# Publicatieblad C 155/30 a

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 155 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 64e jaargang30 april 2021 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 155

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

64e jaargang30 april 2021

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | RESOLUTIES |
| | Europees Economisch en Sociaal Comité |
| | 558e zitting van het Europees Economisch en Sociaal Comité (Interactio), 24.2.2021-25.2.2021 |
| 2021/C 155/01 | Resolutie van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het betrekken van maatschappelijke organisaties bij de nationale plannen voor herstel en veerkracht — Wat werkt en wat niet? — (op basis van raadplegingen in de 27 lidstaten) | 1 |

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Europees Economisch en Sociaal Comité

558e zitting van het Europees Economisch en Sociaal Comité (Interactio), 24.2.2021-25.2.2021

2021/C 155/01

Resolutie van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het betrekken van maatschappelijke organisaties bij de nationale plannen voor herstel en veerkracht — Wat werkt en wat niet? — (op basis van raadplegingen in de 27 lidstaten)

1

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | Europees Economisch en Sociaal Comité |
| | 558e zitting van het Europees Economisch en Sociaal Comité (Interactio), 24.2.2021-25.2.2021 |
| 2021/C 155/02 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad — Actieplan voor billijke en eenvoudige belastingheffing ter ondersteuning van de herstelstrategie (COM(2020) 312 final), de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over goed fiscaal bestuur in de EU en daarbuiten (COM(2020) 313 final), en het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen (COM(2020) 314 final — 2020/0148 (CNS)) | 8 |
| 2021/C 155/03 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een kapitaalmarktenunie ten dienste van mensen en ondernemingen — Een nieuw actieplan [COM(2020) 590 final] | 20 |
| 2021/C 155/04 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een EU-strategie voor het digitale geldwezen (COM(2020) 591 final) | 27 |
| 2021/C 155/05 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 (COM(2020) 593 final — 2020/0265 (COD)) en over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van distributed ledger-technologie (COM(2020) 594 final — 2020/0267 (COD)) | 31 |
| 2021/C 155/06 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende digitale operationele veerkracht voor de financiële sector en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 1060/2009, (EU) nr. 648/2012, (EU) nr. 600/2014 en (EU) nr. 909/2014 (COM(2020) 595 final — 2020/0266 (COD)) en over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 2006/43/EG, 2009/65/EG, 2009/138/EG, 2011/61/EU, 2013/36/EU, 2014/65/EU, (EU) 2015/2366 en (EU) 2016/2341 (COM(2020) 596 final — 2020/0268 (COD)) | 38 |
| 2021/C 155/07 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank — Jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021 (COM(2020) 575 final) | 45 |
| 2021/C 155/08 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van de reserve voor aanpassing aan de brexit (COM(2020) 854 final — 2020/0380 (COD)) | 52 |
| 2021/C 155/09 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende asiel- en migratiebeheer en tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG en de voorgestelde Verordening (EU) xxx/xxx [asiel- en migratiefonds] (COM(2020) 610 final — 2020-279 (COD)) en over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de aanpak van crisis- en overmachtsituaties op het gebied van migratie en asiel (COM(2020) 613 final — 2020-277 (COD)) | 58 |
| 2021/C 155/10 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie en tot intrekking van Richtlijn 2013/32/EU (COM(2020) 611 final — 2016/0224 (COD)), over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een screening van onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 767/2008, (EU) 2017/2226, (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/817 (COM(2020) 612 final — 2020/0278 (COD)) en over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de instelling van Eurodac voor de vergelijking van biometrische gegevens ten behoeve van een doeltreffende toepassing van Verordening (EU) XXX/XXX (verordening betreffende asiel- en migratiebeheer) en van Verordening (EU) XXX/XXX (hervestigingsverordening) voor de identificatie van een illegaal verblijvende onderdaan van een derde land of staatloze en betreffende verzoeken van rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en Europol om vergelijkingen van Eurodac-gegevens ten behoeve van rechtshandhaving, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/818 (COM(2020) 614 final — 2016/0132 (COD)) | 64 |
| 2021/C 155/11 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een renovatiegolf voor Europa — groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit [COM(2020) 662 final] | 73 |
| 2021/C 155/12 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders van bepaalde voor goederen- en personenvervoer over de weg bestemde voertuigen (codificatie) (COM(2021) 34 final — 2021/0018 (COD)) | 78 |

III   Voorbereidende handelingen

Europees Economisch en Sociaal Comité

558e zitting van het Europees Economisch en Sociaal Comité (Interactio), 24.2.2021-25.2.2021

2021/C 155/02

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad — Actieplan voor billijke en eenvoudige belastingheffing ter ondersteuning van de herstelstrategie (COM(2020) 312 final), de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over goed fiscaal bestuur in de EU en daarbuiten (COM(2020) 313 final), en het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen (COM(2020) 314 final — 2020/0148 (CNS))

(COM(2020) 312 final)

(COM(2020) 313 final)

(COM(2020) 314 final — 2020/0148 (CNS))

8

2021/C 155/03

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een kapitaalmarktenunie ten dienste van mensen en ondernemingen — Een nieuw actieplan [COM(2020) 590 final]

[COM(2020) 590 final]

20

2021/C 155/04

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een EU-strategie voor het digitale geldwezen (COM(2020) 591 final)

(COM(2020) 591 final)

27

2021/C 155/05

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 (COM(2020) 593 final — 2020/0265 (COD)) en over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van distributed ledger-technologie (COM(2020) 594 final — 2020/0267 (COD))

(COM(2020) 593 final — 2020/0265 (COD))

(COM(2020) 594 final — 2020/0267 (COD))

31

2021/C 155/06

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende digitale operationele veerkracht voor de financiële sector en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 1060/2009, (EU) nr. 648/2012, (EU) nr. 600/2014 en (EU) nr. 909/2014 (COM(2020) 595 final — 2020/0266 (COD)) en over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 2006/43/EG, 2009/65/EG, 2009/138/EG, 2011/61/EU, 2013/36/EU, 2014/65/EU, (EU) 2015/2366 en (EU) 2016/2341 (COM(2020) 596 final — 2020/0268 (COD))

(COM(2020) 595 final — 2020/0266 (COD))

(COM(2020) 596 final — 2020/0268 (COD))

38

2021/C 155/07

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank — Jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021 (COM(2020) 575 final)

(COM(2020) 575 final)

45

2021/C 155/08

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van de reserve voor aanpassing aan de brexit (COM(2020) 854 final — 2020/0380 (COD))

(COM(2020) 854 final — 2020/0380 (COD))

52

2021/C 155/09

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende asiel- en migratiebeheer en tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG en de voorgestelde Verordening (EU) xxx/xxx [asiel- en migratiefonds] (COM(2020) 610 final — 2020-279 (COD)) en over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de aanpak van crisis- en overmachtsituaties op het gebied van migratie en asiel (COM(2020) 613 final — 2020-277 (COD))

(COM(2020) 610 final — 2020-279 (COD))

(COM(2020) 613 final — 2020-277 (COD))

58

2021/C 155/10

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie en tot intrekking van Richtlijn 2013/32/EU (COM(2020) 611 final — 2016/0224 (COD)), over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een screening van onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 767/2008, (EU) 2017/2226, (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/817 (COM(2020) 612 final — 2020/0278 (COD)) en over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de instelling van Eurodac voor de vergelijking van biometrische gegevens ten behoeve van een doeltreffende toepassing van Verordening (EU) XXX/XXX (verordening betreffende asiel- en migratiebeheer) en van Verordening (EU) XXX/XXX (hervestigingsverordening) voor de identificatie van een illegaal verblijvende onderdaan van een derde land of staatloze en betreffende verzoeken van rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en Europol om vergelijkingen van Eurodac-gegevens ten behoeve van rechtshandhaving, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/818 (COM(2020) 614 final — 2016/0132 (COD))

(COM(2020) 611 final — 2016/0224 (COD)),

(COM(2020) 612 final — 2020/0278 (COD))

(COM(2020) 614 final — 2016/0132 (COD))

64

2021/C 155/11

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een renovatiegolf voor Europa — groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit [COM(2020) 662 final]

[COM(2020) 662 final]

73

2021/C 155/12

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders van bepaalde voor goederen- en personenvervoer over de weg bestemde voertuigen (codificatie) (COM(2021) 34 final — 2021/0018 (COD))

(COM(2021) 34 final — 2021/0018 (COD))

78

---

| | Rectificaties |
| --- | --- |
| 2021/C 155/13 | Rectificatie van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het programma Pericles IV) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (CNS)) ( PB C 440 van 6.12.2018 ) | 79 |

Rectificaties

2021/C 155/13

Rectificatie van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het programma Pericles IV) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (CNS)) ( PB C 440 van 6.12.2018 )

( PB C 440 van 6.12.2018 )

79

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Europees Economisch en Sociaal Comité

558e zitting van het Europees Economisch en Sociaal Comité (Interactio), 24.2.2021-25.2.2021

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/1 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/1

---

Resolutie van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het betrekken van maatschappelijke organisaties bij de nationale plannen voor herstel en veerkracht — Wat werkt en wat niet?

(op basis van raadplegingen in de 27 lidstaten)

(2021/C 155/01)

| Rapporteurs: | Gonçalo LOBO XAVIER


  Javier DOZ ORRIT


  Luca JAHIER |
| --- | --- |

Rapporteurs:

Gonçalo LOBO XAVIER

Javier DOZ ORRIT

Luca JAHIER

Tijdens zijn op 24 en 25 februari 2021 gehouden zitting (vergadering van 25 februari) heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité de volgende resolutie met 268 stemmen vóór, bij 5 onthoudingen, goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1. | Het EESC heeft verschillende adviezen, resoluties en verklaringen uitgebracht over het NextGenerationEU-herstelplan en de verschillende componenten daarvan, met name de faciliteit voor herstel en veerkracht (Recovery and Resilience Facility — RRF). Het heeft zijn instemming betuigd met de inhoud en strekking van de hervormingsvoorstellen, die bedoeld zijn om het economisch en sociaal herstel te stimuleren en een verandering in het productiemodel teweeg te brengen. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het EESC is van mening dat alle hervormingen in het herstructureringsproces gebaseerd moeten zijn op de beginselen die ten grondslag liggen aan de EU: bescherming van de mensenrechten en sociale rechten, de democratische waarden en de rechtsstaat. De investeringen in het kader van de RRF moeten erop gericht zijn het volledige potentieel van de eengemaakte markt te ontsluiten, de economische veerkracht van de EU te versterken, de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties te verwezenlijken, een circulaire economie tot stand te brengen, uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit in de EU te bereiken, innovatie en modernisering in verband met de digitalisering van de economie en de samenleving aan te moedigen, en de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de Europese pijler van sociale rechten te waarborgen om te zorgen voor sociale cohesie, armoede uit te bannen en ongelijkheden te verminderen. Zij moeten een antwoord bieden op de economische en sociale crisis die door de pandemie is veroorzaakt, rekening houdend met het feit dat de gevolgen groter, zwaarder en ingrijpender zullen zijn dan eerder werd verwacht, en een snel herstel mogelijk maken. Het gebruik van de RRF moet ook volledig in overeenstemming zijn met de internationale verdragen en overeenkomsten waarbij de EU en de lidstaten partij zijn, zoals het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap. Het EESC acht het van essentieel belang dat wordt gezorgd voor goed bestuur, waakzaamheid tegen corruptie bij het beheer van middelen en democratische verantwoordingsplicht. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC acht het ook van groot belang dat de hervormingen zowel gericht zijn op verbetering van de productiviteit van de economie als op versterking van het innovatieve industriële weefsel door kleine en middelgrote ondernemingen en ondernemingen in de sociale economie te ondersteunen. Het onderstreept de rol van onderzoek op Europees niveau en het verband daarvan met het productieproces. Het is bovendien van mening dat er mechanismen moeten worden ingevoerd om ervoor te zorgen dat de groene en digitale transities in de EU en in alle lidstaten eerlijk verlopen, en om personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten te helpen bij hun economische re-integratie. In dit verband spreekt het EESC opnieuw de vrees uit dat de voor een rechtvaardige transitie gereserveerde middelen in het meerjarig financieel kader (MFK) 2021-2027 ontoereikend zijn. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | De EU-instellingen hebben heel anders gereageerd dan op de crisis van 2008. De financiering van het herstelplan via de uitgifte van een gemeenschappelijk Europees schuldinstrument is een mijlpaal in de geschiedenis van de EU. Met name de steun voor de verdieping van de economische en monetaire unie (EMU) ligt het EESC na aan het hart. Deze kwestie moet aan de orde worden gesteld tijdens de komende conferentie over de toekomst van Europa. Ook de top van Porto, die door het Portugese voorzitterschap zal worden georganiseerd over de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten, is in dit verband van belang. Het EESC is van mening dat de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld zich niet mag beperken tot economische, sociale en milieuaspecten maar zich ook moet uitstrekken tot belangrijke kwesties zoals de toekomst van Europa of de toetredings- en pretoetredingsonderhandelingen met de kandidaat-lidstaten van de EU. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | De Commissie moet bij de beoordeling van de NPHV’s rekening houden met de gevolgen van de pandemie voor de verschillende lidstaten en hun capaciteiten. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Met deze resolutie willen wij ook onze tevredenheid uiten over het in december jongstleden tussen het Europees Parlement en de Raad bereikte akkoord in het kader van de trialoog, dat de goedkeuring omvat van een verordening die (in artikel 18) bepaalt dat de sociale partners en maatschappelijke organisaties via raadpleging moeten deelnemen aan de opstelling en uitvoering van nationale plannen voor herstel en veerkracht (NPHV’s). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Onderhavige resolutie gaat over de participatie van het maatschappelijk middenveld aan de NPHV’s. Het is de bedoeling om, op basis van de verslagen van de nationale delegaties van de groep Europees Semester, een eerste beoordeling te maken van de wijze waarop de participatie zich ontwikkelt en de Europese instellingen en nationale regeringen te informeren over de door ons geconstateerde tekortkomingen. Op die manier zou het EESC ertoe kunnen bijdragen dat de nationale regeringen en de Europese instellingen passende corrigerende maatregelen nemen vóór de uiterste datum waarop de NPHV’s door de nationale regeringen moeten zijn vastgesteld en voordat ze door de Europese Commissie worden goedgekeurd. Bij deze beoordeling moet niet alleen worden gekeken in welke mate het maatschappelijk middenveld betrokken is geweest bij het ontwerp van de plannen, maar ook naar de kwaliteit van hun betrokkenheid en hoe transparant de verschillende lidstaten zijn geweest bij het openbaar maken van hun ontwerp-NPHV’s. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | De pan-Europese sociale partners en maatschappelijke organisaties erkennen dat zij meer betrokken zijn geweest bij de opstelling van het NextGenerationEU-herstelplan, vergeleken met de gebruikelijke procedures van het Europees Semester. Zij erkennen ook de positieve rol die de Europese Commissie speelt bij het bevorderen van de participatie van het maatschappelijk middenveld op nationaal niveau. De meesten van hen zijn echter van mening dat de daadwerkelijke participatie nog steeds grotendeels ontoereikend is en dat de procedures het niet mogelijk maken dat de standpunten van de maatschappelijke organisaties voldoende gehoor krijgen. De sociale partners en de maatschappelijke organisaties dringen erop aan deze tekortkomingen in de uitvoerings- en evaluatiefase van de NPHV’s te verhelpen door meer formele procedures vast te stellen die echte uitwisselingen mogelijk maken. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Achtergrond

| 2.1. | Op 18 december 2020 hebben de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement overeenstemming bereikt over de faciliteit voor herstel en veerkracht (RRF). Om toegang te krijgen tot financiering moeten de lidstaten overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Unie inzake het raadplegingsproces NPHV’s opstellen waarin een pakket investeringen en hervormingen wordt beschreven. Reeds in de in september gepubliceerde eerste richtsnoeren worden de lidstaten verzocht “elk overleg met en alle bijdragen van sociale partners, het maatschappelijk middenveld of andere relevante belanghebbenden aan het opstellen en uitvoeren van het plan voor herstel en veerkracht te beschrijven” (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Het akkoord dat het Europees Parlement en de Raad in december hebben bereikt, bevat onder meer een paragraaf over de betrokkenheid van de sociale partners en het maatschappelijk middenveld. Krachtens artikel 18, lid 4, onder q), bevatten de NPHV’s een samenvatting van het raadplegingsproces, uitgevoerd in overeenstemming met het nationale rechtskader, van lokale en regionale autoriteiten, sociale partners, maatschappelijke organisaties, jongerenorganisaties en andere relevante belanghebbenden, voor de voorbereiding en, indien beschikbaar, de uitvoering van het plan, alsook een samenvatting van de wijze waarop de inbreng van de belanghebbenden in het plan terugkomt (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Tijdens zijn eerste vergadering op 16 december 2020 keurde de groep Europees Semester haar werkprogramma voor 2020-2023 goed. Een belangrijk nieuw element in het werkprogramma was de organisatie van virtuele raadplegingen door EESC-leden in de lidstaten in januari 2021. Doel van deze exercitie was informatie te verzamelen over de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij de NPHV’s zodat het EESC tijdens de zitting van februari een resolutie zou kunnen aannemen. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Methode

| 3.1. | De voor dit verslag vereiste gegevens en informatie werden in januari 2021 verzameld.
  In totaal werden 26 nationale bijdragen ontvangen. De raadplegingen vonden plaats op basis van de eigen kennis van de leden en met de betrokkenheid van sociale partners en maatschappelijke organisaties. In sommige landen werden nationale sociaaleconomische raden of soortgelijke instanties geraadpleegd, terwijl in andere landen ook vertegenwoordigers van de regeringen werden gehoord. |
| --- | --- |

3.1.

In totaal werden 26 nationale bijdragen ontvangen. De raadplegingen vonden plaats op basis van de eigen kennis van de leden en met de betrokkenheid van sociale partners en maatschappelijke organisaties. In sommige landen werden nationale sociaaleconomische raden of soortgelijke instanties geraadpleegd, terwijl in andere landen ook vertegenwoordigers van de regeringen werden gehoord.

| 3.2. | De volgende vijf vragen vormden de basis voor de raadplegingen:






  1. | Zijn er mechanismen voor overleg over de plannen voor herstel en veerkracht in uw land, en zijn deze volgens u passend en toereikend? |
| --- | --- | --- |

3.2.

1.

Zijn er mechanismen voor overleg over de plannen voor herstel en veerkracht in uw land, en zijn deze volgens u passend en toereikend?

| 2. | Zijn er verschillende raadplegingsmechanismen voor de sociale partners en de andere maatschappelijke organisaties in uw land? |
| --- | --- |

2.

Zijn er verschillende raadplegingsmechanismen voor de sociale partners en de andere maatschappelijke organisaties in uw land?

| 3. | Uw land moet zijn nationaal plan voor herstel en veerkracht uiterlijk op 30 april indienen. Hoe ver staat uw land hiermee? |
| --- | --- |

3.

Uw land moet zijn nationaal plan voor herstel en veerkracht uiterlijk op 30 april indienen. Hoe ver staat uw land hiermee?

| 4. | Hoe verschilt de procedure voor de plannen voor herstel en veerkracht van de raadpleging van het maatschappelijk middenveld tijdens de normale semesterprocedure? |
| --- | --- |

4.

Hoe verschilt de procedure voor de plannen voor herstel en veerkracht van de raadpleging van het maatschappelijk middenveld tijdens de normale semesterprocedure?

| 5. | In hoeverre stemt het plan voor herstel en veerkracht van uw land overeen met de beleidsdoelstellingen van het maatschappelijk middenveld in uw land? |
| --- | --- |

5.

In hoeverre stemt het plan voor herstel en veerkracht van uw land overeen met de beleidsdoelstellingen van het maatschappelijk middenveld in uw land?

4.   Opmerkingen over de resultaten van de raadplegingen

4.1.   Vraag 1: Zijn er mechanismen voor overleg over de plannen voor herstel en veerkracht in uw land?

| 4.1.1. | Verreweg de meeste respondenten melden dat hun nationale regering een of andere vorm van raadplegingsmechanisme heeft ingesteld om maatschappelijke organisaties te betrekken bij het opstellen van hun plan voor herstel en veerkracht (NPHV). In sommige lidstaten is het maatschappelijk middenveld reeds geraadpleegd, terwijl de raadplegingen in andere lidstaten nog lopen of pas in een later stadium zullen plaatsvinden. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | De gebruikte mechanismen variëren, zoals het indienen van schriftelijke voorstellen, bijeenkomsten op hoog niveau met verantwoordelijke ministers, de beoordeling van speciaal ontworpen en ingevulde vragenlijsten en rondetafelgesprekken tussen vertegenwoordigers van de regering en maatschappelijke organisaties. Sommige lidstaten hebben ook gebruik gemaakt van en voortgebouwd op de raadplegingsmechanismen in het kader van de normale procedure van het Europees Semester, mutatis mutandis, het speciale nieuwe tijdschema van 2021 en de beperkende omstandigheden van de COVID-19-pandemie. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Toch wijzen verschillende respondenten op een gebrek aan echte participatie van het maatschappelijk middenveld. Een van de belemmeringen voor betrokkenheid was de kennelijke onwil van sommige nationale regeringen om het maatschappelijk middenveld bij het opstellen van hun plan te betrekken. In plaats van dat het de regering was die het maatschappelijk middenveld raadpleegde, gebeurden de raadplegingen vaak op initiatief en na oproepen van de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Hoewel het maatschappelijk middenveld formeel wel werd betrokken bij de raadplegingen, werd de korte tijd die werd uitgetrokken voor de raadpleging van het maatschappelijk middenveld aangemerkt als een extra belemmering voor echte betrokkenheid. De deelnemers zijn kritisch over de krappe tijdschema’s die sommige regeringen hebben vastgesteld, aangezien deze een inhoudelijk debat in de weg staan en het lastig maken om de inbreng van het maatschappelijk middenveld met betrekking tot de NPHV’s in aanmerking te nemen. Terwijl een groot aantal lidstaten in het kader van de opstelling van hun NPHV over een of ander mechanisme voor de raadpleging van maatschappelijke organisaties beschikt, is het aantal lidstaten dat het maatschappelijk middenveld daadwerkelijk betrekt en ervoor zorgt dat hun voorstellen een reële impact hebben, dan ook aanzienlijk kleiner. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Helaas hebben verschillende deelnemers gemeld dat er geen raadpleging heeft plaatsgevonden of gepland is tijdens de ontwerpfase van hun nationaal plan. Daarnaast melden sommige respondenten dat er weliswaar raadplegingen hebben plaatsgevonden, maar dat deze tot dusver alleen de sociale partners omvatten en niet het bredere maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

4.1.5.

| 4.1.6. | Op basis van de ontvangen informatie (3) hebben we de lidstaten in drie categorieën onderverdeeld: lidstaten waar er tot dusver vrijwel geen betrokkenheid is geweest (Denemarken en Slowakije), lidstaten waar er enige formele of informele betrokkenheid is geweest maar waar de geraadpleegde partijen geen noemenswaardige invloed konden uitoefenen (Oostenrijk, België, Tsjechië, Duitsland, Griekenland, Spanje, Estland, Frankrijk, Kroatië, Hongarije, Ierland, Litouwen, Letland, Luxemburg, Nederland, Polen, Portugal, Roemenië, Zweden en Slovenië), en ten slotte lidstaten waar er sprake is geweest van een meer gestructureerde betrokkenheid, die in sommige gevallen van invloed is geweest op bepaalde aspecten van de plannen (Bulgarije, Cyprus, Finland, Italië en Malta). |
| --- | --- |

4.1.6.

| 4.1.7. | In het algemeen spreekt uit de antwoorden van de maatschappelijke organisaties een sterke wens om bij te dragen aan de opstelling van NPHV’s. Respondenten die sociale partners en maatschappelijke organisaties vertegenwoordigen, beschrijven hoe zij hebben geprobeerd te worden betrokken, onder meer door voorstellen op te stellen en regeringsvertegenwoordigers te benaderen. In sommige lidstaten hebben deze initiatieven ertoe geleid dat het maatschappelijk middenveld meer betrokken werd bij het opstellen van de plannen, maar helaas hebben ze in andere lidstaten niets opgeleverd. |
| --- | --- |

4.1.7.

4.2.   Vraag 2: Zijn er verschillende raadplegingsmechanismen voor de sociale partners en de andere maatschappelijke organisaties in uw land?

| 4.2.1. | De meeste lidstaten hebben verschillende procedures voor de raadpleging van enerzijds de sociale partners en anderzijds de maatschappelijke organisaties. De respondenten gaven aan dat de sociale partners op een meer gestructureerde, geïnstitutionaliseerde en permanente basis worden betrokken, terwijl de overige maatschappelijke organisaties op ad-hocbasis en informeel worden geraadpleegd. Zoals hierboven vermeld, zijn er meerdere lidstaten die alleen de sociale partners hebben geraadpleegd en niet het bredere maatschappelijk middenveld in het kader van hun NPHV-ontwerpproces. Er is één lidstaat waar de regering alleen de instantie raadpleegt die het bredere maatschappelijk middenveld vertegenwoordigt, waaronder ook de sociale partners vallen, maar niet het orgaan dat alleen de sociale partners omvat. Een kleiner aantal lidstaten heeft ervoor gekozen een gemeenschappelijke procedure te gebruiken die alle belanghebbenden omvat. |
| --- | --- |

4.2.1.

4.3.   Vraag 3: Uw land moet zijn nationaal plan voor herstel en veerkracht uiterlijk op 30 april indienen. Hoe ver staat uw land hiermee?

| 4.3.1. | De reacties zijn gemengd. Alle deelnemers melden dat hun nationale regering de werkzaamheden voor de opstelling van het NPHV heeft opgestart, al bevinden de lidstaten zich in verschillende stadia van het proces. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | In de meeste lidstaten wordt een eerste versie van het NPHV opgesteld door de verantwoordelijke ministeries, meestal het ministerie van Financiën. Sommige hebben de raadplegingen van het maatschappelijk middenveld al afgerond, terwijl andere nog externe belanghebbenden moeten raadplegen. Een aantal respondenten meldt ook dat hun regering nauw overleg pleegt met de Europese Commissie of binnenkort een raadpleging wil beginnen. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Enkele lidstaten zouden naar verluidt werken aan een tweede versie van hun nationale plan, na overleg met de Europese Commissie in een eerder stadium. |
| --- | --- |

4.3.3.

4.4.   Vraag 4: Hoe verschilt de procedure voor de plannen voor herstel en veerkracht van de raadpleging van het maatschappelijk middenveld tijdens de normale semesterprocedure?

| 4.4.1. | Ook hier zijn de antwoorden gemengd en voor meerdere uitleg vatbaar. Er kunnen echter enkele tendensen worden waargenomen die overeenstemmen met de antwoorden op de vorige vragen: volgens sommige respondenten is het te vroeg om er iets over te zeggen, volgens andere is er onvoldoende tijd voor een behoorlijke raadpleging en weer anderen zeggen dat de sociale partners meer betrokken zijn dan de andere maatschappelijke organisaties. Enkele respondenten melden dat de procedure voor de plannen voor herstel en veerkracht meer openstond voor of was aangepast aan maatschappelijke organisaties dan de normale semesterprocedure, maar nog meer respondenten zeggen dat het vastgestelde kader voor raadpleging van maatschappelijke organisaties tijdens de normale semesterprocedure niet wordt gebruikt in het kader van de plannen voor herstel en veerkracht. |
| --- | --- |

4.4.1.

4.5.   Vraag 5: In hoeverre stemt het plan voor herstel en veerkracht van uw land overeen met de beleidsdoelstellingen van het maatschappelijk middenveld in uw land?

| 4.5.1. | De antwoorden op deze vraag vallen uiteen in drie grote categorieën, die ongeveer van dezelfde omvang zijn. Eén groep is van mening dat de doelstellingen grotendeels overeenstemmen, hetzij als gevolg van een raadplegingsprocedure, hetzij omdat de belangen reeds dezelfde waren. Een andere groep betreurt het dat de regering geen rekening heeft gehouden met de publieke en welbekende belangen van maatschappelijke organisaties bij het opstellen van de plannen, en de derde en laatste groep kan geen antwoord geven, hetzij vanwege een gebrek aan gedegen kennis, hetzij omdat het daarvoor nog te vroeg is. |
| --- | --- |

4.5.1.

5.   Conclusies

| 5.1. | Hoewel de raadpleging van de sociale partners en maatschappelijke organisaties in het kader van de NPHV’s over het algemeen beter verloopt dan tijdens het reguliere raadplegingsproces van het Europees Semester in de voorgaande jaren, is het EESC van mening dat de raadpleging in de meeste lidstaten nog lang niet voldoet aan de gerechtvaardigde eisen van het maatschappelijk middenveld en zelfs niet aan de in de RRF-verordening vastgestelde voorwaarden. Terwijl de sociale partners over het algemeen meer mogelijkheden hebben om te participeren, hetzij via de sociale dialoog, hetzij via processen die specifiek zijn voor de NPHV’s, hebben de andere maatschappelijke organisaties minder opties tot hun beschikking. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | De resultaten van de enquête waarop deze resolutie is gebaseerd, liggen in de lijn met die van andere studies (4) van pan-Europese maatschappelijke organisaties over de participatie van maatschappelijke organisaties aan de NPHV’s. Volgens deze studies was er in de meeste landen weinig of geen echte participatie van maatschappelijke organisaties. De gegevens die we in januari voor onze studie hebben verzameld, laten in dit opzicht slechts een lichte verbetering zien. Een vergelijkbare mate van ontevredenheid blijkt uit de raadpleging van het Comité van de Regio’s (5) over de betrokkenheid van regionale en lokale politieke instellingen bij de NPHV’s. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Het EESC is van mening dat echte participatie plaatsvindt wanneer maatschappelijke organisaties in formele raadplegingsprocessen op basis van wettelijke regels en openbare en transparante procedures naar behoren worden geïnformeerd door middel van schriftelijke documentatie, voldoende tijd hebben om de voorstellen van de regering te analyseren en hun eigen voorstellen op te stellen, die ofwel in aanmerking worden genomen ofwel met goede argumenten worden afgewezen, en die in elk geval in notulen of openbare documenten worden vastgelegd. Wanneer nieuwe kadervoorwaarden van toepassing zijn, moet deze raadpleging worden herhaald. Participatie van het maatschappelijk middenveld is geenszins bedoeld om het primaat van de parlementaire democratische instellingen te vervangen of ter discussie te stellen, maar alleen om deze aan te vullen door met hen samen te werken. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Het EESC verzoekt de regeringen van de lidstaten die nog geen adequate procedures voor de raadpleging van de sociale partners en maatschappelijke organisaties hebben vastgesteld om dergelijke procedures met spoed in te voeren en de RRF-verordening na te leven. Het EESC roept de Europese instellingen, en met name de Commissie, op gebruik te maken van hun bevoegdheden om van de nationale regeringen die dat nog niet hebben gedaan, te eisen dat zij hun verplichtingen op dit gebied nakomen. Dit kan nog steeds binnen de termijnen die zijn vastgesteld voor de goedkeuring van de NPHV’s. Het EESC deelt de mening van de andere politieke en sociale actoren dat de middelen voor de financiering van investeringen voor het herstel en de transformatie van de Europese economieën en samenlevingen zo spoedig mogelijk de lidstaten en hun samenlevingen moeten bereiken. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | De ervaringen met de participatie van het maatschappelijk middenveld tijdens de ontwerpfase van de NPHV’s en de beoordeling van de hiaten en tekortkomingen op dit gebied moeten worden gebruikt om ervoor te zorgen dat deze hiaten en tekortkomingen in de toekomst, tijdens de uitvoeringsfase van de NPHV’s en met het oog op de opstelling van de NPHV’s voor 2022, worden verholpen. Een sterke betrokkenheid van de sociale partners en maatschappelijke organisaties in het algemeen is een garantie voor duurzame en doeltreffende bottom-upveranderingen. Bij de uitvoering van de plannen moet ook rekening worden gehouden met de maatschappelijke organisaties, aangezien veel sociale diensten door hen worden verleend. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Een van de risico’s die voortvloeien uit het feit dat publieke en sociale actoren genoodzaakt zijn om in korte tijd aanzienlijke financiële middelen te investeren, is dat de middelen niet binnen de geplande termijn kunnen worden opgenomen en uitgevoerd, en dat de middelen op inefficiënte wijze worden gebruikt. Een ander, zelfs nog ernstiger risico is corruptie. Het EESC dringt er bij de nationale regeringen op aan de nodige maatregelen te nemen om de beheerscapaciteit te verbeteren en de transparantie en administratieve en parlementaire controle te bevorderen om deze risico’s aan te pakken. Wel benadrukt het dat de betrokkenheid van representatieve maatschappelijke organisaties bij het toezicht op de uitvoering van de NPHV’s een krachtig instrument is in de strijd tegen corruptie en inefficiëntie. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Het EESC is bezorgd dat er ten tijde van de opstelling van de nationale verslagen waarover deze resolutie gaat, in de meeste lidstaten onvoldoende duidelijkheid bestond over de governancesystemen van de NPHV’s en de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de centrale, regionale en lokale niveaus voor de uitvoering ervan. Ook was er onvoldoende duidelijkheid over de geschikte mechanismen om maatschappelijke organisaties en sociale partners te betrekken bij de uitvoerings-, monitorings- en aanpassingsfasen van de NPHV’s. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | In deze resolutie ligt de nadruk op de betrokkenheid van de sociale partners en maatschappelijke organisaties bij de opstelling van NPHV’s op een moment dat dit proces nog niet is afgerond, zodat deze processen kunnen worden verbeterd en er tevens voor wordt gezorgd dat de sociale partners en maatschappelijke organisaties naar behoren worden betrokken bij de uitvoering, monitoring en aanpassing van de NPHV’s. Het EESC is op de hoogte van de inhoud van de plannen zoals die zijn beschreven in de kaderprogramma’s en de eerste ontwerp-NPHV’s van sommige lidstaten. Uit de antwoorden op vraag 5 van de vragenlijst kan echter worden afgeleid dat er in de meeste landen — tien van de zestien — die deze vraag in dit stadium van het proces hebben beantwoord, een brede of gedeeltelijke afstemming is tussen de doelstellingen van maatschappelijke organisaties en de inhoud van de kaderprogramma’s en de ontwerp-NPHV’s, overeenkomstig de doelstellingen en richtsnoeren die de Commissie en het Europees Parlement hebben vastgesteld voor NextGenerationEU en de faciliteit voor herstel en veerkracht (RRF). In de zes resterende landen zijn maatschappelijke organisaties kritisch, en in tien landen geven zij geen antwoord, vooral omdat zij het daarvoor nog te vroeg vinden. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Het EESC zou echter graag een aantal zorgen en wensen van de sociale partners en maatschappelijke organisaties met betrekking tot de inhoud van de NPHV’s eruit willen lichten:






  — | Investeringen die in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Green Deal en de digitale transformatie — en de daarmee samenhangende rechtvaardige transities — en investeringen die verband houden met nationale sociale kwetsbaarheden, werkgelegenheid, gezondheid en sociale bescherming, moeten samen met de uitvoering van de noodzakelijke structurele hervormingen zoals aangegeven in de landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020, leiden tot een verschuiving naar een productiviteitsbevorderend, ecologisch en sociaal duurzaam economisch model. |
| --- | --- | --- |

5.9.

—

Investeringen die in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Green Deal en de digitale transformatie — en de daarmee samenhangende rechtvaardige transities — en investeringen die verband houden met nationale sociale kwetsbaarheden, werkgelegenheid, gezondheid en sociale bescherming, moeten samen met de uitvoering van de noodzakelijke structurele hervormingen zoals aangegeven in de landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020, leiden tot een verschuiving naar een productiviteitsbevorderend, ecologisch en sociaal duurzaam economisch model.

| — | In de NPHV’s moet het verband tussen de investeringsprojecten en de hervormingsagenda van elk land expliciet worden vermeld en moeten passende indicatoren, tijdschema’s en monitoringsmethoden worden vastgesteld. |
| --- | --- |

—

In de NPHV’s moet het verband tussen de investeringsprojecten en de hervormingsagenda van elk land expliciet worden vermeld en moeten passende indicatoren, tijdschema’s en monitoringsmethoden worden vastgesteld.

| — | Het NextGenerationEU-programma biedt ongekende financiële steun van de EU aan de nationale begrotingen. Bij de beoordeling van de nationale plannen zou de Commissie moeten eisen dat de Europese middelen ook worden gebruikt om een echte Europese meerwaarde te creëren door grensoverschrijdende infrastructuurinvesteringen en -projecten te ondersteunen. Grensoverschrijdende investeringen hebben duidelijke positieve economische en sociale spill-overeffecten, die sterker moeten worden gepromoot. |
| --- | --- |

—

Het NextGenerationEU-programma biedt ongekende financiële steun van de EU aan de nationale begrotingen. Bij de beoordeling van de nationale plannen zou de Commissie moeten eisen dat de Europese middelen ook worden gebruikt om een echte Europese meerwaarde te creëren door grensoverschrijdende infrastructuurinvesteringen en -projecten te ondersteunen. Grensoverschrijdende investeringen hebben duidelijke positieve economische en sociale spill-overeffecten, die sterker moeten worden gepromoot.

| — | Investeringen in het kader van de NPHV’s moeten als hefboom dienen voor andere particuliere investeringen in de sectoren die in deze plannen als prioritair zijn aangemerkt. In de investeringsprogramma’s moet voldoende rekening worden gehouden met in aanmerking komende projecten van kleine en middelgrote ondernemingen en ondernemingen in de sociale economie. |
| --- | --- |

—

Investeringen in het kader van de NPHV’s moeten als hefboom dienen voor andere particuliere investeringen in de sectoren die in deze plannen als prioritair zijn aangemerkt. In de investeringsprogramma’s moet voldoende rekening worden gehouden met in aanmerking komende projecten van kleine en middelgrote ondernemingen en ondernemingen in de sociale economie.

| — | Zoals Olivier De Schutter, speciaal rapporteur van de VN voor extreme armoede en mensenrechten, in zijn toespraak tijdens de plenaire zitting van het Comité op 28 januari 2021 zeer duidelijk heeft gesteld, bestaat het gevaar dat sociale kwesties, zoals instrumenten ter bestrijding van armoede en ongelijkheid, niet het nodige gewicht krijgen in de NPHV’s. Aangezien de digitalisering van de economie en de samenleving een van de belangrijkste aandachtspunten is van NextGenerationEU, is het belangrijk erop te wijzen dat er een zeer groot risico bestaat dat de digitale kloof niet wordt verkleind. |
| --- | --- |

—

Zoals Olivier De Schutter, speciaal rapporteur van de VN voor extreme armoede en mensenrechten, in zijn toespraak tijdens de plenaire zitting van het Comité op 28 januari 2021 zeer duidelijk heeft gesteld, bestaat het gevaar dat sociale kwesties, zoals instrumenten ter bestrijding van armoede en ongelijkheid, niet het nodige gewicht krijgen in de NPHV’s. Aangezien de digitalisering van de economie en de samenleving een van de belangrijkste aandachtspunten is van NextGenerationEU, is het belangrijk erop te wijzen dat er een zeer groot risico bestaat dat de digitale kloof niet wordt verkleind.

| — | Investeringen in hoogwaardig onderwijs, een leven lang leren en O&O zijn essentieel om de economische en sociale veranderingen die NextGenerationEU bepleit, te stimuleren en aan te vullen, evenals investeringen ter versterking van de gezondheidszorgstelsels en het volksgezondheidsbeleid van samenlevingen die zwaar zijn getroffen door de COVID-19-pandemie. |
| --- | --- |

—

Investeringen in hoogwaardig onderwijs, een leven lang leren en O&O zijn essentieel om de economische en sociale veranderingen die NextGenerationEU bepleit, te stimuleren en aan te vullen, evenals investeringen ter versterking van de gezondheidszorgstelsels en het volksgezondheidsbeleid van samenlevingen die zwaar zijn getroffen door de COVID-19-pandemie.

| 5.10. | Het EESC roept de nationale regeringen en de EU-instellingen op om bij de vaststelling van NPHV’s rekening te houden met de bezorgdheid van het Europese maatschappelijk middenveld met betrekking tot de inhoud van deze plannen. |
| --- | --- |

5.10.

Brussel, 25 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  SWD(2020) 205 final.

1

(2)  PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17.

2

(3)  De verslagen van de verschillende lidstaten worden geanalyseerd in de bijlage bij deze resolutie. Alle informatie kan worden geraadpleegd op de website van het Comité.

3

(4)  Civil Society Europe and the European Center for Not-for-Profit Law: Participation of civil society organisations in the preparation of the EU National Recovery and Resilience Plans; december 2020.

4

(5)  CvdR-CEMR: De betrokkenheid van gemeenten, steden en regio’s bij het opstellen van de nationale plannen voor herstel en veerkracht, 20 januari 2021.

5

---

III Voorbereidende handelingen

Europees Economisch en Sociaal Comité

558e zitting van het Europees Economisch en Sociaal Comité (Interactio), 24.2.2021-25.2.2021

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/8 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/8

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad — Actieplan voor billijke en eenvoudige belastingheffing ter ondersteuning van de herstelstrategie

(COM(2020) 312 final)

de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over goed fiscaal bestuur in de EU en daarbuiten

(COM(2020) 313 final)

en het voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen

(COM(2020) 314 final — 2020/0148 (CNS))

(2021/C 155/02)

| Rapporteur: | Krister ANDERSSON |
| --- | --- |
| Corapporteur: | Javier DOZ ORRIT |

Rapporteur:

Krister ANDERSSON

Corapporteur:

Javier DOZ ORRIT

| Raadpleging | Raad van de Europese Unie, 28.7.2020
  Europese Commissie, 12.8.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikelen 113 en 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de afdeling | 12.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 220/0/7 |

Raadpleging

Raad van de Europese Unie, 28.7.2020

Europese Commissie, 12.8.2020

Rechtsgrondslag

Artikelen 113 en 115 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de afdeling

12.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

220/0/7

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het EESC kan zich in grote lijnen vinden in de wetgevingsvoorstellen van de Commissie en is verheugd dat deze zijn afgestemd op de besprekingen die op mondiaal niveau in het Inclusief Kader van de OESO worden gevoerd om een wereldwijde consensus te bereiken. |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | Het EESC is het eens met het uitgangspunt van de Commissie dat goed fiscaal bestuur — de basis voor billijke belastingheffing — fiscale transparantie vergt door middel van de uitwisseling van informatie tussen belastingautoriteiten, eerlijke belastingconcurrentie, de afwezigheid van schadelijke belastingmaatregelen, efficiëntere belastingmaatregelen en de toepassing van internationaal overeengekomen regels. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | Het EESC is het verder eens met de erkenning van de Commissie dat belastingconcurrentie op zichzelf geen probleem is (1). Er bestaat echter wel bezorgdheid over het bestaan van oneerlijke belastingconcurrentie binnen de EU waardoor belastingontwijking wordt gestimuleerd. Het Comité is van mening dat een goed werkende monetaire unie een samenhangend fiscaal beleid en consistente belastingregels in alle deelnemende lidstaten vereist. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Het EESC steunt het initiatief van de Commissie tot herziening van de gedragscode en waardeert dat het voorstel van de Commissie naar behoren rekening houdt met het werk van de OESO en het belang van internationaal overeengekomen normen, met name wat betreft de mondiale beginselen die ten grondslag liggen aan een minimaal effectief vennootschapsbelastingtarief. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Het EESC meent dat de resultaten en effecten van de gedragscode regelmatiger zouden moeten worden beoordeeld en openbaar zouden moeten worden gemaakt, in overeenstemming met de doelstelling van de Commissie om de concrete activiteiten en resultaten van de gedragscode inzichtelijker te maken. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Het EESC steunt het besluit van de Commissie om wetgevingsmaatregelen te treffen die zijn gericht op verbetering van de samenwerking tussen belastingautoriteiten en verdere harmonisatie van de procedureregels op de interne markt. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Het EESC deelt het standpunt van de Commissie dat belastingfraude en belastingontduiking een bedreiging vormen voor de openbare financiën, met name in tijden van crisis, zoals duidelijk blijkt uit de recente ramingen van de Commissie; het verlies aan inkomsten in de EU ten gevolge van internationale belastingontduiking door particulieren — ontduiking van de inkomstenbelasting, kapitaalbelasting, vermogens- en successiebelasting — wordt nu namelijk geschat op 46 miljard EUR. De btw-kloof wordt geschat op circa 140 miljard EUR, waarvan 50 miljard EUR verband houdt met grensoverschrijdende fraude (2). |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Werd de geraamde kloof (3) ten gevolge van de ontwijking van de vennootschapsbelasting voorheen, toen er nog geen maatregelen waren genomen om grondslaguitholling en winstverschuiving (BEPS) tegen te gaan, door de Commissie nog geschat op ca. 50-70 miljard EUR, inmiddels is deze volgens diverse ramingen gedaald tot ongeveer 35 miljard EUR. Bovendien lijkt er een correlatie te bestaan, zo blijkt uit onderzoek van de Commissie, tussen deze verbetering en de wetgevingsmaatregelen tegen belastingontwijking die door de vorige Commissie zijn genomen (4). Deze kloof blijft echter reden tot bezorgdheid in een situatie waarin overheidsuitgaven uiterst belangrijk zijn om de economie en de samenleving te ondersteunen. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Efficiëntie kan niet worden bereikt zonder een intensieve aanpak van belastingmisdrijven en belastingontwijking, die een betere administratieve samenwerking en een sterker geharmoniseerd rechtskader vereist. Een fiscaal kader kan niet als billijk worden beschouwd als sommige lidstaten faciliteiten bieden om dat gemakkelijk te omzeilen, aangezien dit anderen demotiveert en ondoelmatigheid in de hand werkt. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Het feit dat er momenteel 27 verschillende belastingstelsels bestaan, levert een complexe situatie op en een dergelijk veelvoud aan modellen zadelt bedrijven en personen die grensoverschrijdend actief zijn, met lasten op. Daarom spoort het EESC de lidstaten aan om de voorschriften voor fiscale verslaglegging te harmoniseren en de samenwerking tussen belastingautoriteiten te verbeteren, onder eerbiediging van de fiscale soevereiniteit. |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | De 25 door de Commissie geplande acties lijken het EESC redelijk. De meeste maatregelen houden verband met de btw, hetgeen gezien de hoge inkomstenderving op btw-gebied gepast is. Zij worden echter zeer summier beschreven, waardoor het vooralsnog lastig is om de specifieke effecten van die acties op de dagelijkse activiteiten van Europese burgers en bedrijven goed te beoordelen. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | De invoering van een unieke btw-registratie is zeer welkom. Dit vormt een belangrijke stap in de totstandbrenging van een diepere eengemaakte markt, doordat de onzekerheid en de kosten bij grensoverschrijdende activiteiten worden verminderd. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | Het EESC is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie om de btw-rapportageverplichtingen te moderniseren en harmoniseren door meer gebruik te maken van op transacties gebaseerde (“realtime”-)rapportages en e-facturering. |
| --- | --- |

1.13

| 1.14 | Het EESC is ook ingenomen met de beoordeling van de vraag of btw moet worden geheven op financiële diensten. Hiervoor is een grondige effectbeoordeling nodig, onder meer van de btw-behandeling van financiële diensten in derde landen. |
| --- | --- |

1.14

| 1.15 | Het EESC steunt het initiatief van de Commissie voor een “EU-kader voor samenwerking op het gebied van de naleving”, gebaseerd op meer vertrouwen en samenwerking tussen de verschillende belastingdiensten, om grensoverschrijdende problemen op het gebied van de vennootschapsbelasting op te lossen. Het is belangrijk dat kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) binnen dit kader op gelijke wijze als grotere ondernemingen worden behandeld. Het Comité wijst in dit verband op de aanzienlijk zwaardere nalevingslasten voor kmo’s vergeleken met grote multinationale ondernemingen en verzoekt de Commissie daarom met klem stappen te ondernemen om de lasten voor kmo’s te verlichten. |
| --- | --- |

1.15

| 1.16 | Het EESC acht teruggaaf van belastingen een essentiële kwestie, vooral in tijden van crisis, zoals nu, die een groot risico op liquiditeitsproblemen met zich meebrengen voor zowel particulieren als bedrijven. |
| --- | --- |

1.16

| 1.17 | Het EESC verzoekt de Commissie dringend te onderzoeken hoe er een eenvoudiger en meer geharmoniseerd mechanisme voor de teruggave van oninbare btw-vorderingen kan komen. Dit mechanisme moet ervoor zorgen dat btw die bedrijven niet bij hun klanten hebben kunnen innen, maar wel reeds aan de belastingdienst hebben afgedragen, snel en tijdig bij de belastingdienst kan worden teruggevraagd. |
| --- | --- |

1.17

| 1.18 | Het EESC acht het zeer belangrijk om duidelijke en internationaal coherente belasting- en arbeidsvoorschriften voor digitale platforms te hanteren. Het steunt de pogingen tot vergroting van de transparantie van digitale platforms om inconsistentie bij de aangifte van inkomsten te voorkomen, wat een groot risico op belastingontduiking oplevert. Rapportageverplichtingen en formulieren zouden in alle lidstaten dezelfde moeten zijn. |
| --- | --- |

1.18

| 1.19 | Het EESC onderstreept dat gezamenlijke audits, die in principe een nuttig en doeltreffend instrument zijn, moeten worden uitgevoerd onder eerbiediging van de rechten van belastingplichtigen, zoals onder meer vastgelegd in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, in het bijzonder het recht van verweer en de voorspelbaarheid van zowel de procedurele als de materiële voorschriften die op hen van toepassing zijn, alsook de bewijsgaring door de vervolgende belastingautoriteiten in verband met mogelijke sancties. |
| --- | --- |

1.19

| 1.20 | Hoewel het gedrag van landen en rechtsgebieden die op de lijst stonden van jurisdicties die niet-coöperatief zijn op belastinggebied is verbeterd, is het totale bedrag aan gefraudeerde, ontdoken, ontweken en witgewassen belastingen nog altijd dermate hoog dat verdere inspanningen noodzakelijk blijven. |
| --- | --- |

1.20

| 1.21 | Het EESC kan zich geheel vinden in het standpunt van de Commissie dat het tijd is de lijst te herzien en te bekijken hoe deze doeltreffender en billijker kan worden gemaakt, mede rekening houdend met de nieuwe uitdagingen van een mondiale gedigitaliseerde economie. Het EESC steunt ook het idee van de Commissie om specifieke rechtsgebieden met lage risico’s en een beperkte capaciteit de mogelijkheid te bieden om hun goede fiscale bestuur en transparantienormen binnen een redelijke termijn te verbeteren als zij op de lijst worden of zouden kunnen worden gezet. |
| --- | --- |

1.21

| 1.22 | Het EESC heeft voorgesteld (5) een Europees pact tot stand te brengen dat erop gericht is belastingfraude, belastingontduiking, belastingontwijking en het witwassen van geld doeltreffend te bestrijden. Het heeft een oproep aan de Europese Commissie gedaan om een beleidsinitiatief te lanceren waarbij de nationale regeringen en de andere EU-instellingen worden betrokken bij de verwezenlijking van deze doelstelling, de nodige consensus wordt opgebouwd en het maatschappelijk middenveld een rol krijgt. Samenwerking tussen de lidstaten moet de hoeksteen van dit pact zijn. |
| --- | --- |

1.22

| 1.23 | Het EESC benadrukt dat samenwerking tussen maatschappelijke organisaties in brede zin en overheden kan bijdragen aan het creëren van meer bewustzijn over milieubelastingen en een bijdrage kan leveren aan ontwikkeling door eerlijkere en duurzamere samenlevingen te creëren in zowel ontwikkelingslanden als ontwikkelde landen. |
| --- | --- |

1.23

| 1.24 | Het EESC spoort de Commissie aan om door te gaan met het evalueren van de doeltreffendheid van de eerdere richtlijnen betreffende administratieve samenwerking. |
| --- | --- |

1.24

2.   Context en Commissievoorstellen

2.1   Achtergrond

| 2.1.1 | De totstandbrenging van een billijke en efficiënte belastingheffing is een van de voornaamste doelstellingen van de Commissie (6) tijdens de huidige bestuursperiode. Deze doelstelling is nog strategischer geworden in de nasleep van de COVID-19-crisis. De belastingregels zijn volgens het Verdrag de verantwoordelijkheid van de lidstaten. De lidstaten kunnen echter instemmen met de vaststelling van richtlijnen en verordeningen om het functioneren van de interne markt te verbeteren. Een goed werkende monetaire unie vereist een samenhangend fiscaal beleid en consistente belastingregels in alle deelnemende lidstaten. |
| --- | --- |

2.1.1

| 2.1.2 | De COVID-19-uitbraak heeft de economieën in heel de interne markt zwaar verstoord. De EU wordt bovendien met de COVID-19-crisis geconfronteerd in veranderende tijden, die gekenmerkt worden door uitdagingen op milieugebied, voortdurende digitale vernieuwing en toenemende ongelijkheid tussen burgers. De lidstaten en de Europese instellingen zijn genoodzaakt hierop op ongekende wijze te reageren, met alle beschikbare middelen en instrumenten. |
| --- | --- |

2.1.2

| 2.1.3 | De voorstellen van de Commissie (7) beogen zowel een gepaste respons op de COVID-19-crisis te formuleren als de transitie naar een groenere en digitale samenleving in goede banen te leiden, in overeenstemming met de beginselen van een sociale markteconomie zoals verankerd in de Verdragen. |
| --- | --- |

2.1.3

| 2.1.4 | Billijke en efficiënte belastingheffing speelt in dit verband een belangrijke rol. Een doeltreffende respons op de grote, door de crisis teweeggebrachte uitdagingen hangt grotendeels af van de mogelijkheden voor bedrijven om in eigen land en het buitenland onder gelijkwaardige concurrentievoorwaarden handel te blijven drijven, ondersteund door een efficiënt en eenvoudig belastingstelsel, en van de lidstaten, die de belastinginkomsten die nodig zijn om het herstel te financieren, moeten veiligstellen door middel van een eerlijke belastingheffing voor burgers en bedrijven. De bestrijding van belastingfraude, belastingontduiking en belastingontwijking, evenals de ondersteuning van Europese bedrijven door hun dagelijkse belastingadministratie te vereenvoudigen en te harmoniseren, zijn cruciaal om de huidige uitdagingen doeltreffend het hoofd te kunnen bieden (8). |
| --- | --- |

2.1.4

| 2.1.5 | Belastingheffing is ook een beleidsinstrument om vóór 2050 klimaatneutraliteit te bereiken (9), alsook de andere milieudoelstellingen van de Europese Green Deal (10). Met het oog op de ondersteuning van de groene transitie is het van het allergrootste belang om de overheidsbudgetten van voldoende belastinginkomsten te voorzien. Tegelijkertijd moet in het economisch beleid rekening worden gehouden met een ongunstige demografische ontwikkeling als gevolg van een vergrijzende bevolking. |
| --- | --- |

2.1.5

| 2.1.6 | Het voorgestelde actieplan van de Commissie voor een efficiëntere en billijkere belastingheffing bestaat uit drie delen. In de eerste plaats uit een mededeling waarin maatregelen worden vastgelegd waarmee wordt beoogd de fiscale belemmeringen voor bedrijven op de eengemaakte markt te verminderen. De Commissie streeft hierbij met name naar belastingvereenvoudiging als middel om het ondernemingsklimaat te verbeteren. In de tweede plaats is er een wetgevingsvoorstel tot herziening van de richtlijn betreffende administratieve samenwerking door middel van de automatische uitwisseling van inlichtingen tussen belastingautoriteiten, die het mogelijk moet maken voldoende belastingen te heffen op inkomsten van verkopers op digitale platforms. In de derde plaats heeft de Commissie een mededeling uitgebracht om het fiscaal bestuur binnen en buiten de EU te verbeteren. |
| --- | --- |

2.1.6

| 2.1.7 | De Commissie merkt op dat het actieplan onderdeel vormt van een uitgebreider, ambitieuzer belastingprogramma voor de EU, dat in de nabije toekomst ook initiatieven zal omvatten met betrekking tot: i) milieubelastingen; ii) een hervorming van de vennootschapsbelasting door de heffingsbevoegdheden weer in overeenstemming te brengen met de waardecreatie en een minimumniveau van effectieve belasting van bedrijfswinsten vast te stellen; iii) een aanbeveling aan de lidstaten om hun financiële steun aan ondernemingen in de Unie te verbinden aan de voorwaarde dat er geen banden mogen bestaan tussen deze ondernemingen en de landen en gebieden (11) op de lijst van niet-coöperatieve landen en gebieden, en iv) een onderzoek naar de manier waarop voorstellen inzake belastingen volgens de gewone wetgevingsprocedure van artikel 116 VWEU kunnen worden vastgesteld. |
| --- | --- |

2.1.7

| 2.1.8 | Het EESC heeft in een groot aantal adviezen zijn mening gegeven over de maatregelen die nodig zijn om de efficiëntie van de eengemaakte markt te verbeteren, de eigen middelen van de EU uit te breiden en een impuls te geven aan een debat over het stemmen bij gekwalificeerde meerderheid over belastingzaken. Het EESC roept nu op om zo spoedig mogelijk actie te ondernemen met betrekking tot de voorstellen van de Commissie in het pakket voor billijke en eenvoudige belastingheffing. |
| --- | --- |

2.1.8

2.2   Actieplan voor billijke en eenvoudige belastingheffing

| 2.2.1 | In haar mededeling over belastingvereenvoudiging zet de Commissie een nieuwe benadering uiteen, waarbij maatregelen tegen belastingfraude en belastingontduiking worden gecombineerd met maatregelen die beogen het de belastingbetaler makkelijker te maken. Het plan bestaat uit 25 acties, die tot 2024 geleidelijk aan moeten worden uitgevoerd (12). |
| --- | --- |

2.2.1

| 2.2.2 | Er zijn specifieke acties voorzien met betrekking tot registratieverplichtingen (identificatienummer en btw-registratie). Een effectieve en efficiënte registratie wordt als essentieel beschouwd om ervoor te zorgen dat alle belastingplichtigen netjes belasting betalen. In dit verband bevordert de Commissie verschillende maatregelen om de databases met de gegevens van belastingplichtigen goed te laten functioneren en voortdurend bij te houden. Een eenvoudige registratie wordt ook als belangrijk gezien, vooral wanneer belastingplichtigen naar andere lidstaten verhuizen. |
| --- | --- |

2.2.2

| 2.2.3 | Daarnaast is er een specifieke reeks maatregelen voorzien met betrekking tot rapportageverplichtingen. De rapportage door belastingplichtigen moet zo efficiënt mogelijk plaatsvinden en gebaseerd zijn op wederzijdse samenwerking met de belastingautoriteiten. Belastingaangiften moeten eenvoudig zijn. De vereiste gegevens moeten tot een minimum worden beperkt en verwerkt worden door middel van duidelijke procedures via elektronische éénloketdiensten. Veel lidstaten hebben bepaalde vereisten voor de betaling van btw versoepeld in reactie op de COVID-19-pandemie. |
| --- | --- |

2.2.3

| 2.2.4 | Naar verwachting zullen er meer maatregelen worden getroffen om de betaling van belastingen makkelijker te maken, met name door elektronische betaalmethoden, bijvoorbeeld in de vorm van applicaties voor smartphones, aan belastingplichtigen beschikbaar te stellen (13). Het bedrag van de verschuldigde belasting moet van meet af aan juist zijn om tijdrovende teruggaafprocedures zoveel mogelijk te voorkomen. Wanneer teruggaaf te verwachten is, moeten belastingdiensten die zo snel mogelijk afhandelen, zodat belastingplichtigen geen liquiditeitsproblemen krijgen. |
| --- | --- |

2.2.4

| 2.2.5 | Een van de belangrijkste doelen van het actieplan van de Commissie is om belastingplichtigen rechtszekerheid te bieden, naast een doeltreffende beslechting van geschillen wanneer deze zich voordoen. Geschillen moeten worden voorkomen en anders snel tussen lidstaten worden opgelost op basis van hun eigen rechtstelsels en het Unierecht. |
| --- | --- |

2.2.5

| 2.2.6 | De Commissie acht het belangrijk dat belastingplichtigen de mogelijkheid krijgen om eventuele misverstanden recht te zetten of op te helderen, om te voorkomen dat een geschil escaleert. Daarom wordt ernaar gestreefd om rechtszaken te voorkomen en lopende zaken snel af te handelen teneinde zowel belastingplichtigen als de belastingautoriteiten tijd en geld te besparen. Sommige belanghebbenden hebben reeds hun voorkeur uitgesproken voor meer interventie op EU-niveau om geschillen te voorkomen en te beslechten (14). |
| --- | --- |

2.2.6

2.3   Administratieve samenwerking tussen belastingautoriteiten

| 2.3.1 | De afgelopen jaren heeft de EU haar inspanningen vooral gericht op de aanpak van belastingfraude, belastingontduiking en agressieve fiscale planning, alsook op het verbeteren van de transparantie door middel van goede samenwerking tussen belastingautoriteiten. Hoewel er al aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij het uitwisselen van inlichtingen wordt in het voorstel van de Commissie de noodzaak onderstreept om de bestaande bepalingen verder te verbeteren. |
| --- | --- |

2.3.1

| 2.3.2 | De Commissie streeft met name naar een betere aanpak van de uitdagingen die voortvloeien uit de digitalisering van de economie, in het bijzonder met betrekking tot digitale platforms, die de traceerbaarheid en detectie van belastbare feiten door belastingdiensten moeilijk maken (15). Het probleem wordt nog verergerd wanneer dergelijke transacties worden verricht via een digitaal platform dat in een andere lidstaat of een rechtsgebied buiten de EU is gevestigd (16). |
| --- | --- |

2.3.2

| 2.3.3 | Er lijkt consensus te bestaan onder de vertegenwoordigers van de digitale-platformexploitanten over de voordelen van een gestandaardiseerd EU-rechtskader voor de verzameling van inlichtingen bij de platforms, alsook over de mogelijke voordelen van een oplossing die vergelijkbaar is met het éénloketsysteem voor de btw. |
| --- | --- |

2.3.3

| 2.3.4 | Voor wat betreft de uitwisseling van inlichtingen op verzoek richt het voorstel van de Commissie zich vooral op het begrip “verwacht belang”. Artikel 5 bis biedt een definitie van de norm “verwacht belang” die van toepassing is bij een verzoek om inlichtingen, waarbij tevens de elementen van de norm en de procedurevereisten worden vastgesteld die de verzoekende autoriteit in acht moet nemen. Het verzoek om inlichtingen kan betrekking hebben op een of meer belastingplichtigen, zolang deze individueel geïdentificeerd zijn. De norm “verwacht belang” mag niet worden toegepast indien het verzoek om inlichtingen wordt gedaan als follow-up van een uitgewisselde grensoverschrijdende ruling of een voorafgaande verrekenprijsafspraak. |
| --- | --- |

2.3.4

| 2.3.5 | Alvorens om inlichtingen te verzoeken is de belastingautoriteit verplicht eerst alle gebruikelijke bronnen van inlichtingen uit te putten die zij kan aanspreken en alle beschikbare middelen voor het verkrijgen van de gewenste inlichtingen aan te wenden. De verplichting is echter niet van toepassing indien de verzoekende autoriteit daardoor voor buitensporige problemen zou komen te staan en het bereiken van de doelstellingen in het gedrang zou dreigen te komen. Indien de verzoekende autoriteit deze verplichting niet nakomt, kan de aangezochte autoriteit weigeren de inlichtingen te verstrekken. |
| --- | --- |

2.3.5

| 2.3.6 | Afdeling II bis stelt een wettelijk kader vast voor het uitvoeren van gezamenlijke audits. Een gezamenlijke audit wordt daar gedefinieerd als een administratief onderzoek dat gezamenlijk wordt uitgevoerd door de bevoegde autoriteiten van twee of meer lidstaten. De bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaten vatten hierbij op gecoördineerde wijze en overeenkomstig hun nationaal recht een onderzoek aan van een zaak die betrekking heeft op een of meer personen die voor hen van gezamenlijk of complementair belang zijn. |
| --- | --- |

2.3.6

2.4   Goed fiscaal bestuur in de EU en daarbuiten

| 2.4.1 | Het uitgangspunt van de mededeling van de Europese Commissie over goed fiscaal bestuur is dat eerlijke belastingheffing centraal staat in het sociale en economische model van de EU en dat goed fiscaal bestuur de basis vormt voor eerlijke belastingheffing en de duurzame inkomsten waarmee dat model in stand kan worden gehouden (17). De mededeling bevat voorstellen voor: i) hervorming van de gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen; ii) herziening van de lijst van niet-coöperatieve landen en gebieden; en iii) de bevordering van goed fiscaal bestuur op internationaal niveau. |
| --- | --- |

2.4.1

| 2.4.2 | Sinds de invoering in 1997 is de gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen (hierna: “gedragscode”) (18) het belangrijkste instrument van de EU geweest om schadelijke belastingconcurrentie te voorkomen. Het bevat beginselen voor eerlijke belastingconcurrentie en wordt gebruikt om vast te stellen of een belastingregeling al dan niet schadelijk is (19). |
| --- | --- |

2.4.2

| 2.4.3 | Ondanks de behaalde resultaten is het noodzakelijk om de gedragscode te moderniseren. De belastingconcurrentie is de afgelopen twee decennia aanzienlijk van aard en van vorm veranderd ten gevolge van de mondialisering, digitalisering, de groeiende rol van multinationale ondernemingen in de wereldeconomie en complexe stimuleringsregelingen die door sommige lidstaten zijn ingevoerd. |
| --- | --- |

2.4.3

| 2.4.4 | Meer specifiek beoogt de Commissie het toepassingsgebied van de gedragscode te verruimen om alle maatregelen te reguleren die een risico op oneerlijke belastingconcurrentie vormen. Verder moet de gedragscode worden geactualiseerd om te garanderen dat zoveel mogelijk gevallen van zeer lage belastingheffing naar behoren worden onderzocht, zowel binnen als buiten de EU. |
| --- | --- |

2.4.4

| 2.4.5 | De beginselen die in de gedragscode zijn opgenomen, behoren tot de criteria die worden gebruikt om derde landen op de EU-lijst van niet-coöperatieve jurisdicties op belastinggebied te beoordelen. De Commissie is van plan het geografische toepassingsgebied van de EU-lijst te herzien aan de hand van actualisering van het oorspronkelijke scorebord dat gebruikt werd om te bepalen welke jurisdicties gescreend dienden te worden. |
| --- | --- |

2.4.5

| 2.4.6 | Bij de beoordeling van het geografische toepassingsgebied van de EU-lijst zal ook rekening worden gehouden met de criteria waaraan de geselecteerde jurisdicties moeten voldoen. Een jurisdictie schrappen die momenteel binnen het toepassingsgebied van de EU-lijst valt, zou invloed hebben op de gelijkheid van concurrentievoorwaarden en zou het positieve werk ondermijnen dat de meeste jurisdicties reeds hebben geleverd. Toch moet er nagedacht worden over de vraag of het niet mogelijk is de EU-criteria voor het opstellen van de lijsten op een meer gerichte wijze toe te passen voor een aantal jurisdicties. |
| --- | --- |

2.4.6

| 2.4.7 | In haar dialoog met derde landen zal de Commissie — in overeenstemming met de binnen de EU gevolgde aanpak — ook de nadruk leggen op milieudoelstellingen, evenals het beginsel “de vervuiler betaalt”, wat vereist dat er een prijs voor negatieve externe milieueffecten moet worden vastgesteld. Volgens de mededeling van de Commissie bestaat er een onderbenut potentieel voor milieubelastingen die zouden kunnen bijdragen tot meer progressieve en duurzame belastingstelsels wereldwijd en tot meer rechtvaardige samenlevingen in ontwikkelingslanden. Samenwerking tussen maatschappelijke organisaties in brede zin zou meer bewustzijn op dit gebied kunnen helpen creëren. |
| --- | --- |

2.4.7

| 2.4.8 | Uitgaande van de huidige toepassing van een juridisch bindende koppeling tussen normen inzake goed fiscaal bestuur en het gebruik van EU-fondsen is de Commissie van oordeel dat deze fondsen ruimer kunnen worden gebruikt om de beginselen inzake goed fiscaal bestuur te versterken (20). In dit verband dringt de Commissie erop aan dat lidstaten in hun nationale financieringsbeleid en in de regels voor de naleving daarvan van hun stimuleringsbanken en ontwikkelingsagentschappen uiting geven aan de EU-voorschriften. |
| --- | --- |

2.4.8

| 2.4.9 | De Commissie heeft bovendien een aanbeveling aangenomen waarin wordt gesteld dat de lidstaten hun financiële steun aan ondernemingen afhankelijk moeten maken van de voorwaarde dat er geen banden bestaan tussen de ontvangende ondernemingen en de jurisdicties die op de lijst van niet-coöperatieve jurisdicties op belastinggebied voorkomen. De Commissie voegt hier echter aan toe dat er een uitzondering kan worden gemaakt voor ondernemingen die een aanzienlijke economische aanwezigheid hebben in de op de lijst opgenomen jurisdicties (ondersteund door personeel, uitrusting, activa en gebouwen). De inspanningen van de lidstaten op dit gebied moeten op zodanige wijze plaatsvinden dat zij stroken met de behoefte aan internationale rechtvaardigheid op het gebied van belastingen. |
| --- | --- |

2.4.9

3.   Algemene en specifieke opmerkingen

3.1   Actieplan voor billijke en eenvoudige belastingheffing

| 3.1.1 | Het EESC steunt de wetgevingsvoorstellen van de Commissie en is verheugd dat deze zijn afgestemd op de besprekingen die op mondiaal niveau in het Inclusief Kader van de OESO worden gevoerd om een wereldwijde consensus te bereiken (21). Het wijst met name op de dringende noodzaak om overeenstemming te bereiken over uniforme regels betreffende de toerekening van belastbare winsten tussen landen op het niveau van het Inclusief Kader van de OESO, vanwege de snelle digitalisering van economieën en de behoefte aan een doeltreffende bestrijding van belastingontwijking. |
| --- | --- |

3.1.1

| 3.1.2 | Het EESC waardeert ook de regelgevende aanpak die de Commissie heeft gevolgd bij de ontwikkeling van haar voorstellen en alle desbetreffende wettelijke bepalingen. Het doel is om de algehele efficiëntie van belastingstelsels te verbeteren, zodat zij eerlijke stelsels worden die de noodzakelijke inkomsten voor de uitvoering van het overheidsbeleid opleveren, en tegelijkertijd baan- en groeikansen creëren. |
| --- | --- |

3.1.2

| 3.1.3 | Het EESC deelt het standpunt van de Commissie dat belastingfraude en belastingontduiking een bedreiging voor de openbare financiën vormen, met name in tijden van crisis, zoals duidelijk blijkt uit de meest recente ramingen die in de voorstellen worden genoemd. Volgens de Commissie wordt het verlies aan inkomsten in de EU ten gevolge van internationale belastingontduiking door particulieren — ontduiking van inkomstenbelasting, kapitaalbelasting, vermogens- en successiebelasting — geschat op 46 miljard EUR (in 2016). Daarnaast wordt de btw-kloof geschat op circa 140 miljard EUR, waarvan 50 miljard EUR verband houdt met grensoverschrijdende fraude (22). Individuele lidstaten moeten wezenlijke stappen zetten om hun nationale btw-kloof te dichten. |
| --- | --- |

3.1.3

| 3.1.4 | Het EESC is ingenomen met het feit dat de geraamde kloof ten gevolge van de ontwijking van de vennootschapsbelasting is afgenomen tot ongeveer 35 miljard EUR, terwijl deze eerder door de Commissie op 50-70 miljard EUR werd geschat. Positief is ook dat er een correlatie lijkt te bestaan, zo blijkt uit onderzoek van de Commissie, tussen deze verbetering en de wetgevingsmaatregelen tegen belastingontwijking die door de vorige Commissie zijn genomen (meer dan 20 belastingrichtlijnen in vijf jaar) (23). |
| --- | --- |

3.1.4

| 3.1.5 | Om particulieren en bedrijven tijdens de zware omstandigheden als gevolg van de COVID-19-crisis volledig te ondersteunen verzoekt het EESC de Commissie met klem om verdere pogingen te doen de kosten van de naleving van belastingverplichtingen te verlagen. De geschatte nalevingskosten voor grote ondernemingen belopen ongeveer 2 % van de betaalde belastingen, terwijl deze kosten voor kleine en middelgrote bedrijven op circa 30 % van de betaalde belastingen worden geschat. |
| --- | --- |

3.1.5

| 3.1.6 | Het feit dat er momenteel 27 verschillende belastingstelsels bestaan, levert een complexe situatie op en een dergelijk veelvoud aan modellen maakt het bedrijven en personen die grensoverschrijdend actief zijn, moeilijk. Daarom spoort het EESC de lidstaten aan om de voorschriften voor fiscale verslaglegging te harmoniseren en de samenwerking tussen belastingautoriteiten te verbeteren. De hernieuwde en uitgebreide taakstelling van de Groep gedragscode moet ervoor zorgen dat schadelijke belastingmaatregelen worden afgeschaft om een gelijk speelveld te creëren en samen met andere wetgevingshervormingen bij te dragen aan het bevorderen van een voldoende mate van belastingconvergentie om oneerlijke belastingconcurrentie te voorkomen. |
| --- | --- |

3.1.6

| 3.1.7 | De 25 door de Commissie geplande acties lijken het EESC redelijk. Het EESC staat hier in grote lijnen achter. De meeste maatregelen houden verband met de btw, hetgeen gezien de hoge inkomstenderving op btw-gebied gepast is. De acties worden echter zeer summier beschreven, waardoor het vooralsnog lastig is om de specifieke effecten van die acties op de dagelijkse activiteiten van Europese burgers en bedrijven goed te beoordelen. De lidstaten moeten doortastend te werk gaan om hun nationale regels te handhaven en nationale btw-problemen te verminderen, waarbij zij ook nauwer met elkaar moeten samenwerken. |
| --- | --- |

3.1.7

| 3.1.8 | De invoering van een unieke btw-registratie door middel van verdere uitbreiding van het éénloketsysteem, vergelijkbaar met het pakket voor de e-handel, is zeer welkom. Hoewel niet nader wordt aangegeven welke sectoren onder de regeling zullen vallen, kan uitbreiding van het éénloketsysteem tot de artikelen 36 tot en met 39 van Richtlijn 2006/112/EG van de Raad (24) (btw-richtlijn), die betrekking hebben op b2c-leveringen van goederen, worden beschouwd als een uitermate belangrijke stap voorwaarts. Zo kan uitbreiding van het éénloketsysteem naar de grensoverschrijdende levering van gas, elektriciteit, warmte of koude (artikel 39 van de btw-richtlijn) ook bijdragen aan verdieping van de energiemarkt van de Unie en helpen bij de energietransitie. |
| --- | --- |

3.1.8

| 3.1.9 | Het EESC is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie om de btw-rapportageverplichtingen te moderniseren en harmoniseren door meer gebruik te maken van op transacties gebaseerde (“realtime”-)rapportages en e-facturering. Op transacties gebaseerde rapportages bieden belastingdiensten de mogelijkheid om een volledig realtimeoverzicht te krijgen van de verschillende toeleveringsketens, wat zal leiden tot meer gerichte audits en een veel tijdiger detectie van fraude en potentiële risicohandelaren. De verslagleggingsvereisten moeten echter gemakkelijk in acht kunnen worden genomen en mogen geen hoge administratieve kosten of kostbare investeringsuitgaven met zich meebrengen; dit geldt met name voor kmo’s (25). Een ruimer gebruik en geharmoniseerde normen voor e-facturering kan bovendien bijdragen aan verlaging van de opslag- en nalevingskosten voor bedrijven en een betere bestrijding van btw-fraude. |
| --- | --- |

3.1.9

| 3.1.10 | Het EESC is ook ingenomen met de beoordeling van de vraag of btw moet worden geheven op financiële diensten. Veel bedrijven krijgen met extra kosten te maken doordat sommige ondernemingen of financiële instellingen niet btw-plichtig zijn. Vrijgestelde entiteiten kunnen bovendien geen aanspraak maken op de aftrek van voorbelasting zolang de gecreëerde toegevoegde waarde niet onderworpen is aan btw. Dit is een complexe kwestie en het EESC verwacht dan ook dat er uitgebreide effectbeoordelingen zullen worden uitgevoerd. Het EESC wijst erop dat een toename van de btw-inkomsten ook een positief effect zou hebben op de EU-begroting. |
| --- | --- |

3.1.10

| 3.1.11 | Het EESC merkt op dat de lidstaten de mogelijkheid hebben om gebruik te maken van verleggingsregelingen om btw-fraude te bestrijden. Van deze mogelijkheid is gebruik gemaakt om btw-carrouselfraude tegen te gaan. Het EESC dringt erop aan dat de Commissie nagaat welke methode voor het aanpakken van carrouselfraude het doeltreffendst is en de geringste administratieve lasten oplevert. |
| --- | --- |

3.1.11

| 3.1.12 | Belastingdiensten moeten ervan uit kunnen gaan dat belastingplichtigen correcte informatie aan hen verstrekken, en sommige lidstaten hebben daarom regelingen voor “samenwerking bij de naleving” ingevoerd om dit partnerschap te versterken. Helaas worden deze regelingen momenteel alleen toegepast op nationaal niveau. In dit verband steunt het EESC het initiatief van de Commissie voor een “EU-kader voor samenwerking op het gebied van de naleving”, gebaseerd op meer vertrouwen en samenwerking tussen de verschillende belastingdiensten, om grensoverschrijdende problemen op het gebied van de vennootschapsbelasting op te lossen. Het is belangrijk dat kmo’s binnen dit kader op gelijke wijze als grotere ondernemingen worden behandeld. |
| --- | --- |

3.1.12

| 3.1.13 | Het is echter nog niet duidelijk hoe dit EU-kader voor samenwerking bij de naleving in de praktijk zal werken. Het EESC zal deze ontwikkelingen graag beoordelen en een constructieve bijdrage leveren aan het ontwikkelings- en uitvoeringsproces daarvan. |
| --- | --- |

3.1.13

| 3.1.14 | Op het eerste gezicht lijkt de door de Commissie beoogde preventieve dialoog om grensoverschrijdende fiscale geschillen gezamenlijk op te lossen een nuttige en positieve ontwikkeling, mede in aanmerking genomen dat het bedrijfsleven hier al geruime tijd om vraagt. Een geharmoniseerde aanpak door verschillende lidstaten zou uitermate welkom zijn, hoewel nog staat te bezien hoe een dergelijke aanpak concreet tot stand zou komen, gezien de huidige verschillen in de wet- en regelgeving (26). |
| --- | --- |

3.1.14

| 3.1.15 | Teruggaaf van belastingen is altijd een essentiële kwestie, vooral in tijden van crisis, zoals nu, die een groot gevaar op liquiditeitsproblemen met zich meebrengen voor zowel particulieren als bedrijven. Tijdens de COVID-19-pandemie hebben diverse landen de snelheid waarmee btw-teruggaven werden verricht over het algemeen verhoogd om ervoor te zorgen dat bedrijven over genoeg kasgeld beschikten om het hoofd te bieden aan een ongekende, ontwrichtende economische situatie. |
| --- | --- |

3.1.15

| 3.1.16 | Aangezien sommige bedrijven al te kampen hebben met liquiditeitsproblemen, is het mogelijk dat facturen met vertraging of zelfs helemaal niet worden betaald, met als gevolg dat bedrijven die in hun facturen btw in rekening brengen, het bedrag in de desbetreffende btw-aangifteperiode bij de belastingautoriteiten moeten indienen zonder dat er btw is ontvangen (zogenaamd “oninbare vorderingen”). In deze context verzoekt het EESC de Europese Commissie ook dringend te onderzoeken hoe er een eenvoudiger en meer geharmoniseerd mechanisme voor de teruggave van oninbare btw-vorderingen kan komen. Dit mechanisme moet ervoor zorgen dat btw die bedrijven niet bij hun klanten hebben kunnen innen, maar wel reeds aan de belastingdienst hebben afgedragen, snel en tijdig bij de belastingdienst kan worden teruggevraagd. |
| --- | --- |

3.1.16

| 3.1.17 | Het EESC verzoekt de nationale belastingdiensten om teruggaven vlot te blijven afhandelen, zowel wat betreft de directe als de indirecte belastingen, en stelt voor hiervoor in heel Europa een geharmoniseerde administratieve aanpak te hanteren. Het merkt op dat een gemeenschappelijk systeem voor de inhouding van belastingen op grensoverschrijdende portfoliobeleggingen daarbij een eerste stap zou kunnen zijn. |
| --- | --- |

3.1.17

| 3.1.18 | Belastingfraude, belastingontduiking en aanverwante delicten worden door de nationale rechters van de lidstaten vervolgd op grond van een grote verscheidenheid aan strafwetten. Deze belastingdelicten hebben echter in veel gevallen een transnationale dimensie. Het Comité meent dat het belangrijk is om hiermee rekening te houden, alsook met het systeem van straftoemeting, met name in geval van gezamenlijke audits door meerdere lidstaten. Er dient een beoordeling te worden uitgevoerd van de implicaties die de verschillen tussen de door de lidstaten toegepaste straffen kunnen hebben. |
| --- | --- |

3.1.18

| 3.1.19 | Het EESC is ingenomen met het initiatief van de Commissie om een aanbeveling uit te brengen over de rechten van belastingplichtigen op de eengemaakte markt. Het verstrekken van een overzicht van beste belastingpraktijken op het gebied van vereenvoudiging en digitalisering kan in heel de EU bijdragen tot verbetering van de relatie tussen belastingplichtigen en belastingautoriteiten, tot versterking van de belastingmoraal onder burgers en verbetering van de belastinginning. Het EESC beschouwt dit als een goed voorbeeld van een “soft law”-initiatief. |
| --- | --- |

3.1.19

3.2   Administratieve samenwerking tussen belastingautoriteiten

| 3.2.1 | Het EESC steunt het besluit van de Commissie om wetgevingsmaatregelen te treffen die zijn gericht op verbetering van de samenwerking tussen belastingautoriteiten en verdere harmonisatie van de procedureregels op de interne markt. |
| --- | --- |

3.2.1

| 3.2.2 | Het voorstel is volledig in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel zoals vastgelegd in artikel 5 VWEU, aangezien het voorziet in maatregelen door de Europese wetgever voor problemen die niet op toereikende wijze door de lidstaten kunnen worden gereguleerd. |
| --- | --- |

3.2.2

| 3.2.3 | Het EESC steunt het voornemen om de bevoegdheden van Eurofisc te versterken, zodat het een referentiecentrum voor grensoverschrijdende belastingdelicten kan worden. |
| --- | --- |

3.2.3

| 3.2.4 | De toepassing van de bestaande bepalingen van de richtlijn heeft inderdaad laten zien dat er aanzienlijke verschillen tussen de lidstaten bestaan, aangezien sommige lidstaten bereid zijn tot volledige samenwerking en uitwisseling van inlichtingen, terwijl andere lidstaten een restrictieve aanpak hanteren of zelfs weigeren om inlichtingen uit te wisselen. |
| --- | --- |

3.2.4

| 3.2.5 | Het EESC steunt eveneens de pogingen tot vergroting van de transparantie van digitale platforms om inconsistentie bij de aangifte van inkomsten te voorkomen, wat een groot risico op belastingontduiking oplevert. Hoewel sommige lidstaten een rapportageverplichting in hun nationale rechtssystemen hebben opgenomen, leert de ervaring dat nationale bepalingen tegen belastingontduiking niet altijd geheel doeltreffend zijn, in het bijzonder wanneer het grensoverschrijdende activiteiten betreft. Rechtszekerheid en juridische duidelijkheid kunnen dus worden gewaarborgd door middel van een gemeenschappelijke reeks rapportageverplichtingen en belastingformulieren die door alle lidstaten worden gebruikt. |
| --- | --- |

3.2.5

| 3.2.6 | Het EESC is ook ingenomen met de evenredigheid van het Commissievoorstel betreffende de procedurele samenwerking tussen de nationale belastingautoriteiten, aangezien de voorgestelde wijzigingen niet verder lijken te gaan dan noodzakelijk is om een doeltreffende uitwisseling van inlichtingen en een betere administratieve samenwerking tot stand te brengen. |
| --- | --- |

3.2.6

| 3.2.7 | Het sanctiemechanisme voor platformexploitanten die zich niet houden aan hun aangifteverplichtingen, zoals voorzien in artikel 25 bis van het voorstel voor de richtlijn betreffende administratieve samenwerking (DAC 7), moet — ook al betreft dit een nationale bevoegdheid — in alle lidstaten zo homogeen mogelijk worden toegepast om de effectiviteit ervan te garanderen. |
| --- | --- |

3.2.7

| 3.2.8 | Aangezien de hieruit voortvloeiende verstoringen in het functioneren van de interne markt doorwerken buiten de grenzen van een individuele lidstaat, vormt gemeenschappelijke regelgeving binnen de EU de minimaal noodzakelijke ingreep om de problemen doeltreffend aan te pakken. Hiervan uitgaand spoort het EESC de Commissie aan om haar rol en samenwerking binnen de OESO met betrekking tot de digitalisering van de economie verder invulling te geven, teneinde een gemeenschappelijke internationale aanpak door de belastingautoriteiten tot stand te brengen waarmee mondiale problemen kunnen worden opgelost. |
| --- | --- |

3.2.8

| 3.2.9 | In artikel 12 bis, lid 6, wordt bepaald dat de gezamenlijke audit moet worden uitgevoerd overeenkomstig de procedurele afspraken die van toepassing zijn in de lidstaat waar de audit plaatsvindt. Het bewijsmateriaal dat tijdens de gezamenlijke audit wordt verzameld, moet door alle bevoegde autoriteiten van de deelnemende lidstaten wederzijds worden erkend. |
| --- | --- |

3.2.9

| 3.2.10 | Het EESC onderstreept dat gezamenlijke audits, die in principe een nuttig en zeer doeltreffend instrument zijn, moeten worden uitgevoerd onder eerbiediging van de grondrechten van belastingplichtigen, met strikte inachtneming van de beginselen in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (27) met betrekking tot het recht van verweer en de voorspelbaarheid van zowel de procedurele als de materiële voorschriften die op hen van toepassing zijn, alsook de bewijsgaring door de vervolgende belastingautoriteiten in verband met mogelijke sancties. |
| --- | --- |

3.2.10

| 3.2.11 | De door de belastingdiensten uit te wisselen en over te dragen gegevens moeten vooral zodanig worden afgebakend dat alleen de minimale hoeveelheid gegevens wordt verzameld die noodzakelijk is om niet-naleving of ontoereikende naleving van de rapportageverplichtingen te detecteren, overeenkomstig de bepalingen van de AVG (28), die strikt moeten worden geïnterpreteerd en toegepast. Mogelijke negatieve gevolgen voor persoonsgegevens moeten zoveel mogelijk worden beperkt door middel van gepaste procedurele en IT-maatregelen, specifiek gericht op de wijze waarop die gegevens worden verzameld, verwerkt en uiteindelijk opgeslagen. |
| --- | --- |

3.2.11

| 3.2.12 | Het EESC benadrukt dat het gebruik van groepsverzoeken overeenkomstig de regels van de AVG zeer goed gemotiveerd moet worden en zorgvuldig moet worden uitgevoerd om geen inbreuk te maken op de rechten van natuurlijke en rechtspersonen, en om “datagraaien” te voorkomen. |
| --- | --- |

3.2.12

| 3.2.13 | Het EESC spoort de Commissie aan om door te gaan met het evalueren van de doeltreffendheid van de eerdere richtlijnen betreffende administratieve samenwerking (29). |
| --- | --- |

3.2.13

3.3   Goed fiscaal bestuur in de EU en daarbuiten

| 3.3.1 | Het EESC is het eens met het uitgangspunt van de Commissie dat goed fiscaal bestuur — de basis voor billijke belastingheffing — fiscale transparantie vergt door middel van de uitwisseling van informatie tussen belastingautoriteiten, het voorkomen van oneerlijke belastingconcurrentie, de afwezigheid van schadelijke belastingmaatregelen en de toepassing van internationaal overeengekomen regels. Het deelt ook het standpunt van het Europees Parlement dat de Unie daadkrachtig moet optreden om schadelijke belastingconcurrentie en agressieve fiscale planning tegen te gaan, met name in de vorm van belastingparadijzen. |
| --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Het EESC steunt het initiatief van de Commissie voor de herziening van de gedragscode en waardeert dat het voorstel van de Commissie naar behoren rekening houdt met het werk van de OESO en het belang van internationaal overeengekomen normen, met name wat betreft de mondiale beginselen die ten grondslag liggen aan een minimaal effectief vennootschapsbelastingtarief. |
| --- | --- |

3.3.2

| 3.3.3 | Het EESC meent dat de resultaten en effecten van de gedragscode regelmatiger zouden moeten worden beoordeeld en openbaar zouden moeten worden gemaakt, in overeenstemming met de doelstelling van de Commissie om de concrete activiteiten en resultaten van de gedragscode inzichtelijker te maken. |
| --- | --- |

3.3.3

| 3.3.4 | De Commissie erkent dat belastingconcurrentie op zichzelf geen probleem is (30). Tegelijkertijd hebben de Commissie en het Europees Parlement echter wel bij talrijke gelegenheden hun bezorgdheid uitgesproken over het bestaan van oneerlijke belastingconcurrentie binnen de EU waardoor belastingontwijking wordt gestimuleerd. Het Comité meent dat er een serieuze aanpak nodig is om dit complexe probleem op te lossen. Het heeft recentelijk een advies goedgekeurd (31) waarin het voorstelt een Europees pact tot stand te brengen om belastingfraude, belastingontduiking, belastingontwijking en het witwassen van geld doeltreffend te bestrijden. Het heeft een oproep aan de Europese Commissie gedaan om een beleidsinitiatief te lanceren waarbij de regeringen en de andere EU-instellingen worden betrokken bij de verwezenlijking van deze doelstelling, onder meer door de nodige consensus op te bouwen en een rol toe te kennen aan het maatschappelijk middenveld. Samenwerking tussen de lidstaten moet de hoeksteen van dit pact zijn. |
| --- | --- |

3.3.4

| 3.3.5 | Uitbreiding van het toepassingsgebied van de gedragscode in de EU, zodat ook andere maatregelen die van invloed zijn op belastingconcurrentie hieronder vallen, is eveneens een regelgevingsoptie die door het EESC wordt gesteund. Het is ook hoog tijd om de gedragscode te actualiseren om ervoor te zorgen dat regelingen die binnen of buiten de EU leiden tot zeer lage of helemaal geen belastingheffing worden onderzocht. De gedragscode is echter een niet-bindend instrument dat bedoeld is voor kwesties die niet door de Europese wetgeving zijn gereguleerd. |
| --- | --- |

3.3.5

| 3.3.6 | De Commissie stelt dat het noodzakelijk is om het proces achter de EU-lijst voor niet-coöperatieve jurisdicties inzichtelijker te maken voor derde landen, zodat duidelijker wordt waarom bepaalde jurisdicties op de lijst worden gezet en andere niet. Ook een verdere harmonisatie van de door de lidstaten vastgestelde normen en een betere afstemming van de nationale lijsten en de EU-lijst zou nuttig zijn, aangezien de EU en diverse lidstaten verschillende normen volgen, wat tot verwarring kan leiden. |
| --- | --- |

3.3.6

| 3.3.7 | De Commissie beoordeelt ook de zogenaamde zwarte lijst met belastingparadijzen, die sinds 2017 wordt opgesteld, en heeft hiertoe honderden schadelijke belastingregelingen onderzocht die wereldwijd worden toegepast. Veel van de jurisdicties op de lijst hebben aan de Raad toegezegd dat zij werk zullen maken van de bezwaren betreffende oneerlijke belastingconcurrentie en gebrekkige transparantie. Het EESC kan zich geheel vinden in het standpunt van de Commissie dat het tijd is de lijst te herzien en te bekijken hoe deze doeltreffender en billijker kan worden gemaakt, rekening houdend met de nieuwe uitdagingen van een mondiale gedigitaliseerde economie. Het EESC steunt ook het idee van de Commissie om specifieke rechtsgebieden met lage risico’s en een beperkte capaciteit de mogelijkheid te bieden om hun goede fiscale bestuur en transparantienormen binnen een redelijke termijn te verbeteren als zij op de lijst worden of zouden kunnen worden gezet. |
| --- | --- |

3.3.7

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  “In deze gedragscode wordt ervan uitgegaan dat belastingconcurrentie tussen landen weliswaar niet per se problematisch is maar dat er gemeenschappelijke beginselen moeten bestaan over de vraag in welke mate landen gebruik kunnen maken van hun belastingstelsel en -beleid om ondernemingen en winsten aan te trekken. Dit is bijzonder belangrijk in een eengemaakte markt waar de verdragsvrijheden aanleiding geven tot een grotere mobiliteit van winsten en investeringen.” (COM(2020) 313 final, blz. 3).

1

(2)  Zie ook “Btw-kloof: de EU-landen zijn in 2018 140 miljard euro aan btw-inkomsten misgelopen, met een mogelijke toename in 2020 ten gevolge van het coronavirus” https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/ip_20_1579

2

(3)  COM(2020) 312 final, blz. 5. Er zijn andere ramingen, bijvoorbeeld van het Europees Parlement, waarbij de verliezen als gevolg van financiële criminaliteit, belastingontduiking en belastingontwijking oplopen tot 190 miljard EUR. De OESO komt in haar verslag over grondslaguitholling en winstverschuiving, actie 11, op basis van een uitvoerige analyse tot de bevinding dat vóór invoering van maatregelen om grondslaguitholling en winstverschuiving tegen te gaan, de inkomstenderving wereldwijd ongeveer 100-240 miljard USD, ofwel 0,35 % van het mondiale bbp, bedroeg. Volgens de Europese Commissie kwam ongeveer 50-70 miljard EUR daarvan voor rekening van de EU voordat de richtlijnen I en II ter bestrijding van belastingontwijking door de lidstaten werden goedgekeurd.

3

(4)  De Commissie deed gedurende haar vorige bestuursperiode van vijf jaar twintig belangrijke wetgevingsvoorstellen op dit gebied.

4

(5)  Zie het advies van het EESC over bestrijding van belastingfraude, belastingontwijking en het witwassen van geld (PB C 429 van 11.12.2020, blz. 6).

5

(6)  Politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie 2019-2024.

6

(7)  Zie COM(2020) 312 final, COM(2020) 313 final, COM(2020) 314 final.

7

(8)  Zie het advies van het EESC over bestrijding van belastingfraude, belastingontwijking en het witwassen van geld (PB C 429 van 11.12.2020, blz. 6).

8

(9)  Zie COM(2020) 312 final. Zie ook het advies van het EESC over belastingmechanismen om de CO2-uitstoot te verminderen, (PB C 364 van 28.10.2020, blz. 21).

9

2

(10)  Zie COM(2019) 640 final.

10

(11)  Deze bepaling heeft betrekking op rechtsgebieden die zijn opgenomen in bijlage I bij de desbetreffende conclusies van de Raad. De lijst wordt regelmatig bijgewerkt: https://ec.europa.eu/taxation_customs/tax-common-eu-list_en

11

(12)  Deze acties staan beschreven in COM(2020) 312 final.

12

(13)  Europese Commissie, 2018: Study on tax compliance costs for SMEs.

13

(14)  Reacties op de openbare raadpleging over de evaluatie van de richtlijn betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen, samengevat in bijlage 2 van Commission staff working document — Evaluation of the Council Directive 2011/16/EU on administrative cooperation in the field of taxation and repealing Directive 77/799/EEC (SWD(2019) 328 final).

14

Commission staff working document — Evaluation of the Council Directive 2011/16/EU on administrative cooperation in the field of taxation and repealing Directive 77/799/EEC

(15)  Er is op aangedrongen om registratie in elke lidstaat verplicht te stellen. Dit zou leiden tot hogere administratieve lasten en het voor kmo’s moeilijker maken om uit te breiden naar nieuwe landen en gebieden.

15

(16)  Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen, (COM(2020) 314 final).

16

(17)  Mededeling over goed fiscaal bestuur in de EU en daarbuiten (COM(2020) 313 final).

17

(18)  Resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen der lidstaten, in het kader van de Raad bijeen van 1 december 1997 betreffende een gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen (PB C 2 van 6.1.1998, blz. 2).

18

(19)  Het standpunt van de Commissie over schadelijke belastingconcurrentie versus eerlijke belastingconcurrentie is in de loop der tijd op verschillende manieren tot uitdrukking gebracht. Bij de presentatie van de ontwerprichtlijn betreffende de gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting benadrukte de Commissie dat eerlijke belastingconcurrentie op basis van tarieven meer transparantie oplevert en moet worden aangemoedigd (COM(2011) 121/2 final, blz. 4). In de mededeling over goed fiscaal bestuur, die in 2020 werd voorgelegd, beschouwt de Commissie belastingconcurrentie op zich niet als problematisch, maar vindt zij dat er gemeenschappelijke beginselen moeten komen voor de manier waarop de lidstaten hun belastingstelsels kunnen gebruiken (COM(2020) 313 final, blz. 3). Redelijkerwijs kan worden geconcludeerd dat er goede belastingconcurrentie en schadelijke, oneerlijke belastingconcurrentie bestaat. De lidstaten stellen hun belastingregelingen vast, maar moeten dat op open en transparante wijze doen, in overeenstemming met het Verdrag, en mogen er geen schadelijke en discriminerende regels in opnemen. De EU en de lidstaten moeten zorgen voor een goed functionerende eengemaakte markt waarop sprake is van voldoende convergentie, ook op fiscaal gebied.

19

(20)  Er bestaan diverse financieringsinstrumenten die voorkomen dat projecten worden gefinancierd die bijdragen aan belastingontwijking. Zie het Financieel Reglement, het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling (EFDO), het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) en het mandaat voor externe leningen (ELM). Zie de mededeling van de Commissie over de nieuwe eisen tegen belastingontwijking in de EU-wetgeving betreffende met name financiering en investeringen (C(2018) 1756 van 21.3.2018).

20

(21)  Zie het advies van het EESC over bestrijding van belastingfraude, belastingontwijking en het witwassen van geld (PB C 429 van 11.12.2020, blz. 6); over belastingheffing in de digitale economie (PB C 353 van 18.10.2019, blz. 17) en over belasting op winsten van multinationals in de digitale economie (PB C 367 van 10.10.2018, blz. 73).

21

(22)  Zie ook “Btw-kloof: de EU-landen zijn in 2018 140 miljard euro aan btw-inkomsten misgelopen, met een mogelijke toename in 2020 ten gevolge van het coronavirus” https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/nl/ip_20_1579

22

(23)  Er zijn andere ramingen, bijvoorbeeld van het Europees Parlement, waarbij de verliezen als gevolg van financiële criminaliteit, belastingontduiking en belastingontwijking oplopen tot 190 miljard EUR. De OESO komt in haar verslag over grondslaguitholling en winstverschuiving, actie 11, op basis van een uitvoerige analyse tot de bevinding dat vóór invoering van maatregelen om grondslaguitholling en winstverschuiving tegen te gaan, de inkomstenderving wereldwijd ongeveer 100-240 miljard USD, ofwel 0,35 % van het mondiale bbp, bedroeg. Volgens de Europese Commissie kwam ongeveer 50-70 miljard EUR daarvan voor rekening van de EU voordat de richtlijnen I en II ter bestrijding van belastingontwijking door de lidstaten werden goedgekeurd.

23

(24)  Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PB L 347 van 11.12.2006, blz. 1).

24

(25)  Er zijn tal van goede voorbeelden van manieren waarop landen hun btw-kloof hebben verkleind. De hervorming in Estland in 2014 is er één van.

25

(26)  Zie het EESC-advies “Verbetering van mechanismen ter beslechting van geschillen over dubbele belasting” (PB C 173 van 31.5.2017, blz. 29).

26

(27)  Zie het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (PB C 202 van 7.6.2016, blz. 389).

27

(28)  Europese Commissie. (2019). Werkdocument van de diensten van de Commissie — Evaluatie van Richtlijn (EU) 2011/16/EU van de Raad betreffende de administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen en tot intrekking van Richtlijn 77/799/EEG (SWD(2019) 328 final) (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1).

28

(29)  SWD(2019) 327 final.

29

(30)  De Commissie maakt net als de OESO duidelijk een onderscheid tussen goede, transparante belastingconcurrentie en schadelijke, oneerlijke belastingconcurrentie.

30

(31)  Zie het advies van het EESC over bestrijding van belastingfraude, belastingontwijking en het witwassen van geld (PB C 429 van 11.12.2020, blz. 6).

31

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/20 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/20

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een kapitaalmarktenunie ten dienste van mensen en ondernemingen — Een nieuw actieplan

[COM(2020) 590 final]

(2021/C 155/03)

| Rapporteur: | Pierre BOLLON |
| --- | --- |

Rapporteur:

Pierre BOLLON

| Raadpleging | Europese Commissie, 11.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de afdeling | 12.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 226/1/4 |

Raadpleging

Europese Commissie, 11.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de afdeling

12.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

226/1/4

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie getiteld “Een kapitaalmarktenunie ten dienste van mensen en ondernemingen — Een nieuw actieplan”. Dit is de broodnodige voortzetting van hetgeen is bereikt met het eerste actieplan van 2015 en de tussentijdse evaluatie ervan in 2017, die het Comité in zijn adviezen “Actieplan voor de opbouw van een kapitaalmarktenunie” (1) en “Tussentijdse evaluatie van het actieplan kapitaalmarktenunie” (2) heeft onderschreven. Het Comité heeft de afgelopen twee jaar ook diverse adviezen uitgebracht over aangelegenheden die nauw verband houden met de KMU, waaronder de initiatiefadviezen “Naar een veerkrachtigere en duurzamere Europese economie” (3) en “Een nieuwe visie voor de voltooiing van de economische en monetaire unie” (4). |
| --- | --- |

1.1

| 1.2 | De oorspronkelijke doelstellingen van het actieplan, namelijk het mobiliseren van kapitaal in Europa en het kanaliseren ervan naar bedrijven, infrastructuur en langetermijnprojecten, wat positieve effecten op de werkgelegenheid zou hebben, zijn nog steeds ten volle relevant. Deze doelstellingen zijn van het grootste belang om de EU-27, haar bedrijven en haar burgers in staat te stellen doorslaggevende vooruitgang te boeken bij het versterken van haar financiële en economische geostrategische soevereiniteit en bij de essentiële transities op klimaat-, sociaal en digitaal gebied. Het EESC benadrukt ook dat de KMU alleen de beoogde doelstellingen kan bereiken als financiële stabiliteit en consumentenbescherming prioriteiten blijven, om een ernstige negatieve impact op bedrijven, werknemers en consumenten en op de economie als geheel te voorkomen. |
| --- | --- |

1.2

| 1.3 | De onverwachte en heftige COVID-19-crisis vereist een versterking en versnelling van het actieplan. Europese bedrijven, ongeacht hun omvang, zijn gedwongen hun schuldenlast te verhogen en zullen de komende maanden en jaren kapitaal moeten aantrekken of hun eigen middelen moeten verhogen om te kunnen investeren voor de toekomst en tegelijkertijd werkgelegenheid te creëren. |
| --- | --- |

1.3

| 1.4 | Het eind december 2020 bereikte akkoord over de brexit is een andere belangrijke reden om een nieuwe impuls te geven aan de KMU. De financiële centra van de EU-27 moeten diensten kunnen verlenen die tot nu toe door de City of Londen werden verleend. In de EU-27 moeten sterk geïntegreerde, goed werkende en eerlijke financiële en kapitaalmarkten worden ontwikkeld. Voorts is het EESC van mening dat er een gemeenschappelijk rulebook nodig zal zijn om achterpoortjes en restricties te voorkomen die tot schaalnadelen leiden. |
| --- | --- |

1.4

| 1.5 | Het Comité stemt in met alle 16 door de Commissie voorgestelde acties maar beklemtoont het belang van prioritering en coördinatie van de initiatieven (met concrete mijlpalen om de vooruitgang te meten); het legt de nadruk op de initiatieven die zijns inziens het noodzakelijkst zijn en doet gerichte aanvullende voorstellen. |
| --- | --- |

1.5

| 1.6 | Het erkent dat overheidsfinanciering belangrijk is, maar wijst erop dat beter gebruik moet worden gemaakt van het hoge niveau van spaartegoeden in Europa vergeleken met andere regio’s. Een overkoepelende voorwaarde voor de verwezenlijking van dit doel is het verbeteren van de financiële educatie van de Europeanen (actie 7). Het EESC beveelt aan om de beste nationale praktijken en ervaringen op het gebied van onderwijs en leren in kaart te brengen en te promoten. Het raadt tevens aan om alle belanghebbenden, met inbegrip van vertegenwoordigers van werknemers en consumenten, bij de ontwikkeling en uitvoering van maatregelen voor financiële educatie in heel Europa te betrekken, om solide beschermingsregels efficiënter te maken en de informatie-asymmetrie tussen aanbieders van financiële diensten en burgers te verminderen. Met name financiële geletterdheid zou moeten worden opgenomen in de toekomstige herziening van het kader voor sleutelcompetenties. |
| --- | --- |

1.6

| 1.7 | Wat betreft de ontwikkeling van de strategische autonomie van de EU in sleutelsectoren en -capaciteiten is het Comité het eens met de aanpak van de Commissie om technische maatregelen voor te stellen: i) vereenvoudiging van de beursnoteringsregels voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) (actie 2); ii) grensoverschrijdende aandeelhouders in staat stellen hun rechten beter uit te oefenen (actie 12); iii) verbetering van grensoverschrijdende afwikkelingsdiensten (actie 13); iv) creatie van een doeltreffende en omvattende post-trade consolidated tape voor aandelen (actie 14) en doelgerichte informatie op het InvestEU-portaal (actie 15). Een eerste aanvullende en positieve actie zou erin kunnen bestaan dat de Commissie nagaat of het haalbaar is Europese investeringsfondsen gebruik te laten maken van een “.eu” ISIN-code, waardoor de beschikbaarheid ervan over de grenzen heen toeneemt. |
| --- | --- |

1.7

| 1.8 | Het EESC is het eens met de Europese Rekenkamer, die opmerkt dat de nieuwe regelgeving inzake securitisatie weliswaar een positieve stap voorwaarts vormt, maar banken in de praktijk niet heeft geholpen om hun kredietverleningscapaciteit, met name aan kmo’s, te vergroten. Er is dus ruimte voor verbetering (actie 6), op voorwaarde dat er doeltreffende controles zullen zijn om te voorkomen dat systeemrisico’s opnieuw opduiken. |
| --- | --- |

1.8

| 1.9 | Wanneer het gaat om retailbeleggers moet rekening worden gehouden met het subsidiariteitsbeginsel, aangezien specifieke spaargewoonten diep verankerd zijn in nationale patronen. Daarom beveelt het EESC aan dat de Commissie bij haar zeer welkome werkzaamheden ter verbetering van de kwaliteit van de financiële adviesverlening (actie 8) rekening houdt met de voordelen van elk ander model, aangezien de beschikbaarheid van advies en vergelijkbare en adequate/zinvolle informatie van cruciaal belang zijn om burgers bij investeringen te betrekken. |
| --- | --- |

1.9

| 1.10 | Wat pensioenen betreft, zouden naast het pan-Europees persoonlijk pensioenproduct (PEPP), dat een goed instrument voor grensarbeiders is en vruchten zal afwerpen als er gemakkelijk te implementeren wetgeving van niveau 2 wordt aangenomen en als de consumenten de belangrijkste kenmerken van de onder deze benaming op de markt gebrachte producten begrijpen, aanvullende pan-Europese regels voor op kapitaaldekking gebaseerde stelsels ter aanvulling van omslagstelsels niet bevorderlijk zijn, aangezien de pensioenvoorzieningen diep verankerd zijn in de nationale sociale wetgeving. Het EESC is dan ook ingenomen met het voorstel van de Commissie om beste praktijken te verzamelen, uit te wisselen en te bevorderen (actie 9). |
| --- | --- |

1.10

| 1.11 | De energietransitie staat terecht hoog op de agenda van de Commissie, in het kader van de bestrijding van de klimaatverandering. Het EESC adviseert om rekening te houden met ecologische, sociale (met een grotere nadruk) en governance-overwegingen (ESG) en tegelijkertijd het economisch herstel en het behoud en het scheppen van banen te bevorderen. De groene en sociale agenda’s moeten een concurrentievoordeel voor Europa worden. Als tweede aanvullende maatregel is het belangrijk dat beleggers toegang krijgen tot betrouwbare ESG-gegevens, zodat zij niet langer afhankelijk zijn van geconcentreerde verkopers, indexaanbieders en ratingbureaus van buiten de EU. |
| --- | --- |

1.11

| 1.12 | De KMU zou ten volle rekening moeten houden met de verschillende vormen van sociale investeringen, met name investeringen op het gebied van de “sociale economie”, waarmee een positieve bijdrage wordt geleverd aan het algemeen belang en het gemeenschappelijk goed. De Europese sociaalondernemerschapsfondsen (EuSEF) moeten krachtig worden ondersteund, eventueel via een herziening van Verordening (EU) nr. 346/2013 van het Europees Parlement en de Raad (5), die deze fondsen in het leven heeft geroepen. |
| --- | --- |

1.12

| 1.13 | Naast de reeds genoemde maatregelen pleit het Comité voor twee soorten prioriteiten die, indien zij in het kader van dit actieplan worden goedgekeurd en in de lidstaten in wetgeving worden omgezet (een monitoringprogramma zou welkom zijn), een sociaal en ecologisch verantwoord Europees financieel systeem mogelijk maken waardoor het in staat is zijn rol als schakel tussen vraag en aanbod doeltreffender te vervullen, beter kan concurreren en beter bestand is tegen schokken. |
| --- | --- |

1.13

| 1.14 | Een eerste prioriteit is het verbeteren van de efficiëntie van de kapitaalmarktenunie door middel van drie kernacties: i) oprichting van een centraal Europees toegangspunt, dat onder meer beleggers zal helpen bij de selectie van emittenten (actie 1); ii) toepassing van één stel regels (single rulebook), gebaseerd op nauw toezicht en het voorkomen van arbitrage en achterpoortjes, waardoor marktdeelnemers in heel Europa kunnen profiteren van schaalvoordelen (geen enkel financieel centrum zal domineren) (actie 16); iii) vereenvoudiging van de bronbelastingprocedures en een efficiëntere bestrijding van fraude (actie 10). |
| --- | --- |

1.14

| 1.15 | Een tweede prioriteit is om langetermijnspaargelden te helpen verschuiven naar langetermijnbeleggingen. Het hoge niveau van spaartegoeden in Europa — een troef voor de EU-27 — komt onvoldoende ten goede aan bedrijven of burgers. Het EESC steunt drie belangrijke maatregelen om een versnelling hoger te schakelen: i) de herziening van het Europees langetermijnbeleggingsfonds (Eltif) moet het gemakkelijker maken om institutionele en retailspaartegoeden te beleggen in beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen en infrastructuurprojecten van kmo’s en midcaps (actie 3); ii) de geplande herziening van het prudentiële raamwerk voor verzekeringen zal een kans zijn om de rol van verzekeraars op de kapitaalmarkten te versterken door beter rekening te houden met het stabiele langetermijnkarakter van hun beleggingen in aandelen (actie 4); iii) de ontwikkeling van het aandeelhouderschap van werknemers zou een welkom derde aanvullend element in het actieplan zijn, zoals duidelijk is uiteengezet in het Benjumea-initiatiefverslag van het Europees Parlement van oktober 2020. Een wijdverbreid werknemersaandeelhouderschap en de participatie van werknemers in de winst zouden immers — als ze op eerlijke wijze worden toegepast — bijdragen tot sociale cohesie en economische efficiëntie. Het nieuwe actieplan voor de KMU zou een gelegenheid kunnen zijn om dergelijke regelingen aan te moedigen, in overeenstemming met de sociale agenda. |
| --- | --- |

1.15

| 1.16 | Ten slotte beveelt het EESC aan dat, wat de beleidsresultaten betreft, elke nieuwe regelgeving in verband met de totstandkoming van de KMU wordt onderworpen aan vier tests, bovenop de verplichte “traditionele” tests (“is het goed voor de totstandkoming van een eengemaakte markt?” en “beschermt het de Europese consument?”):






  — | “heeft het positieve gevolgen voor het concurrentievermogen van Europese financiële ondernemingen in de wereld, waardoor de strategische geopolitieke autonomie van de EU wordt versterkt?” |
| --- | --- | --- |

1.16

—

“heeft het positieve gevolgen voor het concurrentievermogen van Europese financiële ondernemingen in de wereld, waardoor de strategische geopolitieke autonomie van de EU wordt versterkt?”

| — | “waarborgt het de stabiliteit van de financiële markten?” |
| --- | --- |

—

“waarborgt het de stabiliteit van de financiële markten?”

| — | “is het positief voor de langetermijnfinanciering van Europese ondernemingen, met name kmo’s en midcaps, en voor de werkgelegenheid?” |
| --- | --- |

—

“is het positief voor de langetermijnfinanciering van Europese ondernemingen, met name kmo’s en midcaps, en voor de werkgelegenheid?”

| — | “is het positief voor de klimaat-, sociale en digitale transitie?” |
| --- | --- |

—

“is het positief voor de klimaat-, sociale en digitale transitie?”

2.   Achtergrond

| 2.1 | De kapitaalmarktenunie (KMU) heeft tot doel een echte eengemaakte kapitaalmarkt in de hele EU tot stand te brengen en beleggingen en spaartegoeden tussen alle lidstaten te laten circuleren. Een goed functionerende en geïntegreerde Europese kapitaalmarkt zou bijdragen tot duurzame groei, het concurrentievermogen van Europa vergroten en de rol van de EU op het wereldtoneel versterken. |
| --- | --- |

2.1

| 2.2 | De KMU is ook van essentieel belang om verschillende belangrijke EU-doelstellingen waar te maken, zoals het tot stand brengen van een inclusieve en veerkrachtige economie, het ondersteunen van de transitie naar een digitale en duurzame economie en een open strategische autonomie in een steeds complexere mondiale economische context, en het bijdragen aan het herstel na COVID-19. Deze doelstellingen vereisen massale investeringen die met overheidsmiddelen en traditionele financiering via bancair krediet alleen niet kunnen worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

2.2

| 2.3 | In 2015 heeft de Commissie het eerste actieplan voor de KMU aangenomen. Sindsdien heeft de EU enige vooruitgang geboekt zodat de bouwstenen nu klaar liggen. Er zijn echter nog steeds aanzienlijke belemmeringen voor een eengemaakte markt. Bovendien moet de initiële reeks KMU-acties worden aangevuld met nieuwe maatregelen die een antwoord kunnen bieden op de nieuwe uitdagingen, zoals de digitale en ecologische transformatie en de broodnodige inspanningen voor het herstel na de COVID-19-pandemie. |
| --- | --- |

2.3

| 2.4 | In dit nieuwe actieplan (6) heeft de Commissie een lijst van 16 nieuwe maatregelen opgenomen om beslissende vooruitgang te boeken in de richting van de voltooiing van de KMU en de verwezenlijking van drie hoofddoelstellingen:






  — | een groen, digitaal, inclusief en veerkrachtig economisch herstel ondersteunen door financiering toegankelijker te maken voor Europese ondernemingen; |
| --- | --- | --- |

2.4

—

een groen, digitaal, inclusief en veerkrachtig economisch herstel ondersteunen door financiering toegankelijker te maken voor Europese ondernemingen;

| — | de EU nog veiliger maken als locatie waar mensen kunnen sparen en beleggen op lange termijn; |
| --- | --- |

—

de EU nog veiliger maken als locatie waar mensen kunnen sparen en beleggen op lange termijn;

| — | de nationale kapitaalmarkten integreren tot een echte eengemaakte markt. |
| --- | --- |

—

de nationale kapitaalmarkten integreren tot een echte eengemaakte markt.

| 2.5 | Het EESC is vanaf het begin actief betrokken geweest bij de totstandbrenging van een gemeenschappelijke Europese kapitaalmarkt. Het heeft eerst een advies over het groenboek over een kapitaalmarktenunie (7) uitgebracht en vervolgens zijn standpunt kenbaar gemaakt over zowel het oorspronkelijke actieplan voor de opbouw van een kapitaalmarktenunie (8) als de tussentijdse evaluatie (9) ervan, alsook over een groot aantal wetgevingsvoorstellen die uit deze actieplannen voortvloeien. In het onderhavige advies formuleert het EESC aanbevelingen met betrekking tot het nieuwe actieplan voor de kapitaalmarktenunie, waarbij het voortbouwt op zijn eerdere werkzaamheden maar ook rekening houdt met de nieuwe prioriteiten en uitdagingen in Europa. |
| --- | --- |

2.5

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het EESC is ingenomen met het nieuwe actieplan voor de KMU als een noodzakelijke voortzetting van hetgeen reeds met het eerste plan van 2015 is bereikt. De voortzetting van het plan is des te dringender in de context van de onverwachte COVID-19-crisis, die vanwege haar omvang de uitstekende analyse die al eerder was gemaakt door de groep op hoog niveau over de volgende KMU en het forum op hoog niveau over de KMU, enigszins wijzigt, en die enkele aanpassingen en versterkingen zou rechtvaardigen. Het EESC betreurt het trage tempo bij de uitvoering van het actieplan van 2015, voornamelijk als gevolg van het gebrek aan steun van sommige lidstaten. Een ander grootschalig project dat nog steeds loopt, de bankenunie, kampt ook met vertragingen. Het EESC is van mening dat er een sterke politieke wil van de lidstaten nodig is om de maatregelen te ondersteunen die nodig zijn om de KMU te verwezenlijken, wat geen doel op zich is (het toetsingsproces van het Europees semester zou misschien kunnen worden gebruikt als instrument om de vooruitgang te monitoren). Een veilige en goed functionerende KMU is van cruciaal belang voor het economisch herstel en de herstructurering in de nasleep van COVID-19, en voor de ondersteuning van relevante kapitaal-, infrastructurele en sociale investeringen in de hele EU, maar ook voor de Europese Green Deal en de digitale transformatie. Wat dit betreft erkent het EESC ook het cruciale belang van overheidsfinanciering om particuliere investeringen aan te trekken en de onzekerheid terug te dringen. Buitenlandse investeringen kunnen ook een betekenisvolle rol spelen als aanvulling op Europese spaartegoeden. |
| --- | --- |

3.1

| 3.2 | Zoals de EC eveneens opmerkt “bestaat er gevaar dat de crisis gaat leiden tot grotere ongelijkheid in de Unie en een bedreiging gaat vormen voor de collectieve economische en sociale veerkracht”. In dit verband benadrukt het EESC het belang van prioritering en coördinatie van de initiatieven. In het KMU-actieplan zijn 16 maatregelen vastgesteld, zodat het een vrij omvangrijk programma is. Gezien de lasten voor de economieën en de toenemende schuldenlast van zowel de lidstaten als particuliere ondernemingen, in combinatie met een sterk verschillende impact tussen de EU-landen en tussen de verschillende economische sectoren, moet het actieplan voor de KMU zeer zorgvuldig worden overwogen en onderzocht. Het EESC levert via dit advies zijn bijdrage hieraan, met als doel een maatschappelijk verantwoord Europees financieel stelsel in staat te stellen zijn rol als schakel tussen vraag en aanbod doeltreffender te vervullen en tegelijkertijd schokbestendiger te zijn. |
| --- | --- |

3.2

| 3.3 | Hierbij moet de voorkeur worden gegeven aan maatregelen waarmee systeemrisico’s in verband met de hoge publieke en particuliere schuldenlast kunnen worden aangepakt. Tegelijkertijd moet bij voorrang steun worden verleend aan door de crisis getroffen maar levensvatbare ondernemingen en aan nieuw opgerichte ondernemingen, om de werkgelegenheid en het concurrentievermogen van de economie van de EU te behouden, temeer daar de gevolgen van COVID-19 voor de Aziatische economieën geringer lijken te zijn dan voor westerse landen. Externe afhankelijkheid als het gaat om economische financiering kan ook systeemrisico’s met zich meebrengen; het KMU-actieplan zou dan ook meer moeten stoelen op Europese spaartegoeden. Er moet beter gebruik worden gemaakt van het hoge niveau van spaartegoeden in Europa vergeleken met andere regio’s. Een overkoepelende voorwaarde om dit doel te bereiken is een verbetering van de financiële educatie/geletterdheid van de Europese burgers (actie 7). Op dit gebied beveelt het EESC aan om in heel Europa de beste nationale praktijken en ervaringen op het gebied van onderwijs en leren in kaart te brengen en te bevorderen, om solide regels voor de bescherming van beleggers efficiënter te maken en de informatie-asymmetrie tussen aanbieders van financiële diensten en burgers te verminderen (adequate informatie is van essentieel belang). Financiële geletterdheid zou moeten worden opgenomen in de toekomstige herziening van het kader voor sleutelcompetenties. Voorts adviseert het EESC dat alle belanghebbenden worden betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van maatregelen op het gebied van financiële educatie, met inbegrip van vertegenwoordigers van werknemers en consumenten. |
| --- | --- |

3.3

| 3.4 | De kerntaak van een maatschappelijk verantwoord financieel stelsel is het vervullen van zijn rol als schakel tussen vraag en aanbod van financiële activa, terwijl het bestand is tegen schokken, aangezien een fragiele financiële sector ernstige negatieve gevolgen heeft voor ondernemingen, werknemers en consumenten en voor de economie als geheel. Het EESC benadrukt dan ook dat de KMU de beoogde doelstellingen alleen kan bereiken als financiële stabiliteit en consumentenbescherming prioriteiten blijven in het actieplan voor de KMU. Met name de bescherming van retailbeleggers mag niet worden afgezwakt. Bij het verdiepen van de KMU moeten regelgevingsarbitrage en mazen in de regelgeving worden vermeden. |
| --- | --- |

3.4

| 3.5 | Zoals de Europese Commissie heeft opgemerkt zijn de aanvoerlijnen van de interne markt, om de strategische autonomie van de EU in essentiële sectoren en capaciteiten op te bouwen, van “strategisch belang”. In dit verband steunt het EESC verschillende technische voorstellen in het kader van het nieuwe KMU-actieplan, zoals eenvoudigere regels voor de notering van kleine en middelgrote ondernemingen op publieke markten (actie 2), uitbreiding van elektronisch stemmen en invoering van een EU-definitie van het begrip “aandeelhouder”, waardoor grensoverschrijdende aandeelhouders beter in staat zullen zijn hun rechten uit te oefenen (actie 12), verbetering van grensoverschrijdende afwikkelingsdiensten (actie 13) en creatie van een post-trade consolidated tape voor aandelen (actie 14). Een eerste aanvullende positieve actie zou erin kunnen bestaan dat de Europese Commissie beoordeelt of het wenselijk en haalbaar is om de Europese investeringsfondsen gebruik te laten maken van een “.eu”-ISIN-code, waardoor hun beschikbaarheid over de grenzen heen wordt verbeterd. Door deze maatregelen zal de KMU ook een cruciale rol spelen bij het ondersteunen van kmo’s, alsook van ondernemingen van elke omvang in hun groene en digitale transities, waardoor hun mogelijkheden om toegang te krijgen tot financiering via aanvullende kanalen naar de banksector worden verbeterd. |
| --- | --- |

3.5

| 3.6 | Wat de securitisatieregelgeving betreft, is het EESC het eens met de beoordeling van de Europese Rekenkamer dat deze wetgeving weliswaar een stap in de goede richting is, maar nog niet het verwachte herstel op de Europese securitisatiemarkt na de financiële crisis heeft opgeleverd en banken niet heeft geholpen om hun kredietverleningscapaciteit, onder meer ten voordele van kmo’s, te vergroten. De transacties blijven geconcentreerd binnen een klein aantal activaklassen (zoals hypotheken en autoleningen), en beperken zich ook tot bepaalde lidstaten. De securitisatiemarkt moet inderdaad worden verbeterd (actie 6), met doeltreffende controles om te voorkomen dat systeemrisico’s opnieuw de kop opsteken doordat de regelgeving wordt afgezwakt. |
| --- | --- |

3.6

| 3.7 | Diepere financiële integratie is een hoeksteen van de KMU. Het is echter belangrijk om bij sommige aspecten een pragmatische en realistische aanpak te hanteren. Nationale voorkeuren en specifieke patronen die voortvloeien uit de behoefte aan nabijheid hebben bij het zoeken naar financieel advies bij retailbeleggingen vaak de overhand. Bij het aanpakken van de markten voor individuele spaartegoeden moet ook rekening worden gehouden met de taalbarrière. Bovendien is uniformiteit niet noodzakelijkerwijs synoniem met efficiëntie wanneer het gaat om de distributiemodellen van financiële retailproducten. De Commissie zou bij haar zeer welkome werkzaamheden ter verbetering van de kwaliteit van de financiële adviesverlening (actie 8) rekening moeten houden met de voordelen van elk ander model, aangezien de beschikbaarheid en kwaliteit van advies en vergelijkbare en duidelijke informatie, met inbegrip van informatie over duurzaamheid, samen met solide regels die het vertrouwen vergroten, van cruciaal belang zijn om burgers bij investeringen te betrekken. |
| --- | --- |

3.7

| 3.8 | Wat pensioenen betreft, moeten naast het PEPP-concept, verschillende nationale oplossingen die in het sociaal recht van de lidstaten zijn verankerd, behouden blijven wanneer zij bevredigend zijn, ook al zijn ze niet allemaal identiek. Het EESC staat dan ook volledig achter het voorstel om beste praktijken uit te wisselen binnen de KMU, zoals automatische aansluiting, nationale trackingsystemen die toegankelijk zijn voor alle burgers en nationale dashboards met indicatoren. De beschikbaarheid van advies en een grotere betrokkenheid van vertegenwoordigers van spaarders, werknemers en gepensioneerden moet hieraan worden toegevoegd. In ieder geval moet het doel zijn om de pensioenstelsels zonder kapitaaldekking (pay-as-you-go of omslagstelsels) aan te vullen en niet af te zwakken (actie 9). |
| --- | --- |

3.8

| 3.9 | De KMU moet ten volle rekening houden met de verschillende vormen van sociale investeringen, met name investeringen op het gebied van de “sociale economie” die een positieve bijdrage leveren aan het algemeen belang en het gemeenschappelijk goed. De Europese sociaalondernemerschapsfondsen (EuSEF) moeten krachtig worden ondersteund, eventueel via een herziening van Verordening (EU) nr. 346/2013, die deze fondsen in het leven heeft geroepen. |
| --- | --- |

3.9

| 3.10 | Milieuoverwegingen en de energietransitie stonden vóór de COVID-19-crisis terecht hoog op de agenda van de EU en de Commissie. In de nieuwe context van de pandemie beveelt het EESC aan dat de ecologische agenda, de sociale agenda (met een grotere nadruk) en de governance-agenda (ESG) een topprioriteit blijven en in aanmerking worden genomen, tegelijk met het economisch herstel, het behoud en het scheppen van banen en de financiële stabiliteit. Hierbij moet de EU tevens oog houden voor het concurrentieaspect om er ook in de toekomst voor te zorgen dat de groene en de sociale agenda van de EU in haar voordeel spelen. Het zal onder meer belangrijk zijn om te vertrouwen op Europese aanbieders van informatie en ratings op basis van convergerende en betrouwbare normen, en tegelijkertijd in internationaal verband te ijveren voor wereldwijde consistentie. Daarnaast zou een specifieke verordening over ESG-data- en ratingbureaus welkom zijn, hetzij als een wijziging van Verordening (EU) nr. 462/2013 van het Europees Parlement en de Raad (10) (de verordening inzake ratingbureaus), hetzij als een afzonderlijke verordening, in overeenstemming met de wet inzake de digitale markten. |
| --- | --- |

3.10

| 3.11 | De COVID-19-pandemie heeft ook de verschillen tussen de lidstaten vergroot, met name door de dramatische gevolgen ervan voor vele sectoren, zoals toerisme en vervoer. Alles wat deze economische ongelijkheden kan verzachten, moet ook als een prioriteit worden beschouwd, zoals het bevorderen van grensoverschrijdende financiering voor minder ontwikkelde Europese landen. De oprichting van het InvestEU-portaal zou dergelijke financiering kunnen vergemakkelijken, mits deze zorgvuldig wordt toegespitst (actie 15). Het Europese concurrentievermogen en de Europese convergentie zijn ook van cruciaal belang, en Europa heeft behoefte aan sterke actoren, zowel grote als kleine, die in staat zijn op mondiaal niveau te concurreren en andere actoren in hun kielzog mee te trekken. Om dit te bereiken moeten de Europese beleidsmakers zorgen voor een gelijk speelveld met andere markten in de wereld. |
| --- | --- |

3.11

| 3.12 | Het EESC erkent dat het KMU-actieplan niet heeft geleid tot een doorbraak wat betreft het wegnemen van de belangrijkste belemmeringen voor grensoverschrijdende kapitaalstromen, en dat sommige lidstaten een afschermingsbeleid blijven voeren voor kapitaal en liquiditeit, waardoor de juiste toewijzing van middelen wordt verhinderd, de markt versnipperd raakt en het economisch herstel vertraging oploopt. |
| --- | --- |

3.12

| 3.13 | De brexit is een andere verstorende factor waarmee rekening moet worden gehouden. De continentale financiële markten zijn tamelijk gefragmenteerd, met ongelijke liquiditeitsniveaus. Daardoor loopt de EU-27 een reëel risico om nog afhankelijker te worden van meer geïntegreerde externe financiële markten, aangezien in het verleden verschillende Europese ondernemingen hebben gekozen voor een beursnotering in het Verenigd Koninkrijk of de VS. Het EESC is het eens met de opmerking van de Rekenkamer dat de Commissie (en naar onze mening ook het Europees Parlement en de Raad) alle lidstaten met minder ontwikkelde kapitaalmarkten moet aanbevelen om ter zake hervormingen door te voeren. De totstandbrenging van een ontwikkelde marktinfrastructuur voor de EU is bovendien van vitaal belang voor de financiële en economische autonomie en zou kunnen leiden tot een sterkere internationale rol voor de euro. |
| --- | --- |

3.13

| 3.14 | Om het standpunt van het EESC samen te vatten: naast de reeds genoemde technische maatregelen pleiten wij voor twee soorten prioriteiten als we kijken naar de 16 in het actieplan voorgestelde acties:






  — | Versterking van de financiële markten van de EU om de efficiëntie te verbeteren. Dit moet worden vergemakkelijkt door drie kernacties i) de oprichting van een centraal Europees centraal toegangspunt (ESAP), dat onder meer beleggers zal helpen bij de selectie van emittenten (actie 1); ii) de handhaving van één pakket regels (single rulebook), met name wat betreft handelsplatforms, ctp’s (centrale tegenpartijen) en gegevensverstrekkers. In het algemeen zouden convergentie in het toezicht en nauwere samenwerking van cruciaal belang zijn om regelgevingsarbitrage en tekortkomingen in de regelgeving te voorkomen (actie 16); en iii) de vereenvoudiging van grensoverschrijdende investeringen en de invoering van een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd EU-systeem voor bronbelastingvermindering, waarmee belastingfraude en -arbitrage worden voorkomen (actie 10). |
| --- | --- | --- |

3.14

—

Versterking van de financiële markten van de EU om de efficiëntie te verbeteren. Dit moet worden vergemakkelijkt door drie kernacties i) de oprichting van een centraal Europees centraal toegangspunt (ESAP), dat onder meer beleggers zal helpen bij de selectie van emittenten (actie 1); ii) de handhaving van één pakket regels (single rulebook), met name wat betreft handelsplatforms, ctp’s (centrale tegenpartijen) en gegevensverstrekkers. In het algemeen zouden convergentie in het toezicht en nauwere samenwerking van cruciaal belang zijn om regelgevingsarbitrage en tekortkomingen in de regelgeving te voorkomen (actie 16); en iii) de vereenvoudiging van grensoverschrijdende investeringen en de invoering van een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd EU-systeem voor bronbelastingvermindering, waarmee belastingfraude en -arbitrage worden voorkomen (actie 10).

| — | Verschuiving van langetermijnspaargelden naar langetermijnbeleggingen. Het hoge niveau van spaartegoeden in Europa — een troef voor de EU-27 — komt onvoldoende ten goede aan de reële economie. De herziening van het Europees langetermijnbeleggingsfonds (Eltif) moet de weg openen voor het nieuwe kader voor dit soort langetermijnfondsen, waardoor het met name gemakkelijker wordt om institutionele en retailspaartegoeden te beleggen in beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen en infrastructuurprojecten van kmo’s en midcaps (actie 3). Er moet een beter prudentieel raamwerk komen voor beleggingen van verzekeraars en banken in aandelen, dat de doeltreffendheid van de prudentiële regels verbetert en niet vermindert (actie 4). Daarnaast moeten de lidstaten, zoals benadrukt in het initiatiefverslag van het EP over de verdere ontwikkeling van de kapitaalmarktenunie (KMU) (11), ernaar streven de fiscale behandeling van vreemd en eigen vermogen weer in evenwicht te brengen. Daarbij mag het echter niet de bedoeling zijn het bedrag van de belastinginkomsten als geheel te verminderen. Het bevorderen van werknemersaandeelhouderschap, een element dat ontbreekt in het actieplan, is een ander belangrijk thema dat de Commissie opnieuw zou kunnen aanzwengelen. Zowel het werknemersaandeelhouderschap als de participatie van werknemers in de winst zouden immers — als ze op eerlijke wijze worden toegepast — bijdragen tot sociale cohesie en economische efficiëntie. Om werknemers geen onnodige risico’s te laten lopen, is de betrokkenheid van hun vertegenwoordigers en een solide beleggersbescherming van cruciaal belang. De KMU moet een nieuwe gelegenheid bieden om dergelijke regelingen aan te moedigen, overeenkomstig de sociale agenda en de oproep in het initiatiefverslag van het Europees Parlement. |
| --- | --- |

—

Verschuiving van langetermijnspaargelden naar langetermijnbeleggingen. Het hoge niveau van spaartegoeden in Europa — een troef voor de EU-27 — komt onvoldoende ten goede aan de reële economie. De herziening van het Europees langetermijnbeleggingsfonds (Eltif) moet de weg openen voor het nieuwe kader voor dit soort langetermijnfondsen, waardoor het met name gemakkelijker wordt om institutionele en retailspaartegoeden te beleggen in beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen en infrastructuurprojecten van kmo’s en midcaps (actie 3). Er moet een beter prudentieel raamwerk komen voor beleggingen van verzekeraars en banken in aandelen, dat de doeltreffendheid van de prudentiële regels verbetert en niet vermindert (actie 4). Daarnaast moeten de lidstaten, zoals benadrukt in het initiatiefverslag van het EP over de verdere ontwikkeling van de kapitaalmarktenunie (KMU) (11), ernaar streven de fiscale behandeling van vreemd en eigen vermogen weer in evenwicht te brengen. Daarbij mag het echter niet de bedoeling zijn het bedrag van de belastinginkomsten als geheel te verminderen. Het bevorderen van werknemersaandeelhouderschap, een element dat ontbreekt in het actieplan, is een ander belangrijk thema dat de Commissie opnieuw zou kunnen aanzwengelen. Zowel het werknemersaandeelhouderschap als de participatie van werknemers in de winst zouden immers — als ze op eerlijke wijze worden toegepast — bijdragen tot sociale cohesie en economische efficiëntie. Om werknemers geen onnodige risico’s te laten lopen, is de betrokkenheid van hun vertegenwoordigers en een solide beleggersbescherming van cruciaal belang. De KMU moet een nieuwe gelegenheid bieden om dergelijke regelingen aan te moedigen, overeenkomstig de sociale agenda en de oproep in het initiatiefverslag van het Europees Parlement.

| 3.15 | Deze laatste maatregelen zouden een welkome eerste en zeer snelle impuls voor de KMU betekenen en tegelijkertijd vooruitgang helpen boeken met belangrijke maar moeilijkere doelstellingen zoals meer convergentie op specifieke gebieden van het insolventierecht (actie 11) of meer geïntegreerde Europese beurzen en handelsplatformen. |
| --- | --- |

3.15

| 3.16 | Naast de overwegingen in dit advies beveelt het EESC aan dat bij elke nieuwe verordening de potentiële positieve of negatieve gevolgen van het beleid voor het concurrentievermogen van Europese entiteiten tegen elkaar worden afgewogen, teneinde de financiële ondernemingen van de EU een sterkere positie in de wereld te geven en de strategische geopolitieke autonomie van de EU op weg naar de broodnodige ecologische, sociale en digitale transitie, te versterken. |
| --- | --- |

3.16

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  PB C 133 van 14.4.2016, blz. 17.

1

(2)  PB C 81 van 2.3.2018, blz. 117.

2

(3)  PB C 353 van 18.10.2019, blz. 23.

3

(4)  PB C 353 van 18.10.2019, blz. 32.

4

(5)  Verordening (EU) nr. 346/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2013 inzake Europese sociaalondernemerschapsfondsen (PB L 115 van 25.4.2013, blz. 18).

5

(6)  COM(2020) 590 final.

6

(7)  PB C 383 van 17.11.2015, blz. 64.

7

(8)  PB C 133 van 14.4.2016, blz. 17.

8

(9)  PB C 81 van 2.3.2018, blz. 117.

9

(10)  Verordening (EU) nr. 462/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1060/2009 inzake ratingbureaus (PB L 146 van 31.5.2013, blz. 1).

10

(11)  VERSLAG over de Verdere ontwikkeling van de kapitaalmarktenunie (KMU): de toegang tot kapitaalmarktfinanciering verbeteren, met name voor kmo’s, en de deelname van kleine beleggers bevorderen

11

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/27 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/27

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een EU-strategie voor het digitale geldwezen

(COM(2020) 591 final)

(2021/C 155/04)

| Rapporteur: | Petru Sorin DANDEA |
| --- | --- |
| Corapporteur: | Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |

Rapporteur:

Petru Sorin DANDEA

Corapporteur:

Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

| Raadpleging | Europese Commissie, 11.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de afdeling | 12.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 237/0/5 |

Raadpleging

Europese Commissie, 11.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de afdeling

12.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

237/0/5

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het EESC is ingenomen met het door de Commissie voorgelegde pakket voor het digitale geldwezen, dat strategische wetgevende en niet-wetgevende elementen bevat om de sector verder te ontwikkelen. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het door de Commissie voorgestelde programma, dat op vier prioriteiten berust, bestrijkt in wezen bijna alle belangrijke activiteitengebieden in verband met de digitale transformatie van de financiële sector van de EU. Het EESC kan zich vinden in deze aanpak van de Commissie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Hoewel de Commissie er terecht op inzet dat digitale financiële diensten verleend gaan worden door sterke Europese marktdeelnemers, is het EESC van mening dat niet voorbijgegaan mag worden aan de bijzondere rol van gespecialiseerde regionale en/of coöperatieve of onderlinge lokale dienstverleners in de financiële sector. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | De digitalisering brengt een gigantisch transformatieproces met zich mee voor de financiële sector van de EU, dat gepaard gaat met verregaande herstructureringsprocessen, sluiting van lokale vestigingen, veranderingen in de beroepskwalificaties van werknemers en volledig nieuwe vormen van werk. Deze grote uitdagingen mogen niet genegeerd worden. Dienstverleners en — uiteraard — werknemers in de financiële sector staan in dit verband namelijk voor een enorme opgave. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | De Commissie kondigt aan te zullen onderzoeken of het nodig is een EU-platform voor het digitale geldwezen op te zetten. Het EESC staat hier positief tegenover en beveelt aan de sociale partners en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld bij dit proces te betrekken. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | In het licht van de uitdagingen en risico’s rond de digitale transformatie zijn regelgeving voor technologieaanbieders, bescherming van consumenten, het verlenen van toegang tot financiële diensten, operationele veerkracht en beveiliging van netwerk- en informatiesystemen van cruciaal belang voor de totstandbrenging van de digitale eengemaakte markt voor financiële diensten. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Het EESC is ingenomen met het GAIA-X-project, dat bedoeld is om tegenwicht te bieden aan de dominantie van de VS en China op het gebied van clouddiensten. In het kader van dit project, waarbij ook de Europese Commissie betrokken is, wordt een EU-gebaseerd cloudnetwerk opgezet met het oog op datasoevereiniteit of gegevensbeheer op EU-niveau. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Het feit dat de Commissie het beginsel “dezelfde activiteit, hetzelfde risico, dezelfde regels” wil toepassen is van fundamenteel belang en een essentieel aspect in verband met de inspanningen om de nieuwe uitdagingen, waaronder het waarborgen van hetzelfde toezicht, met succes het hoofd te bieden. Het EESC acht het bijzonder belangrijk dat er een gelijk speelveld voor alle financiële instellingen tot stand wordt gebracht. |
| --- | --- |

1.8.

2.   De Commissievoorstellen

| 2.1. | Op 24 september 2020 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan het pakket voor het digitale geldwezen, dat bestaat uit een strategie voor het digitale geldwezen (1), een strategie voor retailbetalingen (2), wetgevingsvoorstellen voor een EU-regelgevingskader betreffende cryptoactiva (3) en de onderliggende “distributed ledger”-technologie (4), alsook voorstellen voor een EU-regelgevingskader inzake digitale operationele veerkracht (5). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | In de bijzonder dynamische context van digitale innovatie, versneld door de COVID-19-crisis, stelt de Commissie een strategie voor met één strategisch doel en vier prioriteiten plus aanverwante acties op het gebied van het digitale geldwezen. Deze strategie wordt in het onderhavige EESC-advies besproken. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Het strategische doel van de Commissie is het digitale geldwezen te omarmen ten bate van consumenten en bedrijven. De vier prioriteiten zijn: 1) het aanpakken van de versnippering van de digitale eengemaakte markt voor financiële diensten, zodat de Europese consument toegang krijgt tot grensoverschrijdende diensten en Europese financiële ondernemingen worden geholpen hun digitale activiteiten op te schalen; 2) ervoor te zorgen dat het regelgevingskader van de EU digitale innovatie bevordert in het belang van de consument en de marktefficiëntie; 3) de totstandbrenging van een Europese ruimte voor financiële data om datagestuurde innovatie te bevorderen, voortbouwend op de Europese datastrategie, inclusief betere toegang tot en uitwisseling van gegevens binnen de financiële sector; 4) in te gaan op nieuwe uitdagingen en risico’s in verband met de digitale transformatie. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Algemene en specifieke opmerkingen

| 3.1. | Met het initiatief om een nieuwe strategie voor het digitale geldwezen in Europa te ontwikkelen en uit te voeren (als onderdeel van haar pakket voor het digitale geldwezen) bevestigt de Commissie hoe belangrijk digitalisering in de financiële sector is (digitale financiële diensten). Tijdens de COVID-19-crisis is dit overduidelijk geworden. Het door de Commissie voorgestelde programma, dat op vier prioriteiten berust, bestrijkt in wezen bijna alle belangrijke activiteitengebieden in verband met de digitale transformatie van de financiële sector van de EU. Het EESC steunt deze aanpak van de Commissie. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Hoewel de Commissie er terecht op inzet dat digitale financiële diensten verleend gaan worden door sterke Europese marktdeelnemers, is het EESC van mening dat de bijzondere rol van gespecialiseerde regionale en/of coöperatieve of onderlinge dienstverleners in de financiële sector in aanmerking moet worden genomen. Diversiteit binnen de financiële sector kan immers helpen voorzien in de specifieke behoeften van consumenten en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en draagt bij tot concurrerende markten. Het EESC spoort de Commissie aan om te streven naar evenredigheid wat betreft de aard, schaal en complexiteit van financiële instellingen en hun producten. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | De mededeling van de Commissie is uiterst technisch van aard en er is een kwestie die niet aan bod komt, nl. het feit dat de financiële sector van de EU als gevolg van de digitalisering een gigantisch transformatieproces wacht, dat gepaard gaat met ingrijpende herstructureringsprocessen, sluiting van lokale vestigingen, veranderingen in de beroepskwalificaties van werknemers en volledig nieuwe vormen van werk. Deze grote uitdagingen mogen niet genegeerd worden. Dienstverleners en — uiteraard — werknemers in de financiële sector staan in dit verband namelijk voor een enorme opgave. Het EESC pleit ervoor dat de sociale dialoog zich richt op de gebieden waarop de transformatie plaatsvindt. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | De Commissie stelt dat een goed functionerende eengemaakte markt voor digitale financiële diensten zal helpen de toegang tot financiële diensten voor consumenten en retailbeleggers in de EU te verbeteren. Het EESC kan zich vinden in deze aanpak van de Commissie. Om de versnippering van de digitale eengemaakte markt voor financiële diensten terug te dringen is het van essentieel belang dat de markten zich kunnen ontwikkelen. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | De Commissie zegt te zullen onderzoeken of het nodig is een EU-platform voor het digitale geldwezen op te zetten. Het EESC staat hier positief tegenover en beveelt aan de sociale partners en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld bij dit proces te betrekken. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Uit de praktijk blijkt dat een eengemaakte markt voor digitale financiële diensten alleen kan werken als nieuwe klanten snel en gemakkelijk toegang hebben tot financiële diensten (“onboarding”). Het EESC neemt kennis van de cruciale problematiek op de door de Commissie aangegeven gebieden. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Het feit dat de regels tegen witwassen per lidstaat verschillen, maakt het grensoverschrijdende gebruik van digitale identiteiten aanzienlijk moeilijker, zo niet onmogelijk. De regels inzake de identificatie van klanten moeten in de hele EU worden geharmoniseerd. Daarom beveelt het EESC aan te zorgen voor juridische interoperabiliteit van digitale identiteiten in heel Europa. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Bij het opstellen van de EU-strategie voor het digitale geldwezen mag de veiligheid van de burgers niet uit het oog worden verloren. In de strategie moet de aanbeveling aan de lidstaten worden opgenomen om tegelijk met de uitvoering van de strategie wettelijke en organisatorische maatregelen in te voeren om identiteitsdiefstal tegen te gaan. Met de ontwikkeling van digitale diensten en producten komt dit probleem steeds vaker voor en als er geen actie wordt ondernomen, kan het een factor zijn die de uitvoering van de strategie in de weg staat. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Het EESC steunt de voorstellen van de Commissie om een innovatievriendelijk en concurrerend kader voor financiële markten tot stand te brengen, waarvan consumenten en het bedrijfsleven zullen profiteren. Daarbij moet er echter zorg voor worden gedragen dat de toezichtpraktijken en de EU-wetgeving gebaseerd blijven op het leidende beginsel van technologieneutraliteit en dat bestaande documentatievereisten tegen het licht worden gehouden. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Op de digitale markt is het echter zo dat sommige fintechbedrijven diensten verlenen aan financiële ondernemingen, terwijl andere met hen concurreren. De Commissie moet bij het opstellen van nieuwe regelgeving rekening houden met deze kwesties. Het EESC beveelt dan ook aan dat de nieuwe regels gericht zijn op de ondersteuning van partnerschappen tussen gevestigde financiële instellingen en de fintechsector. Hoewel duidelijk is dat banken de belangrijkste instellingen zijn, moet worden voorkomen dat de wetgeving een knip- en plakwerk wordt van vereisten die mogelijk niet voor alle soorten financiële diensten geschikt zijn. Er dient een onderscheid te worden gemaakt tussen enerzijds consumentgerichte producten die als standaardproducten kunnen worden beschouwd en anderzijds complexere producten waarbij scope en klantenservice van wezenlijk belang zijn. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Het EESC acht het noodzakelijk dat het delen van gegevens zich niet beperkt tot de financiële sector en herinnert de Commissie aan zijn aanbeveling (6) met betrekking tot haar mededeling over een Europese datastrategie: daarin toont het zich ingenomen met de voorgestelde datastrategie waarin van sectoroverschrijdende gegevensuitwisseling een prioriteit wordt gemaakt, met als doel het gebruik, de uitwisseling en de governance van alsook de toegang tot data te verbeteren met wetgevende, sectorspecifieke maatregelen, en benadrukt het dat bij een dergelijk kader strikte normen op het gebied van gegevensbescherming, sectoroverschrijdende en verantwoorde gegevensuitwisseling, duidelijke criteria voor sectorspecifieke governance en gegevenskwaliteit en meer controle van gegevens door particulieren gecombineerd moeten worden. Het is van essentieel belang ervoor te zorgen dat gegevens die worden verzameld door een dochtermaatschappij van een bigtechgroep die betalingsdiensten verleent, niet worden verstrekt aan of samengevoegd met de gegevens waarover de moedermaatschappij beschikt. Daartoe moeten er firewalls komen tussen de dochtermaatschappij die betalingsdiensten verleent en de moedermaatschappij. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | In het licht van de uitdagingen en risico’s rond de digitale transformatie zijn regelgeving voor technologieaanbieders, bescherming van consumenten, het verlenen van toegang tot financiële diensten, operationele veerkracht en beveiliging van netwerk- en informatiesystemen allemaal van cruciaal belang voor de totstandbrenging van de digitale eengemaakte markt voor financiële diensten. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Wat cyberbeveiliging betreft, wijst het EESC erop dat de meeste Europese systeemrelevante financiële instellingen gebruikmaken van fintechdiensten die door ondernemingen buiten de EU worden verleend. Het door de Commissie voorgestelde wetgevingsinitiatief inzake digitale operationele veerkracht (7) kan in bepaalde situaties ontoereikend blijken te zijn. Het EESC is dan ook ingenomen met het GAIA-X-project, dat bedoeld is om tegenwicht te bieden aan de dominantie van de VS en China op het gebied van clouddiensten. In het kader van dit project, waarbij ook de Europese Commissie betrokken is, wordt een EU-gebaseerd cloudnetwerk opgezet met het oog op datasoevereiniteit of gegevensbeheer op EU-niveau. Nu we steeds meer leunen op digitale diensten is het in het belang van de belanghebbenden in de EU om onafhankelijk te zijn van externe aanbieders van clouddiensten en heeft de EU er zelf belang bij om haar economische en politieke soevereiniteit te versterken. Een Europees cloudnetwerk zou ook gegevensstromen tussen de lidstaten vergemakkelijken. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Het feit dat de Commissie het beginsel “dezelfde activiteit, hetzelfde risico, dezelfde regels” wil toepassen is van fundamenteel belang en een essentieel aspect in verband met de inspanningen om de nieuwe uitdagingen, waaronder het waarborgen van hetzelfde toezicht, het hoofd te bieden. Gezien de opkomst van bigtechbedrijven, platforms en technologiebedrijven en de nuttige activiteiten van technologiebedrijven in de financiële sector is het bijzonder belangrijk dat er een gelijk speelveld voor alle marktdeelnemers tot stand wordt gebracht. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | De Commissie overweegt een strategie voor ondersteuning van en investeringen in algemene financiële educatie, waarbij extra aandacht uitgaat naar digitalisering. Dit kan leiden tot meer openheid op het vlak van digitale diensten en tot een betere bescherming van consumenten, ongeacht leeftijd, geslacht of beroepsstatus. Het EESC spoort de Commissie aan om haar inspanningen op dit gebied voort te zetten. |
| --- | --- |

3.15.

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 591 final.

1

(2)  COM(2020) 592 final.

2

(3)  COM(2020) 593 final.

3

(4)  COM(2020) 594 final.

4

(5)  COM(2020) 595 final en COM(2020) 596 final.

5

(6)  PB C 429 van 11.12.2020, blz. 290.

6

(7)  COM(2020) 595 final. Zie ook het gerelateerde advies van het EESC over Digitale operationele veerkracht (ECO/536) (zie bladzijde 38 van dit Publicatieblad).

7

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/31 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/31

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937

(COM(2020) 593 final — 2020/0265 (COD))

en over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie

(COM(2020) 594 final — 2020/0267 (COD))

(2021/C 155/05)

| Rapporteur: | Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |

Rapporteur:

Giuseppe GUERINI

| Raadpleging | Europees Parlement, 13.11.2020
  Raad van de Europese Unie: 18.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikelen 114 en 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de afdeling | 12.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 235/1/8 |

Raadpleging

Europees Parlement, 13.11.2020

Raad van de Europese Unie: 18.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikelen 114 en 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de afdeling

12.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

235/1/8

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) steunt de twee initiatieven van de Europese Commissie, te weten haar voorstel voor een verordening betreffende markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad (1) en haar voorstel voor een verordening betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie (DLT). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het EESC acht het noodzakelijk en dringend dat de Commissie optreedt en een alomvattend regelgevingskader vaststelt voor een technologisch verschijnsel dat steeds gangbaarder wordt, een toenemend praktisch gebruik kent, voortdurend evolueert en snel verandert. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC acht het daarom wenselijk om de verschillende maatregelen die de Commissie voor ogen heeft om de regelgeving aan te passen teneinde de financiële dienstverlening te moderniseren, op korte termijn uit te voeren, zonder daarbij de bescherming van de consument en de prudentiële voorschriften uit het oog te verliezen. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Een dringende reden voor Europees optreden komt voort uit het feit dat verschillende lidstaten in de afgelopen maanden nationale regelgevingsinstrumenten hebben vastgesteld, zowel in de vorm van wetgevende maatregelen als in de vorm van aanbevelingen en richtsnoeren van de regelgevende instanties in deze sector. Dit dreigt te leiden tot een gefragmenteerd regelgevingskader dat de consolidering van de interne markt kan ondermijnen en kan leiden tot hogere nalevingskosten voor het bedrijfsleven. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Het EESC steunt dan ook de doelstellingen van de Commissie om binnen één regelgevingskader: i) de eindgebruikers van het digitale geldwezen te beschermen; ii) de financiële stabiliteit te waarborgen; iii) de integriteit van de financiële sector in de EU te beschermen, en iv) te zorgen voor een gelijk speelveld tussen de spelers van het economische en financiële stelsel. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ook staat het EESC achter de doelstelling om ervoor te zorgen dat emittenten van mondiale “stablecoins” worden onderworpen aan strengere vereisten op het gebied van kapitaal, beleggersrechten en toezicht, rekening houdend met de mogelijke systeemrelevantie van deze instrumenten. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Het EESC zou graag zien dat concrete maatregelen worden genomen om consumenten en kleine beleggers naar behoren voor te lichten en bewust te maken, zodat de informatieasymmetrie, die als gevolg van de nieuwe en zeer technische maatregelen die in dit advies worden onderzocht, voor hen onevenredig groot zou kunnen zijn, wordt verminderd. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Het EESC beveelt aan bijzondere aandacht te besteden aan de controles die worden uitgevoerd voorafgaand aan de toekenning van de in de voorstellen van dit advies beoogde exploitatievergunningen, met name wat betreft de betrouwbaarheid van de vergunningsplichtige exploitanten, teneinde de negatieve gevolgen van opportunistisch en schadelijk gedrag te voorkomen. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Aangezien DLT-technologie nog onvoldoende gestandaardiseerd en interoperabel is om een veilige beoordeling te kunnen maken van de technologische betrouwbaarheid en cyberbestendigheid van infrastructuur die door exploitanten wordt opgezet, beveelt het EESC aan dat de regelgeving voor deze instrumenten, die voortdurend evolueren, zo veel mogelijk wordt verduidelijkt, ermee rekening houdend dat wanneer zij wezenlijk veranderen een wijziging van de regelgeving geboden kan zijn. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Gezien de technologische risico’s die nog bestaan, heeft het EESC vertrouwen in het voorstel voor een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie. Met deze regeling wordt namelijk in een proeftuin in een gecontroleerde omgeving voorzien waarin tijdelijke afwijkingen van de toepasselijke regels mogelijk zijn en regelgevers en exploitanten geleidelijk ervaring kunnen opdoen met het gebruik van “distributed ledger”-technologie in marktinfrastructuren, om de marktintegriteit en de financiële stabiliteit te beschermen. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Voorts acht het EESC, hoewel het het voorstel voor een proefregeling toejuicht, de termijn van vijf jaar voor de verslaglegging door de ESMA aan de Commissie te lang in verhouding tot de snelheid waarmee de technologie voor het digitale geldwezen evolueert. Het zou ook nuttig zijn om aandacht te besteden aan de regeling voor het verlaten van de proefregeling, om de gebruikers die bij deze fase betrokken zijn, te beschermen. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Wat ten slotte de toepassing van de verordening markten in cryptoactiva betreft, is het EESC zeer bezorgd over de “overgangsregeling” die voorziet in een permanente vrijstelling van de eisen van de verordening voor cryptoactiva die reeds vóór de inwerkingtreding ervan op de markt waren. Deze vrijstelling kan voor reeds uitgegeven cryptoactiva leiden tot een soort regelgevingsleemte, in afwijking van het beginsel dat voor dezelfde risico’s en dezelfde activiteiten dezelfde behandeling moet gelden. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Voorstellen van de Commissie

| 2.1. | Het onderhavige advies heeft betrekking op twee initiatieven van de Europese Commissie: i) het voorstel voor een verordening betreffende markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937, en ii) het voorstel voor een verordening betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie (DLT). Deze voorstellen maken deel uit van een pakket maatregelen van de Commissie dat ook de mededeling over een EU-strategie voor het digitale geldwezen en het voorstel voor een verordening betreffende digitale operationele veerkracht omvat, die respectievelijk aan bod komen in de EESC-adviezen “Een EU-strategie voor het digitale geldwezen” (2) en “Digitale operationele veerkracht” (3). |
| --- | --- |

2.1.

2.2.   Voorstel voor een verordening betreffende markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937

| 2.2.1. | De verordening markten in cryptoactiva heeft tot doel rechtszekerheid te bieden voor cryptoactiva die niet onder de bestaande EU-wetgeving vallen en uniforme regels vast te stellen voor emittenten van cryptoactiva en aanbieders van diensten met betrekking tot virtuele activa (Virtual Asset Service Providers of “VASP”). De verordening is bedoeld om bestaande nationale regelingen, die momenteel buiten het toepassingsgebied van de bestaande Europese wetgeving vallen, te vervangen en zo te zorgen voor een gelijk speelveld. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | In de motivering van haar voorstel benadrukt de Commissie de noodzaak van “een met de lidstaten gedeelde benadering van cryptovaluta zodat we begrijpen hoe we maximaal de kansen kunnen benutten die deze creëren, en een antwoord hebben op de nieuwe risico’s die zij kunnen vormen”. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | Met het voorstel worden vier doelstellingen nagestreefd: i) het bieden van rechtszekerheid; ii) het ondersteunen van innovatie in een sector met een groot potentieel; iii) het adequaat beschermen van consumenten en beleggers en van de marktintegriteit, en iv) het garanderen van financiële stabiliteit. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | Het voorstel heeft niet alleen betrekking op emittenten van cryptoactiva, maar ook op ondernemingen die cryptoactivadiensten verlenen, zoals bijvoorbeeld ondernemingen die cryptoactiva van cliënten in bewaring houden, entiteiten die cliënten in staat stellen cryptoactiva voor geld te kopen of te verkopen, en ondernemingen die handelsplatforms exploiteren. Daarom omvatten de ingevoerde waarborgen onder meer kapitaalvereisten, governancevereisten en beleggersrechten ten aanzien van de emittent. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Met name in de gevallen waarin sommige asset-referenced tokens en e-moneytokens als “significant” worden aangemerkt (door hun volume, tegenwaarde, omvang van de cliëntenbasis, waardoor zij binnen de categorie van de zogenaamde “global stablecoins” vallen), worden de emittenten aan strengere vereisten onderworpen. |
| --- | --- |

2.2.5.

| 2.2.6. | Gelet op de reële mogelijkheid dat stablecoins in de toekomst breed aanvaard en systeemrelevant zullen worden, bevat het voorstel van de Commissie daarom ook garanties tegen potentiële risico’s die van stablecoins kunnen uitgaan voor de financiële stabiliteit en een gecontroleerd monetair beleid. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.2.7. | Dit zijn cryptoactiva, die, bijvoorbeeld in tegenstelling tot de bekende bitcoin, een relatief stabiele prijs hebben omdat ze gekoppeld zijn aan een even stabiel ruilmiddel (d.w.z. een institutionele munt) en daarom in de nabije toekomst veelgebruikte betaal- en beleggingsinstrumenten zouden kunnen worden. |
| --- | --- |

2.2.7.

| 2.2.8. | Meer bepaald regelt titel II de aanbiedingen en reclame-uitingen voor het publiek van cryptoactiva niet zijnde asset-referenced tokens en e-money tokens. Hierin wordt aangegeven dat een emittent gerechtigd is deze cryptoactiva aan te bieden aan het publiek of voor dergelijke cryptoactiva toelating te vragen tot de handel op een handelsplatform indien hij voldoet aan i) de voorwaarden van artikel 4, zoals de verplichting om rechtspersoonlijkheid te hebben; ii) de verplichting om een crypto-asset white paper op te stellen in overeenstemming met artikel 5, en iii) de verplichting om de bevoegde autoriteiten op de hoogte te stellen van het white paper en dit te publiceren (artikelen 7 en 8). |
| --- | --- |

2.2.8.

| 2.2.9. | Om te vermijden dat hiermee regeldruk ontstaat, zal het midden- en kleinbedrijf (mkb) worden vrijgesteld van de publicatie van dit informatiedocument (white paper) wanneer de totale tegenwaarde van de aanbieding van cryptoactiva minder dan 1 000 000 EUR over een periode van twaalf maanden bedraagt. |
| --- | --- |

2.2.9.

| 2.2.10. | De Commissie stelt ook voor te verduidelijken dat de huidige definitie van “financiële instrumenten” — die het toepassingsgebied afbakent van de richtlijn markten voor financiële instrumenten (MiFID) — ook op DLT gebaseerde financiële instrumenten omvat, en stelt tevens een specifieke regeling voor cryptoactiva die momenteel niet onder de EU-wetgeving voor financiële diensten vallen voor, alsook voor e-money tokens. |
| --- | --- |

2.2.10.

| 2.2.11. | De verordening richt zich ook op de uitgifte van cryptoactiva (of tokens) door exploitanten die op de Europese interne markt actief willen zijn. Zij moeten voldoen aan:






  — | transparantie- en openbaarmakingsvereisten voor de uitgifte en de toelating tot de handel van de desbetreffende tokens; |
| --- | --- | --- |

2.2.11.

—

transparantie- en openbaarmakingsvereisten voor de uitgifte en de toelating tot de handel van de desbetreffende tokens;

| — | de vergunningverlening aan en het toezicht op aanbieders van cryptoactivadiensten en emittenten van stablecoins; |
| --- | --- |

—

de vergunningverlening aan en het toezicht op aanbieders van cryptoactivadiensten en emittenten van stablecoins;

| — | de operationele, organisatorische en governancevereisten die gelden voor emittenten van stablecoins (dus: niet eveneens voor andere tokens, hoofdzakelijk gebruikstokens) en aanbieders van cryptoactivadiensten; |
| --- | --- |

—

de operationele, organisatorische en governancevereisten die gelden voor emittenten van stablecoins (dus: niet eveneens voor andere tokens, hoofdzakelijk gebruikstokens) en aanbieders van cryptoactivadiensten;

| — | voorschriften inzake consumentenbescherming voor de uitgifte van, de handel in, en de bewaring van cryptoactiva; |
| --- | --- |

—

voorschriften inzake consumentenbescherming voor de uitgifte van, de handel in, en de bewaring van cryptoactiva;

| — | maatregelen ter voorkoming van marktmisbruik en ter waarborging van de integriteit van markten waar cryptoactiva worden verhandeld. |
| --- | --- |

—

maatregelen ter voorkoming van marktmisbruik en ter waarborging van de integriteit van markten waar cryptoactiva worden verhandeld.

2.3.   Voorstel voor een verordening betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie (DLT)

| 2.3.1. | Het voorstel voor een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van DLT heeft vier algemene doelstellingen: i) het bieden van rechtszekerheid; ii) het ondersteunen van innovatie door belemmeringen voor de toepassing van nieuwe DLT in de financiële sector weg te nemen; iii) het beschermen van consumenten en beleggers en van de marktintegriteit, en iv) het garanderen van financiële stabiliteit. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | Om die doelstellingen te verwezenlijken omvat de proefregeling passende waarborgen, bijvoorbeeld door de categorieën financiële instrumenten die kunnen worden verhandeld te beperken, met bepalingen die specifiek gericht zijn op het waarborgen van financiële stabiliteit en consumenten- en beleggersbescherming. |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | Met de invoering van een proefregeling voor het experimenteren met DLT-marktinfrastructuren beoogt het voorstel voor een verordening ondernemingen in de EU in staat te stellen het volledige potentieel van het bestaande kader te benutten zodat toezichthouders en wetgevers belemmeringen in de regelgeving kunnen vaststellen en regelgevers en ondernemingen zelf geleidelijk waardevolle informatie over de toepassing van DLT kunnen verwerven. |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | Om deze redenen en gelet op de noodzaak van een geleidelijke aanpak wordt de proefregeling beschouwd als het meest evenredig met de doelstellingen, aangezien er momenteel onvoldoende bewijs is om de invoering van meer significante en verstrekkende permanente wijzigingen in de regelgeving te rechtvaardigen. |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Het voorstel is bedoeld om rechtszekerheid en flexibiliteit te bieden aan marktdeelnemers die een DLT-marktinfrastructuur wensen te exploiteren door uniforme eisen vast te stellen voor die exploitatie. Vergunningen die krachtens deze verordening worden verleend, kunnen marktdeelnemers ook in staat stellen een DLT-marktinfrastructuur te exploiteren en hun diensten in alle lidstaten onder passend toezicht te verlenen. |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.3.6. | In artikel 1 worden het onderwerp en het toepassingsgebied van het voorstel nader omschreven, terwijl in artikel 2 de relevante termen en definities worden vastgelegd, met inbegrip van die welke betrekking hebben op de begrippen “DLT-marktinfrastructuur”, “DLT multilaterale handelsfaciliteit”, “DLT MTF”, “DLT-effectenafwikkelingssysteem” en “DLT-effecten”. |
| --- | --- |

2.3.6.

| 2.3.7. | In artikel 3 worden de beperkingen beschreven met betrekking tot DLT-effecten die kunnen worden toegelaten tot de handel op of geregistreerd door DLT-marktinfrastructuren. Voor aandelen moet de marktkapitalisatie of de voorlopige marktkapitalisatie van de emittent van DLT-effecten minder dan 200 miljoen EUR bedragen; voor andere overheidsobligaties dan staatsobligaties, gedekte obligaties en bedrijfsobligaties bedraagt de limiet 500 miljoen EUR. DLT-marktinfrastructuren mogen staatsobligaties niet tot de handel toelaten of registreren. |
| --- | --- |

2.3.7.

| 2.3.8. | Artikel 4 stelt de vereisten vast voor een DLT, die dezelfde zijn als die voor een MTF uit hoofde van Richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad (4), en bepaalt welke vrijstellingen mogelijk zijn krachtens deze verordening. Artikel 7 en artikel 8 bepalen de procedure voor de specifieke vergunning om respectievelijk een DLT MTF en een DLT-effectenafwikkelingssysteem te exploiteren, evenals nadere gegevens over de informatie die aan de bevoegde autoriteit moet worden verstrekt. Artikel 9 definieert de samenwerking tussen de DLT-marktinfrastructuur, de bevoegde autoriteiten en de ESMA. Artikel 10 bepaalt dat de ESMA uiterlijk na een periode van vijf jaar een gedetailleerd verslag over de proefregeling aan de Commissie zal voorleggen. |
| --- | --- |

2.3.8.

3.   Algemene en specifieke opmerkingen

| 3.1. | Het EESC schaart zich achter de doelstellingen van de Commissie en onderstreept in dit advies dat het nuttig en belangrijk is om uiterlijk medio 2022 de verschillende maatregelen voor de aanpassing van de regelgeving uit te voeren die nodig zijn om de financiële dienstverlening te moderniseren, zonder de bescherming van de consument en de marktintegriteit uit het oog te verliezen. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Meer in het bijzonder zijn de wetgevingsvoorstellen gericht op het waarborgen van rechtszekerheid met betrekking tot de regelgevende behandeling van cryptoactiva. Een duidelijk regelgevingskader dat van toepassing is op alle soorten cryptoactiva, alsook op alle aanbieders van gerelateerde diensten, is een noodzakelijke voorwaarde voor de totstandbrenging van innovatieve oplossingen met toegevoegde waarde op deze markt. Met name de keuze om met een verordening in plaats van met een richtlijn te werken, draagt bij tot een uniforme inhoud en toepassing van de nieuwe regels op de interne markt. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Het EESC stelt vast dat dit wetgevingsvoorstel van de Commissie geen moment te vroeg komt, en benadrukt dat de vaststelling van een alomvattend regelgevingskader voor een technologisch verschijnsel dat voortdurend evolueert en snel verandert nu dringend noodzakelijk is. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Het EESC acht de beoogde maatregelen nuttig om i) de eindgebruikers van het digitale geldwezen te beschermen; ii) de financiële stabiliteit te waarborgen; iii) de integriteit van de financiële sector in de EU te beschermen, en iv) te zorgen voor een gelijk speelveld tussen de spelers van het economische en financiële stelsel. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Het EESC is het eens met en steunt het voorstel om emittenten van belangrijke cryptoactiva, de zogenaamde “global stablecoins”, te onderwerpen aan strengere vereisten op het gebied van kapitaal, beleggersrechten en toezicht. Regulering is essentieel om te voorkomen dat er geldstromen ontstaan die ontsnappen aan controle door de centrale banken, de sectorale autoriteiten en de democratische instellingen. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Het EESC juicht toe dat de taxonomische inspanningen van de Commissie bij het definiëren van de concepten “cryptoactiva” en “distributed ledger”-technologie van dien aard zijn dat de definities de verschillende soorten cryptoactiva omvatten, en zodoende aangepast zijn aan potentiële toekomstige technologische en marktontwikkelingen. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Het EESC is echter van mening dat een grotere mate van duidelijkheid kan worden bereikt door uitvoerigere specificaties te ontwikkelen voor de verschillende subcategorieën van cryptoactiva en hun reikwijdte. Op deze manier kunnen interpretatierisico’s worden vermeden met betrekking tot de behandeling van soorten cryptoactiva die onder de restcategorie “andere dan aan activa gerelateerde token en elektronisch-geldtoken” vallen. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Het EESC is verheugd dat overlappingen in de wetgeving zorgvuldig worden vermeden door de in artikel 2, lid 2, genoemde uitzonderingen op de werkingssfeer van de voorgestelde verordening. Deze maatregelen zijn passend en relevant, aangezien het noodzakelijk lijkt om overlappende vereisten en dubbele regulering uit hoofde van het voorstel betreffende markten in cryptoactiva en bijvoorbeeld MiFID te voorkomen. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Regelgevingsstelsels mogen niet met elkaar in conflict komen, aangezien dit de onzekerheid ten aanzien van de regelgeving zou vergroten door buitensporige nalevingskosten en -lasten voor exploitanten met zich mee te brengen, waardoor innovatie mogelijk wordt beperkt. Om een duidelijke scheiding tussen beide gebieden tot stand te brengen, en dus de nodige rechtszekerheid te bieden, moet een definitie van “security token” worden ontwikkeld, terwijl tegelijkertijd duidelijke richtsnoeren moeten worden geboden over de onderscheidende kenmerken van een cryptoactivum dat als financieel instrument kan worden aangemerkt. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Het EESC waardeert daarom de institutionele betrokkenheid en operationele deskundigheid van de EBA (5) en de ESMA (6), zowel in de aanloop naar de publicatie van de voorstellen waarop dit advies betrekking heeft als met het oog op de administratieve samenwerking die tijdens de uitvoeringsfase van de nieuwe regels tussen deze gespecialiseerde Europese autoriteiten en de bevoegde nationale autoriteiten kan worden verwacht. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Door ervoor te kiezen het toepassingsgebied van het voorstel in wezen te beperken tot gebruikstokens en stablecoins, beperkt de Commissie de regelgeving tot andere activiteiten dan financiële instrumenten en beleggingsproducten die kunnen worden gedefinieerd als de “digitale weergave” van rechten die voortvloeien uit beleggingen en ondernemingsactiviteiten en die worden beheerd met behulp van “distributed ledger”-technologieën. Op deze manier moeten tokens en cryptoactiva worden gekoppeld aan concrete waarden, waardoor ze minder worden blootgesteld aan het risico van opportunistisch gebruik waarbij spaargeld kan worden aangetrokken zonder de nodige bescherming voor beleggers. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Het EESC acht het noodzakelijk om “hybrid tokens” duidelijker te classificeren. Sommige cryptoactiva kunnen na de uitgiftefase verschillende functies hebben en onder bepaalde omstandigheden van aard veranderen. Daarom moet de regeling voor deze veranderende hybride instrumenten worden verduidelijkt, aangezien een verandering van aard de toepassing van andere wetgeving kan vereisen. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Het EESC steunt ook de maatregelen van de EU om mogelijke belemmeringen voor innovatie weg te nemen die door nieuwe digitale technologieën kunnen worden veroorzaakt en die kunnen worden toegeschreven aan de wetgeving inzake financiële diensten, die niet altijd gelijke tred kan houden met de snelle opeenvolging van technologische innovaties. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Onder de innovaties die de financiële en monetaire sector mogelijk kunnen ontwrichten, moet zeker bijzondere aandacht worden besteed aan de “distributed ledger”-technologieën (DLT), waaronder bijvoorbeeld de bekende blockchaintechnologie, de infrastructuur waarop het succes van de bitcoin en andere vormen van cryptoactiva is gebaseerd. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Het EESC is van mening dat de EU met de voorgestelde wijzigingen tot aanpassing van Richtlijn (EU) 2019/1937 ervoor kan zorgen dat de bestaande regels in deze nieuwe omgeving doeltreffend worden toegepast. Europese regelgeving kan ook zorgen voor de veilige ontwikkeling van een nieuw regelgevingskader, zoals dat in het proefvoorstel voor een verordening voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Deze maatregelen moeten de regelgeving verduidelijken en de institutionele financiële sector in staat stellen een grotere efficiëntie te bereiken door een ruimer gebruik van “distributed ledger”-technologie, ook als reactie op de soms ongecontroleerde verspreiding van alternatieve cryptovaluta of betalingssystemen die door niet-gereguleerde exploitanten zijn ontwikkeld. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Een dringende reden voor Europees optreden komt ook voort uit het feit dat verschillende lidstaten zijn begonnen met het vaststellen van regelgevingsinstrumenten, zowel door middel van wetgevende maatregelen als door middel van aanbevelingen en richtsnoeren van secundaire regelgevingsinstanties of -instellingen, zoals centrale banken of controle- en toezichtautoriteiten voor de financiële markten. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Hoewel die maatregelen dezelfde basisdoelstellingen hebben, dreigen ze te leiden tot een versnipperd en heterogeen regelgevingskader op de interne markt. Anderzijds hebben sommige staten nog geen initiatieven genomen, wat ook bijdraagt tot een heterogeen en versnipperd regelgevingslandschap waarin uiteenlopende regelgevende maatregelen en een gebrek aan regelgevende maatregelen naast elkaar bestaan. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Het EESC is van mening dat de interpretatie van de verordening en de besluiten van de bevoegde nationale autoriteiten in de vergunningsprocedure onderling zo coherent mogelijk moeten zijn, om te zorgen voor een gelijk speelveld en om wetgevingsarbitrage tussen de verschillende lidstaten te voorkomen, waarbij de portabiliteit van vergunningen in de hele EU moet worden overwogen. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | In dit verband steunt het EESC het besluit van de Commissie om door middel van een specifieke verordening te zorgen voor uniforme, gelijktijdige regels op Europees niveau, aangezien uniforme, gestandaardiseerde regels zeker doeltreffender zijn dan een veelvoud aan overheidsmaatregelen, overeenkomstig het in de Verdragen verankerde subsidiariteitsbeginsel. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Het EESC is verheugd dat de voorgestelde verordening als belangrijke doelstelling heeft te zorgen voor transparante informatie en een adequate vergunningsregeling. In het regelgevingskader dat aan de onderhavige voorstellen voorafging, ontbrak namelijk een vergunningsfilter voor op DLT-technologie gebaseerde activiteiten en een doeltreffend toezicht daarop. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Het EESC zou graag zien dat concrete maatregelen worden genomen om consumenten en kleine beleggers naar behoren voor te lichten en bewust te maken over de nieuwe goed te keuren regels, waarbij zowel de risico’s als de voordelen en de mogelijkheden van de nieuwe technologieën die in de financierings- en de beleggingssector worden toegepast, onder de aandacht worden gebracht om de informatieasymmetrie die kenmerkend is voor de financiële sector te verminderen. Deze asymmetrie zou een onevenredig grote impact kunnen hebben op consumenten en kleine spaarders in het licht van de nieuwe, door hun intrinsiek technische karakter moeilijk te doorgronden kwesties die in dit advies aan bod komen. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Het EESC beveelt aan bijzondere aandacht te besteden aan de controles die voorafgaand aan de verlening van vergunningen worden uitgevoerd, met name wat betreft de commerciële betrouwbaarheid van de gemachtigde entiteiten, teneinde opportunistisch en schadelijk gedrag te voorkomen. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Vandaag lijkt er immers nog geen sprake te zijn van een mate van standaardisatie en interoperabiliteit van DLT-technologie die een veilige beoordeling mogelijk maakt van de technologische betrouwbaarheid en cyberweerbaarheid van infrastructuur die door exploitanten wordt opgezet. Daarom moet aandacht worden besteed aan het waarborgen van een hoog niveau van consumenten- en beleggersbescherming. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Het EESC hoopt op concrete vooruitgang met betrekking tot de digitale operationele veerkracht, een onderwerp dat in het voorstel voor een DORA-verordening, dat deel uitmaakt van het pakket digitale financiering, aan de orde komt. Dit pakket pakt kritieke aspecten aan die door de financiële sector worden geïdentificeerd en is erop gericht juridische duidelijkheid te scheppen in de bepalingen inzake de risico’s in verband met informatie- en communicatietechnologie (ICT), de complexiteit van de regelgeving te verminderen en de administratieve lasten voor het bedrijfsleven te verlichten, zoals het EESC in zijn advies “Digitale operationele veerkracht” (7) heeft opgemerkt. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | In dit verband heeft het EESC vertrouwen in het voorstel voor een verordening betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie, waarin de Commissie zich richt op marktinfrastructuren die de handel in en de afwikkeling van transacties in financiële instrumenten in de vorm cryptoactiva mogelijk moeten maken, de vereisten en voorwaarden voor het verkrijgen van een specifieke vergunning voor de exploitatie van een DLT multilaterale handelsfaciliteit in detail beschrijft en deze vereisten in een kader voor toezicht door de sectorale autoriteiten plaatst. |
| --- | --- |

3.26.

| 3.27. | Bovendien wordt met de proefregeling een proeftuin voor regelgeving (“regulatory sandbox”) gecreëerd — een gecontroleerde omgeving waarin kan worden geëxperimenteerd en waarin tijdelijke afwijkingen van de geldende regels mogelijk zijn. Met deze aanpak kunnen regelgevers en exploitanten ervaring opdoen met het gebruik van “distributed ledger”-technologie in marktinfrastructuren, zodat er voldoende tijd is om de risico’s voor de investeerders, de marktintegriteit en de financiële stabiliteit op passende wijze te beheren. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Zodoende kan een empirische aanpak op basis van concrete en tijdelijke experimenten worden gevolgd om in een later stadium en in het licht van de opgedane ervaring de regelgeving grondiger bij te sturen, zonder de invoering en volledige ontwikkeling van DLT-technologie en de innovatie die het gebruik ervan kan opleveren, te belemmeren. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de fase waarin deelnemers de proefregeling verlaten, om de gebruikers en actoren die eraan hebben deelgenomen te beschermen. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Hoewel het voorstel van de Commissie voor een proefregeling toe te juichen valt, acht het EESC de termijn van vijf jaar voor de verslaglegging door de ESMA aan de Commissie te lang in verhouding tot de snelheid waarmee de technologie voor het digitale geldwezen evolueert. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Voorts moet de mogelijkheid worden overwogen om het proefproject na het verslag van de ESMA te beëindigen door middel van een gefaseerde uitstap. Dit zou de exploitanten in staat stellen om geleidelijk uit de proefregeling te stappen en de kosten die tijdens het proefproject zijn gemaakt zo veel mogelijk terug te verdienen. Het model met de proefregeling zou ook kunnen worden toegepast voor de erkenning van de rol van beleggingsondernemingen en banken die activiteiten verrichten die verband houden met de exploitatie van DLT-infrastructuren voor activahandel, -bewaring en -administratie. |
| --- | --- |

3.30.

| 3.31. | Wat ten slotte de algemene toepassing van de verordening betreffende markten in cryptoactiva betreft, is het EESC zeer bezorgd over de toepassing van een “overgangsregeling” die voorziet in een permanente vrijstelling van de eisen van de verordening voor cryptoactiva die reeds vóór de inwerkingtreding ervan op de markt waren en die onder de restcategorie “cryptoactiva niet zijnde asset-referenced tokens en e-money-token” (artikel 123) vallen. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Het EESC dringt er daarom op aan om de mogelijkheid om reeds uitgegeven cryptoactiva permanent van de beoogde regels vrij te stellen zorgvuldig te onderzoeken, zodat het beginsel volgens hetwelk voor dezelfde risico’s en dezelfde activiteiten dezelfde behandeling moet gelden, geëerbiedigd wordt. Het zou immers passender zijn om van de bepaling in kwestie daadwerkelijk een overgangsmaatregel te maken, door een aanpassingsperiode in te stellen voor cryptoactiva die reeds op de markt zijn. |
| --- | --- |

3.32.

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden (PB L 305 van 26.11.2019, blz. 17).

1

(2)  Advies van het EESC over een EU-strategie voor het digitale geldwezen (ECO/534) (zie bladzijde 27 van dit Publicatieblad).

2

(3)  Advies van het EESC over digitale operationele veerkracht (ECO/536) (zie bladzijde 38 van dit Publicatieblad).

3

(4)  Richtlijn 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende markten voor financiële instrumenten en tot wijziging van Richtlijn 2002/92/EG en Richtlijn 2011/61/EU (PB L 173 van 12.6.2014, blz. 349).

4

(5)  Europese Bankautoriteit.

5

(6)  Europese Autoriteit voor effecten en markten.

6

(7)  Advies van het EESC over digitale operationele veerkracht (ECO/536) (zie bladzijde 38 van dit Publicatieblad).

7

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/38 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/38

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende digitale operationele veerkracht voor de financiële sector en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 1060/2009, (EU) nr. 648/2012, (EU) nr. 600/2014 en (EU) nr. 909/2014

(COM(2020) 595 final — 2020/0266 (COD))

en over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 2006/43/EG, 2009/65/EG, 2009/138/EG, 2011/61/EU, 2013/36/EU, 2014/65/EU, (EU) 2015/2366 en (EU) 2016/2341

(COM(2020) 596 final — 2020/0268 (COD))

(2021/C 155/06)

| Rapporteur: | Antonio GARCÍA DEL RIEGO |
| --- | --- |

Rapporteur:

Antonio GARCÍA DEL RIEGO

| Raadpleging | Europees Parlement, 17.12.2020
  Raad van de Europese Unie, 22.12.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 53, lid 1, artikel 114, lid 1, en artikel 304 van het VWEU |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de afdeling | 12.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 243/1/4 |

Raadpleging

Europees Parlement, 17.12.2020

Raad van de Europese Unie, 22.12.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 53, lid 1, artikel 114, lid 1, en artikel 304 van het VWEU

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de afdeling

12.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

243/1/4

1.   
  Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het EESC is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie betreffende digitale operationele veerkracht (Digital Operational Resilience — DORA), waarmee wordt beoogd juridische duidelijkheid te verschaffen over ICT-risicobepalingen, de complexiteit van de regelgeving te verminderen, een reeks gemeenschappelijke normen vast stellen voor het verminderen van ICT-risico’s en een geharmoniseerde toezichtaanpak te bevorderen, en tegelijkertijd rechtszekerheid en de nodige waarborgen te bieden voor financiële instellingen en ICT-aanbieders. Het DORA-voorstel vergroot niet alleen de bestendigheid van de sector tegen ICT-risico’s, maar is ook van belang voor diverse belanghebbenden, waaronder klanten, beleggers en werknemers. Ook draagt het bij tot duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het EESC beveelt aan de doeltreffendheid van DORA te vergroten door middel van de volgende stappen: |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | Alle financieel dienstverleners die kritieke financiële activiteiten ontplooien opnemen in het toepassingsgebied van DORA, met uitsluiting van ICT-diensten voor niet-kritieke functies. |
| --- | --- |

1.2.1.

| 1.2.2. | Samenhang inzake definities en toepassingsgebied waarborgen tussen DORA en de vereisten in bestaande richtsnoeren van de Europese toezichthoudende autoriteiten (ETA’s). |
| --- | --- |

1.2.2.

| 1.2.3. | Met betrekking tot ICT-beheer: een op beginselen en risico’s gebaseerde benadering bevorderen die de uitvoering van toekomstbestendige, flexibele en op risico’s afgestemde controles vergemakkelijkt. |
| --- | --- |

1.2.3.

| 1.2.4. | Wat betreft ICT-gerelateerde incidenten: DORA volledig afstemmen op de toolkit voor respons en herstel bij cyberincidenten (“Cyber Incident Response and Recovery toolkit”, “CIRR”) van de Raad voor financiële stabiliteit (FSB). |
| --- | --- |

1.2.4.

| 1.2.5. | Wat het testen van de digitale operationele veerkracht betreft: niet enkel rekening houden met de omvang van de financiële instelling, maar ook met de complexiteit en het kritieke karakter van de dienstverlening; verplichte uitbesteding aan een beperkt aantal externe testers vermijden, en zorgen voor wederzijdse erkenning van de testresultaten. |
| --- | --- |

1.2.5.

| 1.2.6. | De uitbestedingsvereisten in één rulebook consolideren om alle marktdeelnemers rechtszekerheid te bieden en op betrouwbare wijze aan de verwachtingen van de toezichthouders te voldoen. |
| --- | --- |

1.2.6.

| 1.2.7. | De aanbevelingen van leidende toezichthouders volledig in praktijk brengen en zorgen voor een duidelijke omschrijving van de rol en verantwoordelijkheden van de verschillende autoriteiten die bij het toezicht op cruciale derde aanbieders van ICT-diensten (“crucial third-party providers”, “CTTP’s”) betrokken zijn. |
| --- | --- |

1.2.7.

| 1.2.8. | Ervoor zorgen dat derde aanbieders van ICT-diensten (“third-party providers”, “TPP’s”) die in derde landen gevestigd zijn, toegang hebben tot uitbestede diensten die als kritiek worden beschouwd, zodat de contractvrijheid van bedrijven en hun toegang tot de diensten van dienstverleners met een hoge toegevoegde waarde niet wordt beperkt. |
| --- | --- |

1.2.8.

| 1.2.9. | Zorgen voor een evenredige sanctieregeling, om te voorkomen dat ICT-aanbieders worden ontmoedigd om diensten te verlenen aan financiële entiteiten in de EU, en afstappen van de huidige verwijzing naar wereldwijde omzet. |
| --- | --- |

1.2.9.

| 1.2.10. | Duidelijkheid bieden over de mogelijkheid voor bedrijven om informatie over cyberdreigingen uit te wisselen, waarbij ervoor wordt gezorgd dat dergelijke overeenkomsten op vrijwillige basis tot stand komen en dat in het DORA-voorstel een uitdrukkelijke bepaling wordt opgenomen die de uitwisseling van persoonsgegevens mogelijk maakt. |
| --- | --- |

1.2.10.

| 1.2.11. | Overwogen zou kunnen worden om in het voorstel de vrijstellingsdrempel voor micro- en kleine ondernemingen, zoals omschreven in bijlage I, artikel 2, van de Aanbeveling 2003/361/EG van de Commissie (1) (ondernemingen die minder dan 50 personen in dienst hebben en een jaaromzet of een financiële balans van ten hoogste 10 miljoen EUR), te verhogen en het aantal eisen aan kleine en middelgrote bedrijven te verlagen tot een niveau dat in verhouding staat tot hun digitale risicoprofiel. |
| --- | --- |

1.2.11.

| 1.3. | Het EESC vindt het een goede zaak dat de leidende toezichthouders de bevoegdheid krijgen om audit- en inspectieprocedures voor CTTP’s uit te voeren, aangezien zij hierdoor een beter inzicht kunnen krijgen in de potentiële risico’s die aan CTPP’s verbonden zijn. Dit zou ook de uitbestedingsprocedures van banken kunnen helpen stroomlijnen. |
| --- | --- |

1.3.

2.   
  Achtergrond

| 2.1. | Europese consumenten en bedrijven maken steeds meer gebruik van digitale financiële diensten, en marktspelers passen steeds vaker innovatieve oplossingen toe die op nieuwe technologieën zijn gebaseerd. De digitale transformatie is essentieel voor het herstel in Europa en voor de totstandbrenging van een duurzame en veerkrachtige Europese economie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | In overeenstemming met haar prioriteiten om Europa klaar te maken voor het digitale tijdperk en een toekomstbestendige economie op te bouwen die het belang van de burger dient, heeft de Europese Commissie een “digital finance”-pakket voorgesteld. Het pakket omvat maatregelen om het potentieel van het digitale geldwezen op het vlak van innovatie en concurrentie verder te ontsluiten en tegelijkertijd de daarmee gepaard gaande risico’s te beperken. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Het “digital finance”-pakket omvat naast het voorstel betreffende digitale operationele veerkracht ook een nieuwe strategie voor het digitale geldwezen voor de financiële sector van de EU (2) en een voorstel voor een verordening betreffende markten voor cryptoactiva, alsook een voorstel voor een verordening betreffende een proefregeling voor marktinfrastructuren op basis van “distributed ledger”-technologie (DLT) (3). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Digitale operationele veerkracht is het vermogen van bedrijven om ervoor te zorgen dat zij bestand zijn tegen allerlei verstoringen en dreigingen die verband houden met informatie- en communicatietechnologieën (ICT). Door de steeds grotere afhankelijkheid van de financiële sector van software en digitale processen zijn ICT-risico’s inherent aan financiële diensten. Financiële ondernemingen zijn het doelwit geworden van cyberaanvallen, die leiden tot ernstige financiële en reputatieschade voor consumenten en bedrijven. Deze risico’s moeten goed worden begrepen en aangepakt, in het bijzonder in stresssituaties. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | De hervormingen na de financiële crisis van 2008 hebben weliswaar de veerkracht van de financiële sector in de EU vergroot, maar de ICT-risico’s zijn daarbij slechts indirect aangepakt. Door de afwezigheid van een omvattend regelgevingskader inzake digitale operationele veerkracht op Europees niveau werd teruggevallen op nationale wetgevingsinitiatieven. Dit soort initiatieven heeft echter een beperkte grensoverschrijdende doeltreffendheid en heeft geleid tot fragmentatie van de interne markt, wat de stabiliteit en de integriteit van de financiële sector in de EU ondermijnt. Tegen deze achtergrond stelt de Commissie voor een alomvattend kader betreffende de digitale operationele veerkracht van financiële entiteiten in de EU tot stand te brengen. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Het wetgevingsvoorstel inzake digitale operationele veerkracht (DORA) (4) heeft tot doel het ICT-risicobeheer door financiële entiteiten te verbeteren en te stroomlijnen, een grondige toetsing van de veerkracht van ICT-systemen in te voeren, informatie-uitwisseling te bevorderen, toezichthouders bewuster te maken van cyberrisico’s en ICT-gerelateerde incidenten waarmee financiële entiteiten te maken krijgen, en financiële toezichthouders bevoegdheden te geven voor het toezicht op risico’s die voortvloeien uit de afhankelijkheid van financiële entiteiten van derde aanbieders van ICT-diensten. Het voorstel beoogt ook een consistent mechanisme voor het melden van incidenten tot stand te brengen dat de administratieve lasten voor financiële entiteiten kan helpen verlichten en de doeltreffendheid van het toezicht kan versterken. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | De Commissie heeft ook een voorstel voor een richtlijn (5) ingediend, omdat het noodzakelijk is een tijdelijke vrijstelling voor multilaterale handelsfaciliteiten vast te stellen en een aantal bepalingen in de bestaande richtlijnen betreffende financiële diensten in de EU te wijzigen of te verduidelijken om de doelstellingen van het voorstel inzake digitale operationele veerkracht te kunnen verwezenlijken. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | De ICT-markt, een van de grootste ter wereld, was in 2019 naar schatting vijf biljoen USD waard, een bedrag dat in 2022 naar verwachting zal oplopen tot zes biljoen USD. Deze aanhoudende groei is een teken van het steeds toenemende gewicht en belang van technologie in de hedendaagse samenleving. Volgens de impactbeoordeling bij het wetgevingsvoorstel is de financiële sector wereldwijd de grootste gebruiker van ICT, goed voor circa 20 % van de totale ICT-uitgaven. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | COVID-19 heeft digitale financiële diensten een extra impuls gegeven, terwijl de netwerken van de filialen van financiële instellingen onderbenut blijven. Dit zal investeringen in digitale selfservicetools en het gebruik van open finance-toepassingen en diensten met toegevoegde waarde stimuleren. Algemeen gesteld zal de huidige situatie financiële instellingen dwingen om meer in IT-infrastructuur te investeren, voorrang te geven aan de migratie van kritieke werkprocessen en bestaande applicaties te actualiseren. De Europese financiële sector ondergaat reeds een ingrijpende digitale transformatie, en het vermogen van de sector om op wereldniveau te concurreren zal grotendeels afhangen van het vermogen van Europese financiële instellingen om hun voordeel te doen met de meest geavanceerde technologie. |
| --- | --- |

2.9.

3.   
  Algemene opmerkingen

| 3.1. | Het EESC is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie betreffende digitale operationele veerkracht (DORA), waarmee tegemoet wordt gekomen aan veel van de verzoeken van de financiële sector en wordt beoogd juridische duidelijkheid te scheppen over bepalingen inzake ICT-risico’s, de complexiteit van de regelgeving te verminderen en de administratieve lasten die voortvloeien uit de vereisten voor financiële instellingen in de hele EU te verlichten. Het DORA-voorstel vergroot niet alleen de bestendigheid tegen ICT-risico’s, maar is ook van belang voor diverse belanghebbenden, waaronder klanten, beleggers en werknemers. Ook draagt het bij tot duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Het EESC beschouwt DORA als een belangrijke stap naar de invoering van gemeenschappelijke normen om ICT-risico's te beperken en een geharmoniseerde toezichtbenadering te bevorderen. Er moet echter voor worden gezorgd dat geen extra hindernissen worden opgeworpen die financiële instellingen uit de EU kunnen beletten om deel te nemen aan het wereldwijde innovatieproces. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Een overkoepelende doelstelling moet volgens het EESC zijn dat de Europese autoriteiten streven naar een evenredige en op risico’s gebaseerde regeling die toezichthouders de middelen geeft om hun taken te vervullen en tegelijkertijd rechtszekerheid en de noodzakelijke waarborgen voor financiële instellingen en ICT-aanbieders biedt. |
| --- | --- |

3.3.

4.   
  Specifieke opmerkingen

4.1.   Toepassingsgebied en overlappende regelgeving

4.1.1.   Betrokkenheid van andere financiëlemarktdeelnemers

Het EESC erkent en juicht toe dat de voorgestelde wetgeving gericht is op een breed scala aan financiëlemarktdeelnemers, wat ervoor zal zorgen dat de vereisten in de hele financiële sector van de EU op consistente wijze worden toegepast, maar beveelt de Europese beleidsmakers aan om ook financiëlemarktdeelnemers voor wie het wetgevingsvoorstel niet geacht wordt te gelden, zoals hypotheekverstrekkers en verstrekkers van consumentenkrediet, in het voorstel op te nemen, naargelang van hun potentiële risico voor het systeem. Elke financieel dienstverlener moet, bij gelijke activiteiten en gelijke risico’s, aan dezelfde regels en hetzelfde toezicht worden onderworpen, zodat er ter bescherming van de consument en de financiële stabiliteit sprake is van eenzelfde minimumkader inzake digitale veerkracht.

4.1.2.   Samenhang op internationaal en EU-niveau, alsook met bestaande regelgeving

Het is van essentieel belang dat bedrijven, en met name bedrijven die grensoverschrijdend actief zijn, duidelijkheid wordt verschaft door te zorgen voor eenduidige definities en terminologie en door doublures en overlappingen te voorkomen, alsook uiteenlopende interpretaties wat betreft de wijze waarop in verschillende rechtsgebieden aan min of meer gelijke regelgevingseisen moet worden voldaan. Het EESC beveelt de EU-beleidsmakers aan om de definitie van het begrip operationele veerkracht af te stemmen op de definitie van het Bazels Comité voor bankentoezicht (6) en ervoor te zorgen dat dit de leidende regeling is voor financiële instellingen in de EU, om tegenstrijdigheden met andere regelingen te voorkomen. Bovendien zijn veel van de in DORA opgenomen beginselen en vereisten reeds omschreven in bestaande richtsnoeren voor uitbesteding (7). Ook in de richtsnoeren van de Europese Bankautoriteit (EBA) zijn reeds voorschriften opgenomen met betrekking tot risicobeheer op het gebied van ICT en veiligheid. Met het oog op eenduidige EU-regelgeving is het van essentieel belang om te zorgen voor samenhang in de definities en het toepassingsgebied tussen DORA en de voorschriften in bestaande richtsnoeren.

| 4.1.3. | Het EESC adviseert de Europese Commissie bovendien om ervoor te zorgen dat bij de lopende herziening van de richtlijn inzake beveiliging van netwerk- en informatiesystemen (NIS-richtlijn) en in het DORA-voorstel dezelfde definities en voorschriften worden gehanteerd voor het melden van veiligheidssincidenten door financiële instellingen. |
| --- | --- |

4.1.3.

4.2.   ICT-risicobeheer

Sommige elementen van het kader zijn te zeer gericht op naleving in plaats van op de wijze waarop ondernemingen resultaten kunnen aantonen middels een op beginselen en risico’s gebaseerde aanpak. Doordat deze elementen te normatief en gedetailleerd zijn, dreigen ze achterhaald te worden naarmate cyber- en ICT-risico’s evolueren. Het EESC pleit daarom voor een sterker op beginselen en risico’s toegespitste aanpak die de uitvoering van toekomstgerichte, flexibele, evenredige en op risico’s afgestemde controles vergemakkelijkt.

4.3.   ICT-gerelateerde incidenten

Het EESC beveelt aan om het beheer, de indeling en de rapportage van ICT-gerelateerde incidenten die in DORA worden voorgesteld, volledig af te stemmen op de onlangs gepubliceerde toolkit voor respons en herstel bij cyberincidenten (“Cyber Incident Response and Recovery” toolkit, “CIRR”) (8) van de Raad voor financiële stabiliteit (FSB), die beste praktijken voor het rapporteren van incidenten bevat. Er is sprake van overlappingen die kunnen leiden tot onzekerheid over de regels en hogere administratieve lasten voor bedrijven.

4.4.   Testen van digitale operationele veerkracht

| 4.4.1. | Het EESC is ingenomen met de pan-Europese systeem van dreigingsgestuurde penetratietesten (“Threat Led Penetration Testing”, “TLPT”), dat zal leiden tot grotere doeltreffendheid en minder versnippering, maar dringt erop aan dat autoriteiten zich niet alleen richten op de omvang of schaal van de financiële instelling, maar ook op de complexiteit en het kritieke karakter van de dienstverlening, waar nodig rekening houdend met het evenredigheidsbeginsel, om het onderscheid te schrappen tussen basistesten voor alle financiële instellingen en meer geavanceerde testen voor belangrijke financiële instellingen, zodat de klanten van kleinere financiële instellingen even goed beschermd worden en er een gelijk speelveld ontstaat voor alle financiële instellingen. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Het EESC beveelt aan om het uitbesteden van tests aan externe testers niet verplicht te stellen, aangezien het aantal externe testers beperkt is. Bedrijven kunnen namelijk over interne testteams beschikken die vertrouwd zijn met de omgeving van de organisatie en snel kunnen overschakelen op meer geavanceerde en gerichte tests. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | De opname van derde aanbieders van ICT-diensten in het toepassingsgebied van de dreigingsgestuurde penetratietesten moet opnieuw worden bekeken. Het feit dat derde aanbieders van ICT-diensten mogelijk voor verschillende klanten werken, kan leiden tot aanzienlijke dubbelcontroles, wat op zijn beurt aanzienlijke risico’s kan opleveren voor de derde aanbieder van ICT-diensten en zijn klanten. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Het EESC beveelt bovendien aan uitdrukkelijk te verwijzen naar de wederzijdse erkenning van testresultaten, gelet op het belang hiervan voor het beperken van de risico’s en het waarborgen van de goede werking van de interne markt. Ook kan hiermee worden vermeden dat financiële instellingen die grensoverschrijdend actief zijn met extra kosten worden opgezadeld. |
| --- | --- |

4.4.4.

4.5.   Beheer van ICT-risico’s van derde aanbieders en toezichtkader voor cruciale derde aanbieders van ICT-diensten (CTPP’s)

4.5.1.   Waarborgen van de samenhang met bestaande richtsnoeren betreffende uitbesteding

Het EESC juicht toe dat met het DORA-voorstel een gemeenschappelijk regelgevingskader voor een deugdelijk beheer van ICT-risico’s van derde aanbieders wordt vastgesteld voor alle financiëlemarktdeelnemers in Europa. Het zal echter van cruciaal belang zijn om te zorgen voor een volledige afstemming tussen deze in de algemene beginselen (artikelen 25, 26 en 27) vervatte gemeenschappelijke basis en de bestaande regels, zoals de richtsnoeren van de Europese toezichthoudende autoriteiten (ESA’s) inzake uitbesteding (d.w.z. om de huidige tweedeling in het toepassingsgebied tussen “uitbesteding” en “dienst van derden” (9) op te heffen). Het EESC is ook van mening dat hier een uitgelezen kans ligt voor de EU-autoriteiten om de uitbestedingsvereisten te consolideren in één verordening — die voldoende gedetailleerd is om verschillen in interpretatie te voorkomen — dat rechtszekerheid biedt aan alle marktdeelnemers en ervoor zorgt dat op betrouwbare wijze aan de verwachtingen van de toezichthouders wordt voldaan.

4.5.2.   Voorschriften voor cruciale of belangrijke uitbestede activiteiten

Bij de toepassing van artikel 25, lid 2, van de verordening moet, met het oog op een risicogerichte benadering, specifieker worden aangegeven hoe het evenredigheidsbeginsel zal worden toegepast, door te specificeren welke vereisten van toepassing zouden zijn op cruciale of belangrijke uitbestede activiteiten en welke van toepassing zouden zijn op de overige activiteiten (10). Het EESC beveelt aan om het gebruik van ICT-diensten voor niet-cruciale functies uit te sluiten van het toepassingsgebied van DORA.

4.5.3.   Kader voor rechtstreeks toezicht op cruciale derde aanbieders van ICT-diensten

Het EESC is ingenomen met de invoering van een kader voor rechtstreeks toezicht dat, bij gebrek aan een horizontaal, sectoroverschrijdend EU-kader, voortdurende monitoring van de activiteiten van cruciale derde aanbieders van ICT-diensten door de financiële instellingen mogelijk zal maken. In de voorgestelde verordening dienen de EU-autoriteiten te erkennen dat wanneer een cruciale ICT-aanbieder onder toezicht komt te staan, de risicoblootstelling van financiële instellingen afneemt ten gevolge van de doorlopende monitoring van hun activiteiten. Dit nieuwe toezichtkader zou derhalve ook moeten helpen om de uitbestedingsprocedures van banken te stroomlijnen door bepaalde lasten te verlichten waarmee financiële entiteiten momenteel te maken hebben, bijvoorbeeld met betrekking tot de uitvoering van audit- en inspectieprocedures betreffende derde aanbieders die als cruciaal worden aangemerkt.

| 4.5.4. | Het EESC steunt de toekenning aan leidende toezichthouders van de bevoegdheid om audit- en inspectieprocedures betreffende cruciale derde aanbieders van ICT-diensten uit te voeren. Zij krijgen hierdoor namelijk een beter inzicht in de aan deze dienstverleners verbonden risico’s, dankzij kennis uit de eerste hand over hun processen en structuur, in plaats van te moeten afgaan op de huidige rapportage door de onder toezicht staande financiële instellingen en de inspecties door nationale bevoegde autoriteiten. Hoewel de risicobeperkende maatregelen van financiële entiteiten moeten worden gehandhaafd, en de wettelijke verplichtingen op hen blijven rusten, zouden de financiële instellingen, wanneer inspecties en audits reeds door de leidende toezichthouders zijn uitgevoerd, van dit extra beschermingsniveau moeten profiteren en deze niet opnieuw hoeven uit te voeren. |
| --- | --- |

4.5.4.

4.5.5.   Leidende toezichthouder en nationale bevoegde autoriteiten

Als het toezichtproces eenmaal is voltooid, zullen de nationale bevoegde autoriteiten gevolg geven aan de aanbevelingen van de leidende toezichthouder, die mogelijk een eigen aanpak volgen voor het in praktijk brengen van de bevindingen van de leidende toezichthouder ten aanzien van de betrokken CTTP’s. Het EESC beveelt aan om volledige duidelijkheid te verschaffen over de rol en verantwoordelijkheden van de verschillende autoriteiten — om te vermijden dat verschillende interpretaties verschillende gevolgen hebben voor de klanten van CTTP’s, afhankelijk van hun bevoegde autoriteit — zodat op die manier het risico van versnippering kan worden verkleind. Deze aanbevelingen zouden bovendien geheel afdwingbaar moeten worden gemaakt, gelet op de huidige dubbelzinnigheid van artikel 37 betreffende het bindende karakter ervan.

4.5.6.   Opschorting van de diensten van een cruciale derde aanbieder

Het DORA-voorstel geeft nationale financiële toezichthouders de bevoegdheid om klanten te verplichten het gebruik van een ICT-aanbieder tijdelijk op te schorten of te beëindigen totdat de in de aanbevelingen vastgestelde risico’s zijn verholpen. Eisen tot onmiddellijke stopzetting van de samenwerking met een cruciale derde aanbieder van ICT-diensten zouden onmiskenbaar gevolgen hebben voor huidige en toekomstige economische en zakelijke beslissingen (bijv. ontmoediging van investeringen in de EU), alsook potentiële gevolgen voor de financiële stabiliteit. Alvorens een dergelijk besluit te nemen dienen de bevoegde autoriteiten onder meer zorgvuldig de negatieve gevolgen af te wegen die de beëindiging van de samenwerking zou kunnen hebben voor de financiële entiteiten die van de diensten van de desbetreffende CTPP gebruikmaken (11), duidelijke criteria voor een dergelijke eis vast te stellen en mogelijke remediërende maatregelen te overwegen.

| 4.5.7. | Het EESC beveelt ook aan dat, mocht een dergelijke situatie zich voordoen, de financiële instellingen hiervan ruim van tevoren op de hoogte worden gebracht en voldoende tijd krijgen om de relatie te beëindigen. |
| --- | --- |

4.5.7.

4.6.   Behoud van het mondiale concurrentievermogen van Europese financiële ondernemingen

| 4.6.1. | Het nieuwe kader moet ervoor zorgen dat Europese financiële ondernemingen in staat blijven om toegang te krijgen tot dezelfde technologieën als hun internationale concurrenten. Europese financiële ondernemingen concurreren op wereldniveau en het nieuwe regelgevingskader van de EU mag deze ondernemingen niet in een nadelige positie brengen door hun toegang tot de meest geavanceerde technologieën te beperken — gesteld dat de aanbieders van deze technologieën voldoen aan de EU-normen met betrekking tot veerkracht en veiligheid. |
| --- | --- |

4.6.1.

4.6.2.   In derde landen gevestigde derde aanbieders

De verordening mag de mogelijkheid om als cruciaal aangemerkte diensten uit te besteden aan derde aanbieders van ICT-diensten in derde landen niet beperken. Het lijdt geen twijfel dat dit de contractvrijheid van individuele entiteiten zou beperken, evenals de capaciteit van Europese financiële instellingen om toegang te krijgen tot de diensten van aanbieders met een hoge toegevoegde waarde, die in Europa hoogstwaarschijnlijk niet in voldoende mate voorhanden zullen zijn. Dit is des te belangrijker omdat het voorgestelde toezichtkader zich beperkt tot de financiële sector, waardoor een ongelijk speelveld wordt gecreëerd ten opzichte van andere spelers die niet onder deze verordening vallen, wat uiteindelijk het risico van concentratie kan doen toenemen, iets wat het DORA-voorstel juist tracht te voorkomen.

4.6.3.   Dwangsommen op basis van wereldwijde omzet

DORA voorziet in dwangsommen als percentage van de wereldwijde omzet voor ICT-aanbieders die de eisen van de financiële toezichthouders van de EU niet nakomen. Een onevenredige toepassing van die sancties zou mondiale ICT-aanbieders kunnen ontmoedigen om diensten aan financiële instellingen in de EU te verlenen. Voor financiële ondernemingen in de EU zou dit de facto het aanbod van dienstverleners beperken. Het zou niet-cruciale derde aanbieders van ICT-diensten er bovendien van kunnen weerhouden tot de toezichtregeling toe te treden uit angst om te worden bestraft met onevenredig hoge boetes, wat de mededinging op de upstreammarkt zou beperken. Het EESC pleit voor evenredigheid in de sanctieregeling, wat cruciaal is om te voorkomen dat ICT-aanbieders die diensten aan financiële entiteiten in de EU willen verlenen worden afgeschrikt.

4.7.   Mechanisme voor informatie-uitwisseling

| 4.7.1. | Aangezien een tijdige uitwisseling van informatie van vitaal belang is om aanvalsvectoren doeltreffend op te sporen en potentiële dreigingen te isoleren en te voorkomen, is het EESC is ingenomen met de bepaling om het opzetten, op vrijwillige basis, van regelingen voor informatie-uitwisseling over cyberdreigingen tussen financiële instellingen te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.7.2. | Het EESC beveelt de EU-autoriteiten ook aan om in de voorwaarden van dit voorstel een uitdrukkelijke basis te verschaffen voor de uitwisseling van persoonlijke informatie (zoals IP-adressen), teneinde de onzekerheid te verminderen en financiële entiteiten meer mogelijkheden te geven om hun verdedigingscapaciteit te versterken, dreigingen beter op te sporen en het risico van wederzijdse besmettingen te verkleinen. Gezien de vertrouwelijke/gevoelige aard van deze gegevens is meer duidelijkheid nodig. |
| --- | --- |

4.7.2.

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  PB L 124 van 20.5.2003, blz. 36.

1

(2)  Zie EESC-advies ECO/534 — EU-strategie voor het digitale geldwezen (zie bladzijde 27 van dit Publicatieblad).

2

(3)  Zie EESC-advies ECO/535 — Cryptoactiva en “distributed ledger”-technologie (zie bladzijde 31 van dit Publicatieblad).

3

(4)  COM(2020) 595 final.

4

(5)  COM(2020) 596 final.

5

(6)  Bazels Comité voor bankentoezicht, Principles for operational resilience, 6 november 2020.

6

Principles for operational resilience

(7)  Zoals die van de EBA en de Eiopa en de ontwerprichtsnoeren van de ESMA, waarover een raadpleging loopt.

7

(8)  Raad voor financiële stabiliteit, Final Report on Effective Practices for Cyber Incident Response and Recovery, 19 oktober 2020.

8

Final Report on Effective Practices for Cyber Incident Response and Recovery

(9)  DORA verwijst alleen naar “derde aanbieders van ICT-diensten” in verband met de basisbeginselen voor een deugdelijk beheer van ICT-risico’s van derde aanbieders (hoofdstuk V), terwijl het toepassingsgebied van de EBA-richtsnoeren over uitbestedingen is gebaseerd op een definitie van uitbesteding waarbij de activiteit herhaaldelijk of doorlopend wordt uitgevoerd (paragraaf 26). De EBA-richtsnoeren bevatten ook een lijst met uitzonderingen die niet als uitbesteding worden aangemerkt (punt 28).

9

(10)  Nogmaals, het zal essentieel zijn om de definitie van “cruciale of belangrijke functies” in DORA en de EBA-richtsnoeren inzake uitbesteding op elkaar af te stemmen. De EBA-richtsnoeren geven met name aan welke factoren financiële instellingen in aanmerking moeten nemen bij de beoordeling van de vraag of een uitbestedingsregeling betrekking heeft op een kritieke of belangrijke functie (artikelen 29, 30 en 31).

10

(11)  Een van de criteria op grond waarvan een ICT-aanbieder als cruciaal kan worden aangemerkt, zou de mate van vervangbaarheid van de betreffende derde aanbieder kunnen zijn, rekening houdend met het ontbreken van reële alternatieven of de moeilijkheden die het gedeeltelijk of volledig migreren van de betreffende diensten met zich meebrengt (artikel 28, lid 2). Indien dit het geval is, is het voor financiële instellingen mogelijk lastig om de diensten naar een andere dienstverlener over te brengen. Daarnaast werkt een verplichting voor blootgestelde financiële instellingen om op een andere dienstverlener over te stappen uiteindelijk verdere concentratie op de Europese markt in de hand, wat duidelijk haaks zou staan op datgene wat met deze verordening wordt beoogd.

11

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/45 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/45

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, de Europese Centrale Bank, het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de Regio’s en de Europese Investeringsbank — Jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021

(COM(2020) 575 final)

(2021/C 155/07)

| Rapporteur: | Krzysztof BALON |
| --- | --- |

Rapporteur:

Krzysztof BALON

| Raadpleging | Europese Commissie, 11.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de afdeling | 12.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 25.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 237/2/22 |

Raadpleging

Europese Commissie, 11.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de afdeling

12.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

25.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

237/2/22

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Tot tevredenheid van het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) wordt in de verordening betreffende de faciliteit voor herstel en veerkracht (1) eindelijk bevestigd dat het van belang is maatschappelijke organisaties en sociale partners daadwerkelijk bij de uitwerking van de nationale plannen voor herstel en veerkracht te betrekken. Het EESC pleit voor het invoeren van een bindend beginsel van conditionaliteit dat overheden verplicht de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties te betrekken bij het plannen en uitvoeren van de nationale plannen voor herstel en veerkracht en andere instrumenten uit hoofde van het meerjarig financieel kader (MFK), op basis van op EU-niveau vastgestelde minimumnormen. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het EESC is ervan overtuigd dat het met het oog op een doeltreffend gezamenlijk optreden in het kader van de jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021 en de succesvolle tenuitvoerlegging van de Europese faciliteit voor herstel en veerkracht van essentieel belang is dat de voorwaarden voor economische ontwikkeling worden verbeterd en vooral dat de eengemaakte markt volledig functioneel blijft. Het gaat hierbij met name om het voorkomen van verstoringen van het vrije verkeer van personen en goederen. Het behoud van open grenzen in het Schengengebied speelt nog altijd een cruciale rol bij het herstel en het vergroten van de veerkracht alsook bij het bevorderen van Europese solidariteit en identiteit. Het EESC is van mening dat de lidstaten geen voorschriften mogen invoeren die het vrije verkeer direct of indirect beperken tenzij deze op EU-niveau zijn gecoördineerd. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC merkt op dat overheidsschulden als gevolg van leningen om programma’s in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht te financieren, toekomstige generaties in de EU niet zouden mogen belasten. In dit licht raadt het EESC de lidstaten aan om middelen uit de faciliteit te reserveren voor begrotingsuitgaven die verband houden met de huidige crisis en deze mogelijkheid aan te grijpen om de economie en samenleving duurzaam en rechtvaardig te maken. Het EESC beseft ook dat overheidsinvesteringen in infrastructuur en onderwijs nodig zijn om economische, sociale en milieuduurzaamheid voor toekomstige generaties te waarborgen. Zulke investeringen vormen bovendien de basis voor welvaart, inkomens en concurrentievermogen op lange termijn. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Tevens stelt het voor — aangezien leningen uit hoofde van de faciliteit een uitzonderlijke maatregel in bijzondere omstandigheden zijn — te overwegen ze op de middellange termijn in het begrotingskader van de EU niet mee te rekenen in het begrotingstekort van een lidstaat. Bovendien moet begrotingsbeleid dat de economische ontwikkeling ten goede komt, worden voortgezet. Daarom waarschuwt het EESC voor het te vroeg uitfaseren van steunmaatregelen, zoals de ontsnappingsclausule, en pleit het voor de invoering van nieuwe begrotingsregels die passen bij de sociale en economische realiteit na de pandemie. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Het EESC is ingenomen met de in de jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021 getroffen passende maatregelen om de uitdagingen van de COVID-19-pandemie in de context van de Europese Green Deal aan te pakken. Dit houdt in dat de inspanningen voor een duurzamer en meer sociaal inclusief economisch model en met name voor de verwezenlijking van de transitie naar een groen groeimodel zullen worden voortgezet. Het EESC benadrukt echter dat de groene transitie alleen kan slagen als de nationale plannen voor herstel en veerkracht in overeenstemming zijn met de in het kader van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie voorgestelde territoriale plannen voor een rechtvaardige transitie. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Het EESC is van mening dat de digitale transitie niet alleen moet bijdragen aan productiviteitsverbetering, maar ook aan beter onderwijs en een grotere politieke, sociale en culturele participatie van iedereen die in de EU woont. In het kader van bevordering van gelijke toegang tot digitale infrastructuur, uitrusting en vaardigheden moet bijzondere aandacht worden geschonken aan ouderen, personen met een handicap, personen die met sociale uitsluiting worden bedreigd en andere kwetsbare groepen. Het EESC is van mening dat de digitale transitie onder meer moet beogen universele toegang tot breedbandinternet als gratis openbare dienst voor alle EU-inwoners te bewerkstelligen. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Het EESC betreurt dat in de strategie te weinig aandacht wordt besteed aan sociale kwesties, met name gelet op de dringende noodzaak van een consistente uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten. Het EESC merkt ook met bezorgdheid op dat de in de strategie voorgestelde benadering niet geheel duurzaam is. Inspanningen om snel tot een groene en digitale economie te komen, mogen niet uitmonden in een verdere toename van de armoede en grotere sociale uitsluiting. Het zal van cruciaal belang zijn te zorgen voor een evenwichtige verdeling van de baten van het economisch herstel, die niet alleen zullen bijdragen tot het verbeteren van de sociale rechtvaardigheid, maar ook tot het stabiliseren van de vraag als voorwaarde voor economisch herstel. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Het EESC is van mening dat de huidige sociaal-economische situatie van jongeren, die onder meer belangrijke beslissingen in het leven, zoals het stichten van een gezin, uitstellen, negatieve gevolgen kan hebben voor de toekomstige ontwikkeling van de EU. Het EESC roept daarom op tot een vlotte uitvoering van de versterkte jongerengarantie en de bijbehorende initiatieven. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Om de stabiliteit van de overheidsfinanciën te waarborgen, is het volgens het EESC onder meer nodig de doeltreffendheid van bestaande instrumenten te vergroten en op EU- alsook nationaal niveau nieuwe instrumenten in te voeren om belastingontduiking, zwartwerk en de schaduweconomie (die samenhangen met onvoldoende bescherming van de rechten van werknemers), het witwassen van geld en corruptie te bestrijden, ook als het over transnationale ondernemingen gaat. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Het EESC beveelt aan dat de door de Commissie voorgestelde gezamenlijke, gecoördineerde Europese vlaggenschipinitiatieven worden herzien, opdat zij meer rekening houden met de sociale aspecten van de transitie. Bovendien moet de ontwikkeling van de sociale economie in samenhang met het Europees actieplan voor de sociale economie en het waarborgen van gelijke toegang tot betaalbare en hoogwaardige gezondheidszorgstelsels en sociale diensten aan de lijst van initiatieven worden toegevoegd. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Het EESC beveelt aan dat de Commissie een aanvullend document opstelt waarin de inhoud van de mededeling op een duidelijkere en eenvoudigere wijze uiteen wordt gezet, zodat die binnen maatschappelijke organisaties kan worden besproken. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Inleiding

| 2.1. | De Europese Commissie heeft op 17 september 2020 de mededeling “Jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021” (2) bekendgemaakt en op 11 november 2020 het EESC hierover om advies gevraagd. Het EESC onderschrijft ten volle het idee achter deze mededeling, waarin wordt benadrukt dat de EU-burgers, hun gezondheid en hun banen moeten worden beschermd, terwijl ook moet worden gezorgd voor rechtvaardigheid, veerkracht en macro-economische stabiliteit in de gehele EU in het licht van de plotse diepe recessie als gevolg van de COVID-19-pandemie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | De strategie is erop gericht de plotse diepe recessie als gevolg van de COVID-19-pandemie te boven te komen, waarbij de vlotte werking van de eengemaakte markt behouden blijft en de duurzame, eerlijke en democratische transitie in het kader van de Europese Green Deal overeenkomstig de duurzameontwikkelingsdoelen van de VN wordt voortgezet. Het EESC merkt echter op dat hoewel de titel van het document van de Commissie naar 2021 verwijst, het meer betrekking heeft op de vooruitzichten op middellange termijn. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | De Commissie wijst op het cruciale belang van het akkoord dat de Europese Raad op 21 juli 2020 heeft bereikt over de het volgende MFK en NextGenerationEU, waaronder de faciliteit voor herstel en veerkracht. Dit akkoord werd samen met het Europees Parlement in december 2020 bekrachtigd, waardoor gerelateerde wetgeving op Europees niveau in werking kon treden. Het is echter even zo belangrijk dat de lidstaten de procedures ter goedkeuring van het eigenmiddelenbesluit snel uitvoeren — volgens hun respectieve grondwettelijke procedures — zodat de Commissie op de markt leningen kan aangaan om programma’s uit hoofde van dit instrument te financieren. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Het EESC deelt het standpunt in de mededeling dat het met het oog op een doeltreffend gezamenlijk optreden in het kader van de jaarlijkse strategie voor duurzame groei 2021 en de succesvolle tenuitvoerlegging van de Europese faciliteit voor herstel en veerkracht van essentieel belang is dat de eengemaakte markt volledig functioneel blijft. Het gaat hierbij met name om het voorkomen van verstoringen van het vrije verkeer van personen en goederen. Het EESC is daarom ingenomen met de aanbeveling van de Raad over een gemeenschappelijke en gecoördineerde aanpak van beperkingen van het vrije verkeer, die op 12 oktober 2020 is aangenomen (3). Het behoud van open grenzen in het Schengengebied, waaronder het niet invoeren van grenscontroles, speelt een cruciale rol bij het herstel en het vergroten van de veerkracht alsook bij het bevorderen van Europese solidariteit en identiteit. De lidstaten mogen geen voorschriften invoeren die het vrije verkeer direct of indirect beperken tenzij deze op EU-niveau zijn gecoördineerd. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Het EESC meent dat maatregelen om een gunstiger ondernemingsklimaat te creëren het bedrijfsleven in staat zullen stellen bij te dragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie. Hierbij valt te denken aan maatregelen om de administratieve lasten voor kleine en middelgrote ondernemingen te verminderen, het voor nieuwe ondernemingen gemakkelijker maken de markt te betreden, het tekort aan essentiële vaardigheden aan te pakken, de financiering van zakelijke activiteiten te vereenvoudigen en de regels aan nieuwe soorten economische risico’s aan te passen. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ecologische duurzaamheid, productiviteit, billijkheid en macro-economische stabiliteit — die in de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021 als de voornaamste dimensies werden vastgesteld — vormen de kern van het Europees Semester en blijven de leidende beginselen voor de plannen voor herstel en veerkracht van de lidstaten. Het EESC wijst er echter op dat de in de afgelopen jaren door de Raad in het kader van het Europees Semester geformuleerde aanbevelingen tegen het licht moeten worden gehouden om na te gaan hoe haalbaar ze zijn in de economische en sociale situatie die ten gevolge van de pandemie is ontstaan. |
| --- | --- |

2.6.

3.   De Europese faciliteit voor herstel en veerkracht — Naar concurrerende duurzaamheid

| 3.1. | De faciliteit voor herstel en veerkracht zal, als centraal onderdeel van NextGenerationEU, een van de belangrijkste instrumenten voor economisch herstel zijn. Een doeltreffende tenuitvoerlegging van het instrument zou het bbp tegen 2024 met 2 % kunnen verhogen en twee miljoen extra banen kunnen creëren (4). Niettemin benadrukt het EESC dat, hoewel het instrument op de korte termijn hoofdzakelijk bedoeld is voor herstel en grotere veerkracht, het op de middellange tot lange termijn moet beogen de groene en digitale transitie te ondersteunen. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Om synergieën te waarborgen, zullen de lidstaten onder bepaalde voorwaarden middelen uit verschillende instrumenten kunnen combineren, met name EU-fondsen in het kader van het cohesiebeleid en de faciliteit voor herstel en veerkracht. Ook is het in deze context nodig de absorptiecapaciteit van de lidstaten voor EU-middelen te vergroten, onder meer via passende mechanismen voor de rechtsstaat en goed bestuur, een kwalitatief hoogwaardig overheidsapparaat en doeltreffende bestrijding van corruptie. Bovendien moet het Europees Semester worden afgestemd op de activering van de faciliteit, onder meer door de nationale hervormingsprogramma’s en de plannen voor herstel en veerkracht in één geïntegreerd document te koppelen. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Het EESC is ingenomen met de instelling van een scorebord als onderdeel van het instrument, dat om de zes maanden zal worden geactualiseerd. Volgens het EESC zal dit bijdragen aan grotere transparantie, waarmee het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten significant kan worden vergroot. Het zal ook helpen om de verdeling en benutting van de middelen in de gaten te houden en bekendheid te geven aan goede praktijkvoorbeelden uit de landen waar de middelen worden ingezet. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Niettemin is het EESC zich bewust van het potentiële risico dat de lidstaten de middelen uit de faciliteit zouden kunnen aanwenden voor begrotingsuitgaven die geen verband houden met de huidige crisis. Het EESC beveelt daarom aan dat het beoogde gebruik van de middelen strikt wordt gecontroleerd. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Het EESC is van mening dat NextGenerationEU in de juiste vorm en op het juiste moment is ontwikkeld en goedgekeurd. Door financiële steun te verlenen zal het voor economisch herstel zorgen en kan het de EU helpen om sterker en veerkrachtiger uit de huidige crisis te komen dankzij overheidsinvesteringen in infrastructuur en onderwijs en maatregelen om de klimaatcrisis aan te pakken. Er mag echter niet uit het oog worden verloren dat leningen die zijn aangegaan om programma’s in het kader van de faciliteit voor herstel en veerkracht te financieren, in de toekomst moeten worden terugbetaald. De Commissie zou een tweede scenario voor de financiering van het plan kunnen uitwerken rekening houdend met de mogelijkheid dat zich in de toekomst andere crises voordoen. Het EESC beseft echter ook dat overheidsinvesteringen in infrastructuur en onderwijs nodig zijn om economische, sociale en milieuduurzaamheid voor toekomstige generaties te waarborgen. Zulke investeringen vormen bovendien de basis voor welvaart, inkomens en concurrentievermogen op lange termijn. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Groene transitie

| 4.1. | Het EESC is ingenomen met de getroffen passende maatregelen om de uitdagingen van de COVID-19-pandemie in de context van de Europese Green Deal aan te pakken. Dit houdt in dat, ondanks de onrust vanwege de wereldwijde uitdaging van de COVID-19-crisis, de eerder geformuleerde inspanningen voor een duurzamer en meer sociaal inclusief economisch model, voor de duurzameontwikkelingsdoelen en met name voor de verwezenlijking van de transitie naar een groen groeimodel zullen worden voortgezet. De transitie in het kader van de Europese Green Deal vormt een kans bij uitstek om ondernemingen te ontwikkelen op basis van het model van de sociale economie. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | In deze context deelt het EESC het standpunt van de Europese instellingen dat in de nationale plannen voor herstel en veerkracht ten minste 37 % van de uitgaven aan klimaatgerelateerde doelstellingen moet worden toegewezen. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Het EESC benadrukt dat de groene transitie alleen kan slagen als de nationale plannen voor herstel en veerkracht in overeenstemming zijn met de in het kader van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie voorgestelde territoriale plannen voor een rechtvaardige transitie. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Digitale transitie en productiviteit

| 5.1. | Het EESC steunt de vaststelling van een minimumniveau van 20 % uitgaven voor digitalisering in de nationale plannen voor herstel en veerkracht. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Het waarschuwt er echter ook voor digitalisering als een puur productiviteitsverhogend instrument te behandelen. De digitale transitie moet bijdragen tot het verbeteren van het onderwijs in het algemeen, de kwaliteit van leven en de politieke, sociale en culturele participatie van de hele EU-bevolking. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Het EESC deelt daarom het standpunt van de Commissie in haar mededeling dat gelijke toegang tot digitale infrastructuur, uitrusting en vaardigheden moet worden bevorderd. Volgens het EESC moet bijzondere aandacht worden geschonken aan het bevorderen van de digitale toegang en vaardigheden van ouderen, personen met een handicap en personen die met sociale uitsluiting worden bedreigd. Het is ook van mening dat de digitale transitie onder meer moet beogen universele toegang tot breedbandinternet als gratis openbare dienst voor alle EU-inwoners te bewerkstelligen. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Rechtvaardigheid

| 6.1. | De COVID-19-pandemie heeft aangetoond dat er dringend maatregelen moeten worden genomen om de sociale rechtvaardigheid te versterken. De crisis zal waarschijnlijk zorgen voor het vergroten van sociale ongelijkheden, waaronder welvaarts- en inkomensverschillen, verschillen in toegang tot gezondheidszorg en onderwijs, huisvesting en levensverwachting. Tal van EU-burgers zullen in 2021 te maken krijgen met toenemende armoede en sociale uitsluiting, angst voor de toekomst en verlies van welvaart. In deze context zal het van cruciaal belang zijn te zorgen voor een evenwichtige verdeling van de baten van het economisch herstel, teneinde een grotere sociale rechtvaardigheid tot stand te brengen, en de vraag te stabiliseren, wat een voorwaarde is voor economisch herstel. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | De crisis die we momenteel doormaken, moet ook worden gezien als een kans om het sociaal-economische model van Europa opnieuw vorm te geven. De faciliteit voor herstel en veerkracht moet een Europees model voor economische en sociale ontwikkeling op basis van sociale inclusie en de creatie en ondersteuning van hoogwaardige banen bevorderen (5). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | In de strategie wordt te weinig aandacht besteed aan sociale kwesties. In dit verband denkt het EESC met name aan de dringende noodzaak om ook de Europese pijler van sociale rechten consistent uit te voeren op het niveau van de lidstaten, die maatregelen moeten nemen om te zorgen voor gelijke kansen, inclusief onderwijs, eerlijke arbeidsomstandigheden, universele toegankelijkheid en betaalbaarheid van diensten van algemeen belang en adequate sociale bescherming. Inspanningen om snel tot een groene en digitale economie te komen, mogen niet uitmonden in een verdere toename van de armoede en grotere sociale uitsluiting. Daarom is het nauwgezet volgen van de economische gevolgen niet toereikend om doeltreffend te reageren op de impact van de COVID-19-pandemie. Het is ook nodig sociale indicatoren te monitoren, niet alleen wat betreft werkgelegenheid maar ook wat betreft uitsluiting, toenemende ongelijkheden en discriminatie. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | De crisis heeft aangetoond hoe belangrijk het is om bestaande banen te behouden, nieuwe banen te scheppen en de socialezekerheidsstelsels te versterken. Miljoenen mensen die zonder sociaal vangnet werken, hebben hun bestaansmiddelen verloren. Daarom zijn hervormingen nodig die tot hoogwaardigere banen met meer zekerheid leiden en moeten steunprogramma’s voor werkgelegenheid worden behouden en ontwikkeld. Het EESC onderschrijft de algemene doelstellingen om verder te ijveren voor de convergentie van lonen, de vaststelling van minimumlonen in de lidstaten en de versterking van systemen voor collectieve onderhandelingen en van de rol van de sociale partners in de EU, met inachtneming van de nationale stelsels voor arbeidsverhoudingen. De Commissie heeft een voorstel voor een richtlijn gepubliceerd waarin deze doelstellingen aan de orde komen, en het EESC is bezig met het opstellen van een advies over dit voorstel. Het EESC roept ook op tot een toereikend niveau van zekerheid en een fatsoenlijk leven voor degenen die hun baan zijn kwijtgeraakt. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Het EESC is ingenomen met de in de mededeling aangegeven inspanningen om meer sociaal-economische samenhang te verwezenlijken en de werkgelegenheid onder jongeren, vrouwen, personen uit risicogroepen of personen die met uitsluiting worden bedreigd, verder te stimuleren. Het benadrukt echter dat het nodig is nog meer inspanningen op dit gebied te leveren, ambitieuzere en concretere initiatieven en stimulansen voor actie door te voeren en alle belanghebbenden te ondersteunen. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Het EESC is bezorgd dat de strategie niet voldoende rekening houdt met de huidige sociaal-economische situatie van jongeren, die onder meer belangrijke beslissingen in het leven, zoals het stichten van een gezin, uitstellen, hetgeen negatieve gevolgen kan hebben voor de toekomstige ontwikkeling van de EU. Het roept daarom op tot een snelle uitvoering van de versterkte jongerengarantie en de bijbehorende initiatieven die ervoor zullen zorgen dat jongeren betere toegang hebben tot de arbeidsmarkt en over de mogelijkheid beschikken om diverse vormen van steun te ontvangen. Anders ontstaat, volledig haaks op het idee van NextGenerationEU, misschien een “coronaviruspandemiegeneratie” die nooit haar volledige potentieel zal verwezenlijken. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Een andere groep die bijzonder door de crisis wordt getroffen, zijn oudere werknemers die van de arbeidsmarkt worden verdrongen. Dit ondermijnt niet alleen het sociale evenwicht tussen generaties, maar heeft ook zowel nu als in de toekomst negatieve gevolgen voor socialezekerheidsstelsels. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Het EESC is ingenomen met het feit dat de strategie beoogt convergentie te bevorderen en de veerkracht van de regio’s te vergroten teneinde territoriale verschillen te verkleinen. Het is echter zorgwekkend dat de middelen voor het Fonds voor een rechtvaardige transitie zijn verlaagd vergeleken met het oorspronkelijke voorstel van de Commissie, temeer daar directe overheidsinvesteringen en de ontwikkeling van alternatieve industrieën en nieuwe ondernemingen in de zwaarst door de klimaattransitie getroffen gebieden noodzakelijk zullen zijn. In dit verband wijst het EESC er ook op dat de regels inzake staatssteun vakkundig moeten worden aangepast. |
| --- | --- |

6.8.

| 6.9. | Het EESC meent dat het realiseren van de in de strategie voorgestelde visie gepaard zou kunnen stuiten op een gebrek aan volledige aanvaarding en begrip. Er zijn namelijk geen nieuwe governancemechanismen waarmee burgers en ondernemingen, alsook openbare en particuliere actoren op lokaal en regionaal niveau, proactief kunnen worden betrokken bij het proces om problemen op lokaal niveau vast te stellen en op te lossen. De waarden in het Europese model voor gedeelde governance dat in het witboek van 2001 wordt vermeld, kunnen hierbij van nut zijn. |
| --- | --- |

6.9.

7.   Macro-economische stabiliteit

| 7.1. | Het EESC pleit voor evenwicht tussen stabiele overheidsfinanciën en bevordering van de economische ontwikkeling via een actief beleid van overheidsinvesteringen en een systeem voor overheidsopdrachten dat rekening houdt met sociale doelstellingen. Het succes van het economisch en sociaal herstel en de groene en digitale transitie zal niet alleen afhangen van particuliere investeringen, maar ook van toereikende overheidsfinanciering. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Om de stabiliteit van de overheidsfinanciën te waarborgen, is het volgens het EESC essentieel om de doeltreffendheid van bestaande instrumenten te vergroten en op EU-niveau alsook op het niveau van de lidstaten nieuwe instrumenten in te voeren om belastingontduiking, zwartwerk, het overmatig gebruik van arbeidsvormen die de rechten van werknemers onvoldoende beschermen, de schaduweconomie, het witwassen van geld en corruptie te bestrijden, ook als het over transnationale ondernemingen gaat. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Begrotingsbeleid dat leidt tot meer vertrouwen en minder ongelijkheid en waarbij risico’s worden vermeden, moet worden voortgezet. Daarom waarschuwt het EESC voor het te vroeg uitfaseren van steunmaatregelen, zoals de ontsnappingsclausule. Als de ontsnappingsclausule slechts tot eind 2021 geldig blijft, zullen de lidstaten hun tekorten vanaf 2022 geleidelijk moeten verminderen. Leningen uit hoofde van de faciliteit zullen de lidstaten de gelegenheid bieden om hun economische groei en liquiditeit te vergroten, maar zullen ook hun begrotingstekorten doen toenemen. Dit leidt tot een tegenstrijdige situatie waarbij de capaciteit om groei te stimuleren dankzij de leningen van de faciliteit beperkt blijft als de lidstaten tegelijkertijd extra maatregelen moeten treffen om hun overheidsfinanciën te consolideren. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | In deze context, en aangezien deze leningen een uitzonderlijke maatregel in bijzondere omstandigheden zijn, kan het zinvol zijn om specifieke regels in te voeren voor hoe deze leningen in het EU-begrotingskader moeten worden behandeld, bijvoorbeeld het niet meerekenen ervan in het begrotingstekort van een lidstaat. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Het EESC stelt verder voor nieuwe begrotingsregels in te voeren die passen bij de sociale en economische realiteit na de pandemie. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Het EESC is het volledig eens met het standpunt in de mededeling dat het nodig is een kwalitatief hoogwaardige en efficiënte overheidsadministratie en dito diensten van algemeen belang te waarborgen. In sommige lidstaten houdt dit echter in dat voor fatsoenlijke en stabiele arbeidsvoorwaarden moet worden gezorgd. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Door begrotingstekorten ten gevolge van kosten om uit de crisis te komen, raken lidstaten die nog deel moeten nemen aan de Europese gemeenschappelijke munt verder af van dat vooruitzicht en neemt het vertrouwen in de euro af. Het EESC acht het daarom noodzakelijk de criteria voor toetreding tot de eurozone te herzien en maatregelen uit te voeren om de euro te stabiliseren ten opzichte van andere toonaangevende valuta’s en cryptovaluta’s. |
| --- | --- |

7.7.

8.   Europese vlaggenschipinitiatieven

| 8.1. | Het EESC is ingenomen met het voornemen van de Commissie om gemeenschappelijke, gecoördineerde Europese vlaggenschipinitiatieven vast te stellen en met het feit dat de Commissie de lidstaten sterk aanmoedigt om in hun nationale plannen voor herstel en veerkracht met deze initiatieven rekening te houden. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Tegelijkertijd roept het EESC op tot een herziening van de voorgestelde initiatieven opdat zij meer rekening houden met de sociale aspecten van de transitie en beter bijdragen aan de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de VN voor 2030 en de zes prioriteiten van de Commissie voor 2019-2024 (6). |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Bovendien stelt het EESC voor om op de lijst van Europese vlaggenschipinitiatieven ook de ontwikkeling van de sociale economie op te nemen, in samenhang met het Europees actieplan voor de sociale economie, alsook maatregelen ter bevordering van gelijke toegang tot betaalbare en hoogwaardige gezondheidszorg en sociale diensten, rekening houdend met de lokale omstandigheden voor de verlening van diensten. |
| --- | --- |

8.3.

9.   De rol van het maatschappelijk middenveld en van sociale en civiele dialoog

| 9.1. | Om de crisis te boven te komen en NextGenerationEU doeltreffend uit te voeren, vraagt de EU al haar burgers in actie te treden. Daarom wordt tot tevredenheid van het EESC in de in december 2020 goedgekeurde verordening betreffende de faciliteit voor herstel en veerkracht eindelijk bevestigd dat het van belang is maatschappelijke organisaties en sociale partners daadwerkelijk bij de uitwerking van de nationale plannen voor herstel en veerkracht te betrekken. Overeenkomstig artikel 18, lid 4, onder q), van deze verordening moeten die plannen een samenvatting bevatten van de uitgevoerde raadpleging van lokale en regionale overheden, sociale partners, maatschappelijke organisaties, jongerenorganisaties en andere relevante belanghebbenden in het kader van de voorbereiding en uitvoering van de plannen, alsook een samenvatting van de wijze waarop de inbreng van de belanghebbenden in de plannen terugkomt. Het EESC benadrukt de essentiële rol van de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties in de planning, tenuitvoerlegging en evaluatie van de faciliteit voor herstel en veerkracht en andere elementen van het Europees Semester in de lidstaten. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Het EESC is ingenomen met het feit dat in de mededeling democratie wordt vermeld als kernwaarde voor de in het kader van de strategie genomen maatregelen. Het stelt echter ook vast dat hier niet diep op wordt ingegaan en er niet voldoende rekening mee is gehouden bij de geplande activiteiten, zoals die met betrekking tot de uitvoering van de Europese vlaggenschipinitiatieven, en evenmin bij de erkenning van de partnerschapsrol van maatschappelijke organisaties als belangrijke actoren van de participatiedemocratie. |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Opofferingen en beperkingen tijdens de crisis zullen veel gemakkelijker te verteren zijn als ze gepaard gaan met een brede betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij crisisbeheer en informatiecampagnes, met name op lokaal en regionaal niveau. Lokale media en onderwijsinstellingen zouden het maatschappelijk middenveld daarbij moeten bijstaan. De lidstaten zouden moeten worden aangemoedigd om activiteiten in dit verband financieel te ondersteunen, waar mogelijk ook met de inzet van EU-middelen. |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Het EESC moedigt de lidstaten, regio’s en lokale overheden sterk aan het door de Commissie bepleite model van cocreatie in de praktijk te brengen om beleid, programma’s en acties samen met EU-burgers in plaats van voor hen op te zetten. |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Het EESC heeft meermaals ertoe opgeroepen de sociale partners en andere maatschappelijke organisaties nauwer te betrekken bij het Europees Semester. De consistente toepassing van het partnerschapsbeginsel bij de planning, uitvoering en evaluatie van nationale plannen voor herstel en veerkracht is, meer dan ooit in de huidige crisisomstandigheden, een essentiële voorwaarde om ze succesvol uit te voeren. De kwaliteit van openbare dialoog en raadpleging liep drastisch achteruit, met name tijdens de eerste fase van de crisis. Dit heeft in veel gevallen geleid tot slechte wetgeving en problemen om deze uit te voeren, met name voor ondernemingen. Daarnaast wijst het EESC op het feit dat in de mededeling van de Commissie niet naar collectieve onderhandelingen wordt verwezen. |
| --- | --- |

9.5.

| 9.6. | Daarom, en gelet op de input van de lidstaten voor de voorbereiding van een resolutie over de rol van het maatschappelijk middenveld in de nationale plannen voor herstel en veerkracht, is het EESC groot voorstander van het invoeren van een bindend beginsel van conditionaliteit. Dit beginsel zou overheden verplichten het maatschappelijk middenveld te betrekken bij het plannen en uitvoeren van die plannen op basis van op EU-niveau vastgestelde minimumnormen. |
| --- | --- |

9.6.

| 9.7. | Het EESC wijst ook op het cruciale belang van dialoog met de jongere generatie van de EU — NextGenerationEU — onder meer via civiele dialoog met jongerenorganisaties. |
| --- | --- |

9.7.

| 9.8. | Het taalgebruik in de mededeling van de Commissie, die aan de EU-instellingen en -organen is gericht, is voor een groot deel van de EU-bevolking niet gemakkelijk te begrijpen, zodat het lastig zal zijn dit document binnen maatschappelijke organisaties te bespreken (7). Het EESC stelt daarom voor dat de Commissie een aanvullend document opstelt waarin de inhoud van de mededeling op een duidelijkere en eenvoudigere wijze uiteen wordt gezet. |
| --- | --- |

9.8.

Brussel, 25 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

1

(2)  COM(2020) 575 final.

2

(3)  COVID-19: Raad neemt aanbeveling aan over coördinatie van beperkingen vrij verkeer.

3

(4)  COM(2020) 575 final, blz. 2.

4

(5)  How good is your job?
  Measuring and assessing job quality (OESO, februari 2016).

5

How good is your job?

Measuring and assessing job quality

(6)  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024_nl

6

(7)  COM(2020) 698 final kan dienen als goed voorbeeld van simpeler taalgebruik in Commissiemededelingen.

7

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/52 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/52

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van de reserve voor aanpassing aan de brexit

(COM(2020) 854 final — 2020/0380 (COD))

(2021/C 155/08)

| Algemeen rapporteur: | Florian MARIN |
| --- | --- |

Algemeen rapporteur:

Florian MARIN

| Raadpleging | Europees Parlement, 18.1.2021
  Europese Raad, 20.1.2021 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 175, lid 3, en artikel 304 VWEU |
| Bevoegde afdeling | Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 242/0/2 |

Raadpleging

Europees Parlement, 18.1.2021

Europese Raad, 20.1.2021

Rechtsgrondslag

Artikel 175, lid 3, en artikel 304 VWEU

Bevoegde afdeling

Economische en Monetaire Unie, Economische en Sociale Samenhang

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

242/0/2

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) erkent dat de brexit een uiterst complexe en lastige aangelegenheid is. De handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK (1) verzacht deels de economische en sociale schade van een “no deal”-scenario, maar de toekomstige economische en financiële verliezen zijn in dit vroege stadium zeer moeilijk te kwantificeren. Er is duidelijk behoefte aan gerichte en snelle maatregelen om de economische en sociale gevolgen te verzachten. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het nieuwe partnerschap vormt een grote uitdaging voor de bestaande economische, sociale en commerciële onderlinge afhankelijkheid van de EU en het VK. Het EESC ziet al negatieve gevolgen voor de grensoverschrijdende mobiliteit en belemmeringen voor de handel in goederen en diensten. Die kunnen leiden tot banenverlies en faillissementen, met name bij kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). Meer flexibiliteit en begrip voor de EU-belanghebbenden in de huidige aanpassingsperiode is van cruciaal belang. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC is ingenomen met de oprichting van de reserve voor aanpassing aan de brexit (2) (“de reserve”) binnen de speciale instrumenten die buiten de in het meerjarige financiële kader vastgestelde maxima van de EU-begroting vallen (3). Het is van mening dat cohesie en solidariteit tussen de lidstaten fundamentele EU-waarden zijn en juicht toe dat de reserve met terugwerkende kracht vanaf juli 2020 van toepassing wordt. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | De rechten van werknemers moeten onmiddellijk worden beschermd en er moet verder worden onderhandeld over de wederzijdse erkenning van kwalificaties. Het EESC beveelt alle lidstaten aan om meteen voorlichtingscampagnes op te zetten om de burgers bewust te maken van de nieuwe regels. Volledige betrokkenheid van de sociale partners en maatschappelijke organisaties is hierbij onmisbaar voor een succesvolle aanpak. Vakbonden, werkgeversorganisaties en maatschappelijke organisaties spelen een cruciale rol bij het opbouwen van een sterk economisch en sociaal partnerschap met het VK. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Het EESC stelt voor om voor de visserijsector een geheel afzonderlijke reserve tot stand te brengen, gericht op de ondersteuning van deze sector alleen. Ook andere sectoren, zoals toerisme en landbouw, verdienen bijzondere aandacht. Verder moeten passende investeringen in infrastructuur en steun voor EU-burgers die na de brexit terugkeren naar hun lidstaat van herkomst, worden overwogen. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Het EESC verwacht langdurige discussies tussen de belanghebbenden over wie het grootste deel van de reserve krijgt, en zou graag zien dat per direct extra middelen worden vrijgemaakt. In dit verband verzoekt het EESC de medewetgevers het voorgestelde plafond te verhogen. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Het EESC roept alle lidstaten op om verantwoordelijk te handelen en ervoor te zorgen dat de beschikbare middelen bij die regio’s, bedrijven, werknemers en burgers terechtkomen die er het meest behoefte aan hebben. Anders zou de solidariteit achter de reserve ter discussie kunnen komen te staan en zou er twijfel rijzen over de slaagkansen ervan. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Artikel 5, lid 1, onder a), zou als volgt moeten worden gewijzigd: “maatregelen om bedrijven en werknemers bij te staan bij de overgang naar nieuwe vaardigheden en nieuwe banen en om lokale gemeenschappen die nadeel van de terugtrekking ondervinden te ondersteunen”. Voorts zou artikel 5, lid 1, onder d), als volgt moeten worden gewijzigd: “maatregelen ter bescherming van banen en van de werkgelegenheid, met name door middel van arbeidstijdverkortingsregelingen, omscholing en opleiding in de getroffen sectoren”. Indicator 15.4 in bijlage II zou dienovereenkomstig moeten worden aangepast. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | De subsidiabiliteitsperiode zou met nog eens twee jaar kunnen worden verlengd, om ervoor te zorgen dat de lidstaten voldoende tijd hebben om hun deel van de reserve te benutten en de schokgolven als gevolg van de brexit op te vangen. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Het EESC is van mening dat een klein deel van de reserve moet worden gereserveerd voor technische bijstand, voor als een nieuw beheerssysteem wordt opgezet. Het EESC is er echter vast van overtuigd dat het grootste deel van de reserve moet worden uitgetrokken om de werkgelegenheid en de economische activiteit te bevorderen. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Kmo’s worden bijzonder zwaar getroffen door de nieuwe douaneprocedures, regelgevingslasten en stijgende transportkosten. Aangezien kmo’s meestal niet over de administratieve en juridische capaciteit beschikken om een volledig noodplan uit te voeren, pleit het EESC voor specifieke maatregelen om hen te ondersteunen. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Het EESC beveelt aan om, waar mogelijk en in overleg met de Europese Commissie, gebruik te maken van de vereenvoudigde kostenoptie. Vereenvoudigde regels en minder bureaucratie in het uitvoeringsproces zullen bijdragen tot een snellere verdeling van de financiële middelen. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Het EESC pleit voor de oprichting van een toezichtcomité in elke lidstaat met als voornaamste doel mogelijke risico’s in het uitvoeringsproces weg te nemen en er tegelijkertijd voor te zorgen dat het maatschappelijk middenveld formeel daarbij wordt betrokken. De comités moeten bestaan uit vertegenwoordigers van de sociale partners, ngo’s en overheidsinstellingen die betrokken zijn bij de uitvoering van de reserve. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Het EESC zou graag zien dat meer duidelijkheid wordt verschaft over de governance, door duidelijk een beheersorgaan voor de reserve aan te wijzen. De Commissie moet het gelijke speelveld tussen de lidstaten beschermen. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Het EESC dringt erop aan om een kader voor de tussentijdse beoordeling van de resultaten te creëren op basis van specifieke, door de lidstaten vast te stellen en jaarlijks door de Commissie te evalueren prestatie-indicatoren. Het is van mening dat een beperkte inzet van de beschikbare middelen de negatieve economische en sociale gevolgen van de brexit verhoudingsgewijs zal vergroten. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Door de Europese gedragscode inzake partnerschap in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen (4) te integreren in het beheer van de reserve, worden belanghebbenden en maatschappelijke organisaties in staat gesteld een cruciale rol als bemiddelende partijen te spelen. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Tot slot stelt het EESC voor dat de Commissie binnen drie maanden na haar evaluatie van de effectiviteit, doeltreffendheid en meerwaarde van de reserve hierover verslag uitbrengt aan het Europees Parlement en de Raad. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Inleiding

| 2.1. | De handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK is na vier jaar onderhandelen ondertekend en geeft vorm aan het toekomstige partnerschap. Het omvat drie pijlers:






  — | een vrijhandelsovereenkomst; |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

een vrijhandelsovereenkomst;

| — | een nieuw partnerschap voor de veiligheid van de burgers; |
| --- | --- |

—

een nieuw partnerschap voor de veiligheid van de burgers;

| — | een horizontale overeenkomst over governance. |
| --- | --- |

—

een horizontale overeenkomst over governance.

| 2.2. | Hoewel de belangrijkste spelregels zijn vastgelegd, moeten zowel burgers als bedrijven zich aan de nieuwe situatie aanpassen en de nieuwe beperkingen en uitdagingen per sector in detail bestuderen. De toekomstige economische en financiële verliezen laten zich in dit vroege stadium zeer moeilijk kwantificeren, maar er is duidelijk behoefte aan gerichte en snelle maatregelen ter verlichting van de negatieve economische en sociale gevolgen. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | De brexit is zeker een uiterst complexe en lastige aangelegenheid. Het is mogelijk dat de lidstaten de controlemaatregelen op zee, in havens en op luchthavens moeten opvoeren met het oog op aanvullende monitoring en inspectie bij de afgifte van certificaten en de toelating van producten, en om ervoor te zorgen dat de eisen op het gebied van vestiging, de sanitaire en fytosanitaire normen (SPS-regels) en etiketterings- en merkingsvoorschriften worden nageleefd. Ook moeten zij wellicht gerichte bewustmakingscampagnes over de gevolgen van de brexit voor burgers en bedrijven overwegen of actualiseren. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | De nieuwe douane- en regelgevingscontroles die nu van kracht zijn, veroorzaken vertragingen en extra kosten, waardoor toeleveringsketens vaak verstoord raken. Van de gebruikelijke gang van zaken (“business as usual”) is door de nieuwe regels en nalevingsvereisten al geen sprake meer, vooral dit jaar, waarin naar verwachting de meeste nadelige gevolgen zullen optreden. Extra belastingen die nu van toepassing zijn, zoals btw, kunnen een belemmering vormen voor economische betrekkingen en zakelijke partnerschappen. Om de negatieve gevolgen van de brexit voor de economie van de EU tot een minimum te beperken, is actieve betrokkenheid van alle belanghebbenden vereist: de EU, de lidstaten, werkgevers, vakbonden, maatschappelijke organisaties enz. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Bovendien is nog niet duidelijk hoe de wederzijdse erkenning van kwalificaties zal worden geregeld, hoe de gegevensstroom zal worden gewaarborgd en welke regels voor de dienstensector zullen gelden. Verdere onderhandelingen zijn uiterst noodzakelijk om tot haalbare oplossingen te komen waar beide partijen baat bij hebben. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Aan de andere kant moeten alle belanghebbenden wennen aan het feit dat ze nu met twee verschillende markten en met twee aparte wet- en regelgevingsruimten te maken hebben. Deze verandering is een belangrijk obstakel voor iedereen en heeft gevolgen voor zowel overheden als burgers en bedrijven. Het nieuwe partnerschap vormt een grote uitdaging voor de bestaande economische, sociale en commerciële onderlinge afhankelijkheid van de EU en het VK. Er is al sprake van negatieve gevolgen voor de grensoverschrijdende mobiliteit en belemmeringen voor de handel in goederen en diensten. Dit kan leiden tot banenverlies en faillissementen, met name bij kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | In het voorstel voor een verordening worden de exacte subsidiabele overheidsuitgaven gepreciseerd, met name beleidsmaatregelen om bedrijven en lokale gemeenschappen bij te staan, de werkgelegenheid te ondersteunen (m.i.v. omscholing en opleiding), banen te beschermen en certificerings- en vergunningsregelingen op te stellen alsmede maatregelen op het vlak van communicatie en bewustmaking en goed grensbeheer. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1. | Het EESC is in de eerste plaats ingenomen met de handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK die in de allerlaatste fase van de overgangsperiode is ondertekend. De overeenkomst legt de toekomstige betrekkingen vast, terwijl tegelijkertijd de integriteit van de interne markt wordt beschermd en rechtszekerheid en een gelijk speelveld worden geboden. De overeenkomst verzacht grotendeels de economische en sociale schade van een “no deal”-scenario en kan worden beschouwd als de start van de nieuwe betrekkingen tussen de EU en het VK. Overheden moeten in de huidige aanpassingsperiode meer flexibiliteit bieden en begrip tonen voor de belanghebbenden in de EU. De EU en de lidstaten moeten wel bijzondere aandacht besteden aan de bescherming van de interne markt en de bijbehorende arbeids-, sociale, milieu- en voedselnormen, om het risico van misbruik van marktmacht te voorkomen. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Dat er overeenstemming is bereikt over nultarieven voor de handel in goederen — mits deze in overeenstemming zijn met de oorsprongsregels — en, in het algemeen, over het vrij verkeer van kapitaal, is een belangrijke verwezenlijking. Het baart het EESC echter zorgen dat over het vrij verkeer van personen (vanaf 30 juni 2021) en diensten nog geen overeenstemming is bereikt. Bovendien komt de brexit bovenop de COVID-19-crisis, die al heeft geleid tot stijgende werkloosheid en inkomensverlies. Het EESC is ook uiterst bezorgd over het feit dat in de hele EU de toenemende sociale ongelijkheid steeds zichtbaarder wordt en herhaalt dat “de Europese pijler van sociale rechten (EPSR) binnen het cohesiebeleid een prioriteit moet vormen” (5). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Het EESC is van mening dat de Commissie met een uitvoering onder gedeeld beheer het geschikte instrument heeft gekozen. De verordening zal zorgen voor een duidelijke en gestandaardiseerde toepassing van de regels in alle lidstaten en voor gemeenschappelijke rapportageverplichtingen en -termijnen, waardoor het gelijke speelveld tussen de lidstaten behouden zal blijven. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Het EESC is ermee ingenomen dat de reserve voor aanpassing aan de brexit wordt opgericht binnen de speciale instrumenten die buiten de in het meerjarige financiële kader vastgestelde maxima van de EU-begroting vallen, en dat de reserve erop is gericht de negatieve economische en sociale gevolgen van de brexit in alle lidstaten aan te pakken, ondernemingen en de werkgelegenheid in de zwaarst getroffen sectoren te ondersteunen en regionale en lokale gemeenschappen bij te staan. Gemeenschappelijke uitdagingen zoals de brexit vereisen een gecoördineerde respons en het EESC is van mening dat cohesie en solidariteit tussen de lidstaten fundamentele waarden van de EU zijn. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | De reserve voor aanpassing aan de brexit zal naar verwachting een aanvulling vormen op de bestaande extra middelen die beschikbaar zijn in het kader van NextGenerationEU (6) en het meerjarig financieel kader. Het betreft een volledig nieuw instrument dat steun zou moeten bieden om de negatieve gevolgen van de terugtrekking van het VK uit de EU te verzachten, en dat tegelijkertijd de economische, sociale en territoriale samenhang zou moeten versterken en de werkgelegenheid in stand zou moeten houden. Het EESC heeft de Commissie reeds geadviseerd “de mogelijkheid te overwegen een EU-instrument in het leven te roepen om dergelijke politieke situaties en crises in de toekomst het hoofd te kunnen bieden” (7). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Vakbonden, werkgeversorganisaties en maatschappelijke organisaties spelen een cruciale rol bij het opbouwen van een sterk economisch en sociaal partnerschap met het VK. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Het EESC is ingenomen met het feit dat alle lidstaten in aanmerking komen en dat 80 % van de voorfinanciering reeds in 2021 zal worden uitbetaald. Dit getuigt duidelijk van Europese solidariteit en een gecoördineerde aanpak om de kortetermijngevolgen van de brexit het hoofd te bieden. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Bij de voorgestelde toewijzingsmethode wordt rekening gehouden met het belang van de handel met het VK en met het belang van de visserijsector. Het EESC is echter van mening dat een gescheiden aanpak op zijn plaats was geweest. In de door de Commissie voorgestelde toewijzingsformule komt het erop neer dat de factor die gekoppeld is aan de visserij 600 miljoen EUR zou bedragen. Het EESC stelt daarom voor om voor de visserij een geheel afzonderlijke reserve tot stand te brengen, gericht op de ondersteuning van deze sector alleen. Ook andere sectoren, zoals toerisme en landbouw, verdienen bijzondere aandacht. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Voorts lijdt het geen twijfel dat de reserve een aanpassingsfonds is, bedoeld om de economische en sociale gevolgen van de brexit te compenseren. Het EESC vindt de voor de reserve bestemde 5,4 miljard EUR onvoldoende om de negatieve impact van de brexit te ondervangen. Daarom is het EESC van mening dat er per direct extra middelen moeten worden uitgetrokken, hetzij door extra middelen toe te wijzen aan de reserve, hetzij door aparte fondsen te creëren. In dit verband verzoekt het EESC de medewetgevers (het Europees Parlement en de Raad) het voorgestelde plafond te verhogen. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Sommige sectoren worden harder door de brexit getroffen dan andere. Volgens het EESC zouden onder meer de landbouw en het toerisme eveneens een belangrijke plaats moeten krijgen in de reserve en van de beschikbare middelen moeten profiteren. De toeristische sector heeft zwaar te lijden onder de COVID-19-crisis en de brexit zal extra obstakels opwerpen. Ook landbouwers worden zwaar getroffen, bijvoorbeeld in Ierland en Nederland. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Specifieke opmerkingen

| 4.1. | Sommige lidstaten hebben al nationale maatregelen genomen tegen de negatieve impact van de brexit op hun economieën en op de procedures van hun overheidsdiensten. Daarom wordt de retroactieve toepassing van de reserve vanaf juli 2020 beschouwd als een belangrijke steunmaatregel. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Aangezien meer dan 4 miljoen EU-burgers een nieuwe verblijfsstatus in het VK hebben verkregen (8), moeten de rechten van werknemers onmiddellijk worden beschermd en moet verder worden onderhandeld over de wederzijdse erkenning van kwalificaties. De lidstaten moeten meteen voorlichtingscampagnes opzetten om de burgers bewust te maken van de nieuwe regels en van de inspanningen die de EU levert om de overeenkomst uit te breiden. Volledige betrokkenheid van de sociale partners en maatschappelijke organisaties is hierbij onmisbaar voor een succesvolle aanpak. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Er moeten specifieke steunregelingen worden opgezet met het oog op passende steun voor regio’s en sectoren die getroffen zijn door de brexit. Alle lidstaten moeten verantwoordelijk handelen en ervoor zorgen dat de beschikbare middelen terechtkomen bij die regio’s, bedrijven, werknemers en burgers die er het meest behoefte aan hebben, en niet bij diegenen die het makkelijkst te financieren zijn. Anders zou de solidariteit achter de reserve ter discussie kunnen komen te staan en zou er twijfel rijzen over de slaagkansen ervan. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | De subsidiabiliteitsperiode zou met nog eens twee jaar kunnen worden verlengd, om ervoor te zorgen dat de lidstaten voldoende tijd hebben om hun deel van de reserve te benutten en de schokgolven als gevolg van de brexit op te vangen. Het EESC roept de lidstaten op om zorgvuldig na te denken over passende investeringen in infrastructuur en steun voor EU-burgers die na de brexit terugkeren naar hun lidstaat van herkomst. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Het EESC is ook van mening dat een deel van de reserve voor technische bijstand gereserveerd had moeten worden, voor als een nieuw beheerssysteem wordt opgezet. Het gebruik van technische bijstand voor beheer, monitoring, voorlichting en communicatie, afhandeling van klachten en controle en audit zal helpen om het instrument tot een succes te maken, het risicobeheer te verbeteren en ervoor te zorgen dat de toegewezen financiële middelen efficiënt worden besteed. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Sommige overheden, met name die op het grond gebied waarvan zich de belangrijkste punten van binnenkomst en vertrek voor de handel met het Verenigd Koninkrijk bevinden, hebben al aanzienlijk geïnvesteerd in infrastructuur en personeel, waaronder opleiding. Hetzelfde geldt voor de lidstaten met een bijzondere relatie met het VK op het gebied van toerisme. Het EESC is er echter vast van overtuigd dat het grootste deel van de reserve moet worden uitgetrokken om de werkgelegenheid te bevorderen en economische actoren te ondersteunen. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Het voorstel van de Commissie bevat een specifieke maatregel om de toezichtsperiode voor kmo’s te verkorten van vijf tot drie jaar, te rekenen vanaf de laatste uitbetaling van de financiële bijdrage. Het EESC verwacht dat kmo’s het zwaarst zullen worden getroffen en is van mening dat een aanzienlijk deel van de reserve moet worden aangewend om hun economische en financiële steun te bieden, met als uiteindelijke doel dat banen behouden blijven en bedrijven het hoofd boven water houden. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Kmo’s worden bijzonder zwaar getroffen door de nieuwe douaneprocedures, regelgevingslasten en stijgende transportkosten. Dit komt nog bovenop de moeilijkheden als gevolg van de COVID-19-pandemie, waarbij bedrijven in alle lidstaten zich moeten aanpassen aan door de overheid opgelegde lockdowns. Aangezien kmo’s meestal niet over de administratieve en juridische capaciteit beschikken om een volledig noodplan uit te voeren, pleit het EESC voor specifieke maatregelen ter ondersteuning van de zwaar getroffen kmo’s, met middelen uit de reserve. De lidstaten worden aangemoedigd kmo’s te helpen door binnen de regels staatssteun te verlenen. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Het EESC is van mening dat de reserve voor de eenvoud met behulp van bestaande managementsystemen kan worden beheerd. Waar mogelijk en in overleg met de Commissie moet van de vereenvoudigde kostenoptie gebruik worden gemaakt. Door in te zetten op vereenvoudigde regels en minder bureaucratie in het uitvoeringsproces, en door extra financiële en administratieve lasten te vermijden, kunnen de financiële middelen sneller worden besteed en de negatieve gevolgen van de brexit beter worden ondervangen. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Aangezien de reserve een volledig nieuw instrument is en het vrijwel onmogelijk is om de reële negatieve gevolgen van de brexit in te schatten, stelt het EESC voor om in elke lidstaat een toezichtcomité op te richten. Deze moeten bestaan uit vertegenwoordigers van de sociale partners, ngo’s en overheidsinstellingen die betrokken zijn bij de uitvoering van de reserve. De comités moeten minstens tweemaal per jaar vergaderen om na te gaan hoe de reserve bijdraagt tot het verminderen van de negatieve gevolgen van de brexit, en hebben als voornaamste doel mogelijke risico’s in het uitvoeringsproces weg te nemen en er tegelijkertijd voor te zorgen dat het maatschappelijk middenveld formeel daarbij wordt betrokken. De bredere (niet-georganiseerde) samenleving moet worden geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering, en in een eindverslag moeten alle communicatieactiviteiten worden samengevat. De EU moet voor de nodige coördinatie zorgen om het gelijke speelveld op de interne markt te beschermen, en het EESC moet daar samen met het Europees Parlement actief bij worden betrokken. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Het EESC zou graag zien dat meer duidelijkheid wordt verschaft over de governance van de reserve. Het is met name van belang een beheersorgaan voor de reserve aan te wijzen en te specificeren of er meer dan één orgaan zal zijn. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Er is een kader nodig voor de tussentijdse beoordeling van de resultaten op basis van specifieke, door de lidstaten vast te stellen en jaarlijks door de Commissie te evalueren prestatie-indicatoren. Dit zal zorgen voor nauwlettende monitoring en evaluatie van de uitvoering en de uitgaven, waarbij wordt vastgesteld welke lidstaten de financiële middelen niet of slechts in beperkte mate gebruiken. Een beperkte inzet van de middelen zal de negatieve economische en sociale gevolgen van de brexit verhoudingsgewijs vergroten. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Het maatschappelijk middenveld moet formeel bij het uitvoeringsproces worden betrokken. Door de Europese gedragscode inzake partnerschap in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen te integreren in het beheer van de reserve, worden “belanghebbenden en maatschappelijke organisaties in staat [gesteld] een cruciale rol als bemiddelende partijen te spelen, als gevolg waarvan de afstand tussen de projecten en de uiteindelijke begunstigden wordt verkleind” (9). De selectie van de partners moet transparant en duidelijk geschieden, terwijl aan de geselecteerde organisaties voldoende relevante informatie moet worden verstrekt. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | De Commissie stelt voor om uiterlijk op 30 juni 2026 een grondige evaluatie uit te voeren van de effectiviteit, doeltreffendheid en meerwaarde van de reserve, met een verplichting om hierover uiterlijk een jaar later (30 juni 2027) verslag uit te brengen aan het Europees Parlement en de Raad. Het EESC pleit ervoor om de termijn voor deze verslaglegging door de Commissie in te korten tot drie maanden (d.w.z. uiterlijk 30 september 2026). |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Het EESC is van mening dat artikel 5, lid 1, onder a), als volgt zou moeten worden gewijzigd: “maatregelen om bedrijven en werknemers bij te staan bij de overgang naar nieuwe vaardigheden en nieuwe banen en om lokale gemeenschappen die nadeel van de terugtrekking ondervinden te ondersteunen”. Voorts zou artikel 5, lid 1, onder d), als volgt moeten worden gewijzigd: “maatregelen ter bescherming van banen en van de werkgelegenheid, met name door middel van arbeidstijdverkortingsregelingen, omscholing en opleiding in de getroffen sectoren”. Indicator 15.4 in bijlage II zou dienovereenkomstig moeten worden aangepast. |
| --- | --- |

4.15.

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  Handels- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, enerzijds, en het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, anderzijds (PB L 444 van 31.12.2020, blz. 14).

1

(2)  Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van de reserve voor aanpassing aan de brexit, COM(2020) 854 final — 2020/0380 (COD).

2

(3)  EU-meerjarenbegroting 2021-2027 en herstelpakket.

3

(4)  Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 240/2014 van de Commissie van 7 januari 2014 betreffende de Europese gedragscode inzake partnerschap in het kader van de Europese structuur- en investeringsfondsen (PB L 74 van 14.3.2014, blz. 1).

4

(5)  EESC-advies over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (PB C 62 van 15.2.2019, blz. 90).

5

(6)  NextGenerationEU.

6

(7)  EESC-advies over de wijziging van het Solidariteitsfonds in het geval van een brexit zonder akkoord (PB C 14 van 15.1.2020, blz. 84).

7

(8)  Europese Commissie — Burgerrechten.

8

(9)  EESC-advies over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Cohesiefonds (PB C 62 van 15.2.2019, blz. 90).

9

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/58 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/58

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende asiel- en migratiebeheer en tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG en de voorgestelde Verordening (EU) xxx/xxx [asiel- en migratiefonds]

(COM(2020) 610 final — 2020-279 (COD))

en over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de aanpak van crisis- en overmachtsituaties op het gebied van migratie en asiel

(COM(2020) 613 final — 2020-277 (COD))

(2021/C 155/09)

| Rapporteur: | Dimitris DIMITRIADIS |
| --- | --- |

Rapporteur:

Dimitris DIMITRIADIS

| Raadpleging | Europees Parlement, 11.11.2020
  Europese Commissie, 27.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Burgerschap |
| Goedkeuring door de afdeling | 8.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 25.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 235/5/25 |

Raadpleging

Europees Parlement, 11.11.2020

Europese Commissie, 27.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Burgerschap

Goedkeuring door de afdeling

8.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

25.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

235/5/25

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het waarborgen van een evenwichtige behandeling van asielaanvragen, zodat degenen die internationale bescherming nodig hebben asiel krijgen of degenen die geen bescherming nodig hebben daadwerkelijk worden teruggestuurd, moet niet de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke lidstaten zijn, maar moet door de EU als geheel worden beheerd. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Het EESC erkent dat migratie een menselijk en structureel verschijnsel is, dat asiel en internationale bescherming grondrechten zijn voor vervolgde mensen en wettelijke verplichtingen op grond van het internationaal recht scheppen voor de staten die partij zijn bij het Verdrag van Genève. Het EESC wijst erop dat de grondrechten en persoonsgegevens moeten worden beschermd in het kader van de in dit advies besproken voorstellen voor verordeningen. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC is ingenomen met de verbeterde informatievoorziening aan asielzoekers over de in deze verordeningen voorziene aanvraagprocedure en de daaruit voor hen voortvloeiende rechten en plichten, waardoor zij deze rechten beter zullen kunnen verdedigen. Het recht om in beroep te gaan wordt versterkt, doordat de beroepsmogelijkheden worden afgebakend en ernaar wordt gestreefd om binnen een geharmoniseerde termijn rechterlijke beslissingen te nemen. De regels inzake rechtsmiddelen zijn ook aangepast om de beroepsprocedure aanzienlijk te versnellen en te harmoniseren. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Het EESC stelt ook met genoegen vast dat het recht op een privé- en gezinsleven en de rechten van niet-begeleide minderjarigen worden versterkt, doordat het toepassingsgebied wordt uitgebreid tot broer(s)/zus(sen) en gezinnen die in landen van doorreis zijn ontstaan, binnen de criteria voor gezinshereniging en doordat het beginsel van het belang van het kind wordt toegepast. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Het EESC erkent het belang van de voorstellen met de juridische status van een verordening — in tegenstelling tot een richtlijn — die verbindend is in al haar onderdelen en rechtstreeks toepasselijk is in de lidstaten overeenkomstig de Verdragen. Alle relevante voorgestelde verordeningen moeten echter tegelijkertijd worden vastgesteld teneinde een volwaardig beleid te kunnen voeren: als een daarvan niet zou worden vastgesteld, zou dat ernstige gevolgen hebben voor de uitvoering van de andere. Bovendien laat de niet-naleving van bindende EU-wetgeving door sommige lidstaten in het verleden veel ruimte voor twijfel over de uitvoering van verschillende bepalingen van de voorgestelde verordeningen. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Het EESC is verheugd dat de voorstellen het resultaat zijn van grondig overleg met belanghebbenden, nationale en lokale autoriteiten (1), maatschappelijke organisaties en niet-gouvernementele en internationale organisaties, zoals de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (UNHCR) (2) en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) (3), denktanks en de academische wereld. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Het EESC is verheugd dat in de verordeningen de beginselen van solidariteit en billijke verdeling van de verantwoordelijkheid worden ingeroepen, maar is van mening dat deze last niet voldoende wordt gecompenseerd door een overeenkomstige mate van solidariteit. Simpel gezegd kan solidariteit, in de vorm van herplaatsing, niet vrijwillig zijn. Er moet sprake zijn van een bindend karakter, in de vorm van verplichte herplaatsingen. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Het EESC deelt de tweeledige bezorgdheid over enerzijds de veiligheid van mensen die internationale bescherming of een beter leven zoeken en anderzijds het welzijn van de landen aan de buitengrenzen van de EU, die zich zorgen maken dat de migratiedruk hun capaciteiten te boven gaat. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Het EESC is het ermee eens dat de Dublin III-verordening niet bedoeld was om het hoofd te bieden aan situaties van migratiedruk of om te zorgen voor een billijke verdeling van de verantwoordelijkheid tussen de lidstaten. Evenmin werd in die verordening rekening gehouden met het migratiebeheer van gemengde migratiestromen en de druk die deze stromen op de migratiesystemen van de lidstaten uitoefenen. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Omdat het algemene concept van het migratie- en asielpact echter gebaseerd is op grenstoezicht en het voorkomen van secundaire stromen, verhoogt het de last van de verantwoordelijkheid en het ongemak voor de landen van eerste binnenkomst, samen met de verplichtingen die zijn voorzien in de voorstellen voor voorafgaande controles en grenstoezicht. Deze verplichtingen zijn bezwarend voor die landen, omdat hierdoor het aantal mensen dat aan de grens moet blijven toeneemt, met mogelijke ernstige gevolgen voor hun eigen welzijn, maar ook voor dat van de gastsamenlevingen. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Het EESC vindt het bemoedigend dat wordt erkend dat er een breder solidariteitsconcept nodig is en dat solidariteit een verplichtend karakter moet hebben zodat voorspelbaar en doeltreffend kan worden gereageerd op de veranderende situatie, waarbij het aandeel van gemengde migratiestromen naar de Unie toeneemt, en om te zorgen voor een billijke verdeling van de verantwoordelijkheid in overeenstemming met het Verdrag. Dit blijft echter achter bij de verwachtingen voor een solidariteitsmechanisme waarmee de lasten van de landen van eerste binnenkomst daadwerkelijk zouden worden verlicht. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Het EESC stelt voor dat het voorgestelde terugkeerbeleid naar de landen van herkomst wordt ondersteund door een systeem van duidelijke stimulansen en ontmoedigingen voor derde landen. Bovendien moet het terugkeerbeleid worden geregeld door te voorzien in een krachtigere rol en betrokkenheid voor de EU, waarbij nationaal beleid ondersteuning kan bieden in gevallen waarin de betrokken lidstaat druk kan uitoefenen op een bepaald derde land. Er moeten meer inspanningen worden geleverd met betrekking tot de zogenaamde drieledige aanpak (‘triple nexus’) van humanitaire actie, ontwikkeling en vrede in de landen van herkomst van asielzoekers. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Het EESC is voorstander van onmiddellijke en verplichte actie zoals voorzien in het Commissievoorstel, aangezien een zo groot en welvarend continent als Europa meer zou moeten kunnen bijdragen aan een doeltreffende bescherming van vluchtelingen. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Gezien het vrijwillige karakter van de keuze tussen herplaatsing en gesponsorde terugkeer zou het EESC kunnen instemmen met een verplichte toewijzing van herplaatsingen, in die zin dat als alle landen ervoor kiezen om de terugkeer te financieren, maar er niet voor kiezen om te herplaatsen of slechts een zeer klein aantal herplaatsingen te accepteren, dit de huidige situatie in de landen van eerste binnenkomst verder zal verergeren. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Het EESC wil aandacht besteden aan het voorstel inzake de noodzaak om monitoringmechanismen in te stellen voor het toezicht op de procedure, van de screening tot de terugkeer, en de naleving van de grondrechten. Dergelijke mechanismen zouden onder andere het gebruik van zogenaamde pushbacks kunnen voorkomen. Wel moet er voldoende tijd worden uitgetrokken om de mechanismen op te zetten; de in de screeningverordening en de verordening asielprocedures voorziene algemene procedures en de bijbehorende termijnen lijken vrij lastig haalbaar. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Het EESC is voorstander van een versterking van de crisis- en overmachtverordening door invoering van materiële wettelijke bepalingen inzake de bescherming van persoonsgegevens. Daarnaast stelt het voor dat lidstaten die in een crisis verkeren hun internationale verplichtingen voor een langere periode mogen opschorten, nl. zolang de crisis duurt. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Het EESC betwijfelt of de bepalingen van de voorgestelde verordeningen daadwerkelijk toegepast zullen gaan worden, en vreest dat mensen die asiel nodig hebben, hun rechten mogelijk niet zullen kunnen uitoefenen omdat de voorziene procedures disfunctioneel zijn. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Achtergrond

| 2.1. | De crisis van 2015 bracht aanzienlijke structurele zwakke punten en tekortkomingen aan het licht in de vormgeving en de uitvoering van het Europese asiel- en migratiebeleid, met inbegrip van het Dublinsysteem, dat er niet op was berekend om de verantwoordelijkheid voor personen die om internationale bescherming verzoeken, in de hele EU duurzaam te delen. In de conclusies van de Europese Raad van 28 juni 2018 wordt opgeroepen tot een hervorming van de Dublinverordening, gebaseerd op een evenwicht tussen verantwoordelijkheid en solidariteit met betrekking tot de personen die zijn ontscheept na opsporings- en reddingsoperaties. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Het nieuwe migratie- en asielpact, dat samen met het voorstel voor een nieuwe verordening betreffende asiel- en migratiebeheer wordt gepresenteerd, is bedoeld als een nieuwe start op het gebied van migratie op basis van een alomvattende aanpak van migratiebeheer. Dit voorstel voorziet in een gemeenschappelijk kader voor asiel- en migratiebeheer op EU-niveau als een belangrijke bijdrage aan de alomvattende aanpak en beoogt het wederzijds vertrouwen tussen de lidstaten te bevorderen.
  Uit de recente migratiecrises komen met name de volgende uitdagingen naar voren. |
| --- | --- |

2.2.

Uit de recente migratiecrises komen met name de volgende uitdagingen naar voren.

| 2.2.1. | Gebrek aan een geïntegreerde aanpak voor de uitvoering van het Europese asiel- en migratiebeleid:






  — | gebrek aan een gelijk speelveld in alle lidstaten, waardoor de inspanningen om toegang tot procedures, gelijke behandeling, duidelijkheid en rechtszekerheid te garanderen, worden belemmerd. |
| --- | --- | --- |

2.2.1.

—

gebrek aan een gelijk speelveld in alle lidstaten, waardoor de inspanningen om toegang tot procedures, gelijke behandeling, duidelijkheid en rechtszekerheid te garanderen, worden belemmerd.

| 2.2.2. | Nationale inefficiëntie en gebrek aan EU-harmonisatie op het gebied van asiel- en migratiebeheer:






  — | uitdagingen met betrekking tot het verband tussen terugkeer en asiel; |
| --- | --- | --- |

2.2.2.

—

uitdagingen met betrekking tot het verband tussen terugkeer en asiel;

| — | beperkt gebruik van programma’s voor begeleide vrijwillige terugkeer; |
| --- | --- |

—

beperkt gebruik van programma’s voor begeleide vrijwillige terugkeer;

| — | gebrek aan gestroomlijnde procedures bij aankomst; |
| --- | --- |

—

gebrek aan gestroomlijnde procedures bij aankomst;

| — | vertragingen bij de toegang tot de juiste asielprocedure en een trage verwerking van de aanvragen; |
| --- | --- |

—

vertragingen bij de toegang tot de juiste asielprocedure en een trage verwerking van de aanvragen;

| — | problemen bij het gebruik van de grensprocedure. |
| --- | --- |

—

problemen bij het gebruik van de grensprocedure.

| 2.2.3. | Het ontbreken van een breed en flexibel solidariteitsmechanisme:






  — | herplaatsing is niet de enige doeltreffende respons om het hoofd te bieden aan gemengde stromen. |
| --- | --- | --- |

2.2.3.

—

herplaatsing is niet de enige doeltreffende respons om het hoofd te bieden aan gemengde stromen.

| 2.2.4. | Inefficiëntie in het Dublinsysteem:






  — | gebrek aan een duurzame verdeling van de verantwoordelijkheid in het huidige systeem; |
| --- | --- | --- |

2.2.4.

—

gebrek aan een duurzame verdeling van de verantwoordelijkheid in het huidige systeem;

| — | de huidige regels voor de verschuiving van de verantwoordelijkheid dragen bij tot ongeoorloofde verplaatsingen; |
| --- | --- |

—

de huidige regels voor de verschuiving van de verantwoordelijkheid dragen bij tot ongeoorloofde verplaatsingen;

| — | inefficiënte gegevensverwerking; |
| --- | --- |

—

inefficiënte gegevensverwerking;

| — | de procedurele inefficiëntie van het Dublinsysteem leidt tot administratieve lasten. |
| --- | --- |

—

de procedurele inefficiëntie van het Dublinsysteem leidt tot administratieve lasten.

| 2.2.5. | Gebrek aan doelgerichte mechanismen voor de aanpak van extreme crisissituaties:






  — | de moeilijkheid voor de EU om tijdens extreme crisissituaties toegang tot asiel of andere procedures aan de grenzen te garanderen. |
| --- | --- | --- |

2.2.5.

—

de moeilijkheid voor de EU om tijdens extreme crisissituaties toegang tot asiel of andere procedures aan de grenzen te garanderen.

| 2.2.6. | Gebrek aan een eerlijk en doeltreffend systeem voor de uitoefening van de grondrechten en moeilijkheden bij het vaststellen van nieuwe legale asielmogelijkheden en bij het doeltreffend aanpakken van de redenen voor migratie, met inbegrip van humanitaire, ontwikkelings- en vredeskwesties. |
| --- | --- |

2.2.6.

| 2.3. | Het is te hopen dat met de voorstellen deze uitdagingen op de volgende manier worden aangepakt. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Een efficiënter, naadloos en geharmoniseerd migratiebeheersysteem:






  — | een alomvattende aanpak voor een efficiënt asielbeheer (het voorstel voor een verordening tot vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor het asiel- en migratiebeheer van de EU); |
| --- | --- | --- |

2.3.1.

—

een alomvattende aanpak voor een efficiënt asielbeheer (het voorstel voor een verordening tot vaststelling van een gemeenschappelijk kader voor het asiel- en migratiebeheer van de EU);

| — | een naadloze asiel-terugkeerprocedure en een gemakkelijker gebruik van versnelde en grensprocedures; |
| --- | --- |

—

een naadloze asiel-terugkeerprocedure en een gemakkelijker gebruik van versnelde en grensprocedures;

| — | een gecoördineerde, doeltreffende en snelle screeningsfase (voorstel voor een verordening tot invoering van de screening van onderdanen van derde landen die zijn aangehouden in verband met het illegaal overschrijden van de buitengrenzen, die zijn ontscheept na opsporings- en reddingsoperaties of die om internationale bescherming aan de grensdoorlaatposten verzoeken). |
| --- | --- |

—

een gecoördineerde, doeltreffende en snelle screeningsfase (voorstel voor een verordening tot invoering van de screening van onderdanen van derde landen die zijn aangehouden in verband met het illegaal overschrijden van de buitengrenzen, die zijn ontscheept na opsporings- en reddingsoperaties of die om internationale bescherming aan de grensdoorlaatposten verzoeken).

| 2.3.2. | Een eerlijker, meer omvattende aanpak ten aanzien van solidariteit en herplaatsing:






  — | een solidariteitsmechanisme dat voorziet in verplichte solidariteit met een ruimer toepassingsgebied (voorstel voor een verordening betreffende asiel- en migratiebeheer). |
| --- | --- | --- |

2.3.2.

—

een solidariteitsmechanisme dat voorziet in verplichte solidariteit met een ruimer toepassingsgebied (voorstel voor een verordening betreffende asiel- en migratiebeheer).

| 2.3.3. | Vereenvoudigde en efficiëntere regels voor gedegen migratiebeheer:






  — | een ruimere en eerlijkere bepaling van de verantwoordelijkheidscriteria, waarbij de beëindiging en de verschuiving van de verantwoordelijkheid worden beperkt (voorstel voor een verordening betreffende asiel- en migratiebeheer); |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

—

een ruimere en eerlijkere bepaling van de verantwoordelijkheidscriteria, waarbij de beëindiging en de verschuiving van de verantwoordelijkheid worden beperkt (voorstel voor een verordening betreffende asiel- en migratiebeheer);

| — | efficiëntere gegevensverzameling/-verwerking, waarbij de aanvragers kunnen worden geteld in plaats van de aanvragen, en waarbij een specifieke categorie voor opsporings- en reddingsoperaties wordt opgenomen (herschikking van de Eurodac-verordening); |
| --- | --- |

—

efficiëntere gegevensverzameling/-verwerking, waarbij de aanvragers kunnen worden geteld in plaats van de aanvragen, en waarbij een specifieke categorie voor opsporings- en reddingsoperaties wordt opgenomen (herschikking van de Eurodac-verordening);

| — | verbetering van de procedurele efficiëntie (voorstel voor een verordening betreffende asiel- en migratiebeheer). |
| --- | --- |

—

verbetering van de procedurele efficiëntie (voorstel voor een verordening betreffende asiel- en migratiebeheer).

| 2.3.4. | Een doelgericht mechanisme voor de aanpak van extreme crisissituaties (voorstel voor een verordening betreffende de aanpak van crisissituaties). |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | Doeltreffendere handhaving van de grondrechten van migranten en asielzoekers (4). |
| --- | --- |

2.3.5.

3.   Opmerkingen over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende asiel- en migratiebeheer en tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG en de voorgestelde Verordening (EU) xxx/xxx [asiel- en migratiefonds]

| 3.1. | In het migratie- en asielpact wordt terecht gewezen op de inconsistenties tussen de asiel- en terugkeerstelsels van de lidstaten en wordt de noodzaak benadrukt om de solidariteit binnen de EU te versterken door tekortkomingen in de uitvoering weg te werken en de samenwerking met derde landen te verbeteren en te versterken. Het is echter niet duidelijk of het beginsel van vrijwillige en selectieve solidariteit de grote coördinatieproblemen van het afgelopen decennium zal helpen oplossen, met name gezien het feit dat de lasten onevenredig zwaar drukken op de landen van eerste binnenkomst. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Zoals opgemerkt in het EESC-advies SOC/649 (5) zouden in het kader van het nieuwe solidariteitsmechanisme de lidstaten de mogelijkheid hebben om deel te nemen aan herplaatsing of terugkeersponsoring van personen die zich in een irreguliere situatie bevinden. Het EESC heeft twijfels over de haalbaarheid van het mechanisme, dat gebaseerd is op hypothetische vrijwillige solidariteit. Er wordt geen gewag gemaakt van de prikkels die nodig zijn om de lidstaten aan te zetten tot deelname aan dit mechanisme, met name in het licht van de weigering van sommige van hen om aan het vorige herplaatsingsprogramma (6) mee te werken, of van het ontbreken van een uitdrukkelijke verplichting. Dit op solidariteit gebaseerde mechanisme kan ook het tegenovergestelde effect hebben, namelijk dat de betrokkene wordt herplaatst in de lidstaat die de terugkeer sponsort, indien de terugkeer niet binnen acht maanden daadwerkelijk wordt uitgevoerd, hetgeen leidt tot leemten in de verantwoordingsplicht met betrekking tot de rechten van terugkeerders. Bovendien worden de lidstaten in het voorgestelde nieuwe solidariteitsmechanisme gestimuleerd om niet deel te nemen aan herplaatsing — de meest urgente, moeilijke en dure optie — maar om in plaats daarvan te kiezen voor terugkeer (7). Daarom moeten er bindende solidariteitsmaatregelen in de vorm van verplichte actie zoals voorzien in de Commissiemededeling worden ingevoerd. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Het EESC is ingenomen met de inkorting van de termijn (van vijf naar drie jaar) voor het verkrijgen van de status van langdurig ingezetene voor personen die internationale bescherming genieten wanneer zij besluiten in de lidstaat te blijven die hun dergelijke bescherming heeft verleend. Doel hiervan is duidelijk de integratie in lokale gemeenschappen te bevorderen, hoewel dit ook als een beperking van de mobiliteit binnen de EU zou kunnen worden gezien. Daarmee wordt dus bevestigd dat de druk nog steeds bij de landen van eerste binnenkomst ligt. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Het EESC is ingenomen met het voorgestelde concept van een billijke verdeling van de verantwoordelijkheid, maar is van mening dat de last van deze verantwoordelijkheid niet voldoende wordt gecompenseerd door een overeenkomstige mate van solidariteit. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Het EESC is ingenomen met de maatregelen ter verbetering van de coördinatie tussen nationale asiel- en terugkeerstrategieën, maar betreurt dat er meer voorstellen zijn gedaan voor de coördinatie van terugkeerinstrumenten dan voor de coördinatie van asiel- en vluchtelingenopvangprocedures. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Het EESC neemt kennis van de moeilijkheden die de EU-landen ondervinden bij het zorgen voor effectieve terugkeer, alsmede van de bereidheid van de Commissie om toe te werken naar een gemeenschappelijk en doeltreffend Europees terugkeersysteem. Het voorstel is gebaseerd op de verbetering van de operationele ondersteuning voor terugkeeroperaties en voorziet in de benoeming van nationale terugkeercoördinatoren. Het EESC betreurt dat de problemen bij de uitvoering van terugkeerprogramma’s niet goed in kaart worden gebracht (8), waardoor deze aanpak — die van strategisch belang wordt beschouwd — afhankelijk wordt gemaakt van de bereidheid van derde landen, zowel van herkomst als van doorreis, om samen te werken. Daarom moet de EU een krachtigere rol gaan vervullen met betrekking tot een algemeen terugkeerbeleid. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Het EESC wijst erop dat solidariteit automatisch moet gaan. De solidariteitsverplichtingen van de landen van eerste binnenkomst zijn onevenredig. De procedures zijn nog altijd complex en tijdrovend en bieden geen garanties voor herplaatsing. Er zijn alleen verplichte grensprocedures zonder automatisch verdeelmechanisme. De maatregelen die de lidstaten moeten nemen zijn het versterken van de infrastructuur (tenten, bijstand in natura enz.), financiële steun of vrijwillige terugkeer. Er zijn geen duidelijke criteria voor de wijze waarop elk land een bijdrage zal leveren. Dit is niet doeltreffend — de druk op de staat van binnenkomst wordt alleen maar groter — en het duurt lang (8 maanden) om dit uit te voeren, dus het risico bestaat dat aanvragers onderduiken. Er is een meer automatisch mechanisme nodig dat zorgt voor een betere verdeling van aanvragers over alle lidstaten. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | In dezelfde optiek wijst het EESC erop dat het met het oog op de solidariteit niet praktisch is om drie verschillende categorieën van noodsituaties (gevallen van druk of dreiging van verhoogde druk, gevallen van crisis, en gevallen van opsporings- en reddingsoperaties) te hebben. De lidstaten zullen steun moeten aanvragen in een van de drie categorieën. De Commissie zal bepalen of het verzoek geldig is (met 21 evaluatiecriteria) en zal andere landen om praktische bijstand vragen, die twee hoofdvormen kan aannemen: herplaatsing en terugkeersponsoring. Het is een disfunctioneel en tijdrovend proces: eerst moet er om solidariteit worden verzocht, daarna wordt het advies geformuleerd, vervolgens kan er een bijdrage worden geleverd aan de vrijwillige solidariteit en ten slotte ontstaat het besluit tot verplichte solidariteit. Zelfs in het geval van verplichte solidariteit is het besluit van de Commissie afhankelijk van het advies van een speciaal comité en indien dat comité geen positief advies uitbrengt, worden er geen maatregelen genomen. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Nog los van het gebrek aan precisie in de gegeven definities (met name in de crisis- en overmachtverordening) vindt het EESC het concept van migratiedruk niet duidelijk gedefinieerd, ondanks het feit dat er in de hele voorgestelde tekst van de verordening vaak naar wordt verwezen. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Het idee van terugkeer door lidstaten op basis van hun betrekkingen met derde landen kan weliswaar aantrekkelijk zijn, maar werkt misschien niet omdat de omstandigheden in het land van herkomst kunnen veranderen of omdat de landen in kwestie de terugkeer gewoon kunnen verbieden. Er is ook de kwestie van het in wezen creëren van bewaringsvoorwaarden; het is onvermijdelijk dat degenen die moeten worden teruggestuurd, aan de grens blijven, waardoor het land van eerste binnenkomst wordt omgevormd tot een groot pre-departurecentrum. In de praktijk is het zelfs niet zeker dat de versnelde procedures (zoals voorzien in de screeningverordening) een reële impact zullen hebben op de toename van het aantal terugkeeroperaties, aangezien de terugkeer vooral afhangt van de medewerking van derde landen waarmee de EU nog moet onderhandelen (bijvoorbeeld over de afgifte van visa). Daarmee stijgt de kans op schendingen van de mensenrechten, maar dreigen ook lokale gemeenschappen onder druk te komen staan. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Het EESC begrijpt dat het land dat verantwoordelijk is voor de asielaanvraag — dat de ruggengraat vormt van de nieuwe asielprocedure — kan worden aangewezen als het land waar een immigrant broer(s)/zus(sen) heeft, waarin hij/zij heeft gewerkt of gestudeerd, of het land waar een visum is afgegeven. Deze verruiming van de criteria is weliswaar toe te juichen, maar bevestigt alleen maar de zware last die nog steeds op de schouders van de landen van eerste binnenkomst rust. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Opmerkingen over de verordening van het Europees Parlement en de Raad voor de aanpak van crisis- en overmachtsituaties op het gebied van migratie en asiel

| 4.1. | Het EESC is ingenomen met de invoering van een crisis- en overmachtcomponent op het gebied van migratie en asiel. Het EESC is echter van mening dat de definities zelf niet duidelijk of adequaat zijn. Dit feit, samen met het al dan niet bestaan van objectieve indicatoren, zorgt voor een gebrek aan rechtszekerheid. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Het EESC wijst erop dat de crisis- en overmachtverordening weliswaar een kans biedt voor bindende solidariteit, maar dat zij eerder betrekking heeft op procedurele steun dan op noodmaatregelen op het gebied van solidariteit. De solidariteit wordt ondermijnd door de complexe en bureaucratische procedures die nodig zijn om deze uit te voeren. Het is duidelijk dat in geval van druk of een crisissituatie moet worden gezorgd voor herplaatsingen. Daarnaast moeten er maatregelen worden getroffen om te voorkomen dat lidstaten in een crisissituatie terechtkomen. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Het EESC wijst erop dat de vaststelling van procedures en mechanismen betreffende de aanpak van crisis- en overmachtsituaties op het gebied van migratie en asiel ook verenigbaar moet zijn met de grondrechten en de algemene beginselen van het recht van de Unie en van het internationale recht. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Het EESC is verheugd dat de lidstaat die het mechanisme in werking stelt, in tijden van crisis zijn internationale verplichtingen (bijv. voor de behandeling van asielaanvragen) voor maximaal drie maanden kan opschorten. Wel vindt het dat de opschorting voor een langere periode zou moeten kunnen gelden, nl. zolang de crisis duurt. Het is wellicht zinvol om duidelijkheid te verschaffen over hoe wordt vastgesteld dat er sprake is van een crisissituatie en om duidelijke benchmarks op te stellen aan de hand waarvan wordt bepaald wanneer de capaciteit van een land overbelast is/dreigt te raken. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Het EESC is ingenomen met het voorstel om de lidstaten meer tijd te geven om een oplossing te vinden voor de crisissituatie en tegelijkertijd ook de doeltreffende en onmiddellijke toegang tot de relevante procedures en rechten te waarborgen, en met de mogelijkheid voor de Commissie om toestemming te verlenen voor de toepassing van de crisisbeheerprocedures voor asiel en terugkeer gedurende een periode van zes maanden, die kan worden verlengd tot ten hoogste één jaar. Na het verstrijken van die periode mogen de verlengde termijnen waarin de crisisbeheerprocedures voor asiel en terugkeer voorzien, niet worden toegepast met betrekking tot nieuwe verzoeken om internationale bescherming. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Het EESC is echter van mening dat het beperkte toepassingsgebied van het voorstel, d.w.z. de uitbreiding of versnelling van de procedures, afbreuk doet aan de functie ervan als mechanisme dat in geval van noodmaatregelen op het gebied van solidariteit moet worden ingezet. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Hoewel het EESC vindt dat dit voorstel kan dienen als een gelegenheid om te pleiten voor bindende solidariteit, is het niet opgenomen in het dispositief van de desbetreffende verordening. Daarom is het EESC van mening dat het moet worden opgenomen in het dispositief van de verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende asiel- en migratiebeheer en tot wijziging van Richtlijn 2003/109/EG van de Raad en de voorgestelde verordening (EU) xxx/xxx [Fonds voor asiel en migratie], om onzekerheden te voorkomen en het risico te vermijden dat het niet wordt vastgesteld, aangezien het ene niet kan bestaan zonder het andere. |
| --- | --- |

4.7.

Brussel, 25 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  Bijvoorbeeld het actieplan van Berlijn inzake een nieuw Europees asielbeleid van 25 november 2019, ondertekend door 33 organisaties en gemeenten.

1

(2)  Aanbevelingen van de UNHCR voor het door de Europese Commissie voorgestelde migratie- en asielpact, januari 2020.

2

(3)  Aanbevelingen van de IOM voor het nieuwe migratie- en asielpact van de Europese Unie, februari 2020.

3

(4)  SWD(2020)207 final.

4

(5)  PB C 123 van 9.4.2021, blz. 15.

5

(6)  Arrest in de gevoegde zaken C-715/17, C-718/17 en C-719/17, Commissie/Polen, Hongarije en Tsjechië.

6

(7)  Helaas zijn er geen waarborgen om te voorkomen dat regeringen een sleutelrol bij terugkeer op zich nemen als onderdeel van populistisch beleid tegen migranten en vluchtelingen.

7

(8)  Mededeling COM(2017) 200 final.

8

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/64 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/64

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie en tot intrekking van Richtlijn 2013/32/EU

(COM(2020) 611 final — 2016/0224 (COD)),

over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een screening van onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 767/2008, (EU) 2017/2226, (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/817

(COM(2020) 612 final — 2020/0278 (COD))

en over het gewijzigd voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de instelling van “Eurodac” voor de vergelijking van biometrische gegevens ten behoeve van een doeltreffende toepassing van Verordening (EU) XXX/XXX (verordening betreffende asiel- en migratiebeheer) en van Verordening (EU) XXX/XXX (hervestigingsverordening) voor de identificatie van een illegaal verblijvende onderdaan van een derde land of staatloze en betreffende verzoeken van rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en Europol om vergelijkingen van Eurodac-gegevens ten behoeve van rechtshandhaving, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2018/1240 en (EU) 2019/818

(COM(2020) 614 final — 2016/0132 (COD))

(2021/C 155/10)

Rapporteur:
  Panagiotis GKOFAS

| Raadpleging | Europese Commissie, 27.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| | |
| Bevoegde afdeling | Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Burgerschap |
| Goedkeuring door de afdeling | 8.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 25.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 210/9/28 |

Raadpleging

Europese Commissie, 27.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Burgerschap

Goedkeuring door de afdeling

8.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

25.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

210/9/28

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) neemt kennis van het nieuwe migratie- en asielpact, dat erop gericht is een veelzijdig en complex verschijnsel aan te pakken. Met de nieuwe verordeningen is weer een stap gezet in de richting van een meer doeltreffende grensbeveiliging in de EU. Er wordt gewerkt aan een betere en veiligere regeling om mensen die de EU binnenkomen te controleren. Een integrale en gemeenschappelijke EU-strategie — een strategie die veerkrachtig en toekomstgericht is — is evenwel hard nodig en had allang moeten bestaan. Wat de migratie- en asielproblematiek in het algemeen betreft, wordt met de huidige voorstellen helaas niet de broodnodige stap voorwaarts gezet. Sterker nog, de vier of vijf betrokken lidstaten zullen op basis van het beginsel van niet-inreizen (1)
  “gesloten centra” moeten oprichten waar mensen voor een periode van wel zes of zeven maanden, zo niet meer, moeten verblijven totdat de uitkomst van de procedure bekend is. Dit zal resulteren in situaties die veel erger zijn dan voorheen. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | De Europese Commissie en de lidstaten moeten hun inspanningen opvoeren. In recente EESC-adviezen ter zake (SOC/649 (2) en SOC/669 (3)) wordt kritiek geuit op een aantal cruciale punten van zowel de verordening asiel- en migratiebeheer als de verordening asielprocedures. Daarnaast is het EESC na het bestuderen van de negen verordeningen en gesprekken met de Commissie tot de conclusie gekomen dat de uitvoering van deze negen verschillende verordeningen in tal van opzichten problematisch lijkt. Er is een bredere migratiestrategie nodig, zodat kan worden gezorgd voor betere synergie tussen de verschillende EU-verordeningen en oplossingen kunnen worden gevonden voor de grote problemen van de lidstaten die de zwaarste lasten van migratie dragen. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC spreekt zijn bezorgdheid uit over de nieuwe grensprocedures; het wijst er met name op dat het recht om asiel aan te vragen moet worden beschermd, en vestigt de aandacht op de volgende kwesties:






  — | het onjuiste concept “landen met lage percentages ingewilligde asielverzoeken”; |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

het onjuiste concept “landen met lage percentages ingewilligde asielverzoeken”;

| — | het gebruik van vage rechtsbegrippen (“veiligheidsdreiging”, “openbare orde”), die tot rechtsonzekerheid leiden; |
| --- | --- |

—

het gebruik van vage rechtsbegrippen (“veiligheidsdreiging”, “openbare orde”), die tot rechtsonzekerheid leiden;

| — | buitenlandse kinderen tussen 12 en 18 jaar, die ook volgens het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind van 1989 dienen te worden beschouwd als “kinderen”; - |
| --- | --- |

—

buitenlandse kinderen tussen 12 en 18 jaar, die ook volgens het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind van 1989 dienen te worden beschouwd als “kinderen”; -

| — | de vraag hoe en waar mensen tijdens de grensprocedure zullen worden vastgehouden en hoe kan worden voorkomen dat zij in een juridisch schemergebied terechtkomen door het recht op effectieve rechtsbescherming te waarborgen. |
| --- | --- |

—

de vraag hoe en waar mensen tijdens de grensprocedure zullen worden vastgehouden en hoe kan worden voorkomen dat zij in een juridisch schemergebied terechtkomen door het recht op effectieve rechtsbescherming te waarborgen.

| 1.4. | Het EESC erkent de meerwaarde en noodzaak van gemeenschappelijke, alomvattende en doelmatige asielprocedures die in overeenstemming zijn met internationale verdragen en wettelijke waarborgen; ook moet het vertrouwen van de EU en de lidstaten worden gewonnen via tastbare solidariteitsmechanismen en is er behoefte aan eerlijk gedeelde verantwoordelijkheden/verbintenissen. Toch is een dergelijk gemeenschappelijk systeem — een systeem dat alomvattend is, blijk geeft van solidariteit en de verantwoordelijkheid eerlijk tussen de lidstaten verdeeld — niet opgenomen in dit Commissievoorstel. De bepaling betreffende solidariteit moet ook worden opgenomen in de verordening asielprocedures, onmiddellijk nadat de screening heeft plaatsgevonden en met hulp van Eurodac op het vlak van IT. Als “verplichte solidariteit” niet de vorm aanneemt van “verplichte herplaatsing” in het kader van de verordening asielprocedures, of als er geen procedures komen die mensen in staat stellen asiel aan te vragen in EU-lidstaten zonder dat zij de EU-grenzen over moeten, dan zal de verordening een dode letter blijven. Voorts moeten er ook positieve en negatieve prikkels voor herplaatsing komen, en het moet in ieder geval mogelijk zijn dat de procedure in het kader van de verordening asielprocedures wordt uitgevoerd in andere lidstaten, en niet uitsluitend in het land van eerste binnenkomst. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Het EESC benadrukt dat de doelmatigheid van de voorgestelde nieuwe procedures voortdurend moet worden gemeten door middel van systemen die toezicht houden op eerbiediging van de grondrechten, met name ten aanzien van de rechten van kwetsbare personen en kinderen, de individuele beoordeling van asielaanvragen en doeltreffende rechtsmiddelen. De vraag rijst echter waar en hoe het verbeterde nieuwe pact en de bijbehorende voorstellen zullen worden uitgevoerd en met wat voor soort regelingen voor solidariteit, herplaatsing of hervestiging. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Het EESC ondersteunt een meer geïntegreerd en uitgebalanceerd IT-systeem voor migratiebeheer op basis van een verbeterde Eurodac-databank waarin aanvragen en aanvragers centraal staan. Het EESC heeft de indruk dat de Commissie de noodzaak erkent van een gemeenschappelijke aanpak voor verplichte screening vóór binnenkomst van vingerafdrukken en van gezondheids- en veiligheidsrisico’s. Helaas zijn er, ondanks het verfijnde systeem dat is voorgesteld, geen mogelijkheden voor personen om asiel aan te vragen in een andere lidstaat dan het land van eerste binnenkomst — iets dat wel mogelijk zou moeten zijn. De regels op grond waarvan wordt bepaald welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielaanvraag, die momenteel zijn vastgelegd in de verordening asiel- en migratiebeheer, moeten worden opgenomen in de verordening asielprocedures, zodat aanvragen ook door andere lidstaten kunnen worden verwerkt via Eurodac. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Hoewel het EESC voorstander is van nieuwe, snellere besluitvormingsprocedures aan de EU-grenzen, waarbij de grondrechten, de mensenrechten en de wettelijke procedures ten volle moeten worden nageleefd, blijven er toch tal van vragen. Bijvoorbeeld: Hoe voeren we deze procedures uit en hoe verzekeren we ze? Hoe gaat terugkeer in zijn werk? Hoe staat het met de solidariteit in de verordening asielprocedures — om nog maar te zwijgen van de verordening asiel- en migratiebeheer — áls er al sprake is van bepalingen inzake solidariteit? Kan een persoon aan wie asiel is verleend ook naar een andere lidstaat gaan in plaats van het land van eerste binnenkomst (4)? Kunnen de lidstaten asiel verlenen om mensen in nood te beschermen of zullen zij deze mensen gaan afwijzen? Het EESC roept de Commissie daarom op elk onderdeel van het voorstel grondig te verifiëren en uit te leggen, met name om de volgende vraag te beantwoorden: in hoeverre wordt de gemeenschappelijke asielprocedure door het nieuwe pact verbeterd en voldoet het pact aan het recht om asiel aan te vragen? |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Het EESC maakt zich zorgen over de toepassing van de nieuwe screeningprocedures voor onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen. Dit nieuwe mechanisme verhoogt de druk op de EU-lidstaten aan de maritieme buitengrenzen van de EU en kan ertoe leiden dat aan of in de nabijheid van de buitengrenzen gesloten centra worden opgericht. Het is zeer de vraag of de mensenrechten in dergelijke centra worden geëerbiedigd en of de levensomstandigheden er aanvaardbaar zijn. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | De uitkomst van de grensprocedures is ofwel verlening van asiel ofwel afwijzing en terugkeer. In het geval van asiel is de verlenende lidstaat verantwoordelijk voor de integratie van de betreffende personen. In het scenario van het nieuwe pact betekent dit echter dat deze personen moeten worden geïntegreerd in de zuidelijke landen, zonder mogelijkheid van herplaatsing naar of solidariteit van de overige lidstaten. Als er geen asiel wordt verleend, moet de lidstaat zorgen dat de afgewezen asielzoeker terugkeert. In het kader van deze aanpak moet worden nagegaan hoe EU-overeenkomsten kunnen worden gesloten met de derde landen van herkomst en doorreis en hoe kan worden gezorgd voor doeltreffende procedures, zoals bepaald in het internationaal recht en de mensenrechteninstrumenten. Er kunnen geen op zichzelf staande overeenkomsten worden gesloten tussen afzonderlijke lidstaten en de Commissie maakt in het geheel geen gewag van een dergelijke procedure. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | De vraagstukken op het gebied van migratiebeheer — in het bijzonder die welke verband houden met het waarborgen van een snelle identificatie van personen die internationale bescherming nodig hebben en het in de praktijk uitvoeren van terugkeeroperaties (voor personen die geen bescherming nodig hebben) — worden geacht door de EU als geheel op “uniforme wijze” te worden aangepakt, maar dat is niet het geval in de huidige voorstellen. De realiteit is dat de lidstaat van eerste binnenkomst er alleen voorstaat en dat er geen sprake is van een eerlijke verdeling van de lasten, bijvoorbeeld via verplichte herplaatsing van asielzoekers in het kader van de verordening asielprocedures en bij de behandeling van asielaanvragen. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Het is met name van belang een betere procedure te creëren op grond waarvan personen kunnen worden geïdentificeerd die waarschijnlijk geen bescherming krijgen binnen de EU (5). In het voorstel van de Commissie wordt een screening vóór binnenkomst ingevoerd, die geldt voor alle onderdanen van derde landen die zich aan de buitengrens bevinden zonder aan de toegangsvoorwaarden te voldoen of na ontscheping volgend op een opsporings- en reddingsoperatie. Jammer genoeg wordt deze “screening vóór binnenkomst” echter uitgevoerd bij de grens, op het grondgebied van het land van eerste binnenkomst in de EU. “Vóór” betekent in dit geval dat de desbetreffende persoon naar een “gesloten detentiecentrum” gaat en daar zonder enige mogelijkheid zich te verplaatsen blijft totdat de autoriteiten van de lidstaat besluiten hem of haar asiel te verlenen (6) of terug te sturen naar het land van herkomst of doorreis, en dit laatste alleen als terugkeer mogelijk is, wat in de meeste gevallen niet zo is. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Het EESC is ook voorstander van het EU-kader, op grond waarvan uniforme regels zijn vastgesteld voor de screening van irreguliere migranten die op het grondgebied zijn aangehouden en die zich bij binnenkomst in het Schengengebied aan de grenscontrole hebben onttrokken. Het is de bedoeling het Schengengebied te beschermen en ervoor te zorgen dat irreguliere of illegale migratie efficiënt wordt aangepakt. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Het EESC roept de EU-instellingen, EU-agentschappen en sociale partners op deel te nemen aan het opstellen van verdere beleidsmaatregelen en programma’s (zoals talentpartnerschappen), het uitwisselen van beste praktijken en het creëren van multilaterale samenwerkingsprogramma’s met betrekking tot de bestaande “humanitaire corridors”. Ook pleit het voor de ontwikkeling van nieuwe rechtskaders, voor de introductie van snelle procedures die een breder gebruik van humanitaire visa door een groter aantal mensen mogelijk maakt (door aanpassing van de huidige bepalingen van artikel 25 van Verordening (EG) nr. 810/2009) van het Europees Parlement en de Raad (7), en voor opname van “sponsorschap” als normaal wettelijk kanaal voor binnenkomst op het gebied van immigratiebeleid met betrekking tot onderdanen van derde landen uit niet-EU-lidstaten. Het EESC vestigt de aandacht van de medewetgevers op het feit dat eerder bestaande EU-wetgeving, zoals de Schengenovereenkomst en het Verdrag van Lissabon, reeds voorzien in “subsidiaire en tijdelijke bescherming” voor personen die oorlogen of natuurrampen ontvluchten. Dit toont aan hoe met behulp van de reeds voor de lidstaten van de Europese Unie beschikbare rechtsinstrumenten, reguliere binnenkomst kan worden gewaarborgd voor kwetsbare personen die internationale bescherming nodig hebben. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Algemene opmerkingen en punten van zorg

| 2.1. | Met het nieuwe Europese pact wordt gepleit voor geïntegreerde beleidsvorming waarin beleidsmaatregelen op het gebied van asiel, migratie, terugkeer, bescherming van de buitengrenzen, bestrijding van migrantenhandel en betrekkingen met belangrijke derde landen worden samengebracht in een integrale aanpak. Uiteindelijk leggen de voorgestelde verordeningen die momenteel worden beoordeeld, echter een enorme druk op de Zuid-Europese lidstaten, met als onvermijdelijk gevolg dat de verordeningen onuitvoerbaar zijn en niet het beoogde resultaat zullen behalen. Na een redelijke termijn zullen de lidstaten de facto gedwongen zijn tal van asielaanvragen af te wijzen, zelfs die welke aan de voorwaarden voor het verlenen van asiel voldoen, teneinde te voorkomen dat steeds meer mensen onder onmenselijke omstandigheden samen worden vastgehouden. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | De Zuid-Europese lidstaten zullen dan langzaam maar zeker veranderen in detentie- of pre-departurecentra. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Dit advies is gericht op drie van de negen instrumenten die in het nieuwe pact zijn opgenomen: i) een nieuwe screeningverordening; ii) een gewijzigd voorstel tot herziening van de verordening asielprocedures, en iii) een gewijzigd voorstel voor een herschikte Eurodac-verordening. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Specifieke opmerkingen over de nieuwe screeningverordening

| 3.1. | In de nieuwe screeningverordening wordt een screeningsprocedure vóór binnenkomst in het land van eerste binnenkomst voorgesteld, die geldt voor alle onderdanen van derde landen die zich aan de buitengrens bevinden zonder aan de toegangsvoorwaarden te voldoen of na ontscheping volgend op een opsporings- en reddingsoperatie. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Uit de beschikbare gegevens blijkt dat de aankomststromen momenteel eerder gemengd zijn, in tegenstelling tot de periode 2015-2016, toen meer onderdanen van derde landen aankwamen die duidelijk internationale bescherming nodig hadden. |
| --- | --- |

3.2.

3.3.   Specifieke opmerkingen over de doelstellingen en belangrijkste elementen van de screeningprocedure

| 3.3.1. | De screening moet de nieuwe brede aanpak van migratie en gemengde migratiestromen helpen verwezenlijken door ervoor te zorgen dat de identiteit van personen maar ook eventuele gezondheids- en veiligheidsrisico’s snel worden vastgesteld, en dat alle onderdanen van derde landen die zich aan de buitengrens bevinden zonder aan de toegangsvoorwaarden te voldoen of na ontscheping volgend op een opsporings- en reddingsoperatie, snel naar de toepasselijke procedure worden doorverwezen. Het doel zou ook moeten zijn een nuttig hulpmiddel te bieden en de rest van de EU-lidstaten in staat te stellen deel te nemen en de aanvrager eveneens te beoordelen in het kader van de verordening asielprocedures. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | In het voorstel is bepaald dat de grondrechten van de betrokkenen moeten worden beschermd door middel van een door de lidstaten op te zetten toezichtmechanisme. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | De screening moet met name bestaan uit:






  a) | een voorafgaande medische controle en beoordeling van de kwetsbaarheid; |
| --- | --- | --- |

3.3.3.

a)

een voorafgaande medische controle en beoordeling van de kwetsbaarheid;

| b) | een identiteitscontrole op basis van de inlichtingen in Europese databanken; |
| --- | --- |

b)

een identiteitscontrole op basis van de inlichtingen in Europese databanken;

| c) | de registratie van biometrische gegevens (d.w.z. vingerafdrukken en gezichtsopname) in de desbetreffende databanken, indien dit niet eerder is gebeurd, en |
| --- | --- |

c)

de registratie van biometrische gegevens (d.w.z. vingerafdrukken en gezichtsopname) in de desbetreffende databanken, indien dit niet eerder is gebeurd, en

| d) | een veiligheidscontrole aan de hand van een zoekopdracht in de relevante nationale en EU-databanken, met name het Schengeninformatiesysteem (SIS), om na te gaan of de persoon geen bedreiging vormt voor de veiligheid van de Unie. |
| --- | --- |

d)

een veiligheidscontrole aan de hand van een zoekopdracht in de relevante nationale en EU-databanken, met name het Schengeninformatiesysteem (SIS), om na te gaan of de persoon geen bedreiging vormt voor de veiligheid van de Unie.

| 3.3.4. | De screening zou verplicht moeten zijn en zou niet alleen moeten gelden in de landen van eerste binnenkomst, maar in elke lidstaat, overeenkomstig het beginsel van solidariteit binnen de EU. Zoals te lezen staat in het nieuwe pact, zal de verordening asielprocedures alleen worden uitgevoerd in de landen van eerste binnenkomst. Als “verplichte solidariteit” niet de vorm aanneemt van “verplichte herplaatsing” in het kader van de verordening asielprocedures, of als er geen procedures komen die mensen in staat stellen asiel aan te vragen in EU-lidstaten zonder dat zij de EU-grenzen over moeten, dan zal de verordening een dode letter blijven. Er moeten ook positieve en negatieve prikkels voor herplaatsing komen, en het moet in ieder geval mogelijk zijn dat de procedure in het kader van de verordening asielprocedures in andere lidstaten wordt uitgevoerd en niet uitsluitend in het land van eerste binnenkomst. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | De voorgestelde screening zal naar verwachting van toegevoegde waarde zijn voor de huidige procedures en dient, met uitzondering van gezondheidskwesties, niet alleen te worden verricht in landen met buitengrenzen. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Een onafhankelijk, doelmatig en lopend toezichtmechanisme moet met name betrekking hebben op de eerbiediging van de grondrechten in het kader van de screening, de naleving van de toepasselijke nationale regels in geval van bewaring en de naleving van het beginsel van non-refoulement. Daarnaast moet het ervoor zorgen dat klachten snel en op passende wijze worden behandeld. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | In het voorstel wordt weliswaar de rol erkend van de EU-agentschappen, zoals Frontex en het Asielagentschap van de Europese Unie, die de bevoegde autoriteiten bij al hun taken met betrekking tot de screening kunnen begeleiden en ondersteunen, maar dat gebeurt nog niet duidelijk genoeg. Ook wordt een belangrijke, maar geheel ondoorzichtige rol toegekend aan het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten bij de ondersteuning van de lidstaten bij de ontwikkeling van een onafhankelijk toezichtmechanisme met betrekking tot de grondrechten in het kader van de screening, alsook de naleving van de toepasselijke nationale regels in geval van bewaring en de naleving van het beginsel van non-refoulement. |
| --- | --- |

3.3.7.

4.   Gewijzigd voorstel tot herziening van de verordening asielprocedures

| 4.1. | Het EESC is van oordeel dat de keuze voor een nieuw, gewijzigd wetsvoorstel in de vorm van een EU-verordening in plaats van een richtlijn, zoals momenteel het geval is, passend zou zijn. Desalniettemin is het voor het EESC duidelijk de vraag in hoeverre deze in alle lidstaten, met name die waartegen inbreukprocedures zijn ingeleid, kan worden gehandhaafd en uitgevoerd. Het EESC kan alleen zijn goedkeuring hechten aan dit voorstel als dat de Zuid-Europese lidstaten niet doet veranderen in detentie- en pre-departurecentra. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Het EESC is ingenomen met de intentie van het voorstel van de Commissie om de coördinatie en de gemeenschappelijke procedures voor het verlenen en intrekken van internationale bescherming te verbeteren, en de besluiten inzake asiel en terugkeer verder te harmoniseren. Het betreurt evenwel dat er meer voorstellen zijn gedaan om de uitrol van gesloten detentiecentra in landen van eerste binnenkomst te coördineren dan om een gemeenschappelijk asielstelsel op te zetten, en dat op deze manier de exclusieve verplichting om de stromen van asielzoekers te beheren, komt te liggen bij de landen van eerste binnenkomst. Dit wekt de overheersende indruk dat de uit te voeren voorstellen gericht zijn op de zuidelijke landen, ook omdat er geen gewag wordt gemaakt van herplaatsing tijdens de toepassing van de “grensprocedures”. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Daarnaast betreurt het EESC dat potentiële problemen bij de uitvoering van de terugkeerprogramma’s niet naar behoren in het voorstel aan bod komen, bovenal voor wat betreft de bereidheid in de praktijk van niet-EU-lidstaten, landen van herkomst of landen van doorreis om samen te werken met de EU. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Het EESC onderstreept de dringende noodzaak van een uitgebreidere strategie op basis van een stelsel van uitgebalanceerde en gedeelde verantwoordelijkheid voor het beheer van de migratiestromen tussen de EU en niet-EU-lidstaten. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Bovendien benadrukt het EESC het belang om adequate bescherming te bieden aan gezinnen met kinderen. Het dringt er bij de Commissie op aan speciale zorg te besteden aan niet-begeleide minderjarigen, de algehele doelmatigheid van asielbegeleidingsprocedures, indicatoren van operationele normen en de verzameling van voorbeelden van beste praktijken (zoals gepubliceerd door het Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO)). Het is onaanvaardbaar dat een kind alleen als zodanig wordt beschouwd indien het jonger is dan 12 jaar, terwijl volgens het internationale recht iedereen onder de 18 als kind dient te worden beschouwd. Overeenkomstig het VN-verdrag inzake de rechten van het kind uit 1989 is een kind iedere persoon jonger dan 18 jaar. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Tijdens recente raadplegingen hebben maatschappelijke organisaties geopperd om bepaalde regels inzake het vaststellen van verantwoordelijkheid te herzien en te voorzien in een verplicht solidariteitsmechanisme, onder andere voor personen die aan land zijn gekomen naar aanleiding van een opsporings- en reddingsoperatie. Niet-gouvernementele organisaties hebben ook gepleit voor het definiëren van een gemeenschappelijke interpretatie van het begrip “verantwoordelijkheid” door de lidstaten en hebben erop aangedrongen dat in de herziene Dublinregels een meer permanent herplaatsingsmechanisme wordt opgenomen (8)
  . Het EESC vraagt zich af hoe een goed functionerend solidariteitsmechanisme tussen de lidstaten in het nieuwe gewijzigde voorstel op realistische wijze kan worden doorgevoerd. De regels op grond waarvan wordt bepaald welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielaanvraag, die momenteel zijn vastgelegd in de verordening asiel- en migratiebeheer, moeten worden opgenomen in de verordening asielprocedures, zodat aanvragen ook door andere lidstaten kunnen worden verwerkt via Eurodac. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Wijziging van het voorstel van 2016 voor een herschikking van de Eurodac-verordening

| 5.1. | De wijziging van het voorstel uit 2016 voor een herschikking van de Eurodac-verordening is erop gericht een verband te creëren tussen specifieke personen en de procedures waaraan zij worden onderworpen, teneinde de controle op irreguliere migratie en de opsporing van niet-toegestane verplaatsingen te verbeteren. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Het voornaamste doel van Eurodac is asielzoekers te identificeren en door middel van vingerafdrukken en gezichtsopnamen (“biometrische gegevens”) gemakkelijker bewijsmateriaal te verkrijgen om te helpen bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is om de in de EU ingediende asielaanvraag te beoordelen. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Het EESC is er nog niet van overtuigd dat het gebruik van Eurodac (9) het juiste middel is om irreguliere migratie tegen te gaan, noch dat het de lidstaten effectief zou ondersteunen bij de controle op het verlenen van bijstand bij vrijwillige terugkeer en herintegratie (10). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Het voorstel tot wijziging van het voorstel van 2016 bouwt voort op het voorlopige akkoord tussen de medewetgevers, vult deze veranderingen aan en beoogt Eurodac om te vormen tot een gemeenschappelijke Europese databank voor de ondersteuning van EU-beleid inzake asiel, hervestiging en irreguliere migratie. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Bovendien is het de bedoeling nauwkeuriger en vollediger gegevens te verzamelen ter onderbouwing van de beleidsvorming om aldus de beheersing van irreguliere migratie en de opsporing van niet-toegestane verplaatsingen beter te ondersteunen, doordat naast verzoeken ook individuele verzoekers worden geteld. Het EESC is echter van mening dat dit verfijnde systeem de migrant ook de mogelijkheid moet bieden asiel aan te vragen in een ander land, zonder beperkt te zijn tot het land van eerste binnenkomst. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Voorts moet Eurodac bijdragen tot passende beleidsoplossingen op dit gebied, door het mogelijk te maken dat statistieken worden opgesteld door gegevens uit verschillende databanken te combineren. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Het EESC is het ermee eens dat gemeenschappelijke regels inzake het afnemen van vingerafdrukken en het maken van gezichtsopnamen voor onderdanen van derde landen ten behoeve van Eurodac, op eendere wijze in alle lidstaten moeten worden toegepast. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Het EESC is voorstander van het creëren van een kennisinstrument dat de Europese Unie informatie biedt over hoeveel onderdanen van derde landen de EU op irreguliere wijze of volgend op een opsporings- en reddingsoperatie binnenkomen, en vervolgens internationale bescherming aanvragen, iets dat onontbeerlijk is voor duurzame en empirisch onderbouwde beleidsvorming op het gebied van migratie- en visabeleid. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Een andere doelstelling van Eurodac bestaat erin aanvullende ondersteuning te verlenen aan de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor asielzoekers wier verzoek al in een andere lidstaat is afgewezen. Hiertoe zullen afgewezen verzoeken als zodanig worden gemarkeerd. Wel moeten de nationale autoriteiten het recht krijgen om een door een andere lidstaat behandelde aanvraag opnieuw te bekijken. |
| --- | --- |

5.9.

Brussel, 25 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  Het begrip “niet-inreizen” bestond al in zowel het Schengen- als het asielacquis (artikel 43 van de richtlijn asielprocedures).

1

(2)  PB C 123 van 9.4.2021, blz. 15.

2

(3)  Zie bladzijde 58 van dit Publicatieblad.

3

(4)  Conform de bepalingen van de erkenningsverordening zijn de rechten en voordelen die voortvloeien uit de vluchtelingenstatus/subsidiairebeschermingsstatus gekoppeld aan de lidstaat die de status heeft verleend.

4

(5)  Het aandeel migranten dat aankomt uit landen met erkenningspercentages onder 25 % is gestegen van 14 % in 2015 tot 57 % in 2018.

5

(6)  Zie de punten 179 en 183 van het arrest van het HvJ C-808/18: “Het is de lidstaten (...) toegestaan om, alvorens personen die om internationale bescherming verzoeken en zich bij hun grenzen melden toestemming te verlenen om hun grondgebied te betreden, deze personen in “bewaring” te stellen in de zin van artikel 2, onder h), van richtlijn 2013/33 onder de voorwaarden die in dit artikel 43 zijn genoemd teneinde de doeltreffendheid van de in ditzelfde artikel 43 bedoelde procedures te waarborgen”; “(...) uit artikel 43, lid 1, van richtlijn 2013/32 (volgt) dat bewaring op grond van deze bepaling slechts gerechtvaardigd is om de betrokken lidstaat in staat te stellen om, alvorens aan de persoon die om internationale bescherming verzoekt het recht te verlenen om zijn grondgebied te betreden, te onderzoeken of diens verzoek niet-ontvankelijk is (...), dan wel of dit verzoek (...) moet worden afgewezen.”

6

Het is de lidstaten (...) toegestaan om, alvorens personen die om internationale bescherming verzoeken en zich bij hun grenzen melden toestemming te verlenen om hun grondgebied te betreden, deze personen in “bewaring” te stellen in de zin van artikel 2, onder h), van richtlijn 2013/33 onder de voorwaarden die in dit artikel 43 zijn genoemd teneinde de doeltreffendheid van de in ditzelfde artikel 43 bedoelde procedures te waarborgen”; “(...) uit artikel 43, lid 1, van richtlijn 2013/32 (volgt) dat bewaring op grond van deze bepaling slechts gerechtvaardigd is om de betrokken lidstaat in staat te stellen om, alvorens aan de persoon die om internationale bescherming verzoekt het recht te verlenen om zijn grondgebied te betreden, te onderzoeken of diens verzoek niet-ontvankelijk is (...), dan wel of dit verzoek (...) moet worden afgewezen.

(7)  Verordening (EG) nr. 810/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot vaststelling van een gemeenschappelijke visumcode (Visumcode) (PB L 243 van 15.9.2009, blz. 1).

7

(8)  Projectverslag van het Centrum voor Europese beleidsstudies (CEPS), Search and rescue, disembarkation and relocation arrangements in the Mediterranean. Sailing Away from Responsibility?, juni 2019.

8

Search and rescue, disembarkation and relocation arrangements in the Mediterranean. Sailing Away from Responsibility?

(9)  Eurodac zal de toezichtscapaciteiten van de lidstaten op dit gebied verbeteren en “shopping” in het kader van begeleide vrijwillige terugkeer en re-integratie voorkomen; de lidstaten zullen immers onmiddellijk toegang krijgen tot de informatie en mensen die recht hebben op bijstand in een bepaalde lidstaat zullen ervan worden weerhouden om naar een andere lidstaat te verhuizen met de bedoeling daar een andere of betere vorm van bijstand te verkrijgen. Momenteel beschikken de lidstaten niet over een gemeenschappelijke databank of een manier om te achterhalen of een terugkeerder al steun voor terugkeer en re-integratie heeft ontvangen. Deze informatie is van essentieel belang om misbruik tegen te gaan en te voorkomen dat mensen twee keer profiteren.

9

(10)  Het inreis-uitreissysteem stelt de lidstaten in staat onderdanen van derde landen op te sporen die illegaal op het grondgebied verblijven, hoewel zij de EU legaal zijn binnengekomen. Een dergelijk systeem bestaat echter niet voor de identificatie van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen die de EU irregulier binnenkomen via de buitengrenzen. Het huidige Eurodac-systeem is de ideale databank voor het hosten van deze informatie aangezien het al dergelijke gegevens bevat. Voorlopig blijft het doel van de inzameling van dergelijke gegevens beperkt tot het helpen bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielaanvraag. De identificatie van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen en van personen die de Europese Unie op irreguliere wijze via de buitengrenzen zijn binnengekomen, zal de lidstaten met name helpen om onderdanen van derde landen nieuwe documenten te verstrekken met het oog op terugkeer.

10

---

BIJLAGE

Het volgende wijzigingsvoorstel, dat minstens een kwart van het aantal uitgebrachte stemmen kreeg, werd tijdens de beraadslagingen verworpen (artikel 43, lid 2, van het reglement van orde):

Paragraaf 2.2

Wijzigen:

| 2.2. | De Zuid-Europese lidstaten zullen zich dan verplicht zien
  dan langzaam maar zeker veranderen in detentie- of
  pre-departurecentra op te richten waar asielzoekers in erbarmelijke omstandigheden leven en hun rechten met voeten worden getreden. |
| --- | --- |

2.2.

Motivering

De huidige tekst is dubbelzinnig: het zijn namelijk niet de landen zelf die veranderen in detentiecentra of iets dergelijks. Er worden in de lidstaten pre-departurecentra opgericht.

Stemuitslag:

| Voor: | 96 |
| --- | --- |
| Tegen: | 100 |
| Onthoudingen: | 47 |

Voor:

96

Tegen:

100

Onthoudingen:

47

De volgende paragrafen van het afdelingsadvies zijn aangepast om het door de voltallige vergadering goedgekeurde wijzigingsvoorstel te verwerken, hoewel meer dan een kwart van de stemmende leden zich uitsprak voor behoud van de tekst in zijn oorspronkelijke vorm (artikel 43, lid 2, van het reglement van orde):

| 1.1. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) neemt kennis van het nieuwe migratie- en asielpact, dat erop gericht is een veelzijdig en complex verschijnsel aan te pakken. Met de nieuwe verordeningen is weer een stap gezet in de richting van een meer doeltreffende grensbeveiliging in de EU. Er wordt gewerkt aan een betere en veiligere regeling om mensen die de EU binnenkomen te controleren. Een integrale en gemeenschappelijke EU-strategie — een strategie die veerkrachtig en toekomstgericht is — is evenwel hard nodig en had allang moeten bestaan. Wat de migratie- en asielproblematiek in het algemeen betreft, serveert de Commissie helaas dezelfde oude soep, opgewarmd maar toch zoals gebruikelijk koud opgeschept voor de Zuid-Europese landen.

  Sterker nog, de vier of vijf betreffende lidstaten zullen zo “gesloten detentiecentra”
   (1)

  voor mensen worden gedurende een periode van ten minste zes of zeven maanden, zo niet meer, totdat de uitkomst van de procedure bekend is. Dit zal resulteren in situaties die twintig keer erger zijn dan voorheen. |
| --- | --- |

1.1.

Stemuitslag:

| Voor: | 105 |
| --- | --- |
| Tegen: | 99 |
| Onthoudingen: | 43 |

Voor:

105

Tegen:

99

Onthoudingen:

43

| 1.2. | Het EESC wil erop wijzen dat de Commissie weinig welwillend lijkt te staan tegenover zijn voorstellen. In alle EESC-adviezen ter zake (SOC/649, SOC/669 en SOC/670) wordt kritiek geuit op de goedkeuring van zowel de verordening asiel- en migratiebeheer als de verordening asielprocedures. Daarnaast is het EESC na het bestuderen van de negen verordeningen en gesprekken met de Commissie tot de conclusie gekomen dat de uitvoering van deze negen verschillende verordeningen naar alle waarschijnlijkheid allerminst vlot zal verlopen. Het is typerend dat de Commissie de immigratieproblematiek niet als een geheel behandelt, maar bij elk voorstel en elke suggestie naar een van de andere verordeningen verwijst. Gevolg daarvan is dat de verschillende problemen niet naar behoren met elkaar in verband kunnen worden gebracht maar los van elkaar worden bekeken, binnen de afzonderlijke verordeningen. Kortom, de Commissie blijft de hete aardappel doorschuiven en veegt opmerkingen over bepaalde aspecten steevast van tafel met het argument dat daarop andere regels van toepassing zijn. |
| --- | --- |

1.2.

Stemuitslag:

| Voor: | 101 |
| --- | --- |
| Tegen: | 97 |
| Onthoudingen: | 41 |

Voor:

101

Tegen:

97

Onthoudingen:

41

---

(1)  Het begrip “niet-inreizen” bestond al in zowel het Schengen- als het asielacquis (artikel 43 van de richtlijn asielprocedures).

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/73 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/73

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Een renovatiegolf voor Europa — groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit

[COM(2020) 662 final]

(2021/C 155/11)

| Rapporteur: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |
| Corapporteur: | Aurel Laurenţiu PLOSCEANU |

Rapporteur:

Pierre Jean COULON

Corapporteur:

Aurel Laurenţiu PLOSCEANU

| Raadpleging | Europese Commissie, 11.11.2020 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij |
| Goedkeuring door de afdeling | 11.2.2021 |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 212/0/5 |

Raadpleging

Europese Commissie, 11.11.2020

Rechtsgrondslag

Artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij

Goedkeuring door de afdeling

11.2.2021

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

212/0/5

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1. | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie voor een Europese strategie getiteld “Een renovatiegolf voor Europa — groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit”. Een dergelijke strategie is voor de Europese Unie en haar burgers levensnoodzakelijk, en het EESC is dan ook voornemens het voorstel met zijn opmerkingen en voorstellen te onderbouwen en aan te vullen. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Aangezien woningen en andere gebouwen verantwoordelijk zijn voor 40 % van het totale energieverbruik van de Europese Unie, kan de EU niet anders dan het startsein geven voor de grootscheepse renovatie van dit gebouwenbestand; een en ander moet deel uitmaken van het bredere streven naar langetermijninvesteringen van algemeen belang, duurzame ontwikkeling, bescherming van de volksgezondheid, inclusief het verwijderen van asbest tijdens de werkzaamheden, een groene transitie en de daadwerkelijke uitvoering van de Europese Pijler van sociale rechten waar het gaat om duurzame en betaalbare woningen. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Het EESC staat dan ook achter de renovatiestrategie, die voor de Europese Unie immers een “win-win-win”-aanpak is, dat wil zeggen een aanpak die op drie fronten winst oplevert, namelijk voor het klimaat, voor het herstel van de lokale werkgelegenheid, en ten slotte voor de strijd tegen de pandemie en energiearmoede en de bevordering van betaalbare huisvesting voor iedereen, met inbegrip van kwetsbare personen. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Gezien de bijzondere schaal en de langetermijnvisie (2050) van deze strategie, is een stabiel, duidelijk en passend juridisch en financieel kader vereist: zo moeten er niet alleen een specifiek Europees investeringsfonds, meerjarige investeringsplannen en een nieuw “groen semester” komen, maar moet ook een bijzonder en aangepast juridisch kader worden uitgewerkt op het gebied van bijvoorbeeld staatssteun, toepasselijke btw-tarieven, overheidsopdrachten, “groene” hypothecaire leningen en normen inzake energieprestaties. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Het EESC verzoekt de Commissie stimulansen in te voeren om de industrialisering en schaalvergroting van thermische renovatie op lokaal niveau te bevorderen en tegelijkertijd een “Erasmusprogramma voor thermische renovatie 2050” in het leven te roepen, om jonge Europeanen warm te maken voor deze banen van de toekomst. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ook zou het EESC graag zien dat de lidstaten er naar het voorbeeld van het EIB-programma Elena toe worden aangezet om openbare diensten op het gebied van diagnose, technische bijstand en advies op te zetten, met name voor huishoudens, om in het kader van de steunregelingen voor thermische renovatie wanpraktijken bij klantenwerving en andere vormen van oplichting te voorkomen. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Voorts dringt het Comité erop aan dat de renovatiestrategie de Europese Unie dichter bij de burgers en hun regio’s brengt; dat houdt in dat duidelijke informatie wordt verschaft over de bestaande regelingen en de voorwaarden om daarvoor in aanmerking te komen. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Het Comité pleit voor echte synergie tussen de Europese waarnemingspost voor het gebouwenbestand en de Waarnemingspost voor energiearmoede. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Algemene opmerkingen

| 2.1. | Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie over “Een renovatiegolf voor Europa — groenere gebouwen, meer banen, hogere levenskwaliteit”. Een grootschalige renovatie van het gebouwenbestand van de Europese Unie — particuliere en sociale woningen, openbare en bedrijfsgebouwen — is dringend geboden gezien de structurele ontoereikendheid van de langetermijninvesteringen op dit gebied en de klimatologische, ecologische, economische en sociale gevolgen van een en ander; het zou immers veel meer kosten als er niets gedaan wordt. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Het Comité staat achter de door de Commissie voorgestelde strategie die is gebaseerd op het streven naar klimaatneutraliteit, de toepassing van de beginselen van circulariteit, de bijdrage aan de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling en aan het concurrentievermogen van Europa, de bescherming van het cultureel erfgoed en niet te vergeten het recht van iedereen op betaalbare, leefbare, toegankelijke en gezonde huisvesting, overeenkomstig beginsel 19 van de Europese pijler van sociale rechten. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Woningen en andere gebouwen zijn verantwoordelijk voor 40 % van het totale energieverbruik van de Europese Unie; een grootschalige renovatie van dit gebouwenbestand is dan ook onontkoombaar en moet deel uitmaken van het bredere streven naar langetermijninvesteringen van algemeen belang, duurzame ontwikkeling en een groene transitie. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Tijdens de pandemie is duidelijk geworden dat huisvesting een sleutelrol speelt in de aanpak van deze gezondheidscrisis en dat de manier waarop woningen worden gebruikt, en dus ook hun ontwerp, onder de loep moet worden genomen, rekening houdend met de lockdownbeperkingen. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Zo is met name gebleken dat er een verband is tussen (on)gezonde huisvesting, energiearmoede en de mate waarin mensen bestand zijn tegen de pandemie — een situatie waar we ons niet bij mogen neerleggen. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | De renovatiegolfstrategie maakt met andere woorden deel uit van een “win-win-win”-aanpak: er wordt een belangrijke en doeltreffende bijdrage geleverd aan de strijd tegen klimaatverandering, het niveau van de langetermijninvesteringen en de lokale werkgelegenheid, waarmee het herstel een stap dichterbij komt; voorts wordt hiermee de strijd aangebonden met energiearmoede en krijgen de sociale cohesie en integratie een nieuwe impuls door de uitbreiding van het aanbod aan betaalbare woningen voor de burgers van de Europese Unie. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Er moet dan ook worden ingezet op het consequent en op coherente wijze voortstuwen van de renovatiegolf, zowel in het kader van de EU-regelgeving en -steun als van de meerjarige investeringsplannen van de lidstaten. Deze laatste moeten helder en toegankelijk zijn en rekening houden met de verschillen tussen de betrokkenen en hun specifieke investeringslogica; het gaat immers zowel om Europese huishoudens die eigenaar of mede-eigenaar zijn van hun woning, als om huishoudens die een of meer woningen op de markt verhuren, instanties voor sociale huisvesting met bijzondere taken van algemeen belang en de daaruit voortvloeiende openbaredienstverplichtingen, overheidsinstanties en hun openbare gebouwen, beschermde historische gebouwen en bedrijven en hun gebouwen. Al deze betrokkenen zouden kunnen meeliften op de renovatiegolf; zaak is nu hen ertoe aan te zetten op de lange termijn (2050) te investeren in hun woningen en andere gebouwen door middel van financieringsmechanismen die zijn aangepast aan de aard van de gebouwen in kwestie, waarbij langetermijnleningen of “groene leningen”, overheidsgaranties en niet te vergeten niet-terugvorderbare subsidies voor huishoudens worden gecombineerd. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | De renovatiegolf zal echter vooral moeten worden gedragen door het Europese streven naar industrialisering en schaalvergroting op lokaal niveau, zodat de renovatiekosten en de duur van de werkzaamheden voor de huishoudens die in de betrokken huizen wonen binnen de perken worden gehouden, dankzij outsourcing en digitalisering. Deze industrialisering moet gepaard gaan met een nieuwe manier van bouwen waarbij rekening wordt gehouden met aangepaste technische vereisten en bouwnormen, maar belangrijker nog is dat er een Europese campagne wordt opgestart om de jongere generaties warm te maken voor deze nieuwe sector en de nieuwe banen die mogelijk zullen worden gecreëerd, via de lancering van een “Erasmusprogramma voor thermische renovatie 2050”, een initiatief waarvoor het Comité pleitbezorger is. Voorts moet bijzondere aandacht worden besteed aan de risico’s van sociale dumping die inherent zijn aan outsourcing en andere vormen van onderaanneming. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Het is aan de Commissie om erop toe te zien dat de bestaande en te herziene bepalingen alsook de voorstellen voor nieuwe bepalingen met elkaar overeenstemmen; dat is niet alleen belangrijk voor de lidstaten en hun investeringsstrategieën voor de lange termijn, maar ook voor huishoudens, verhuurders van sociale woningen, overheden en bedrijven, die uiteindelijk elk voor zich en volgens hun eigen logica investeringsbesluiten zullen nemen voor de lange termijn, en daarmee de vloedgolf tot 2050 zullen doen aanzwellen. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Convergentie is niet alleen noodzakelijk bij de herziening van de bestaande bepalingen inzake bijvoorbeeld de richtlijn betreffende de energieprestaties van gebouwen, overheidsopdrachten of de geldende staatssteunregelingen, met name voor sociale huisvesting, de specifieke toepasselijke btw-tarieven en “groene” hypothecaire leningen, maar ook bij de herziening van de bepalingen en voorwaarden in het kader van het Europese herstelplan NextGenerationEU en het cohesiebeleid 2021-2027, die helder moeten zijn voor de betrokken Europese huishoudens. Dit plan moet een nieuwe impuls krijgen via concrete voorstellen en aanbevelingen en coördinatie van de bestaande nationale waarnemingsposten. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Het Comité dringt erop aan dat de Europese waarnemingspost voor het gebouwenbestand nauw samenwerkt met de Waarnemingspost voor energiearmoede. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | De lidstaten zouden openbare diensten moeten opzetten ter bevordering van de thermische-renovatiegolf en met het oog op diagnose en technische bijstand, met name voor huishoudens, om commerciële wanpraktijken bij renovatiewerkzaamheden te voorkomen. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Opmerkingen — Renovatie van gebouwen stimuleren met het oog op klimaatneutraliteit en herstel

| 3.1. | Een grootschalige renovatie van het gebouwenbestand van de Europese Unie — particuliere en sociale woningen, openbare en bedrijfsgebouwen — is dringend geboden gezien de structurele ontoereikendheid van de langetermijninvesteringen op dit gebied en de klimatologische, ecologische, economische en sociale gevolgen van een en ander. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Het Comité kan zich vinden in de analyse van de Commissie, die meent dat de renovatie van woningen en andere gebouwen vanuit klimaatoogpunt dringend noodzakelijk is en erop wijst dat de COVID-19-crisis moet worden aangegrepen om het gebouwenbestand onder de loep te nemen, te renoveren en te moderniseren; een dergelijke aanpak levert zowel op sociaal en economisch als op milieugebied winst op. Dit is dus een unieke kans om tegelijk in te zetten op klimaatneutraliteit, herstel en sociale cohesie.
  Er mag niet worden voorbijgegaan aan het feit dat met name de te renoveren woningen erg uiteenlopend van aard zijn; het gaat zowel om gezinswoningen als om grote woonblokken uit de Sovjettijd en om volkswijken. Er is dus sprake van een enorm divers woningbestand; overwogen kan worden met name Oost-Europese woonblokken, zeer oude woningen uit ondergewaardeerde stadscentra en woningen in voorsteden en op het platteland voorrang te geven. Gezien het feit dat het woningbestand verouderd is en renovatie geboden is om de levenskwaliteit van de burgers te verhogen en de gebouwen in technisch opzicht te verbeteren, moet erop worden toegezien dat alle burgers toegang krijgen tot financiering; dit is momenteel namelijk de belangrijke belemmering voor renovatie. Ook moet rekening worden gehouden met de toegankelijkheid voor personen met een handicap. Daarnaast moet de Europese Unie deze gelegenheid aangrijpen om op grote schaal actie te ondernemen en helder te communiceren om haar burgers en de situatie ter plaatse beter te leren kennen. |
| --- | --- |

3.2.

Er mag niet worden voorbijgegaan aan het feit dat met name de te renoveren woningen erg uiteenlopend van aard zijn; het gaat zowel om gezinswoningen als om grote woonblokken uit de Sovjettijd en om volkswijken. Er is dus sprake van een enorm divers woningbestand; overwogen kan worden met name Oost-Europese woonblokken, zeer oude woningen uit ondergewaardeerde stadscentra en woningen in voorsteden en op het platteland voorrang te geven. Gezien het feit dat het woningbestand verouderd is en renovatie geboden is om de levenskwaliteit van de burgers te verhogen en de gebouwen in technisch opzicht te verbeteren, moet erop worden toegezien dat alle burgers toegang krijgen tot financiering; dit is momenteel namelijk de belangrijke belemmering voor renovatie. Ook moet rekening worden gehouden met de toegankelijkheid voor personen met een handicap. Daarnaast moet de Europese Unie deze gelegenheid aangrijpen om op grote schaal actie te ondernemen en helder te communiceren om haar burgers en de situatie ter plaatse beter te leren kennen.

| 3.3. | Het Comité onderschrijft de voorgestelde doelstelling om de jaarlijkse energierenovatiegraad van woningen en andere gebouwen tegen 2030 te verdubbelen en grondige renovaties te stimuleren — het gaat hierbij om 35 miljoen gebouwunits tegen 2030 —, zodat klimaatneutraliteit tegen 2050 in de hele EU een feit is. Idealiter zou zelfs moeten worden gestreefd naar een verdrievoudiging. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Het Comité onderstreept de ambitie van deze doelstelling waarbij 30 jaar vooruit wordt gekeken, en wijst erop dat de bestaande wet- en regelgeving op dit gebied zorgvuldig moet worden afgestemd op de mechanismen voor financiële steun voor de betrokken huishoudens, de verhuurders van sociale woningen, de overheden en andere eigenaars van gebouwen, die allemaal potentiële investeerders zijn die ertoe moeten worden aangezet om volgens hun eigen logica en mogelijkheden op de lange termijn te investeren. Dit blijkt ook uit de inspanningen van de lidstaten en hun regionale beheersautoriteiten om het verband te leggen tussen het herstelinstrument NextGenerationEU en het cohesiebeleid 2021-2027. |
| --- | --- |

3.4.

4.   Opmerkingen — Kernbeginselen voor de renovatie van gebouwen tegen 2030 en 2050

| 4.1. | Het Comité is het ermee eens dat een alomvattende en geïntegreerde strategie met zeggenschap voor de betrokken actoren moet worden vastgesteld op basis van de volgende zeven beginselen: energie-efficiëntie eerst, betaalbaarheid, decarbonisatie en integratie van hernieuwbare energiebronnen, levenscyclusbenadering en circulariteit, strenge gezondheids- en milieunormen, de dubbele uitdaging van de groene en de digitale transitie, en ten slotte respect voor esthetische en architecturale kwaliteit. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Overeenkomstig beginsel 19 van de Europese pijler van sociale rechten dient met name aandacht te worden besteed aan de betaalbaarheid van huisvesting en van de investeringen die de betrokken huishoudens moeten doen om energielekken aan te pakken en de strijd aan te gaan tegen energiearmoede, ongeacht of het gaat om bewoners van hun eigen woning, huurders of mede-eigenaars van een vervallen pand, of verhuurders van sociale woningen waarvan de huurprijzen zijn vastgelegd op grond van de openbaredienstverplichtingen inzake financiële toegankelijkheid waaraan moet worden voldaan conform de door de lidstaten opgelegde bijzondere taken op het gebied van openbare diensten. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | De eenvoudigste en goedkoopste maatregel, die ook de grootste CO2-besparing oplevert, is het isoleren van spouwmuren en vloeren. Toch zijn deze relatief goedkope ingrepen voor veel huiseigenaren nog te duur, hoewel zij de energiekosten kunnen drukken. Het Comité pleit er daarom voor dat de nationale overheid dit soort maatregelen subsidieert. Uit in Nederland uitgevoerde berekeningen blijkt dat een subsidie van 2 000 EUR per woning hiervoor voldoende zou zijn. Voordeel van een dergelijke subsidieregeling, naast een aanzienlijke CO2-emissiereductie, is dat er zo heel wat banen bijkomen in de bouwsector, die zwaar wordt getroffen door COVID-19. Dit geldt ook voor Frankrijk, waar sinds kort alle huishoudens recht hebben op de premie voor thermische renovatie van woningen (“MaPrimeRenov”). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Voorts moet gevolg worden gegeven aan de conclusies en aanbevelingen uit het EESC-advies over “Werken met asbest bij energierenovatie”, zodat waar nodig en mogelijk asbest wordt verwijderd tijdens energierenovaties (1). |
| --- | --- |

4.4.

5.   Opmerkingen — snellere en grondigere renovaties voor betere gebouwen

| 5.1. | Het Comité kan zich vinden in de vaststelling van de Commissie dat individuele investeringsbesluiten worden bemoeilijkt door tal van factoren en dat de toegang tot financiering met name op lokaal niveau complex is; dat geldt zowel voor de nationale regelingen als voor de structuurfondsen, met name in de fase van de projectbeoordeling, maar ook de termijnen voor de uitbetaling van de steun vormen een probleem. Om de doelstellingen te kunnen verwezenlijken moeten deze complexiteit en tekortkomingen zo snel mogelijk worden verholpen — ook in het kader van de uitvoering vanaf 2021 van de specifieke bepalingen van het cohesiebeleid 2021-2027. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | De Commissie heeft deze obstakels in kaart gebracht op basis van een openbare raadpleging en doet aan de hand daarvan de volgende voorstellen: er moeten meer informatie, rechtszekerheid en stimulansen worden geboden voor investeringen, er moet worden gezorgd voor adequate en doelgerichte financiering, de capaciteit voor het voorbereiden en uitvoeren van projecten moet worden vergroot, uitgebreide en geïntegreerde renovatiemaatregelen moeten worden gestimuleerd, het bouwecosysteem moet worden klaargemaakt voor duurzame renovatie en ten slotte moet renovatie worden gebruikt als hefboom voor de aanpak van energiearmoede en de bevordering van betaalbare huisvesting via een specifiek Europees initiatief. Deze voorstellen moeten ten uitvoer worden gelegd volgens het beginsel van eenvoud, waarbij wordt uitgegaan van een vooraf vastgestelde combinatie van aanvullende financiering die door de overheid kan worden ingezet en de evenredigheid van de controles op staatssteun. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Het Comité kan zich vinden in het voorstel van de Commissie om de Europese waarnemingspost voor het gebouwenbestand te belasten met het beheer van een Europees register voor de energieprestaties en de ondersteuning van de ontwikkeling van stimulansen op dit gebied. Deze waarnemingspost moet samenwerken met de waarnemingspost voor energiearmoede, die bij deze gelegenheid nieuw leven moet worden ingeblazen. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Het Comité is zich ervan bewust dat we op dit moment te maken hebben met een unieke situatie, nu Europese middelen voor thermische renovatie zowel in het kader van het herstelinstrument NextGenerationEU als in het kader van het cohesiebeleid 2021-2027 kunnen worden vrijgemaakt. Er zijn maar liefst 13 regelingen waarvan gebruik kan worden gemaakt voor de medefinanciering van thermische renovatie, hetzij via niet-terugbetaalbare subsidies, hetzij via langetermijnleningen tegen voordelige rentetarieven en overheidsgaranties. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | In het licht van deze uitzonderlijke situatie zou de Europese Unie niet alleen kwantitatieve renovatiedoelstellingen moeten formuleren, maar ook de lidstaten moeten helpen hun jaarlijkse investeringsprogramma’s voor thermische renovatie te versterken en ervoor moeten zorgen dat deze programma’s jaarlijks worden geëvalueerd in het kader van het Europees semester, door de economische governance aan te vullen met een echte “groene governance”, of volgens de open coördinatiemethode. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Ook moet deze unieke gelegenheid worden aangegrepen om de bestrijding en uitbanning van energiearmoede uit te roepen tot een financieringsprioriteit. De Europese waarnemingspost voor energiearmoede moet aan het hoofd komen te staan van een Europees netwerk van nationale waarnemingsposten voor energiearmoede en zijn opdracht moet worden uitgebreid. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | De Commissie zou echter meer oog moeten hebben voor het feit dat het voor potentiële investeerders, met name huishoudens en verhuurders van sociale woningen, bijzonder lastig is om de verschillende financieringskanalen met elkaar te combineren en daarbij rekening te houden met de verschillende bepalingen, subsidiabele bedragen en toepasselijke controles. Al deze regelingen zouden tegen 2050 op elkaar moeten worden afgestemd, zodat zij duidelijker en toegankelijker worden voor de betrokken huishoudens en overheidsinstanties. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Gezien de duur van de investeringen in kwestie en de doelstelling 2050 verzoekt het Comité de Commissie om met het oog op vereenvoudiging en duidelijkheid voor de betrokken Europese huishoudens na te gaan of het mogelijk is een specifiek door de Europese Investeringsbank (EIB) ondersteund investeringsfonds op te richten, dat technische bijstand zou verlenen, de bestaande regelingen op elkaar zou afstemmen en continuïteit tot 2050 zou waarborgen. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Het is een goede zaak dat de Commissie de staatssteunregelingen voor investeringen in thermische renovatie in deze zin wil herzien. Deze regelingen moeten worden vereenvoudigd zodat zij geen belemmering vormen voor absoluut noodzakelijke investeringsbesluiten. Ook is het Comité ingenomen met het besluit van de Commissie om Besluit 2012/21/EU van de Commissie (2) betreffende staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst in 2021 te evalueren. Steun voor de thermische renovatie van sociale woningen valt namelijk onder deze regeling die van toepassing is op de uitvoering van openbaredienstverplichtingen. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Positief is voorts het voorstel van de Commissie om een Europees initiatief voor betaalbare huisvesting te lanceren, waarbij middelen worden vrijgemaakt voor 100 innovatieve en participatieve gidsprojecten voor de grondige renovatie van sociale woonwijken; dit initiatief zou vervolgens kunnen fungeren als model voor de grootschalige uitrol van dergelijke projecten in de EU. Gezien het vermogen van verhuurders van sociale woningen om als verleners van diensten van algemeen economisch belang en met de steun van de EIB investeringen te doen, zorgen de schaalvergroting en de industrialisering van de renovatie-activiteiten niet alleen voor lokale werkgelegenheid, maar brengen zij ook de renovatiekosten voor andere woningen en openbare gebouwen omlaag door de oprichting van nieuwe lokale industriesectoren. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Het Comité stelt voor dat de Commissie, op basis van de ervaringen met Elena en met steun van de EIB, de lidstaten aanmoedigt een openbare dienst voor technische ondersteuning van thermische renovaties op te zetten, met name voor de betrokken huishoudens, zodat wanpraktijken bij klantenwerving en andere vormen van oplichting in het kader van thermische renovatie, die in sommige lidstaten al aan het licht zijn gekomen, worden voorkomen. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Het Comité schaart zich zonder meer achter het “nieuwe Europese Bauhaus”, een project dat door voorzitter Von der Leyen in haar toespraak over de Staat van de Unie werd aangekondigd en in de mededeling wordt uitgewerkt, en dat professionals uit verschillende disciplines met elkaar in contact zal brengen om na te denken over de gebouwen van morgen en de vraag hoe een duurzame levensstijl er moet uitzien. Het Comité nodigt alle betrokken partijen uit om deel te nemen aan de door de Commissie georganiseerde openbare raadpleging. |
| --- | --- |

5.12.

Brussel, 24 februari 2021.

De voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

(1)  PB C 240 van 16.7.2019, blz. 15.

1

(2)  Besluit 2012/21/EU van de Commissie van 20 december 2011 betreffende de toepassing van artikel 106, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst, verleend aan bepaalde met het beheer van diensten van algemeen economisch belang belaste ondernemingen (PB L 7 van 11.1.2012, blz. 3).

2

---

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/78 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/78

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders van bepaalde voor goederen- en personenvervoer over de weg bestemde voertuigen (codificatie)

(COM(2021) 34 final — 2021/0018 (COD))

(2021/C 155/12)

| Raadplegingen | Raad van de Europese Unie, 8.2.2021
  Europees Parlement, 8.2.2021 |
| --- | --- |
| Rechtsgrondslag | Artikelen 91 en 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie |
| Bevoegde afdeling | Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij |
| Goedkeuring door de voltallige vergadering | 24.2.2021 |
| Zitting nr. | 558 |
| Stemuitslag
  (voor/tegen/onthoudingen) | 234/0/8 |

Raadplegingen

Raad van de Europese Unie, 8.2.2021

Europees Parlement, 8.2.2021

Rechtsgrondslag

Artikelen 91 en 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie

Bevoegde afdeling

Vervoer, Energie, Infrastructuur en Informatiemaatschappij

Goedkeuring door de voltallige vergadering

24.2.2021

Zitting nr.

558

Stemuitslag

(voor/tegen/onthoudingen)

234/0/8

Aangezien het Comité volledig met het voorstel instemt en er geen commentaar op heeft, heeft het tijdens zijn op 24 en 25 februari 2021 gehouden 558e zitting (vergadering van 24 februari) met 234 stemmen vóór en zonder stemmen tegen, bij 8 onthoudingen, besloten om hierover een positief advies uit te brengen.

Brussel, 24 februari 2021.

Voorzitter van het Europees Economisch en Sociaal Comité

Christa SCHWENG

---

Rectificaties

| 30.4.2021 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 155/79 |
| --- | --- | --- | --- |

30.4.2021

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 155/79

---

Rectificatie van het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het “programma Pericles IV”) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (CNS))

(
  Publicatieblad van de Europese Unie C 440 van 6 december 2018
  )

(2021/C 155/13)

Op de omslag en op bladzijde 199, in de titel:

| in plaats van: | “Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het “programma Pericles IV”) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (CNS))”, |
| --- | --- |

in plaats van:

“Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het “programma Pericles IV”) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (CNS))”,

| lezen: | “Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het “programma Pericles IV”) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (COD))”. |
| --- | --- |

lezen:

“Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een programma inzake uitwisselingen, bijstand en opleiding voor de bescherming van de euro tegen valsemunterij voor de periode 2021-2027 (het “programma Pericles IV”) (COM(2018) 369 final — 2018/0194 (COD))”.

---