruitgang werd geboekt bij het toezicht na afloop van de uitbraak.

Volgens de OIE-code kan een land zijn ziekte- en besmettingsvrije status drie maanden na de laatste uitbraak terugkrijgen als een ruimingsbeleid wordt uitgevoerd en serologisch toezicht wordt gehouden. Daar de laatste MKZ-uitbraak in het VK plaatsvond in september 2001 en de eerste vergadering van de OIE-commissie terzake in januari 2002, werd het VK door het OIE zo snel mogelijk als vrij van de ziekte erkend. Ook de andere drie getroffen lidstaten kregen hun status terug binnen drie maanden na de laatste uitbraak of de slachting van de laatste gevaccineerde dieren.

Ondanks enkele initiële problemen met enkele handelspartners werd de regionalisering van de Europese Unie in afzonderlijke lidstaten snel heringevoerd en de handel met de niet-getroffen lidstaten hervat. Daardoor werd niet de hele Europese Unie twaalf maanden voor alle producten afgesloten.

| 103. | Beschikking 90/424/EEG van de Raad koppelt de schadeloosstelling van de veehouders duidelijk aan de voor de ziektebestrijding geslachte dieren. Dit is een financiële stimulans voor de veehouders om de ziekte zo snel mogelijk te melden. Daarom is tijdige, toereikende en billijke schadeloosstelling essentieel om de medewerking van de landbouwgemeenschap te krijgen.
  Bovendien zijn er sancties voor veehouders die de veterinaire beperkingen op de verplaatsing van dieren en producten overtreden. De beginselen voor de oplegging van deze sancties door de lidstaten zijn vervat in verticale en horizontale communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

103.

Beschikking 90/424/EEG van de Raad koppelt de schadeloosstelling van de veehouders duidelijk aan de voor de ziektebestrijding geslachte dieren. Dit is een financiële stimulans voor de veehouders om de ziekte zo snel mogelijk te melden. Daarom is tijdige, toereikende en billijke schadeloosstelling essentieel om de medewerking van de landbouwgemeenschap te krijgen.

Bovendien zijn er sancties voor veehouders die de veterinaire beperkingen op de verplaatsing van dieren en producten overtreden. De beginselen voor de oplegging van deze sancties door de lidstaten zijn vervat in verticale en horizontale communautaire wetgeving.

| 104. | De Commissie deelt de mening van de Rekenkamer dat de lidstaten nog preciezere richtsnoeren nodig hebben voor de vergoeding van de uitgaven voor schadeloosstelling. Hieraan wordt gewerkt. Binnenkort wordt een ontwerp-verordening met de toekenningsvoorwaarden voor communautaire medefinanciering aan de lidstaten voorgelegd. Momenteel zijn alle dossiers afgesloten, behalve dat voor de operationele kosten in het VK (waarvoor de vergoedingsaanvraag pas in 2003 is ingediend). De terugbetalingen zijn uitgevoerd zodra de financiële controles (verscherpt gezien de bedragen en de complexiteit van de dossiers) waren afgerond. Als gevolg van deze controles is bijna 583 miljoen EUR (55 % van de totale declaraties) geweigerd, zonder protest van de lidstaten. De verschillen waarover de Rekenkamer het heeft, vloeien voort uit de praktijken van de lidstaten. De Commissie is niet bevoegd om die te harmoniseren. Ze heeft er echter nauwgezet op toegezien dat de terugbetalingen aan de lidstaten indien nodig werden gecorrigeerd om voor een gelijke behandeling te zorgen. In het antwoord op paragraaf 70 pleit ze bovendien voor een expliciet verbod op een combinatie van premies en schadeloosstellingen.
  Het stelsel van rechtstreekse betalingen, met inbegrip van de slachtpremie, dient als compensatie voor de gevolgen voor de inkomsten van de veehouders van de geleidelijke reductie van de marktsteun in het kader van Agenda 2000. De Commissie is altijd van mening geweest dat de uitkering van de premies niet hoeft af te hangen van andere omstandigheden die verband houden met de diergezondheid in de lidstaten en dat er goede redenen zijn om een slachtpremie toe te kennen voor dieren die voor de bestrijding van MKZ worden geslacht, mits aan de toekenningsvoorwaarden is voldaan en de dieren in een slachthuis worden geslacht. |
| --- | --- |

104.

De Commissie deelt de mening van de Rekenkamer dat de lidstaten nog preciezere richtsnoeren nodig hebben voor de vergoeding van de uitgaven voor schadeloosstelling. Hieraan wordt gewerkt. Binnenkort wordt een ontwerp-verordening met de toekenningsvoorwaarden voor communautaire medefinanciering aan de lidstaten voorgelegd. Momenteel zijn alle dossiers afgesloten, behalve dat voor de operationele kosten in het VK (waarvoor de vergoedingsaanvraag pas in 2003 is ingediend). De terugbetalingen zijn uitgevoerd zodra de financiële controles (verscherpt gezien de bedragen en de complexiteit van de dossiers) waren afgerond. Als gevolg van deze controles is bijna 583 miljoen EUR (55 % van de totale declaraties) geweigerd, zonder protest van de lidstaten. De verschillen waarover de Rekenkamer het heeft, vloeien voort uit de praktijken van de lidstaten. De Commissie is niet bevoegd om die te harmoniseren. Ze heeft er echter nauwgezet op toegezien dat de terugbetalingen aan de lidstaten indien nodig werden gecorrigeerd om voor een gelijke behandeling te zorgen. In het antwoord op paragraaf 70 pleit ze bovendien voor een expliciet verbod op een combinatie van premies en schadeloosstellingen.

Het stelsel van rechtstreekse betalingen, met inbegrip van de slachtpremie, dient als compensatie voor de gevolgen voor de inkomsten van de veehouders van de geleidelijke reductie van de marktsteun in het kader van Agenda 2000. De Commissie is altijd van mening geweest dat de uitkering van de premies niet hoeft af te hangen van andere omstandigheden die verband houden met de diergezondheid in de lidstaten en dat er goede redenen zijn om een slachtpremie toe te kennen voor dieren die voor de bestrijding van MKZ worden geslacht, mits aan de toekenningsvoorwaarden is voldaan en de dieren in een slachthuis worden geslacht.

| 105. | De Commissie heeft financiële lering getrokken uit elke epidemie. Ze heeft de in aanmerking komende uitgaven steeds nauwkeuriger omschreven en werkt nu aan eenvoudigere regels.
  De Raad heeft beslist dat de lidstaten communautaire medefinanciering moeten ontvangen om de ziekte uit te roeien. Dat neemt niet weg dat in de specifieke financieringsbesluiten die de Commissie na ontvangst van een vergoedingsaanvraag goedkeurt (het algemene kader is vermeld in Beschikking 90/424/EEG van de Raad) steeds is gewezen op de voorwaarde dat de geplande acties onmiddellijk worden uitgevoerd; het gaat daarbij bijvoorbeeld om isolatie van het bedrijf meteen na het vermoeden en, zodra het optreden van de ziekte officieel bevestigd is, om:






  — | slachting van dieren van vatbare soorten; |
| --- | --- | --- |

105.

De Commissie heeft financiële lering getrokken uit elke epidemie. Ze heeft de in aanmerking komende uitgaven steeds nauwkeuriger omschreven en werkt nu aan eenvoudigere regels.

De Raad heeft beslist dat de lidstaten communautaire medefinanciering moeten ontvangen om de ziekte uit te roeien. Dat neemt niet weg dat in de specifieke financieringsbesluiten die de Commissie na ontvangst van een vergoedingsaanvraag goedkeurt (het algemene kader is vermeld in Beschikking 90/424/EEG van de Raad) steeds is gewezen op de voorwaarde dat de geplande acties onmiddellijk worden uitgevoerd; het gaat daarbij bijvoorbeeld om isolatie van het bedrijf meteen na het vermoeden en, zodra het optreden van de ziekte officieel bevestigd is, om:

—

slachting van dieren van vatbare soorten;

| — | vernietiging ervan; |
| --- | --- |

—

vernietiging ervan;

| — | vernietiging van besmette levensmiddelen of materiaal; |
| --- | --- |

—

vernietiging van besmette levensmiddelen of materiaal;

| — | reiniging, insectenverdelging en ontsmetting van bedrijf en materieel; |
| --- | --- |

—

reiniging, insectenverdelging en ontsmetting van bedrijf en materieel;

| — | instelling van beschermingszones. |
| --- | --- |

—

instelling van beschermingszones.

Bovendien heeft de Commissie voortbouwend op de ervaring met de grote KVP-epidemie van 1997 in Nederland (en vooruitlopend op het gunstige arrest van het Hof van Justitie van eind 2003 over het geschil met Nederland over de financiële correcties op de terugbetalingsaanvraag) ter verdediging van de financiële belangen van de Gemeenschap in de financieringsbesluiten voor MKZ bewust de criteria voor de in aanmerking komende uitgaven aangescherpt.

De betrokken lidstaten hebben deze criteria via het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid goedgekeurd.

De Commissie heeft echter ook lering getrokken uit het toezicht op de uitgaven voor MKZ.

Met het oog op de financiële belangen van de Gemeenschap en op een vereenvoudiging van de controles, zowel voor de Commissie als voor de gecontroleerde lidstaten, dient de Commissie binnenkort een ontwerp-verordening tot vaststelling van de voor communautaire medefinanciering in aanmerking komende uitgaven in.

| 106. | a) | Daar de bestrijdingsstrategieën regelmatig moeten worden beoordeeld, bevat artikel 72, lid 10, van Richtlijn 2003/85/EG van de Raad specifieke bepalingen over noodplannen, real-time oefeningen en in het bijzonder de verslagen aan de Commissie over de voornaamste resultaten van deze oefeningen en de nodige aanpassingen aan de plannen.
  Daarnaast volgt de Commissie de toestand voor MKZ in de wereld en de ontwikkelingen in verband met het desbetreffende hoofdstuk in de diergezondheidscode van het OIE op de voet en heeft ze de afgelopen maanden overeenkomst bereikt over de financiering van grote MKZ-onderzoeksprojecten, die waar nodig hun weerslag zullen vinden in nieuwe wetgeving. |
| --- | --- | --- |

106.

a)

Daar de bestrijdingsstrategieën regelmatig moeten worden beoordeeld, bevat artikel 72, lid 10, van Richtlijn 2003/85/EG van de Raad specifieke bepalingen over noodplannen, real-time oefeningen en in het bijzonder de verslagen aan de Commissie over de voornaamste resultaten van deze oefeningen en de nodige aanpassingen aan de plannen.

Daarnaast volgt de Commissie de toestand voor MKZ in de wereld en de ontwikkelingen in verband met het desbetreffende hoofdstuk in de diergezondheidscode van het OIE op de voet en heeft ze de afgelopen maanden overeenkomst bereikt over de financiering van grote MKZ-onderzoeksprojecten, die waar nodig hun weerslag zullen vinden in nieuwe wetgeving.

| b) | Volgens de Commissie dienen de huidige wettelijke waarborgen voor billijke en tijdige schadeloosstelling om te stimuleren dat elk vermoeden van de ziekte snel wordt gemeld en moeten de lidstaten, mede in hun economische belang, alle beperkingen doen naleven die nodig zijn om de ziekte in te dijken en uit te roeien. |
| --- | --- |

b)

Volgens de Commissie dienen de huidige wettelijke waarborgen voor billijke en tijdige schadeloosstelling om te stimuleren dat elk vermoeden van de ziekte snel wordt gemeld en moeten de lidstaten, mede in hun economische belang, alle beperkingen doen naleven die nodig zijn om de ziekte in te dijken en uit te roeien.

| c) | Zoals al is gezegd, dient de Commissie binnenkort een ontwerp-verordening tot vaststelling van de voor communautaire financiering in aanmerking komende uitgaven in.
  Het uitvoerverbod voor levende dieren en dierlijke producten werd op 21 februari 2001 ingesteld.
  Daarom was het aanvankelijk moeilijk voor het VK om alle informatie te verstrekken aan lidstaten die voor die datum schapen hadden ingevoerd van bedrijven van oorsprong waarin later (de incubatieperiode bedraagt ongeveer twee weken) een uitbraak werd vastgesteld.
  Met Beschikking 2001/190/EG van 8 maart 2001 hechtte de Commissie ook haar goedkeuring aan de maatregelen die de lidstaten al hadden genomen, waaronder de preventieve slachting van alle tussen 1 en 21 februari uit het VK ingevoerde schapen. Hierdoor verdwenen de problemen met de tracering van deze dieren.
  De eerste uitbraak is bevestigd op 20 februari 2001 in het slachthuis in Essex. Op 21 februari werd de tweede uitbraak bevestigd, op het bedrijf naast het slachthuis, en op 22 februari nog een uitbraak; beide hielden verband met de verplaatsing van dieren van het slachthuis naar het bedrijf en de contacten die daarop volgden. Geen van deze uitbraken was op zich van epidemiologisch belang voor de MKZ-epidemie van 2001, daar het om op zich staande gevallen ging. |
| --- | --- |

c)

Zoals al is gezegd, dient de Commissie binnenkort een ontwerp-verordening tot vaststelling van de voor communautaire financiering in aanmerking komende uitgaven in.

Het uitvoerverbod voor levende dieren en dierlijke producten werd op 21 februari 2001 ingesteld.

Daarom was het aanvankelijk moeilijk voor het VK om alle informatie te verstrekken aan lidstaten die voor die datum schapen hadden ingevoerd van bedrijven van oorsprong waarin later (de incubatieperiode bedraagt ongeveer twee weken) een uitbraak werd vastgesteld.

Met Beschikking 2001/190/EG van 8 maart 2001 hechtte de Commissie ook haar goedkeuring aan de maatregelen die de lidstaten al hadden genomen, waaronder de preventieve slachting van alle tussen 1 en 21 februari uit het VK ingevoerde schapen. Hierdoor verdwenen de problemen met de tracering van deze dieren.

De eerste uitbraak is bevestigd op 20 februari 2001 in het slachthuis in Essex. Op 21 februari werd de tweede uitbraak bevestigd, op het bedrijf naast het slachthuis, en op 22 februari nog een uitbraak; beide hielden verband met de verplaatsing van dieren van het slachthuis naar het bedrijf en de contacten die daarop volgden. Geen van deze uitbraken was op zich van epidemiologisch belang voor de MKZ-epidemie van 2001, daar het om op zich staande gevallen ging.

---

(1)  Na de MKZ-uitbraken in Italië en Griekenland waarnaar de Rekenkamer verwijst, hebben de Commissie en de lidstaten in het Permanent Veterinair Comité de epidemiologische toestand en het effect van de uitgevoerde bestrijdingsmaatregelen geanalyseerd; op basis van de inbreng van werkgroepen waarbij alle lidstaten betrokken waren, is in 1998 een verslag opgesteld met de beginselen van een toekomstig beleid ter bestrijding van MKZ. Het Wetenschappelijk Comité heeft in 1999 een verslag over noodvaccinatie opgesteld. Elk jaar coördineert de Commissie de standpunten van de lidstaten in de algemene vergadering van het Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (OIE), onder meer wat het MKZ-hoofdstuk van de diergezondheidscode betreft. De lidstaten bespreken MKZ in de wereld en Europa elke twee jaar in het kader van de Europese Commissie voor de bestrijding van mond- en klauwzeer (EUFMD) van de FAO, waaraan de Commissie als waarnemer deelneemt. Uitgaande van de ervaring met eerdere crisissen werd de lering uit de epidemie van klassieke varkenspest in delen van de Europese Unie in 1996-1997 in Richtlijn 2001/89/EG van de Raad samengevat. Dit bood ruim de gelegenheid om de voornaamste strategieën voor de bestrijding en uitroeiing van belangrijke besmettelijke veeziekten te bespreken. In het licht van de uitbraak in 2001 werd de communautaire strategie van 1990 unaniem bevestigd op de internationale conferentie in december 2001, in de resolutie van het Parlement in december 2002, in het voorstel voor een nieuwe richtlijn dat de Commissie in december 2002 bij de Raad indiende, en door de goedkeuring door de Raad van Richtlijn 2003/85/EG op advies van het Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s.

(2)  Verslag van het Europees Parlement van 28 november 2002 over de bestrijding van mond- en klauwzeer in de Europese Unie in 2001 en over toekomstige preventieve maatregelen ter voorkoming en bestrijding van dierziekten in de Europese Unie. (A5-0405/2002).

(3)  Voor schapen en geiten (Richtlijn 91/68/EEG) en voor andere evenhoevigen (Richtlijn 92/65/EEG).

(4)  FMD 2001 – Lessons to be Learned Inquiry Report (blz. 34).

(5)  Document VI/5211/95, punt 6.12.

(6)  Het beginsel van de overdracht van Garantie-marktondersteuning naar Garantie-veterinair voor de verplichte selectieve slachtprogramma’s treedt in werking op 1 januari 2005.

---