# Dziennik Urzędowy C 106/26 m

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 106 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6426 marca 2021 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 106

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6426 marca 2021

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | REZOLUCJE |
| | Komitet Regionów |
| | Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021 |
| 2021/C 106/01 | Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów na temat kampanii szczepień przeciwko COVID-19 | 1 |
| | OPINIE |
| | Komitet Regionów |
| | Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021 |
| 2021/C 106/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski program na rzecz umiejętności służący zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności | 3 |
| 2021/C 106/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wspieranie zatrudnienia ludzi młodych: pomost do zatrudnienia dla kolejnego pokolenia – wzmocnienie gwarancji dla młodzieży | 7 |
| 2021/C 106/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Transgraniczne usługi publiczne w Europie | 12 |
| 2021/C 106/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Agroekologia | 19 |
| 2021/C 106/06 | Opinia Europejskiego Europejskiej Komitetu Regionów – Unia równości: unijne ramy strategiczne na rzecz równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów | 25 |
| 2021/C 106/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji | 31 |
| 2021/C 106/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Ponowne ożywienie sektora kultury i sektora kreatywnego | 38 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021

2021/C 106/01

Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów na temat kampanii szczepień przeciwko COVID-19

1

OPINIE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021

2021/C 106/02

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski program na rzecz umiejętności służący zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności

3

2021/C 106/03

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wspieranie zatrudnienia ludzi młodych: pomost do zatrudnienia dla kolejnego pokolenia – wzmocnienie gwarancji dla młodzieży

7

2021/C 106/04

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Transgraniczne usługi publiczne w Europie

12

2021/C 106/05

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Agroekologia

19

2021/C 106/06

Opinia Europejskiego Europejskiej Komitetu Regionów – Unia równości: unijne ramy strategiczne na rzecz równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów

25

2021/C 106/07

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji

31

2021/C 106/08

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Ponowne ożywienie sektora kultury i sektora kreatywnego

38

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Komitet Regionów |
| | Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021 |
| 2021/C 106/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Ósmy unijny program działań w zakresie środowiska | 44 |

III   Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021

2021/C 106/09

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Ósmy unijny program działań w zakresie środowiska

44

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/1

---

Rezolucja Europejskiego Komitetu Regionów na temat kampanii szczepień przeciwko COVID-19

(2021/C 106/01)

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)

| 1. | Popiera unijną strategię dotyczącą szczepionek jako wyraz solidarności, jedności i skuteczności oraz proces oparty na zasadach równego dostępu wszystkich obywatelek i obywateli UE do szczepionek, przystępności cenowej szczepionek i ich bezpieczeństwa. Odrzuca nacjonalizm szczepionkowy, który jest sprzeczny z tymi zasadami. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przyjmuje z zadowoleniem przełom w badaniach i innowacjach naukowych, dzięki któremu w drodze globalnej współpracy w rekordowym tempie pojawiły się bezpieczne i skuteczne szczepionki. Uważa, że szczepienia są przełomowym czynnikiem, który pozwoli pokonać najgorszy etap pandemii i jej dramatyczne skutki dla życia społecznego i gospodarczego oraz zdrowia psychicznego w UE. Jednak samo szczepienie nie jest wystarczające i liczba zakażeń musi się szybko zmniejszyć przed pojawieniem się nowych wariantów, w przypadku których nie dowiedziono jeszcze skuteczności obecnych szczepionek. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Domaga się, aby proces zatwierdzania szczepionek przeciwko COVID-19 i negocjowania dostępu do nich był przejrzysty, i ma nadzieję, że bieżące i późniejsze zakupy dawek szczepionek będą nadal przedmiotem właściwej koordynacji i komunikacji na szczeblu UE. Zachęca państwa członkowskie, by unikały takiego podejścia do szczepionek, jakie przyjęły na początku pandemii, gdy niektóre z nich wykazały się brakiem solidarności, powodując niedobory środków ochrony indywidualnej, masek i respiratorów. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Popiera kampanie szczepień prowadzone przez UE, Światową Organizację Zdrowia i państwa członkowskie i wzywa do zwiększenia produkcji i dostaw szczepionek, przyspieszenia szczepień oraz do dostarczenia większej ilości informacji, tak aby obywatelki i obywatele UE mogli jak najszybciej otrzymać termin szczepienia zgodnie z prostą i usprawnioną procedurą, niezależnie od położenia geograficznego. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Odnotowuje z zaniepokojeniem utrzymywanie się wirusa COVID-19 oraz napotykane na całym świecie i w Europie trudności w opanowaniu pandemii i wyjściu poza cykl środków izolacji. Jest również zaniepokojony obecną produkcją i wprowadzaniem szczepionek w całej UE, ponieważ niektórzy producenci szczepionek znacznie ograniczają dostawy, zmuszając w ten sposób władze krajowe do zmiany planów dystrybucji szczepionek. Dlatego uważa za bardzo istotne, aby instytucje europejskie przedsięwzięły odpowiednie środki w celu zapewnienia przestrzegania umów przez producentów. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zaznacza, że wiele władz lokalnych i regionalnych posiada kompetencje w dziedzinie zdrowia i jest gotowych wspierać wprowadzanie szczepionki – w szczególności pod względem logistycznym – oraz uczestniczyć w kampaniach i działaniach informacyjnych, aby zwiększyć zaufanie i gotowość obywateli do szczepienia oraz przyspieszyć proces szczepień. Apeluje zatem, by państwa członkowskie aktywnie włączyły władze lokalne i regionalne w kampanie oraz szybkie wdrożenie strategii dotyczących szczepionek. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Wyraża zaniepokojenie, że choć do zakończenia pandemii konieczne jest zaszczepienie 70 % ludności, mniej niż połowa obywateli europejskich jest gotowa się zaszczepić w 2021 r., prawie jedna trzecia ludności w siedmiu państwach członkowskich jest przeciwna szczepieniu, a prawie dwie trzecie Europejczyków uważa, że szczepionki zostały wyprodukowane zbyt szybko (1). |
| --- | --- |

7.

| 8. | Sądzi, że bardzo ważne jest zapewnienie opinii publicznej, że stosowana technologia jest bezpieczna, a szybka produkcja wynika z przeznaczenia ponadprzeciętnej ilości środków finansowych na opracowanie szczepionek i z zaangażowania w tym celu ponadprzeciętnej ilości zasobów ludzkich. Jest również zdania, że przywódcy szczebla niższego niż krajowy są najlepiej przygotowani do tego, by pomóc w rozwianiu tych obaw. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Przestrzega przed skutkami fałszywych informacji i dezinformacji, które mogą utrudnić szybkie masowe szczepienia, i wzywa do zwiększenia świadomości na temat możliwości oszustw związanych z kampaniami szczepień. Uważa, że zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych może się znacznie przyczynić do przeciwdziałania dezinformacji i niepewności związanej ze szczepieniami. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Apeluje o europejską tablicę wskaźników, by umożliwić monitorowanie wyszczepialności i dystrybucji szczepionek w podziale na regiony oraz zwiększenie przejrzystości i koordynacji i pomóc we wskazaniu luk. Uważa, że obywatelki i obywatele powinni otrzymać pełne informacje o zezwoleniach, dostępności i wprowadzeniu szczepionek przeciwko COVID-19. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Oferuje Komisji Europejskiej i państwom członkowskim pomoc swoją i swoich członkiń i członków we wspieraniu kampanii szczepień poprzez wymianę najlepszych praktyk i rozpowszechnianie informacji. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Popiera zamiar Rady dotyczący stworzenia znormalizowanego i interoperacyjnego dowodu szczepienia do celów medycznych, biorąc pod uwagę, że dokumentowanie szczepień jest koniecznością z medycznego punktu widzenia. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Podkreśla, że UE odgrywa wiodącą rolę w ułatwianiu dostępu do szczepionek na całym świecie. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Domaga się, aby reakcje Unii Europejskiej, państw członkowskich oraz regionów i gmin na wybuch pandemii COVID-19 zostały poddane szczegółowej ocenie i aby wyciągnięto odpowiednie wnioski z perspektywy medycznej, gospodarczej, społecznej i administracyjnej, a także z punktu widzenia kompetencji prawnych. |
| --- | --- |

14.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Badanie Komisji Europejskiej (DG COMM.A3) „Opinia publiczna wobec szczepień przeciwko COVID-19 w UE”, grudzień 2020 r.

1

---

OPINIE

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/3 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/3

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski program na rzecz umiejętności służący zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności

(2021/C 106/02)

| Sprawozdawca: | Csaba BORBOLY (RO/EPL), przewodniczący rady okręgu Harghita |
| --- | --- |
| Dokumenty źródłowe: | Komunikat „Europejski program na rzecz umiejętności służący zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności”
  COM(2020) 274 final
  Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kształcenia i szkolenia zawodowego na rzecz zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności
  COM(2020) 275 final |

Sprawozdawca:

Csaba BORBOLY (RO/EPL), przewodniczący rady okręgu Harghita

Dokumenty źródłowe:

Komunikat „Europejski program na rzecz umiejętności służący zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności”

COM(2020) 274 final

Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kształcenia i szkolenia zawodowego na rzecz zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności

COM(2020) 275 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Główne przesłania

| 1. | Opowiada się za uznaniem i respektowaniem kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych oraz państw członkowskich w głównych strategiach politycznych UE, a także w dziedzinie umiejętności, jako właścicieli odpowiedniej infrastruktury, jako beneficjentów funduszy UE oraz wsparcia krajowego i regionalnego, a także jako głównych kanałów dostępu do społeczności lokalnych i regionalnych. Jednocześnie ubolewa nad brakiem uznania tej roli w obecnym komunikacie Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla potrzebę informowania pracowników energochłonnych sektorów o wyzwaniach i możliwościach kryjących się w transformacji cyfrowej i ekologicznej oraz odpowiedniego towarzyszenia im w tych procesach. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Z zainteresowaniem przyjmuje zainicjowanie europejskiego paktu promującego wspólne działania mające na celu maksymalizację wpływu inwestycji na podnoszenie istniejących umiejętności (doskonalenie zawodowe) i szkolenie w zakresie nowych umiejętności (przekwalifikowanie). Władze lokalne i regionalne powinny być zaangażowane w te działania w celu nawiązania współpracy i wyraźnego promowania szkoleń wszystkich osób w wieku produkcyjnym w całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Sugeruje, że regionalne strategie terytorialne i pakty dotyczące Zielonego Ładu powinny odnosić się do polityki w zakresie umiejętności i do inwestycji, których potrzebuje dany region. Istnieje również potrzeba lepszego zrozumienia regionalnych potrzeb i możliwości w zakresie umiejętności, analizowanych dla każdego sektora, ze szczególnym uwzględnieniem technologii niskoemisyjnych i zrównoważonego rozwoju, przede wszystkim w przemyśle motoryzacyjnym, sektorach budownictwa, usług budowlanych, projektowania i twórczości, w przemyśle farmaceutycznym, ICT i sektorze spożywczym. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Podkreśla, że w większości państw członkowskich władze lokalne i regionalne odgrywają ważną rolę w finansowaniu edukacji i opracowywaniu strategii politycznych związanych z umiejętnościami. Komisja powinna podjąć wysiłki w celu nawiązania bezpośrednich kontaktów z władzami lokalnymi i regionalnymi zainteresowanymi szybszym zapewnieniem funduszy UE w formie projektów pilotażowych, opracowywaniem lokalnych i regionalnych strategii i planów działania oraz zwiększonym finansowaniem nowych inicjatyw, tak aby możliwe było prowadzenie działań, nawet jeśli w perspektywie średnioterminowej nie zawarto umów o partnerstwie. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zauważa, że podczas obecnej pandemii większość systemów kształcenia szybko i elastycznie zareagowała na nowe wyzwania, a niektóre państwa członkowskie znacznie przyspieszyły cyfryzację edukacji. Choć regiony mogą pochwalić się rzeczywistymi sukcesami, Komitet Regionów proponuje, by skupić się na:






  a) | równym dostępie do nowych form kształcenia i szkolenia, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, |
| --- | --- | --- |

6.

a)

równym dostępie do nowych form kształcenia i szkolenia, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji,

| b) | zniesieniu przeszkód w dziedzinie praw językowych, w tym praw językowych mniejszości etnicznych i osób niesłyszących oraz osób niedosłyszących posługujących się językiem migowym, |
| --- | --- |

b)

zniesieniu przeszkód w dziedzinie praw językowych, w tym praw językowych mniejszości etnicznych i osób niesłyszących oraz osób niedosłyszących posługujących się językiem migowym,

| c) | zapewnieniu pozytywnego wpływu nowych inicjatyw i form kształcenia na powszechny dostęp do kształcenia i szkolenia poprzez zmniejszenie przepaści cyfrowej i braku dostępności w celu zagwarantowania pełnego dostępu wszystkich osób, niezależnie od miejsca, w którym się znajdują, do narzędzi opartych na współpracy, |
| --- | --- |

c)

zapewnieniu pozytywnego wpływu nowych inicjatyw i form kształcenia na powszechny dostęp do kształcenia i szkolenia poprzez zmniejszenie przepaści cyfrowej i braku dostępności w celu zagwarantowania pełnego dostępu wszystkich osób, niezależnie od miejsca, w którym się znajdują, do narzędzi opartych na współpracy,

| d) | promowaniu łączności cyfrowej, w szczególności na obszarach o niskiej gęstości zaludnienia, w tym materiałów i narzędzi technologicznych i edukacyjnych ułatwiających dostęp do edukacji cyfrowej. |
| --- | --- |

d)

promowaniu łączności cyfrowej, w szczególności na obszarach o niskiej gęstości zaludnienia, w tym materiałów i narzędzi technologicznych i edukacyjnych ułatwiających dostęp do edukacji cyfrowej.

| 7. | Przypomina, że wytyczne Komisji Europejskiej z 17 września w sprawie wdrażania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności w ramach „Next Generation EU” obejmują jako jedną z głównych osi inicjatywę przewodnią w dziedzinie zmiany i podnoszenia kwalifikacji, a także dostosowanie systemów edukacji w celu wspierania umiejętności cyfrowych oraz kształcenia i szkolenia zawodowego w każdym wieku, co oznacza nową perspektywę finansową dla państw członkowskich, a tym samym dla władz regionalnych i lokalnych. |
| --- | --- |

7.

Zalecenia dotyczące polityki

| 8. | Zauważa, że władze lokalne i regionalne stoją przed nowymi wyzwaniami, zwłaszcza związanymi z pandemią COVID-19. Jednak w odpowiedzi na te wyzwania każdego dnia pojawia się także wiele nowych inicjatyw. Najbardziej widocznymi przykładami są cyfryzacja edukacji i lokalnych przedsiębiorstw. Komisja powinna rozważyć utworzenie europejskiej platformy skupiającej wybrane najlepsze praktyki, która byłaby dostępna dla władz lokalnych i regionalnych i wspierałaby opracowywanie strategii i planów działania w zakresie przystosowania i odporności, inspirując do podejmowania nowych inicjatyw lokalnych i regionalnych. Komitet i jego członkinie i członkowie z zadowoleniem przyjęliby i poparli tego rodzaju inicjatywy. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Podkreśla, że kształcenie zawodowe i edukacja techniczna wymagają praktyki i są w większości powiązane z miejscami i placówkami edukacyjnymi, znacznie bardziej niż umiejętności cyfrowe, językowe i inne miękkie umiejętności. Powinniśmy zacząć określać najlepsze praktyki w niektórych regionach, które mogą być inspiracją do podejmowania nowych inicjatyw w innych regionach. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Zwraca się do Komisji o dokonanie przeglądu podejścia przedstawionego w komunikacie i o uwzględnienie kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych we wspieraniu i rozwijaniu infrastruktury związanej z umiejętnościami w większości państw członkowskich, ponieważ posiadają one kluczowe kompetencje w zakresie polityki kształcenia i szkolenia oraz odgrywają ważną rolę w polityce dotyczącej młodzieży i zatrudnienia. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zwraca uwagę, że kryzysy takie jak pandemia COVID-19 niszczą systemy edukacji i szkoleń oraz często prowadzą do okresu wysokiego bezrobocia i niepewności ekonomicznej. Jednocześnie, oprócz zmian na rynku pracy wynikających z transformacji ekologicznej i cyfrowej osoby dorosłe o niskich kwalifikacjach potrzebują pilnego wsparcia, aby wejść na rynek pracy lub pozostać na nim (1). W związku z tym bardzo potrzebne są proponowane inicjatywy w zakresie umiejętności oraz kształcenia i szkolenia zawodowego, tak aby zapewnić wdrożenie pierwszej zasady Europejskiego filaru praw socjalnych dotyczącej prawa do wysokiej jakości edukacji włączającej, szkoleń i uczenia się przez całe życie. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Oczekuje na zbliżające się zatwierdzenie przez unijnych ministrów edukacji deklaracji z Osnabrück w celu unowocześnienia europejskiego kształcenia i szkolenia zawodowego oraz pogłębienia współpracy transgranicznej w ramach europejskiego obszaru edukacji (2), a także jako środka wzmocnienia dobrowolnego charakteru zalecenia. Podkreśla w związku z tym, że władze lokalne i regionalne muszą być w pełni zaangażowane w opracowywanie i wdrażanie krajowych strategii dotyczących polityki kształcenia dorosłych. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Podkreśla w świetle kryzysu związanego z COVID-19 potrzebę udoskonalenia cyfrowych rozwiązań szkoleniowych i uczenia się na odległość również w odniesieniu do kształcenia i szkolenia zawodowego oraz, w odpowiednich przypadkach, poprawy monitorowania losów absolwentów takiego kształcenia, bez tworzenia zbędnych obciążeń administracyjnych. Wskazuje ponadto na potrzebę zwiększenia atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego oraz zapewnienia spójności i synergii między tym sektorem a ogólnym systemem edukacji. Ponadto KR wzywa do dokonania przeglądu europejskich ram jakości i skuteczności programów przygotowania zawodowego w celu zapewnienia wysokiej jakości, zróżnicowanego i dostosowanego do potrzeb przyuczania do zawodu. Podkreśla także znaczenie równego dostępu i prawa wszystkich pracowników do szkoleń. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zauważa, że sytuacja znacznie się różni w całej UE i że jest to jedno z głównych wyzwań podczas opracowywania i wdrażania nowych norm i praktyk w dziedzinie kształcenia i szkolenia. Te dysproporcje regionalne powstają w wyniku luki kompetencyjnej i niedopasowania umiejętności w UE i prawdopodobnie pogłębią się, jeżeli polityka lokalna i regionalna nie zostanie odpowiednio opracowana i sfinansowana. Komitet ponawia więc swój postulat, by podczas oceny postępów we wdrażaniu Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności i polityki kształcenia i szkolenia zawodowego skoncentrowano się bardziej na regionach. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Jest zdania, że każda interwencja polityczna musi być zgodna z kontekstem regionalnym, a uniwersalne podejście nie jest skuteczne. W polityce lokalnej i regionalnej należy odpowiednio dostosować rozwiązania. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Zwraca uwagę, że należy zająć się kwestią dostępu osób wykluczonych społecznie lub w trudnej sytuacji socjalnej do wysokiej jakości kształcenia i szkolenia, aby zagwarantować, że w żadnym z państw członkowskich nie będzie przeszkód w równym dostępie. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Opowiada się za szybszym utworzeniem europejskiego obszaru edukacji w celu zagwarantowania wszystkim wysokiej jakości kształcenia. UE powinna promować, wspierać i uzupełniać współpracę i wymianę między systemami kształcenia i różnymi programami nauczania w zależności od potrzeb obywateli w ramach podziału kompetencji oraz z poszanowaniem zasady pomocniczości i zakazu harmonizacji. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla, że istnieje ryzyko, iż transformacja ekologiczna i pandemia będą miały bardziej negatywny wpływ na mniejszości, kobiety, dzieci, nastolatków, młodzież i osoby ze społeczności znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, zwłaszcza w regionach oddalonych, słabo zaludnionych lub górskich, gdzie ludność napotyka większe bariery i trudności w dostępie do wysokiej jakości szkoleń i edukacji. Kwestie te należy rozwiązywać w sposób oparty na dowodach i uwzględniający szczególne potrzeby tych grup we wszystkich regionach. W związku z tym proponuje uwzględnienie osób z niepełnosprawnościami jako jednej z grup szczególnie narażonej na opisane wyżej problemy. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Biorąc pod uwagę znaczenie nowych umiejętności STEM (nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria i matematyka) dla wsparcia dwojakiej transformacji, powinny być one dostępne we wszystkich regionach, na wszystkich poziomach kształcenia, przy zachowaniu równowagi płci. Istotne jest uczulenie osób młodych znajdujących się w ostatnim cyklu nauki w szkole średniej, w chwili wyboru ścieżki kariery zawodowej, na wagę tych dziedzin na przyszłym rynku pracy i na szanse, jakie stwarzają one dla przyszłych pracowników. Celem jest ukierunkowanie przyszłych szkoleń i kształcenia na te sektory z uwzględnieniem praw językowych i możliwości nabycia tych nowych umiejętności przez wszystkie pokolenia i grupy. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zwraca uwagę, że w celu ożywienia inicjatyw lokalnych i regionalnych trzeba nadać priorytet uczelniom publicznym, a inwestycje publiczne i prywatne powinny sprzyjać nowym możliwościom związanym z umiejętnościami. Jednocześnie badania lokalne i regionalne w tej dziedzinie powinny koncentrować się na przyswajaniu nowych umiejętności we wszystkich regionach Europy. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Zaznacza, że współpraca europejska w zakresie umiejętności i szkolenia zawodowego powinna skupiać się na kwestiach lokalnych i regionalnych, ukierunkowanych na władze lokalne i regionalne oraz na ustabilizowanie dostępu do szkół i organizatorów szkoleń. Takie platformy nie powinny koncentrować się wyłącznie na państwach członkowskich i państwach biorących w nich udział. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Uważa za bardzo pozytywne, że program na rzecz umiejętności obejmuje w ramach działania 7 promowanie możliwości biznesowych oferowanych przez gospodarkę społeczną, takich jak pomoc społecznościom lokalnym, zawieranie lokalnych porozumień ekologicznych i aktywizacja słabszych grup społecznych. W związku z tym zaleca większe zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w przygotowanie planu działania na rzecz gospodarki społecznej zapowiedzianego przez Komisję Europejską na 2021 r. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Sądzi, że unijny program kształcenia Erasmus+ ma duże znaczenie przy zdobywaniu umiejętności międzykulturowych i wielojęzycznych. Ze względu na pandemię istnieje ryzyko, że wielu studentów, uczniów i praktykantów nie będzie mogło skorzystać z tej możliwości. W związku z tym należy znaleźć szybkie rozwiązania dostosowane do nowych okoliczności, tak aby można było nadal realizować cele programu Erasmus+, a jednocześnie wspierać z myślą o włączeniu społecznym studentów, uczniów i praktykantów, którzy jeszcze nie korzystali w równym stopniu z możliwości tego programu. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Zauważa, że pandemia, Zielony Ład i cyfryzacja są głównymi motorami przemian w gospodarce europejskiej. Zmiany są pożądane, jeśli chodzi o ukierunkowane skutki dla środowiska i dla przyszłości europejskiego rozwoju gospodarczego. W nowej erze ekologicznego i cyfrowego wzrostu gospodarczego pracownicy muszą mieć dostęp do nowych umiejętności, aby budować odporność z uwzględnieniem powstających i rozwijających się sektorów, tak aby można było rozwiązać problem niedopasowania umiejętności. Pracowników należy wspierać poprzez ukierunkowane i dostosowane do potrzeb doradztwo w miejscu pracy. Osoby poszukujące nowych możliwości zatrudnienia są najbardziej otwarte na zdobywanie nowych umiejętności. Jednocześnie przedsiębiorstwa powinny otrzymywać wsparcie w zakresie doradztwa szkoleniowego dla swoich pracowników. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Zwraca uwagę na potrzebę osiągnięcia masy krytycznej w zakresie finansowania oraz wsparcia na rzecz odbudowy, budowania odporności i nowych umiejętności związanych z kształceniem i szkoleniem we wszystkich regionach, włączając w to szkolenie nauczycieli i instruktorów we wszystkich dziedzinach i na wszystkich poziomach kształcenia. W związku z tym nalega, aby nie zmniejszać budżetu tych programów UE, które bezpośrednio inwestują w edukację i umiejętności, zwłaszcza programów Erasmus+ i EFS+. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zaznacza, że w szybko cyfryzującym się świecie edukacji i szkoleń nauczyciele, instruktorzy, studenci i uczniowie potrzebują nowych umiejętności operacyjnych i związanych z komputerami, a jednocześnie umiejętności behawioralnych odnoszących się do sprawności w zakresie technologii informacyjnych, cyfrowych i medialnych (3). Regiony i miasta powinny, w oparciu o politykę lokalną i regionalną, opracować dowody wykazujące, czy nauczyciele i instruktorzy posiadają niezbędne umiejętności i dostosowali się do nowej sytuacji. W wypadku wystąpienia wąskich gardeł i niedopasowania należy znaleźć dostosowane i skoordynowane rozwiązania w zakresie programów szkolenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Podziela pogląd, że w przyszłym programie „Horyzont Europa” musimy zobaczyć wyniki opartych na dowodach badań stosowanych w zakresie identyfikacji nowych umiejętności, metod nauczania w formie cyfrowej online, oferowania podstawowego zestawu umiejętności wszystkim osobom, w tym mniejszościom językowym, grupom etnicznym i grupom marginalizowanym, a także w zakresie wielopoziomowego zarządzania obszarami polityki związanymi z umiejętnościami przy aktywnym udziale władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Uważa, że partnerstwa lokalne i regionalne, w skład których wchodzą władze lokalne i regionalne, grupy eksperckie, przedstawiciele pracodawców, organizatorzy kształcenia i szkolenia, mogą prowadzić do lepszego zrozumienia sposobu, w jaki nabywanie umiejętności w regionie funkcjonuje możliwie najskuteczniej i najszybciej. Partnerstwa takie mogą służyć jako siła napędowa zmian lokalnych i regionalnych w tym zakresie poprzez budowanie wiedzy, zrozumienia i zaufania, a także dzięki zaangażowaniu wszystkich zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

28.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Według CEDEFOP w 2016 r. 23 % osób w wieku 25–64 lat w UE miało niski poziom wykształcenia na poziomie lub poniżej poziomu wykształcenia średniego I stopnia (ISCED 2) (https://www.cedefop.europa.eu/en/publications-and-resources/statistics-and-indicators/statistics-and-graphs/33-how-many-adults-have-low-level-education#:~:text=%202016%2C%2023.0%25%20of%20people,followed%20by%20Portugal%20(53.1%25).

1

(2)  https://www.eu2020.de/eu2020-en/news/article/eu-education-ministers-karliczek-osnabrueck/2384182

2

(3)  JRC Technical Notes: „Mapping Digital Competence: Towards a Conceptual Understanding” [Określić kompetencje cyfrowe: w kierunku koncepcyjnego zrozumienia], Kirsti Ala-Mutka (https://www.researchgate.net/publication/340375234_Mapping_Digital_Competence_Towards_a_Conceptual_Understanding).

3

---

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/7 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/7

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wspieranie zatrudnienia ludzi młodych: pomost do zatrudnienia dla kolejnego pokolenia – wzmocnienie gwarancji dla młodzieży

(2021/C 106/03)

| Sprawozdawczyni: | Romy KARIER (LU/EPL), radna gminy Clervaux |
| --- | --- |
| Dokumenty źródłowe: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Wspieranie zatrudnienia ludzi młodych: pomost do zatrudnienia dla kolejnego pokolenia
  COM(2020) 276 final
  Wniosek w sprawie zalecenia Rady dotyczącego „Pomostu do zatrudnienia – wzmocnienia gwarancji dla młodzieży” i zastępującego zalecenie Rady z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży
  COM(2020) 277 final |

Sprawozdawczyni:

Romy KARIER (LU/EPL), radna gminy Clervaux

Dokumenty źródłowe:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Wspieranie zatrudnienia ludzi młodych: pomost do zatrudnienia dla kolejnego pokolenia

COM(2020) 276 final

Wniosek w sprawie zalecenia Rady dotyczącego „Pomostu do zatrudnienia – wzmocnienia gwarancji dla młodzieży” i zastępującego zalecenie Rady z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie ustanowienia gwarancji dla młodzieży

COM(2020) 277 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje proponowane zalecenie Rady w sprawie wzmocnienia gwarancji dla młodzieży, które opiera się na doświadczeniach zdobytych od czasu przyjęcia pierwotnej gwarancji dla młodzieży w dniu 22 kwietnia 2013 r., a tym samym wprowadza istotne usprawnienia do instrumentu, takie jak nowa i bardziej spójna struktura podzielona na cztery odrębne etapy, większy nacisk na osoby długoterminowo należące do grupy osób niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się (NEET) oraz wzmocnienie elementów sprzyjających włączeniu społecznemu. Wniosek ten jest szczególne istotny w kontekście kryzysu związanego z pandemią COVID-19, który ma nieproporcjonalny wpływ na młodych ludzi. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozszerzenia kategorii wiekowej beneficjentów gwarancji dla młodzieży o osoby młode w wieku 25–29 lat, aby dotrzeć do większej liczby młodych ludzi. Dzięki temu wniosek jest bardziej spójny z przepisami wykonawczymi stosowanymi w większości państw członkowskich, ale również bardziej sprzyjający włączeniu społecznemu, gdyż uznaje, że w okresie pogorszenia koniunktury gospodarczej z powodu pandemii COVID-19 bezrobocie wśród młodych ludzi w wieku 15–29 lat będzie drastycznie wzrastać i osoby te będą wymagały usług w zakresie wsparcia (1). Podkreśla, że po złożeniu oferty lub po upływie czteromiesięcznego okresu na przedstawienie oferty należy nadal udzielać wsparcia młodym ludziom, tak aby ich motywacja, umiejętności i zdolności mogły stale wzrastać, zwłaszcza w przypadku młodych ludzi znajdujących się w najtrudniejszym położeniu, którzy do udanej integracji na rynku pracy mogą potrzebować więcej długoterminowej pomocy. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podkreśla ważną rolę władz lokalnych i regionalnych w dziedzinie zatrudnienia, szkoleń, edukacji i młodzieży oraz sugeruje, by partnerstwa na wszystkich etapach gwarancji dla młodzieży obejmowały władze lokalne i regionalne. Dotyczy to w szczególności fazy przyporządkowania i fazy działań informacyjnych, w trakcie których władze lokalne i regionalne mogłyby stanowić pomost między różnymi zainteresowanymi stronami, takimi jak partnerzy społeczni, instytucje edukacyjne, organizacje młodzieżowe i publiczne służby zatrudnienia oraz lokalny i regionalny sektor przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Z zadowoleniem przyjmuje sugestię Komisji, by władze lokalne i regionalne były siłą napędową przyuczania do zawodu w lokalnym otoczeniu biznesowym, co pozwoli uznać kluczową rolę, jaką odgrywają one we wspieraniu rozwoju gospodarczego poprzez partnerstwa, oraz odzwierciedli wcześniejsze stanowiska Komitetu Regionów w tej sprawie (2). Należy zachęcać do odbywania przygotowania zawodowego jako ważnego instrumentu w walce z bezrobociem młodzieży pozwalającego połączyć umiejętności intelektualne i techniczne z doświadczeniem zawodowym. W związku z tym istotne jest zwiększenie ilości i poprawa jakości oferowanych możliwości przygotowania zawodowego, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na szkolenia cyfrowe. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Władze lokalne odgrywają ważną rolę w podnoszeniu świadomości na temat gwarancji dla młodzieży wśród młodych ludzi oraz w angażowaniu się w działania informacyjne, na przykład zapewniając widoczność programu w publicznych służbach zatrudnienia i wdrażając podejście partnerskie ze wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami pracującymi z młodzieżą. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zwraca uwagę na znaczenie usług społecznych, zdrowotnych, związanych z zatrudnieniem i młodzieżą świadczonych przez władze lokalne i regionalne w ramach systemów wczesnego ostrzegania i podkreśla zdolność tych władz do identyfikacji młodych ludzi, którym grozi znalezienie się w kategorii osób niekształcących się, niepracujących i nieszkolących się (NEET), a jednocześnie do zapobiegania przedwczesnemu porzucaniu kształcenia i szkolenia szczególnie w regionach o wysokim wskaźniku przedwczesnego kończenia nauki. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja kładzie nacisk na działania informacyjne, zwłaszcza w odniesieniu do młodzieży długoterminowo należącej do grupy osób NEET, ale podkreśla znaczenie zalecania stosowania technologii, które są wykorzystywane przez samych młodych ludzi, a także mierzalnych celów, zachęcając podmioty realizujące program gwarancji dla młodzieży do zwiększenia skuteczności i efektywności ich strategii informacyjnych. Uważa ponadto, że należy uświadomić młodym ludziom korzystającym z tego programu, że jest to inicjatywa europejska, o czym wielu obecnych beneficjentów nie wie. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Popiera ideę promowania umiejętności, które są istotne dla rynku pracy, i zgadza się z położeniem nacisku na umiejętności cyfrowe, umiejętności kierownicze, przedsiębiorczość, autonomię i umiejętności istotne dla transformacji ekologicznej. Podkreśla jednak konieczność promowania i priorytetowego potraktowania umiejętności językowych, zwłaszcza w tych regionach, w których umiejętności językowe są szczególnie istotne, takich jak regiony transgraniczne i regiony w dużym stopniu uzależnione gospodarczo od turystyki, tak aby zwiększyć szanse młodych ludzi na integrację na rynku pracy. Ubolewa, że nie zostało to uwzględnione w nowym wniosku. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Uważa, że zasadnicze znaczenie ma określenie jasnych i precyzyjnych wiążących kryteriów dotyczących jakości oferty gwarancji dla młodzieży w zakresie zatrudnienia, kształcenia, szkolenia i przygotowania zawodowego. Można to osiągnąć poprzez ocenę stopnia dopasowania oferty do profilu uczestnika, poprzez zapewnienie, że oferta będzie respektowała prawa pracownicze i socjalne młodych ludzi, poprzez zagwarantowanie, że oferta umożliwi trwałą integrację na rynku pracy i poprzez uwzględnienie jakości ofert w procedurach monitorowania i gromadzenia danych w ramach gwarancji dla młodzieży (3). |
| --- | --- |

9.

| 10. | Podkreśla znaczenie promowania mobilności pracowników między państwami członkowskimi i między regionami poprzez wzmocnioną gwarancję dla młodzieży, biorąc pod uwagę ważną rolę, jaką migracja odgrywa w kształtowaniu możliwości na rynku pracy. W związku z tym ubolewa, że przepis ten, który istniał w pierwotnej gwarancji dla młodzieży, nie został utrzymany w nowym wniosku, mimo że wiele państw uzupełniło swoje gwarancje dla młodzieży regionalnymi lub międzynarodowymi programami na rzecz mobilności. Apeluje także o powiązanie gwarancji dla młodzieży z okresami staży wysokiej jakości oraz z Europejskim Korpusem Solidarności. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Zgadza się z poglądem, że w fazie przyporządkowania szczególną uwagę należy zwrócić na specyfikę regionalnego rynku pracy i bariery, z jakimi borykają się młodzi ludzie mieszkający na obszarach wiejskich, oddalonych i najbardziej oddalonych lub na obszarach miejskich znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i w słabiej rozwiniętych regionach, a także społeczności mniejszości językowych. Podejście to powinno jednak również obejmować specjalne środki wsparcia w ramach wzmocnionej gwarancji dla młodzieży, aby zapewnić młodym ludziom mieszkającym w tych regionach dostęp do takich samych możliwości i usług jak w każdym innym regionie. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Zaleca promowanie dialogu społecznego na szczeblu regionalnym i lokalnym w celu osiągnięcia lepszych wyników dla młodych bezrobotnych, a tym samym wspierania wzrostu gospodarczego bardziej sprzyjającego włączeniu społecznemu, zwłaszcza na obszarach oddalonych i odizolowanych, oraz opracowania skutecznych strategii na rzecz planów sprawiedliwej transformacji na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Ubolewa, że w okresie programowania EFS+ na lata 2021–2027 nie zwiększono znacznie udziału, który zostanie przeznaczony na wsparcie gwarancji dla młodzieży, pomimo krytycznego kontekstu pandemii COVID-19, podczas której bezrobocie wśród młodzieży wzrosło już gwałtownie w całej Unii Europejskiej. W związku z tym nalega na konieczność znacznego zwiększenia wsparcia finansowego dla tych państw członkowskich i regionów doświadczających wysokiego poziomu bezrobocia i ubóstwa, takich jak regiony słabiej rozwinięte, zdezindustrializowane, peryferyjne i najbardziej oddalone, które obecnie borykają się nie tylko z wysoką stopą bezrobocia wśród młodzieży, ale także z poważnymi ograniczeniami budżetowymi – tak aby rozwiązać problem nierównej skuteczności gwarancji dla młodzieży w całej Unii Europejskiej. Wyraża ubolewanie, że finansowanie UE na rzecz zatrudnienia ludzi młodych nie może być już ukierunkowane na szczeblu regionalnym w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i nalega, aby rządy krajowe przeznaczały środki finansowe na zatrudnienie młodzieży w regionach, w których jest to najbardziej potrzebne, przy jednoczesnym zapewnieniu, by fundusze UE nie zastąpiły krajowego finansowania działań na rzecz zatrudnienia ludzi młodych. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Uważa, że władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę we wzmocnionej gwarancji dla młodzieży w fazie działań informacyjnych i przyporządkowania, w związku z czym potrzebują odpowiednich środków finansowych zarówno z budżetów krajowych, jak i z budżetu UE, aby zainwestować je w rzeczywistą integrację młodych ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji na szybko zmieniającym się rynku pracy. Potrzebne jest również silne zobowiązanie ze strony rządów krajowych na rzecz zaangażowania szczebla lokalnego i regionalnego we wdrażanie środków politycznych. Europejski Fundusz Społeczny+ powinien odgrywać kluczową rolę we wspieraniu tworzenia nowych miejsc pracy wysokiej jakości i promowaniu włączenia społecznego i innowacji społecznych. Jednak zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia jak największej skuteczności ma również przeznaczenie wystarczających zasobów krajowych na wdrożenie środków z zakresu polityki w ramach wzmocnionej gwarancji dla młodzieży oraz osiągnięcie synergii z polityką spójności w kolejnych WRF. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Z zadowoleniem przyjmuje powiązanie wzmocnionej gwarancji dla młodzieży z Europejskim filarem praw socjalnych. Wzmocniona gwarancja dla młodzieży musi zapewniać powszechny dostęp do ochrony socjalnej dla młodych uczestników, aby uniknąć wzrostu zagrożenia ubóstwem i niepewnością zatrudnienia. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Uważa, że wiele władz lokalnych i regionalnych nie jest w pełni świadomych wszystkich kanałów wsparcia UE na rzecz walki z bezrobociem wśród młodzieży. Wzywa zatem Komisję Europejską, by we współpracy z KR-em zorganizowała sesję informacyjną w celu zaradzenia tej sytuacji. Wyniki tego działania mogłyby zostać opublikowane na stronie internetowej KR-u, do której miałyby dostęp wszystkie zainteresowane strony. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Uważa, że staże i praktyki zawodowe powinny przede wszystkim zapewniać młodym ludziom możliwość nauki, co może im pomóc w rozwijaniu przyszłej kariery zawodowej, oraz umiejętności z myślą o uzyskaniu stałego zatrudnienia. Podkreśla, że praktyki zawodowe i staże podejmowane jako element programów nauczania lub kształcenia i szkolenia zawodowego powinny obejmować jasne cele edukacyjne, wysokiej jakości treść nauczania i profesjonalny mentoring. Podkreśla, że oprócz tych kryteriów uczenia się konieczne są dalsze przepisy w celu zapewnienia dobrych warunków pracy w przypadku staży i praktyk zawodowych na otwartym rynku pracy oraz w ramach aktywnej polityki rynku pracy. Akcentuje, że praktyka nieodpłatnej aktywnej polityki rynku pracy oraz otwartych staży i praktyk zawodowych na rynku pracy może prowadzić do zastąpienia standardowych stanowisk pracy, stanowi formę wyzysku, która narusza prawa młodych ludzi i ogranicza możliwości młodych ludzi wywodzących się z uboższych środowisk społeczno-ekonomicznych. Z tego względu popiera wysiłki Parlamentu Europejskiego na rzecz egzekwowania sprawiedliwego wynagrodzenia za staże i praktyki zawodowe i dostępu do ochrony socjalnej w związku z nimi na wolnym rynku pracy i w ramach aktywnej polityki rynku pracy, tak aby młodzi ludzie mieli dostęp do ofert wysokiej jakości. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Lokalni organizatorzy gwarancji dla młodzieży mogliby włączyć do swoich programów młodych ludzi, którzy podejmują krótkie kursy szkoleniowe lub pracują w niepełnym wymiarze godzin, poszukując zarazem pracy w pełnym wymiarze godzin, w uznaniu faktu, że młodzi ludzie nie mają silnego związku z rynkiem pracy i skorzystaliby ze wsparcia i formalnej oferty w ramach gwarancji dla młodzieży. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska kładzie nacisk na potrzebę rozważenia kształcenia i szkolenia w zakresie przedsiębiorczości, podnoszenia umiejętności i przekwalifikowywania pracowników, a także poszerzania wiedzy i umiejętności biznesowych jako sposobu zwiększania możliwości zatrudnienia młodych ludzi. Uważa jednak, że pozytywną rolę przedsiębiorczości społecznej i ogólnie gospodarki społecznej w zmniejszaniu bezrobocia młodzieży można również słusznie uznać we wzmocnionej gwarancji dla młodzieży. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zgadza się z potrzebą rozróżnienia w nowym wniosku między osobami długoterminowo należącymi do grupy osób NEET a osobami będącymi w tej grupie tymczasowo, biorąc pod uwagę bardzo rozczarowujący wynik, jaki gwarancja dla młodzieży przyniosła pierwszej grupie. Rozróżnienie to można jednak jeszcze bardziej wzmocnić w ramach zalecanych środków na cztery fazy wzmocnionej gwarancji dla młodzieży, aby lepiej uwypuklić środki wsparcia skierowane konkretnie do długotrwale bezrobotnej młodzieży NEET. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska kładzie nacisk na włączenie społeczne. Nowy wniosek jest bardziej inkluzywny niż obecny system w takich kwestiach jak niepełnosprawność, pochodzenie społeczne i pochodzenie etniczne oraz kładzie szczególny nacisk na aspekt płci, uznając tym samym, że różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn wśród młodzieży NEET pogłębiły się w ostatnich latach. Wniosek mógłby jednak być jeszcze bardziej zdecydowany, jeśli chodzi o potępianie innych rodzajów dyskryminacji na rynku pracy, takich jak dyskryminacja ze względu na pochodzenie etniczne, rasę, orientację seksualną lub dyskryminacja migrantów. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Z zadowoleniem przyjmuje znaczenie, jakie nadano wczesnej interwencji w celu zmiany perspektyw najbardziej zagrożonych młodych ludzi, i sugeruje, że nowe wnioski mogłyby zawierać bardziej precyzyjne zalecenia i priorytety dla służb zatrudnienia i służb edukacyjnych, aby lepiej identyfikować niezarejestrowaną młodzież NEET oraz motywować ją i zachęcać do powrotu do kształcenia, zatrudnienia lub szkolenia, podnoszenia umiejętności i przekwalifikowania się. Podkreśla znaczenie identyfikowania i grupowania umiejętności młodych ludzi na szczeblu regionalnym i lokalnym w celu określenia cech charakterystycznych lokalnej młodzieży i potrzebnego im wsparcia. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zgadza się, że punktem wyjścia dla zapewnienia młodym osobom gwarancji dla młodzieży powinna być ich rejestracja w służbach zatrudnienia, natomiast w przypadku młodzieży NEET, do której nie można łatwo dotrzeć i która prawdopodobnie nie zarejestruje się w służbach zatrudnienia, we wniosku należy rozważyć możliwość określenia innych punktów wejścia w celu realizacji gwarancji dla młodzieży w tym samym czteromiesięcznym terminie. Równie ważne jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla młodych osób poszukujących pracy oraz ograniczenie liczby punktów kontaktowych do absolutnego minimum. W tym celu we wniosku należy zalecić standardową procedurę rejestracji online za pośrednictwem specjalnych elektronicznych platform gwarancji dla młodzieży. Jednocześnie władze muszą zapewnić skuteczne wsparcie dla grup, do których nie ma dostępu za pośrednictwem kanałów cyfrowych. Należy podjąć wysiłki na rzecz proaktywnej rejestracji młodych ludzi kwalifikujących się do objęcia gwarancją dla młodzieży. Należy również upowszechniać wiedzę na temat tego programu wśród młodzieży już kształcącej się lub szkolącej. W tym samym duchu, aby ułatwić młodym ludziom korzystanie z możliwości oferowanych w ramach gwarancji dla młodzieży, pracownicy zajmujący się kształceniem i szkoleniem powinni być w stanie wskazywać publicznym służbom zatrudnienia młodych ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji, którzy mogą potrzebować dodatkowego wsparcia w dostępie do zatrudnienia po zakończeniu kształcenia, a także oferować bardziej automatyczną wymianę informacji między służbami edukacyjnymi a publicznymi służbami zatrudnienia w celu proaktywnego kierowania i rejestrowania w systemie gwarancji dla młodzieży młodych ludzi kończących kształcenie lub szkolenie. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Zgadza się z zaleceniami Komisji Europejskiej dotyczącymi młodych osób wcześnie kończących naukę i młodzieży o niskich kwalifikacjach, a w szczególności z potrzebą stworzenia elastycznych ścieżek powrotu do kształcenia i szkolenia lub programów kształcenia drugiej szansy, które zapewniają środowisko edukacyjne odpowiadające ich konkretnym potrzebom i umożliwiają im uzyskanie kwalifikacji, których nie posiadają. Podkreśla jednak potrzebę położenia większego nacisku na zalety poradnictwa zawodowego jako użytecznego środka w tym zakresie. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Uważa, że środki podejmowane w ramach gwarancji dla młodzieży powinny mieć na celu zwiększenie umiejętności i kompetencji, które rozwiązują problem niedopasowania umiejętności na rynku pracy, zwłaszcza w dziedzinach związanych z cyfryzacją UE i Zielonym Ładem. Uznaje również dodatkową korzyść płynącą z poprawy umiejętności społecznych, m.in. dzięki technikom poprawy komunikacji i pewności siebie. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Zgadza się z zaleceniami Komisji Europejskiej dotyczącymi zmniejszenia pozapłacowych kosztów pracy, takimi jak ukierunkowane i dobrze opracowane dopłaty do wynagrodzeń i premie związane z zatrudnieniem, ulgi podatkowe i renty inwalidzkie, aby zachęcić pracodawców do tworzenia nowych możliwości dla młodych ludzi lub do zatrzymywania u siebie osób już zatrudnionych. Zachęty dla przedsiębiorstw typu start-up, zwłaszcza w sektorze technologii cyfrowych, są również bardzo ważne w danym kontekście, w którym cyfryzacja nabiera tempa, i w związku z tym można je jeszcze bardziej podkreślić we wniosku. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zaleca pełne wykorzystanie możliwości, które daje nowy program na rzecz przemian i innowacji społecznych, aby zgromadzić przykłady sprawdzonych rozwiązań odnośnie do systemów gwarancji dla młodzieży na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zaleca wzmocnienie oceny wszystkich środków podejmowanych w ramach gwarancji dla młodzieży, tak aby można było opracować strategie polityczne i środki w większym stopniu oparte na dowodach na podstawie tego, co działa, gdzie i dlaczego, zapewniając w ten sposób skuteczne i wydajne wykorzystanie zasobów. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Uważa, że po dotarciu do czwartej fazy i przyjęciu oferty gwarancja dla młodzieży powinna zapewniać wytyczne i informacje mające na celu ułatwienie podnoszenia kwalifikacji i przekwalifikowania tych młodych ludzi, którzy są najbardziej zagrożeni powrotem do bezrobocia. Dzięki temu młodzi ludzie będą mieli możliwość wspinania się po szczeblach drabiny zawodowej, nawet jeśli rozpoczynają karierę zawodową na stanowiskach o niskich kwalifikacjach i podporządkowanych. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Uważa, że skuteczne wdrożenie gwarancji dla młodzieży powinno prowadzić do powstania stabilnych i trwałych miejsc pracy. Można to również osiągnąć poprzez silne partnerstwa, solidarność i koordynację między publicznymi służbami zatrudnienia, które są głównymi podmiotami realizującymi program gwarancji dla młodzieży, a wszystkimi innymi zainteresowanymi stronami, w tym władzami lokalnymi i regionalnymi. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Podkreśla, że aby skutecznie rozwiązać problem zatrudnienia młodzieży w kontekście trwającej pandemii, wzmocnioną gwarancję dla młodzieży należy uzupełnić przedłużeniem i rozszerzeniem instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE), włączeniem środków na rzecz zatrudnienia młodzieży – zwłaszcza tworzenia możliwości zatrudnienia wysokiej jakości – do krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, oraz wyraźnym stwierdzeniem o lepszej ochronie socjalnej dla młodzieży i zwalczaniem niepewnego zatrudnienia młodzieży w przyszłym planie działania na rzecz wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych. Ponadto ostrzega przed polityką mającą na celu promowanie zatrudnienia młodzieży poprzez podważanie prawa młodych ludzi do sprawiedliwego wynagrodzenia i dostępu do ochrony socjalnej w ramach ożywienia gospodarczego. |
| --- | --- |

31.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex:52012XR2562

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:52012AR1186 oraz https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex:52013AR0789.

2

(3)  https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR17_5/SR_YOUTH_GUARANTEE_PL.pdf

3

---

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/12 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/12

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Transgraniczne usługi publiczne w Europie

(2021/C 106/04)

| Sprawozdawca: | Pavel BRANDA (CZ/EKR), zastępca wójta gminy Rádlo |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pavel BRANDA (CZ/EKR), zastępca wójta gminy Rádlo

I.   UWAGI OGÓLNE

Blisko jedna trzecia obywateli Unii mieszka i pracuje w regionach przygranicznych Europy. Granice te mają bezpośredni i pośredni wpływ na ich życie. Osoby zamieszkujące regiony przygraniczne często napotykają szczególne wyzwania, związane na przykład ze znalezieniem pracy, dostępem do opieki zdrowotnej i innych usług publicznych czy z codziennymi dojazdami do pracy i przezwyciężaniem problemów administracyjnych. Współpraca transgraniczna okazała się najskuteczniejszym narzędziem służącym pokonaniu efektu bariery oraz dzielącej roli granic, a także wzmacnianiu spójności terytorialnej regionów przygranicznych.

Dostęp do usług publicznych w regionach przygranicznych, szczególnie tych poważnie wyludnionych, jest często bardziej ograniczony niż w regionach centralnych i stołecznych, co jeszcze bardziej się nasila w regionach przygranicznych borykających się ponadto z wyzwaniami demograficznymi, a przy tym dostęp ten stanowi istotny czynnik decydujący o jakości życia. Świadczenie transgranicznych usług publicznych mogłoby być nie tylko korzystne dla obywateli, lecz także bardziej dochodowe, ponieważ takie usługi stałyby się szerzej dostępne i bardziej opłacalne.

Skuteczne świadczenie transgranicznych usług publicznych mogłoby także doprowadzić do wzrostu zrozumienia między sąsiadującymi ze sobą państwami oraz do budowania tak bardzo potrzebnego zaufania. Takie usługi miałyby bezpośredni wpływ na postrzeganie Unii Europejskiej, przyczyniając się do umacniania tożsamości europejskiej.

Szersza dostępność transgranicznych usług publicznych mogłaby przyczynić się do ograniczenia niekorzystnych efektów granicy oraz podniesienia jakości życia obywateli zamieszkujących regiony przygraniczne. Poprzez odpowiednie zaspokojenie istniejącego zapotrzebowania na usługi publiczne w pobliżu naszych granic wewnętrznych i zewnętrznych UE wykazałaby swą wyraźną wartość dodaną dla milionów obywateli, którzy skorzystaliby z takich usług.

Wysokiej jakości ukierunkowana analiza ESPON (1) zawiera pierwszy przegląd kwestii transgranicznych usług publicznych. Wprowadza ona do tematu i przedstawia pewne zalecenia. W tak złożonej obecnej sytuacji, która wymaga skoordynowanych wysiłków, by sprostać wyzwaniom, KR poprzez niniejszą opinię powinien podjąć teraz inicjatywę polityczną w celu wyeksponowania kwestii transgranicznych usług publicznych i przedstawienia zaleceń politycznych z punktu widzenia władz lokalnych i regionalnych oraz wskazania następnych kroków, które muszą podjąć instytucje UE i inne zainteresowane strony, by umożliwić skuteczniejsze i powszechniejsze świadczenie transgranicznych usług publicznych w przyszłości.

II.   ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Uznaje, że dla pomyślnego, skutecznego i powszechniejszego świadczenia transgranicznych usług publicznych niezbędne jest zapewnienie trzech narzędzi/warunków: ram prawnych, struktur i finansowania. Mając na uwadze europejski charakter takich usług, UE powinna odegrać czynną, wiodącą rolę w celu zapewnienia takich narzędzi/warunków. By wyeliminować i/lub obniżyć koszty w kontekście transgranicznym, zgodnie z zasadą partnerstwa niezbędna jest współpraca władz na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

1.

Ramy prawne UE

Wartość dodana ram prawnych UE

| 2. | Podkreśla potrzebę stworzenia ram prawnych UE umożliwiających skuteczne ustanawianie transgranicznych usług publicznych i zarządzanie nimi, by zaspokoić potrzeby naszych obywateli i obywatelek mieszkających w regionach przygranicznych. Stanowiłoby to wyraźną wartość dodaną UE, gdyż obecne ramy często powodują powstawanie nadmiernych obciążeń i kosztów administracyjnych, co sprawia, że wiele władz lokalnych i regionalnych rezygnuje ze swoich planów. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Zdecydowanie popiera w tym kontekście europejski mechanizm transgraniczny (ECBM), wniosek w sprawie którego jest obecnie zablokowany w Radzie Unii Europejskiej. Wzywa zatem prezydencję portugalską do przyspieszenia jego przyjęcia. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Jest zdania, że zgodnie z zasadą pomocniczości zarówno współpraca transgraniczna, jak i świadczenie transgranicznych usług publicznych mają charakter europejski, a ich realizacja może najskuteczniej przebiegać na szczeblu UE dzięki ścisłej współpracy z władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi (zasada partnerstwa). |
| --- | --- |

4.

Wdrażanie prawa Unii z uwzględnieniem aspektu transgranicznego

| 5. | Wzywa Komisję Europejską, jako instytucję odpowiedzialną za monitorowanie wdrażania prawodawstwa UE, a także, co ważniejsze, państwa członkowskie i regiony posiadające uprawnienia ustawodawcze, do koordynowania wraz z sąsiednimi państwami i regionami transpozycji dyrektyw, tak aby nie powstawały nowe bariery prawne i rozbieżności administracyjne w wyniku braku koordynacji. Jednocześnie apeluje do państw członkowskich i regionów posiadających kompetencje ustawodawcze, by przeanalizowały swe krajowe lub regionalne ramy prawne pod kątem ich wpływu na obszary przygraniczne. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zauważa, że oceny skutków mogą zapewnić doskonały wgląd w skutki unijnych przepisów, oraz wzywa KE, a także państwa członkowskie i regiony posiadające uprawnienia ustawodawcze, do ustanowienia metodologii umożliwiających prowadzenie skutecznych transgranicznych ocen skutków. |
| --- | --- |

6.

Transgraniczne punkty kontaktowe w dyrekcjach generalnych Komisji Europejskiej

| 7. | Wzywa Komisję Europejską do przekrojowego uwzględnienia sytuacji regionów przygranicznych przy opracowywaniu polityki i do wyznaczenia transgranicznych punktów kontaktowych we wszystkich dyrekcjach generalnych, które potencjalnie mogłyby zajmować się sprawami transgranicznymi, zwłaszcza w obszarze środowiska, służb ratunkowych, zarządzania ryzykiem oraz w zakresie transportu, opieki zdrowotnej, kształcenia, zagospodarowania przestrzennego, cyfryzacji, komunikacji, kultury, turystyki, rozwoju gospodarczego i zatrudnienia (2). Nowe i zmienione prawodawstwo UE powinno uwzględniać przepisy dotyczące transgranicznych usług publicznych w tych istotnych sektorach, tak aby wspierać ich wdrażanie. |
| --- | --- |

7.

Krajowe transgraniczne punkty kontaktowe

| 8. | Wzywa państwa członkowskie i regiony posiadające uprawnienia ustawodawcze do ustanowienia stabilnych, stałych i obejmujących różne jednostki administracji krajowych transgranicznych punktów kontaktowych, których zadaniem byłaby wymiana doświadczeń i omawianie wyzwań, przed jakimi stoją władze lokalne i regionalne przy poszczególnych granicach. Punkty te zajmowałyby się także koordynacją wdrażania prawodawstwa UE i działaniami dotyczącymi systematycznego usuwania barier stwarzanych przez granice (także w stosunku do ustanawiania i świadczenia transgranicznych usług publicznych). Tymi punktami kontaktowymi mogłyby być te same organy, które zaproponowano w rozporządzeniu w sprawie mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym, o ile takowe są wprowadzone w danym regionie, ale miałyby one szerszy zakres obowiązków. Należałoby wyznaczyć w nich funkcjonariusza znającego języki urzędowe terytoriów przygranicznych. Prace tych punktów kontaktowych powinny zmierzać do usunięcia przeszkód wskazywanych przez podmioty lokalne i regionalne. Mogłyby one prowadzić ocenę sytuacji w regionach przygranicznych i proponować wspólne podejścia i działania prowadzące do lepszego świadczenia usług dla społeczeństwa, optymalizując dostępne zasoby po obu stronach granicy i określając mechanizmy koordynacji z programami transgranicznymi oraz innymi programami UE. Unijny Punkt Koordynacyjny ds. Transgranicznych powinien zapewniać wsparcie koordynacyjne i metodologiczne oraz ułatwiać wymianę dobrych praktyk między regionami przygranicznymi w Europie. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Wzywa państwa członkowskie do wykazania się większą elastycznością względem władz lokalnych i regionalnych chcących wdrożyć transgraniczne usługi publiczne, ponieważ w niektórych przypadkach na potrzeby wdrożenia i utrzymania działania takich usług elastyczność, wprowadzenie rozwiązań ad hoc oraz szybkie reagowanie ze strony odpowiednich podmiotów państwowych mogą zapewnić krótkoterminowe rozwiązania, które trzeba jednak następnie przekształcić w rozwiązania trwałe i zrównoważone. Wykorzystanie umów międzyrządowych, takich jak niedawno podpisany traktat z Akwizgranu, mogłoby również zachęcać do świadczenia transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

9.

Punkt Koordynacyjny ds. Transgranicznych (DG REGIO)

| 10. | Podkreśla swoje poparcie dla Punktu Koordynacyjnego ds. Transgranicznych DG REGIO i wzywa do zwiększenia wsparcia z zakresu zasobów ludzkich dla tego przedsięwzięcia z myślą o jego potencjalnej nowej roli polegającej na koordynowaniu krajowych punktów kontaktowych oraz punktów kontaktowych w różnych DG. |
| --- | --- |

10.

Mechanizm eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym

| 11. | Uważa, że UE powinna wspierać skoordynowane podejście na granicach, jeśli chodzi o wdrażanie prawodawstwa UE. W przypadkach, w których się to nie powiodło, oraz gdy prawo krajowe nie zezwala na współpracę, UE powinna zapewnić europejskie rozwiązania/ramy, z których mogłyby skorzystać podmioty świadczące transgraniczne usługi publiczne. |
| --- | --- |

11.

| 12. | W związku z tym zdecydowanie podkreśla potrzebę przyjęcia nowego narzędzia zaproponowanego przez Komisję Europejską – mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym (3) – jako oddolnego instrumentu prawnego, który prawdopodobnie okazałby się odpowiednim rozwiązaniem umożliwiającym pokonywanie przeszkód prawnych i administracyjnych oraz tworzenie odpowiednich ram prawnych dla konkretnego wdrożenia transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Przypomina, że analiza istniejących przeszkód granicznych przeprowadzona przez Komisję Europejską w ramach przeglądu transgranicznego oraz wynikające z niej projekty b-solutions wyraźnie wskazują na potrzebę wprowadzenia takiego instrumentu prawnego w terenie. W przypadku ponad jednej trzeciej z 43 przeanalizowanych spraw b-solutions (4) mechanizm eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym byłby odpowiednim narzędziem, które mogłoby pomóc w usunięciu przeszkód. W szczególności w tych przypadkach, w których proponowane rozwiązanie wymagałoby zmiany obecnie obowiązujących ram prawnych lub administracyjnych po jednej stronie granicy. |
| --- | --- |

13.

| 14. | W tym kontekście wzywa lokalne i regionalne zainteresowane strony do zwiększenia swoich zdolności, by dzięki temu mogły odegrać silniejszą i skuteczniejszą rolę w charakterze „inicjatorów” rozwiązań w ramach proponowanego mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym. Aby wdrażanie mechanizmu przebiegło prawidłowo, władze lokalne i regionalne muszą być w stanie dostatecznie zrozumieć stojące przed nimi przeszkody i dzięki temu jasno określić wykonalne rozwiązania prawne lub administracyjne. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zauważa, że proponowane rozporządzenie w sprawie mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym może mieć potencjalnie kluczowe znaczenie nie tylko w odniesieniu do transgranicznych usług publicznych, lecz także dla ogólnej przyszłości współpracy transgranicznej, ponieważ może ono pomóc w usunięciu istniejących przeszkód oraz w uwolnieniu pełnego potencjału gospodarczego unijnych regionów przygranicznych (5). |
| --- | --- |

15.

| 16. | Wzywa Radę Europejską do wznowienia rozmów na temat rozporządzenia w sprawie mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym oraz do pilnego przyjęcia stanowiska w sprawie wniosku, tak aby rozporządzenie mogło zostać szybko przyjęte. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Wzywa państwa członkowskie do włączenia dyskusji na temat mechanizmu eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym do porządku obrad szczytów między graniczącymi ze sobą państwami oraz wszelkich innych forów współpracy transgranicznej na najwyższym szczeblu. Analiza instrumentu zaproponowanego przez Komisję Europejską na forach decyzyjnych powinna przekonać państwa członkowskie o jego przydatności z punktu widzenia pokonywania wielu przeszkód prawnych i administracyjnych wciąż występujących na granicach UE, a tym samym ustanawiania transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Proponuje KE, zainteresowanym państwom członkowskim, regionom posiadającym uprawnienia ustawodawcze i strukturom transgranicznym na szczeblu lokalnym i regionalnym zbadanie stosowania zasad i procedur zawartych w proponowanym mechanizmie eliminowania barier prawnych i administracyjnych w kontekście transgranicznym w odniesieniu do konkretnych projektów, aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób instrument ten mógłby mieć zastosowanie w określonych warunkach oraz w jaki sposób mógłby być on pomocny w pokonywaniu istniejących przeszkód prawnych i administracyjnych. Wiele obszarów transgranicznych funkcjonowało w przeszłości jako laboratoria współpracy transgranicznej i z dobrymi wynikami rozwiązywało transgraniczne problemy. |
| --- | --- |

18.

Struktury transgraniczne

| 19. | Zauważa, że z analizy ESPON wynika, iż większość transgranicznych usług publicznych wymagało utworzenia nowej transgranicznej struktury lub organu – w większości przypadków bez nowej osobowości prawnej. Bardzo często wykorzystywano lub dostosowywano już istniejące struktury. Do tworzenia nowych struktur transgranicznych wykorzystano istniejące umowy międzypaństwowe, prawo krajowe lub rozporządzenie w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Podkreśla zalety stałych struktur transgranicznych z własnym personelem i budżetem, których jedynym celem jest promowanie współpracy transgranicznej, takich jak euroregiony, wspólnoty robocze i podobne struktury służące skutecznemu rozwojowi transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Podkreśla korzyści i nie w pełni wykorzystany potencjał tkwiące w europejskich ugrupowaniach współpracy terytorialnej (EUWT) (6), które mogłyby służyć za doskonałe organy zarządzające transgranicznymi usługami publicznymi, zwłaszcza w przypadkach gdy istnieje potrzeba posiadania wspólnego budżetu i zatrudnienia wspólnego personelu, a także gdy głównymi usługodawcami są organy publiczne. Należy zwiększyć wysiłki na rzecz podnoszenia świadomości prowadzone przez platformę EUWT KR-u i skupić się w szczególności na wykorzystywaniu EUWT do realizacji transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Podkreśla fakt, że EUWT, chociaż okazały się bardzo przydatne we współpracy transgranicznej, mają pewne ograniczenia prawne uniemożliwiające im pełne wykorzystanie potencjału wynikającego ze wzmocnienia takiej współpracy. Jest to szczególnie widoczne w przypadku transgranicznych usług publicznych i projektów infrastrukturalnych. Gdyby wyżej wymienione ramy prawne zostały wzmocnione, ten instrument europejski mógłby być znacznie powszechniej wykorzystywany. |
| --- | --- |

22.

Narzędzia finansowe

| 23. | Wzywa do odniesienia się do rozwoju transgranicznych usług publicznych jako do kwalifikowalnego działania w polityce spójności, konkretnie w programie Interreg (bez ograniczania innych elementów programu), a także w innych instrumentach finansowych przewidzianych w następnych wieloletnich ramach finansowych oraz w Instrumencie Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy po pandemii COVID-19 (Next Generation EU). W celu zwiększenia atrakcyjności programów finansowania konieczne jest również zmniejszenie obciążeń administracyjnych związanych z ubieganiem się o takie finansowanie i rozliczaniem się z niego. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Domaga się, aby wszystkie instytucje zarządzające w regionach przygranicznych przystąpiły do finansowania operacji/działań/projektów transgranicznych w ramach swoich głównych programów regionalnych (EFRR i EFS) w celu uzupełnienia i pogłębienia działań realizowanych w ramach programów Interreg. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Podkreśla znaczenie programu Interreg dla regionów transgranicznych na przestrzeni ostatnich 30 lat. Program ten wsparł współpracę umożliwiającą zbliżenie i dialog między administracjami i władzami różnych regionów transgranicznych, przyczynił się do poszerzenia zakresu współpracy transgranicznej, a także do wsparcia projektów, które przyniosły bezpośrednie rezultaty w zakresie tworzenia transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Wspomina o bardzo dobrych doświadczeniach z projektami b-solutions Komisji Europejskiej, których celem było usunięcie przeszkód stwarzanych przez granice, przy czym niektóre z nich dotyczyły transgranicznych usług publicznych. Projekty te dowiodły, że nawet przy ograniczonym finansowaniu można osiągnąć bardzo dobre wyniki. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Ponownie wyraża duże rozczarowanie w związku z proponowanym budżetem dla programu Interreg, przedstawionym we wnioskach na kolejną perspektywę finansową, który jest niewystarczający w stosunku do potrzeb europejskiej współpracy terytorialnej ogólnie, a współpracy transgranicznej w szczególności. Tymczasem to zwłaszcza współpraca transgraniczna stanowi kluczowy element polityki spójności i integracji europejskiej. Mniejszy budżet dla tego programu spowoduje utratę wielu możliwości, bowiem już w poprzednim okresie finansowania był on wyraźnie niewystarczający. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zachęca państwa członkowskie do wspólnego przeznaczenia części ich dodatkowych zasobów w ramach inicjatywy REACT-EU na programy współpracy transgranicznej, w których państwa te uczestniczą, co pozwoli na skuteczne wznowienie i wzmocnienie współpracy transgranicznej po kryzysie związanym z COVID-19, w tym na wsparcie rozwoju transgranicznych usług publicznych lub korytarzy sanitarnych. Należy przy tym przeanalizować synergię, jaką można osiągnąć dzięki wspólnemu działaniu służb ratunkowych. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Zdecydowanie popiera program pilotażowy „Transgraniczne regiony w obliczu pandemii COVID-19: szansa na stymulowanie wspólnych odpowiedzi i wspólnego rozwoju”, przegłosowany w trakcie sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego w listopadzie, mający na celu poprawę jakości życia mieszkańców obszarów przygranicznych poprzez wspieranie bardziej zintegrowanych i funkcjonalnych obszarów transgranicznych. Ten projekt pilotażowy ma pomóc regionom przygranicznym lepiej radzić sobie z przyszłymi kryzysami oraz promować nowy model kształtowania polityki publicznej, w tym usług publicznych, w regionach przygranicznych w oparciu o wspólny rozwój i poprzez ulepszone wielopoziomowe sprawowanie rządów. Projekt pilotażowy łączy zatem krótko- i średnioterminowe podejście, tak aby zapewnić praktykom i decydentom konkretne narzędzia i metody, które można bezpośrednio przełożyć na rzeczywistość, dostrzegalne dla obywateli i mające zastosowanie do wszystkich granic europejskich. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Zauważa, że chociaż UE poprzez swoje programy wspiera powstawanie niektórych transgranicznych usług publicznych, to jednak długoterminowe finansowanie nie jest trwale zapewnione. Państwa członkowskie oraz władze lokalne i regionalne powinny przyjrzeć się dodatkowym sposobom długoterminowego, odpowiedniego finansowania, takim jak źródła krajowe lub regionalne i partnerstwa publiczno-prywatne, których powstawanie i funkcjonowanie w kontekście transgranicznym także powinno zostać usprawnione, przynajmniej w obrębie EOG. |
| --- | --- |

30.

E-usługi

| 31. | Zwraca uwagę, że w regionach przygranicznych proces cyfryzacji, w który jesteśmy zaangażowani, odbywa się z potrójnej perspektywy tkanki produkcyjnej, administracji i organów publicznych świadczących usługi na rzecz ogółu społeczeństwa, oraz samych obywateli i obywatelek. W tym kontekście e-usługi mogą otworzyć bardzo interesujący obszar rozwoju dla transgranicznego świadczenia usług publicznych. Na przykład dzięki wykorzystaniu interfejsu tłumaczenia maszynowego można by przezwyciężyć jedną z najważniejszych przeszkód dla współpracy transgranicznej w ogóle, a w szczególności dla świadczenia usług publicznych w wymiarze transgranicznym, czyli barierę językową. Ponadto stworzenie elektronicznych kart umożliwiających ludności regionów przygranicznych dostęp do transgranicznych usług publicznych byłoby ważnym krokiem w kierunku poprawy jakości życia mieszkańców tych regionów. Zwiększone stosowanie procedur elektronicznych doprowadzi do koniecznej harmonizacji przepisów administracyjnych, co rozwiąże kolejne przeszkody. Ponadto rozwój systemów opartych na sztucznej inteligencji mógłby przyczynić się do dalszego wsparcia świadczenia usług w całej Europie. |
| --- | --- |

31.

Rola sektora prywatnego

| 32. | Wzywa decydentów do zwrócenia szczególnej uwagi na lokalnych małych i średnich usługodawców. Podmioty prywatne odgrywają kluczową rolę w świadczeniu określonych usług lub w określonych państwach. Transgraniczne spółki joint venture zakładane przez małych i średnich usługodawców, np. poprzez spółkę europejską (7), mogłyby być lepiej przygotowane do świadczenia transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

32.

Łączność transgraniczna

| 33. | Apeluje o wspieranie połączeń transgranicznych. Mieszkańcy niektórych regionów przygranicznych mają fizyczne trudności w dostępie do drugiej strony granicy, czy to z powodu ograniczeń naturalnych (góry lub rzeki) i braku fizycznego połączenia między obiema stronami, a także braku dróg lub mostów, czy też z powodu braku odpowiednich i regularnych usług transportu publicznego. Ułatwienie połączeń zwiększyłoby wymianę i doprowadziłoby do większej integracji ludności w regionach przygranicznych. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Wzywa instytucje unijne i państwa członkowskie do wznowienia rozmów na temat wprowadzenia paszportu dotyczącego świadczenia usług (e-karty), który umożliwiłby małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) świadczenie usług transgranicznych bez konieczności wywiązywania się z dodatkowych obciążeń administracyjnych ze strony zagranicznych organów regulacyjnych. |
| --- | --- |

34.

Lepsze promowanie i monitorowanie transgranicznych usług publicznych

| 35. | Podkreśla fakt, że zdecydowana większość spośród wszystkich zidentyfikowanych transgranicznych usług publicznych (64 %) (8) jest położona wzdłuż granic między starymi państwami członkowskimi UE, a jedynie niewielka ich część znajduje się przy granicach biegnących między nowymi państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zachęca KE i państwa członkowskie wraz z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz KR-em do prowadzenia w państwach członkowskich kampanii informacyjnych mających na celu zaprezentowanie korzyści płynących z transgranicznych usług publicznych oraz ich potencjału. Te zainteresowane strony powinny także więcej inwestować w monitorowanie i promowanie istniejących transgranicznych usług publicznych (np. poprzez tworzenie katalogów takich usług), ponieważ wiele z nich nadal pozostaje nieznanych szerszej grupie odbiorców |
| --- | --- |

36.

| 37. | Jest gotów odegrać istotniejszą rolę w monitorowaniu i promowaniu transgranicznych usług publicznych w Europie z uwagi na swoje bardzo dobre doświadczenie w zakresie monitorowania i promowania EUWT za pomocą Platformy EUWT KR-u. Ponieważ niektóre EUWT świadczą już transgraniczne usługi publiczne, Platformie EUWT należy także powierzyć zadanie polegające na monitorowaniu rozwoju takich usług oraz promowaniu ich wraz z EUWT jako odpowiednim narzędziem ich wdrażania. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Wzywa regiony przygraniczne, a zwłaszcza euroregiony, wspólnoty robocze, EUWT oraz inne struktury transgraniczne do prowadzenia konsultacji z obywatelami i obywatelkami na temat usług, których według nich brakuje w danym regionie lub które można by ulepszyć, oraz do zajęcia się tymi potrzebami i potencjalnie do opracowania nowych lub ulepszonych usług transgranicznych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. |
| --- | --- |

38.

Transgraniczne usługi publiczne na lądowych i morskich granicach zewnętrznych UE

| 39. | Zwraca uwagę na doświadczenia związane z rozporządzeniem w sprawie EUWT, które pokazały, że można nawiązać owocną i lepiej zorganizowaną współpracę z państwami niebędącymi członkami UE, jak ma to w szczególności miejsce w przypadku Szwajcarii i Ukrainy. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Podkreśla, że 17 % wszystkich zidentyfikowanych transgranicznych usług publicznych funkcjonuje między państwami UE a państwami trzecimi, co wskazuje na potrzebę i potencjał takiej współpracy poza zewnętrznymi granicami UE, zarówno lądowymi, jak i morskimi. Ramy legislacyjne, struktury i finansowanie powinny umożliwiać tworzenie takich usług z państwami trzecimi, co służyłoby interesom obywateli tych regionów przygranicznych. |
| --- | --- |

40.

Doświadczenia związane z COVID-19: zamykanie granic a współpraca

| 41. | Przypomina o szansach, których państwa członkowskie nie wykorzystały w trakcie niedawnej pandemii COVID-19, gdy instynktownie i jednostronnie zamknęły granice, nie myśląc o połączeniu wysiłków na graniach wewnętrznych UE i zapewnieniu dostępu do opieki zdrowotnej i służb ratunkowych obywatelom zamieszkującym regiony przygraniczne. Dzięki współpracy oraz dzieleniu się wiedzą fachową i zasobami łatwiej można by było poradzić sobie z kryzysem. Należy to jednak postrzegać jako lekcję, która po raz kolejny dowodzi konieczności wprowadzenia transgranicznych usług publicznych i skoordynowanych europejskich sposobów podejścia do wspólnych problemów. Należy podkreślić, że współpraca transgraniczna w dziedzinie ochrony zdrowia i służb ratunkowych nawet poza czasami kryzysu ma ogromne znaczenie dla zapewnienia ludności dobrej opieki. Współpracę w tym zakresie należy szczególnie wzmacniać. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zauważa, że zamknięcie granic bez koordynacji i konsultacji z sąsiednimi państwami oraz władzami lokalnymi i regionalnymi w regionach przygranicznych miało nie tylko niszczący wpływ na istniejącą współpracę transgraniczną, lecz przede wszystkim odbiło się bardzo negatywnie na życiu obywateli mieszkających w regionach przygranicznych, gdyż brakowało uzgodnionych protokołów gwarantujących przepływ osób i towarów w sytuacjach wyjątkowych, co oddziaływało bardzo negatywnie między innymi na świadczenie transgranicznych usług publicznych. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Dostrzega potrzebę określenia podstawowego, minimalnego poziomu współpracy transgranicznej, który należałoby utrzymać nawet w czasie kryzysu, aby zabezpieczyć możliwość świadczenia transgranicznych usług publicznych, zwłaszcza tych związanych z zarządzaniem kryzysowym. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Z zadowoleniem przyjmuje partnerstwo między KR-em, Komisją Europejską i głównymi stowarzyszeniami zajmującymi się kwestiami transgranicznymi (MOT, SERG i CESCI), które ustanowiono w trakcie kryzysu związanego z COVID-19. Doprowadziło to do utworzenia Europejskiego Transgranicznego Sojuszu Obywatelskiego. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Podkreśla, że pomimo zamkniętych granic wiele regionów i miast przygranicznych znalazło w tych trudnych czasach sposoby na współpracę i dzielenie się zasobami. Po raz kolejny udowodniło to, że współpraca transgraniczna jest zjawiskiem naturalnym dla osób zamieszkujących te regiony, a także stanowi rozsądną drogę rozwoju dla ich społeczności. |
| --- | --- |

45.

Zalecenia na przyszłość

| 46. | Wyraża gotowość do wyciągnięcia wniosków z doświadczeń w regionach przygranicznych i przedstawienia kompleksowych zaleceń dotyczących współpracy transgranicznej w ramach wkładu KR-u w konferencję w sprawie przyszłości Europy. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Planuje w związku z tym wydać konkretne zalecenia dla konferencji w dwóch kwestiach:






  — | Pierwszą z nich jest długoterminowa wizja przyszłości współpracy transgranicznej w Unii Europejskiej skupiająca się na konkretnych propozycjach, do których realizacji do 2050 r. KR wzywałby wraz z regionami przygranicznymi. Transgraniczne usługi publiczne będą stanowić część tej wizji. |
| --- | --- | --- |

47.

—

Pierwszą z nich jest długoterminowa wizja przyszłości współpracy transgranicznej w Unii Europejskiej skupiająca się na konkretnych propozycjach, do których realizacji do 2050 r. KR wzywałby wraz z regionami przygranicznymi. Transgraniczne usługi publiczne będą stanowić część tej wizji.

| — | Drugą kwestią byłoby sporządzenie wniosku dotyczącego przepisów, które gwarantowałyby minimalne standardy współpracy transgranicznej w przypadku ogólnounijnych lub lokalnych kryzysów w celu utrzymania wystarczającego poziomu dostępności usług publicznych, umożliwienia obywatelom zamieszkującym regiony przygraniczne prowadzenia działań, zagwarantowania nieprzerwanego funkcjonowania rynku wewnętrznego i utrzymania tempa integracji europejskiej. |
| --- | --- |

—

Drugą kwestią byłoby sporządzenie wniosku dotyczącego przepisów, które gwarantowałyby minimalne standardy współpracy transgranicznej w przypadku ogólnounijnych lub lokalnych kryzysów w celu utrzymania wystarczającego poziomu dostępności usług publicznych, umożliwienia obywatelom zamieszkującym regiony przygraniczne prowadzenia działań, zagwarantowania nieprzerwanego funkcjonowania rynku wewnętrznego i utrzymania tempa integracji europejskiej.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Ukierunkowana analiza ESPON z dnia 14 stycznia 2019 r. dotycząca transgranicznych usług publicznych.

1

(2)  Obszary polityki określone w analizie ESPON, w których ustanowiono większość transgranicznych usług publicznych.

2

(3)  Rozporządzenie COM(2018) 373 final – 2018/0198 (COD).

3

(4)  https://www.b-solutionsproject.com

4

(5)  W komunikacie Komisji Europejskiej „Zwiększanie wzrostu gospodarczego i spójności w regionach przygranicznych UE” stwierdzono, że „[g]dyby [...] usunąć tylko 20 % istniejących przeszkód, wartość PKB regionów przygranicznych wzrosłaby o 2 %. [...] ponieważ w ten sposób mogłoby powstać ponad 1 mln miejsc pracy” (COM(2017) 534, s. 4).

5

(6)  Rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) (Dz.U. L 210 z 31.7.2006, s. 19).

6

(7)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 2157/2001 z dnia 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz.U. L 294 z 10.11.2001, s. 1).

7

(8)  Ukierunkowana analiza ESPON z dnia 14 stycznia 2019 r. dotycząca transgranicznych usług publicznych.

8

---

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/19 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/19

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Agroekologia

(2021/C 106/05)

| Sprawozdawca: | Guillaume CROS (FR/Zieloni),
  członek regionalnych władz wykonawczych: rada regionu Oksytanii |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Guillaume CROS (FR/Zieloni),

członek regionalnych władz wykonawczych: rada regionu Oksytanii

I.   UWAGI OGÓLNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Kontekst

| 1. | Stwierdza, że pandemia COVID-19 ukazała zarówno istotność, jak i wrażliwość naszych europejskich systemów żywnościowych, i przypomina, że niezbędne są odporne i niezależne systemy żywnościowe, w których kluczowe znaczenie ma efektywność ekonomiczna obszarów wiejskich. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że w obliczu zagrożeń wynikających z globalnego ocieplenia, zaniku różnorodności biologicznej i degradacji gleby pandemia ta sprawia, że jeszcze pilniejsze staje się zainicjowanie przez Unię Europejską nowego podejścia w obszarze rolniczym, społecznym i terytorialnym, które chroni zasoby naturalne, pozwala zachować zdrowie, wspiera modernizację gospodarstw rolnych i tworzy spójność terytorialną. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Przypomina, że redukcja emisji gazów cieplarnianych w sektorze rolnictwa jest dziś jedyną możliwą opcją. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Przypomina, że trwałe użytki zielone stanowią jedną trzecią użytków rolnych w UE i odgrywają ważną rolę, magazynując duże ilości substancji organicznych w glebie i rozwijając różnorodność biologiczną. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zwraca uwagę na potrzebę przejścia od podejścia opartego na eksploatacji rolnej do obiegu zamkniętego – zwłaszcza w kwestii obiegu węgla, fosforu i azotu – oraz skupienia się na zarządzaniu zasobami w sposób powściągliwy i oszczędny. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Przypomina, że jednorodność i ujednolicenie materiału siewnego są sprzeczne z różnorodnością biologiczną. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Zauważa, że zdrowie publiczne, globalne ocieplenie i dobrostan zwierząt zobowiązują nas do zmiany naszych praktyk hodowlanych i przyjęcia metod produkcji, które spełniają pozytywną funkcję środowiskową, w szczególności poprzez ochronę pastwisk i utrzymywanie gruntów zalesionych, nie zagrażają zdrowiu rolników i obywateli oraz zapewniają poszanowanie zwierząt. Można ograniczać spożycie mięsa, a jednocześnie rozwijać zrównoważoną hodowlę zwierząt. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Uważa, że jakość życia hodowców i dobrostan zwierząt idą ze sobą w parze i zasługują na inne podejście w dziedzinie hodowli zwierząt, polegające na tym, że hodowca nie sprzedaje już ze stratą i szanuje swoje zwierzęta. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Zwraca uwagę, że wyspecjalizowane gospodarstwa rolne, które kupują duże ilości czynników produkcji, takich jak ropa naftowa, nawozy, pestycydy, antybiotyki itp., są bardziej osłabione z ekonomicznego punktu widzenia ze względu na swoje wysokie koszty produkcji, zależność od przedsiębiorstw działających na wyższych szczeblach łańcucha dostaw i większe narażenie na ryzyko gospodarcze. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Z zadowoleniem przyjmuje zaproponowane przez Komisję Europejską strategię „od pola do stołu” (F2F) i strategię na rzecz różnorodności biologicznej, w których wzywa się do poważnych zmian w polityce rolnej. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Stwierdza, że przeszkodą w rozpoczęciu działalności przez nowych rolników na małych lub średniej wielkości obszarach jest trudność w dostępie do użytkowania gruntów – zarówno w przypadku dzierżawy, jak i własności. |
| --- | --- |

11.

Podejście agroekologiczne

| 12. | Zwraca uwagę, że propozycja znacznego ograniczenia do 2030 r. stosowania nawozów i pestycydów chemicznych oraz antybiotyków, a także zwiększenia obszarów proekologicznych wymaga systemowej transformacji metod produkcji rolnej. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Podkreśla, że odpowiedzią na to wyzwanie jest agroekologia, która w maksymalnym stopniu wykorzystuje ekosystemy jako czynnik produkcji, zachowując jednocześnie ich zdolność do odnowy. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Przypomina, że FAO podsumowuje agroekologię jako dziesięć wzajemnie powiązanych ze sobą elementów: różnorodność, współtworzenie i dzielenie się wiedzą, synergia, wydajność, recykling, odporność, wartości ludzkie i społeczne, kultura i tradycje żywnościowe, odpowiedzialne zarządzanie, gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarka solidarna. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zwraca uwagę na potrzebę postrzegania odpadów jako zasobów, tak jak to się dzieje w przypadku odzyskanej wody zawierającej niezbędne składniki odżywcze, którą wykorzystuje się do nawadniania obszarów deficytowych w wodę, lub w przypadku pozostałości słomy zbóż, traktowanych jako aktywa produkcyjne w hodowli zwierząt, budownictwie ekologicznym lub jako pokrycie i polepszacz gleby. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Podkreśla, że agroekologia zmniejsza ślad węglowy rolnictwa, sprzyja odbudowie różnorodności biologicznej, zapewnia lub przywraca żyzność gleby, zapobiega zanieczyszczaniu powietrza i wody, zwiększa odporność ekonomiczną gospodarstw rolnych oraz zapewnia zdrową i dostępną żywność. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Podkreśla, że agroekologia nie jest powrotem do przeszłości, że jest bardziej złożona niż praktyki rolne bazujące na substancjach chemicznych i ropie naftowej oraz że jest to inteligentne rolnictwo, które łączy efektywność środowiskową, gospodarczą i społeczną, a także praktyki agronomiczne i społeczne będące wynikiem innowacyjnych eksperymentów, wiedzy fachowej oraz publicznych badań naukowych. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla, że agroekologia rozwija rolnictwo wespół z przyrodą i w przyrodzie. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Zauważa, że agroekologia rozwija żywe gleby, które sprzyjają dobremu stanowi zdrowotnemu roślin i magazynują więcej dwutlenku węgla i wody oraz są bardziej odporne na suszę i wysokie temperatury. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Podkreśla, że agroekologia uwzględnia lokalne warunki rolno-klimatyczne i historyczne przy wyborze przedmiotu produkcji, odmian, ras i harmonogramów w celu optymalizacji odporności gospodarstw na zagrożenia. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Zauważa, że agroekologia promuje hodowlę na ludzką skalę, w jak największym stopniu na wolnym wybiegu, która zmierza do uzyskania niezależności w karmieniu zwierząt. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Zauważa, że agroekologia wzmacnia ponadto:






  a) | małe lub średnie gospodarstwa rolne, które pomogą zatrzymać spadek zatrudnienia w rolnictwie i będą sprzyjać zakładaniu działalności przez młodych rolników; |
| --- | --- | --- |

22.

a)

małe lub średnie gospodarstwa rolne, które pomogą zatrzymać spadek zatrudnienia w rolnictwie i będą sprzyjać zakładaniu działalności przez młodych rolników;

| b) | sieci wzajemnej pomocy między gospodarstwami; |
| --- | --- |

b)

sieci wzajemnej pomocy między gospodarstwami;

| c) | powiązania z resztą społeczeństwa dzięki większej liczbie krótkich łańcuchów dostaw i bardziej rozpowszechnionemu lokalnemu przetwarzaniu produktów. |
| --- | --- |

c)

powiązania z resztą społeczeństwa dzięki większej liczbie krótkich łańcuchów dostaw i bardziej rozpowszechnionemu lokalnemu przetwarzaniu produktów.

| 23. | Jest zdania, że cyfryzacja może ułatwić zarządzanie niektórymi praktykami produkcji i sprzedaży. Zauważa jednak, że powszechny rozwój zautomatyzowanych i połączonych maszyn rolniczych dotyka kwestii suwerenności danych, która może wymknąć się spod kontroli rolnika. Sądzi, że rolnik nie może powierzać podmiotom zewnętrznym dokładnej wiedzy o swoim gospodarstwie i powinien zachować prawo do naprawy swojego sprzętu. |
| --- | --- |

23.

Strategie polityczne wspierające transformację agroekologiczną

| 24. | Zauważa, że agroekologia nie dotyczy jedynie produkcji żywności, ale całego systemu żywnościowego, w tym uczciwych warunków pracy. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Odnotowuje, że negocjowana obecnie reforma WPR, której główne treści nie są adekwatne do wyzwań, oferuje jednak państwom członkowskim i ich regionom pewne narzędzia umożliwiające wsparcie agroekologii. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Z zadowoleniem przyjmuje skierowaną do Rady Europejskiej notę Komisji Europejskiej z października 2020 r., w której określono cztery możliwe rodzaje narzędzi ekologicznych, w tym system rolno-leśny i agroekologię. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Zauważa, że agroekologia, która opiera się na tkance małych i średnich gospodarstw, nie może się rozwijać, jeżeli płatności bezpośrednie z WPR nadal przyznawane są na hektar, a nie na pracownika rolnego. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zauważa, że inne kierunki polityki europejskiej (rynki rolne, handel zagraniczny, klimat, materiał siewny, woda, gleba, badania naukowe itd.) należy dostosować do podejścia agroekologicznego. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Uważa, że agroekologia jest narzędziem zarządzania zrównoważoną agroturystyką. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Stwierdza, że publiczne badania naukowe muszą w większym stopniu wspierać agroekologię. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Jest zdania, że wspierając tkankę małych i średnich gospodarstw, odmłodzonych i przystosowanych do wyzwań XXI w., a także zbliżając mieszkańców miast i wsi za pomocą krótkich łańcuchów dostaw oraz ekologicznej i lokalnej gastronomii, agroekologia będzie potężnym motorem rewitalizacji obszarów i wzmocni spójność między obszarami wiejskimi, podmiejskimi i miejskimi. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Uważa, że należy wzmocnić pozycję rolników w łańcuchu wartości w sektorze spożywczym, w szczególności tworząc konsorcja producentów i lokalne konsorcja małych i średnich przedsiębiorstw rolnych mogące osiągnąć korzyści skali, tak aby rolnicy uzyskiwali bardziej sprawiedliwe wynagrodzenie za swoją pracę, a tym samym wnosili wkład w dynamikę lokalnej gospodarki. |
| --- | --- |

32.

II.   ZALECENIA POLITYCZNE

Reforma WPR

| 33. | Proponuje, aby przyszła WPR promowała w większym stopniu praktyki agroekologiczne, takie jak:






  a) | dywersyfikacja upraw, dzięki której gospodarstwa rolne są mniej podatne na zagrożenia naturalne lub sektorowe; |
| --- | --- | --- |

33.

a)

dywersyfikacja upraw, dzięki której gospodarstwa rolne są mniej podatne na zagrożenia naturalne lub sektorowe;

| b) | długi płodozmian i uprawa współrzędna roślin dająca dodatkowe korzyści agronomiczne; |
| --- | --- |

b)

długi płodozmian i uprawa współrzędna roślin dająca dodatkowe korzyści agronomiczne;

| c) | drzewa, żywopłoty, sadzawki, kamieniste siedliska przyrodnicze wokół działek i na nich; |
| --- | --- |

c)

drzewa, żywopłoty, sadzawki, kamieniste siedliska przyrodnicze wokół działek i na nich;

| d) | uprawa roślin strączkowych, które w naturalny sposób wiążą azot w glebie; |
| --- | --- |

d)

uprawa roślin strączkowych, które w naturalny sposób wiążą azot w glebie;

| e) | mieszanka gatunków i odmian na tej samej działce; |
| --- | --- |

e)

mieszanka gatunków i odmian na tej samej działce;

| f) | dobre i stałe pokrycie gleby zapobiegające erozji; |
| --- | --- |

f)

dobre i stałe pokrycie gleby zapobiegające erozji;

| g) | ponowne umożliwienie wykorzystywania przez rolników lokalnego, tradycyjnego materiału siewnego oraz lokalnych ras zwierząt, lepiej przystosowanych do okolicy i klimatu; |
| --- | --- |

g)

ponowne umożliwienie wykorzystywania przez rolników lokalnego, tradycyjnego materiału siewnego oraz lokalnych ras zwierząt, lepiej przystosowanych do okolicy i klimatu;

| h) | uprawy mieszane połączone z chowem i hodowlą zwierząt; |
| --- | --- |

h)

uprawy mieszane połączone z chowem i hodowlą zwierząt;

| i) | wprowadzenie podejścia do upraw opartego na integrowanej ochronie roślin zamiast podejścia chemicznego. |
| --- | --- |

i)

wprowadzenie podejścia do upraw opartego na integrowanej ochronie roślin zamiast podejścia chemicznego.

| 34. | Wnioskuje o to, aby w świetle wniosków przedstawionych w jego opinii w sprawie WPR narzędzia ekologiczne następnej WPR uwzględniały ilościowe cele strategii „od pola do stołu”: zmniejszenie strat składników pokarmowych o co najmniej 50 %, ograniczenie stosowania nawozów o co najmniej 20 %, zmniejszenie stosowania pestycydów chemicznych i ryzyka ich dotyczącego o 50 %, a w przypadku środków przeciwdrobnoustrojowych o 50 %, przeznaczenie 10 % gruntów na obszary proekologiczne i 25 % gruntów na rolnictwo ekologiczne. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej w ramach trójstronnego dialogu w sprawie przyszłej wspólnej polityki rolnej, by realizować cele Zielonego Ładu; proponuje, aby przynajmniej 30 % budżetu w pierwszym filarze zostało przydzielone na szczeblu europejskim na narzędzia ekologiczne w ramach każdego krajowego planu strategicznego. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zauważa, że nie wszystkie gospodarstwa rolne mają takie same warunki pod względem zrównoważenia środowiskowego. W ramach ekoprogramu krajowego należy powiązać bardziej rygorystyczne środki ochrony środowiska z odpowiednim finansowaniem i szkoleniem, które byłyby uzależnione od specyfiki środowiskowej danego gospodarstwa. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Zaleca, zgodnie ze swoimi opiniami w sprawie WPR i pasterstwa, aby w stosunku do wszystkich gospodarstw rozszerzyć zakres warunkowości na przestrzeganie praw pracowników rolnych (wprowadzenie koncepcji warunkowości powiązanej ze względami społecznymi) i górny limit obsady zwierząt w gospodarstwie w celu zaostrzenia warunku dotyczącego przestrzegania przepisów w dziedzinie dobrostanu zwierząt. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Proponuje stopniowe przejście od płatności podstawowej na hektar do płatności podstawowej uzależnionej od liczby osób pracujących w gospodarstwie oraz przydzielenie płatności bezpośrednich przede wszystkim na małe i średnie gospodarstwa rolne oraz praktyki agroekologiczne, |
| --- | --- |

38.

| 39. | Proponuje znaczne ograniczenie płatności bezpośrednich na gospodarstwo. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Zaleca państwom członkowskim, aby w celu wspierania transformacji agroekologicznej wprowadziły premie/obniżki w ramach narzędzi ekologicznych nowej wspólnej polityki rolnej, na przykład: premię za większą dywersyfikację upraw finansowaną z obniżki nałożonej z powodu stosowania nawozów chemicznych, pestycydów i antybiotyków; premię za hodowlę pastwiskową finansowaną z obniżki nałożonej z powodu emisji gazów cieplarnianych, wypłacaną proporcjonalnie do liczby hodowanych przeżuwaczy. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Zaleca, aby system premii/kar, o którym mowa w pkt 40, został wdrożony przez państwa członkowskie z uwzględnieniem ich priorytetów środowiskowych. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zaleca, aby w ramach środków drugiego filaru WPR nadać pierwszeństwo:






  a) | agroekologicznym metodom produkcji, w tym systemowi rolno-leśnemu, i ich wspólnemu podejściu (współpracy); |
| --- | --- | --- |

42.

a)

agroekologicznym metodom produkcji, w tym systemowi rolno-leśnemu, i ich wspólnemu podejściu (współpracy);

| b) | systemowi działań rolno-środowiskowo-klimatycznych; |
| --- | --- |

b)

systemowi działań rolno-środowiskowo-klimatycznych;

| c) | krótkim łańcuchom dostaw; |
| --- | --- |

c)

krótkim łańcuchom dostaw;

| d) | ekologicznej i lokalnej gastronomii; |
| --- | --- |

d)

ekologicznej i lokalnej gastronomii;

| e) | szkoleniom i doradztwu w zakresie agroekologii, systemu rolno-leśnego i pasterstwa rolno-leśnego. |
| --- | --- |

e)

szkoleniom i doradztwu w zakresie agroekologii, systemu rolno-leśnego i pasterstwa rolno-leśnego.

| 43. | Wzywa do zmiany art. 65 (drugi filar) rozporządzenia w sprawie krajowych planów strategicznych dotyczącej przejścia od logiki obszarowej do logiki umowy agroekologicznej. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Przypomina propozycję wyrażoną w swojej opinii w sprawie WPR, aby wsparcie na inwestycje uzależnić od audytu środowiskowego i ograniczyć jego budżet do maksymalnie 10 % środków z drugiego filaru. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Proponuje, aby Komisja Europejska opracowała przewodnik będący wsparciem metodologicznym dla instytucji zarządzających i podmiotów regionalnych, a tym samym sprzyjała uwzględnianiu projektu agroekologicznego przy uruchamianiu różnych dobrowolnych środków WPR. |
| --- | --- |

45.

Praktyki rolnicze

| 46. | Proponuje, aby hodowla przeżuwaczy była nakierowana na trwałe użytki zielone, z wyjątkiem okresu zimowania zwierząt. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Wnioskuje o to, aby przemysłowa hodowla zwierząt z żołądkiem jednokomorowym (trzoda chlewna, drób) niepowiązana z wykorzystywaniem gruntów, która niesie z sobą wiele negatywnych skutków zewnętrznych dla zdrowia publicznego i środowiska, stopniowo ewoluowała w kierunku całkowitego lub częściowego wykorzystania wybiegu na wolnym powietrzu, przy czym na budynek i na hektar powierzchni paszowej gospodarstwa należy wyznaczyć górny limit zwierząt. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Domaga się zaprzestania chowu klatkowego, o co zaapelowano w ostatniej inicjatywie obywatelskiej i do czego wezwał w swojej opinii w sprawie WPR. |
| --- | --- |

48.

| 49. | W trosce o dobrostan zwierząt proponuje rozwój uboju w gospodarstwie i małych lokalnych rzeźni. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Apeluje o przedłużenie po 31 grudnia 2020 r. obowiązywania specjalnego przepisu zezwalającego producentom drobiu i królików na ubój i przetwarzanie własnych produktów w gospodarstwie w celu sprzedaży lokalnej zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (1). |
| --- | --- |

50.

| 51. | Proponuje wsparcie propozycji prezydencji niemieckiej dotyczącej stworzenia europejskiego znaku jakości „dobrostan zwierząt”. |
| --- | --- |

51.

| 52. | Zaleca także jasne i obowiązkowe etykietowanie metody hodowlanej, obejmującej cykl życia zwierzęcia, w tym jego transport, na wzór europejskiego etykietowania jaj, aby umożliwić producentom zdobycie uznania za ulepszenie stosowanych przez nich praktyk, a konsumentom – wybór produktów spełniających ich wymagania. |
| --- | --- |

52.

Inne polityki

| 53. | Zaleca, aby zapowiedziane w strategii „od pola do stołu” nowe przepisy dotyczące zrównoważonych systemów żywnościowych stanowiły ramy prawne zobowiązujące UE do zainicjowania autentycznej transformacji agroekologicznej, która zmieni tendencje w zapotrzebowaniu na żywność, sprzyjając ewolucji sposobów odżywiania się, zahamuje narastający problem otyłości, ograniczy spożycie mięsa, skróci łańcuchy dostaw, zwiększy spożycie produktów sezonowych i w zdecydowany sposób zmniejszy marnotrawienie żywności. |
| --- | --- |

53.

| 54. | Wzywa Komisję do wspierania rozwoju krótkich łańcuchów dostaw poprzez:






  a) | dostosowanie zasad higieny i standardów do procesu przetwarzania produktów w gospodarstwie oraz, bardziej ogólnie, poprzez odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących żywności i wymogów w zakresie etykietowania wobec drobnych producentów; |
| --- | --- | --- |

54.

a)

dostosowanie zasad higieny i standardów do procesu przetwarzania produktów w gospodarstwie oraz, bardziej ogólnie, poprzez odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących żywności i wymogów w zakresie etykietowania wobec drobnych producentów;

| b) | wspieranie lokalnych i zbiorowych projektów dotyczących, po pierwsze, sprzętu niezbędnego do lokalnego przetwórstwa (mała rzeźnia, rzeźnia mobilna, przetwórnia warzyw, kuchnia publiczna, infrastruktura lokalnych targów, taka jak hale publiczne lub sklepy rolnicze itp.), a po drugie – tworzenia małych lokalnych spółdzielczych konsorcjów produkcyjnych, przetwórczych i handlowych. |
| --- | --- |

b)

wspieranie lokalnych i zbiorowych projektów dotyczących, po pierwsze, sprzętu niezbędnego do lokalnego przetwórstwa (mała rzeźnia, rzeźnia mobilna, przetwórnia warzyw, kuchnia publiczna, infrastruktura lokalnych targów, taka jak hale publiczne lub sklepy rolnicze itp.), a po drugie – tworzenia małych lokalnych spółdzielczych konsorcjów produkcyjnych, przetwórczych i handlowych.

| 55. | Proponuje, by UE zastosowała się do zaleceń Parlamentu Europejskiego zawartych w jego sprawozdaniu z własnej inicjatywy z 2017 r. (2) w sprawie koncentracji gruntów rolnych w UE, w tym utworzenia europejskiego centrum monitorowania gruntów rolnych. Proponuje także, by UE wdrożyła – w formie europejskiej dyrektywy na wzór dyrektywy wodnej – „dobrowolne wytyczne w sprawie gospodarki gruntami” (3), przyjęte przez FAO w 2012 r. w celu poprawy bezpieczeństwa dostępu do gruntów, a tym samym ułatwienia młodym rolnikom rozpoczynania działalności. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Wzywa Komisję Europejską do przedstawienia wniosku dotyczącego nowej europejskiej dyrektywy w sprawie gleb rolnych, aby powstrzymać spadek zawartości ich substancji organicznej, zatrzymać erozję i priorytetowo wprowadzić życie glebowe do praktyk rolniczych. |
| --- | --- |

56.

| 57. | Zaleca wzmocnienie dyrektyw dotyczących wody poprzez zlikwidowanie odstępstw (dyrektywa azotanowa). |
| --- | --- |

57.

| 58. | Zaleca także wzmocnienie wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym w przetwarzaniu obornika zwierzęcego w celu wykorzystania go pod względem agronomicznym (jako kompost i nawozy organiczne). |
| --- | --- |

58.

| 59. | Wzywa, zgodnie ze swoją opinią w sprawie zasobów genetycznych w rolnictwie, aby nowe europejskie prawodawstwo w zakresie materiału siewnego dopuszczało stosowanie i wprowadzanie do obrotu tradycyjnego materiału siewnego, w szczególności dzięki włączeniu zmian zaproponowanych w nowym rozporządzeniu w sprawie rolnictwa ekologicznego dotyczących katalogu nasion ekologicznych. |
| --- | --- |

59.

| 60. | Wnioskuje, aby w celu promowania różnorodności biologicznej prawodawstwo UE wykluczało nasiona zmodyfikowane genetycznie lub zmutagenizowane. |
| --- | --- |

60.

| 61. | Apeluje, aby społeczna wartość dodana i pozytywne efekty zewnętrzne agroekologii przełożyły się na korzyści ekonomiczne dla producentów, tak aby byli oni protagonistami tej transformacji. |
| --- | --- |

61.

| 62. | W celu zagwarantowania prawa do żywności agroekologicznej dla całej populacji zaleca następujące środki:






  a) | obniżenie podatku VAT na produkty ekologiczne, lokalne i sezonowe; |
| --- | --- | --- |

62.

a)

obniżenie podatku VAT na produkty ekologiczne, lokalne i sezonowe;

| b) | bony żywnościowe „z najbliższej okolicy” na te same produkty; |
| --- | --- |

b)

bony żywnościowe „z najbliższej okolicy” na te same produkty;

| c) | znaczny odsetek produktów ekologicznych, lokalnych i sezonowych w gastronomii. |
| --- | --- |

c)

znaczny odsetek produktów ekologicznych, lokalnych i sezonowych w gastronomii.

| 63. | Proponuje, aby specyfikacje dotyczące ChNP i ChOG obejmowały praktyki agroekologiczne. |
| --- | --- |

63.

| 64. | Wzywa UE, by zaprzestała importować produkty rolne, które nie spełniają europejskich społecznych i środowiskowych norm produkcji, w tym norm określonych w strategii „od pola do stołu”, i konkurują w nieuczciwy sposób z produktami europejskimi, oraz by zaprzestała eksportować po cenach niższych od europejskich kosztów produkcji nadwyżki, które często rujnują producentów w państwach trzecich. |
| --- | --- |

64.

| 65. | Zaleca, podobnie jak w swojej opinii w sprawie WPR, ustanowienie nowych wielostronnych i dwustronnych zasad handlu produktami rolnymi, które to zasady będą bardziej sprawiedliwe, bardziej solidarne i będą obejmować podejście agroekologiczne. |
| --- | --- |

65.

| 66. | Wzywa do dalszego wspierania na szczeblu europejskim niezależnych publicznych badań naukowych w dziedzinie agroekologii/systemu rolno-leśnego oraz badań prowadzonych wspólnie przez naukowców i rolników, w tym badań w dziedzinie nauk społecznych, które analizują dynamikę przemian społeczno-technicznych. Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą promowania i koordynowania sieci eksperymentów agroekologicznych. |
| --- | --- |

66.

Poziom lokalny i regionalny

| 67. | Zaleca bardzo aktywne wsparcie ze strony władz lokalnych i regionalnych, jeśli chodzi o wdrażanie agroekologii, w szczególności w zakresie organizacji szkoleń technicznych dla nowych podmiotów, wspierania zakładania działalności przez młodych rolników, niezależnego doradztwa dla rolników, wspierania krótkich łańcuchów dostaw i rzemieślniczego przetwórstwa produktów rolnych, tworzenia przepisów dotyczących gruntów rolnych i zabudowy, rozwijania chronionych obszarów rolnych, tworzenia gospodarstw pokazowych w dziedzinie agroekologii, a także narzędzi do monitorowania realizacji transformacji agroekologicznej. |
| --- | --- |

67.

| 68. | Proponuje „długie umowy na innowacje agroekologiczne” między grupami rolników a władzami lokalnymi lub regionalnymi w ramach narzędzi europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa. |
| --- | --- |

68.

| 69. | Wzywa UE do koordynowania i animowania sieci gmin, które zdecydowały się podjąć działania na rzecz odpornych i zrównoważonych systemów rolno-spożywczych, tak jak to miało miejsce w przypadku Porozumienia Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii. |
| --- | --- |

69.

Bruksela, 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Rozporządzenie (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. L 139 z 30.4.2004, s. 55).

1

(2)  Parlament Europejski (2017), https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0197_PL.html.

2

(3)  http://www.fao.org/3/a-i2801f.pdf

3

---

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/25 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/25

---

Opinia Europejskiego Europejskiej Komitetu Regionów – Unia równości: unijne ramy strategiczne na rzecz równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów

(2021/C 106/06)

| Sprawozdawca generalny: | Jácint HORVÁTH (HU/PES), radny miasta na prawach komitatu Nagykanizsa |
| --- | --- |
| Dokumenty źródłowe: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Unia równości: unijne ramy strategiczne na rzecz równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów”
  COM(2020) 620 final
  Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów
  COM(2020) 621 final |

Sprawozdawca generalny:

Jácint HORVÁTH (HU/PES), radny miasta na prawach komitatu Nagykanizsa

Dokumenty źródłowe:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Unia równości: unijne ramy strategiczne na rzecz równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów”

COM(2020) 620 final

Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów

COM(2020) 621 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne – Romowie jako europejska mniejszość etniczna

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, który świadczy o stałym zaangażowaniu Komisji i Rady Europejskiej na rzecz integracji społeczności romskich (1) oraz jest wyrazem dążenia tych instytucji do zwalczenia dyskryminacji i wykluczenia Romów. Z zadowoleniem przyjmuje również ostatnie zalecenie Rady w tej sprawie i podkreśla znaczenie informowania władz lokalnych i regionalnych oraz wyznaczenia konkretnych celów. W związku z tym wzywa Komisję Europejską i Radę do zapewnienia odpowiedniego monitorowania osiąganych wyników. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Podkreśla, że Romowie są największą mniejszością etniczną w Europie. Wielu Romów nadal jest pozbawionych praw podstawowych, żyje w ubóstwie i jest przedmiotem skrajnej dyskryminacji i wykluczenia społecznego. Ponieważ jest to problem europejski, a osoby te są obywatelami europejskimi, tym bardziej szokujące jest to, że rządy państw członkowskich i UE jak dotąd nie zdołały wdrożyć udanych strategii na rzecz integracji i włączania, co w pełni umożliwiłoby Romom realizację ich praw i obowiązków związanych z obywatelstwem UE. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Przypomina, że Unia równości, która jest jednym z głównych celów Komisji Europejskiej (2), nie może zostać osiągnięta na kontynencie bez aktywnego udziału społeczności romskich, których liczebność szacuje się na ok. 10–12 mln osób. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Potwierdza, że postępy w zakresie integracji Romów w ciągu ostatnich dziesięciu lat były ograniczone. Poczyniono pewne postępy w odniesieniu do niektórych priorytetów sektorowych określonych w komunikacie, ale ogólnie nie osiągnięto wyznaczonych celów. W związku z tym w przyszłości konieczny będzie przegląd przyznawanych środków na tę kwestię i w razie potrzeby ich zwiększenie, a także dalsze rozwijanie zintegrowanego podejścia i zachęcanie do stosowania innowacyjnych rozwiązań. W szczególności należy podkreślić potrzebę dalszego profesjonalnego i finansowego wspierania skutecznych programów w celu osiągnięcia rezultatów w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Zauważa również, że należy odnowić i wzmocnić zobowiązania na rzecz równouprawnienia, włączenia społecznego i udziału Romów na poziomie europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Wzywa państwa członkowskie, aby biorąc pod uwagę wciąż niezadowalające wyniki w rozwiązywaniu problemów w dziedzinie edukacji, rynku pracy, mieszkalnictwa i zdrowia spowodowanych dyskryminacją i sytuacją społeczną, wzmogły wysiłki, w tym poprzez zwiększenie odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Uznaje, że społeczności romskie są wyjątkowo narażone na skutki pandemii COVID-19. W ich przypadku pandemia oraz jej skutki społeczno-gospodarcze i zdrowotne jeszcze bardziej pogłębiają istniejące różnice i zwiększają przepaść między nimi a resztą społeczeństwa. Ponadto skutki pandemii niweczą część dotychczasowych wysiłków. Należy zatem zwiększyć środki przeznaczone dla Romów w ramach procesu odbudowy. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Uważa, że promowanie równouprawnienia i integracji Romów nie tylko ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia praw podstawowych, ale jest również istotne z punktu widzenia gospodarczego. Pomyślne wdrożenie strategii będzie miało również kluczowe znaczenie dla wyników gospodarczych państw członkowskich o wysokim odsetku Romów w populacji (ponad 1 %). |
| --- | --- |

8.

| 9. | Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje przyjęte w 2020 r. przez Parlament Europejski „Sprawozdanie w sprawie wdrażania krajowych strategii integracji Romów: zwalczanie negatywnych postaw wobec osób pochodzenia romskiego w Europie” (3), w którym rzeczywiście określono konkretne środki i cele. KR zaleca również uwzględnienie predykcyjnych wniosków zawartych w tym sprawozdaniu przy opracowywaniu krajowych ram strategicznych dotyczących Romów. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Popiera oświadczenie burmistrzów oraz przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych państw członkowskich Rady Europy przeciwko antycyganizmowi (4). Ponadto wzywa instytucje UE do zacieśnienia współpracy z Radą Europy w zakresie poprawy sytuacji Romów, w tym wspierania utworzonego niedawno Europejskiego przymierza miast i regionów na rzecz włączenia społecznego Romów, a także wspierania bardzo udanej kampanii społecznej „Dosta!”. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje i docenia fakt, że premierzy krajów Bałkanów Zachodnich o wysokim odsetku Romów w ich populacji przyjęli w lipcu 2019 r. deklarację w sprawie integracji Romów w kontekście procesu rozszerzenia UE (5), w której zobowiązali się do konkretnej poprawy sytuacji Romów przed przystąpieniem do Unii. |
| --- | --- |

11.

Krajowe ramy strategiczne dotyczące Romów, cele horyzontalne

| 12. | Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że komunikat uwzględnia wnioski z oceny poprzednich ram, z rocznych ocen wdrażania strategii krajowych oraz z analizy przyczyn ograniczonej skuteczności wcześniejszych działań, a także że opiera się na szeroko zakrojonych konsultacjach. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Podkreśla jednak, że w komunikacie nie przedstawiono pozytywnych i negatywnych doświadczeń związanych z wdrażaniem wcześniejszych krajowych strategii na rzecz Romów. Nie zawiera on żadnych wniosków, nie wskazuje najlepszych praktyk i nie wspomina o skutecznych środkach podejmowanych przez różne państwa członkowskie, które to przykłady mogłyby zostać przyjęte lub wykorzystane gdzie indziej. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Zauważa, że jednym z warunków poczynienia postępów w tej dziedzinie byłoby narzucenie państwom członkowskim opracowania krajowych ram strategicznych na rzecz Romów. Ubolewa, że w poprzednim cyklu kilka państw członkowskich nie opracowało ram strategicznych, ponieważ nie były one obowiązkowe. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Potwierdza swoje poparcie dla wysiłków Komisji Europejskiej, która dzięki publikacji wytycznych dotyczących strategii integracyjnych pragnie pomóc państwom członkowskim UE i krajom kandydującym w opracowaniu skutecznych strategii krajowych na rzecz Romów. Zauważa jednak, że wyciągnięcie wniosków z wielu negatywnych doświadczeń we wdrażaniu strategii UE na rzecz Romów w poprzednim cyklu umożliwiłoby spójne ponowne rozważenie przyjętego podejścia w tej dziedzinie w kontekście opracowywania obecnej strategii. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Z niepokojem zauważa, że badania przeprowadzone przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) potwierdzają, iż dyskryminacja na rynku pracy stanowi problem nie tylko przy poszukiwaniu pracy, ale również w pracy, gdzie 22 % respondentów czuje się dyskryminowanych ze względu na pochodzenie etniczne lub fakt przynależności do środowiska migracyjnego. Jeśli chodzi o dostęp do towarów i usług (administracja publiczna, transport publiczny, sklepy, restauracje itp.), to właśnie Romowie (28 % spośród nich) doświadczyli najwyższego poziomu dyskryminacji. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zauważa ponadto, że w komunikacie nie uwzględniono ewentualnego niedoboru organizacji społeczeństwa obywatelskiego i ekspertów, co stanowi główną przeszkodę dla postępów w niektórych państwach członkowskich, głównie dlatego, że utrudnia funkcjonowanie organizacji pozarządowych. W ostatecznym rozrachunku może to mieć wpływ na szanse na włączenie społeczne Romów. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Podkreśla, że krajowe ramy strategiczne dotyczące Romów muszą przyczyniać się do realizacji unijnego planu działania przeciwko rasizmowi i Europejskiego filaru praw socjalnych, a także agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i celów zrównoważonego rozwoju. W krajowych ramach strategicznych dotyczących Romów należy wyraźnie wymienić powiązania z tymi różnymi dokumentami, wkład w realizację celów i jego zakres. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Odnotowuje, że w swoim komunikacie i wniosku dotyczącym zalecenia Rady Komisja Europejska wyznaczyła prawdziwie ambitne, ale również niezbędne, zróżnicowane i wyważone cele, zarówno na płaszczyźnie horyzontalnej, jak i sektorowej. Aby rzeczywiście osiągnąć te cele do 2030 r., w planowanie, wdrażanie, kontrolę i monitorowanie krajowych ram strategicznych dotyczących Romów należy włączyć jak najszerszy wachlarz lokalnych i krajowych romskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, uwzględniając przedstawione propozycje i umożliwiając okresowy przegląd strategii. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Zwraca uwagę, że komunikat nie przewiduje sytuacji, w której środki przewidziane w ramach strategicznych mogłyby pozostać martwą literą. W świetle doświadczeń z poprzedniego cyklu, możliwość niewdrożenia przez niektóre państwa członkowskie krajowych ram strategicznych pozostaje kwestią budzącą poważne zaniepokojenie Komitetu. Wzywa zatem Komisję do ścisłego monitorowania postępów na szczeblu państw członkowskich, egzekwowania stosowania odpowiednich przepisów UE i szybkiej oceny konieczności wprowadzenia dalszych przepisów, ponieważ brak sankcji może jeszcze bardziej opóźnić proces integracji i społecznego włączenia Romów. Zwraca się do Komisji, by rozważyła utworzenie europejskiej rady doradczej, składającej się m.in. z ekspertów w dziedzinie polityki dotyczącej Romów i obejmującej również przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych posiadających konkretne doświadczenie w zakresie kwestii Romów w terenie. Ponadto podkreśla potrzebę zwiększenia reprezentatywności Romów w opracowywaniu i wdrażaniu krajowych ram strategicznych ich dotyczących. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Wspiera dalszą współpracę z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej w kontekście okresowego przeglądu krajowych ram strategicznych dotyczących Romów. Dostępność odpowiednich danych ma ogromne znaczenie zarówno dla oceny aktualnej sytuacji, jak i dla oceny postępów. Należy zwrócić należytą uwagę na tę kwestię, ponieważ wielokrotnie pojawiał się problem wydatkowania funduszy przeznaczonych na integrację Romów na inne grupy docelowe. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Podkreśla, że cele i środki określone w krajowych ramach strategicznych dotyczących Romów powinny uwzględniać specyfikę terytorialną w państwach członkowskich i mikroregionach znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, które wymagają konkretnych działań. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Zgadza się z poglądem, że wyzwania związane z równouprawnieniem, włączeniem społecznym i udziałem Romów znacznie się różnią w zależności od wielkości społeczności romskiej i jej udziału w całkowitej liczbie ludności, a także od ogólnego kontekstu gospodarczego oraz przyczyn wykluczenia i dyskryminacji. Różnią się one również w zależności od lokalizacji i stylu życia Romów (wiejski, miejski, ruchomy, odizolowany) oraz szczególnych cech, takich jak mobilność transnarodowa, migracja lub kwestie związane z dokumentami stanu cywilnego. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Podkreśla jednak, że krajowe ramy strategiczne muszą odzwierciedlać różnice lokalne i regionalne, określać obszary zmagające się ze szczególnymi problemami i przyczyniać się do wdrażania rozwiązań dostosowanych do potrzeb. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Z zadowoleniem przyjmuje apel Komisji do państw członkowskich o dużej liczbie ludności romskiej o wpisanie do krajowych ram strategicznych dotyczących Romów bardziej ambitnych zobowiązań, które powinny oznaczać uwzględnianie równouprawnienia i włączenia społecznego Romów w politykach na poziomie regionalnym i lokalnym. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Popiera propozycję Komisji Europejskiej, aby państwa członkowskie zdawały sprawozdanie z wdrażania krajowych ram strategicznych dotyczących Romów co dwa lata; informacje te byłyby uzupełniane danymi pochodzącymi od społeczeństwa obywatelskiego i od FRA. Nalega, by Komisja Europejska działała na rzecz jak najszerszego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz władz lokalnych i regionalnych zajmujących się kwestiami dotyczącymi Romów. |
| --- | --- |

26.

Uwagi dotyczące celów sektorowych

| 27. | Potwierdza, że cztery kluczowe obszary tematyczne wskazane przez Komisję Europejską przy określaniu grup celów, a mianowicie edukacja, zatrudnienie, opieka zdrowotna i mieszkalnictwo, odgrywają pierwszoplanową rolę w procesie integracji Romów, podobnie jak usługi społeczne, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Przypomina, że według drugiego badania UE na temat mniejszości i dyskryminacji (EU-MIDIS II) (6) dzieci romskie pozostają w tyle za innymi dziećmi we wszystkich wskaźnikach edukacyjnych. Jedynie około połowa (53 %) dzieci romskich w wieku od czterech lat do wieku, w którym rozpoczyna się obowiązek szkolny, korzysta z edukacji przedszkolnej. Średnio 18 % Romów w wieku od 6 do 24 lat uczy się na poziomie niższym, niż wskazywałby na to ich wiek. Odsetek młodych Romów wcześnie kończących naukę jest nieproporcjonalnie wysoki w porównaniu z ogółem populacji. Komitet Regionów potępia segregację szkolną, która pomimo prawnego zakazu oraz niedawnego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jest nadal praktykowana w niektórych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Z zadowoleniem przyjmuje zalecenie przyjęte w lipcu 2020 r. przez Radę Europy (7) dotyczące włączenia historii Romów i/lub ludzi drogi do programów nauczania i materiałów dydaktycznych. Ma to szczególne znaczenie w wypadku państw członkowskich o dużej liczbie ludności romskiej. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Zaleca, aby jednym z celów ram strategicznych było umieszczenie w podręcznikach dla szkół podstawowych i średnich informacji o historii i kulturze Romów i aby opracowano wskaźniki na ten temat. Celem jest zagwarantowanie, że w krajach, w których Romowie stanowią ponad 1 % ludności, uczniowie zetkną się w każdym roku edukacji z pozytywną wiedzą historyczną, literacką i artystyczną na temat Romów. Zapobieganie rasizmowi antyromskiemu poprzez kształcenie powinno być priorytetem we wszystkich państwach członkowskich, niezależnie od liczby ludności romskiej. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Zauważa, że cyfrowe modele edukacyjne wprowadzone w związku z pandemią COVID-19 przyczyniają się do wczesnego kończenia nauki przez dzieci romskie, z których większość nie posiada niezbędnych narzędzi informatycznych i wystarczającego dostępu do szybkiego internetu, lub które nie są w stanie samodzielnie realizować programu bez odpowiedniego wsparcia rodziców. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Podkreśla zatem, że po zniesieniu środków ograniczających wprowadzonych w dziedzinie edukacji w związku z pandemią COVID-19 ogromne znaczenie będą miały programy nadrabiania zaległości w kształceniu. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Odnotowuje, że według drugiego badania UE na temat mniejszości i dyskryminacji (EU-MIDIS II) (8) tylko jedna czwarta Romów w wieku powyżej 16 lat jest „zatrudniona” lub „samozatrudniona”. Wskaźnik zatrudnienia kobiet romskich (16 %) jest znacznie niższy niż w przypadku mężczyzn (34 %). Ogólnie, z badania wynika, że odsetek Romów w wieku 20–64 lat zatrudnionych za wynagrodzeniem wynosi 43 %, czyli znacznie poniżej średniej UE (70 % w 2015 r.). |
| --- | --- |

33.

| 34. | Podkreśla, że zgodnie ze wspomnianym wyżej badaniem Agencji Praw Podstawowych UE dyskryminacja w opiece zdrowotnej była najwyższa wśród Romów (8 %), podczas gdy ich średnia długość życia jest niższa niż w przypadku ogółu ludności. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Popiera apel Parlamentu Europejskiego do państw członkowskich o zapewnienie skutecznych i terminowych środków zaradczych dla wszystkich osób, które przeżyły wymuszoną i przymusową sterylizację, w tym poprzez ustanowienie skutecznych systemów odszkodowań. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Zwraca uwagę na fakt, że duża część Romów mieszka w gospodarstwach domowych, które nie mają dostępu do niezbędnych usług publicznych i podstawowego wyposażenia. W związku z tym osoby te są poważnie zagrożone deprywacją mieszkaniową. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Zgadza się z postulatem wobec państw członkowskich, by zapewnić Romom dostęp do odpowiedniego mieszkalnictwa bez segregacji oraz włączyć do wszystkich krajowych ram strategicznych w sprawie Romów cel zapobiegania przymusowym eksmisjom bez udostępnienia lokali zastępczych, jak stwierdzono w zalecaniu Rady i załączniku 1 do komunikatu. Wzywa do tego, aby cel ten został zrealizowany do połowy okresu, w którym wdrażane będą te ramy, ponieważ duża liczba Romów w UE straciła mieszkanie w wyniku eksmisji i żyje w niegodnych warunkach. |
| --- | --- |

37.

Uwagi na temat ram instytucjonalnych

| 38. | Podkreśla, że wobec braku kompleksowej reformy metody alokacji zasobów oraz rozwoju zdolności instytucjonalnych i absorpcyjnych nie można oczekiwać istotnych zmian w wykorzystaniu zasobów. Aby programy nadrabiania zaległości były skuteczne, konieczne jest również usprawnienie i uproszczenie procedur oraz zmiana podejścia instytucji pośredniczących. Należy uprościć politykę nadrabiania zaległości oraz sprawić, by była ona jaśniejsza, bardziej przejrzysta i bliższa obywateli. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Zauważa, że Romowie, szczególnie dotknięci wykluczeniem, którzy korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się, aby mieszkać lub pracować w innych państwach członkowskich, często spotykają się z dyskryminacją i wyzyskiem. Podkreśla znaczenie współpracy transnarodowej na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym w celu zapobiegania wyzyskowi organizowanemu ponad granicami. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Wzywa do rozważenia priorytetowego wykorzystania innych technik wsparcia (projektów priorytetowych, procedur negocjacyjnych, dotacji globalnych, wsparcia normatywnego), a nie programów zamówień, które stwarzają nierówne warunki konkurencji w dziedzinie wspierania programów integracyjnych. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Sugeruje zaprzestanie używania wspólnego mianownika „Romowie”, ponieważ w ten sposób nie dostrzega się różnorodności w populacji osób pochodzenia romskiego. Proponuje zamiast tego przyjęcie wyrażenia „osoby o tożsamości romskiej”. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Zaleca, aby państwa członkowskie zapewniły – oprócz odpowiednich gwarancji zawodowych – stałe i niezakłócone finansowanie skutecznych inicjatyw na rzecz nadrabiania zaległości społecznych i powiązanych projektów. Okazało się bowiem, że projekty, które już odniosły sukces, zdołały uzyskać nowe finansowanie dopiero po przedstawieniu ich jako bezprecedensowych innowacji i zmian. Istotne jest również zapewnienie stałego finansowania skutecznych projektów realizowanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, które nie posiadają funduszy własnych, aktywów lub rezerw finansowych. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Uważa za szczególnie istotne, aby organizacje romskie zaangażowane w integrację miały możliwość stopniowego zwiększania swoich zdolności, zgodnie z zasadą stopniowego rozwoju i wzrostu. Należy również umożliwić realizację początkowych projektów wymagających jedynie bardzo niewielkich kwot, tak aby miejscowości znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji mogły również wkroczyć na drogę świadomego dążenia do integracji Romów. Proces ten musi być ułatwiany i wspierany przez program przygotowywania projektów oraz wdrażany przy wsparciu mentorów. |
| --- | --- |

43.

| 44. | Podkreśla, że finansowanie krajowych ram strategicznych wymaga również zintegrowanego podejścia w ramach różnych funduszy na rzecz rozwoju. Należy położyć nacisk na potrzebę skuteczniejszej koordynacji projektów infrastrukturalnych i rozwoju potencjału ludzkiego, tak aby zasoby Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) były wspólnie dostępne za pośrednictwem zintegrowanych programów rozwoju dla złożonych projektów mających na celu wzmocnienie spójności społecznej. Koordynacja tych zasobów wymaga opracowania odpowiednich instrumentów wykonawczych wspierających podejście strategiczne. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji Europejskiej zawarte w planie działania UE przeciwko rasizmowi na lata 2020–2025 do dawania przykładu jako instytucja poprzez podejmowanie działań mających na celu znaczną poprawę reprezentatywności jej pracowników poprzez ukierunkowane działania w zakresie rekrutacji i selekcji. Wdrażając te środki, Komisja Europejska zadba o to, by miały one zastosowanie również do Romów, i wzywa pozostałe instytucje UE do podjęcia inicjatyw na rzecz promowania różnorodności i integracji w miejscu pracy. KR popiera to podejście i uważa, że do niego również ma ono zastosowanie. |
| --- | --- |

45.

Rola władz lokalnych i regionalnych

| 46. | Zwraca uwagę rządów państw członkowskich na fakt, że władze lokalne i regionalne powinny być zaangażowane w opracowywanie krajowych ram strategicznych dotyczących Romów. Są organizacjami znajdującymi się najbliżej Romów, znajdują się na pierwszej linii walki z istniejącymi problemami i dysponują prawdziwymi środkami działania i zasobami w celu poprawy sytuacji. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Ponownie podkreśla, że władze lokalne i regionalne są szczeblem zarządzania, na którym spoczywa największa odpowiedzialność za integrację ludności romskiej, i powinny wspierać ich włączenie w ramach niepaternalistycznego podejścia oddolnego. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Wzywa do utworzenia i prowadzenia we wszystkich państwach członkowskich lokalnych lub regionalnych forów wymiany, które monitorowałyby wdrażanie krajowych ram strategicznych, w celu wzmocnienia dialogu i zapewnienia określonego poziomu współpracy. Jedynie ugruntowana współpraca między wszystkimi zainteresowanymi stronami może prowadzić do skutecznej integracji, a wzmocnienie podejścia zdecentralizowanego zapewnia skuteczniejsze wdrażanie programów. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Zaleca, aby władze lokalne miejscowości, w których są obecne społeczności romskie, wspierały programy rozwoju społeczności lokalnych zapewniające grupom i małym społecznościom romskim dostęp do podstawowej wiedzy praktycznej niezbędnej w codziennym życiu. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Wzywa władze lokalne i regionalne do dopilnowania, by w mediach, którymi kierują, publikowane były treści służące zwalczaniu przesądów wobec Romów. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Zwraca uwagę władz lokalnych i regionalnych na fakt, że rozpowszechnianie wiedzy na temat historii i kultury Romów oraz propagowanie międzykulturowego uczenia się mogą skutecznie ograniczyć rasizm. |
| --- | --- |

51.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Podobnie jak w komunikacie Komisji, w niniejszej opinii szeroko rozumiane pojęcie „Romowie” odnosi się szeregu różnych grup osób pochodzenia romskiego, takich jak: Romowie, Sinti, Kale, Romaniczale, Bojasze/Rudari. Obejmuje ono również takie grupy, jak Aszkale, Egipcjanie, Jenisze, Domowie, Lomowie, Roma i Abdalowie oraz społeczności wędrowne, w tym etniczną grupę Trawelerów i ludność określaną terminem administracyjnym „ludzie drogi” („gens du voyage”), a także osoby, które identyfikują się jako Cyganie, nie kwestionując specyfiki tych grup.

1

(2)  Unia równości: unijny plan działania przeciwko rasizmowi na lata 2020–2025, COM(2020) 565 final.

2

(3)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2020-0147_PL.html

3

(4)  http://a.cs.coe.int/team81/congress_form/Inscriptions/Declaration_Against_anti_gypsyism.aspx

4

(5)  https://www.romaeducationfund.org/wp-content/uploads/2019/07/Western-Balkans-Declaration-on-Roma-Integration-and-EU-enlargement.pdf

5

(6)  https://fra.europa.eu/en/project/2015/second-european-union-minorities-and-discrimination-survey

6

(7)  https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=09000016809ee52f

7

(8)  https://fra.europa.eu/en/project/2015/second-european-union-minorities-and-discrimination-survey

8

---

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/31 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/31

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji

(2021/C 106/07)

| Sprawozdawca: | Christophe CLERGEAU (FR/PES), członek rady regionu Kraj Loary. |
| --- | --- |
| Dokument źródłowy: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji”
  COM(2020) 628 final |

Sprawozdawca:

Christophe CLERGEAU (FR/PES), członek rady regionu Kraj Loary.

Dokument źródłowy:

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji”

COM(2020) 628 final

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Przypomina wnioski ze swojej opinii „»Horyzont Europa” – dziewiąty program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji”, w której:






  — | wezwał do rzeczywistego uwzględnienia doskonałości rozproszonej we wszystkich państwach członkowskich i regionach Unii w celu poprawy poziomu doskonałości naukowej w całej Europie, a nie tylko w kilku dużych regionach i metropoliach, |
| --- | --- | --- |

1.

—

wezwał do rzeczywistego uwzględnienia doskonałości rozproszonej we wszystkich państwach członkowskich i regionach Unii w celu poprawy poziomu doskonałości naukowej w całej Europie, a nie tylko w kilku dużych regionach i metropoliach,

| — | wyraził głębokie ubolewanie z powodu utrzymującej się odmowy uznania terytorialnego zakotwiczenia doskonałości naukowej oraz wkładu regionalnych ekosystemów i biegunów innowacji w dynamikę Unii, |
| --- | --- |

—

wyraził głębokie ubolewanie z powodu utrzymującej się odmowy uznania terytorialnego zakotwiczenia doskonałości naukowej oraz wkładu regionalnych ekosystemów i biegunów innowacji w dynamikę Unii,

| — | zdecydowanie wezwał do pełnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w proces planowania strategicznego oraz do uwzględnienia w tym kontekście strategii inteligentnej specjalizacji, |
| --- | --- |

—

zdecydowanie wezwał do pełnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w proces planowania strategicznego oraz do uwzględnienia w tym kontekście strategii inteligentnej specjalizacji,

| — | stwierdził, że konieczne jest uznanie oddziaływania terytorialnego za jeden z elementów składowych pojęcia oddziaływania na potrzeby oceny programów i projektów. |
| --- | --- |

—

stwierdził, że konieczne jest uznanie oddziaływania terytorialnego za jeden z elementów składowych pojęcia oddziaływania na potrzeby oceny programów i projektów.

| 2. | Z zadowoleniem przyjmuje możliwość, jaką daje omawiany komunikat, zaproponowania spójnej strategii mobilizacji wszystkich zainteresowanych stron w celu przyspieszenia europejskich prac badawczych i innowacyjnych; zauważa jednak brak równowagi w komunikacie, który w zbyt dużym stopniu traktuje europejską przestrzeń badawczą (EPB) jako przedłużenie programu „Horyzont Europa”, ze szkodą dla pozostałych elementów, które należy wziąć pod uwagę. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Popiera ambitne inicjatywy przedstawione w komunikacie, które przyczyniają się do wyposażenia Europy w narzędzia umożliwiające jej sprostanie globalnym wyzwaniom i które mogą zmienić środowisko badawcze oraz umożliwić wzmocnienie Europy poprzez rozwój wiedzy. Badania naukowe i innowacje muszą odgrywać kluczową rolę we wspieraniu przemian ekologicznych, cyfrowych, społecznych i gospodarczych, w obliczu których stoi Europa. Polityka ta musi również pomóc Europie w przezwyciężeniu kryzysu związanego z pandemią COVID-19, czego dowodem jest obecny plan działania ERAvsCorona. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Przyjmuje z zadowoleniem, że Komisja kładzie nowy akcent na angażowanie obywateli w kwestie badań naukowych i innowacji. Opowiada się za tym, by zaangażowanie to – przy zachowaniu zasady wolności nauki – dotyczyło wszystkich etapów, od definiowania po wdrażanie i monitorowanie działań, i nie ograniczało się do udzielania obywatelom wyjaśnień i informacji, podczas gdy pragną oni aktywnie uczestniczyć w tym procesie. Uważa, że zaangażowanie to jest organizowane przede wszystkim na poziomie lokalnym oraz że miasta i regiony to kluczowe podmioty w jego ułatwianiu i rozwijaniu, gdyż odgrywają ważną rolę w dostosowywaniu badań naukowych i innowacji do wartości, potrzeb i oczekiwań społeczeństwa. W związku z tym współprojektowanie procesu i wyników badań naukowych i innowacji przez podmioty regionalne i lokalne oraz ich współodpowiedzialność za nie zwiększają absorpcję i akceptację badań naukowych i innowacji przez społeczeństwo. Miasta i regiony zapewniają również istotne zasoby w celu wdrożenia szeroko rozumianego programu na rzecz otwartej nauki, który ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju efektywnej europejskiej przestrzeni badawczej. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Z zadowoleniem przyjmuje wolę Komisji osiągnięcia poziomu 3 % PKB przeznaczanego na wydatki na badania i rozwój oraz wyznaczenia celu 1,25 % dla budżetu sektora publicznego w 2030 r. (w porównaniu z obecnym poziomem 0,81 %), ale zastanawia się, w jaki sposób cele te mogą zostać osiągnięte w czasie, gdy plan odbudowy nie przewiduje ogromnych inwestycji na rzecz badań i innowacji i rezygnuje na przykład z programu „UE dla zdrowia” zaproponowanego przez Komisję. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Ubolewa, że pomimo istnienia jednego wspólnego portfela komisarza dla polityki w zakresie badań naukowych, innowacji, szkolenia i młodzieży nie udało się zaproponować nowego podejścia do europejskiej przestrzeni edukacji i badań naukowych. Wskazuje na potrzebę przekrojowego podejścia do tych kwestii, zwłaszcza w ścisłym związku z polityką regionalną. Wyraża nadzieję, że komunikat w sprawie kompleksowego podejścia do badań naukowych, innowacji, edukacji i młodzieży, zapowiedziany w programie prac na 2021 r., będzie zmierzał w tym kierunku. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Podkreśla, że omawiany komunikat stanowi jedynie punkt wyjścia, który powinien doprowadzić z jednej strony do dalszych konkretnych działań, a z drugiej strony do przyjęcia „paktu na rzecz badań i innowacji”; wzywa do zaangażowania Komitetu w przygotowanie tych nowych etapów; wzywa, aby pakt ten był okazją do obrony wolności akademickich i uniwersyteckich, swobody wypowiedzi nauczycieli, naukowców, studentów, intelektualistów i ich swobodnego przepływu w Unii, ale także między Unią a wszystkimi krajami partnerskimi. Uważa w związku z tym, że polityka współpracy międzynarodowej w ramach europejskiej przestrzeni badawczej powinna być zgodna z tymi samymi zasadami, i wyraża zaniepokojenie gwałtownym pogorszeniem sytuacji w zakresie swobód akademickich w wielu krajach świata. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Zwraca uwagę, że zasadnicze znaczenie dla skutecznej realizacji polityki ma odpowiednie monitorowanie i śledzenie innowacji i badań. Przypomina w związku z tym opinię „Tablica wyników innowacyjności regionów i jej oddziaływanie w polityce regionalnej ukierunkowanej na konkretne obszary”, w której stwierdza się, że tablica wyników innowacyjności regionów jest kluczowym narzędziem do porównania zmian w efektywności regionalnych polityk na rzecz innowacji i należy zwiększyć jej wpływ na regionalne procesy decyzyjne w celu poprawy regionalnych ekosystemów innowacji i inteligentnej specjalizacji. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione w tym komunikacie, który proponuje bardziej strategiczną wizję partnerstwa między Komisją a państwami członkowskimi z udziałem samorządów regionalnych często dysponujących kompetencjami w dziedzinie upowszechniania tych polityk, bardziej zintegrowane podejście do kwestii badań i innowacji, a także lepsze uwzględnienie celów, którym te polityki muszą odpowiadać, oraz ich wpływu na nasze społeczeństwa; z zadowoleniem przyjmuje również fakt, że w komunikacie rozważono drogę do bardziej otwartego wielopoziomowego sprawowania rządów, zaproponowano, w formie ośrodków EPB, koncepcję umożliwiającą lepsze rozpoznanie roli regionalnych ekosystemów i biegunów innowacji, wzmocniono elementy koordynacji z aspektami związanymi ze szkolnictwem wyższym oraz edukacją i umiejętnościami cyfrowymi, a także skoncentrowano się na bardziej inkluzywnej europejskiej przestrzeni badawczej, ułatwiając dostęp do doskonałej nauki i rozpowszechnianie wyników. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Podkreśla znaczenie rozwoju gospodarki dzielenia się i obiegu wiedzy. Koncepcje i praktyki rozpowszechniania wyników programów i projektów w zakresie badań naukowych i innowacji – pomysłów, spostrzeżeń, metodologii, prototypów, wynalazków i innych podobnych wyników wiedzy – powinny być finansowane, tak aby można je było poznawać, uzyskiwać do nich dostęp i aktywnie wykorzystywać w całej Europie. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Popiera propozycję opracowania inkluzywnych planów na rzecz równouprawnienia płci w celu promowania w dziedzinie badań naukowych i innowacji tego równouprawnienia będącego celem UE oraz apeluje o zaangażowanie w tym względzie miast i regionów. Przypomina w związku z tym, że działania nowej europejskiej przestrzeni badawczej obejmują działanie nr 12 „Równouprawnienie płci w celu zwiększenia europejskiego potencjału w zakresie badań naukowych i innowacji”, oraz podkreśla potrzebę zlikwidowania różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn w kontekście transformacji cyfrowej i innowacji, przy jednoczesnym zachęcaniu do większego udziału kobiet w studiach i zatrudnieniu w dziedzinie STEAM oraz ICT. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Szczególnie docenia fakt, że Europejski Komitet Regionów jest wyraźnie wymieniany jako ważny podmiot w europejskiej przestrzeni badawczej, zwłaszcza w odniesieniu do „platformy wymiany wiedzy” i inicjatywy „Science Meets Regions”. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Niemniej jednak protestuje przeciwko zarządzaniu nadal skoncentrowanym na relacjach między Komisją a państwami członkowskimi, które najczęściej stawia miasta i regiony jako cele, a nie podmioty działań publicznych, i przerzuca na państwa członkowskie dbałość o uwzględnianie kwestii lokalnych i regionalnych. W związku z tym ponownie wzywa do pełnego uznania miast i regionów za zainteresowane strony, które należy włączyć do opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny europejskiej polityki w zakresie badań naukowych i innowacji zgodnie z zasadą „aktywnej pomocniczości” (1). |
| --- | --- |

13.

Nowe podejście do europejskiej przestrzeni badawczej

| 14. | Podkreśla znaczenie stanowisk opracowanych przez Komitet Europejskiej Przestrzeni Badawczej i Innowacji (ERAC) (2) (17.12.2019) i przez ERRIN (3), i opowiada się za nowym podejściem do EPB, polegającym na przejściu:






  — | wychodząc od podejścia Horyzont Europa, opartego na doskonałości naukowej, w kierunku podejścia łączącego doskonałość badawczą i wiedzę, w celu przede wszystkim budowania wiodącej roli Europy w zrównoważonym wzroście i procesach przejścia do nowych modeli, |
| --- | --- | --- |

14.

—

wychodząc od podejścia Horyzont Europa, opartego na doskonałości naukowej, w kierunku podejścia łączącego doskonałość badawczą i wiedzę, w celu przede wszystkim budowania wiodącej roli Europy w zrównoważonym wzroście i procesach przejścia do nowych modeli,

| — | od strategii badawczych do strategii wiedzy oferujących zintegrowane podejście do badań, innowacji, edukacji i umiejętności, angażujących wiele zainteresowanych stron: uniwersytety, przemysł, różne poziomy sektora publicznego, obywateli i społeczeństwo obywatelskie, |
| --- | --- |

—

od strategii badawczych do strategii wiedzy oferujących zintegrowane podejście do badań, innowacji, edukacji i umiejętności, angażujących wiele zainteresowanych stron: uniwersytety, przemysł, różne poziomy sektora publicznego, obywateli i społeczeństwo obywatelskie,

| — | od europejskiego programu ramowego i niezależnych krajowych polityk badawczych do prawdziwie wielopoziomowych ram zarządzania i pełnego uznania terytorialnego zakotwiczenia badań i innowacji w miastach i regionach. |
| --- | --- |

—

od europejskiego programu ramowego i niezależnych krajowych polityk badawczych do prawdziwie wielopoziomowych ram zarządzania i pełnego uznania terytorialnego zakotwiczenia badań i innowacji w miastach i regionach.

| 15. | Zaleca położenie większego nacisku na relacje między badaniami naukowymi a biznesem przy jednoczesnym uznaniu kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych w rozwijaniu otoczenia sprzyjającego przedsiębiorczości i powiązań w zakresie transferu wiedzy: sponsorowanie badań podstawowych przez przedsiębiorstwa, promowanie przedsiębiorczości naukowej przy poszanowaniu wymogów przejrzystości, inwestycje prywatne, wsparcie dla przedsiębiorstw w celu rozwijania ich innowacji. |
| --- | --- |

15.

| 16. | W kontekście utworzenia Platformy Talentów EPB apeluje o większą jasność co do tego, w jaki sposób Komisja zamierza a) zapewnić ciągłość z inicjatywą EURAXESS i strategią w zakresie zasobów ludzkich dla naukowców (HSR4R), które zostały dotychczas opracowane w celu ułatwienia mobilności naukowców i ich rozwoju zawodowego z myślą o ustanowieniu jednolitego rynku wiedzy, badań naukowych i innowacji i b) wspierać uznanie personelu badawczego zajmującego się tymi inicjatywami oraz wzmocnić mechanizmy wsparcia dla regionów zaangażowanych w przyciąganie i zatrzymywanie talentów, strategię w zakresie HRS4R oraz wspieranie potrzeb ośrodków i personelu badawczego. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Podkreśla potrzebę pracy w prawidłowych powiązaniach na poziomie lokalnym i regionalnym oraz zapewnienia instrumentów dających samorządom lokalnym lub regionalnym możliwość odgrywania wiodącej roli, takich jak instrument wspierania polityki, synergie między polityką regionalną a programem „Horyzont Europa” oraz pieczęć doskonałości. Zasadnicze znaczenie ma ułatwienie dostępu do informacji i danych w celu wzmocnienia synergii i komplementarności między funduszami europejskimi oraz umożliwienia różnym organom władz bardziej skoordynowanych działań. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Pragnie, by doprecyzowane zostało pojęcie doskonałości poprzez wyraźne wyodrębnienie doskonałości naukowej, doskonałości wpływów dotyczącej związku między nauką i ekosystemami innowacji, zwłaszcza lokalnymi i regionalnymi, oraz doskonałości samych ekosystemów obejmującej ich szczególne obszary doskonałości naukowej ale także ich potencjał strategiczny i zdolność do koordynacji (4). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Proponuje, aby – potwierdzając gruntownie znaczenie działań wspierających doskonałość naukową szczególnie w ramach programu „Horyzont Europa” – uznać w pełni jako uzupełniający cel europejskiej przestrzeni badawczej dostępność we wszystkich miastach i regionach UE wysokiej jakości nauki, którą można by wykorzystać do pobudzania innowacji i pomagania społeczeństwu i przedsiębiorstwom w sprostaniu wyzwaniom związanym z celami zrównoważonego rozwoju oraz w walce z obecnymi kryzysami. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Z zadowoleniem przyjmuje, że Komisja Europejska ułatwia inwestycje i reformy służące realizacji priorytetów UE, zwłaszcza transformacji ekologicznej i cyfrowej, które stały się niezbędne po kryzysie związanym z COVID-19. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Apeluje, by EPB promowała powiązania, jakie należy tworzyć między strategiami na rzecz inteligentnej specjalizacji, priorytetami EPB i ich ogólnym wdrażaniem, a także o to, by EPB przyczyniała się do osiągnięcia lepszej równowagi między niezbędną doskonałością naukową z jednej strony a pilną potrzebą zniwelowania różnic w osiągnięciach w zakresie badań naukowych i innowacji między państwami, regionami i miastami w UE z drugiej. |
| --- | --- |

21.

EPB, inteligentne specjalizacje i polityka regionalna

| 22. | Uważa, że nowa EPB powinna być okazją do pełnego uznania roli inteligentnych specjalizacji oraz ich zbiorowego i przedsiębiorczego procesu jako jednego z fundamentów obecnych i przyszłych europejskich osiągnięć w zakresie badań i innowacji; zaznacza, że inteligentne specjalizacje łączą samorządy lokalne i regionalne, ośrodki badawcze, sektor prywatny i społeczeństwo obywatelskie oraz pomagają regionom w uzyskaniu przewagi konkurencyjnej, pobudzaniu inwestycji prywatnych i tworzeniu miejsc pracy; podkreśla ponadto kluczową rolę regionów w europejskiej strategii inteligentnej specjalizacji i konieczność zachowania szczególnego podejścia regionalnej strategii inteligentnej specjalizacji, również w przypadkach, gdy istnieją krajowe strategie inteligentnej specjalizacji; sugeruje w tym kontekście przeprowadzenie przekrojowego i dynamicznego mapowania rozproszonej doskonałości naukowej i inteligentnych specjalizacji, we współpracy między regionami, państwami członkowskimi i Unią Europejską; sugeruje, że należy również wziąć pod uwagę niezbędne przejście od strategii S3 do strategii zrównoważonej inteligentnej specjalizacji (S4), w kierunku lepszego zastosowania praktyki poczwórnej helisy, która umożliwia włączenie społeczeństwa jako czynnego podmiotu do strategii. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Podkreśla wagę – na podstawie tego mapowania – przyczyniania się do tworzenia sieci regionalnych inteligentnych specjalizacji wspieranych przez doskonałość naukową oraz ułatwiania współpracy międzyregionalnej, zarówno za pośrednictwem Interreg, a w szczególności jego komponentu „międzyregionalne inwestycje innowacyjne”, jak i w ramach programu „Horyzont Europa”, poprzez konkretne projekty zbiorowe realizowane z tytułu tego programu, a zwłaszcza w ramach jego 2. filaru, w szczególności w ramach misji i europejskich partnerstw innowacyjnych oraz pakietu przekrojowego „Rozszerzanie uczestnictwa i wzmacnianie EPB”; podkreśla, że ważne jest włączenie miast i regionów w zarządzanie wspomnianymi misjami i partnerstwami. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Popiera zamiar Komisji, by pokierować opracowywaniem wspólnych z przemysłem planów działania w zakresie technologii w celu uwzględnienia programów inwestycyjnych na rzecz badań naukowych i innowacji, wyraża jednak zaskoczenie, że są one powiązane wyłącznie z państwami członkowskimi i przemysłem w ramach partnerstw europejskich realizowanych z tytułu programu „Horyzont 2020”. Przypomina, że działania te muszą być prowadzone z uwzględnieniem inteligentnej specjalizacji regionów oraz roli regionalnych ekosystemów i ośrodków innowacji, które również tworzą przemysłowe łańcuchy wartości. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Potwierdza rolę miast i regionów jako partnerów w rozwoju i tworzeniu sieci infrastruktury badawczej i technologicznej oraz programu ESFRI; przypomina o ich istotnej roli w tworzeniu, organizacji i rozwoju tych infrastruktur (5); przypomina ponadto, że władze lokalne i regionalne są kluczowymi podmiotami w tworzeniu skutecznych regionalnych ekosystemów i biegunów innowacji (6). |
| --- | --- |

25.

| 26. | Proponuje, by dążyć do zawierania umów partnerskich między regionami, państwami członkowskimi i UE w celu zmobilizowania wszystkich zainteresowanych stron do realizacji wspólnych celów w zakresie badań naukowych, innowacji i szkolnictwa wyższego oraz edukacji i umiejętności cyfrowych, a także do realizacji planów wspierania obszarów inteligentnej specjalizacji obejmujących wszystkie obszary polityki UE, bez ograniczeń wynikających z zasad uruchamiania działań z tytułu EFRR. Podejście to mogłoby być przedmiotem działań pilotażowych. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Przypomina, że wykorzystanie EFRR na badania naukowe i innowacje znacznie wzrosło w kolejnych okresach programowania do ponad 100 mld EUR na lata 2014–2020 oraz że w tym samym okresie mobilizacja finansowa miast i regionów z ich własnych budżetów osiągnęła poziom prawie dwukrotnie wyższy od wielkości europejskiego programu ramowego w zakresie badań naukowych. Dane te wykazują znaczenie koordynacji między europejskimi, krajowymi, lokalnymi i regionalnymi strategiami politycznymi oraz synergii między narzędziami interwencji. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Wyraża zaniepokojenie ograniczonymi postępami w dziedzinie synergii, w szczególności z powodu opóźnień wpływających na rozwój ramowych systemów pomocy państwa; ponownie wyraża życzenie, aby „wszystkie fundusze uruchomione w celu współfinansowania działania lub programu działań opartego na programie »Horyzont Europa« podlegały przepisom prawnym mającym zastosowanie do tego programu, w szczególności przepisom dotyczącym pomocy państwa” (7), i potwierdza swoją koncepcję synergii jako dobrowolnej współpracy wokół 5 następujących zasad: spójność, komplementarność, zgodność, współtworzenie, uznanie grup lokalnych podmiotów (8); ponownie podkreśla potrzebę skutecznego podejścia opartego na współtworzeniu i kontroli wszelkich transferów finansowych przez instytucję zarządzającą. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Uważa, że z uwagi na te czynniki zasadnicze znaczenie ma pełne zaangażowanie miast i regionów w Forum EPB na rzecz Transformacji zarówno ze względu na kwestie współpracy i koordynacji, jak i na rolę podmiotów lokalnych we wdrażaniu programu przemian w związku z kryzysami i przemianami. |
| --- | --- |

29.

Wkład regionalnych ekosystemów i biegunów innowacji w dynamikę europejskiej przestrzeni badawczej

| 30. | Zaleca monitorowanie i opracowywanie dobrych praktyk regionalnych lub lokalnych w ramach określania kryteriów spełnienia warunku podstawowego strategii inteligentnej specjalizacji, ustalonych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów dotyczących funduszy strukturalnych. Należy przypomnieć, że w ramach przygotowania regionalnych programów EFRR konieczne będzie opracowanie dobrego zarządzania krajową, regionalną lub lokalną strategią inteligentnej specjalizacji, wedle którego każdy organ regionalny lub lokalny będzie musiał wykazać postępy poczynione w realizacji S3, w tym m.in. środki na rzecz współpracy międzynarodowej. Byłaby to doskonała okazja do opracowania i rozpowszechnienia dobrych praktyk, na przykład za pośrednictwem takich platform jak Science Meets Regions lub platforma wymiany wiedzy (KEP). |
| --- | --- |

30.

| 31. | Z entuzjazmem popiera koncepcję „węzła EPB” jako okazję do instytucjonalnego uznania i nadania konkretnej formy koncepcji ekosystemu regionalnego i bieguna innowacyjności, którą promuje od kilku lat, oraz do pełnego uznania podejścia do nauki i innowacji ukierunkowanego na konkretny obszar („place-based approach”); wzywa do szybkiego wdrożenia tego wniosku i proponuje wykorzystanie platformy wymiany wiedzy (KEP) w celu określenia jej specyfikacji i ułatwienia powstawania projektów pilotażowych. Wyraża zadowolenie z zamiaru Komisji, by wspólnie z KR-em nadać tej inicjatywie wymiar strategiczny, propagując synergie między instrumentami badań naukowych i innowacji a kształceniem, podnoszeniem kwalifikacji, przekwalifikowywaniem i szkoleniem, przy jednoczesnym wykorzystaniu funduszy spójności. Apeluje, aby inicjatywa ta nie ograniczała się do jedynego celu, jakim jest ułatwienie dostępu do doskonałości. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Zwraca uwagę na kilka pułapek, których trzeba unikać: rozważania, które należałoby przeprowadzić, muszą uwzględniać doświadczenia „digital hubs” lub EIT, ale „węzły EPB” nie mogą ograniczać się do tych odniesień czy do organizowania „wzajemnie połączonego obszaru wiedzy” skoncentrowanej na wymianie dobrych praktyk i obiegu wiedzy, zresztą Europa nie potrzebuje „węzła węzłów”; „węzły EPB” nie powinny ograniczać się do narzędzia redukcji luki innowacyjnej, ani też nie powinny ponownie służyć do wyróżniania jedynych światowej klasy obiektów uniwersyteckich, które uzyskały już silne wsparcie ze strony państw członkowskich i programu ramowego. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Proponuje natomiast, by w ramach „węzłów EPB” uznać grupy podmiotów, regionalne (lub międzyregionalne) ekosystemy i ośrodki innowacji, które charakteryzowałyby się następującymi kryteriami łącznymi:






  — | istnienie strategii wiedzy, proponującej zintegrowane podejście do szkolnictwa wyższego, edukacji cyfrowej, uczenia się przez całe życie, podnoszenia kwalifikacji, przekwalifikowywania oraz badań i innowacji, |
| --- | --- | --- |

33.

—

istnienie strategii wiedzy, proponującej zintegrowane podejście do szkolnictwa wyższego, edukacji cyfrowej, uczenia się przez całe życie, podnoszenia kwalifikacji, przekwalifikowywania oraz badań i innowacji,

| — | zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron zgodnie z modelem poczwórnej helisy, który podkreśla zaangażowanie obywateli i lokalnych podmiotów publicznych wywodzących się z systemu demokratycznego, |
| --- | --- |

—

zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron zgodnie z modelem poczwórnej helisy, który podkreśla zaangażowanie obywateli i lokalnych podmiotów publicznych wywodzących się z systemu demokratycznego,

| — | zdolność do wspólnej koordynacji, określania strategii i wspólnego podejmowania decyzji w sprawie przyjęcia priorytetów i przydziału zasobów, |
| --- | --- |

—

zdolność do wspólnej koordynacji, określania strategii i wspólnego podejmowania decyzji w sprawie przyjęcia priorytetów i przydziału zasobów,

| — | wyniki społeczno-gospodarcze w zakresie oddziaływania terytorialnego we wszystkich obszarach: szkolenia, innowacje, tworzenie miejsc pracy i przedsiębiorstw, usługi świadczone na rzecz przedsiębiorstw, sektora publicznego i trzeciego sektora, wkład w przemiany, innowacje społeczne i kulturalne, spójność społeczna, aktywność obywatelska i kreatywność kulturalna (w szczególności dzięki zastosowaniu „tablicy wyników w zakresie innowacji” (9)), |
| --- | --- |

—

wyniki społeczno-gospodarcze w zakresie oddziaływania terytorialnego we wszystkich obszarach: szkolenia, innowacje, tworzenie miejsc pracy i przedsiębiorstw, usługi świadczone na rzecz przedsiębiorstw, sektora publicznego i trzeciego sektora, wkład w przemiany, innowacje społeczne i kulturalne, spójność społeczna, aktywność obywatelska i kreatywność kulturalna (w szczególności dzięki zastosowaniu „tablicy wyników w zakresie innowacji” (9)),

| — | obecność, w ramach inteligentnych specjalizacji, do których należą „węzły EPB”, dziedzin doskonałości naukowej na poziomie europejskim i międzynarodowym lub stanowiących część ścieżki umożliwiającej szybkie i wiarygodne osiągnięcie tego poziomu, |
| --- | --- |

—

obecność, w ramach inteligentnych specjalizacji, do których należą „węzły EPB”, dziedzin doskonałości naukowej na poziomie europejskim i międzynarodowym lub stanowiących część ścieżki umożliwiającej szybkie i wiarygodne osiągnięcie tego poziomu,

| — | zaangażowanie w tematyczne międzyregionalne lub europejskie sieci i partnerstwa w dziedzinie inteligentnej specjalizacji, |
| --- | --- |

—

zaangażowanie w tematyczne międzyregionalne lub europejskie sieci i partnerstwa w dziedzinie inteligentnej specjalizacji,

| — | historia zaangażowania w europejskie programy badawcze, szkoleniowe i mobilności dla naukowców i studentów. |
| --- | --- |

—

historia zaangażowania w europejskie programy badawcze, szkoleniowe i mobilności dla naukowców i studentów.

| 34. | Uważa, że te „węzły EPB” powinny być wspierane bezpośrednio przez UE, w tym finansowo, w ramach partnerstwa opartego na trzech filarach:






  — | uznanie przez UE tych „węzłów EPB” za ważne punkty wsparcia realizacji celów UE i wdrażania związanych z nimi polityk; oznacza to, że ośrodki te będą uwzględniane zarówno w procesie aktywizacji Forum EPB na rzecz Transformacji, jak i w strategicznym programowaniu programu „Horyzont Europa”, |
| --- | --- | --- |

34.

—

uznanie przez UE tych „węzłów EPB” za ważne punkty wsparcia realizacji celów UE i wdrażania związanych z nimi polityk; oznacza to, że ośrodki te będą uwzględniane zarówno w procesie aktywizacji Forum EPB na rzecz Transformacji, jak i w strategicznym programowaniu programu „Horyzont Europa”,

| — | europejska pomoc na rzecz wzmocnienia kluczowych funkcji wsparcia (strategia, koordynacja, europeizacja, internacjonalizacja, szkolenie, przyciąganie talentów, innowacje i transfery) oraz ułatwienie dostępu do różnych programów europejskich, w tym programu „Horyzont Europa”, |
| --- | --- |

—

europejska pomoc na rzecz wzmocnienia kluczowych funkcji wsparcia (strategia, koordynacja, europeizacja, internacjonalizacja, szkolenie, przyciąganie talentów, innowacje i transfery) oraz ułatwienie dostępu do różnych programów europejskich, w tym programu „Horyzont Europa”,

| — | zobowiązanie zainteresowanych stron z „węzłów EPB” do wzmocnienia ich zdolności strategicznych i jakości inteligentnych specjalizacji, zwiększenia ich zaangażowania w sieci i programy wspólnotowe oraz do rozwijania współpracy w ramach europejskiej sieci „węzłów EPB”. |
| --- | --- |

—

zobowiązanie zainteresowanych stron z „węzłów EPB” do wzmocnienia ich zdolności strategicznych i jakości inteligentnych specjalizacji, zwiększenia ich zaangażowania w sieci i programy wspólnotowe oraz do rozwijania współpracy w ramach europejskiej sieci „węzłów EPB”.

| 35. | Pragnie, by co najmniej 50–100 obiektów w Europie uznano za „węzły EPB” i by sieć ta była szeroko otwarta, w szczególności dla powstających ekosystemów w UE-13 i dla regionów znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Podkreśla kluczową rolę miast i regionów jako inicjatorów i organizatorów szeroko zakrojonych projektów współpracy na rzecz innowacji społecznych w dziedzinie stawiania czoła wyzwaniom społecznym. „Węzły EPB” powinny działać jako instrumenty rozwoju niezbędnych kompetencji i praktyk w celu przyspieszenia tych postępów. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Podkreśla, że sieć „węzłów EPB” mogłaby stanowić doskonałe ramy dla nowych wspólnych projektów badawczych i innowacyjnych łączących kilka regionalnych ekosystemów i biegunów innowacji w ramach podejścia oddolnego. Konsorcja te mogłyby z pożytkiem uruchomić narzędzie prawne dla współfinansowanych działań „Cofund actions” obecne w ramach programu „Horyzont Europa”, możliwe również do wykorzystania w ramach 2. filaru, które doskonale nadaje się do rozwijania synergii między programem ramowym, polityką regionalną oraz budżetami miast i regionów. |
| --- | --- |

37.

Kryzys związany z pandemią COVID-19, przepaść innowacyjna, rozpowszechnianie doskonałości: spójność w centrum działań EPB

| 38. | Ostrzega przed skutkami obecnych kryzysów dla najbardziej wrażliwych i najbardziej dotkniętych obszarach oraz przypomina, że kryzys gospodarczy i finansowy z 2008 r. doprowadził do załamania inwestycji w badania i innowacje w niektórych regionach, zwłaszcza w krajach południowych. W związku z tym Komitet nalega, by w planie odbudowy „Next Generation EU” oraz w kolejnych wieloletnich ramach finansowych w większym stopniu wspierać szkolnictwo wyższe, edukację cyfrową, uczenie się przez całe życie, w tym podnoszenie kwalifikacji i przekwalifikowywanie, badania naukowe i innowacje w ramach wspierania celów EPB, a także by w tym kontekście wykorzystać program React EU i Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, zgodnie z programami operacyjnymi przyjętymi przez regiony i ich strategiami inteligentnej specjalizacji. Jest to niezbędne, gdyż regiony potrzebują większego wsparcia, by się odbudować, zanim nabiorą odporności. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Wzywa Komisję do wyjaśnienia, w jaki sposób – w obecnej sytuacji i bez zwiększonego wsparcia – państwa członkowskie, których poziom inwestycji w badania naukowe i innowacje jest niższy od średniej europejskiej, mogłyby osiągnąć cel zwiększenia tych inwestycji o 50 % w ciągu najbliższych 5 lat, co skądinąd Komitet popiera. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Zauważa, że EPB jest rozdrobniona: fundusze UE nie wystarczają do finansowania współpracy między regionalnymi ekosystemami innowacji, a wyniki badań rzadko są udostępniane ogółowi społeczeństwa i pozostałym regionom, nawet w ramach jednego państwa członkowskiego; jednocześnie ubolewa, że ponadnarodowe programy w zakresie badań i innowacji tradycyjnie przynoszą korzyści małym i stosunkowo „zamkniętym” sieciom zaawansowanych uniwersytetów, ośrodków badawczych, dużych przedsiębiorstw i regionów, w tym stolic, które w wielu przypadkach uczestniczyły już w poprzednich edycjach programu ramowego lub są silnie obecne w Brukseli. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Zgadza się, że postęp we wdrażaniu EPB uległ spowolnieniu oraz że nadal występują znaczne rozbieżności między krajami i regionami, jak wskazano w sprawozdaniu z postępu prac w dziedzinie EPB za 2018 r. Konwergencja europejskich, krajowych i regionalnych systemów badań i innowacji jest niewystarczająca, co prowadzi do powstania szkodliwej koncentracji miejsc doskonałości w zakresie badań i innowacji w całej Europie, z pominięciem całych regionów. Prowadzi to także do niezrównoważonej sytuacji w dziedzinie mobilności i przepływu wiedzy, co jest sprzeczne z celami polityki EPB. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Uważa, że spostrzeżenia te są powszechnie podzielane i regularnie powtarzane, ale nie wyciągnięto z nich żadnych wniosków politycznych i że obecne decyzje budżetowe, jeśli zostaną utrzymane, nie pozwolą na nadrobienie tych braków, sprawią, że dążenie zmniejszania innowacyjności stanie się pobożnym życzeniem, a mechanizmy upowszechnienia doskonałości i poszerzania uczestnictwa staną się narzędziami niewystarczającymi i niezdolnymi do osiągnięcia pożądanych celów politycznych. |
| --- | --- |

42.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  COM(2018) 703.

1

(2)  Opinia ERAC w sprawie przyszłości europejskiej przestrzeni badawczej (https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-1201-2020-INIT/en/pdf, w języku angielskim).

2

(3)  Rekomendacje ERRIN w zakresie przyszłości europejskiej przestrzeni badawczej (https://errin.eu/system/files/2020-06/200608%20ERRIN_recommendations_for_the_future_of_the_European_Research_Area_approved.pdf, w języku angielskim).

3

(4)  Według Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów „Doskonałość nie ogranicza się do najczęściej cytowanych publikacji, ale musi opierać się na licznych i zróżnicowanych wypowiedziach środowiska naukowego, w tym na praktykach otwartej nauki, udziale obywateli i wpływie na społeczeństwo”.

4

(5)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Infrastruktura badawcza: przyszłość europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) z perspektywy regionalnej i transgranicznej (Dz.U. C 39 z 5.2.2020, s. 68).

5

(6)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – „Odnowiony europejski program na rzecz badań i innowacji – szansa Europy na ukształtowanie własnej przyszłości” (Dz.U. C 168 z 16.5.2019, s. 4) .

6

(7)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – „Horyzont Europa” – dziewiąty program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (Dz.U. C 461 z 21.12.2018, s. 79).

7

(8)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Wymiar lokalny i regionalny programu „Horyzont 2020” oraz nowy program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (Dz.U. C 342 z 12.10.2017, s. 1).

8

(9)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Tablica wyników innowacyjności regionów i jej oddziaływanie w polityce regionalnej ukierunkowanej na konkretne obszary (Dz.U. C 440 z 18.12.2020, s. 87).

9

---

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/38 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/38

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Ponowne ożywienie sektora kultury i sektora kreatywnego

(2021/C 106/08)

| Sprawozdawca: | Giuseppe VARACALLI (IT/Renew Europe), radny gminy Gerace (Reggio di Calabria) |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Giuseppe VARACALLI (IT/Renew Europe), radny gminy Gerace (Reggio di Calabria)

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Zwraca uwagę, że pandemia COVID-19 dramatycznie unaoczniła ideę, którą wszyscy popieramy, a mianowicie, że kultura może być wielkim atutem w społecznym, gospodarczym i zrównoważonym rozwoju Europy. Zarazem jasna stała się również sytuacja sektora kultury i sektora kreatywnego. Mając świadomość, że określenie „sektor kultury i sektor kreatywny” jest mgliste, a przejście od sztuki i kultury finansowanych lub dotowanych ze środków publicznych do działalności samowystarczalnych finansowo osób zawodowo związanych z kulturą i twórców jest równie płynne jak granice tego sektora, zwraca się w tym kontekście uwagę przede wszystkim na podmioty, które zasadniczo nie są lub są w niewielkim stopniu wspierane przez sektor publiczny. W prawie wszystkich krajach w dużym stopniu sektor ten tworzą małe przedsiębiorstwa, artyści niezależni i inne osoby wykonujące kreatywne wolne zawody i charakteryzuje się on wysoką podatnością na ryzyko i niepewnością zatrudnienia. To sprawiło, że sektor ten należy do najbardziej dotkniętych kryzysem wywołanym pandemią, jak podkreślił KR w rezolucji w sprawie priorytetów na lata 2020–2025. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Przypomina, że jedną z cech charakterystycznych sektora kultury i sektora kreatywnego jest tworzenie wspólnoty, to znaczy, że korzysta się z nich kolektywnie – co sprawiło, że stały się one przedmiotem środków izolacji, która nie zakończyła się jeszcze dla niektórych grup i zawodów pokrewnych i która prowadzi do poważnych strat gospodarczych i likwidacji miejsc pracy. Jednak ta specyfika kultury przekłada się też bezpośrednio na postęp, badania i wzrost oraz na oraz rozwój materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego UE. Zwraca uwagę, że pracownicy sektora sztuk widowiskowych należą do najbardziej dotkniętych kryzysem wywołanym pandemią COVID-19. Są to osoby i rodziny, którym grozi utrata dochodów i które mogą nie być w stanie przetrwać. Wzywa instytucje europejskie i rządy poszczególnych państw do wsparcia pracowników tego sektora, poprzez zadbanie o to, by fundusze programu „Kreatywna Europa” docierały do wszystkich form sektora kultury i sektora kreatywnego oraz do wszystkich podmiotów zaangażowanych w jego tworzenie, niezależnie od rodzaju zatrudnienia, oraz poprzez wspólne uzgodnienie z państwami członkowskimi możliwości nadania wsparciu formy minimalnego dochodu zapewniającego utrzymanie. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Podkreśla, że art. 6 i 167 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowią, iż kompetencje UE w dziedzinie kultury mają na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań państw członkowskich. Zgodnie z zasadą pomocniczości KR popiera inicjatywy UE w tej dziedzinie, ponieważ uwypuklają one ważny ponadnarodowy i europejski wymiar tego sektora. Jednostki samorządu lokalnego i regionalnego posiadają ważne kompetencje, jeśli chodzi o wspieranie dialogu kulturowego i międzykulturowego. W kontekście kryzysu związanego z pandemią powinny one również koordynować wszechstronne sieci lokalne i regionalne w dziedzinie kultury, angażujące wszystkie ważne podmioty. Niniejsza opinia jest opracowywana z uwzględnieniem wyników dorocznego barometru regionalnego i lokalnego UE. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Podkreśla, że istotne jest, by sztuki i kultura były wolne i niezależne, kładąc jednocześnie nacisk na samoistną wartość twórczości kulturalnej i artystycznej. Zaznacza, że należy je promować jako kluczowe czynniki wzmacniające tożsamość europejską i podkreślające jej funkcję społeczną, a także wzywa do tego, by kultura i sztuka odgrywały bardziej znaczącą rolę w debacie na temat przyszłości UE, tak aby sektor kultury i sektor kreatywny zostały uznane za priorytet na szczeblu krajowym poprzez synergię z innymi obszarami polityki i finansowaniem strukturalnym w najbliższym okresie programowania. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Proponuje prowadzenie stałego dialogu z organizacjami sektora kultury i sektora kreatywnego w celu opracowania łatwych do wykorzystania systemów wsparcia, co doprowadzi do mobilizacji sprzyjającej innowacjom i edukacji w dynamicznym ekosystemie terytorialnym poprzez: stworzenie specjalnych funduszy na tworzenie sieci, uregulowanie kwestii mobilności pracowników sektora kultury, wzmocnienie specjalnych kanałów i platform informatycznych, którym zostaną powierzone informacje na temat artystów, stowarzyszeń, podmiotów sektora kultury itp. w celu promowania ich w skali międzynarodowej (jak ma to miejsce w przypadku Europass), publikowania wszystkich ogłoszeń, środków i specjalnych, odpowiednio dostosowanych działań umożliwiających poszczególnym artystom i podmiotom z tego sektora korzystanie z łatwo dostępnych informacji. Należy bowiem pamiętać, że wielu pracowników sektora kultury i sektora kreatywnego jest samozatrudnionych i boryka się z niepewnością zatrudnienia oraz że w sektorze tym dominują małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), działające w celach zarobkowych lub niezarobkowych. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Zwraca uwagę na potrzebę jeszcze lepszego informowania władz regionalnych i lokalnych o środkach i inicjatywach na rzecz sektora kultury i sektora kreatywnego w UE, przy czym w obecnym okresie należy w większym stopniu monitorować te sektory na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz uznać kompetencje regionalne i lokalne w zakresie polityki kulturalnej w odniesieniu do sprawiedliwego rozdzielania środków przeznaczonych dla tych sektorów, jako że lokalne instytucje mają lepszą wiedzę o podstawowych strukturach. Punktem wyjścia mogłaby być istniejąca platforma https://creativesunite.eu, a także pełne wykorzystanie potencjału krajowych biur programu „Kreatywna Europa”. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Ponownie podkreśla, „jak ważne jest wykorzystanie i zwiększanie możliwości cyfrowych do promowania kultury w sposób interaktywny i sprzyjanie dostępności kultury dla wszystkich grup społecznych, zwłaszcza osób młodych, jako przyszłych strażników i propagatorów dziedzictwa kulturowego” (1). Podkreśla potrzebę zwiększenia środków finansowych UE na współfinansowanie tych działań w zakresie cyfryzacji. Jest to tym bardziej zasadne w kontekście obecnej pandemii, ogólnie w dziedzinie kultury, gdyż ujawniła się przepaść cyfrowa występująca z powodów geograficznych, ekonomicznych i pokoleniowych. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Ponownie stwierdza, że kultura musi leżeć w centrum stosunków międzynarodowych UE i że wyłoniły się nowe formy i sposoby podejścia alternatywne do dyplomacji międzynarodowej, w tym dyplomacja kulturalna (2). Uważa również, że europejska dyplomacja kulturalna powinna koncentrować się na promowaniu Europy i jej państw członkowskich oraz władz lokalnych i regionalnych, także poprzez wymianę edukacyjną i kulturalną, docierając do opinii publicznej i państw trzecich w celu promowania pozytywnego wizerunku Europy i jej państw członkowskich i regionów jako sposobu na wzmocnienie tożsamości, a tym samym spójności społecznej i dialogu. Aby Europa mogła utrzymać wiodącą rolę swych różnorodnych form wyrazu kulturowego również po kryzysie związanym z pandemią, konieczne jest dokonanie zmiany paradygmatu z większą świadomością tego, co posiadamy i co musimy promować również za pomocą alternatywnych i wirtualnych form, ale przede wszystkim potencjału twórczego i zdolności do współdziałania z innymi sektorami (wzajemna inspiracja) we wszystkich dziedzinach sztuki i kultury. Pandemia COVID-19 uświadomiła nam, jak ważne jest wzmocnienie i rozwój dyplomacji kulturalnej UE oraz zdolność do konkurowania na arenie światowej dzięki większej ofercie i innowacjom, z nowymi potęgami wschodzącymi także w sferze kultury. Sytuacja gospodarcza spowodowana przez pandemię COVID-19 uwidacznia znaczenie tworzenia sieci kontaktów i promowania tras objazdowych w wypadku występów cyrkowych, sztuk widowiskowych i wystaw, by móc dzielić się projektami wykraczającymi poza szczebel lokalny i regionalny. Konieczne jest zatem zaprojektowanie obiegu dla każdego podsektora artystycznego, aby rozpocząć działalność w formie tras i objazdów w 2022 r. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Jednocześnie podkreśla stałe znaczenie promowania tradycyjnego dostępu do oryginalnego dziedzictwa w celu promowania i zachowania wspólnego dziedzictwa artystycznego, historycznego i judeochrześcijańskiego Europy. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Wzywa, by unijne zaproszenia do składania wniosków służyły również większemu wspieraniu projektów promujących społeczną rolę kultury, eksperymentów i innowacji we współczesnych sztukach wizualnych, mających na celu rewitalizację peryferyjnych obszarów miejskich, wiejskich lub defaworyzowanych oraz szkół, szpitali, schronisk i więzień, poprzez przyznawanie artystom i twórcom nagród za udział w realizacji wielkiego europejskiego projektu kulturalnego, który z jednej strony obejmuje sztukę współczesną i innowacje, a z drugiej strony generuje produkty, które w sposób oryginalny, innowacyjny trafią do odbiorców, do społeczeństwa, przyczyniając się do stworzenia nowych wzorców jakości życia. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Wzywa do podjęcia rozmów z poszczególnymi państwami członkowskimi, by mając na względzie złożoność sektora kultury i sektora kreatywnego wprowadzono narzędzia pozwalające na uchwycenie różnorodności kategorii pracowników, wśród których nie wszystkie są chronione. Wzywa do stworzenia standardowego systemu opieki społecznej, umożliwiającego dostęp do pomocy i dotacji w przypadku szczególnych wydarzeń, dostosowującego istniejący system poprzez uczynienie go mniej sztywnym i archaicznym, tworzącego nowe ramy regulacyjne dostosowane do nowych mechanizmów tworzenia, produkcji i dystrybucji w sektorze kultury oraz koncentrującego się na kreatywności w celu uznania profesjonalnego charakteru podmiotów. W tym kontekście należy dążyć do włączenia do kategorii pracowników administracji publicznej absolwentów szkół teatralnych i posiadaczy dyplomów innych rodzajów twórczości, aby mogli się oni przyczyniać się do rozwijania programów przekrojowych z punktu widzenia sztuk widowiskowych, audiowizualnych i teatralnych, czyli z punktu widzenia twórców. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Podkreśla pilną potrzebę zapewnienia ram prawnych obejmujących wyraźnie kwestie zdrowia i bezpieczeństwa wszystkich pracowników sektora kultury i artystów w ich środowisku pracy oraz pełnego uwzględnienia niepewnych warunków pracy w sektorze kultury i sektorze kreatywnym przez cały okres pandemii, odbudowy po niej i trwania jej skutków. |
| --- | --- |

12.

Związek z priorytetami politycznymi

| 13. | Jest zaniepokojony losem sektora kultury i sektora kreatywnego pomimo środków horyzontalnych i sektorowych wprowadzonych od początku pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Z zadowoleniem przyjmuje porozumienie w sprawie programu „Kreatywna Europa” osiągnięte przez Radę i Parlament Europejski w grudniu 2020 r., a w szczególności zapewnienie artystom wsparcia w wysokości 2,2 mld EUR. Takie porozumienie uznaje znaczenie sektora kultury i sektora kreatywnego oraz przewiduje znaczne zwiększenie wsparcia dla sektora, który będzie go bardzo potrzebował przez cały okres odbudowy. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Zwraca uwagę na potrzebę skupienia się na zrównoważonej działalności kulturalnej, zachęcając do inwestowania bez ograniczeń wiekowych w artystów i inne osoby zawodowo związane z kulturą wyrażające takie wartości jak na przykład demokracja, otwartość na świat, integracja społeczna, włączenie społeczne i świadomość ekologiczna, i na publicznym korzystaniu ze sztuki poprzez propagowanie inicjowania i ożywiania działalności artystycznej za pośrednictwem programów UE oraz ułatwiania dostępu do szeregu trwałych instrumentów wsparcia finansowego, takich jak dotacje publiczne, kapitał wysokiego ryzyka i dostęp do kredytów na preferencyjnych warunkach spłaty w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Z zadowoleniem przyjmuje decyzję o ułatwieniu udziału małych projektów kulturalnych w programie „Kreatywna Europa” poprzez znaczne uproszczenie procedur biurokratycznych, głównie na etapie składania wniosków. Zaleca także włączenie inwestycji w kulturę do różnych funduszy UE, uproszczenie ich procedur i rozszerzenie możliwości współfinansowania (tam, gdzie jest ono przewidziane) do 80 % w przypadku projektów realizowanych przez małe podmioty, co ułatwi sfinansowanie pozostałej kwoty przez fundacje, banki i instytucje. W związku z tym przyłącza się do apelu Parlamentu Europejskiego i „wzywa do znacznego i opartego przede wszystkim na dotacjach wsparcia dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż w celu zapewnienia środków utrzymania społecznościom lokalnym;” i zgadza się co do potrzeby „przeznaczenia dla sektora kultury i sektora kreatywnego oraz ich branż, stosownie do konkretnych potrzeb, co najmniej 2 % środków z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności przeznaczonych na odbudowę” (3). Wzywa do włączenia sektora kultury i sektora kreatywnego do REACT-EU, podkreślając potrzebę włączenia kultury do krajowych strategii politycznych na rzecz wdrożenia REACT-EU oraz unijnego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE), unikając obciążania budżetów miast i regionów, które już odczuwają skutki pandemii COVID-19, kosztami kultury; wzywa do korzystania z mechanizmu tzw. finansowania kaskadowego, przewidzianego już przez Komisję Europejską jako wsparcie finansowe dla stron trzecich. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Zgadza się z potrzebą utworzenia jednego portalu UE łączącego informacje ze wszystkich programów UE finansujących dziedzictwo kulturowe (4). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Przyjmuje z zadowoleniem rosnące zainteresowanie władz lokalnych i regionalnych w całej Europie promowaniem wspólnych wizji i działań w państwach członkowskich oraz ich wysiłki w tym zakresie. Ma nadzieję, że inne kraje powielą inicjatywy podobne do tych realizowanych w ramach Karty z Agrigento (5), podpisanej przez setki burmistrzów i przewodniczących włoskich regionów i wspieranej przez stowarzyszenia o szczególnie reprezentatywnym charakterze oraz przez Europejski Komitet Regionów (6). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Wyraża nadzieję, że sektor dziedzictwa kulturowego zawsze będzie mógł wspierać, pomimo ograniczeń spowodowanych pandemią COVID-19, uczestnictwo, zrównoważony rozwój, ochronę i innowację, czyli cztery filary, na których oparto inicjatywy Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego, oraz że w obliczu kryzysu związanego z COVID-19 zwiększenie środków na program „Kreatywna Europa” będzie miało charakter strukturalny, a także że środkami tymi zarządzać będą władze regionalne. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Osoby zawodowo zajmujące się dziedzictwem kulturowym są najlepiej przygotowane do informowania całej społeczności o żywotnych korzyściach wynikających z dziedzictwa kulturowego dla gospodarki, kultury, środowiska i społeczeństwa. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Popiera zwiększenie roli twórców, artystów, pracowników technicznych i innych podmiotów kultury i dziedzictwa, traktowanych nie tylko jako „środki” na rzecz wzrostu gospodarczego i zwiększenia konkurencyjności. Sytuacja związana z COVID-19 jeszcze bardziej uwypukliła potrzebę uwzględnienia kultury w systemie edukacji w sposób przekrojowy i programowy. W związku z tym kluczowe znaczenie ma włączenie do zajęć szkolnych sztuk widowiskowych. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Jest szczególnie zaniepokojony rosnącym brakiem wykwalifikowanych rzemieślników, specjalistów od renowacji i ekspertów w dziedzinie dziedzictwa kulturowego. Wzywa instytucje europejskie do uwzględnienia zachowania cennych praktyk i wiedzy w przyszłych inicjatywach na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego. |
| --- | --- |

22.

Konkretny wymiar lokalny i regionalny

| 23. | Wzywa państwa członkowskie do podjęcia intensywniejszych działań – z poszanowaniem komplementarności i pomocniczości będących podstawowymi zasadami UE w dziedzinie stosunków kulturalnych – poprzez wspieranie lub koordynowanie działań w celu określenia strategicznego europejskiego podejścia do ożywienia sektora kultury i sektora kreatywnego. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Uznaje rolę władz lokalnych i regionalnych, które są niezbędne dla promocji, ożywienia i wsparcia działalności kulturalnej związanej między innymi z muzyką, sztukami plastycznymi, folklorem, sztukami widowiskowymi i audiowizualnymi, publikacjami oraz dziedzictwem kulturowym, gdyż udzielają dotacji, które przyczyniają się do poprawy warunków beneficjentów w miesiącach zamknięcia lub ograniczenia liczby widzów w przestrzeni publicznej zgodnie ze środkami sanitarnymi zastosowanymi wskutek pandemii COVID-19, a także stosują inne środki wsparcia, takie jak na przykład bezpłatne udostępnienie przestrzeni na działalność kulturalną lub ułatwienie korzystania z przestrzeni publicznej. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Przypomina, że jeśli chodzi o kulturę i kreatywność, nie zawsze mamy do czynienia z dobrami materialnymi; często są to produkty niematerialne, a sam artysta jest dziełem sztuki, tak jak w przypadku śpiewu i tańca, a także w sytuacji iluzjonisty, trapezisty, muzyka, mima, aktora lub akrobaty. Każdy z nich uczestniczy w przekazywaniu tradycji, zwyczajów i obyczajów, tworzy emocje, przekazuje uczucia, promuje region, przyciąga turystów, przekracza wszelkiego rodzaju bariery psychologiczne, ale czasami nie potrafi pokonać barier strukturalnych, które spiętrzyły się w wyniku pandemii. Doświadczenie osób zawodowo zajmujących się dziedzictwem kulturowym jest unikalnym dobrem publicznym, które ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia jakości, wartości i zrównoważoności w zakresie ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego. Wymaga to strategicznego działania ze strony samorządów ukierunkowanego na ochronę różnych ekosystemów kulturalnych. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Wyraża nadzieję, że UE podejmie działania mające na celu uruchomienie odpowiedniej współpracy między państwami członkowskimi w celu wspierania, promowania i ożywienia działalności wielorakich kategorii zawodowych związanych z sektorem kultury i sektorem kreatywnym, zamrożonej obecnie ze względu na pandemię COVID-19. Każda z tych kategorii ma różne cechy i potrzebuje swojego miejsca i zróżnicowanego traktowania, ale wszystkie one przyczyniają się do tworzenia w regionach możliwości w zakresie turystyki oraz rozwoju społecznego, gospodarczego i kulturalnego. Tytułem przykładu można tu wymienić: dziedzictwo kulturowe materialne – w tym nadzwyczaj skomplikowane zarządzanie zabytkami i obiektami archeologicznymi, także podwodnymi, muzea, archiwa i biblioteki – i niematerialne – np. święta regionalne i lokalne, gastronomia, rękodzieło – działania popularyzatorskie, takie jak konferencje, działania w ramach Europejskich Stolic Kultury; sztuki widowiskowe, spektakle, muzyka, taniec, opera, cyrk, artyści uliczni, przemysł kreatywny, do którego należy film, działalność wydawnicza, projektowanie, reklama i radio i telewizja, sztuki graficzne, rzeźba, malarstwo, architektura; instytucje i fundacje kulturalne. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Wzywa władze lokalne i regionalne do wykorzystania funduszy UE oraz różnych programów i środków w celu promowania indywidualnych artystów, zwłaszcza tych mniej znanych, ale już aktywnych w tym sektorze, poprzez tworzenie okazji do wydarzeń i wymiany – obecnie również online – które mogą ujawnić wieloraki potencjał twórczy ukryty w regionach, co sprawi, że – tak jak w przeszłości – artyści staną się ambasadorami i nośnikami swej kultury. Mogą oni wspólnie stanowić odniesienie do jedności europejskiej, zachowując jednocześnie szczególne cechy właściwe poszczególnym państwom członkowskim i regionom. Wzywa do ścisłej współpracy z krajowymi biurami programu „Kreatywna Europa” w celu poszerzenia wiedzy i informacji na temat poszczególnych regionów, a także do ułatwienia, w ramach tego programu, współpracy międzyregionalnej. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Zdecydowanie popiera decyzję Rady i Parlamentu Europejskiego o uznaniu współpracy transgranicznej za priorytet w ramach komponentu kulturalnego, w celu wzmocnienia współpracy transnarodowej oraz transgranicznego wymiaru tworzenia, obiegu i widoczności dzieł europejskich, a także mobilności podmiotów działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym. Jest gotów przyczynić się do opracowania „Statusu artysty europejskiego”, we współpracy z Parlamentem Europejskim, i zwraca się, by w związku z tym szczególną uwagę zwrócono na artystów z najbardziej oddalonych regionów europejskich. Zgadza się z Parlamentem Europejskim co do potrzeby „ochrony zatrudnienia w sektorze dziedzictwa kulturowego, wspierania osób zawodowo zajmujących się konserwacją zabytków i ekspertów w dziedzinie dziedzictwa kulturowego oraz wyposażenia ich w środki niezbędne do ochrony obiektów dziedzictwa europejskiego” (7). Zwraca również uwagę, że nie należy zapominać o osobach zawodowo zajmujących się dziedzictwem kulturowym, które pracują w środowisku interdyscyplinarnym i międzysektorowym oraz łączą tradycyjne, kreatywne i innowacyjne podejścia do ochrony niezastąpionego dziedzictwa Europy dla przyszłych pokoleń. W związku z tym wzywa do promowania większej mobilności osób zajmujących się zawodowo dziedzictwem kulturowym oraz do uznania pełnego zakresu ich formalnej i nieformalnej wiedzy i umiejętności. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Przypomina to, co zawsze było oczywiste dla podmiotów działających w obszarze kultury: miasta i regiony, które umieją podkreślać swoją historię, opowiadać o sobie, odnawiać się i prowadzić samorefleksję, stwarzając przestrzeń dla lekkich, kreatywnych i zrównoważonych gospodarek, stają się atrakcyjne nie tylko dla turystów i dla własnych sektorów gospodarki, ale również dla przedsiębiorstw mających tam siedzibę, a także pod względem wartości nieruchomości, równowagi pokoleniowej i międzykulturowej w dzisiejszych społeczeństwach strukturalnie wielorasowych i wielowyznaniowych. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Wzywa regiony do podjęcia wysiłków niezbędnych do wsparcia odbudowy otwartej na eksperymenty, z myślą o nowych projektach i przemyśleniach, które rozwijają się w obecnych czasach, gdy konieczna jest zmiana paradygmatu w celu ożywienia sektora kultury i sektora kreatywnego. Rewitalizacja obszarów miejskich i innych powinna obejmować proste projekty, które ułatwiają wszystkim zdobywanie wiedzy, także na obszarach peryferyjnych i w regionach słabiej rozwiniętych lub najbardziej oddalonych, poprzez eksploatację istniejącej lub planowanej infrastruktury kulturalnej, jej integrację i zaangażowanie na danym terytorium oraz realizację planów ochrony i zachowania dziedzictwa historycznego tych obszarów. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Uważa, że konieczne jest opracowanie kreatywnych rozwiązań służących odzyskiwaniu, odnawianiu i nowemu interpretowaniu samych obszarów oraz zarządzaniu nimi; mogą one służyć działaniom wirtualnym i niematerialnym wpisanym w otoczenie, fizycznym interwencjom, takim jak np. sztuki wizualne, widowiskowe i interpersonalne, sztuki stosowane, komunikacja, produkcja cyfrowa i rzeczywistość wirtualna, angażując społeczności poprzez działania wspierające spójność społeczną i rozwój sieci interpersonalnych oraz zachowując charakter użytkowy i zrównoważony. Na przykład szlak artystyczny „Fiumara d’Arte” przebiegający przez różne prowincje, znaczony dziełami sztuki światowej sławy artystów, które dzięki wydarzeniom towarzyszącym stymulują nowe talenty i artystów mających okazję zaprezentować się publiczności. Prowadzi to do rozwoju kultury lokalnej poprzez wzmocnienie jej tożsamości i specyfiki, tworząc unikalną, niemożliwą do przeniesienia związaną z danym miejscem wartość, której czynniki kulturowe są również istotne na szczeblu europejskim. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Przypomina o swoim stanowisku na temat inicjatywy „Europejskie Stolice Kultury”, która pomogła wykazać bogactwo, różnorodność i wspólne aspekty kultur europejskich. Należy kontynuować tę i inne inicjatywy, jak np. znak dziedzictwa europejskiego, które mogłyby być jeszcze lepiej wykorzystane. Należy rozwijać wiedzę kulturalną i twórczą, zwłaszcza w młodszym pokoleniu, nie lekceważąc turystyki, w tym turystyki szkolnej, które ucierpiały nie mniej niż sektor kultury i sektor kreatywny, i które nie mogą istnieć wirtualnie. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Podkreśla znaczenie wolontariatu dla ochrony dziedzictwa kulturowego i w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje ukierunkowany apel o dziedzictwo kulturowe w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności. |
| --- | --- |

33.

Uwagi ogólne

| 34. | Uważa, że konieczne jest propagowanie w całej Europie rozpowszechniania twórczości artystycznej i kulturalnej, a także międzynarodowej promocji artystów, kuratorów, krytyków, innych osób zawodowo związanych z kulturą i twórców związanych z innymi dyscyplinami poprzez zaproszenia do składania wniosków podkreślające społeczną rolę sztuki i kultury, z udziałem władz lokalnych i regionalnych, instytucji kulturalnych, szkół, szpitali, domów opieki i więzień, które są liderami projektów mających na celu rewitalizację peryferyjnych lub defaworyzowanych obszarów miejskich i budynków. Projekty te powinny obejmować współpracę między europejskimi podmiotami z różnych krajów oraz fazę promocji w wielu krajach UE, prowadząc do powstania dzieł łączących się w sposób oryginalny, innowacyjny i emocjonalny ze społecznościami, co przyczyni się do rozwoju nowych modeli jakości życia i do odpowiedniej zmiany myślenia na rzecz prawdziwej demokratyzacji kultury oraz zwiększenia zaangażowania obywateli. Należy również propagować nowe formy innowacyjnego zarządzania kulturą, wykorzystując „inkubatory projektów” i inicjatywy kulturalne. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Popiera potrzebę tworzenia nowych dzieł, ale przede wszystkim wspierania za pośrednictwem sztuki i kultury bardziej zintegrowanych, ustrukturyzowanych i skuteczniejszych celów społecznych, również w obliczu kryzysów rynkowych spowodowanych pandemią COVID-19 i kryzysów systemowych. W szczególności, opierając się na praktyce „premii za sztukę” ustanowionej przez rząd włoski, która zaowocowała dobrymi praktykami w zakresie sponsorowania, można by ogłaszać wezwania i konkursy mające na celu propagowanie zlecania dzieł współczesnym europejskim artystom i osobom zawodowo związanym z kulturą przez osoby prywatne i przedsiębiorstwa, które zobowiązywałyby się do ich publicznego udostępnienia na określony czas w muzeach i w ramach wystaw objazdowych. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Podkreśla w związku z klastrami kultury lub tzw. twórczymi okręgami, że kryzys wywołany pandemią COVID-19 spowodował, iż miasta i regiony muszą znaleźć się w centrum sieci wiedzy, by w pełni wykorzystać potencjał swobodnego przepływu idei, kapitałów i osób w globalnej gospodarce sieciowej. Wsparcie ze strony władz lokalnych i regionalnych ma decydujące znaczenie dla powstania takich klastrów, jednak aby zwiększyć ich skuteczność, trzeba je powiązać ze zintegrowanymi i skalowalnymi europejskimi i światowymi sieciami wiedzy. W związku z tym instytucje UE powinny wspierać finansowo władze lokalne i regionalne, a także podmioty lokalne w realizacji takich projektów. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Wzywa do traktowania sektora kultury i sektora kreatywnego jako producentów dóbr podstawowych, tak aby w przypadku nowych nadzwyczajnych wydarzeń w rodzaju pandemii COVID-19, nie podlegały one środkom izolacji. W związku z tym konieczne będzie profilaktyczne opracowanie wspólnych wytycznych, aby umożliwić im kontynuowanie działalności, aczkolwiek z ograniczeniami pod względem dostępności. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Z zainteresowaniem przyjmuje pomysł nowego europejskiego Bauhausu, zapowiedziany przez przewodniczącą Ursulę von der Leyen w strategii „fali renowacji”, uznając za konieczne pielęgnowanie nowej europejskiej estetyki opartej na społecznej potrzebie piękna, na powiązaniach między istniejącymi realiami, regeneracją i środowiskiem oraz na opracowaniu i wdrożeniu materiałów zrównoważonych pod względem środowiskowym, czego przykładem są realizacje mediolańskiej Superstudio Group. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Ponawia w związku z tym swój wcześniejszy apel o to, „by w ramach nowej agendy miejskiej 2030 zwiększono inwestycje w kulturę oraz w plany dotyczące wykorzystania dziedzictwa kulturowego, również tego zaniedbanego lub porzuconego”, jego zachowania i upowszechniania, oraz partycypacyjnego i zrównoważonego zarządzania nim. Należy przy tym wykorzystać innowacyjne inicjatywy promowane przez gminy i współpracę propagowaną przez podmioty terytorialne” (8). |
| --- | --- |

39.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Kultura w Unii, która mierzy wyżej: rola regionów i miast (Dz.U. C 141 z 29.4.2020, s. 39).

1

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – W kierunku strategii UE na rzecz międzynarodowych stosunków kulturalnych (Dz.U. C 207 z 30.6.2017, s. 95).

2

(3)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie odbudowy życia kulturalnego w Europie (2020/2708(RSP)).

3

(4)  Projekt sprawozdania Komisji Kultury i Edukacji Parlamentu Europejskiego, 2019/2194(INI).

4

(5)  Karta z Agrigento została podpisana w Rzymie 30 października 2019 r. w celu krzewienia skutecznej polityki poprawiającej korzystanie z dziedzictwa kulturowego UE (http://www.anci.it/wp-content/uploads/Carta-di-Agrigento-per-una-nuova-Agenda-europea-della-Cultura.pdf).

5

(6)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Kultura w Unii, która mierzy wyżej: rola regionów i miast, pkt 20 (Dz.U. C 141 z 29.4.2020, s. 39).

6

(7)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17 września 2020 r. w sprawie odbudowy życia kulturalnego w Europie (2020/2708(RSP)).

7

(8)  Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Kultura w Unii, która mierzy wyżej: rola regionów i miast (Dz.U. C 141 z 29.4.2020, s. 39).

8

---

III Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

Interactio – posiedzenie zdalne – 142. sesja plenarna KR-u, 3.2.2021–5.2.2021

| 26.3.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 106/44 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 106/44

---

Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Ósmy unijny program działań w zakresie środowiska

(2021/C 106/09)

| Sprawozdawca generalny: | Dimitrios KARNAVOS (EL/EPL), burmistrz gminy Kallithea |
| --- | --- |
| Dokument źródłowy: | Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2030 r., Bruksela, 14 października 2020 r.
  COM(2020) 652 final, 2020/0300 (COD) |

Sprawozdawca generalny:

Dimitrios KARNAVOS (EL/EPL), burmistrz gminy Kallithea

Dokument źródłowy:

Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2030 r., Bruksela, 14 października 2020 r.

COM(2020) 652 final, 2020/0300 (COD)

I.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Motyw 9

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| 8. EAP powinien przyspieszyć przejście na gospodarkę
  regeneracyjną
  , która daje planecie więcej niż sama bierze. W ramach modelu
  regeneracyjnego
  wzrostu uznaje się, że dobrostan i dobrobyt naszych społeczeństw zależą od stabilnego klimatu, zdrowego środowiska i sprawnych ekosystemów, które zapewniają bezpieczną przestrzeń operacyjną dla naszych gospodarek. Biorąc pod uwagę, że światowa populacja i zapotrzebowanie na zasoby naturalne nadal rosną, działalność gospodarcza powinna rozwijać się w sposób, który nie pogarsza, ale przeciwnie – cofa zmianę klimatu i degradację środowiska, minimalizuje zanieczyszczenia i skutkuje utrzymaniem i zwiększeniem kapitału naturalnego, zapewniając tym samym bogactwo zasobów odnawialnych i nieodnawialnych. Dzięki ciągłemu procesowi innowacji, dostosowaniu się do nowych wyzwań i współtworzeniu gospodarka
  regeneracyjna
  wzmacnia odporność i zabezpiecza dobrostan obecnych i przyszłych pokoleń. | 8. EAP powinien przyspieszyć przejście na gospodarkę, która daje planecie więcej niż sama bierze. W ramach modelu
  zrównoważonego
  wzrostu uznaje się, że dobrostan i dobrobyt naszych społeczeństw zależą od stabilnego klimatu, zdrowego środowiska i sprawnych ekosystemów, które zapewniają bezpieczną przestrzeń operacyjną dla naszych gospodarek. Biorąc pod uwagę, że światowa populacja i zapotrzebowanie na zasoby naturalne nadal rosną, działalność gospodarcza powinna rozwijać się w sposób
  zrównoważony
  , który nie pogarsza, ale przeciwnie – cofa zmianę klimatu i degradację środowiska
  za pomocą środków łagodzących lub kompensacyjnych oraz świadczeń składkowych na rzecz środowiska lokalnego i społeczności lokalnych, stale monitoruje wpływ na środowisko
  , minimalizuje zanieczyszczenia i skutkuje utrzymaniem i zwiększeniem kapitału naturalnego, zapewniając tym samym bogactwo zasobów odnawialnych i nieodnawialnych. Dzięki ciągłemu procesowi innowacji, dostosowaniu się do nowych wyzwań i współtworzeniu gospodarka
  zrównoważona
  wzmacnia odporność i zabezpiecza dobrostan obecnych i przyszłych pokoleń. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

8. EAP powinien przyspieszyć przejście na gospodarkę
  regeneracyjną
  , która daje planecie więcej niż sama bierze. W ramach modelu
  regeneracyjnego
  wzrostu uznaje się, że dobrostan i dobrobyt naszych społeczeństw zależą od stabilnego klimatu, zdrowego środowiska i sprawnych ekosystemów, które zapewniają bezpieczną przestrzeń operacyjną dla naszych gospodarek. Biorąc pod uwagę, że światowa populacja i zapotrzebowanie na zasoby naturalne nadal rosną, działalność gospodarcza powinna rozwijać się w sposób, który nie pogarsza, ale przeciwnie – cofa zmianę klimatu i degradację środowiska, minimalizuje zanieczyszczenia i skutkuje utrzymaniem i zwiększeniem kapitału naturalnego, zapewniając tym samym bogactwo zasobów odnawialnych i nieodnawialnych. Dzięki ciągłemu procesowi innowacji, dostosowaniu się do nowych wyzwań i współtworzeniu gospodarka
  regeneracyjna
  wzmacnia odporność i zabezpiecza dobrostan obecnych i przyszłych pokoleń.

8. EAP powinien przyspieszyć przejście na gospodarkę, która daje planecie więcej niż sama bierze. W ramach modelu
  zrównoważonego
  wzrostu uznaje się, że dobrostan i dobrobyt naszych społeczeństw zależą od stabilnego klimatu, zdrowego środowiska i sprawnych ekosystemów, które zapewniają bezpieczną przestrzeń operacyjną dla naszych gospodarek. Biorąc pod uwagę, że światowa populacja i zapotrzebowanie na zasoby naturalne nadal rosną, działalność gospodarcza powinna rozwijać się w sposób
  zrównoważony
  , który nie pogarsza, ale przeciwnie – cofa zmianę klimatu i degradację środowiska
  za pomocą środków łagodzących lub kompensacyjnych oraz świadczeń składkowych na rzecz środowiska lokalnego i społeczności lokalnych, stale monitoruje wpływ na środowisko
  , minimalizuje zanieczyszczenia i skutkuje utrzymaniem i zwiększeniem kapitału naturalnego, zapewniając tym samym bogactwo zasobów odnawialnych i nieodnawialnych. Dzięki ciągłemu procesowi innowacji, dostosowaniu się do nowych wyzwań i współtworzeniu gospodarka
  zrównoważona
  wzmacnia odporność i zabezpiecza dobrostan obecnych i przyszłych pokoleń.

Uzasadnienie

| i) | Działalność gospodarcza powinna być zrównoważona i powinna nadal rosnąć, zapewniając ochronę środowiska i zrównoważony wzrost lokalnego środowiska i lokalnych społeczności za pomocą specjalnych środków i mechanizmu lub narzędzi monitorowania, takich jak plany zarządzania środowiskowego i społecznego (ESMP) itp. ii) Koncepcja „gospodarki regeneracyjnej” zezwala na ryzyko z sugestią, że przyroda i nasze środowisko można łatwo odtworzyć. Jako alternatywę proponuje się określenie „model zrównoważonego wzrostu”. |
| --- | --- |

i)

Działalność gospodarcza powinna być zrównoważona i powinna nadal rosnąć, zapewniając ochronę środowiska i zrównoważony wzrost lokalnego środowiska i lokalnych społeczności za pomocą specjalnych środków i mechanizmu lub narzędzi monitorowania, takich jak plany zarządzania środowiskowego i społecznego (ESMP) itp. ii) Koncepcja „gospodarki regeneracyjnej” zezwala na ryzyko z sugestią, że przyroda i nasze środowisko można łatwo odtworzyć. Jako alternatywę proponuje się określenie „model zrównoważonego wzrostu”.

Poprawka 2

Artykuł 2 ust. 1

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Długoterminowy cel priorytetowy 8. EAP na 2050 r. dotyczy zapewnienia, by obywatele cieszyli się dobrą jakością życia z uwzględnieniem ograniczeń planety w gospodarce
  regeneracyjnej
  , w której nic się nie marnuje, nie produkuje się emisji gazów cieplarnianych netto, a wzrost gospodarczy jest niezależny od wykorzystania zasobów naturalnych i degradacji środowiska. Zdrowe środowisko sprzyja dobrostanowi obywateli, rozwojowi różnorodności biologicznej i ochronie, odbudowie i docenieniu kapitału naturalnego w sposób, którzy wzmacnia odporność na zmianę klimatu i inne zagrożenia dla środowiska. Unia ustala tempo zapewnienia dobrostanu obecnych i przyszłych pokoleń na całym świecie. | Długoterminowy cel priorytetowy 8. EAP na 2050 r. dotyczy zapewnienia, by obywatele
  i ich lokalne społeczności
  cieszyli się dobrą jakością życia z uwzględnieniem ograniczeń planety w gospodarce
  zrównoważonej
  , w której nic się nie marnuje, nie produkuje się emisji gazów cieplarnianych netto, a wzrost gospodarczy jest niezależny od wykorzystania zasobów naturalnych i degradacji środowiska. Zdrowe środowisko sprzyja dobrostanowi
  i zdrowiu
  obywateli, rozwojowi różnorodności biologicznej i ochronie, odbudowie i docenieniu kapitału naturalnego w sposób, którzy wzmacnia odporność na zmianę klimatu i inne zagrożenia dla środowiska, oraz podnosi jakość usług ekosystemowych
  .
  Celem 8. EAP jest wzmocnienie związku między polityką ochrony środowiska a zdrowiem. Podejście oparte na zdrowym stylu życia musi stanowić podstawę wszystkich polityk UE promujących zdrowie ludzkie, zdrową planetę, zdrową gospodarkę i zdrowe społeczeństwo oferujące możliwości wszystkim osobom.
  Unia ustala tempo zapewnienia dobrostanu obecnych i przyszłych pokoleń na całym świecie. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Długoterminowy cel priorytetowy 8. EAP na 2050 r. dotyczy zapewnienia, by obywatele cieszyli się dobrą jakością życia z uwzględnieniem ograniczeń planety w gospodarce
  regeneracyjnej
  , w której nic się nie marnuje, nie produkuje się emisji gazów cieplarnianych netto, a wzrost gospodarczy jest niezależny od wykorzystania zasobów naturalnych i degradacji środowiska. Zdrowe środowisko sprzyja dobrostanowi obywateli, rozwojowi różnorodności biologicznej i ochronie, odbudowie i docenieniu kapitału naturalnego w sposób, którzy wzmacnia odporność na zmianę klimatu i inne zagrożenia dla środowiska. Unia ustala tempo zapewnienia dobrostanu obecnych i przyszłych pokoleń na całym świecie.

Długoterminowy cel priorytetowy 8. EAP na 2050 r. dotyczy zapewnienia, by obywatele
  i ich lokalne społeczności
  cieszyli się dobrą jakością życia z uwzględnieniem ograniczeń planety w gospodarce
  zrównoważonej
  , w której nic się nie marnuje, nie produkuje się emisji gazów cieplarnianych netto, a wzrost gospodarczy jest niezależny od wykorzystania zasobów naturalnych i degradacji środowiska. Zdrowe środowisko sprzyja dobrostanowi
  i zdrowiu
  obywateli, rozwojowi różnorodności biologicznej i ochronie, odbudowie i docenieniu kapitału naturalnego w sposób, którzy wzmacnia odporność na zmianę klimatu i inne zagrożenia dla środowiska, oraz podnosi jakość usług ekosystemowych
  .
  Celem 8. EAP jest wzmocnienie związku między polityką ochrony środowiska a zdrowiem. Podejście oparte na zdrowym stylu życia musi stanowić podstawę wszystkich polityk UE promujących zdrowie ludzkie, zdrową planetę, zdrową gospodarkę i zdrowe społeczeństwo oferujące możliwości wszystkim osobom.
  Unia ustala tempo zapewnienia dobrostanu obecnych i przyszłych pokoleń na całym świecie.

Uzasadnienie

| i) | Wiele strategii politycznych w dziedzinie środowiska dotyczy nie tylko indywidualnych obywateli, ale również społeczności lokalnych. (ii) Biorąc pod uwagę sytuację powstałą w wyniku pandemii COVID-19, należy dodatkowo podkreślić aspekt zdrowotny. Należy również podkreślić związek między zdrowiem a środowiskiem ze względu na jego fundamentalne znaczenie. Władze lokalne i regionalne mogą dostrzegać w swoich społecznościach wpływ polityki ochrony środowiska na zdrowie i dobrostan. (iii) Koncepcja usług ekosystemowych jest również powiązana ze zdrowym środowiskiem. |
| --- | --- |

i)

Wiele strategii politycznych w dziedzinie środowiska dotyczy nie tylko indywidualnych obywateli, ale również społeczności lokalnych. (ii) Biorąc pod uwagę sytuację powstałą w wyniku pandemii COVID-19, należy dodatkowo podkreślić aspekt zdrowotny. Należy również podkreślić związek między zdrowiem a środowiskiem ze względu na jego fundamentalne znaczenie. Władze lokalne i regionalne mogą dostrzegać w swoich społecznościach wpływ polityki ochrony środowiska na zdrowie i dobrostan. (iii) Koncepcja usług ekosystemowych jest również powiązana ze zdrowym środowiskiem.

Poprawka 3

Artykuł 2 ust. 2

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| 8. EAP ma następujących sześć tematycznych celów priorytetowych: | 8. EAP ma następujących sześć tematycznych celów priorytetowych: |
| a) | nieodwracalne
  i stopniowe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz wzmocnienie ich pochłaniania przez naturalne i inne pochłaniacze
  w Unii
  w celu osiągnięcia celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jak określono w rozporządzeniu (UE) .../...32; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

8. EAP ma następujących sześć tematycznych celów priorytetowych:

8. EAP ma następujących sześć tematycznych celów priorytetowych:

a)

nieodwracalne
  i stopniowe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz wzmocnienie ich pochłaniania przez naturalne i inne pochłaniacze
  w Unii
  w celu osiągnięcia celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jak określono w rozporządzeniu (UE) .../...32;

| a) | stałe
  i stopniowe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz wzmocnienie ich pochłaniania przez naturalne i inne pochłaniacze
  lub zielone inwestycje przyczyniające się do redukcji emisji CO2 na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym
  w celu osiągnięcia celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jak określono w rozporządzeniu (UE) .../...32; |
| --- | --- |

a)

stałe
  i stopniowe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz wzmocnienie ich pochłaniania przez naturalne i inne pochłaniacze
  lub zielone inwestycje przyczyniające się do redukcji emisji CO2 na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym
  w celu osiągnięcia celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jak określono w rozporządzeniu (UE) .../...32;

| b) | stałe
  postępy w zakresie wzmacniania zdolności przystosowawczych, zwiększenia odporności i ograniczenia wrażliwości na zmianę klimatu; |
| --- | --- |

b)

stałe
  postępy w zakresie wzmacniania zdolności przystosowawczych, zwiększenia odporności i ograniczenia wrażliwości na zmianę klimatu;

| b) | stała potrzeba postępów, zwłaszcza w regionach podatnych na zagrożenia i na obszarach lokalnych,
  w zakresie wzmacniania zdolności przystosowawczych, zwiększenia odporności i ograniczenia wrażliwości na zmianę klimatu; |
| --- | --- |

b)

stała potrzeba postępów, zwłaszcza w regionach podatnych na zagrożenia i na obszarach lokalnych,
  w zakresie wzmacniania zdolności przystosowawczych, zwiększenia odporności i ograniczenia wrażliwości na zmianę klimatu;

| c) | dążenie do modelu
  regeneracyjnego
  wzrostu, który daje planecie więcej niż sam bierze, oddzielenia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów i degradacji środowiska oraz przyspieszenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym; |
| --- | --- |

c)

dążenie do modelu
  regeneracyjnego
  wzrostu, który daje planecie więcej niż sam bierze, oddzielenia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów i degradacji środowiska oraz przyspieszenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym;

| c) | dążenie do modelu
  zrównoważonego
  wzrostu, który daje planecie więcej niż sam bierze, oddzielenia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów i degradacji środowiska oraz przyspieszenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym; |
| --- | --- |

c)

dążenie do modelu
  zrównoważonego
  wzrostu, który daje planecie więcej niż sam bierze, oddzielenia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów i degradacji środowiska oraz przyspieszenie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym;

| d) | dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska, w tym powietrza, wody i gleby, oraz ochrony zdrowia i dobrostanu obywateli przed zagrożeniami i skutkami związanymi ze środowiskiem; |
| --- | --- |

d)

dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska, w tym powietrza, wody i gleby, oraz ochrony zdrowia i dobrostanu obywateli przed zagrożeniami i skutkami związanymi ze środowiskiem;

| d) | dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska, w tym powietrza, wody i gleby, oraz ochrony zdrowia i dobrostanu obywateli przed zagrożeniami i skutkami związanymi ze środowiskiem; |
| --- | --- |

d)

dążenie do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska, w tym powietrza, wody i gleby, oraz ochrony zdrowia i dobrostanu obywateli przed zagrożeniami i skutkami związanymi ze środowiskiem;

| e) | ochrona, zachowanie i przywrócenie różnorodności biologicznej oraz wzmocnienie kapitału naturalnego, zwłaszcza powietrza, wody, gleby oraz ekosystemów leśnych, słodkowodnych, podmokłych i morskich; |
| --- | --- |

e)

ochrona, zachowanie i przywrócenie różnorodności biologicznej oraz wzmocnienie kapitału naturalnego, zwłaszcza powietrza, wody, gleby oraz ekosystemów leśnych, słodkowodnych, podmokłych i morskich;

| e) | ochrona, zachowanie i przywrócenie różnorodności biologicznej
  i usług ekosystemowych na obszarach chronionych i poza nimi
  oraz wzmocnienie kapitału naturalnego, zwłaszcza powietrza, wody, gleby oraz ekosystemów leśnych, słodkowodnych, podmokłych i morskich. |
| --- | --- |

e)

ochrona, zachowanie i przywrócenie różnorodności biologicznej
  i usług ekosystemowych na obszarach chronionych i poza nimi
  oraz wzmocnienie kapitału naturalnego, zwłaszcza powietrza, wody, gleby oraz ekosystemów leśnych, słodkowodnych, podmokłych i morskich.

| f) | promowanie zrównoważenia środowiskowego i ograniczenie największych presji środowiskowych i klimatycznych związanych z produkcją i konsumpcją, w szczególności w obszarze energii, rozwoju przemysłu, budownictwa i infrastruktury, mobilności i systemu żywnościowego. |
| --- | --- |

f)

promowanie zrównoważenia środowiskowego i ograniczenie największych presji środowiskowych i klimatycznych związanych z produkcją i konsumpcją, w szczególności w obszarze energii, rozwoju przemysłu, budownictwa i infrastruktury, mobilności i systemu żywnościowego.

| f) | promowanie zrównoważenia środowiskowego i ograniczenie największych presji środowiskowych i klimatycznych związanych z produkcją i konsumpcją
  poprzez wykorzystanie narzędzi takich jak oceny oddziaływania na środowisko i inne odpowiednie oceny oraz opracowanie metod i narzędzi stałego przekrojowego monitorowania oddziaływania i ciągłej poprawy efektywności środowiskowej
  , w szczególności w obszarze energii, rozwoju przemysłu, budownictwa i infrastruktury, mobilności i systemu żywnościowego. |
| --- | --- |

f)

promowanie zrównoważenia środowiskowego i ograniczenie największych presji środowiskowych i klimatycznych związanych z produkcją i konsumpcją
  poprzez wykorzystanie narzędzi takich jak oceny oddziaływania na środowisko i inne odpowiednie oceny oraz opracowanie metod i narzędzi stałego przekrojowego monitorowania oddziaływania i ciągłej poprawy efektywności środowiskowej
  , w szczególności w obszarze energii, rozwoju przemysłu, budownictwa i infrastruktury, mobilności i systemu żywnościowego.

Uzasadnienie

| i) | Ograniczenie emisji do powietrza można osiągnąć nie tylko za pomocą naturalnych i innych pochłaniaczy, ale również za pomocą zielonych i zrównoważonych inwestycji. ii) Zwiększenie zdolności adaptacyjnych i wzmocnienie odporności na zmianę klimatu dotyczy obszarów bardziej podatnych na zagrożenia, takich jak obszary przybrzeżne itp. W związku z tym można powiedzieć, że jest to głównie kwestia regionalna i lokalna. iii) Większość dziedzin (np. energetyka, przemysł, infrastruktura itp.), o których mowa w lit. f), wymaga, aby proces udzielania zezwoleń był głównie regionalny i lokalny. Proces ten może w pewnym stopniu zapewnić ich budowę i eksploatowanie w zrównoważony sposób. W związku z tym kluczowe znaczenie ma stworzenie mechanizmu stałego monitorowania i ciągłej poprawy ich efektywności środowiskowej. |
| --- | --- |

i)

Ograniczenie emisji do powietrza można osiągnąć nie tylko za pomocą naturalnych i innych pochłaniaczy, ale również za pomocą zielonych i zrównoważonych inwestycji. ii) Zwiększenie zdolności adaptacyjnych i wzmocnienie odporności na zmianę klimatu dotyczy obszarów bardziej podatnych na zagrożenia, takich jak obszary przybrzeżne itp. W związku z tym można powiedzieć, że jest to głównie kwestia regionalna i lokalna. iii) Większość dziedzin (np. energetyka, przemysł, infrastruktura itp.), o których mowa w lit. f), wymaga, aby proces udzielania zezwoleń był głównie regionalny i lokalny. Proces ten może w pewnym stopniu zapewnić ich budowę i eksploatowanie w zrównoważony sposób. W związku z tym kluczowe znaczenie ma stworzenie mechanizmu stałego monitorowania i ciągłej poprawy ich efektywności środowiskowej.

Poprawka 4

Artykuł 3 ust. 1 lit. b)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| 1.   Aby osiągnąć cele priorytetowe 8. EAP konieczne będzie: | 1.   Aby osiągnąć cele priorytetowe 8. EAP konieczne będzie: |
| a) | ... ... |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

1.   Aby osiągnąć cele priorytetowe 8. EAP konieczne będzie:

1.   Aby osiągnąć cele priorytetowe 8. EAP konieczne będzie:

a)

... ...

| a) | ... ... |
| --- | --- |

a)

... ...

| b) | wzmocnienie zintegrowanego podejścia do rozwoju i wdrażania polityki, w szczególności dzięki: |
| --- | --- |

b)

wzmocnienie zintegrowanego podejścia do rozwoju i wdrażania polityki, w szczególności dzięki:

| b) | wzmocnienie zintegrowanego podejścia do rozwoju i wdrażania polityki, w szczególności dzięki: |
| --- | --- |

b)

wzmocnienie zintegrowanego podejścia do rozwoju i wdrażania polityki, w szczególności dzięki:

| | — | włączeniu celów priorytetowych określonych w art. 2 do wszystkich odpowiednich strategii, inicjatyw ustawodawczych i pozaustawodawczych, programów, inwestycji i projektów na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym w taki sposób, aby ani one, ani ich wdrażanie nie szkodziło żadnemu z celów priorytetowych określonych w art. 2; |
| --- | --- | --- |

—

włączeniu celów priorytetowych określonych w art. 2 do wszystkich odpowiednich strategii, inicjatyw ustawodawczych i pozaustawodawczych, programów, inwestycji i projektów na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym w taki sposób, aby ani one, ani ich wdrażanie nie szkodziło żadnemu z celów priorytetowych określonych w art. 2;

| | — | włączeniu celów priorytetowych określonych w art. 2 do wszystkich odpowiednich strategii, inicjatyw ustawodawczych i pozaustawodawczych, programów, inwestycji i projektów na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym w taki sposób, aby ani one, ani ich wdrażanie nie szkodziło żadnemu z celów priorytetowych określonych w art. 2; |
| --- | --- | --- |

—

włączeniu celów priorytetowych określonych w art. 2 do wszystkich odpowiednich strategii, inicjatyw ustawodawczych i pozaustawodawczych, programów, inwestycji i projektów na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym w taki sposób, aby ani one, ani ich wdrażanie nie szkodziło żadnemu z celów priorytetowych określonych w art. 2;

| | — | wypracowywaniu praktyk i prowadzeniu działań wspierających władze lokalne i regionalne w realizacji ich celów; |
| --- | --- | --- |

—

wypracowywaniu praktyk i prowadzeniu działań wspierających władze lokalne i regionalne w realizacji ich celów;

wypracowywaniu praktyk i prowadzeniu działań wspierających władze lokalne i regionalne w realizacji ich celów;

| | — | wzmocnieniu współpracy między Komisją Europejską a Komitetem Regionów w ramach Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska oraz zbadaniu sposobów usprawnienia dialogu i gromadzenia informacji; |
| --- | --- | --- |

—

wzmocnieniu współpracy między Komisją Europejską a Komitetem Regionów w ramach Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska oraz zbadaniu sposobów usprawnienia dialogu i gromadzenia informacji;

wzmocnieniu współpracy między Komisją Europejską a Komitetem Regionów w ramach Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska oraz zbadaniu sposobów usprawnienia dialogu i gromadzenia informacji;

| | — | maksymalizacji korzyści wynikających z wdrażania dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE i 2001/42/WE; |
| --- | --- | --- |

—

maksymalizacji korzyści wynikających z wdrażania dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE i 2001/42/WE;

| | — | maksymalizacji korzyści wynikających z wdrażania dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE i 2001/42/WE; |
| --- | --- | --- |

—

maksymalizacji korzyści wynikających z wdrażania dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE i 2001/42/WE;

| | — | zwróceniu szczególnej uwagi na synergie i potencjalne kompromisy między celami gospodarczymi, środowiskowymi i społecznymi, aby zapewnić zaspokojenie żywieniowych i mieszkaniowych potrzeb obywateli oraz potrzeb związanych z mobilnością w zrównoważony sposób, który nie pozostawia nikogo w tyle; |
| --- | --- | --- |

—

zwróceniu szczególnej uwagi na synergie i potencjalne kompromisy między celami gospodarczymi, środowiskowymi i społecznymi, aby zapewnić zaspokojenie żywieniowych i mieszkaniowych potrzeb obywateli oraz potrzeb związanych z mobilnością w zrównoważony sposób, który nie pozostawia nikogo w tyle;

| | — | zwróceniu szczególnej uwagi na synergie i potencjalne kompromisy między celami gospodarczymi, środowiskowymi i społecznymi, aby zapewnić zaspokojenie żywieniowych i mieszkaniowych potrzeb obywateli oraz potrzeb związanych z mobilnością w zrównoważony sposób, który nie pozostawia nikogo w tyle; |
| --- | --- | --- |

—

zwróceniu szczególnej uwagi na synergie i potencjalne kompromisy między celami gospodarczymi, środowiskowymi i społecznymi, aby zapewnić zaspokojenie żywieniowych i mieszkaniowych potrzeb obywateli oraz potrzeb związanych z mobilnością w zrównoważony sposób, który nie pozostawia nikogo w tyle;

| | — | zapewnieniu, aby osiągnięcie długoterminowego celu priorytetowego na 2050 r. określonego w art. 2 ust. 1 nie odbywało się kosztem wyższych podatków, wyższych cen energii lub zwiększonych obciążeń regulacyjnych dla europejskich konsumentów i przedsiębiorstw; |
| --- | --- | --- |

—

zapewnieniu, aby osiągnięcie długoterminowego celu priorytetowego na 2050 r. określonego w art. 2 ust. 1 nie odbywało się kosztem wyższych podatków, wyższych cen energii lub zwiększonych obciążeń regulacyjnych dla europejskich konsumentów i przedsiębiorstw;

zapewnieniu, aby osiągnięcie długoterminowego celu priorytetowego na 2050 r. określonego w art. 2 ust. 1 nie odbywało się kosztem wyższych podatków, wyższych cen energii lub zwiększonych obciążeń regulacyjnych dla europejskich konsumentów i przedsiębiorstw;

| | — | regularnej ocenie istniejących strategii politycznych i przygotowywaniu ocen skutków nowych inicjatyw, które opierają się na szeroko zakrojonych konsultacjach zgodnie z procedurami, które są zrozumiałe, sprzyjające włączeniu społecznemu, uzasadnione i proste do wdrożenia i które należycie uwzględniają prognozowane skutki dla środowiska i klimatu; |
| --- | --- | --- |

—

regularnej ocenie istniejących strategii politycznych i przygotowywaniu ocen skutków nowych inicjatyw, które opierają się na szeroko zakrojonych konsultacjach zgodnie z procedurami, które są zrozumiałe, sprzyjające włączeniu społecznemu, uzasadnione i proste do wdrożenia i które należycie uwzględniają prognozowane skutki dla środowiska i klimatu;

| | — | regularnej ocenie istniejących strategii politycznych i przygotowywaniu ocen skutków nowych inicjatyw, które opierają się na szeroko zakrojonych konsultacjach zgodnie z procedurami, które są zrozumiałe, sprzyjające włączeniu społecznemu, uzasadnione i proste do wdrożenia i które należycie uwzględniają prognozowane skutki dla środowiska i klimatu; |
| --- | --- | --- |

—

regularnej ocenie istniejących strategii politycznych i przygotowywaniu ocen skutków nowych inicjatyw, które opierają się na szeroko zakrojonych konsultacjach zgodnie z procedurami, które są zrozumiałe, sprzyjające włączeniu społecznemu, uzasadnione i proste do wdrożenia i które należycie uwzględniają prognozowane skutki dla środowiska i klimatu;

| | — | promowaniu działań komunikacyjnych na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym mających na celu podnoszenie świadomości, zwłaszcza wśród młodych ludzi, na temat znaczenia i korzyści należytego wdrażania polityki ochrony środowiska, a także jej wartości dodanej dla obywateli, przedsiębiorstw i planety, tak aby zwiększyć poczucie odpowiedzialności i udział wszystkich zainteresowanych stron w działaniach wdrożeniowych; |
| --- | --- | --- |

—

promowaniu działań komunikacyjnych na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym mających na celu podnoszenie świadomości, zwłaszcza wśród młodych ludzi, na temat znaczenia i korzyści należytego wdrażania polityki ochrony środowiska, a także jej wartości dodanej dla obywateli, przedsiębiorstw i planety, tak aby zwiększyć poczucie odpowiedzialności i udział wszystkich zainteresowanych stron w działaniach wdrożeniowych;

promowaniu działań komunikacyjnych na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym mających na celu podnoszenie świadomości, zwłaszcza wśród młodych ludzi, na temat znaczenia i korzyści należytego wdrażania polityki ochrony środowiska, a także jej wartości dodanej dla obywateli, przedsiębiorstw i planety, tak aby zwiększyć poczucie odpowiedzialności i udział wszystkich zainteresowanych stron w działaniach wdrożeniowych;

Uzasadnienie

Uzasadnienie

| i) | Techniczna Platforma Współpracy w zakresie Środowiska została utworzona w 2012 r., a następnie włączona do 7. EAP. Jak wskazano na stronie internetowej platformy, jej włączenie do 7. EAP zapewnia jej solidny i długoterminowy charakter. Biorąc pod uwagę pozytywne doświadczenia płynące ze współpracy, włączenie do 8. EAP stanowiłoby naturalny krok, który zapewniłby stałe wsparcie dla tego forum. ii) Komunikacja wymaga dalszej poprawy, a władze lokalne i regionalne mogą odegrać ważną rolę w tym zakresie. |
| --- | --- |

i)

Techniczna Platforma Współpracy w zakresie Środowiska została utworzona w 2012 r., a następnie włączona do 7. EAP. Jak wskazano na stronie internetowej platformy, jej włączenie do 7. EAP zapewnia jej solidny i długoterminowy charakter. Biorąc pod uwagę pozytywne doświadczenia płynące ze współpracy, włączenie do 8. EAP stanowiłoby naturalny krok, który zapewniłby stałe wsparcie dla tego forum. ii) Komunikacja wymaga dalszej poprawy, a władze lokalne i regionalne mogą odegrać ważną rolę w tym zakresie.

Poprawka 5

Poprawka 5

Artykuł 3 ust. 1 lit. d)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| uruchomienie zrównoważonych inwestycji ze źródeł publicznych i prywatnych, w tym funduszy i instrumentów dostępnych w ramach budżetu Unii, za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz na szczeblu krajowym; | uruchomienie zrównoważonych inwestycji ze źródeł publicznych i prywatnych, w tym funduszy i instrumentów dostępnych w ramach budżetu Unii, za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz na szczeblu krajowym
  , przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich synergii i zagwarantowaniu, że wystarczające inwestycje będą mogły być przydzielane na poziomie, na którym są najbardziej potrzebne i najskuteczniej wykorzystywane, oraz przy zapewnieniu, że społeczności lokalne i regionalne będą dysponowały odpowiednimi zasobami na realizację w terenie
  ; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

uruchomienie zrównoważonych inwestycji ze źródeł publicznych i prywatnych, w tym funduszy i instrumentów dostępnych w ramach budżetu Unii, za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz na szczeblu krajowym;

uruchomienie zrównoważonych inwestycji ze źródeł publicznych i prywatnych, w tym funduszy i instrumentów dostępnych w ramach budżetu Unii, za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz na szczeblu krajowym
  , przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich synergii i zagwarantowaniu, że wystarczające inwestycje będą mogły być przydzielane na poziomie, na którym są najbardziej potrzebne i najskuteczniej wykorzystywane, oraz przy zapewnieniu, że społeczności lokalne i regionalne będą dysponowały odpowiednimi zasobami na realizację w terenie
  ;

, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich synergii i zagwarantowaniu, że wystarczające inwestycje będą mogły być przydzielane na poziomie, na którym są najbardziej potrzebne i najskuteczniej wykorzystywane, oraz przy zapewnieniu, że społeczności lokalne i regionalne będą dysponowały odpowiednimi zasobami na realizację w terenie

Uzasadnienie

Uzasadnienie

W wielu przypadkach polityka ochrony środowiska jest wdrażana przy silnym zaangażowaniu władz lokalnych i regionalnych. Niezbędne jest zapewnienie społecznościom lokalnym i regionalnym odpowiednich zasobów. Nawet jeśli władze krajowe są odpowiedzialne za realizację polityki, często bezpośrednim i pośrednim wpływem polityki w terenie zarządza się na szczeblu lokalnym i regionalnym.

Poprawka 6

Poprawka 6

Art. 3 ust. 1 lit. e)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| wycofanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska na szczeblu unijnym i krajowym, jak najlepsze wykorzystanie instrumentów rynkowych i narzędzi ekologicznego planowania budżetu,
  w tym wymaganych w celu zapewnienia sprawiedliwej społecznie transformacji
  , oraz wspieranie przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron w pracach nad normalizacją praktyk w zakresie rozliczania kapitału naturalnego; | wycofanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska na szczeblu unijnym i krajowym, jak najlepsze wykorzystanie instrumentów rynkowych i narzędzi ekologicznego planowania budżetu oraz wspieranie przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron w pracach nad normalizacją praktyk w zakresie rozliczania kapitału naturalnego
  , przy zapewnieniu transformacji sprawiedliwej społecznie dla wszystkich regionów, miast i gmin
  ; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

wycofanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska na szczeblu unijnym i krajowym, jak najlepsze wykorzystanie instrumentów rynkowych i narzędzi ekologicznego planowania budżetu,
  w tym wymaganych w celu zapewnienia sprawiedliwej społecznie transformacji
  , oraz wspieranie przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron w pracach nad normalizacją praktyk w zakresie rozliczania kapitału naturalnego;

w tym wymaganych w celu zapewnienia sprawiedliwej społecznie transformacji

wycofanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska na szczeblu unijnym i krajowym, jak najlepsze wykorzystanie instrumentów rynkowych i narzędzi ekologicznego planowania budżetu oraz wspieranie przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron w pracach nad normalizacją praktyk w zakresie rozliczania kapitału naturalnego
  , przy zapewnieniu transformacji sprawiedliwej społecznie dla wszystkich regionów, miast i gmin
  ;

, przy zapewnieniu transformacji sprawiedliwej społecznie dla wszystkich regionów, miast i gmin

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Transformacja sprawiedliwa społecznie powinna mieć zastosowanie do wszystkich instrumentów, nie tylko ekologicznych narzędzi budżetowych, i powinna dotyczyć wszystkich regionów, miast i gmin w całej UE.

Poprawka 7

Poprawka 7

Artykuł 3 ust. 1 lit. f)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| zapewnienie, by polityki i działania w zakresie ochrony środowiska opierały się na najlepszej dostępnej wiedzy naukowej oraz wzmocnieniu bazy wiedzy na temat środowiska i jej rozpowszechnienia, w tym za pośrednictwem badań naukowych, innowacji, promowania umiejętności proekologicznych i dalszego rozwijania rachunkowości środowiskowej i ekosystemowej; | zapewnienie, by polityki i działania w zakresie ochrony środowiska
  na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym
  opierały się na najlepszej dostępnej wiedzy naukowej oraz wzmocnieniu bazy wiedzy na temat środowiska i jej rozpowszechnienia, w tym za pośrednictwem badań naukowych, innowacji, promowania umiejętności proekologicznych i dalszego rozwijania rachunkowości środowiskowej i ekosystemowej;
  a także na wspieraniu ciągłego doskonalenia wiedzy naukowej na podstawie porównywalnych wskaźników również na szczeblu regionalnym w celu świadomego podejmowania decyzji; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

zapewnienie, by polityki i działania w zakresie ochrony środowiska opierały się na najlepszej dostępnej wiedzy naukowej oraz wzmocnieniu bazy wiedzy na temat środowiska i jej rozpowszechnienia, w tym za pośrednictwem badań naukowych, innowacji, promowania umiejętności proekologicznych i dalszego rozwijania rachunkowości środowiskowej i ekosystemowej;

zapewnienie, by polityki i działania w zakresie ochrony środowiska
  na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym
  opierały się na najlepszej dostępnej wiedzy naukowej oraz wzmocnieniu bazy wiedzy na temat środowiska i jej rozpowszechnienia, w tym za pośrednictwem badań naukowych, innowacji, promowania umiejętności proekologicznych i dalszego rozwijania rachunkowości środowiskowej i ekosystemowej;
  a także na wspieraniu ciągłego doskonalenia wiedzy naukowej na podstawie porównywalnych wskaźników również na szczeblu regionalnym w celu świadomego podejmowania decyzji;

na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym

a także na wspieraniu ciągłego doskonalenia wiedzy naukowej na podstawie porównywalnych wskaźników również na szczeblu regionalnym w celu świadomego podejmowania decyzji;

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka podkreśla kluczową rolę wszystkich szczebli i ma na celu wzmocnienie zdolności oceny postępów w realizacji ogólnych celów 8. EAP na wszystkich poziomach, w tym wskaźników na szczeblu regionalnym.

Poprawka 8

Poprawka 8

Artykuł 3 ust. 1 – dodać nową lit. h) po lit. g)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| — | (h) | zapewnienie pełnego udziału władz lokalnych i regionalnych we wszystkich wymiarach polityki ochrony środowiska oraz współpracy z nimi poprzez podejście oparte na współpracy i wielopoziomowym sprawowaniu rządów; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

—

(h)

(h)

zapewnienie pełnego udziału władz lokalnych i regionalnych we wszystkich wymiarach polityki ochrony środowiska oraz współpracy z nimi poprzez podejście oparte na współpracy i wielopoziomowym sprawowaniu rządów;

zapewnienie pełnego udziału władz lokalnych i regionalnych we wszystkich wymiarach polityki ochrony środowiska oraz współpracy z nimi poprzez podejście oparte na współpracy i wielopoziomowym sprawowaniu rządów;

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Oczekuje się, że proponowana zmiana przyczyni się do wzmocnienia kształtowania i wdrażania polityki.

Poprawka 9

Poprawka 9

W art. 3 ust. 1 dodaje się nową lit. j) po lit. i)

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| — | j) | promowanie korzyści z ósmego EAP na szczeblu lokalnym i regionalnym jako istotnego elementu skutecznej i wydajnej realizacji polityki UE w dziedzinie środowiska, jak określono w przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska (EIR). |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

—

j)

j)

promowanie korzyści z ósmego EAP na szczeblu lokalnym i regionalnym jako istotnego elementu skutecznej i wydajnej realizacji polityki UE w dziedzinie środowiska, jak określono w przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska (EIR).

promowanie korzyści z ósmego EAP na szczeblu lokalnym i regionalnym jako istotnego elementu skutecznej i wydajnej realizacji polityki UE w dziedzinie środowiska, jak określono w przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska (EIR).

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Ważne jest informowanie o korzyściach wynikających z 8. EAP i promowanie ich w celu zwiększenia wskaźnika realizacji polityki ochrony środowiska.

Poprawka 10

Poprawka 10

Artykuł 3 ust. 2

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Osiągnięcie celów priorytetowych 8. EAP będzie wymagało uzyskania szerokiego poparcia poprzez zaangażowanie obywateli, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron oraz zachęcenie do współpracy organów krajowych, regionalnych i lokalnych
  na obszarach miejskich i wiejskich
  w zakresie opracowywania i wdrażania strategii, polityk lub przepisów związanych z 8. EAP. | Osiągnięcie celów priorytetowych 8. EAP będzie wymagało uzyskania szerokiego poparcia poprzez zaangażowanie obywateli, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron oraz zachęcenie do współpracy organów krajowych, regionalnych i lokalnych w zakresie opracowywania i wdrażania strategii, polityk lub przepisów związanych z 8. EAP.
  UE będzie promować całościowe podejście ukierunkowane na konkretne miejsce lub obszar, uwzględniające szczególne wyzwania i mocne strony wszystkich rodzajów społeczności, takich jak obszary miejskie i wiejskie, ale także obszary przybrzeżne, górskie, wyspiarskie, archipelagowe i najbardziej oddalone. Podejście to uwzględni interakcje między społecznościami a otaczającymi je obszarami, w szczególności zapleczem obszarów miejskich. |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

Osiągnięcie celów priorytetowych 8. EAP będzie wymagało uzyskania szerokiego poparcia poprzez zaangażowanie obywateli, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron oraz zachęcenie do współpracy organów krajowych, regionalnych i lokalnych
  na obszarach miejskich i wiejskich
  w zakresie opracowywania i wdrażania strategii, polityk lub przepisów związanych z 8. EAP.

na obszarach miejskich i wiejskich

Osiągnięcie celów priorytetowych 8. EAP będzie wymagało uzyskania szerokiego poparcia poprzez zaangażowanie obywateli, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron oraz zachęcenie do współpracy organów krajowych, regionalnych i lokalnych w zakresie opracowywania i wdrażania strategii, polityk lub przepisów związanych z 8. EAP.
  UE będzie promować całościowe podejście ukierunkowane na konkretne miejsce lub obszar, uwzględniające szczególne wyzwania i mocne strony wszystkich rodzajów społeczności, takich jak obszary miejskie i wiejskie, ale także obszary przybrzeżne, górskie, wyspiarskie, archipelagowe i najbardziej oddalone. Podejście to uwzględni interakcje między społecznościami a otaczającymi je obszarami, w szczególności zapleczem obszarów miejskich.

UE będzie promować całościowe podejście ukierunkowane na konkretne miejsce lub obszar, uwzględniające szczególne wyzwania i mocne strony wszystkich rodzajów społeczności, takich jak obszary miejskie i wiejskie, ale także obszary przybrzeżne, górskie, wyspiarskie, archipelagowe i najbardziej oddalone. Podejście to uwzględni interakcje między społecznościami a otaczającymi je obszarami, w szczególności zapleczem obszarów miejskich.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Władze lokalne i regionalne w UE należą do wielorakich typologii, z których każda ma własne wyzwania i mocne strony. Polityka ochrony środowiska ma często silny komponent terytorialny, który należy dostosować do konkretnej sytuacji w terenie. 7. EAP skupia się głównie na wymiarze miejskim. We wniosku dotyczącym 8. EAP wspomina się jedynie o obszarach miejskich i wiejskich. Ogromna złożoność społeczności UE musi być centralnym elementem skutecznej realizacji polityki UE w dziedzinie środowiska.

Poprawka 11

Poprawka 11

Artykuł 4

Artykuł 4

| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| 1.   Komisja, przy wsparciu Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów, regularnie ocenia postępy Unii i państw członkowskich w zakresie osiągania celów priorytetowych określonych w art. 2 oraz przedstawia sprawozdania w tej sprawie, uwzględniając warunki podstawowe określone w art. 3. | 1.   Komisja, przy wsparciu Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów, regularnie ocenia postępy Unii i państw członkowskich w zakresie osiągania celów priorytetowych określonych w art. 2 oraz przedstawia sprawozdania w tej sprawie, uwzględniając warunki podstawowe określone w art. 3. |
| 2.   Ocena, o której mowa w ust. 1, odzwierciedla najnowsze zmiany pod względem dostępności i istotności danych i wskaźników na podstawie danych dostępnych w państwach członkowskich i na szczeblu Unii, w szczególności obsługiwanych przez Europejską Agencję Środowiska i Europejski System Statystyczny. Ocena ta pozostaje bez uszczerbku dla istniejących ram monitorowania, sprawozdawczości i zarządzania oraz działań obejmujących politykę w zakresie środowiska i klimatu. | 2.   Ocena, o której mowa w ust. 1, odzwierciedla najnowsze zmiany pod względem dostępności i istotności danych i wskaźników na podstawie danych dostępnych w państwach członkowskich i na szczeblu Unii, w szczególności obsługiwanych przez Europejską Agencję Środowiska i Europejski System Statystyczny. Ocena ta pozostaje bez uszczerbku dla istniejących ram monitorowania, sprawozdawczości i zarządzania oraz działań obejmujących politykę w zakresie środowiska i klimatu. |
| 3.   Europejska Agencja Środowiska i Europejska Agencja Chemikaliów wspierają Komisję w zakresie poprawy dostępności i istotności danych i wiedzy, w szczególności poprzez podejmowanie następujących działań: | 3.   Europejska Agencja Środowiska i Europejska Agencja Chemikaliów wspierają Komisję w zakresie poprawy dostępności i istotności danych i wiedzy, w szczególności poprzez podejmowanie następujących działań: |
| a) | gromadzenie, przetwarzanie i zgłaszanie dowodów i danych przy użyciu nowoczesnych narzędzi cyfrowych; |

Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską

Poprawka KR-u

1.   Komisja, przy wsparciu Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów, regularnie ocenia postępy Unii i państw członkowskich w zakresie osiągania celów priorytetowych określonych w art. 2 oraz przedstawia sprawozdania w tej sprawie, uwzględniając warunki podstawowe określone w art. 3.

1.   Komisja, przy wsparciu Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów, regularnie ocenia postępy Unii i państw członkowskich w zakresie osiągania celów priorytetowych określonych w art. 2 oraz przedstawia sprawozdania w tej sprawie, uwzględniając warunki podstawowe określone w art. 3.

2.   Ocena, o której mowa w ust. 1, odzwierciedla najnowsze zmiany pod względem dostępności i istotności danych i wskaźników na podstawie danych dostępnych w państwach członkowskich i na szczeblu Unii, w szczególności obsługiwanych przez Europejską Agencję Środowiska i Europejski System Statystyczny. Ocena ta pozostaje bez uszczerbku dla istniejących ram monitorowania, sprawozdawczości i zarządzania oraz działań obejmujących politykę w zakresie środowiska i klimatu.

2.   Ocena, o której mowa w ust. 1, odzwierciedla najnowsze zmiany pod względem dostępności i istotności danych i wskaźników na podstawie danych dostępnych w państwach członkowskich i na szczeblu Unii, w szczególności obsługiwanych przez Europejską Agencję Środowiska i Europejski System Statystyczny. Ocena ta pozostaje bez uszczerbku dla istniejących ram monitorowania, sprawozdawczości i zarządzania oraz działań obejmujących politykę w zakresie środowiska i klimatu.

3.   Europejska Agencja Środowiska i Europejska Agencja Chemikaliów wspierają Komisję w zakresie poprawy dostępności i istotności danych i wiedzy, w szczególności poprzez podejmowanie następujących działań:

3.   Europejska Agencja Środowiska i Europejska Agencja Chemikaliów wspierają Komisję w zakresie poprawy dostępności i istotności danych i wiedzy, w szczególności poprzez podejmowanie następujących działań:

a)

gromadzenie, przetwarzanie i zgłaszanie dowodów i danych przy użyciu nowoczesnych narzędzi cyfrowych;

| a) | gromadzenie, przetwarzanie i zgłaszanie dowodów i danych przy użyciu nowoczesnych narzędzi cyfrowych; |
| --- | --- |

a)

gromadzenie, przetwarzanie i zgłaszanie dowodów i danych przy użyciu nowoczesnych narzędzi cyfrowych;

| b) | działania zmierzające do eliminacji luk pod względem istotnych danych dotyczących monitorowania; |
| --- | --- |

b)

działania zmierzające do eliminacji luk pod względem istotnych danych dotyczących monitorowania;

| b) | działania zmierzające do eliminacji luk pod względem istotnych danych dotyczących monitorowania; |
| --- | --- |

b)

działania zmierzające do eliminacji luk pod względem istotnych danych dotyczących monitorowania;

| c) | dostarczanie analiz istotnych dla polityki i analiz systemowych oraz przyczynianie się do wdrożenia celów politycznych na szczeblu unijnym
  i
  krajowym; |
| --- | --- |

c)

dostarczanie analiz istotnych dla polityki i analiz systemowych oraz przyczynianie się do wdrożenia celów politycznych na szczeblu unijnym
  i
  krajowym;

i

| c) | dostarczanie analiz istotnych dla polityki i analiz systemowych oraz przyczynianie się do wdrożenia celów politycznych na szczeblu unijnym, krajowym
  , regionalnym i lokalnym
  ; |
| --- | --- |

c)

dostarczanie analiz istotnych dla polityki i analiz systemowych oraz przyczynianie się do wdrożenia celów politycznych na szczeblu unijnym, krajowym
  , regionalnym i lokalnym
  ;

, regionalnym i lokalnym

| d) | integracja danych na temat skutków środowiskowych, społecznych i gospodarczych oraz wykorzystywanie w pełni innych dostępnych danych, takich jak uzyskiwane w ramach programu Copernicus; |
| --- | --- |

d)

integracja danych na temat skutków środowiskowych, społecznych i gospodarczych oraz wykorzystywanie w pełni innych dostępnych danych, takich jak uzyskiwane w ramach programu Copernicus;

| d) | integracja danych na temat skutków środowiskowych, społecznych i gospodarczych oraz wykorzystywanie w pełni innych dostępnych danych, takich jak uzyskiwane w ramach programu Copernicus; |
| --- | --- |

d)

integracja danych na temat skutków środowiskowych, społecznych i gospodarczych oraz wykorzystywanie w pełni innych dostępnych danych, takich jak uzyskiwane w ramach programu Copernicus;

| e) | dalsza poprawa dostępu do danych za pośrednictwem unijnych programów; |
| --- | --- |

e)

dalsza poprawa dostępu do danych za pośrednictwem unijnych programów;

| e) | dalsza poprawa dostępu do danych za pośrednictwem unijnych programów; |
| --- | --- |

e)

dalsza poprawa dostępu do danych za pośrednictwem unijnych programów;

| f) | zapewnienie przejrzystości i rozliczalności; |
| --- | --- |

f)

f)

zapewnienie przejrzystości i rozliczalności;

| f) | poprawa dostępności i interoperacyjności danych na szczeblu lokalnym i regionalnym; |
| --- | --- |

f)

f)

poprawa dostępności i interoperacyjności danych na szczeblu lokalnym i regionalnym;

poprawa dostępności i interoperacyjności danych na szczeblu lokalnym i regionalnym;

| g) | pomaganie społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym, obywatelom, partnerom społecznym i sektorowi prywatnemu w identyfikacji ryzyka zmiany klimatu i ryzyka środowiskowego oraz podejmowaniu działań mających na celu zapobieganie temu ryzyku, łagodzenie go i dostosowanie się do niego, a także wspieranie ich zaangażowania na rzecz likwidacji luk w wiedzy. |
| --- | --- |

g)

g)

pomaganie społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym, obywatelom, partnerom społecznym i sektorowi prywatnemu w identyfikacji ryzyka zmiany klimatu i ryzyka środowiskowego oraz podejmowaniu działań mających na celu zapobieganie temu ryzyku, łagodzenie go i dostosowanie się do niego, a także wspieranie ich zaangażowania na rzecz likwidacji luk w wiedzy.

| g) | zapewnienie przejrzystości i rozliczalności; |
| --- | --- |

g)

g)

zapewnienie przejrzystości i rozliczalności;

| h) | pomaganie społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym
  na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym
  , obywatelom, partnerom społecznym i sektorowi prywatnemu w identyfikacji ryzyka zmiany klimatu i ryzyka środowiskowego oraz podejmowaniu działań mających na celu zapobieganie temu ryzyku, łagodzenie go i dostosowanie się do niego, a także wspieranie ich zaangażowania na rzecz likwidacji luk w wiedzy; |
| --- | --- |

h)

h)

pomaganie społeczeństwu obywatelskiemu, organom publicznym
  na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym
  , obywatelom, partnerom społecznym i sektorowi prywatnemu w identyfikacji ryzyka zmiany klimatu i ryzyka środowiskowego oraz podejmowaniu działań mających na celu zapobieganie temu ryzyku, łagodzenie go i dostosowanie się do niego, a także wspieranie ich zaangażowania na rzecz likwidacji luk w wiedzy;

na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym

| i) | wspieranie korzystnych powiązań środowiskowych między obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju nr 11 dotyczącym zrównoważonych miast i społeczności. |
| --- | --- |

i)

i)

wspieranie korzystnych powiązań środowiskowych między obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju nr 11 dotyczącym zrównoważonych miast i społeczności.

wspieranie korzystnych powiązań środowiskowych między obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju nr 11 dotyczącym zrównoważonych miast i społeczności.

4.   Komisja regularnie analizuje potrzeby w zakresie danych i wiedzy na szczeblu unijnym i krajowym, w tym zdolność Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów do wykonywania zadań, o których mowa w ust. 3.

4.   Komisja regularnie analizuje potrzeby w zakresie danych i wiedzy na szczeblu unijnym i krajowym
  oraz w miarę potrzeby na szczeblu regionalnym i lokalnym
  , w tym zdolność Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Agencji Chemikaliów do wykonywania zadań, o których mowa w ust. 3.

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Władze lokalne i regionalne odgrywają ważną rolę we wdrażaniu polityki ochrony środowiska w terenie. Tworzenie nowych ram monitorowania powinno uwzględniać te poziomy, a także dostarczać danych w celu wspierania wdrażania w społecznościach lokalnych i regionalnych.

II.   ZALECENIA POLITYCZNE

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW

| 1. | Z zadowoleniem przyjmuje 8. EAP, w którym określono strategiczne podejście do polityki w zakresie środowiska i klimatu do 2030 r. oraz utrzymano długoterminową wizję na 2050 r. dotyczącą dobrego życia z uwzględnieniem ograniczeń planety, kładąc nacisk na lepsze wdrażanie i monitorowanie. |
| --- | --- |

1.

Z zadowoleniem przyjmuje 8. EAP, w którym określono strategiczne podejście do polityki w zakresie środowiska i klimatu do 2030 r. oraz utrzymano długoterminową wizję na 2050 r. dotyczącą dobrego życia z uwzględnieniem ograniczeń planety, kładąc nacisk na lepsze wdrażanie i monitorowanie.

| 2. | Apeluje, aby 8. EAP odgrywał istotną rolę uzupełniającą Europejski Zielony Ład i wspierał ekologiczną odbudowę UE poprzez jej długoterminowe ukierunkowanie i priorytetowe cele środowiskowe. |
| --- | --- |

2.

Apeluje, aby 8. EAP odgrywał istotną rolę uzupełniającą Europejski Zielony Ład i wspierał ekologiczną odbudowę UE poprzez jej długoterminowe ukierunkowanie i priorytetowe cele środowiskowe.

| 3. | Apeluje, by fakt, że 8. EAP – w przeciwieństwie do poprzednich programów – nie zawiera żadnych środków, nie stanowił precedensu dla przyszłych EAP. Podkreśla, że Zielony Ład przewiduje działania powiązane z celami priorytetowymi obowiązującego do 2030 r. 8. EAP jedynie do roku 2024. Wzywa więc do wyjaśnienia w ramach 8. EAP, jak w kontekście przeglądu śródokresowego zdefiniować nowe środki służące osiągnięciu priorytetowych celów. |
| --- | --- |

3.

Apeluje, by fakt, że 8. EAP – w przeciwieństwie do poprzednich programów – nie zawiera żadnych środków, nie stanowił precedensu dla przyszłych EAP. Podkreśla, że Zielony Ład przewiduje działania powiązane z celami priorytetowymi obowiązującego do 2030 r. 8. EAP jedynie do roku 2024. Wzywa więc do wyjaśnienia w ramach 8. EAP, jak w kontekście przeglądu śródokresowego zdefiniować nowe środki służące osiągnięciu priorytetowych celów.

| 4. | Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 8. EAP za jeden z kluczowych priorytetów uznano skuteczniejsze i wydajniejsze wdrażanie, w związku z czym apeluje o odpowiednie instrumenty i zasoby, a także innowacyjne sposoby podejścia, które umożliwią władzom lokalnym i regionalnym zapewnienie dostosowanych do potrzeb rozwiązań służących poprawie wdrażania polityki ochrony środowiska w terenie. |
| --- | --- |

4.

Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 8. EAP za jeden z kluczowych priorytetów uznano skuteczniejsze i wydajniejsze wdrażanie, w związku z czym apeluje o odpowiednie instrumenty i zasoby, a także innowacyjne sposoby podejścia, które umożliwią władzom lokalnym i regionalnym zapewnienie dostosowanych do potrzeb rozwiązań służących poprawie wdrażania polityki ochrony środowiska w terenie.

| 5. | Podkreśla, że problemów z wdrażaniem nie da się rozwiązać jedynie poprzez opracowywanie kolejnych nowych przepisów. Aby osiągnąć wartości docelowe i normy, potrzebne są również mechanizmy wsparcia, nowe podejścia i innowacje. |
| --- | --- |

5.

Podkreśla, że problemów z wdrażaniem nie da się rozwiązać jedynie poprzez opracowywanie kolejnych nowych przepisów. Aby osiągnąć wartości docelowe i normy, potrzebne są również mechanizmy wsparcia, nowe podejścia i innowacje.

| 6. | Podkreśla pozytywną rolę Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska między Komisją Europejską a Europejskim Komitetem Regionów oraz fakt, że włączenie jej do 7. EAP umieściło ją w solidnej perspektywie długoterminowej. Wzywa, by 8. EAP dalej wzmacniał Techniczną Platformę Współpracy w zakresie Środowiska ustanowioną przez Komisję ENVE i DG ds. Środowiska w celu wspierania dialogu i gromadzenia informacji na temat lokalnych i regionalnych wyzwań i rozwiązań w zakresie stosowania prawa ochrony środowiska UE. |
| --- | --- |

6.

Podkreśla pozytywną rolę Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska między Komisją Europejską a Europejskim Komitetem Regionów oraz fakt, że włączenie jej do 7. EAP umieściło ją w solidnej perspektywie długoterminowej. Wzywa, by 8. EAP dalej wzmacniał Techniczną Platformę Współpracy w zakresie Środowiska ustanowioną przez Komisję ENVE i DG ds. Środowiska w celu wspierania dialogu i gromadzenia informacji na temat lokalnych i regionalnych wyzwań i rozwiązań w zakresie stosowania prawa ochrony środowiska UE.

| 7. | Wzywa do wzmocnienia bazy wiedzy o środowisku, wykorzystania potencjału technologii cyfrowych i technologii danych oraz zwiększenia wykorzystania rozwiązań opartych na przyrodzie i innowacji społecznych w celu poprawy wdrażania. |
| --- | --- |

7.

Wzywa do wzmocnienia bazy wiedzy o środowisku, wykorzystania potencjału technologii cyfrowych i technologii danych oraz zwiększenia wykorzystania rozwiązań opartych na przyrodzie i innowacji społecznych w celu poprawy wdrażania.

| 8. | Podkreśla, że tradycyjna, sektorowa polityka ochrony środowiska jest w dużej mierze nieskuteczna, dlatego 8. EAP w celu wzmocnienia polityki środowiskowej powinien ustanowić zintegrowane podejście, zająć się wielowymiarową naturą wyzwań środowiskowych oraz tworzyć synergie i unikać rozbieżności między:






  a) | ambicjami, terminami, procedurami i narzędziami wdrażania różnych polityk w dziedzinie środowiska, energii i klimatu; |
| --- | --- | --- |

8.

Podkreśla, że tradycyjna, sektorowa polityka ochrony środowiska jest w dużej mierze nieskuteczna, dlatego 8. EAP w celu wzmocnienia polityki środowiskowej powinien ustanowić zintegrowane podejście, zająć się wielowymiarową naturą wyzwań środowiskowych oraz tworzyć synergie i unikać rozbieżności między:

a)

ambicjami, terminami, procedurami i narzędziami wdrażania różnych polityk w dziedzinie środowiska, energii i klimatu;

| b) | ambicjami i terminami granicznych wartości dopuszczalnych zawartych w prawodawstwie UE w zakresie ochrony środowiska oraz w strategiach politycznych dotyczących źródeł zanieczyszczenia. |
| --- | --- |

b)

ambicjami i terminami granicznych wartości dopuszczalnych zawartych w prawodawstwie UE w zakresie ochrony środowiska oraz w strategiach politycznych dotyczących źródeł zanieczyszczenia.

| 9. | Zwraca uwagę na rozbieżność między przyjęciem 8. unijnego programu działań w zakresie środowiska a wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) na lata 2021–2027 i przypomina, że proces podejmowania decyzji w sprawie przyszłych programów działań w zakresie środowiska powinien być dostosowany do ram czasowych WRF. |
| --- | --- |

9.

Zwraca uwagę na rozbieżność między przyjęciem 8. unijnego programu działań w zakresie środowiska a wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) na lata 2021–2027 i przypomina, że proces podejmowania decyzji w sprawie przyszłych programów działań w zakresie środowiska powinien być dostosowany do ram czasowych WRF.

| 10. | Zauważa, że skuteczne gromadzenie, przetwarzanie i wykorzystywanie danych na temat stanu środowiska ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia wyznaczonych celów. Stosowane praktyki są jednak nadal bardzo zróżnicowane, często mają bardzo ograniczony zakres i zbyt wiele działań wykonywanych jest przez człowieka, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym. W związku z tym podkreśla potrzebę prowadzenia działań rozwojowych i inwestycji w całej UE, dzięki którym konieczne przetwarzanie danych będzie mogło odbywać się w jednolity sposób, przy położeniu nacisku na kompatybilność i wykorzystanie zautomatyzowanych przepływów danych i otwartych interfejsów. |
| --- | --- |

10.

Zauważa, że skuteczne gromadzenie, przetwarzanie i wykorzystywanie danych na temat stanu środowiska ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia wyznaczonych celów. Stosowane praktyki są jednak nadal bardzo zróżnicowane, często mają bardzo ograniczony zakres i zbyt wiele działań wykonywanych jest przez człowieka, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym. W związku z tym podkreśla potrzebę prowadzenia działań rozwojowych i inwestycji w całej UE, dzięki którym konieczne przetwarzanie danych będzie mogło odbywać się w jednolity sposób, przy położeniu nacisku na kompatybilność i wykorzystanie zautomatyzowanych przepływów danych i otwartych interfejsów.

| 11. | Uważa, że zasada „nie szkodzić” jest nie tylko podejściem opartym na zdrowym stylu życia, lecz powinna także przyświecać planom odbudowy i zwiększania odporności, tak aby zapewnić integrację i spójność polityki. |
| --- | --- |

11.

Uważa, że zasada „nie szkodzić” jest nie tylko podejściem opartym na zdrowym stylu życia, lecz powinna także przyświecać planom odbudowy i zwiększania odporności, tak aby zapewnić integrację i spójność polityki.

| 12. | Wzywa do pełnego włączenia polityki ochrony środowiska i klimatu oraz polityk umożliwiających gospodarkę o obiegu zamkniętym do działań budżetowych, gospodarczych i społecznych UE oraz przypomina, że wysiłki na rzecz ekologicznej odbudowy powinny uwzględniać różnice i wyzwania terytorialne oraz gwarantować, że żadna społeczność nie zostanie pominięta. |
| --- | --- |

12.

Wzywa do pełnego włączenia polityki ochrony środowiska i klimatu oraz polityk umożliwiających gospodarkę o obiegu zamkniętym do działań budżetowych, gospodarczych i społecznych UE oraz przypomina, że wysiłki na rzecz ekologicznej odbudowy powinny uwzględniać różnice i wyzwania terytorialne oraz gwarantować, że żadna społeczność nie zostanie pominięta.

| 13. | Ponownie wzywa do przyjęcia podejścia całościowego, ukierunkowanego na konkretne miejsce lub obszar, jako najlepszego sposobu na wprowadzenie zdrowego trybu życia dla wszystkich, z uwzględnieniem cech szczególnych danego miejsca lub obszaru, w tym różnorodności biokulturowej. |
| --- | --- |

13.

Ponownie wzywa do przyjęcia podejścia całościowego, ukierunkowanego na konkretne miejsce lub obszar, jako najlepszego sposobu na wprowadzenie zdrowego trybu życia dla wszystkich, z uwzględnieniem cech szczególnych danego miejsca lub obszaru, w tym różnorodności biokulturowej.

| 14. | Z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do realizacji strategii odbudowy opartej na Europejskim Zielonym Ładzie i ponownie podkreśla swoje stanowisko, zgodnie z którym wyzwania związane ze środowiskiem, klimatem i transformacją wymagają znacznych zielonych i niebieskich inwestycji oraz innowacji na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. |
| --- | --- |

14.

Z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do realizacji strategii odbudowy opartej na Europejskim Zielonym Ładzie i ponownie podkreśla swoje stanowisko, zgodnie z którym wyzwania związane ze środowiskiem, klimatem i transformacją wymagają znacznych zielonych i niebieskich inwestycji oraz innowacji na wszystkich szczeblach sprawowania rządów.

| 15. | Apeluje o ambitne inwestycje w kluczowe ekologiczne sektory (np. projekty w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, gospodarka o obiegu zamkniętym, przejście na ekologiczne rodzaje transportu) niezbędne do budowania odporności oraz tworzenia wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w sprawiedliwym, integracyjnym i zrównoważonym społeczeństwie opartym na solidarności, a także podkreśla wielorakie rodzaje korzyści, jakie przynoszą one gospodarce oraz zdrowiu i dobrostanowi ludzi. Władze lokalne i regionalne mogą odgrywać ważną rolę w procesie naprawy gospodarczej i w stosownych przypadkach powinny być zaangażowane w planowanie i realizację tych inwestycji. |
| --- | --- |

15.

Apeluje o ambitne inwestycje w kluczowe ekologiczne sektory (np. projekty w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, gospodarka o obiegu zamkniętym, przejście na ekologiczne rodzaje transportu) niezbędne do budowania odporności oraz tworzenia wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w sprawiedliwym, integracyjnym i zrównoważonym społeczeństwie opartym na solidarności, a także podkreśla wielorakie rodzaje korzyści, jakie przynoszą one gospodarce oraz zdrowiu i dobrostanowi ludzi. Władze lokalne i regionalne mogą odgrywać ważną rolę w procesie naprawy gospodarczej i w stosownych przypadkach powinny być zaangażowane w planowanie i realizację tych inwestycji.

| 16. | Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania kluczową rolę w angażowaniu obywateli, przedsiębiorstw, ośrodków badawczych, środowisk akademickich i lokalnych zainteresowanych stron w opracowywanie i wdrażanie polityki ochrony środowiska. |
| --- | --- |

16.

Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania kluczową rolę w angażowaniu obywateli, przedsiębiorstw, ośrodków badawczych, środowisk akademickich i lokalnych zainteresowanych stron w opracowywanie i wdrażanie polityki ochrony środowiska.

| 17. | Apeluje o dobrze funkcjonujące ramy wielopoziomowego sprawowania rządów i zachęca wszystkie szczeble sprawowania rządów do promowania współpracy między jednostkami administracyjnymi, międzyregionalnymi, międzygminnymi i transgranicznym w celu wdrożenia 8. EAP. |
| --- | --- |

17.

Apeluje o dobrze funkcjonujące ramy wielopoziomowego sprawowania rządów i zachęca wszystkie szczeble sprawowania rządów do promowania współpracy między jednostkami administracyjnymi, międzyregionalnymi, międzygminnymi i transgranicznym w celu wdrożenia 8. EAP.

| 18. | Zwraca uwagę, że potrzeba więcej badań naukowych, danych i wiedzy, aby sprostać konkretnym wyzwaniom środowiskowym i wykorzystać możliwości w różnych rodzajach społeczności lokalnych i regionalnych, biorąc pod uwagę wyludnianie się obszarów wiejskich, starzenie się społeczeństwa i zróżnicowania regionalne, i podkreśla, że te dane i wiedza powinny być publicznie i łatwo dostępne. |
| --- | --- |

18.

Zwraca uwagę, że potrzeba więcej badań naukowych, danych i wiedzy, aby sprostać konkretnym wyzwaniom środowiskowym i wykorzystać możliwości w różnych rodzajach społeczności lokalnych i regionalnych, biorąc pod uwagę wyludnianie się obszarów wiejskich, starzenie się społeczeństwa i zróżnicowania regionalne, i podkreśla, że te dane i wiedza powinny być publicznie i łatwo dostępne.

| 19. | Zwraca uwagę na potrzebę większej ilości danych lokalnych, w tym gromadzonych bezpośrednio od obywateli lub podmiotów prywatnych, które opracowują ekologiczne projekty (np. dotyczące gleby, wody, obserwacji ptaków, siedlisk itp.), i wzywa do współpracy między Komisją Europejską a władzami lokalnymi i regionalnymi w celu uzyskania danych lokalnych, które są niezbędne do lepszego wdrażania EAP. |
| --- | --- |

19.

Zwraca uwagę na potrzebę większej ilości danych lokalnych, w tym gromadzonych bezpośrednio od obywateli lub podmiotów prywatnych, które opracowują ekologiczne projekty (np. dotyczące gleby, wody, obserwacji ptaków, siedlisk itp.), i wzywa do współpracy między Komisją Europejską a władzami lokalnymi i regionalnymi w celu uzyskania danych lokalnych, które są niezbędne do lepszego wdrażania EAP.

| 20. | Popiera stworzenie nowych ram monitorowania z należytym uwzględnieniem istniejących ram, takich jak przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska. Opowiada się za zaangażowaniem KR-u i władz lokalnych i regionalnych w proces konsultacji w celu określenia kluczowych wskaźników zapewniających odpowiednie uwzględnienie wymiaru lokalnego i regionalnego. |
| --- | --- |

20.

Popiera stworzenie nowych ram monitorowania z należytym uwzględnieniem istniejących ram, takich jak przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska. Opowiada się za zaangażowaniem KR-u i władz lokalnych i regionalnych w proces konsultacji w celu określenia kluczowych wskaźników zapewniających odpowiednie uwzględnienie wymiaru lokalnego i regionalnego.

| 21. | Wzywa do ciągłych wysiłków na rzecz wzmocnienia monitorowania środowiska (np. różnorodności biologicznej, zerowego poziomu zanieczyszczenia, nietoksyczności, zmienionej gospodarki o obiegu zamkniętym), połączenia go z przekrojowymi narzędziami monitorowania (np. celami zrównoważonego rozwoju, tabelą wskaźników odporności itp.) oraz ustanowienia głównych wskaźników (np. gospodarka o obiegu zamkniętym, klimat i energia, nietoksyczność, różnorodność biologiczna, zerowe zanieczyszczenie, presja, wskaźniki wdrażania EIR itp.) w oparciu o ogólne zasady, takie jak zapewnienie jakości, równowaga, możliwość stosowania, priorytety, elastyczność, harmonogram i okresowość. |
| --- | --- |

21.

Wzywa do ciągłych wysiłków na rzecz wzmocnienia monitorowania środowiska (np. różnorodności biologicznej, zerowego poziomu zanieczyszczenia, nietoksyczności, zmienionej gospodarki o obiegu zamkniętym), połączenia go z przekrojowymi narzędziami monitorowania (np. celami zrównoważonego rozwoju, tabelą wskaźników odporności itp.) oraz ustanowienia głównych wskaźników (np. gospodarka o obiegu zamkniętym, klimat i energia, nietoksyczność, różnorodność biologiczna, zerowe zanieczyszczenie, presja, wskaźniki wdrażania EIR itp.) w oparciu o ogólne zasady, takie jak zapewnienie jakości, równowaga, możliwość stosowania, priorytety, elastyczność, harmonogram i okresowość.

| 22. | Apeluje, aby nowe ramy monitorowania w jak największym stopniu opierały się na istniejących narzędziach i wskaźnikach monitorowania w dziedzinie polityki ochrony środowiska oraz zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, a także by uwzględniały wymogi w zakresie sprawozdawczości technicznej w celu uniknięcia powielania prac i ograniczenia obciążeń administracyjnych. |
| --- | --- |

22.

Apeluje, aby nowe ramy monitorowania w jak największym stopniu opierały się na istniejących narzędziach i wskaźnikach monitorowania w dziedzinie polityki ochrony środowiska oraz zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, a także by uwzględniały wymogi w zakresie sprawozdawczości technicznej w celu uniknięcia powielania prac i ograniczenia obciążeń administracyjnych.

| 23. | Zwraca uwagę, że wdrażanie 8. EAP można przyspieszyć dzięki inicjatywom takim jak porozumienie w sprawie zielonego miasta lub Europejski Rok Zielonych Miast w 2022 r. i agenda miejska, a także poprzez dobrowolne działania takie jak Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii oraz Centrum Monitorowania Mobilności Miejskiej, i że w związku z tym należy je dalej promować. |
| --- | --- |

23.

Zwraca uwagę, że wdrażanie 8. EAP można przyspieszyć dzięki inicjatywom takim jak porozumienie w sprawie zielonego miasta lub Europejski Rok Zielonych Miast w 2022 r. i agenda miejska, a także poprzez dobrowolne działania takie jak Porozumienie Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii oraz Centrum Monitorowania Mobilności Miejskiej, i że w związku z tym należy je dalej promować.

| 24. | Popiera wzmożenie wysiłków w zakresie edukacji ekologicznej i projektów młodzieżowych na rzecz podnoszenia świadomości ekologicznej. |
| --- | --- |

24.

Popiera wzmożenie wysiłków w zakresie edukacji ekologicznej i projektów młodzieżowych na rzecz podnoszenia świadomości ekologicznej.

| 25. | Przyznaje, że pełne wdrożenie wielu strategii politycznych w dziedzinie środowiska można osiągnąć jedynie przy pełnym zaangażowaniu obywateli w codzienne działania. |
| --- | --- |

25.

Przyznaje, że pełne wdrożenie wielu strategii politycznych w dziedzinie środowiska można osiągnąć jedynie przy pełnym zaangażowaniu obywateli w codzienne działania.

| 26. | Uznaje, że należy zwrócić większą uwagę na wzajemne powiązania między obszarami miejskimi a podmiotami wiejskimi oraz na fakt, że typologie geograficzne, takie jak obszary górskie, wyspy, strefy przybrzeżne, regiony najbardziej oddalone itp., mają niewątpliwy potencjał rozwoju zielonych inwestycji (np. projekty w zakresie energii odnawialnej). |
| --- | --- |

26.

Uznaje, że należy zwrócić większą uwagę na wzajemne powiązania między obszarami miejskimi a podmiotami wiejskimi oraz na fakt, że typologie geograficzne, takie jak obszary górskie, wyspy, strefy przybrzeżne, regiony najbardziej oddalone itp., mają niewątpliwy potencjał rozwoju zielonych inwestycji (np. projekty w zakresie energii odnawialnej).

| 27. | Zwraca uwagę na zobowiązania podjęte przez regiony znajdujące się w trudnej sytuacji, w tym regiony górnicze i wysokoemisyjne, a także regiony najbardziej oddalone, które dążą do obniżenia emisyjności do 2040 r., w związku z czym wzywa do wspierania wysiłków tych regionów na rzecz przyspieszenia ich strategii na rzecz globalnych zmian, co pozwoli im stać się laboratoriami i polami badawczymi w zakresie trudności, którymi należy się zająć, aby osiągnąć cele w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

27.

Zwraca uwagę na zobowiązania podjęte przez regiony znajdujące się w trudnej sytuacji, w tym regiony górnicze i wysokoemisyjne, a także regiony najbardziej oddalone, które dążą do obniżenia emisyjności do 2040 r., w związku z czym wzywa do wspierania wysiłków tych regionów na rzecz przyspieszenia ich strategii na rzecz globalnych zmian, co pozwoli im stać się laboratoriami i polami badawczymi w zakresie trudności, którymi należy się zająć, aby osiągnąć cele w tej dziedzinie.

| 28. | Zgadza się z motywem 19 wniosku w sprawie EAP, zgodnie z którym jego cele nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez same państwa członkowskie. Wniosek w obecnej formie nie wydaje się budzić żadnych wątpliwości co do zgodności z zasadą pomocniczości. Nie budzi także wątpliwości kwestia zgodności z zasadą proporcjonalności. |
| --- | --- |

28.

Zgadza się z motywem 19 wniosku w sprawie EAP, zgodnie z którym jego cele nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez same państwa członkowskie. Wniosek w obecnej formie nie wydaje się budzić żadnych wątpliwości co do zgodności z zasadą pomocniczości. Nie budzi także wątpliwości kwestia zgodności z zasadą proporcjonalności.

| 29. | Popiera wzmocnienie unijnego systemu dostępu do wymiaru sprawiedliwości i z zadowoleniem przyjmuje proponowane zmiany konwencji z Aarhus (1). Podkreśla potrzebę wzmocnienia unijnego systemu dostępu do informacji, udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Wzywa Komisję do promowania dialogu z KR-em i władzami lokalnymi i regionalnymi, aby społeczności lokalne mogły korzystać z odpowiednich kanałów dostępu do wymiaru sprawiedliwości i mogły w pełni przyczynić się do poprawy wdrażania unijnej polityki ochrony środowiska. |
| --- | --- |

29.

Popiera wzmocnienie unijnego systemu dostępu do wymiaru sprawiedliwości i z zadowoleniem przyjmuje proponowane zmiany konwencji z Aarhus (1

| 30. | Proponuje dokonanie oceny możliwości utworzenia sieci „ambasadorów” w ramach Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska w celu promowania wdrażania prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska na wszystkich szczeblach zarządzania, w formie kompatybilnej i uzupełniającej istniejące wysiłki, takie jak instrument wzajemnej pomocy technicznej i wymiany informacji (TAIEX), przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska (EIR), porozumienie w sprawie zielonego miasta oraz proces biogeograficzny Natura 2000. |
| --- | --- |

30.

Proponuje dokonanie oceny możliwości utworzenia sieci „ambasadorów” w ramach Technicznej Platformy Współpracy w zakresie Środowiska w celu promowania wdrażania prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska na wszystkich szczeblach zarządzania, w formie kompatybilnej i uzupełniającej istniejące wysiłki, takie jak instrument wzajemnej pomocy technicznej i wymiany informacji (TAIEX), przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska (EIR), porozumienie w sprawie zielonego miasta oraz proces biogeograficzny Natura 2000.

Bruksela, dnia 5 lutego 2021 r.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów

---

(1)  Teksty i dodatkowe informacje dostępne w następującym komunikacie prasowym https://ec.europa.eu/environment/news/commission-proposes-improve-public-scrutiny-eu-acts-related-environment-2020-10-14_en.

1

---