# Il-Ġurnal Uffiċjali C 106/26 t

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 106 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6426 ta' Marzu 2021 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 106

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6426 ta' Marzu 2021

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | RIŻOLUZZJONIJIET |
| | Il-Kumitat tar-Regjuni |
| | Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021 |
| 2021/C 106/01 | Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni dwar il-kampanja ta’ tilqim kontra l-pandemija tal-COVID-19 | 1 |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat tar-Regjuni |
| | Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021 |
| 2021/C 106/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza | 3 |
| 2021/C 106/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — L-appoġġ għall-impjieg taż-żgħażagħ: pont għall-impjiegi għall-ġenerazzjoni li jmiss — Tissaħħaħ il-Garanzija għaż-Żgħażagħ | 7 |
| 2021/C 106/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Servizzi pubbliċi transfruntiera fl-Ewropa | 12 |
| 2021/C 106/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Agroekoloġija | 19 |
| 2021/C 106/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni | 25 |
| 2021/C 106/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) ġdida għar-riċerka u l-innovazzjoni | 31 |
| 2021/C 106/08 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — It-tnedija mill-ġdid tas-setturi kulturali u kreattivi | 38 |

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat tar-Regjuni

Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021

2021/C 106/01

Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni dwar il-kampanja ta’ tilqim kontra l-pandemija tal-COVID-19

1

OPINJONIJIET

Il-Kumitat tar-Regjuni

Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021

2021/C 106/02

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza

3

2021/C 106/03

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — L-appoġġ għall-impjieg taż-żgħażagħ: pont għall-impjiegi għall-ġenerazzjoni li jmiss — Tissaħħaħ il-Garanzija għaż-Żgħażagħ

7

2021/C 106/04

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Servizzi pubbliċi transfruntiera fl-Ewropa

12

2021/C 106/05

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Agroekoloġija

19

2021/C 106/06

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni

25

2021/C 106/07

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) ġdida għar-riċerka u l-innovazzjoni

31

2021/C 106/08

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — It-tnedija mill-ġdid tas-setturi kulturali u kreattivi

38

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | Il-Kumitat tar-Regjuni |
| | Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021 |
| 2021/C 106/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — It-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali | 44 |

III   Atti preparatorji

Il-Kumitat tar-Regjuni

Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021

2021/C 106/09

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — It-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali

44

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat tar-Regjuni

Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/1

---

Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni dwar il-kampanja ta’ tilqim kontra l-pandemija tal-COVID-19

(2021/C 106/01)

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI (KtR),

| 1. | jappoġġja l-istrateġija tal-UE għall-vaċċini bħala espressjoni ta’ solidarjetà, għaqda u effiċjenza, u bħala proċess ibbażat fuq il-prinċipji ta’ aċċess ugwali għall-vaċċini għaċ-ċittadini kollha tal-UE, affordabbiltà u sikurezza; jirrifjuta “n-nazzjonaliżmu” fir-rigward tal-vaċċin, li jmur kontra dawn il-prinċipji; |
| --- | --- |

1.

| 2. | jilqa’ l-avvanz fir-riċerka u l-innovazzjoni xjentifika li wassal għal vaċċini sikuri u effettivi fi żmien rekord bis-saħħa ta’ kollaborazzjoni globali; iqis it-tilqim bħala fattur ta’ bidla li se jwitti t-triq biex noħorġu mill-agħar tal-pandemija u l-effetti drammatiċi tagħha fuq il-ħajja soċjali u ekonomika u s-saħħa mentali fl-UE. Madankollu, it-tilqim waħdu mhuwiex biżżejjed u l-għadd ta’ infezzjonijiet irid jonqos b’mod rapidu qabel ma jaslu l-varjanti l-ġodda, li għadha trid tiġi ppruvata l-effettività tal-vaċċini li għandna bħalissa fir-rigward tagħhom; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jinsisti li l-proċess ta’ approvazzjoni u n-negozjar tal-aċċess għall-vaċċini kontra l-COVID-19 iridu jkunu trasparenti, u jittama li l-akkwist attwali u sussegwenti tad-dożi tal-vaċċin ikompli jkun ikkoordinat tajjeb u kkomunikat fil-livell tal-UE; iħeġġeġ lill-Istati Membri jevitaw li jittrattaw il-kwistjoni tal-vaċċin bl-istess mod kif trattaw il-bidu tal-pandemija, fejn xi wħud urew nuqqas ta’ solidarjetà, li wassal għal nuqqas ta’ tagħmir protettiv, maskri u ventilaturi; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jappoġġja l-kampanji ta’ tilqim tal-UE, tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa u tal-Istati Membri, u jappella sabiex jiżdiedu l-produzzjoni u l-kunsinni tal-vaċċin, li jitħaffef it-tilqim u biex tingħata aktar informazzjoni sabiex iċ-ċittadini tal-UE jingħataw appuntament sabiex jitlaqqmu malajr kemm jista’ jkun permezz ta’ proċedura sempliċi u semplifikata, u irrispettivament mil-lokalizzazzjoni ġeografika tagħhom; |
| --- | --- |

4.

| 5. | jinnota bi tħassib il-persistenza tal-virus tal-COVID-19 u d-diffikultajiet fil-livell globali u fl-Ewropa biex tiġi kkontrollata l-pandemija u biex jintemm iċ-ċiklu ta’ miżuri restrittivi; jinsab imħasseb ukoll dwar il-produzzjoni u l-organizzazzjoni tad-distribuzzjoni attwali tal-vaċċin fl-UE kollha hekk kif uħud mill-produtturi tal-vaċċin qed inaqqsu b’mod sinifikanti l-kunsinni, li ġiegħlu lill-awtoritajiet nazzjonali jirrevedu l-pjani tagħhom għad-distribuzzjoni tal-vaċċin; għalhekk, iqis li huwa essenzjali li l-istituzzjonijiet tal-UE jieħdu miżuri adegwati biex jiżguraw li l-produtturi jwettqu l-obbligi kuntrattwali tagħhom; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jenfasizza li bosta awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom kompetenza f’materja tas-saħħa u huma lesti li jappoġġjaw id-distribuzzjoni tal-vaċċin – b’mod partikolari f’termini ta’ loġistika – u jipparteċipaw f’kampanji u attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni biex tiżdied il-fiduċja taċ-ċittadini u t-teħid tal-vaċċin, u biex jitħaffef il-proċess tat-tilqim; iħeġġeġ, għalhekk, lill-Istati Membri jinvolvu b’mod attiv lill-awtoritajiet lokali u reġjonali fil-kampanji tagħhom u fl-implimentazzjoni rapida tal-istrateġiji tagħhom dwar it-tilqim; |
| --- | --- |

6.

| 7. | jinsab imħasseb dwar il-fatt li għalkemm jeħtieġ li titlaqqam 70 % tal-popolazzjoni sabiex tintemm il-pandemija, inqas min-nofs tal-popolazzjoni Ewropea hija lesta li titlaqqam fl-2021, kważi terz tal-popolazzjoni f’seba’ Stati Membri hija totalment kontra li titlaqqam, u kważi żewġ terzi tal-Ewropej jemmnu li l-vaċċini ġew prodotti malajr wisq (1); |
| --- | --- |

7.

| 8. | jemmen li huwa kruċjali li l-pubbliku jiġi żgurat li t-teknoloġija użata hija sikura u li l-produzzjoni rapida hija dovuta għal-livell ogħla mill-medja ta’ riżorsi finanzjarji u umani ddedikati għall-iżvilupp tal-vaċċini, u huwa tal-fehma li l-mexxejja sottonazzjonali jinsabu f’pożizzjoni ideali biex jgħinu fit-twassil ta’ dan il-messaġġ ta’ serħan il-moħħ; |
| --- | --- |

8.

| 9. | iwissi kontra l-effetti tal-aħbarijiet foloz u d-diżinformazzjoni, li jistgħu jfixklu l-prospetti ta’ tilqim tal-massa fil-pront, u jappella għal aktar sensibilizzazzjoni dwar il-possibbiltà ta’ kampanji ta’ ingann dwar it-tilqim; jemmen li l-involviment tal-awtoritajiet lokali u reġjonali jista’ jikkontribwixxi b’mod sinifikanti għall-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni u l-inċertezza dwar it-tilqim; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jappella għal dashboard Ewropea li tippermetti li jiġu mmonitorjati d-distribuzzjoni u t-teħid tal-vaċċin għal kull reġjun, b’hekk jittejbu t-trasparenza u l-koordinazzjoni u tgħin biex jiġu identifikati kwalunkwe lakuni; jemmen li l-pubbliku għandu jkun infurmat bis-sħiħ dwar l-awtorizzazzjonijiet, id-disponibbiltà u d-distribuzzjoni tal-vaċċini kontra l-COVID-19; |
| --- | --- |

10.

| 11. | joffri l-għajnuna tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u tal-membri tiegħu lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri biex jiġu appoġġjati kampanji ta’ tilqim permezz tal-iskambju tal-aħjar prattiki u t-tixrid tal-informazzjoni; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jappoġġja l-intenzjoni tal-Kunsill li joħloq prova tat-tilqim standardizzata u interoperabbli għal skopijiet mediċi, fid-dawl tal-fatt li d-dokumentazzjoni tat-tilqim hija neċessità medika; |
| --- | --- |

12.

| 13. | jinsisti li l-UE għandha rwol ewlieni fl-iffaċilitar tal-aċċess għall-vaċċini madwar id-dinja; |
| --- | --- |

13.

| 14. | jappella sabiex ir-risponsi tal-Unjoni Ewropea, tal-Istati Membri, u tar-reġjuni u l-muniċipalitajiet għat-tifqigħa tal-pandemija tal-COVID-19 jiġu evalwati bir-reqqa u jitfasslu konklużjonijiet xierqa fil-qasam mediku, ekonomiku, soċjali, amministrattiv u tal-kompetenzi. |
| --- | --- |

14.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  Stħarriġ tal-Kummissjoni Ewropea (DĠ COMM.A3) “Public Opinion on COVID-19 Vaccination in the EU” (L-opinjoni pubblika dwar it-tilqim kontra l-COVID-19 fl-UE), Diċembru 2020.

1

---

OPINJONIJIET

Il-Kumitat tar-Regjuni

Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/3 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/3

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza

(2021/C 106/02)

| Relatur: | Csaba BORBOLY (RO/PPE), President tal-Kunsill tal-Kontea ta’ Harghita |
| --- | --- |
| Referenzi: | Komunikazzjoni dwar Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza
  COM(2020) 274 final
  Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali (VET) għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza
  COM(2020) 275 final |

Relatur:

Csaba BORBOLY (RO/PPE), President tal-Kunsill tal-Kontea ta’ Harghita

Referenzi:

Komunikazzjoni dwar Aġenda għall-Ħiliet għall-Ewropa għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza

COM(2020) 274 final

Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali (VET) għall-kompetittività sostenibbli, il-ġustizzja soċjali u r-reżiljenza

COM(2020) 275 final

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Messaġġi ewlenin

| 1. | jirrakkomanda li jiġi rikonoxxut u rispettat ir-rwol kruċjali li jaqdu l-awtoritajiet lokali u reġjonali, u l-Istati Membri, fil-politiki ewlenin tal-UE, kif ukoll fil-qasam tal-ħiliet, bħala sidien tal-infrastruttura rilevanti, bħala benefiċjarji tal-Fondi tal-UE u ta’ appoġġ nazzjonali u reġjonali, kif ukoll bħala l-punti ta’ aċċess ewlenin għall-komunitajiet lokali u reġjonali. Fl-istess ħin, jesprimi dispjaċir dwar in-nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ dan ir-rwol fil-Komunikazzjonijiet preżenti tal-Kummissjoni Ewropea; |
| --- | --- |

1.

| 2. | jenfasizza l-ħtieġa li l-impjegati fis-setturi intensivi fl-enerġija jiġu informati dwar l-isfidi u l-opportunitajiet ġġenerati mit-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi u li jiġu akkumpanjati kif meħtieġ; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jilqa’ b’interess it-tnedija tal-Patt Ewropew li jippromovi azzjoni konġunta biex jiġi massimizzat l-impatt tal-investimenti fit-titjib tal-ħiliet eżistenti (taħriġ ta’ aġġornament – upskilling) u t-taħriġ f’ħiliet ġodda (taħriġ mill-ġdid). L-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu involuti f’dan il-Patt biex jaħdmu flimkien u jimpenjaw ruħhom b’mod ċar fit-taħriġ tal-persuni kollha fl-età tax-xogħol fl-Unjoni Ewropea kollha; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jissuġġerixxi li l-istrateġiji territorjali reġjonali u l-patti relatati mal-Patt Ekoloġiku jenħtieġ li jirreferu għall-politika dwar il-ħiliet u l-investimenti li r-reġjun għandu bżonn. Hemm ukoll il-ħtieġa għal fehim aħjar tal-ħtiġijiet u l-opportunitajiet reġjonali relatati mal-ħiliet, b’analiżi għal kull settur ikkonċernat, b’enfasi fuq it-teknoloġiji b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju u fuq is-sostenibbiltà, iżda b’mod partikolari għall-manifattura tal-karozzi, il-kostruzzjoni, is-servizzi tal-bini, l-industriji tad-disinn u dawk kreattivi, il-farmaċewtika, l-ICT u għas-settur tal-ikel; |
| --- | --- |

4.

| 5. | jenfasizza li, fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol ewlieni fil-finanzjament tal-edukazzjoni u l-iżvilupp ta’ politiki relatati mal-ħiliet. Il-Kummissjoni għandha tieħu passi biex tibni rabtiet diretti mal-awtoritajiet lokali u reġjonali interessati fl-implimentazzjoni rapida tal-fondi tal-UE fil-forma ta’ proġetti pilota, il-formulazzjoni ta’ strateġiji u pjani ta’ azzjoni lokali u reġjonali, u aktar finanzjament għal inizjattivi ġodda, sabiex ikunu jistgħu jitwettqu azzjonijiet, anke jekk ma jkunx hemm ftehimiet ta’ sħubija fuq perjodu medju ta’ żmien; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jinnota li, matul il-pandemija attwali, il-biċċa l-kbira tas-sistemi edukattivi rreaġixxew malajr u b’mod flessibbli għal sfidi ġodda, u ċerti Stati Membri aċċeleraw f’qasir żmien id-diġitalizzazzjoni tal-edukazzjoni. Filwaqt li hemm stejjer ta’ suċċess reali fir-reġjuni, il-Kumitat tar-Reġjuni jissuġġerixxi li ssir enfasi fuq:






  a. | l-aċċess ugwali għall-forom ġodda ta’ edukazzjoni u taħriġ għal kulħadd, b’enfasi partikolari fuq l-aktar tfal u adolexxenti vulnerabbli; |
| --- | --- | --- |

6.

a.

l-aċċess ugwali għall-forom ġodda ta’ edukazzjoni u taħriġ għal kulħadd, b’enfasi partikolari fuq l-aktar tfal u adolexxenti vulnerabbli;

| b. | it-tneħħija tal-ostakli fil-qasam tal-lingwa, fosthom id-drittijiet lingwistiċi tal-minoranzi etniċi u tal-persuni neqsin mis-smigħ, kif ukoll tal-persuni b’nuqqas ta’ smigħ li jużaw il-lingwa tas-sinjali, |
| --- | --- |

b.

it-tneħħija tal-ostakli fil-qasam tal-lingwa, fosthom id-drittijiet lingwistiċi tal-minoranzi etniċi u tal-persuni neqsin mis-smigħ, kif ukoll tal-persuni b’nuqqas ta’ smigħ li jużaw il-lingwa tas-sinjali,

| c. | l-iżgurar li l-inizjattivi u l-forom ġodda ta’ edukazzjoni jkollhom impatt pożittiv fuq l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ għal kulħadd, filwaqt li jitnaqqsu d-distakk diġitali u d-defiċit fl-aċċessibbiltà, sabiex il-persuni kollha jkollhom aċċess sħiħ għal għodod kollaborattivi, irrispettivament minn fejn ikunu; |
| --- | --- |

c.

l-iżgurar li l-inizjattivi u l-forom ġodda ta’ edukazzjoni jkollhom impatt pożittiv fuq l-aċċess għall-edukazzjoni u t-taħriġ għal kulħadd, filwaqt li jitnaqqsu d-distakk diġitali u d-defiċit fl-aċċessibbiltà, sabiex il-persuni kollha jkollhom aċċess sħiħ għal għodod kollaborattivi, irrispettivament minn fejn ikunu;

| d. | il-promozzjoni tal-konnettività diġitali, partikolarment f’żoni b’densità baxxa tal-popolazzjoni, inklużi teknoloġija u materjali edukattivi li jiffaċilitaw l-aċċess għall-edukazzjoni diġitali; |
| --- | --- |

d.

il-promozzjoni tal-konnettività diġitali, partikolarment f’żoni b’densità baxxa tal-popolazzjoni, inklużi teknoloġija u materjali edukattivi li jiffaċilitaw l-aċċess għall-edukazzjoni diġitali;

| 7. | ifakkar li l-linji gwida tal-Kummissjoni Ewropea tas-17 ta’ Settembru dwar l-implimentazzjoni tal-Pjani Nazzjonali tal-Istati Membri għall-Irkupru u r-Reżiljenza, fil-qafas tan-Next Generation EU, jinkludu bħala wieħed mill-inizjattivi ewlenin tagħhom it-“Taħriġ mill-ġdid u titjib tal-ħiliet” kif ukoll l-adattament tas-sistemi edukattivi biex jappoġġjaw il-ħiliet diġitali u l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali f’kull età, li jimplika perspettiva finanzjarja ġdida għall-Istati Membri, u għalhekk għall-awtoritajiet reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

7.

Rakkomandazzjonijiet ta’ politika

| 8. | jinnota li l-awtoritajiet lokali u reġjonali qed jiffaċċjaw sfidi ġodda, b’mod partikolari fid-dawl tal-pandemija tal-COVID-19. Madankollu, ta’ kuljum jitfaċċaw ħafna inizjattivi ġodda, bħala rispons għal dawn l-isfidi. Id-diġitalizzazzjoni tal-edukazzjoni u tan-negozju lokali huma l-aktar eżempji prominenti. Il-Kummissjoni għandha tanalizza jekk tistax tistabbilixxi pjattaforma Ewropea b’għażla tal-aħjar prattiki, li tkun aċċessibbli għall-awtoritajiet lokali u reġjonali u li tkun tappoġġja l-iżvilupp ta’ strateġiji u ta’ pjani ta’ azzjoni għall-adattament u r-reżiljenza, li jnebbħu inizjattivi lokali u reġjonali ġodda. Kwalunkwe inizjattiva bħal din tkun milqugħa u appoġġjata mill-Kumitat tar-Reġjuni u l-membri tiegħu; |
| --- | --- |

8.

| 9. | jenfasizza li l-edukazzjoni vokazzjonali u teknoloġika t-tnejn jirrikjedu prattika u huma fil-biċċa l-kbira konnessi ma’ postijiet u faċilitajiet edukattivi, ħafna aktar milli huma l-ħiliet diġitali, lingwistiċi u ħiliet personali oħra. Għandna nibdew nidentifikaw l-aħjar prattiki f’xi reġjuni li jistgħu jnebbħu inizjattivi ġodda f’reġjuni oħra; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jistieden lill-Kummissjoni tirrevedi l-approċċ stabbilit fil-Komunikazzjoni u tqis ir-rwol ewlieni li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu fl-appoġġ u l-iżvilupp ta’ infrastruttura relatata mal-ħiliet fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, peress li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom responsabbiltajiet ewlenin għall-politika tal-edukazzjoni u t-taħriġ u jaqdu rwol importanti fil-politiki dwar iż-żgħażagħ u l-impjieg; |
| --- | --- |

10.

| 11. | jenfasizza li żminijiet ta’ kriżi bħall-pandemija tal-COVID-19, li jfixklu s-sistemi tal-edukazzjoni u t-taħriġ, ħafna drabi huma segwiti minn perjodu ta’ rati għolja ta’ qgħad u inċertezza ekonomika. Fl-istess ħin, minbarra t-tibdil fis-suq tax-xogħol minħabba t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, adulti b’livell baxx ta’ kwalifiki jeħtieġu appoġġ urġenti sabiex jidħlu jew jibqgħu fis-suq tax-xogħol (1). F’dan ir-rigward, l-inizjattivi proposti għall-ħiliet u l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali (VET) huma meħtieġa ferm sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-ewwel prinċipju tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar id-dritt għal edukazzjoni, taħriġ u tagħlim tul il-ħajja ta’ kwalità u inklużivi; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jistenna bil-ħerqa l-approvazzjoni imminenti tad-“Dikjarazzjoni ta’ Osnabrück” mill-Ministri tal-edukazzjoni tal-UE bil-għan li jiġu modernizzati l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali Ewropej u tiġi approfondita l-kooperazzjoni transkonfinali fiż-Żona Ewropea tal-Edukazzjoni (2), u bħala mezz biex tissaħħaħ in-natura volontarja tar-rakkomandazzjoni. Jenfasizza f’dan ir-rigward li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu involuti bis-sħiħ fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-istrateġiji nazzjonali dwar il-politiki dwar it-tagħlim għall-adulti; |
| --- | --- |

12.

| 13. | jissottolinja, fid-dawl tal-kriżi tal-COVID-19, il-ħtieġa li jittejbu s-soluzzjonijiet ta’ taħriġ diġitali u t-tagħlim mill-bogħod ukoll għall-VET u li jitjieb il-monitoraġġ tal-gradwati tal-VET fejn adatt, mingħajr ma jinħolqu piżijiet amministrattivi bla bżonn. Jindika wkoll il-ħtieġa li tingħata spinta lill-attraenza tal-VET u li jiġu żgurati l-koerenza u s-sinerġiji bejn is-settur tal-VET u s-sistema edukattiva ġenerali. Barra minn hekk, il-KtR jappella għal rieżami tal-Qafas Ewropew għal Apprendistati ta’ Kwalità u Effettivi sabiex jiġu żgurati apprendistati ta’ kwalità għolja, diversifikati u mfassla apposta: barra minn hekk, jenfasizza l-importanza ta’ aċċess ugwali u d-dritt għat-taħriġ tal-impjegati kollha; |
| --- | --- |

13.

| 14. | jinnota li s-sitwazzjoni tvarja ħafna madwar l-UE, u li din hija waħda mill-isfidi ewlenin fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ standards u prattiki ġodda għall-edukazzjoni u t-taħriġ. Dawn id-disparitajiet reġjonali jinħolqu mid-diskrepanza fil-ħiliet u n-nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet fl-UE, u x’aktarx li jinfirxu jekk il-politiki lokali u reġjonali ma jkunux imfassla tajjeb u ma jiġux iffinanzjati kif xieraq. Għaldaqstant, il-Kumitat tar-Reġjuni jtenni t-talba tiegħu għal enfasi aktar reġjonali meta jiġi vvalutat il-progress tal-implimentazzjoni tal-Aġenda Ġdida għall-Ħiliet u tal-politika tal-VET; |
| --- | --- |

14.

| 15. | huwa tal-fehma li l-intervent ta’ politika għandu jkun konformi mal-kuntest reġjonali, u approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd” mhux effettiv. Fil-politika fil-livell lokali u reġjonali, is-soluzzjonijiet għandhom jiġu adattati skont il-każ; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jirrimarka li l-kwistjoni tal-aċċess tal-persuni esklużi soċjalment jew vulnerabbli għal edukazzjoni u taħriġ ta’ kwalità għolja jeħtieġ li tiġi indirizzata, biex jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda ostaklu għall-aċċess ugwali fi kwalunkwe Stat Membru; |
| --- | --- |

16.

| 17. | huwa favur li jitħaffef il-pass tal-implimentazzjoni taż-Żona Ewropea tal-Edukazzjoni biex tiġi garantita edukazzjoni ta’ kwalità għolja għal kulħadd. L-UE għandha tippromovi, tappoġġja u tissuplementa l-kooperazzjoni u l-iskambji bejn is-sistemi edukattivi u kurrikuli differenti, fil-qafas tad-diviżjoni tal-kompetenzi u fir-rispett tal-prinċipju tas-sussidjarjetà u l-projbizzjoni tal-armonizzazzjoni bbażati fuq il-ħtiġijiet taċ-ċittadini; |
| --- | --- |

17.

| 18. | jenfasizza li hemm riskju li t-tranżizzjoni ekoloġika u l-pandemija se jkollhom effett aktar negattiv fuq il-minoranzi, in-nisa, it-tfal, l-adolexxenti, iż-żgħażagħ u l-persuni minn komunitajiet żvantaġġati, speċjalment f’reġjuni remoti, skarsament popolati jew muntanjużi fejn il-popolazzjoni taffaċċja xkiel u diffikultajiet akbar biex tikseb aċċess għal taħriġ u edukazzjoni ta’ kwalità. Dawn il-kwistjonijiet għandhom jiġu indirizzati b’mod li jkun ibbażat fuq l-evidenza u jindirizza l-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dawn il-gruppi fir-reġjuni kollha; f’dan ir-rigward jipproponi li l-persuni b’diżabbiltà jiġu inklużi bħala wieħed mill-gruppi partikolarment żvantaġġati minħabba l-problemi deskritti hawn fuq; |
| --- | --- |

18.

| 19. | fid-dawl tar-rwol importanti tal-ħiliet STEM il-ġodda (xjenza, teknoloġija, inġinerija u matematika), dawn għandhom ikunu aċċessibbli fir-reġjuni kollha, fil-livelli kollha tal-edukazzjoni, u b’rispett għall-bilanċ bejn il-ġeneri, filwaqt li, għall-promozzjoni tat-tranżizzjonijiet tewmin, meta jagħżlu l-perkors tal-karriera tagħhom l-istudenti fil-livelli ISCED 2 u 3 għandu jingħatalhom tagħrif dwar ir-rilevanza ta’ dawn id-dixxiplini fis-suq tax-xogħol futur u l-opportunitajiet li joffru għal impjegati futuri. L-għan huwa biex it-taħriġ u edukazzjoni futuri tagħhom jiġu ggwidati lejn dawn is-setturi, filwaqt li jitqiesu d-drittijiet lingwistiċi u l-aċċessibbiltà ta’ dawn il-ħiliet ġodda għall-ġenerazzjonijiet u l-gruppi kollha; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jirrimarka li l-universitajiet pubbliċi għandhom jingħataw prijorità sabiex tingħata spinta lill-inizjattivi lokali u reġjonali, u li għandu jinstab investiment pubbliku u privat biex jippromovi opportunitajiet ġodda relatati mal-ħiliet, filwaqt li r-riċerka lokali u reġjonali f’dan il-qasam għandha tiffoka fuq l-użu ta’ ħiliet ġodda fir-reġjuni Ewropej kollha; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jenfasizza li l-kooperazzjoni Ewropea dwar il-ħiliet u t-taħriġ vokazzjonali għandu jkollha fokus lokali u reġjonali, immirat lejn l-awtoritajiet lokali u reġjonali u lejn l-istabilizzazzjoni tal-aċċess għall-iskejjel u l-fornituri tat-taħriġ. Tali pjattaformi m’għandhomx jiffokaw biss fuq l-Istati Membri u dawk diġà involuti; |
| --- | --- |

21.

| 22. | iqis li huwa pożittiv ħafna li l-Aġenda għall-Ħiliet tinkludi bħala parti mill-Azzjoni 7 tagħha l-promozzjoni tal-opportunitajiet intraprenditorjali offruti mill-ekonomija soċjali, bħall-għajnuna lill-komunitajiet lokali, il-konklużjoni ta’ ftehimiet ekoloġiċi lokali u l-attivazzjoni ta’ gruppi vulnerabbli. F’dan ir-rigward, jirrakkomanda involviment aktar mill-qrib tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fit-tfassil tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Soċjali mħabbar mill-Kummissjoni Ewropea għall-2021; |
| --- | --- |

22.

| 23. | huwa tal-fehma li l-iskema tal-edukazzjoni Erasmus+ tal-UE għandha rwol importanti fl-akkwist ta’ ħiliet interkulturali u multilingwi. Minħabba l-pandemija, hemm riskju li ħafna studenti u apprendisti ma jkunux jistgħu jieħdu vantaġġ minn din l-opportunità. Konsegwentement, iridu jinstabu soluzzjonijiet rapidi adattati għaċ-ċirkostanzi l-ġodda sabiex l-għanijiet tal-Erasmus+ ikunu jistgħu jkomplu jintlaħqu, filwaqt li jiġu appoġġjati dawk l-istudenti u apprendisti li fil-passat kienu anqas probabbli li jagħmlu użu mill-opportunitajiet offruti minn Erasmus +, fl-interessi tal-inklużjoni soċjali; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jemmen li l-pandemija, il-Patt Ekoloġiku u d-diġitalizzazzjoni huma l-muturi ewlenin tal-bidla fl-ekonomija Ewropea. Il-bidliet huma milqugħa tajjeb b’rabta mar-riżultati mixtieqa għall-ambjent u għall-futur tal-iżvilupp ekonomiku Ewropew. L-impjegati jeħtieġ li jkollhom aċċess għal ħiliet ġodda għall-era l-ġdida tat-tkabbir ekoloġiku u diġitali, biex jibnu r-reżiljenza, f’konformità mas-setturi emerġenti u li qed jikbru, sabiex kwalunkwe nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet ikun jista’ jiġi indirizzat. L-impjegati għandhom jiġu appoġġjati bi gwida mmirata u mfassla apposta fuq il-post tax-xogħol, u l-persuni li qed ifittxu opportunitajiet ġodda ta’ xogħol huma dawk l-aktar miftuħa għat-tagħlim ta’ ħiliet ġodda; fl-istess ħin, in-negozji għandhom jiġu appoġġjati biex joffru gwida lill-persunal tagħhom dwar it-taħriġ; |
| --- | --- |

24.

| 25. | jissottolinja li hemm bżonn ta’ massa kritika f’termini ta’ finanzjament u appoġġ għall-irkupru, il-bini tar-reżiljenza u ħiliet ġodda relatati mal-edukazzjoni u t-taħriġ fir-reġjuni kollha, inkluż it-taħriġ tal-għalliema u ta’ min iħarreġ, fl-oqsma kollha u fil-livelli kollha tal-edukazzjoni; jinsisti, fid-dawl ta’ dan, li ma għandux jitnaqqas il-baġit ta’ dawk il-programmi tal-UE li jinvestu direttament fl-edukazzjoni u fil-ħiliet, b’mod partikolari l-Erasmus+ u l-FSE+; |
| --- | --- |

25.

| 26. | jenfasizza li fid-diġitalizzazzjoni rapida tal-ambjent tal-edukazzjoni u t-taħriġ, l-għalliema, dawk li jħarrġu, l-istudenti u t-tfal tal-iskola jeħtieġu ħiliet operazzjonali ġodda u ħiliet bbażati fuq l-ICT, u fl-istess ħin ħiliet ta’ mġiba marbuta mal-litteriżmu diġitali, medjatiku u l-informazzjoni (3). Ir-reġjuni u l-bliet jeħtieġu jfasslu politiki lokali u reġjonali bbażati fuq l-evidenza, b’analiżi dwar jekk l-għalliema u dawk li jħarrġu għandhomx il-ħiliet meħtieġa u adattawx għas-sitwazzjoni l-ġdida. Jekk ikun hemm ostakli u diskrepanzi, dawn għandhom bżonn soluzzjonijiet imfassla u kkoordinati fir-rigward tal-kurrikuli tat-taħriġ għall-għalliema u t-titjib kontinwu tal-ħiliet tal-għalliema; |
| --- | --- |

26.

| 27. | jappoġġja l-idea li, fil-programm futur Orizzont Ewropa, jeħtieġ li naraw ir-riżultati ta’ riċerka applikata u bbażata fuq l-evidenza dwar l-identifikazzjoni ta’ ħiliet ġodda, dwar il-metodi ta’ tagħlim fil-forma diġitali online, dwar l-offerta tas-sett bażiku ta’ ħiliet lil kulħadd, inklużi lill-minoranzi lingwistiċi, lill-gruppi etniċi u ‘l-gruppi marġinalizzati, kif ukoll dwar il-governanza f’diversi livelli ta’ oqsma ta’ politika relatati mal-ħiliet, bil-parteċipazzjoni attiva tal-awtoritajiet lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jemmen li s-sħubijiet lokali u reġjonali, iffurmati mill-awtoritajiet lokali u reġjonali, il-gruppi ta’ esperti, ir-rappreżentanti tal-impjegaturi, il-fornituri tal-edukazzjoni u t-taħriġ jistgħu jwasslu għal fehim aħjar ta’ kif l-akkwist ta’ ħiliet integrati fil-livell reġjonali jaħdem bl-aktar mod effettiv u rapidu. Sħubijiet bħal dawn jistgħu jservu bħala mutur tal-bidla lokali u reġjonali f’dan ir-rigward, billi jibnu l-għarfien, il-fehim u l-fiduċja, kif ukoll billi jinvolvu l-atturi differenti kollha kkonċernati. |
| --- | --- |

28.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  Skont is-Cedefop, fl-2016, 23 % tal-persuni ta’ bejn il-25 u l-64 sena fl-UE kellhom livell baxx ta’ edukazzjoni, jiġifieri edukazzjoni sekondarja tal-ewwel livell jew livell aktar inferjuri (ISCED 2). (https://www.cedefop.europa.eu/en/publications-and-resources/statistics-and-indicators/statistics-and-graphs/33-how-many-adults-have-low-level-education#:~:text=%202016%2C%2023.0%25%20of%20people,followed%20by%20Portugal%20(53.1%25)

1

(2)  https://www.eu2020.de/eu2020-en/news/article/eu-education-ministers-karliczek-osnabrueck/2384182

2

(3)  JRC Technical Notes: “Mapping Digital Competence: Towards a Conceptual Understanding”, by Kirsti Ala-Mutka (https://www.researchgate.net/publication/340375234_Mapping_Digital_Competence_Towards_a_Conceptual_Understanding)

3

---

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/7 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/7

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — L-appoġġ għall-impjieg taż-żgħażagħ: pont għall-impjiegi għall-ġenerazzjoni li jmiss — Tissaħħaħ il-Garanzija għaż-Żgħażagħ

(2021/C 106/03)

| Relatur: | Romy KARIER (LU/PPE), Membru tal-Kunsill Komunali ta’ Clervaux |
| --- | --- |
| Referenzi: | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — L-Appoġġ għall-Impjieg taż-Żgħażagħ: Pont għall-Impjiegi għall-Ġenerazzjoni li Jmiss
  COM(2020) 276 final
  Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar Pont għall-Impjiegi — Tissaħħaħ il-Garanzija għaż-Żgħażagħ u li tissostitwixxi r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ April 2013 dwar it-twaqqif ta’ Garanzija għaż-Żgħażagħ
  COM(2020) 277 final |

Relatur:

Romy KARIER (LU/PPE), Membru tal-Kunsill Komunali ta’ Clervaux

Referenzi:

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — L-Appoġġ għall-Impjieg taż-Żgħażagħ: Pont għall-Impjiegi għall-Ġenerazzjoni li Jmiss

COM(2020) 276 final

Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar Pont għall-Impjiegi — Tissaħħaħ il-Garanzija għaż-Żgħażagħ u li tissostitwixxi r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-22 ta’ April 2013 dwar it-twaqqif ta’ Garanzija għaż-Żgħażagħ

COM(2020) 277 final

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA' POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

| 1. | jilqa' l-proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar it-tisħiħ tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ li tibni fuq it-tagħlimiet meħuda mill-adozzjoni tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ oriġinali fit-22 ta' April 2013, biex b'hekk isir titjib importanti għall-istrument, bħal struttura ġdida u aktar koerenti maqsuma f'erba' fażijiet distinti, enfasi msaħħa fuq in-NEETs fit-tul u t-titjib tal-elementi inklużivi tiegħu. Il-proposta hija partikolarment sinifikanti fil-kuntest tal-kriżi tal-pandemija tal-COVID-19, li qed ikollha effett sproporzjonat fuq iż-żgħażagħ; |
| --- | --- |

1.

| 2. | jilqa' l-proposta tal-Kummissjoni biex jitwessa' l-grupp ta' etajiet tal-benefiċjarji tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ biex jinkludi żgħażagħ ta' bejn il-25 u d-29 sena, u b'hekk tilħaq numru akbar ta' żgħażagħ. Dan jagħmel il-proposta aktar konsistenti mar-regoli ta' implimentazzjoni applikati fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri iżda wkoll aktar inklużiva, filwaqt li jirrikonoxxi li matul it-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku minħabba l-pandemija tal-COVID-19, il-qgħad fost iż-żgħażagħ ta’ bejn il-15 u d-29 sena se jkompli jiżdied drastikament u se jeħtieġu servizzi ta’ appoġġ (1); jenfasizza li wara li ssir offerta, jew wara li jkun għadda l-perjodu ta’ erba’ xhur biex tingħata offerta, għandu jitkompla jingħata appoġġ liż-żgħażagħ, waqt li jiġi żgurat li l-motivazzjoni, il-ħiliet u l-kapaċitajiet tagħhom jistgħu jitkomplew jissaħħu, speċjalment għal żgħażagħ aktar vulnerabbli li jistgħu jeħtieġu appoġġ aktar fit-tul għal integrazzjoni b’suċċess fis-suq tax-xogħol; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jenfasizza r-rwol importanti tal-awtoritajiet reġjonali u lokali fl-oqsma tal-politiki dwar l-impjieg, it-taħriġ, l-edukazzjoni u ż-żgħażagħ, u jissuġġerixxi li s-sħubijiet fil-fażijiet kollha tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandhom jinkludu l-awtoritajiet lokali u reġjonali. Dan huwa partikolarment il-każ fir-rigward tal-fażi tal-immappjar u l-fażi ta' sensibilizzazzjoni, li fihom l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jkunu pont bejn il-partijiet ikkonċernati differenti bħall-imsieħba soċjali, l-istituzzjonijiet edukattivi, l-organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ, is-servizzi pubbliċi tal-impjieg u s-settur tan-negozju lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jilqa' s-suġġeriment tal-Kummissjoni li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu l-ixprun ewlieni għall-apprendistati fl-ambjent tan-negozju lokali, u b'hekk jiġi rikonoxxut ir-rwol kruċjali li jaqdu biex irawmu l-iżvilupp ekonomiku permezz ta' sħubijiet, u l-fatt li tirikonoxxi l-pożizzjonijiet preċedenti tal-Kumitat tar-Reġjuni dwar din il-kwistjoni (2). L-apprendistati għandhom jiġu mħeġġa bħala strument importanti fil-ġlieda kontra l-qgħad fost iż-żgħażagħ peress li jikkombinaw il-ħiliet intellettwali u tekniċi mal-esperjenza professjonali. Għalhekk huwa importanti li tingħata spinta lill-provvista u l-kwalità ta’ dan it-tip ta’ taħriġ, b’enfasi partikolari fuq it-taħriġ diġitali; |
| --- | --- |

4.

| 5. | l-awtoritajiet lokali għandhom rwol importanti fis-sensibilizzazzjoni dwar il-Garanzija għaż-Żgħażagħ fost iż-żgħażagħ, u fl-involviment f'attivitajiet ta' sensibilizzazzjoni, pereżempju billi jiżguraw il-viżibbiltà tal-iskema fis-Servizzi Pubbliċi tal-Impjiegi u jimplimentaw approċċ ta’ sħubija mal-partijiet interessati rilevanti kollha li jaħdmu maż-żgħażagħ; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jiġbed l-attenzjoni għall-importanza tas-servizzi soċjali, tas-saħħa, tal-impjiegi u taż-żgħażagħ tal-awtoritajiet lokali u reġjonali bħala parti mis-sistemi ta’ twissija bikrija u jenfasizza l-kapaċitajiet ta’ traċċar tagħhom biex jidentifikaw liż-żgħażagħ f’riskju li jsiru NEETs, filwaqt li jgħinu jipprevjenu milli jitilqu qabel mill-edukazzjoni u t-taħriġ, b’mod partikolari f'dawk ir-reġjuni bl-aktar rati għoljin fl-UE ta’ tluq bikri mill-iskola; |
| --- | --- |

6.

| 7. | jilqa' l-enfasi tal-Kummissjoni fuq miżuri ta' sensibilizzazzjoni, speċjalment fir-rigward tan-NEETs fit-tul, iżda jisħaq fuq l-importanza li jiġi rakkomandat l-użu ta' teknoloġiji li jintużaw miż-żgħażagħ infushom kif ukoll objettivi li jistgħu jitkejlu, biex b'hekk l-fornituri tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ jiġu inċentivati biex iżidu l-effettività u l-effiċjenza tal-istrateġiji ta' sensibilizzazzjoni tagħhom; Barra minn hekk, jemmen li ż-żgħażagħ li jibbenefikaw minn din l-iskema għandhom ikunu konxji li hija inizjattiva Ewropea – ħaġa li ħafna mill-benefiċjarji attwali mhumiex konxji tagħha; |
| --- | --- |

7.

| 8. | jappoġġja l-idea li jiġu promossi ħiliet li huma rilevanti għas-suq tax-xogħol u jaqbel mal-enfasi fuq il-ħiliet diġitali, il-ħiliet maniġerjali, l-intraprenditorija u l-awtonomija, u l-ħiliet rilevanti għat-tranżizzjoni ekoloġika; jinsisti, madankollu, fuq il-ħtieġa li l-ħiliet lingwistiċi jiġu promossi bħala prijorità sabiex jiżdiedu l-possibbiltajiet ta' integrazzjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol, speċjalment f’dawk ir-reġjuni fejn il-ħiliet lingwistiċi huma partikolarment importanti, bħar-reġjuni transkonfinali u r-reġjuni b'ekonomija orjentata lejn it-turiżmu, u jesprimi dispjaċir li dan ma ġiex inkluż fil-proposta l-ġdida; |
| --- | --- |

8.

| 9. | iqis li huwa essenzjali li jiġu definiti kriterji vinkolanti ċari u preċiżi rigward il-kwalità tal-offerti tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ għall-impjiegi, l-edukazzjoni, it-taħriġ u l-apprendistati. Dan jista' jinkiseb billi jiġi evalwat il-livell ta' tqabbil bejn dak li qed jiġi offrut u l-profil tal-parteċipant, billi jiġi żgurat li l-offerta tirrispetta d-drittijiet soċjali u tal-impjieg taż-żgħażagħ, li l-offerta tippermetti l-integrazzjoni sostenibbli fis-suq tax-xogħol, u billi l-kwalità tal-offerti tiġi inkluża fil-proċessi ta' monitoraġġ u tal-ġbir tad-data tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ (3); |
| --- | --- |

9.

| 10. | jisħaq fuq l-importanza tal-promozzjoni tal-mobilità tal-forza tax-xogħol permezz tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa, bejn l-Istati Membri u bejn ir-reġjuni, minħabba r-rwol importanti li għandha l-migrazzjoni fit-tfassil tal-opportunitajiet tas-suq tax-xogħol; iqis għalhekk li huwa ta' dispjaċir li din id-dispożizzjoni, li kienet teżisti fil-Garanzija għaż-Żgħażagħ oriġinali, ma nżammitx fil-proposta l-ġdida, minkejja li ħafna pajjiżi kkomplementaw il-Garanziji għaż-Żgħażagħ tagħhom bi programmi ta' mobilità reġjonali jew internazzjonali; iħeġġeġ ukoll li l-Garanzija għaż-Żgħażagħ tkun marbuta ma’ traineeships ta’ kwalità u mal-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà; |
| --- | --- |

10.

| 11. | jaqbel mal-idea li għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-ispeċifiċitajiet reġjonali tas-suq tax-xogħol u l-ostakli li jiffaċċjaw iż-żgħażagħ li jgħixu f'żoni rurali, remoti, ultraperiferiċi jew f'żoni urbani żvantaġġati, reġjuni inqas żviluppati u komunitajiet lingwistiċi minoritarji matul il-fażi tal-immappjar. Madankollu, dan l-approċċ għandu jinkludi wkoll miżuri ta' appoġġ speċifiċi fl-ambitu tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa sabiex jiġi żgurat li ż-żgħażagħ li jgħixu f'dawk ir-reġjuni jkollhom aċċess għall-istess opportunitajiet u servizzi bħal fi kwalunkwe reġjun ieħor; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jirrakkomanda l-promozzjoni tad-djalogu soċjali fil-livell reġjonali u lokali biex jinħolqu eżiti aħjar għaż-żgħażagħ qiegħda, u b'hekk jitrawwem aktar tkabbir ekonomiku inklużiv, speċjalment f'żoni remoti u iżolati, u biex jinħolqu strateġiji effettivi għal pjani ta' tranżizzjoni ġusti fil-livell lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

12.

| 13. | jesprimi dispjaċir għall-fatt li fil-perjodu ta' programmazzjoni 2021-2027 tal-FSE+, is-sehem li se jiġi allokat għall-appoġġ tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ ma żdiedx b'mod sostanzjali minkejja l-kuntest kritiku tal-pandemija tal-COVID-19, fejn il-qgħad fost iż-żgħażagħ diġà żdied sew madwar l-Unjoni Ewropea; jinsisti għalhekk fuq il-ħtieġa li jiżdied b'mod sinifikanti l-appoġġ finanzjarju għal dawk l-Istati Membri u r-reġjuni, b’mod partikolari dawk li qegħdin jesperjenzaw livelli għoljin ta’ qgħad u faqar, bħar-reġjuni inqas żviluppati, ir-reġjuni deindustrijalizzati, ir-reġjuni periferiċi u r-reġjuni ultraperiferiċi, li minbarra li għandhom rati għoljin ta' qgħad fost iż-żgħażagħ, bħalissa qed iġarrbu restrizzjonijiet baġitarji severi, sabiex tiġi indirizzata l-effettività inugwali tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ madwar l-Unjoni Ewropea; jesprimi dispjaċir li l-finanzjament tal-UE għall-impjieg taż-żgħażagħ ma jistax jibqa' jkun immirat fuq bażi reġjonali permezz tal-Inizjattiva favur l-Impjieg taż-Żgħażagħ, u jinsisti li l-gvernijiet nazzjonali għandhom jallokaw finanzjament għall-impjieg taż-żgħażagħ lil reġjuni li l-aktar li għandhom bżonn, filwaqt li jiżguraw li l-fondi tal-UE ma jisostitwixxux lill-finanzjament nazzjonali għall-miżuri favur l-impjieg taż-żgħażagħ; |
| --- | --- |

13.

| 14. | jemmen li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol ewlieni fil-fażi ta' sensibilizzazzjoni u ta' mmappjar tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa, u għalhekk jeħtieġu r-riżorsi finanzjarji xierqa kemm mill-baġits nazzjonali kif ukoll tal-UE biex jinvestu fil-kisba tal-integrazzjoni reali taż-żgħażagħ vulnerabbli f'suq tax-xogħol li qed jinbidel b'rata mgħaġġla. Barra minn hekk, huwa meħtieġ impenn qawwi mill-Gvernijiet Nazzjonali biex jinvolvu l-livell lokali u reġjonali fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ politika. Il-Fond Soċjali Ewropew Plus għandu jkollu rwol ewlieni fl-appoġġ għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda ta' kwalità u fil-promozzjoni tal-inklużjoni soċjali u l-innovazzjoni soċjali. Madankollu, l-allokazzjoni ta' riżorsi nazzjonali suffiċjenti għall-implimentazzjoni tal-miżuri ta' politika fl-ambitu tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa u s-sinerġiji mal-Politika ta’ Koeżjoni fil-QFP li jmiss huma kruċjali wkoll sabiex tinkiseb l-effettività massima; |
| --- | --- |

14.

| 15. | jilqa' r-rabta bejn il-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa u l-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Il-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa għandha tiżgura aċċess universali għall-protezzjoni soċjali għal parteċipanti żgħażagħ, biex jiġi evitat li jiżdied ir-riskju ta' faqar u xogħol prekarju; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jemmen li ħafna awtoritajiet lokali u reġjonali mhumiex kompletament konxji tal-kanali kollha li l-UE tipprovdilhom bħala appoġġ għall-ġlieda kontra l-qgħad fost iż-żgħażagħ. Jistieden għalhekk lill-Kummissjoni Ewropea, fi sħubija mal-KtR, biex torganizza sessjoni ta’ informazzjoni biex tirrimedja din is-sitwazzjoni. L-eżitu tal-eżerċizzju jista’ jiġi ppubblikat fuq is-sit web tal-KtR, biex il-partijiet interessati kollha jkollhom aċċess; |
| --- | --- |

16.

| 17. | iqis li t-traineeships u l-apprendistati għandhom primarjament jipprovdu esperjenza ta' tagħlim għaż-żgħażagħ, li jistgħu jgħinuhom jiddeċiedu dwar il-karriera futura tagħhom u jiżviluppaw il-ħliet tagħhom sabiex jaċċessaw impjieg permanenti. Jenfasizza li t-traineeships u l-apprendistati li jittieħdu bħala parti minn kurrikuli edukattivi jew minn edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali għandhom jinkludu għanijiet ċari ta’ tagħlim, kontenut ta’ tagħlim ta’ kwalità u mentoring professjonali. Jenfasizza li apparti dawn il-kriterji ta’ tagħlim, hemm bżonn ta’ aktar regolamenti biex jiġu żgurati kundizzjonijiet tajba ta’ xogħol għat-traineeships u apprendistati fis-suq tax-xogħol miftuħ u bħala parti minn politiki attivi tas-suq tax-xogħol; jenfasizza li l-prattiki ta’ politiki attivi tas-suq tax-xogħol mhux imħallas u traineeships u apprendistati fis-suq tax-xogħol miftuħ jistgħu jwasslu biex jiġu sostitwiti impjiegi standard, jikkostitwixxu forma ta’ sfruttament li jikser id-drittijiet taż-żgħażagħ u jnaqqsu l-opportunitajiet għaż-żgħażagħ minn sfondi soċjoekonomiċi aktar foqra; jappoġġja għalhekk lill-Parlament Ewropew fl-isforzi tiegħu sabiex jinforza remunerazzjoni ġusta u aċċess għall-protezzjoni soċjali għal traineeships u apprendistati fis-suq tax-xogħol miftuħ u fil-politiki attivi tas-suq tax-xogħol sabiex jiġi żgurat li ż-żgħażagħ ikunu jistgħu jaċċessaw opportunitajiet ta’ kwalità; |
| --- | --- |

17.

| 18. | il-fornituri lokali tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ jistgħu jinkludu fl-iskemi tagħhom żgħażagħ li qed jagħmlu korsijiet qosra jew li jaħdmu part-time waqt li qed ifittxu xogħol full-time, billi jiġi rikonoxxut li dawn iż-żgħażagħ ma għandhomx rabta b’saħħitha mas-suq tax-xogħol u jistgħu jibbenefikaw minn appoġġ u offerta formali taħt il-Garanzija għaż-Zgħazagħ; |
| --- | --- |

18.

| 19. | jilqa' l-enfasi tal-Kummissjoni Ewropea fuq il-ħtieġa li jiġu kkunsidrati l-edukazzjoni, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid u t-taħriġ intraprenditorjali, kif ukoll it-titjib tal-għarfien u l-ħiliet kummerċjali, bħala mezz biex jiżdiedu l-opportunitajiet ta' impjieg għaż-żgħażagħ; iqis, madankollu, li r-rwol pożittiv tal-intraprenditorija soċjali, u tal-ekonomija soċjali b'mod aktar ġenerali, fit-tnaqqis tal-qgħad fost iż-żgħażagħ jista' jiġi rikonoxxut ukoll kif dovut fil-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jaqbel mal-ħtieġa li fil-proposta l-ġdida ssir distinzjoni bejn in-NEETs fit-tul u dawk għal perjodu qasir, meta jitqies l-eżitu diżappuntanti ħafna li l-Garanzija għaż-Żgħażagħ tat għall-ewwel grupp. Madankollu, id-distinzjoni tista' tissaħħaħ aktar fil-miżuri rakkomandati għall-erba' fażijiet tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa, bl-għan li jiġu enfasizzati aħjar il-miżuri ta' appoġġ li huma speċifikament immirati lejn NEETs qiegħda fit-tul; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jilqa' l-enfasi tal-Kummissjoni Ewropea fuq l-inklużività. Il-proposta l-ġdida hija aktar inklużiva milli fis-sistema attwali dwar kwistjonijiet bħad-diżabilità, l-isfond soċjali u l-etniċità, u tpoġġi enfasi speċjali fuq id-dimensjoni tal-ġeneru, u b'hekk tagħraf li d-distakk bejn il-ġeneri fost in-NEETs kiber f'dawn l-aħħar snin. Madankollu, il-proposta tista' tkun saħansitra aktar b'saħħitha fid-denunzja tagħha ta' tipi oħra ta' diskriminazzjoni fis-suq tax-xogħol, bħal diskriminazzjoni bbażata fuq l-etniċità, ir-razza, l-orjentazzjoni sesswali jew diskriminazzjoni kontra l-migranti; |
| --- | --- |

21.

| 22. | jilqa' l-importanza mogħtija lill-intervent bikri fit-tibdil tal-prospetti taż-żgħażagħ li huma l-aktar f'riskju, u jissuġġerixxi li l-proposti l-ġodda jistgħu jinkludu rakkomandazzjonijiet u prijoritajiet aktar preċiżi għas-servizzi tal-impjieg u tal-edukazzjoni sabiex jiġu identifikati aħjar in-NEETs mhux irreġistrati, u jiġu mmotivati u mħeġġa jirritornaw għall-edukazzjoni, l-impjieg jew it-taħriġ, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid; jenfasizza l-importanza li l-popolazzjoni żagħżugħa tiġi mmappjata fil-livell reġjonali u lokali biex jiġu identifikati l-karatteristiċi taż-żgħażagħ lokali u l-appoġġ li jeħtieġu; |
| --- | --- |

22.

| 23. | jaqbel li l-punt tat-tluq għall-għoti ta' Garanzija għaż-Żgħażagħ lil persuna żagħżugħa għandha tkun ir-reġistrazzjoni tagħhom ma' servizz tal-impjiegi, iżda għal dawk in-NEETs li ma jintlaħqux faċilment u li x'aktarx ma jirreġistrawx ma' servizz tal-impjiegi, il-proposta għandha tikkunsidra l-possibbiltà li jiġu ddefiniti punti oħra ta' dħul biex il-Garanzija għaż-Żgħażagħ titwassal fl-istess perjodu ta' erba' xhur. Bl-istess mod huwa importanti li jitnaqqas il-piż amministrattiv fuq iż-żgħażagħ li qed ifittxu impjieg u li n-numru ta' punti ta' kuntatt jinżamm għall-minimu assolut. Għal dan l-għan, il-proposta għandha tirrakkomanda li r-reġistrazzjoni online permezz ta' pjattaformi elettroniċi speċifiċi tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ tkun il-proċedura standard. Fl-istess ħin, l-awtoritajiet għandhom jiżguraw li dawk il-gruppi li ma jintlaħqux permezz ta’ mezzi diġitali jirċievu appoġġ effettiv, u għandhom isiru sforzi biex iż-żgħażagħ eliġibbli jiġu rreġistrati b’mod proattiv għall-Garanzija għaż-Żgħażagħ. Is-sensibilizzazzjoni dwar l-iskema għandha tiġi promossa wkoll fost iż-żgħażagħ li diġà qed jirċievu edukazzjoni jew taħriġ; Bl-istess mod, sabiex ikun aktar faċli għaż-żgħażagħ biex jieħdu vantaġġ minn dak li għandha x’toffri l-Garanzija għaż-Żgħażagħ, il-persunal tal-edukazzjoni u t-taħriġ għandu jkun kapaċi jindika lis-servizzi pubbliċi tal-impjiegi żgħażagħ vulnerabbli li jista’ jkollhom bżonn appoġġ addizzjonali biex jaċċessaw l-impjieg wara li jitilqu mill-edukazzjoni, flimkien ma’ aktar kondiviżjoni awtomatika ta’ informazzjoni bejn is-servizzi tal-edukazzjoni u s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi biex b’mod proattiv jirreferu u jirreġistraw liż-żgħażagħ li jitilqu mill-edukazzjoni jew it-taħriġ għall-Garanzija għaż-Żgħażagħ; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jaqbel mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea rigward dawk li jitilqu kmieni mill-iskola u ż-żgħażagħ b'livell baxx ta' ħiliet, u b'mod aktar speċifiku l-ħtieġa li jinħolqu perkorsi flessibbli biex jerġgħu jidħlu fl-edukazzjoni u fit-taħriġ jew għat-tieni opportunità ta' programmi edukattivi li jipprovdu ambjenti ta' tagħlim li jwieġbu għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom u li jippermettulhom jiksbu l-kwalifiki li m'għandhomx; jinsisti, madankollu, fuq il-ħtieġa li ssir aktar enfasi fuq il-merti ta' gwida vokazzjonali bħala mezz utli f'dan ir-rigward; |
| --- | --- |

24.

| 25. | iqis li l-miżuri meħuda fl-ambitu tal-iskema tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandu jkollhom l-għan li jagħtu spinta lill-ħiliet u l-kompetenzi li jindirizzaw l-ispariġġi fil-ħiliet eżistenti fis-suq tax-xogħol, b’mod partikolari fl-oqsma marbuta mad-diġitalizzazzjoni tal-UE u mal-Patt Ekoloġiku. Jirrikonoxxi wkoll il-benefiċċju miżjud tat-titjib tal-ħiliet soċjali, bħat-tekniki li jtejbu l-komunikazzjoni u l-fiduċja personali; |
| --- | --- |

25.

| 26. | jaqbel mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea rigward it-tnaqqis tal-kost lavorattiv għajr il-pagi, bħas-sussidji mmirati u mfassla tajjeb għall-pagi u r-reklutaġġ, il-krediti tat-taxxa u l-benefiċċji tad-diżabilità biex min iħaddem jitħeġġeġ joħloq opportunitajiet ġodda għaż-żgħażagħ jew biex jinżammu lil dawk li diġà huma impjegati. L-inċentivi għan-negozji ġodda, speċjalment fis-settur tat-teknoloġiji diġitali, huma wkoll importanti ħafna f'dan il-kuntest, fejn id-diġitalizzazzjoni qed taċċellera, u għalhekk jistgħu jiġu enfasizzati aktar fil-proposta; |
| --- | --- |

26.

| 27. | jirrakkomanda li jsir użu sħiħ mill-possibbiltajiet tal-programm il-ġdid dwar il-bidla soċjali u l-innovazzjoni sabiex jinġabru eżempji ta' prattika tajba dwar l-iskemi ta' Garanzija għaż-Żgħażagħ fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jirrakkomanda li tittejjeb l-evalwazzjoni tal-miżuri kollha meħuda fl-ambitu tal-iskemi tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ, sabiex ikunu jistgħu jiġu żviluppati aktar politiki u miżuri bbażati fuq l-evidenza abbażi ta' x'jaħdem, fejn u għaliex, b'hekk jiġi żgurat użu effettiv u effiċjenti tar-riżorsi; |
| --- | --- |

28.

| 29. | iqis li ladarba tintlaħaq l-ewwel fażi u tiġi aċċettata offerta, il-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandha tipprovdi gwida u informazzjoni bl-għan li tiffaċilita t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid ta' dawk iż-żgħażagħ li huma l-aktar f'riskju li jerġgħu jispiċċaw bla xogħol. Dan jiżgura wkoll li ż-żgħażagħ ikollhom il-possibbiltà li javvanzaw fil-karriera, anki jekk fil-bidu tagħha jokkupaw pożizzjonijiet b'livell baxx ta' ħiliet u subordinati; |
| --- | --- |

29.

| 30. | iqis li l-implimentazzjoni effettiva tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ għandha twassal għal impjiegi stabbli u sostenibbli. Dan jista' jinkiseb ukoll permezz ta' sħubijiet b'saħħithom, solidarjetà u koordinazzjoni bejn is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi, li huma l-fornituri ewlenin tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ, u l-partijiet ikkonċernati l-oħra kollha, inklużi l-awtoritajiet lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

30.

| 31. | jenfasizza li, sabiex jiġi indirizzat b'mod effettiv l-impjieg taż-żgħażagħ fid-dawl tal-pandemija, il-Garanzija għaż-Żgħażagħ imsaħħa għandha tiġi kkomplementata bit-titwil u l-estensjoni ta’ appoġġ temporanju biex jittaffew ir-riskji ta' qgħad f'emerġenza (l-istrument SURE), bl-inklużjoni ta' miżuri għall-impjieg taż-żgħażagħ fil-Pjani Nazzjonali għall-Irkupru u r-Reżiljenza, b'mod partikolari l-ħolqien ta' opportunitajiet ta' impjiegi ta’ kwalità għaż-żgħażagħ, u b'referenza espliċita għal kopertura aħjar tal-protezzjoni soċjali għaż-żgħażagħ u l-ġlieda kontra l-impjieg prekarju taż-żgħażagħ fil-Pjan ta' Azzjoni li jmiss għall-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali; u jwissi kontra politiki li għandhom l-għan li jippromovu l-impjieg taż-żgħażagħ billi jdgħajfu d-drittijiet taż-żgħażagħ għal remunerazzjoni ġusta u aċċess għall-protezzjoni soċjali bħala parti mill-irkupru. |
| --- | --- |

31.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=CELEX%3A52012XR2562

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/ALL/?uri=CELEX:52012AR1186 u https://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/?uri=celex:52013AR0789

2

(3)  https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR17_5/SR_YOUTH_GUARANTEE_MT.pdf

3

---

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/12 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/12

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Servizzi pubbliċi transfruntiera fl-Ewropa

(2021/C 106/04)

| Relatur: | Pavel BRANDA (CZ/KRE), Viċi Sindku ta’ Rádlo |
| --- | --- |

Relatur:

Pavel BRANDA (CZ/KRE), Viċi Sindku ta’ Rádlo

I.   KUMMENTI ĠENERALI

Kważi terz taċ-ċittadini tal-UE jgħixu u jaħdmu fir-reġjuni tal-fruntiera tal-Ewropa. Dawn il-fruntieri għandhom impatt dirett u indirett fuq ħajjithom. In-nies li jgħixu f’reġjuni tal-fruntiera ta’ spiss jiltaqgħu ma’ sfidi partikolari, kemm biex isibu impjieg jew biex jaċċessaw il-kura tas-saħħa u servizzi pubbliċi oħra, kif ukoll minħabba l-ivvjaġġar ta’ kuljum lejn ix-xogħol u lura, u biex jegħlbu problemi amministrattivi. Il-kooperazzjoni transfruntiera wriet li hija l-aktar għodda effettiva biex jingħelbu l-effett ta’ ostaklu u r-rwol diviżiv tal-fruntieri u biex tissaħħaħ il-koeżjoni territorjali tar-reġjuni tal-fruntiera.

Ħafna drabi l-aċċess għas-servizzi pubbliċi fir-reġjuni tal-fruntiera, speċjalment dawk depopolati ħafna, huwa aktar limitat meta mqabbel mar-reġjuni ċentrali u reġjuni kapitali, sitwazzjoni li hija aktar gravi għar-reġjuni li, minbarra dan, iridu jiffaċċjaw l-isfidi demografiċi, u jikkostitwixxi determinant b’saħħtu fil-kwalità tal-ħajja. Il-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera tista’ tkun mhux biss ta’ benefiċċju għaċ-ċittadini, iżda tista’ tkun ukoll aktar profittabbli, peress li dawn is-servizzi jsiru aktar disponibbli kif ukoll aktar kosteffiċjenti.

Il-provvista b’suċċess ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera tista’ twassal ukoll għal fehim akbar bejn il-ġirien u għal bini tal-fiduċja tant meħtieġa. Dawn is-servizzi jkollhom impatt dirett fuq il-perċezzjoni dwar l-Unjoni Ewropea, filwaqt li jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-identità Ewropea.

Servizzi pubbliċi transfruntiera disponibbli b’mod aktar wiesa’ jistgħu jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-effetti negattivi tal-fruntiera u għat-titjib tal-kwalità tal-ħajja taċ-ċittadini li jgħixu fir-reġjuni tal-fruntiera. Billi tindirizza b’mod adegwat il-ħtieġa eżistenti ta’ servizzi pubbliċi fil-fruntieri interni u esterni tagħna, l-UE turi l-valur miżjud evidenti tagħha lill-miljuni ta’ ċittadini tagħha li jibbenefikaw minn dawn is-servizzi.

L-analiżi mmirata ta’ kwalità għolja tal-ESPON (1) tagħti l-ewwel ħarsa ġenerali lejn is-suġġett tas-servizzi pubbliċi transfruntiera. Hija tistabbilixxi l-kuntest u tippreżenta għadd ta’ rakkomandazzjonijiet. F’din is-sitwazzjoni kumplessa li qed niffaċċjaw li titlob li jkun hemm reazzjonijiet koordinati biex jiġu indirizzati l-isfidi, issa għandha tiġi preżentata inizjattiva politika tal-KtR permezz ta’ din l-Opinjoni biex il-Kumitat iħaddan dan is-suġġett u jagħmel rakkomandazzjonijiet politiċi mill-perspettiva tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, u jidentifika l-passi li jmiss li għandhom jittieħdu mill-istituzzjonijiet tal-UE u minn partijiet ikkonċernati oħra sabiex il-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera tkun aktar effettiva u fuq skala wiesgħa fil-ġejjieni.

II.   RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

| 1. | iqis li għall-provvista b’suċċess, effettiva u aktar wiesgħa tas-servizzi pubbliċi transfruntiera, huma essenzjali tliet għodod/kundizzjonijiet: qafas legali, strutturi u finanzjament. Minħabba n-natura Ewropea ta’ dawn is-servizzi, l-UE għandu jkollha rwol attiv ta’ tmexxija fil-provvista ta’ dawn l-għodod/kundizzjonijiet. Il-kollaborazzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali skont il-prinċipju tas-sħubija hija meħtieġa biex jiġu eliminati u/jew jitnaqqsu l-ispejjeż f’kuntest transfruntier; |
| --- | --- |

1.

Qafas legali tal-UE

Il-valur miżjud ta’ qafas legali tal-UE

| 2. | jenfasizza l-ħtieġa ta’ qafas legali tal-UE li jista’ jippermetti l-istabbiliment u l-ġestjoni effiċjenti tas-servizzi pubbliċi transfruntiera li jindirizzaw il-ħtiġijiet taċ-ċittadini tagħna li jgħixu f’reġjuni tal-fruntiera. Dan ikun jirrappreżenta valur miżjud ċar tal-UE peress li ħafna drabi l-oqfsa attwali jimponu piżijiet amministrattivi u spejjeż kbar, li jwasslu biex ħafna awtoritajiet lokali u reġjonali jabbandunaw il-pjani tagħhom; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jappoġġja bil-qawwa, f’dan is-sens, il-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew, li l-proposta dwaru bħalissa hija mblukkata fil-Kunsill tal-Unjoni Ewropea; jistieden, għalhekk, lill-Presidenza Portugiża tħaffu l-adozzjoni tal-proposta; |
| --- | --- |

3.

| 4. | huwa tal-fehma li, skont il-prinċipju ta’ sussidjarjetà, il-kooperazzjoni transfruntiera u l-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera, huma kwistjonijet ta’ natura Ewropea u jistgħu jiġu indirizzati bl-aktar mod effettiv fil-livell tal-UE permezz ta’ kooperazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali (il-prinċipju tas-sħubija); |
| --- | --- |

4.

L-implimentazzjoni transfruntiera tad-dritt tal-Unjoni

| 5. | jistieden lill-Kummissjoni Ewropea, bħala l-istituzzjoni responsabbli biex tissorvelja l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE, u aktar importanti minn hekk l-Istati Membri u r-reġjuni b’poteri leġiżlattivi, biex jikkoordinaw it-traspożizzjoni tad-Direttivi mal-Istati u r-reġjuni ġirien, sabiex ma jinħolqux ostakli legali ġodda u differenzi amministrattivi b’riżultat ta’ nuqqas ta’ koordinazzjoni; fl-istess ħin, jistieden lill-Istati Membri u lir-reġjuni b’setgħat leġiżlattivi biex jeżaminaw l-oqfsa legali nazzjonali jew reġjonali tagħhom fir-rigward tal-impatt tagħhom fuq iż-żoni tal-fruntiera; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jindika li l-valutazzjonijiet tal-impatt jistgħu jipprovdu għarfien eċċellenti tal-effetti tal-leġiżlazzjoni tal-UE u jistieden lill-KE, lill-Istati Membri u lir-reġjuni b’setgħat leġiżlattivi jistabbilixxu metodoloġiji li jippermettu valutazzjonijiet tal-impatt transfruntiera effettivi; |
| --- | --- |

6.

Il-punti ta’ kuntatt transfruntiera fid-Direttorati Ġenerali (DĠ) tal-Kummissjoni Ewropea

| 7. | jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tqis b’mod trasversali s-sitwazzjoni tar-reġjuni tal-fruntieri fit-tfassil tal-politiki tagħha u tinnomina Punti ta’ Kuntatt Transfruntiera fid-DĠ kollha li potenzjalment jistgħu jindirizzaw il-kwistjonijiet transfruntiera, speċjalment fl-oqsma tal-ambjent, is-servizzi ta’ emerġenza, il-ġestjoni tar-riskju, it-trasport, il-kura tas-saħħa, l-edukazzjoni, l-ġestjoni tat-territorju, id-diġitalizzazzjoni, il-komunikazzjoni, il-kultura, it-turiżmu, l-iżvilupp ekonomiku u l-impjieg (2). Leġiżlazzjoni ġdida u riveduta tal-UE għandha tqis il-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera f’dawn is-setturi rilevanti, bl-għan li tiġi appoġġjata l-implimentazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

7.

Il-punti ta’ kuntatt transfruntiera nazzjonali

| 8. | jistieden lill-Istati Membri, u lir-reġjuni b’setgħat leġiżlattivi jistabbilixxu punti ta’ kuntatt transfruntiera nazzjonali stabbli, permanenti u li jkopru s-setturi amministrattivi kollha, li jiskambjaw l-esperjenzi u jiddiskutu l-isfidi li l-awtoritajiet lokali u reġjonali qed jiffaċċjaw fi fruntiera partikolari, jikkoordinaw l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE u jaħdmu fuq it-tneħħija sistematika tal-ostakli tal-fruntiera (anke fir-rigward tal-istabbiliment u l-provvista tas-servizzi pubbliċi transfruntiera). Dawn il-punti ta’ kuntatt jistgħu jkunu l-istess korpi proposti fir-Regolament dwar il-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew, jekk dawn jiġu stabbiliti fir-reġjun inkwistjoni, iżda jkollhom responsabbiltajiet usa’. Tali punti ta’ kuntatt għandhom jaħtru persuna responsabbli b’ħakma tajba tal-lingwi uffiċjali tar-reġjuni tal-fruntiera. Il-ħidma ta’ dawn il-punti ta’ kuntatt għandha twassal għat-tneħħija tal-ostakli identifikati mill-atturi lokali u reġjonali. Dawn jistgħu jevalwaw is-sitwazzjonijiet fir-reġjuni tal-fruntiera u jipproponu approċċi u azzjonijiet konġunti li jistgħu jwasslu għal servizzi aħjar għaċ-ċittadini, billi jottimizzaw l-użu tar-riżorsi disponibbli fuq iż-żewġ naħat tal-fruntiera u jistabilixxu mekkaniżmi ta’ koordinazzjoni mal-programmi transfruntiera u programmi oħra tal-UE. Il-Punt Fokali tal-Fruntieri tal-UE għandu jipprovdi koordinazzjoni u appoġġ metodoloġiku, kif ukoll jiffaċilita l-iskambju ta’ prattiki tajba bejn ir-reġjuni tal-fruntiera fl-Ewropa; |
| --- | --- |

8.

| 9. | jistieden lill-Istati Membri juru aktar flessibbiltà għall-awtoritajiet lokali u reġjonali li jixtiequ jimplimentaw servizzi pubbliċi transfruntiera, peress li flessibbiltà, soluzzjonijiet ad hoc u rispons rapidu mill-atturi statali rilevanti jistgħu joffru soluzzjonijiet fuq terminu qasir li jirrikjedu li tiġi żgurata s-sostenibbiltà fit-tul biex jiġu implimentati u mħarsa s-servizzi pubbliċi transfruntiera. L-użu ta’ ftehimiet intergovernattivi bħat-Trattat reċenti ta’ Aachen jista’ jistimula l-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

9.

Punt Fokali tal-Fruntieri (DĠ REGIO)

| 10. | jenfasizza l-appoġġ tiegħu għall-Punt Fokali tal-Fruntieri tad-DĠ REGIO, u jitlob appoġġ akbar f’termini ta’ riżorsi umani għal din l-azzjoni fid-dawl tar-rwol potenzjali ġdid tiegħu li jikkoordina l-punti ta’ kuntatt nazzjonali u l-punti ta’ kuntatt tad-DĠ differenti; |
| --- | --- |

10.

Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew

| 11. | jemmen li l-UE għandha tappoġġja approċċ ikkoordinat fil-fruntieri għall-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE. F’każijiet fejn dan ma kienx ta’ suċċess u meta l-liġijiet nazzjonali ma jippermettux kooperazzjoni, l-UE għandha tipprovdi soluzzjoni/qafas Ewropew li għandu jintgħażel mill-fornituri ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jisħaq bil-qawwa, għaldaqstant, dwar il-ħtieġa li tiġi adotta l-għodda l-ġdida proposta mill-Kummissjoni Ewropea, il-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew (3) bħala strument minn isfel għal fuq li x’aktarx jirriżulta li jkun is-soluzzjoni adegwata biex jingħelbu l-ostakli legali u amministrattivi u biex jinħoloq qafas legali xieraq għall-implimentazzjoni speċifika ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

12.

| 13. | itenni li l-analiżi tal-ostakli eżistenti fil-fruntieri mwettqa mill-Kummissjoni Ewropea fi ħdan ir-rieżami transfruntier u l-proġetti “b-solutions” konsegwenti juru b’mod ċar il-ħtieġa ta’ tali strument legali konkret fil-prattika. F’aktar minn terz tat-43 każ b-solutions (4) analizzati, il-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew ikun għodda adattata li tgħin biex jingħelbu l-ostakli. Speċjalment f’dawk il-każijiet fejn is-soluzzjoni proposta tkun tirrikjedi emenda għall-qafas legali jew amministrattiv attwalment applikabbli fuq naħa waħda tal-fruntiera; |
| --- | --- |

13.

| 14. | jistieden, f’dan il-kuntest, lill-partijiet ikkonċernati lokali u reġjonali biex isaħħu l-kapaċitajiet tagħhom sabiex ikun jista’ jkollhom rwol aktar ewlieni u effettiv bħala “inizjaturi” tas-soluzzjonijiet fl-ambitu tal-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew propost. Sabiex il-mekkaniżmu jiġi implimentat b’mod korrett, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jeħtiġilhom ikunu kapaċi jifhmu l-ostakli b’mod adegwat, u għaldaqstant ikunu kapaċi jiddefinixxu soluzzjonijiet legali jew amministrattivi fattibbli; |
| --- | --- |

14.

| 15. | jinnota li r-Regolament propost dwar il-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew għandu l-potenzjal li jkun ta’ importanza kbira mhux biss għas-servizzi pubbliċi transfruntiera iżda għall-ġejjieni tal-kooperazzjoni transfruntiera b’mod ġenerali billi jista’ jgħin biex jitneħħew l-ostakli eżistenti u jiġi sfruttat il-potenzjal ekonomiku sħiħ tar-reġjuni tal-fruntiera tal-UE (5); |
| --- | --- |

15.

| 16. | iħeġġeġ lill-Kunsill Ewropew jerġa’ jibda d-diskussjonijiet rigward ir-Regolament dwar il-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew, u jadotta b’urġenza l-pożizzjoni tiegħu dwar il-proposta sabiex ir-regolament ikun jista’ jiġi adottat malajr; |
| --- | --- |

16.

| 17. | jistieden lill-Istati Membri jinkludu d-diskussjoni dwar il-“mekkaniżmu sabiex jiġu solvuti ostakli legali u amministrattivi f’kuntest transfruntier” fl-aġenda tas-summits bejn l-istati tal-fruntieri u ta’ kwalunkwe forum ieħor ta’ livell għoli dwar il-kooperazzjoni transfruntiera. L-analiżi tal-istrument propost mill-Kummissjoni Ewropea fil-fora tat-teħid tad-deċiżjonijiet għandha tikkonvinċi lill-Istati Membri dwar kemm huwa utli biex jingħelbu ħafna mill-ostakli legali u amministrattivi li fadal fil-fruntieri tal-UE u, għalhekk, biex jiġu stabbiliti servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

17.

| 18. | jipproponi lill-KE, lill-Istati Membri interessati, lir-reġjuni b’setgħat legiżlattivi u strutturi transfruntiera fuq livell lokali u reġjonali jittestjaw l-applikazzjoni tal-prinċipji u l-proċeduri tal-Mekkaniżmu Transfruntier Ewropew propost fi proġetti konkreti sabiex jinkiseb fehim aħjar ta’ kif dan l-istrument jista’ japplika għal kundizzjonijiet speċifiċi u jgħinu biex jingħelbu l-ostakli legali u amministrattivi eżistenti. Fl-imgħoddi ħafna żoni transfruntiera servew ta’ laboratorju tal-kooperazzjoni transfruntiera u kellhom riżultati pożittivi fis-soluzzjoni ta’ kwistjonijiet transfruntiera; |
| --- | --- |

18.

Strutturi transfruntiera

| 19. | jinnota li l-analiżi EPSON uriet li l-biċċa l-kbira ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera jirrikjedu l-istabbiliment ta’ struttura jew korp transfruntier ġdid, l-aktar mingħajr personalità ġuridika ġdida. Spiss ħafna, intużaw jew ġew adattati strutturi diġà eżistenti. Meta nħolqu strutturi transfruntiera ġodda, dan sar permezz ta’ ftehim interstatali eżistenti, il-liġi domestika jew ir-Regolament dwar ir-REKT; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jisħaq fuq il-vantaġġi ta’ strutturi transfruntiera permanenti bil-persunal u l-baġit tagħhom u l-iskop uniku li jippromovu l-kooperazzjoni transfruntiera bħall-ewroreġjuni, il-komunitajiet tax-xogħol u strutturi simili għall-iżvilupp effettiv ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jenfasizza l-benefiċċji u l-potenzjal li mhuwiex sfruttat biżżejjed tar-Raggruppamenti Ewropej ta’ Kooperazzjoni Territorjali (REKT) (6) li jistgħu jservu bħala korp maniġerjali ideali għas-servizzi pubbliċi transfruntiera, speċjalment f’dawk il-każijiet fejn hemm bżonn ta’ baġit komuni u l-impjieg ta’ persunal u fejn l-awtoritajiet pubbliċi huma l-fornituri ewlenin. L-isforzi ta’ sensibilizzazzjoni mwettqa mill-pjattaforma REKT tal-KtR għandhom jissaħħu u għandhom jiffukaw speċifikament fuq l-użu tar-REKT għat-twettiq tas-servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

21.

| 22. | jenfasizza l-fatt li r-REKT, għalkemm urew li huma utli ħafna fil-kooperazzjoni transfruntiera, għandhom ċerti limitazzjonijiet legali li jżommuhom milli jisfruttaw għalkollox il-potenzjali ta’ kooperazzjoni msaħħa bejn il-fruntieri. Dan huwa evidenti b’mod speċjali fis-servizzi pubbliċi transfruntiera u l-proġetti infrastrutturali. Dan l-istrument Ewropew jista’ jintuża b’mod aktar wiesa’ jekk jittejjeb il-qafas legali msemmi hawn fuq; |
| --- | --- |

22.

Għodod finanzjarji

| 23. | jappella sabiex issir referenza għall-iżvilupp tas-servizzi pubbliċi transfruntiera bħala attività eliġibbli għall-appoġġ fil-Politika ta’ Koeżjoni, b’mod speċifiku fil-programm Interreg (mingħajr ma dan iwassal għal tnaqqis fil-punti l-oħra tal-programm), kif ukoll fi strumenti finanzjarji oħra li huma koperti mill-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss u mill-istrument ta’ rkupru Next Generation EU b’rispons għall-pandemija tal-COVID-19. Sabiex il-programmi ta’ finanzjament isiru aktar attraenti, il-piż amministrattiv tal-applikazzjoni u s-saldu tal-kontijiet għal finanzjament bħal dan għandu jitnaqqas ukoll; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jitlob lill-awtoritajiet ta’ ġestjoni kollha fir-reġjuni tal-fruntiera biex jikkunsidraw il-finanzjament ta’ operazzjonijiet/azzjonijiet/proġetti transfruntiera fi ħdan il-programmi reġjonali prinċipali tagħhom (FEŻR u FSE) sabiex jikkomplementaw u japprofondixxu l-azzjoni tal-programmi Interreg; |
| --- | --- |

24.

| 25. | jenfasizza l-importanza tal-programm Interreg għar-reġjuni transfruntiera matul l-aħħar 30 sena. Interreg appoġġja l-kooperazzjoni li ppermettiet lill-amministrazzjonijiet u lill-awtoritajiet tar-reġunji transfruntiera differenti jersqu qrib xulxin u jidħlu fi djalogu, wessgħat l-ambitu tal-kooperazzjoni transfruntiera u appoġġjat proġetti li kellhom riżultati diretti fil-ħolqien ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

25.

| 26. | isemmi l-esperjenzi tajbin ħafna tal-proġetti b-solutions tal-Kummissjoni Ewropea, li kellhom l-għan li jegħlbu l-ostakli tal-fruntiera, fosthom uħud minn dawk li indirizzaw is-servizzi pubbliċi transfruntiera. Dawn il-proġetti wrew li anke b’finanzjament limitat, jistgħu jinkisbu riżultati tajbin ħafna; |
| --- | --- |

26.

| 27. | itenni d-diżappunt kbir tiegħu fir-rigward tal-baġit propost għall-programm Interreg fil-proposti għall-perspettiva finanzjarja li jmiss, li mhuwiex biżżejjed għall-bżonnijiet tal-kooperazzjoni territorjali Ewropea b’mod ġenerali u tal-kooperazzjoni transfruntiera b’mod partikolari, b’din tal-aħħar tkun waħda mill-elementi ewlenin tal-Politika ta’ Koeżjoni u l-integrazzjoni Ewropea. Ħafna opportunitajiet se jintilfu minħabba baġit iżgħar tal-programm Interreg, peress li l-baġit fil-perjodu finanzjarju preċedenti kien ferm insuffiċjenti; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jirrakkomanda li l-Istati Membri jallokaw b’mod konġunt parti mir-riżorsi addizzjonali fl-inizjattiva REACT-EU lill-programmi ta’ kooperazzjoni transfruntiera li jipparteċipaw fihom, u għaldaqstant jippermettu l-bidu mill-ġdid u t-tisħiħ effiċjenti tal-kooperazzjoni transfruntiera wara l-kriżi tal-COVID-19, fosthom l-appoġġ għall-iżvilupp ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera jew ta’ kurituri sanitarji; Hawnhekk għandhom jiġu analizzati wkoll is-sinerġiji li jistgħu jinkisbu permezz tal-ġbir flimkien tas-servizzi ta’ emerġenza; |
| --- | --- |

28.

| 29. | jappoġġja bil-qawwa l-programm pilota “Reġjuni transfruntiera li qed jiffaċċjaw il-pandemija tal-COVID-19: opportunità biex insaħħu r-risposti komuni għall-kriżijiet u l-kożvilupp” li saret votazzjoni dwaru fis-sessjoni plenarja tal-Parlament Ewropew f’Novembru bil-għan li tittejjeb ħajjet iċ-ċittadini li jgħixu fir-reġjuni tal-fruntiera billi jingħata appoġġ lil żoni transfruntiera aktar integrati u funzjonali. Dan il-proġett pilota għandu jgħin lir-reġjuni tal-fruntiera biex jiffaċċjaw aħjar il-kriżijiet futuri u biex jippromovu mudell ġdid għat-tfassil ta’ politiki pubbliċi, inklużi s-servizzi pubbliċi, f’reġjuni tal-fruntiera abbażi tal-kożvilupp u permezz ta’ governanza f’diversi livelli mtejba. Il-proġett pilota għalhekk jgħaqqad approċċ fuq perjodu qasir u medju biex jipprovdi lill-prattikanti u lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet b’għodod u metodoloġija konkreti li jistgħu jiġu tradotti direttament f’realtà, li huma tanġibbli għaċ-ċittadini, u applikabbli għall-fruntieri Ewropej kollha; |
| --- | --- |

29.

| 30. | jinnota li, filwaqt li l-UE, permezz tal-programmi tagħha, ilha tappoġġja l-ħolqien ta’ uħud mis-servizzi pubbliċi transfruntiera, il-finanzjament għal perjodu twil mhuwiex sostenibbli. L-Istati Membri u l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom jeżaminaw mezzi addizzjonali ta’ finanzjament fit-tul suffiċjenti, bħal riżorsi nazzjonali jew reġjonali u sħubijiet pubbliċi-privati, li għandhom jiġu ffaċilitati sabiex ikunu jistgħu jseħħu u joperaw bejn il-fruntieri, tal-inqas fiż-ŻEE; |
| --- | --- |

30.

Servizzi elettroniċi

| 31. | jirrimarka li, fir-reġjuni tal-fruntiera, il-proċess ta’ diġitalizzazzjoni li għaddejjin minnu bħalissa jseħħ mill-perspettiva tripla tan-nisġa produttiva, l-amministrazzjonijiet u l-korpi pubbliċi li jipprovdu servizzi liċ-ċittadini, u ċ-ċittadini nnifishom. F’dan il-kuntest is-servizzi elettroniċi jistgħu jiftħu qasam interessanti ħafna ta’ żvilupp għall-provvista transfruntiera ta’ servizzi pubbliċi Pereżempju, bl-użu tal-interfaċċa tat-traduzzjoni awtomatizzata jista’ jingħeleb l-ostaklu tal-lingwa wieħed mill-ewwel ostakli għall-kooperazzjoni transfruntiera b’mod ġenerali, u għall-provvista ta’ servizzi pubbliċi bejn il-fruntieri b’mod partikolari. Barra minn hekk, il-ħolqien ta’ kards elettroniċi li jippermettu liċ-ċittadini fir-reġjuni tal-fruntiera jkollhom aċċess għal servizzi pubbliċi transfruntiera jkun pass importanti lejn it-titjib tal-kwalità tal-ħajja tal-popolazzjoni ta’ dawk ir-reġjuni. Użu akbar ta’ proċeduri elettroniċi se jwassal għall-armonizzazzjoni meħtieġa tad-dispożizzjonijiet amministrattivi, u b’hekk jissolvew għadd tajjeb ta’ ostakli. Barra minn hekk, l-iżvilupp ta’ sistemi bbażati fuq l-Intelliġenza Artifiċjali, jista’ jippromovi aktar il-provvista ta’ servizzi fl-Ewropa kollha; |
| --- | --- |

31.

Ir-rwol tas-settur privat

| 32. | jistieden lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet biex jagħtu attenzjoni speċjali lill-fornituri żgħar u ta’ daqs medju lokali. L-operaturi privati huma atturi ewlenin fil-provvista ta’ ċerti servizzi u/jew f’ċerti pajjiżi. L-impriżi konġunti bejn il-fruntieri magħmula minn fornituri żgħar u ta’ daqs medju, pereżempju permezz ta’ Kumpanija Ewropea (7), jistgħu jkunu ppreparati aħjar biex jipprovdu servizzi pubbliċi transfruntiera; |
| --- | --- |

32.

Konnettività transfruntiera

| 33. | japella għal appoġġ għall-konnettività transfruntiera. F’xi reġjuni transfruntiera, iċ-ċittadini jiffaċċjaw diffikultajiet prattiċi biex jaċċessaw in-naħa l-oħra tal-fruntiera, kemm minħabba ostakli naturali (muntanji jew xmajjar) u n-nuqqas ta’ konnessjoni fiżika li tgħaqqad iż-żewġ naħat, bħal toroq jew pontijiet; kif ukoll minħabba nuqqas ta’ servizz tat-trasport pubbliku regolari u adatt. L-iffaċilitar tal-konnettività jżid l-iskambji u jwassal għal integrazzjoni akbar taċ-ċittadini fir-reġjuni tal-fruntiera; |
| --- | --- |

33.

| 34. | jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE u lill-Istati Membri jerġgħu jibdew id-diskussjonijiet dwar it-tnedija ta’ passaport tas-servizzi (kard elettronika), li jippermetti lill-SMEs jipprovdu servizzi pubbliċi bejn il-fruntieri mingħajr ma jiffaċċjaw piżijiet amministrattivi addizzjonali minn regolaturi barranin; |
| --- | --- |

34.

Promozzjoni u monitoraġġ aħjar tas-servizzi pubbliċi transfruntiera

| 35. | jenfasizza l-fatt li l-maġġoranza kbira tas-servizzi pubbliċi transfruntiera kollha identifikati (64 %) (8) jinsabu tul il-fruntieri bejn l-Istati Membri l-qodma tal-UE, u għadd żgħir ħafna minnhom bejn l-Istati Membri l-ġodda; |
| --- | --- |

35.

| 36. | jistieden lill-KE, kif ukoll lill-Istati Membri, flimkien mal-awtoritajiet lokali u reġjonali u l-KtR, jagħmlu kampanja ta’ informazzjoni fl-Istati l-Membri biex juru l-benefiċċji u l-potenzjali tas-servizzi pubbliċi transfruntiera. Dawn il-partijiet ikkonċernati għandhom jinvestu aktar fil-monitoraġġ u l-promozzjoni tas-servizzi pubbliċi transfruntiera eżistenti billi ħafna minnhom jibqgħu mhux magħrufa mal-pubbliku inġenerali (eż. billi jinħolqu katalogi tas-servizzi pubbliċi transfruntiera); |
| --- | --- |

36.

| 37. | huwa lest li jkollu rwol akbar fil-monitoraġġ u l-promozzjoni tas-servizzi pubbliċi transfruntiera fl-Ewropa, fid-dawl tal-esperjenza tajba ħafna tiegħu fil-monitoraġġ u l-promozzjoni tar-REKT permezz tal-Pjattaforma REKT tal-KtR. Billi xi wħud mir-REKT diġà qed jipprovdu servizzi pubbliċi transfruntiera, il-Pjattaforma REKT għandha tingħata wkoll il-kompitu li tissorvelja l-iżvilupp tas-servizzi pubbliċi transfruntiera u tippromovihom flimkien mar-REKT bħala għodda adattata għall-implimentazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

37.

| 38. | jistieden lir-reġjuni tal-fruntiera, u speċifikament l-Ewroreġjuni, il-komunitajiet tal-ħaddiema, ir-REKT u strutturi transfruntiera oħra biex jikkonsultaw liċ-ċittadini tagħhom dwar is-servizzi li huma jsibu nieqsa fir-reġjun tagħhom jew li jistgħu jittejbu u jindirizzaw dawn il-ħtiġijiet u potenzjalment ifasslu servizzi transfruntiera ġodda jew imtejba ta’ interess komuni; |
| --- | --- |

38.

Is-servizzi pubbliċi transfruntiera fil-fruntieri esterni, fuq l-art jew marittimi, tal-UE

| 39. | ifakkar fl-esperjenza tar-Regolament dwar ir-REKT li wera li tista’ tiġi stabbilita kooperazzjoni produttiva u strutturata aħjar ma’ pajjiżi li mhumiex Stati Membri, kif inhu partikolarment il-każ tal-Iżvizzera u l-Ukrajna; |
| --- | --- |

39.

| 40. | jenfasizza li 17 % tas-servizzi pubbliċi transfruntiera kollha identifikati huma stabbiliti bejn il-pajjiżi tal-UE u dawk li mhumiex fl-UE, li juri bżonn u potenzjal għal kooperazzjoni bħal din lil hinn mill-fruntieri esterni tal-UE, kemm dawk fuq l-art kif ukoll dawk marittimi. Il-qafas leġiżlattiv, l-istrutturi u l-finanzjament għandhom jippermettu li jiġu stabbiliti dawn is-servizzi mal-pajjiżi li mhumiex fl-UE, li jkun fl-interess taċ-ċittadini ta’ dawn ir-reġjuni tal-fruntiera; |
| --- | --- |

40.

Esperjenza bil-COVID-19: għeluq tal-fruntieri kontra kooperazzjoni

| 41. | itenni l-opportunitajiet li l-Istati Membri tilfu waqt il-pandemija reċenti tal-COVID-19 meta istintivament u unilateralment għalqu l-fruntieri, bla ma ħasbu biex jgħaqqdu flimkien l-isforzi fil-fruntieri interni tal-UE u jipprovdu kura tas-saħħa u servizzi ta’ emerġenza liċ-ċittadini li jgħixu fir-reġjuni tal-fruntiera. B’ħidma konġunta, u qsim tal-għarfien espert u r-riżorsi, il-kriżi setgħet ġiet indirizzata aħjar. Dan, madankollu, għandu jitqies bħala lezzjoni li għal darb’oħra turi l-ħtieġa ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera u approċċi Ewropej ikkoordinati fir-rigward ta’ problemi komuni; Għandu jiġi enfasizzat li l-kooperazzjoni transfruntiera fil-qasam tas-servizzi tas-saħħa u tal-emerġenza, anke barra miż-żminijiet ta’ kriżi, hija ta’ importanza kbira u għandha tiġi promossa b’mod partikolari, sabiex il-pubbliku jingħata kura tajba; |
| --- | --- |

41.

| 42. | jinnota li l-għeluq tal-fruntieri mingħajr koordinazzjoni u mingħajr ma ġew ikkonsultati l-Istati ġirien u lanqas l-awtoritajiet lokali u reġjonali fir-reġjuni tal-fruntiera kellu effett devastanti mhux biss fuq il-kooperazzjoni transfruntiera eżistenti, iżda fuq kollox, kellu impatt negattiv ħafna fuq il-ħajja taċ-ċittadini li jgħixu f’reġjuni tal-fruntiera, peress li ma kien hemm l-ebda protokoll miftiehem biex jiġi żgurat il-moviment eċċezzjonali ta’ persuni u oġġetti, b’impatt negattiv konsegwenti fuq il-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera, fost oħrajn. |
| --- | --- |

42.

| 43. | jara l-ħtieġa li jiġi ddefinit livell minimu bażiku ta’ kooperazzjoni transfruntiera li għandha tinżamm anke fi żminijiet ta’ kriżijiet sabiex tiġi assigurata l-provvista ta’ servizzi pubbliċi transfruntiera, speċjalment dawk marbuta mal-immaniġġjar tal-kriżijiet; |
| --- | --- |

43.

| 44. | jilqa’ s-sħubija bejn il-KtR, il-Kummissjoni Ewropea u l-assoċjazzjonijiet li qegħdin fuq quddiem fil-ħidma marbuta ma’ kwistjonijiet transfruntiera (MOT, AEBR u CESCI) li ġiet stabbilita matul il-kriżi tal-COVID-19. Din l-esperjenza wasslet għall-ħolqien ta’ Alleanza Ewropea taċ-Ċittadini Transkonfinali; |
| --- | --- |

44.

| 45. | jenfasizza li, minkejja l-fruntieri magħluqa, ħafna reġjuni u bliet tal-fruntiera sabu modi kif jikkooperaw u jaqsmu r-riżorsi matul dawn iż-żminijiet diffiċli. Dan għal darb’oħra wera kif il-kooperazzjoni transfruntiera hija naturali għan-nies li jgħixu f’dawn ir-reġjuni, u l-mod raġonevoli għall-ġejjieni għall-komunitajiet tagħhom; |
| --- | --- |

45.

Rakkomandazzjonijiet għall-ġejjieni

| 46. | jiddikjara li lest sabiex jislet lezzjonijiet mill-esperjenzi tar-reġjuni tal-fruntiera u li jippreżenta rakkomandazzjonijiet komprensivi dwar il-kooperazzjoni transfruntiera bħala parti mill-kontribut tal-KtR għall-Konferenza dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa; |
| --- | --- |

46.

| 47. | jippjana f’dan ir-rigward li jagħti rakkomandazzjonijiet speċifici lill-Konferenza dwar żewġ kwistjonijiet:






  — | L-ewwel waħda hija l-viżjoni fuq perjodu twil tal-ġejjieni tal-kooperazzjoni transfruntiera fl-Unjoni Ewropea, li se tiffoka fuq proposti konkreti li l-KtR, u r-reġjuni tal-fruntiera, ikunu mitluba jimplimentaw sal-2050. Is-servizzi pubbliċi transfruntiera se jkunu parti minn din il-viżjoni. |
| --- | --- | --- |

47.

—

L-ewwel waħda hija l-viżjoni fuq perjodu twil tal-ġejjieni tal-kooperazzjoni transfruntiera fl-Unjoni Ewropea, li se tiffoka fuq proposti konkreti li l-KtR, u r-reġjuni tal-fruntiera, ikunu mitluba jimplimentaw sal-2050. Is-servizzi pubbliċi transfruntiera se jkunu parti minn din il-viżjoni.

| — | It-tieni kwistjoni tkun talba biex ikun hemm leġiżlazzjoni li tiggarantixxi standards minimi għall-kooperazzjoni transfruntiera f’każ ta’ kriżijiet madwar l-UE u/jew lokali sabiex jinżamm livell suffiċjenti ta’ servizzi pubbliċi, li jippermettu liċ-ċittadini li jgħixu fir-reġjuni tal-fruntiera joperaw, li tiggarantixxi l-funzjonament bla waqfien tas-Suq Uniku u li żżomm il-momentum tal-integrazzjoni Ewropea. |
| --- | --- |

—

It-tieni kwistjoni tkun talba biex ikun hemm leġiżlazzjoni li tiggarantixxi standards minimi għall-kooperazzjoni transfruntiera f’każ ta’ kriżijiet madwar l-UE u/jew lokali sabiex jinżamm livell suffiċjenti ta’ servizzi pubbliċi, li jippermettu liċ-ċittadini li jgħixu fir-reġjuni tal-fruntiera joperaw, li tiggarantixxi l-funzjonament bla waqfien tas-Suq Uniku u li żżomm il-momentum tal-integrazzjoni Ewropea.

Brussell, l-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  L-Analiżi Mmirata tal-ESPON dwar is-Servizzi Pubbliċi Transfruntiera tal-14 ta’ Jannar 2019.

1

(2)  Oqsma ta’ politika identifikati mill-Analiżi tal-EPSON fejn il-biċċa l-kbira tas-servizzi pubbliċi transfruntiera huma stabbiliti.

2

(3)  Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar mekkaniżmu sabiex jiġu solvuti ostakli legali u amministrattivi f’kuntest transfruntier COM/2018/373 final – 2018/0198 (COD)

3

(4)  https://www.b-solutionsproject.com

4

(5)  Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea Spinta lit-tkabbir u l-koeżjoni fir-reġjuni tal-fruntieri tal-UE tiddikjara li “jekk jitneħħew 20 % biss tal-ostakli eżistenti, ir-reġjuni tal-fruntiera xorta jiggwadanjaw 2 % bħala PDG. (...) b’potenzjal ta’ aktar minn 1 miljun impjieg” (COM (2017) 534, p. 4).

5

Spinta lit-tkabbir u l-koeżjoni fir-reġjuni tal-fruntieri tal-UE

(6)  Ir-Regolament (KE) Nru 1082/2006 tal-Parlament Ewropew u Tal-Kunsill tal-5 ta’ Lulju 2006 dwar raggruppament Ewropew ta' koperazzjoni territorjali (REKT) (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 19).

6

(7)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2157/2001 tat-8 ta’ Ottubru 2001 dwar l-Istatut ta’ Kumpannija Ewropea (SE) (ĠU L 294, 10.11.2001, p. 1).

7

(8)  L-Analiżi Mmirata tal-ESPON dwar is-Servizzi Pubbliċi Transfruntiera tal-14 ta’ Jannar 2019.

8

---

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/19 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/19

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Agroekoloġija

(2021/C 106/05)

| Relatur: | Guillaume CROS (FR/Ħodor)
  Membru ta’ Eżekuttiv Reġjonali: Kunsill Reġjonali ta’ Occitanie |
| --- | --- |

Relatur:

Guillaume CROS (FR/Ħodor)

Membru ta’ Eżekuttiv Reġjonali: Kunsill Reġjonali ta’ Occitanie

I.   KUMMENTI ĠENERALI

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Kuntest

| 1. | jinnota li l-pandemija tal-COVID-19 turi l-importanza u l-vulnerabbiltà tas-sistemi tal-ikel tagħna fl-Ewropa u jfakkar fil-ħtieġa ta’ sistemi tal-ikel reżiljenti u sovrani, fejn il-vijabbiltà ekonomika tat-territorji rurali hija essenzjali; |
| --- | --- |

1.

| 2. | jenfasizza li, fid-dawl tal-perikli tat-tisħin globali, tal-estinzjoni tal-bijodiversità u tad-degradazzjoni tal-ħamrija, din il-pandemija żżid il-ħtieġa urġenti li l-Unjoni Ewropea tuża approċċi agronomiċi, soċjali u territorjali ġodda li jipproteġu r-riżorsi naturali, jippreservaw is-saħħa, iħeġġu t-tiġdid tal-azjendi agrikoli u jinsġu l-koeżjoni territorjali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | ifakkar li t-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-agrikoltura huwa l-unika għażla vijabbli llum il-ġurnata; |
| --- | --- |

3.

| 4. | ifakkar li l-bwar permanenti jirrappreżentaw terz taż-żona agrikola fl-UE u għandhom rwol ewlieni peress li jaħżnu ħafna sustanzi organiċi fil-ħamrija u huma sors ta’ bijodiversità; |
| --- | --- |

4.

| 5. | josserva l-ħtieġa ta’ tranżizzjoni minn loġika agrikola estrattiva għal loġika ċirkolari – b’mod partikolari għaċ-ċiklu tal-karbonju, tal-fosforu u tan-nitroġenu – u li nimxu lejn ġestjoni moderata u effiċjenti fir-riżorsi; |
| --- | --- |

5.

| 6. | ifakkar li l-omoġeneità u l-uniformità taż-żrieragħ mhumiex kompatibbli mal-bijodiversità; |
| --- | --- |

6.

| 7. | jinnota li s-saħħa pubblika, it-tisħin globali u t-trattament xieraq tal-annimali qed iġegħluna nbiddlu l-prattiki tagħna tat-trobbija lejn metodi ta’ produzzjoni li jwettqu funzjoni ambjentali pożittiva, b’mod partikolari billi jippreservaw il-mergħat u jżommu l-art forestali, ma jipperikolawx is-saħħa tal-bdiewa u taċ-ċittadini, u jirrispettaw l-annimali. Huwa possibbli li jitnaqqas il-konsum tal-laħam filwaqt li tiġi żviluppata trobbija sostenibbli; |
| --- | --- |

7.

| 8. | iqis li l-kwalità tal-ħajja ta’ dawk li jrabbu l-annimali u t-trattament xieraq tal-annimali jmorru id f’id u jistħoqqilhom approċċ ta’ trobbija differenti, fejn min irabbi ma jbigħx b’telf u jirrispetta l-annimali tiegħu; |
| --- | --- |

8.

| 9. | josserva li l-azjendi agrikoli speċjalizzati intensivi fix-xiri ta’ inputs (żejt, fertilizzanti, pestiċidi, antibijotiċi, eċċ.) huma aktar fraġili ekonomikament minħabba l-ispejjeż għoljin tal-produzzjoni tagħhom, id-dipendenza tagħhom fuq kumpaniji upstream u l-esponiment akbar tagħhom għal riskji ekonomiċi; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jilqa’ bi pjaċir l-istrateġiji “Mill-Għalqa sal-Platt” (F2F) u “Bijodiversità” proposti mill-Kummissjoni Ewropea, li jitolbu bidla sinifikanti fil-politika agrikola; |
| --- | --- |

10.

| 11. | jinnota li d-diffikultà tal-aċċess għall-użu tal-art, kemm b’kiri kif ukoll bi sjieda, jostakola l-istabbiliment ta’ bdiewa ġodda f’żoni żgħar u ta’ daqs medju; |
| --- | --- |

11.

L-approċċ agroekoloġiku

| 12. | josserva li l-proposta li sal-2030 jitnaqqas b’mod sinifikanti l-użu ta’ fertilizzanti u pestiċidi kimiċi, kif ukoll ta’ antibijotiċi, u li jiżdiedu ż-żoni ta’ interess ekoloġiku, tippresupponi trasformazzjoni sistemika tal-metodi ta’ produzzjoni agrikola; |
| --- | --- |

12.

| 13. | jissottolinja li l-agroekoloġija, li tisfrutta l-ekosistemi bħala fattur ta’ produzzjoni filwaqt li żżomm il-kapaċitajiet ta’ tiġdid tagħhom, tindirizza din l-isfida; |
| --- | --- |

13.

| 14. | ifakkar li l-FAO tiġbor l-agroekoloġija fil-qosor f’10 elementi interdipendenti: diversità, kokreazzjoni u kondiviżjoni ta’ għarfien, sinerġija, effiċjenza, riċiklaġġ, reżiljenza, valuri umani u soċjali, kultura u tradizzjonijiet tal-ikel, governanza responsabbli, ekonomija ċirkolari u solidali; |
| --- | --- |

14.

| 15. | jenfasizza l-ħtieġa li l-iskart jiġi kkunsidrat bħala riżorsa, pereżempju l-ilma riċiklat u rikk bin-nutrijenti essenzjali, użat għat-tisqija taż-żoni b’defiċit idriku; jew ir-residwu tat-tiben taċ-ċereali li jiġi proċessat biex jintuża fit-trobbija tal-bhejjem, il-kostruzzjoni ekoloġika jew il-mulch għall-ħamrija; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jissottolinja li l-agroekoloġija tnaqqas il-marka tal-karbonju tal-agrikoltura, tippromovi l-irkupru tal-bijodiversità, tiżgura jew tirrestawra l-fertilità tal-ħamrija, tipprevjeni t-tniġġis tal-arja u tal-ilma, iżżid ir-reżiljenza ekonomika tal-azjendi u tiggarantixxi ikel tajjeb għas-saħħa u aċċessibbli; |
| --- | --- |

16.

| 17. | jenfasizza li l-agroekoloġija mhix ritorn għall-passat, iżda hija aktar kumplessa mill-prattiki agrikoli bbażati fuq il-kimika u ż-żejt, u hija agrikoltura intelliġenti li tikkombina prestazzjonijiet ambjentali, ekonomiċi u soċjali, kif ukoll prattiki agroekonomiċi u soċjali li jirriżultaw minn esperimenti innovattivi, minn għarfien u minn riċerka pubblika; |
| --- | --- |

17.

| 18. | jissottolinja li l-agroekoloġija tiżviluppa agrikoltura man-natura u fi ħdanha; |
| --- | --- |

18.

| 19. | jinnota li l-agroekoloġija tiżviluppa ħamrija ħajja, li tippromovi s-saħħa tajba tal-pjanti u taħżen ħafna karbonju u ilma, u li tiflaħ aktar għan-nixfa u t-temperaturi għoljin; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jissottolinja li l-agroekoloġija tqis il-kundizzjonijiet agroklimatiċi u storiċi lokali fl-għażla tal-produzzjonijiet, il-varjetajiet, ir-razez u l-kalendarji, sabiex tottimizza r-reżiljenza tal-azjendi għall-perikli; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jinnota li l-agroekoloġija tiżviluppa trobbija fuq skala umana, kemm jista’ jkun fuq barra, li tfittex l-awtonomija tagħha għall-għalf tal-annimali; |
| --- | --- |

21.

| 22. | jinnota li l-agroekoloġija tinvolvi wkoll:






  a. | azjendi ta’ daqs żgħir jew medju li jwaqqfu t-tnaqqis fl-impjiegi agrikoli u li jerġgħu jħeġġu l-interess tal-bdiewa żgħażagħ, |
| --- | --- | --- |

22.

a.

azjendi ta’ daqs żgħir jew medju li jwaqqfu t-tnaqqis fl-impjiegi agrikoli u li jerġgħu jħeġġu l-interess tal-bdiewa żgħażagħ,

| b. | networks ta’ għajnuna reċiproka bejn l-azjendi, |
| --- | --- |

b.

networks ta’ għajnuna reċiproka bejn l-azjendi,

| c. | rabta mal-bqija tal-popolazzjoni permezz ta’ aktar ċirkwiti qosra u aktar ipproċessar lokali tal-prodotti; |
| --- | --- |

c.

rabta mal-bqija tal-popolazzjoni permezz ta’ aktar ċirkwiti qosra u aktar ipproċessar lokali tal-prodotti;

| 23. | josserva li d-diġitalizzazzjoni tista’ tiffaċilita l-ġestjoni ta’ ċerti prattiki ta’ produzzjoni u kummerċjalizzazzjoni; jinnota, madankollu, li l-iżvilupp ta’ makkinarju agrikolu awtomatizzat u konness iqajjem il-kwistjoni tas-sovranità tad-data, bir-riskju li l-bidwi jista’ ma jkollux kontroll tad-data; huwa tal-fehma li l-bidwi m’għandux jesternalizza l-għarfien speċifiku tal-azjenda tiegħu u għandu jżomm id-dritt li jsewwi l-makkinarju tiegħu; |
| --- | --- |

23.

Politiki li jappoġġjaw it-tranżizzjoni agroekoloġika

| 24. | jinnota li l-agroekoloġija ma tqisx biss il-produzzjoni tal-ikel, iżda s-sistema tal-ikel kollha kemm hi, inklużi l-kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti; |
| --- | --- |

24.

| 25. | isostni li r-riforma tal-PAK li qed tiġi nnegozjata bħalissa, li l-kontenut prinċipali tagħha ma jindirizzax l-isfidi, toffri madankollu lill-Istati Membri u lir-reġjuni tagħhom għodod li jappoġġjaw l-agroekoloġija; |
| --- | --- |

25.

| 26. | jilqa’ b’sodifazzjon in-nota tal-Kummissjoni Ewropea ta’ Ottubru 2020 lill-Kunsill Ewropew li tidentifika 4 tipi possibbli ta’ skemi ekoloġiċi, fosthom dawk tal-agroforestrija u tal-agroekoloġija; |
| --- | --- |

26.

| 27. | josserva li l-agroekoloġija, li hija bbażata fuq nisġa ta’ azjendi żgħar u ta’ daqs medju, ma tistax tiżviluppa jekk il-pagamenti diretti tal-PAK jibqgħu allokati għal kull ettaru u mhux għal kull ħaddiem agrikolu; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jinnota li politiki oħra Ewropej (swieq agrikoli, kummerċ barrani, klima, żrieragħ, ilma, ħamrija, riċerka, eċċ.) iridu jkunu magħmula konsistenti u konverġenti mal-approċċ agroekoloġiku; |
| --- | --- |

28.

| 29. | iqis l-agroekoloġija bħala għodda għall-ġestjoni tat-turiżmu rurali sostenibbli; |
| --- | --- |

29.

| 30. | josserva li r-riċerka pubblika trid tintensifika l-appoġġ tagħha lill-agroekoloġija; |
| --- | --- |

30.

| 31. | iqis li billi tippromovi nisġa ta’ azjendi żgħar u ta’ daqs medju rinnovati u adattati għall-isfidi tas-seklu 21, u billi tqarreb il-popolazzjonijiet urbani u rurali permezz ta’ ċirkwiti qosra u forniment kollettiv tal-ikel organiku u lokali, l-agroekoloġija se tkun xprun importanti biex tagħti nifs ġdid lit-territorji u ssaħaħ il-koeżjoni bejn iż-żoni rurali, periurbani u urbani; |
| --- | --- |

31.

| 32. | iqis li huwa essenzjali li tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-bdiewa fil-katina tal-valur tal-ikel, b’mod partikolari permezz ta’ gruppi ta’ produtturi u gruppi lokali ta’ intrapriżi agrikoli żgħar u ta’ daqs medju li jistgħu jiksbu ekonomiji ta’ skala, sabiex jiksbu remunerazzjoni aktar ġusta għal xogħolhom, u b’hekk jikkontribwixxu għad-dinamiżmu tal-ekonomija lokali; |
| --- | --- |

32.

II.   RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

Riforma tal-PAK

| 33. | jipproponi li l-PAK futura tippromovi aktar il-prattiki agroekoloġiċi bħalma huma:






  (a) | id-diversifikazzjoni tal-uċuħ tar-raba’, li tagħmel l-azjendi inqas fraġli għall-perikli naturali jew settorjali, |
| --- | --- | --- |

33.

(a)

id-diversifikazzjoni tal-uċuħ tar-raba’, li tagħmel l-azjendi inqas fraġli għall-perikli naturali jew settorjali,

| (b) | newbiet fit-tul u assoċjazzjonijiet ta’ pjanti li jipprovdu benefiċċji agronomiċi reċiproċi, |
| --- | --- |

(b)

newbiet fit-tul u assoċjazzjonijiet ta’ pjanti li jipprovdu benefiċċji agronomiċi reċiproċi,

| (c) | siġar, ringieli ta’ sġajriet, għadajjar, ħabitats ta’ ġebel tas-sejjieħ madwar l-irqajja’ ta’ art/fl-irqajja’ ta’ art, |
| --- | --- |

(c)

siġar, ringieli ta’ sġajriet, għadajjar, ħabitats ta’ ġebel tas-sejjieħ madwar l-irqajja’ ta’ art/fl-irqajja’ ta’ art,

| (d) | il-kultivazzjoni ta’ pjanti tal-legumi, li b’mod naturali jinkorporaw in-nitroġenu fil-ħamrija, |
| --- | --- |

(d)

il-kultivazzjoni ta’ pjanti tal-legumi, li b’mod naturali jinkorporaw in-nitroġenu fil-ħamrija,

| (e) | it-taħlita ta’ speċi u varjetajiet fl-istess roqgħa art, |
| --- | --- |

(e)

it-taħlita ta’ speċi u varjetajiet fl-istess roqgħa art,

| (f) | għata tajba u kostanti tal-ħamrija li tipprevjeni l-erożjoni, |
| --- | --- |

(f)

għata tajba u kostanti tal-ħamrija li tipprevjeni l-erożjoni,

| (g) | l-użu mill-ġdid mill-bidwi ta’ żrieragħ tal-bdiewa lokali u ta’ razez lokali ta’ annimali, aktar adattati għall-ħamrija u għall-klima tal-lokal, |
| --- | --- |

(g)

l-użu mill-ġdid mill-bidwi ta’ żrieragħ tal-bdiewa lokali u ta’ razez lokali ta’ annimali, aktar adattati għall-ħamrija u għall-klima tal-lokal,

| (h) | il-polikutura u t-trobbija mħallta; |
| --- | --- |

(h)

il-polikutura u t-trobbija mħallta;

| (i) | l-introduzzjoni ta’ ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara għall-għelejjel, minflok l-approċċ kimiku; |
| --- | --- |

(i)

l-introduzzjoni ta’ ġestjoni integrata tal-organiżmi ta’ ħsara għall-għelejjel, minflok l-approċċ kimiku;

| 34. | jitlob li fid-dawl tal-proposti li għamel fl-Opinjoni tiegħu dwar il-PAK, l-iskemi ekoloġiċi tal-PAK li jmiss jinkludu l-objettivi kwantifikati tal-istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”: tnaqqis ta’ mill-inqas 50 % fit-telf ta’ nutrijenti, tnaqqis ta’ mill-inqas 20 % fl-użu ta’ fertilizzanti, tnaqqis ta’ 50 % fl-użu u r-riskju ta’ pestiċidi kimiċi u ta’ 50 % ta’ antimikrobiċi, b’10 % ta’ żoni ta’ interess ekoloġiku u 25 % ta’ artijiet għall-biedja organika; |
| --- | --- |

34.

| 35. | jistieden lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill Ewropew biex, fil-qafas tat-trilogu dwar il-Politika Agrikola Komuni futura, jimplimentaw l-objettivi tal-Patt Ekoloġiku; jipproponi li mill-inqas 30 % tal-baġit tal-ewwel pilastru jkun stabbilit fil-livell Ewropew għall-iskemi ekoloġiċi ta’ kull pjan strateġiku nazzjonali (PSN); |
| --- | --- |

35.

| 36. | jinnota li mhux l-azjendi agrikoli kollha għandhom l-istess kundizzjonijiet f’termini ta’ sostenibbiltà ambjentali. Miżuri ambjentali aktar stretti għandhom jiġu akkoppjati, permezz tal-ekoskema nazzjonali, ma’ finanzjament u taħriġ adatti li jkunu determinati skont l-ispeċifiċitajiet ambjentali tal-azjenda agrikola; |
| --- | --- |

36.

| 37. | jirrakkomanda, kif indikat fl-Opinjonijiet tiegħu dwar il-PAK u dwar il-pastoraliżmu, li l-kundizzjonalità tar-rispett tad-drittijiet tal-impjegati agrikoli (introduzzjoni tal-kunċett ta’ kundizzjonalità soċjali) u ta’ limitu massimu fid-densità ta’ annimali preżenti fl-azjenda tiġi estiża għall-azjendi kollha, u li tissaħħaħ il-kundizzjonalità rigward ir-regolamenti dwar it-trattament xieraq tal-annimali; |
| --- | --- |

37.

| 38. | jipproponi li ssir tranżizzjoni gradwali minn pagament bażiku għal kull ettaru għal pagament bażiku marbut mal-għadd ta’ persuni li jaħdmu fl-azjenda u li l-pagamenti diretti għandhom jiġu allokati bħala prijorità lill-azjendi agrikoli żgħar u ta’ daqs medju u lill-prattiki agroekoloġiċi; |
| --- | --- |

38.

| 39. | jipproponi li l-pagamenti diretti lil kull azjenda jiġu limitati b’mod sinifikanti sa livell limitu; |
| --- | --- |

39.

| 40. | jirrakkomanda lill-Istati Membri li, sabiex jippromovu t-tranżizzjoni agroekoloġika, jintroduċu sistema ta’ bonus-malus fil-qafas tal-iskemi ekoloġiċi tal-Politika Agrikola Komuni l-ġdida: pereżempju, bonus għal aktar diversifikazzjoni fl-uċuħ iffinanzjat minn malus fuq il-fertilizzanti u l-pestiċidi kimiċi kif ukoll fuq l-antibijotiċi; bonus għal trobbija fil-mergħat iffinanzjat minn malus fuq l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra proporzjonali għall-għadd ta’ annimali ruminanti mrobbija; |
| --- | --- |

40.

| 41. | jirrakkomanda li s-sistema ta’ bonusijiet/penali deskritta fil-punt 40 tiġi implimentata mill-Istati Membri filwaqt li jitqiesu l-prijoritajiet ambjentali tagħhom; |
| --- | --- |

41.

| 42. | jirrakkomanda li l-miżuri tat-tieni pilastru tal-PAK jagħtu prijorità:






  a. | lill-metodi ta’ produzzjoni agroekoloġika, inkluża l-agroforestrija, u lill-approċċi kollettivi tagħhom (kooperazzjoni), |
| --- | --- | --- |

42.

a.

lill-metodi ta’ produzzjoni agroekoloġika, inkluża l-agroforestrija, u lill-approċċi kollettivi tagħhom (kooperazzjoni),

| b. | lis-sistema tal-miżuri agroambjentali klimatiċi, |
| --- | --- |

b.

lis-sistema tal-miżuri agroambjentali klimatiċi,

| c. | liċ-ċirkwiti qosra, |
| --- | --- |

c.

liċ-ċirkwiti qosra,

| d. | lill-forniment tal-ikel organiku u lokali, |
| --- | --- |

d.

lill-forniment tal-ikel organiku u lokali,

| e. | lit-taħriġ u l-għoti ta’ pariri dwar l-agroekoloġija, l-agroforestrija u s-sistema agrosilvopastorali; |
| --- | --- |

e.

lit-taħriġ u l-għoti ta’ pariri dwar l-agroekoloġija, l-agroforestrija u s-sistema agrosilvopastorali;

| 43. | jitlob l-emenda tal-Artikolu 65 (it-tieni pilastru) tar-Regolament dwar il-pjani strateġiċi nazzjonali (PSN) billi ssir tranżizzjoni minn loġika tas-superfiċje għal loġika ta’ kuntratt agroekoloġiku; |
| --- | --- |

43.

| 44. | ifakkar fil-proposta, fl-Opinjoni tiegħu dwar il-PAK, li l-appoġġ tal-investiment ikun jiddependi fuq awditu ambjentali u li l-pakkett baġitarju tiegħu jkun limitat għal massimu ta’ 10 % tal-fondi tat-tieni pilastru; |
| --- | --- |

44.

| 45. | jipproponi li l-Kummissjoni Ewropea tfassal gwida bl-għan li tipprovdi appoġġ metodoloġiku lill-awtoritajiet ta’ ġestjoni u lill-atturi reġjonali biex tħeġġeġ l-inklużjoni tal-proġett agroekoloġiku fil-mobilizzazzjoni tad-diversi miżuri volontarji tal-PAK; |
| --- | --- |

45.

Prattiki agrikoli

| 46. | jipproponi li t-trobbija tar-ruminanti tkun orjentata lejn ir-ragħa permanenti, ħlief fix-xitwa; |
| --- | --- |

46.

| 47. | jitlob li t-trobbija fil-magħluq industrijalizzata tal-monogastriċi (majjal, tjur) li tipproduċi ħafna esternalitajiet negattivi f’termini ta’ saħħa pubblika u l-ambjent, tevolvi b’mod gradwali lejn trobbija totalment jew parzjalment fuq barra, b’limitu massimu ta’ annimali għal kull bini u għal kull ettaru ta’ superfiċje ta’ għalf għall-annimali fl-azjenda; |
| --- | --- |

47.

| 48. | jitlob li tintemm it-trobbija fil-gaġeġ, kif mitlub mill-inizjattiva reċenti taċ-ċittadini u kif talab fl-Opinjoni tiegħu dwar il-PAK; |
| --- | --- |

48.

| 49. | jipproponi li, għat-trattament xieraq tal-annimali, tiġi żviluppata sistema ta’ skarnar fl-azjenda agrikola u f’biċċeriji lokali żgħar; |
| --- | --- |

49.

| 50. | jitlob li s-sistema tad-deroga li tawtorizza lill-produtturi tat-tjur u tal-fniek li jiskarnaw u jipproċessaw il-produzzjoni tagħhom fl-azjenda agrikola għal kummerċjalizzazzjoni lokali tiġi estiża lil hinn mill-31 ta’ Diċembru 2020 skont ir-Regolament (KE) Nru 853/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1); |
| --- | --- |

50.

| 51. | jipproponi li tissaħħaħ il-proposta tal-Presidenza Ġermaniża li tinħoloq tikketta Ewropea għat-“trattament xieraq tal-annimali”; |
| --- | --- |

51.

| 52. | jirrakkomanda wkoll tikkettar ċar u obbligatorju tal-metodu ta’ trobbija, li jkopri ċ-ċiklu tal-annimal, inkluż it-trasport, sabiex il-produtturi jkunu jistgħu jiksbu rikonoxximent tat-titjib tal-prattiki tagħhom u l-konsumaturi jkunu jistgħu jagħżlu prodotti li jissodisfaw ix-xewqat tagħhom, pereżempju t-tikkettar Ewropew tal-bajd; |
| --- | --- |

52.

Politiki oħra

| 53. | jirrakkomanda li l-liġi l-ġdida dwar sistemi tal-ikel sostenibbli, imħabbra fl-istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”, tistabbilixxi qafas legali li jobbliga lill-UE tibda tranżizzjoni agroekoloġika reali li torjenta d-domanda għall-ikel abbażi ta’ reġim li jiffavorixxi l-iżvilupp ta’ dieti, li jrażżan l-obeżità li qed tiżdied, inaqqas il-konsum tal-laħam, iqassar iċ-ċirkwiti tal-provvista, iżid il-konsum ta’ prodotti staġjonali u jnaqqas il-ħela tal-ikel b’mod drastiku; |
| --- | --- |

53.

| 54. | jistieden lill-Kummissjoni tippromovi l-iżvilupp ta’ ċirkwiti qosra:






  a. | billi tadatta r-regoli tal-iġjene u l-istandards għall-ipproċessar ta’ prodotti fl-azjenda agrikola u, b’mod aktar ġenerali, billi tapplika l-liġi dwar l-ikel b’mod adattat għall-produtturi żgħar, kif ukoll ir-rekwiżiti ta’ tikkettar, |
| --- | --- | --- |

54.

a.

billi tadatta r-regoli tal-iġjene u l-istandards għall-ipproċessar ta’ prodotti fl-azjenda agrikola u, b’mod aktar ġenerali, billi tapplika l-liġi dwar l-ikel b’mod adattat għall-produtturi żgħar, kif ukoll ir-rekwiżiti ta’ tikkettar,

| b. | billi tappoġġja proġetti lokali u kollettivi relatati, l-ewwel nett, mat-tagħmir meħtieġ għall-ipproċessar lokali (biċċerija żgħira, biċċerija mobbli, żona għall-ipproċessar tal-ħxejjex, kċina pubblika, infrastrutturi ta’ swieq lokali bħal swali pubbliċi jew ħwienet tal-azjendi agrikoli, eċċ.) u, it-tieni, mat-twaqqif ta’ gruppi żgħar ta’ kooperattivi lokali ta’ produzzjoni, ipproċessar u kummerċjalizzazzjoni; |
| --- | --- |

b.

billi tappoġġja proġetti lokali u kollettivi relatati, l-ewwel nett, mat-tagħmir meħtieġ għall-ipproċessar lokali (biċċerija żgħira, biċċerija mobbli, żona għall-ipproċessar tal-ħxejjex, kċina pubblika, infrastrutturi ta’ swieq lokali bħal swali pubbliċi jew ħwienet tal-azjendi agrikoli, eċċ.) u, it-tieni, mat-twaqqif ta’ gruppi żgħar ta’ kooperattivi lokali ta’ produzzjoni, ipproċessar u kummerċjalizzazzjoni;

| 55. | jipproponi li l-UE timplimenta r-rakkomandazzjonijiet li jagħmel il-Parlament Ewropew fir-rapport fuq inizjattiva proprja tiegħu tal-2017 (2) dwar il-konċentrazzjoni tal-art agrikola fl-UE, b’mod partikolari l-ħolqien ta’ “Osservatorju Ewropew tal-art agrikola”; jipproponi li l-UE timplimenta, fil-forma ta’ direttiva Ewropea u abbażi tad-Direttiva dwar l-Ilma, il-Linji gwida volontarji dwar il-governanza tal-art (3) adottati mill-FAO fl-2012, sabiex jiġi żgurat aħjar l-aċċess għall-art u jiġi promoss l-istabbiliment ta’ bdiewa żgħażagħ; |
| --- | --- |

55.

| 56. | jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tipproponi Direttiva Ewropea ġdida dwar il-ħamrija agrikola sabiex trażżan it-tnaqqis fil-livell tal-materja organika tagħha, twaqqaf l-erożjoni u tagħti prijorità lill-ħajja fil-ħamrija fil-prattiki agrikoli; |
| --- | --- |

56.

| 57. | jirrakkomanda t-tisħiħ tad-Direttivi dwar l-ilma, billi jiġu esklużi d-derogi (id-Direttiva dwar in-Nitrati); |
| --- | --- |

57.

| 58. | jirrakkomanda t-tisħiħ tal-implimentazzjoni tal-ekonomija ċirkolari fl-ipproċessar tad-demel sabiex isir użu agronomiku minnu (kompost u fertilizzanti organiċi); |
| --- | --- |

58.

| 59. | jitlob li, skont l-Opinjoni tiegħu dwar ir-riżorsi ġenetiċi agrikoli, leġiżlazzjoni Ewropea ġdida dwar iż-żrieragħ tawtorizza l-użu u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ żrieragħ tal-bdiewa, b’mod partikolari billi l-bidliet proposti jiġu inkorporati fir-Regolament il-ġdid dwar il-biedja organika sabiex fil-katalgu jiġu rreġistrati żrieragħ organiċi; |
| --- | --- |

59.

| 60. | jitlob li l-leġiżlazzjoni tal-UE teskludi ż-żrieragħ ġenetikament modifikati jew li jkunu ġejjin minn mutaġenesi biex tiġi promossa l-bijodiversità; |
| --- | --- |

60.

| 61. | jitlob li l-valur soċjetali miżjud u l-esternalitajiet pożittivi pprovduti mill-agroekoloġija jiġu riflessi ekonomikament għall-produtturi, sabiex huma jkunu l-atturi f’din it-tranżizzjoni; |
| --- | --- |

61.

| 62. | jirrakkomanda miżuri bħal dawn li ġejjin, sabiex jiġi ggarantit id-dritt għal ikel agroekoloġiku għall-popolazzjoni kollha:






  a. | it-tnaqqis tal-VAT fuq il-prodotti organiċi, lokali u staġjonali, |
| --- | --- | --- |

62.

a.

it-tnaqqis tal-VAT fuq il-prodotti organiċi, lokali u staġjonali,

| b. | vawċer għall-ikel “lokali” għal dawn l-istess prodotti, |
| --- | --- |

b.

vawċer għall-ikel “lokali” għal dawn l-istess prodotti,

| c. | perċentwal sinifikanti ta’ prodotti organiċi, lokali u staġjonali fil-forniment kollettiv tal-ikel; |
| --- | --- |

c.

perċentwal sinifikanti ta’ prodotti organiċi, lokali u staġjonali fil-forniment kollettiv tal-ikel;

| 63. | jipproponi li l-ispeċifikazzjonijiet tal-prodotti tad-DOP u l-IĠP jintegraw il-prattiki agroekoloġiċi; |
| --- | --- |

63.

| 64. | jitlob li l-UE ma tibqax timporta prodotti agrikoli li ma jikkonformawx mal-istandards soċjali u ambjentali tal-produzzjoni Ewropea, fost l-oħrajn dawk tal-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”, u li jikkompetu b’mod inġust mas-setturi Ewropej tal-produzzjoni, kif ukoll jesportaw bi prezzijiet inferjuri għall-ispejjeż ta’ produzzjoni Ewropej l-eċċessi li spiss jeqirdu lill-produtturi tal-pajjiżi terzi; |
| --- | --- |

64.

| 65. | jirrakkomanda, bħal fl-Opinjoni tiegħu dwar il-PAK, l-istabbiliment ta’ regoli kummerċjali agrikoli multilaterali u bilaterali ġodda aktar ġusti u aktar inklużivi, li jintegraw l-approċċ agroekoloġiku; |
| --- | --- |

65.

| 66. | jitlob li r-riċerka pubblika indipendenti fl-agroekoloġija/agroforestrija u r-riċerka parteċipattiva mal-bdiewa-riċerkaturi jiġu appoġġjati aktar fil-livell Ewropew, inkluż fil-qasam tax-xjenzi soċjali li jistudjaw id-dinamika tat-tranżizzjoni soċjoteknika; jilqa’ bi pjaċir l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tippromovi u tikkoordina network ta’ esperimenti agroekoloġiċi; |
| --- | --- |

66.

Il-livell lokali u reġjonali

| 67. | jirrakkomanda appoġġ attiv ħafna għall-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-implimentazzjoni tal-agroekoloġija, b’mod partikolari għat-taħriġ tekniku lill-entranti ġodda, l-għajnuna tal-bidu mogħtija lill-bdiewa żgħażagħ, konsulenza indipendenti lill-bdiewa, l-appoġġ liċ-ċirkwiti qosra u l-ipproċessar artiġjanali tal-prodotti agrikoli, ir-regoli dwar artijiet agrikoli u l-urbanistika, l-iżvilupp ta’ żoni agrikoli protetti, il-ħolqien ta’ azjendi agrikoli ta’ wirjiet agroekoloġiċi, kif ukoll għodod ta’ segwitu tal-implimentazzjoni tat-tranżizzjoni agroekoloġika; |
| --- | --- |

67.

| 68. | jipproponi “kuntratti twal għall-innovazzjoni agroekoloġika” bejn gruppi ta’ bdiewa u l-awtoritajiet pubbliċi lokali jew reġjonali, fil-kuntest tal-għodod tas-sħubija Ewropea għall-innovazzjoni għall-produttività u s-sostenibbiltà agrikoli; |
| --- | --- |

68.

| 69. | jistieden lill-UE tikkoordina u tħeġġeġ, kif kien sar għall-Patt tas-Sindki għall-Klima u l-Enerġija, network ta’ muniċipalitajiet li jintrabtu li jieħdu miżuri favur sistemi agrikoli u alimentari reżiljenti u sostenibbli. |
| --- | --- |

69.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  Ir-Regolament (KE) Nru 853/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 li jistabbilixi ċerti regoli speċifiċi ta' iġjene għall-ikel li joriġina mill-annimali (ĠU L 139, 30.4.2004, p. 55).

1

(2)  Il-Parlament Ewropew (2017), https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2017-0197_MT.html

2

(3)  http://www.fao.org/3/a-i2801f.pdf.

3

---

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/25 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/25

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni

(2021/C 106/06)

| Relatur ġenerali: | Jácint HORVÁTH (HU/PSE), Membru tal-Kunsill Muniċipali ta’ Nagykanizsa |
| --- | --- |
| Dokumenti ta’ referenza: | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill – Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni
  COM(2020) 620 final
  Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-ugwaljanza, l-inklużjoni u l-parteċipazzjoni tar-Rom
  COM(2020) 621 final |

Relatur ġenerali:

Jácint HORVÁTH (HU/PSE), Membru tal-Kunsill Muniċipali ta’ Nagykanizsa

Dokumenti ta’ referenza:

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill – Unjoni tal-Ugwaljanza: Qafas Strateġiku tal-UE għar-Rom għall-ugwaljanza, għall-inklużjoni u għall-parteċipazzjoni

COM(2020) 620 final

Proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar l-ugwaljanza, l-inklużjoni u l-parteċipazzjoni tar-Rom

COM(2020) 621 final

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

Kummenti ġenerali – Ir-Rom bħala minoranza etnika Ewropea

| 1. | jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, li tkompli turi l-impenn kemm tal-Kummissjoni kif ukoll tal-Kunsill Ewropew għall-integrazzjoni tal-komunitajiet tar-Rom u r-rieda tagħhom (1) biex jeliminaw id-diskriminazzjoni u l-esklużjoni tar-Rom. Huwa laqa’ wkoll l-aħħar Rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar dan is-suġġett u enfasizza l-importanza li l-livelli lokali u reġjonali jiġu infurmati u li jiġu stabbiliti miri konkreti. Għal dan il-għan, iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Kunsill jiżguraw monitoraġġ adegwat tar-riżultati miksuba; |
| --- | --- |

1.

| 2. | jenfasizza li r-Rom huma l-minoranza etnika ewlenija tal-Ewropa. Ħafna Rom għadhom imċaħħda mid-drittijiet fundamentali tagħhom, ikomplu jgħixu fil-faqar u jibqgħu jiffaċċjaw diskriminazzjoni estrema u esklużjoni soċjali. Peress li din hija problema Ewropea u li dawn in-nies huma ċittadini Ewropej, huwa aktar u aktar xokkanti li l-gvernijiet tal-Istati Membri u l-Unjoni s’issa naqsu milli jimplimentaw politiki ta’ integrazzjoni u inklużjoni b’suċċess, li jawtonomizzaw lin-nies Rom biex jeżerċitaw id-drittijiet u r-responsabbiltajiet tagħhom marbuta maċ-ċittadinanza tal-UE; |
| --- | --- |

2.

| 3. | ifakkar li Unjoni tal-Ugwaljanza, li hija waħda mill-objettivi ewlenin tal-Kummissjoni Ewropea (2), ma tistax tinkiseb fil-kontinent mingħajr il-parteċipazzjoni attiva tal-komunitajiet tar-Rom, li jirrappreżentaw madwar 10 u 12-il miljun persuna; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jikkonferma li l-progress fl-integrazzjoni tar-Rom matul dawn l-aħħar għaxar snin kien limitat. Sar xi progress dwar xi wħud mill-prijoritajiet settorjali identifikati fil-Komunikazzjoni, iżda b’mod ġenerali l-għanijiet stabbiliti ma ntlaħqux. Fil-ġejjien għalhekk jeħtieġ li ssir riforma fl-allokazzjoni tar-riżorsi u fejn meħtieġ jiżdiedu, li jiġi żviluppat aktar approċċ integrat u li jitħeġġeġ l-użu ta’ soluzzjonijiet innovattivi. B’mod partikolari, għandha tiġi enfasizzata l-ħtieġa li jitkompla jingħata appoġġ professjonali u finanzjarju lill-programmi li kienu ta’ suċċess sabiex jinkisbu riżultati fit-tul; |
| --- | --- |

4.

| 5. | jinnota wkoll li l-impenji għall-ugwaljanza, l-inklużjoni soċjali u l-parteċipazzjoni tar-Rom jeħtieġ li jiġġeddu u jissaħħu fil-livelli Ewropej, nazzjonali, reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jistieden lill-Istati Membri, minħabba l-persistenza ta’ riżultati mhux sodisfaċenti fl-indirizzar tal-problemi fil-qasam tal-edukazzjoni, tas-suq tax-xogħol, tal-akkomodazzjoni u tas-saħħa kkawżati mid-diskriminazzjoni u s-sitwazzjoni soċjali, iżidu dawn l-isforzi, inkluż billi jżidu r-responsabbiltà tal-awtoritajiet reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

6.

| 7. | jirrikonoxxi li l-komunitajiet tar-Rom huma estremament esposti għall-effetti tal-pandemija tal-COVID-19. Fil-każ tagħhom, il-pandemija u l-impatti soċjoekonomiċi u fuq is-saħħa tagħha jkomplu jaggravaw id-disparitajiet eżistenti u jkomplu jwessgħu d-distakk. Barra minn hekk, il-konsegwenzi tal-pandemija jħassru parti mir-riżultati miksuba s’issa. Għalhekk jeħtieġ li jiżdiedu r-riżorsi għar-Rom bħala parti mill-proċess ta’ rkupru; |
| --- | --- |

7.

| 8. | jinnota li l-promozzjoni tal-ugwaljanza u l-integrazzjoni tar-Rom mhijiex biss essenzjali fir-rigward tad-drittijiet fundamentali, iżda hija wkoll ta’ importanza ekonomika ċara. L-implimentazzjoni b’suċċess tal-istrateġija ser tkun kruċjali wkoll għall-prestazzjoni ekonomika tal-Istati Membri li għandhom proporzjon għoli ta’ Rom fil-popolazzjoni tagħhom (aktar minn 1 %); |
| --- | --- |

8.

| 9. | jilqa’ b’mod partikolari r-Rapport adottat mill-Parlament Ewropew fl-2020 dwar “L-implimentazzjoni tal-Istrateġiji Nazzjonali għall-Integrazzjoni tar-Rom: Nikkumbattu l-attitudnijiet negattivi fil-konfront ta’ persuni ta’ oriġini Romani fl-Ewropa” (3), li tassew ifassal miżuri u għanijiet preċiżi. Il-Kumitat jirrakkomanda wkoll li l-konklużjonijiet ta’ prospettiva ta’ dan ir-rapport jiġu kkunsidrati fit-tfassil tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali għar-Rom; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jappoġġa d-dikjarazzjoni tas-sindki u tar-rappreżentanti eletti lokali u reġjonali tal-Istati Membri tal-Kunsill tal-Ewropa kontra l-anti-Żingariżmu (4). Barra minn hekk jistieden lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni jaħdmu aktar mill-qrib mal-Kunsill tal-Ewropa biex itejbu s-sitwazzjoni tar-Rom, pereżempju billi jappoġġjaw l-Alleanza Ewropea tal-Bliet u r-Reġjuni għall-Inklużjoni tar-Rom u tal-Vjaġġaturi kif ukoll billi jappoġġjaw il-kampanja “Dosta!” li kellha suċċess kbir; |
| --- | --- |

10.

| 11. | jilqa’ u japprezza b’mod partikolari l-fatt li l-Prim Ministri tal-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent li għandhom proporzjon għoli ta’ Rom fil-popolazzjoni tagħhom, f’Lulju 2019 adottaw dikjarazzjoni dwar l-integrazzjoni tar-Rom fil-kuntest tal-proċess ta’ tkabbir tal-UE (5), li fiha impenjaw ruħhom li jtejbu b’mod konkret is-sitwazzjoni tar-Rom qabel l-adeżjoni tagħhom; |
| --- | --- |

11.

Oqfsa Strateġiċi Nazzjonali għar-Rom, Għanijiet Orizzontali

| 12. | jilqa’ l-fatt li l-Komunikazzjoni tqis il-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni tal-qafas preċedenti, tal-valutazzjonijiet annwali tal-implimentazzjoni tal-istrateġiji nazzjonali u tal-analiżi tar-raġunijiet għall-effikaċja limitata tal-miżuri preċedenti, u li hija bbażata fuq konsultazzjonijiet estensivi; |
| --- | --- |

12.

| 13. | jenfasizza, madankollu, li l-Komunikazzjoni tonqos milli tippreżenta l-esperjenzi pożittivi u negattivi tal-implimentazzjoni tal-istrateġiji nazzjonali preċedenti dwar ir-Rom. Il-Komunikazzjoni ma tasal għall-ebda konklużjoni, ma tindirizzax l-aħjar prattiki u ma ssemmi l-ebda miżuri effettivi meħuda minn Stati Membri differenti li jistgħu jiġu adottati jew indirizzati xi mkien ieħor; |
| --- | --- |

13.

| 14. | jirrimarka li wieħed mill-imfietaħ tal-progress f’dan il-qasam ikun li l-Istati Membri jkunu obbligati jimplimentaw qafas strateġiku nazzjonali għar-Rom; jiddispjaċih li matul iċ-ċiklu preċedenti, diversi Stati Membri ma fasslux qafas strateġiku, minħabba li ma kienx obbligazzjoni; |
| --- | --- |

14.

| 15. | jikkonferma l-appoġġ tiegħu għall-isforzi mwettqa mill-Kummissjoni Ewropea, li permezz tal-pubblikazzjoni tal-linji gwida dwar l-istrateġiji ta’ integrazzjoni, tixtieq tgħin lill-Istati Membri tal-UE u lill-pajjiżi kandidati għall-adeżjoni jfasslu strateġiji nazzjonali effiċjenti għar-Rom; madankollu jinnota li kieku nsiltu l-lezzjonijiet mid-diversi esperjenzi negattivi fl-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-UE għar-Rom matul iċ-ċiklu preċedenti, kieku l-approċċ f’dan il-qafas kien jiġi rivedut b’mod koerenti fil-kuntest tat-tfassil tal-istrateġija attwali; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jinnota bi tħassib li l-istħarriġiet imwettqa mill-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali jikkonfermaw li d-diskriminazzjoni fis-suq tax-xogħol hija kwistjoni ta’ tħassib mhux biss meta jfittxu impjieg, iżda wkoll fuq il-post tax-xogħol, fejn 22 % ta’ dawk li wieġbu ħassew li ġew diskriminati minħabba l-oriġini etnika jew minħabba li huma immigranti; Fir-rigward tal-aċċess għall-prodotti u s-servizzi (l-amministrazzjoni pubblika, it-trasport pubbliku, il-ħwienet, ir-ristoranti, eċċ.), ir-Rom (28 % minnhom) iffaċċjaw l-ogħla livell ta’ diskriminazzjoni; |
| --- | --- |

16.

| 17. | jinnota wkoll li l-Komunikazzjoni ma tqisx in-nuqqas possibbli ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u esperti, li huwa ostaklu kbir għall-progress f’xi Stati Membri, l-aktar minħabba li dan ifixkel il-funzjonament tal-NGOs. Fl-aħħar mill-aħħar, dan jista’ jkollu impatt fuq il-possibbiltajiet tal-inklużjoni tar-Rom; |
| --- | --- |

17.

| 18. | jenfasizza li l-oqfsa strateġiċi nazzjonali dwar ir-Rom għandhom jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra r-Razziżmu u tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, kif ukoll għall-kisba tal-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli u tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli. Ir-rabtiet ma’ dawn id-dokumenti differenti, il-kontribut għall-għanijiet u l-firxa tagħhom għandhom jissemmew b’mod speċifiku fl-Oqfsa Strateġiċi Nazzjonali għar-Rom; |
| --- | --- |

18.

| 19. | jinnota li, fil-Komunikazzjoni u fil-Proposta tagħha għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill, il-Kummissjoni Ewropea stabbilixxiet għanijiet ġenwinament ambizzjużi, iżda wkoll meħtieġa, diversifikati u bilanċjati, kemm fil-livell orizzontali kif ukoll f’dak settorjali. Sabiex dawn l-għanijiet tassew jintlaħqu sal-2030, jeħtieġ li tiġi involuta l-akbar firxa possibbli ta’ organizzazzjonijiet lokali u nazzjonali tas-soċjetà ċivili tar-Rom fl-ippjanar, l-implimentazzjoni, il-kontroll u s-segwitu tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali għar-Rom, li jiġu inkorporati l-proposti li saru u li tkun possibbli reviżjoni perjodika tal-istrateġija; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jirrimarka li l-Komunikazzjoni ma tipprevedix is-sitwazzjoni fejn il-miżuri previsti fl-oqfsa strateġiċi jkunu inutli. Fid-dawl tal-esperjenza taċ-ċiklu preċedenti, il-possibbiltà li xi Stati Membri ma jimplimentawx l-oqfsa strateġiċi nazzjonali tibqa’ kwistjoni ta’ tħassib serju għall-Kumitat. Iħeġġeġ, għalhekk, lill-Kummissjoni tissorvelja mill-qrib il-progress fil-livell tal-Istati Membri, tinforza l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-UE u tivvaluta malajr il-ħtieġa għal aktar leġiżlazzjoni peress li n-nuqqas ta’ sanzjonijiet fih ir-riskju li jdewwem saħansitra aktar il-proċess ta’ integrazzjoni u inklużjoni tar-Rom. Jistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra l-ħolqien ta’ bord konsultattiv Ewropew, li jikkonsisti, fost l-oħrajn, minn esperti fil-politiki dwar ir-Rom u li jinvolvi wkoll rappreżentanti tal-awtoritajiet lokali u reġjonali b’esperjenza tanġibbli dwar kwistjonijiet tar-Rom fuq il-post. Jinsisti wkoll fuq il-ħtieġa li tittejjeb ir-rappreżentattività tal-poplu Rom fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali tar-Rom; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jappoġġja aktar kooperazzjoni mal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali fil-kuntest tar-rieżami perjodiku tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali għar-Rom. Id-disponibbiltà ta’ data adegwata hija ta’ importanza kbira kemm sabiex tiġi vvalutata s-sitwazzjoni attwali kif ukoll biex jitkejjel il-progress. Lil din il-kwistjoni għandha tingħatalha kwalunkwe attenzjoni meħtieġa peress li, f’ħafna okkażjonijiet, inqalgħet il-problema li l-fondi għall-integrazzjoni tar-Rom intefqu fuq gruppi fil-mira mhux Rom; |
| --- | --- |

21.

| 22. | jenfasizza li l-għanijiet u l-miżuri stabbiliti fl-oqfsa strateġiċi nazzjonali għar-Rom għandhom iqisu l-ispeċifiċitajiet territorjali fl-Istati Membri u l-mikroreġjuni żvantaġġati li jeħtieġu azzjonijiet speċifiċi; |
| --- | --- |

22.

| 23. | jaqbel mal-fehma li l-isfidi fil-qasam tal-ugwaljanza, l-inklużjoni soċjali u l-parteċipazzjoni tar-Rom ivarjaw ħafna skont id-daqs tal-komunità tar-Rom u l-proporzjon tagħha mill-popolazzjoni totali, kif ukoll il-kuntest ekonomiku ġenerali u s-sors tal-esklużjoni u d-diskriminazzjoni. Ivarjaw ukoll skont il-post u l-istil ta’ ħajja tar-Rom (żoni rurali, urbani, mobbli, iżolati) u l-karatteristiċi speċifiċi, bħall-mobbiltà transnazzjonali, il-migrazzjonijiet jew il-kwistjonijiet relatati mad-dokumenti tal-istat ċivili; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jenfasizza, madankollu, li l-qafas strateġiku nazzjonali għandu jirrifletti d-differenzi lokali u reġjonali, jidentifika ż-żoni li jiffaċċjaw problemi speċifiċi u jikkontribwixxi għall-użu ta’ soluzzjonijiet imfassla apposta; |
| --- | --- |

24.

| 25. | jilqa’ t-talba tal-Kummissjoni lill-Istati Membri b’popolazzjonijiet kbar ta’ Rom biex jinkludu impenji aktar ambizzjużi fil-qafas strateġiku nazzjonali tagħhom dwar ir-Rom, liema impenji għandhom jintegraw l-ugwaljanza u l-inklużjoni tar-Rom fil-politiki fil-livell reġjonali u lokali; |
| --- | --- |

25.

| 26. | japoġġja t-talba tal-Kummissjoni Ewropea sabiex l-Istati Membri jippreżentaw rapporti dwar l-implimentazzjoni tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali għar-Rom kull sentejn, informazzjoni li għandha tkun ikkompletata minn data mis-soċjetà ċivili u mill-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali; iħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea taħdem biex ikun hemm l-akbar involviment possibbli tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali u reġjonali li jindirizzaw kwistjonijiet relatati mar-Rom; |
| --- | --- |

26.

Kummenti relatati mal-għanijiet settorjali

| 27. | jikkonferma li l-erba’ oqsma tematiċi ewlenin identifikati mill-Kummissjoni Ewropea meta ġabret flimkien l-għanijiet tagħha, jiġifieri l-edukazzjoni, l-impjiegi, il-kura tas-saħħa u l-akkomodazzjoni, għandhom rwol ewlieni fil-proċess tal-integrazzjoni tar-Rom, flimkien mar-rwol li jaqdu s-servizzi soċjali, speċjalment fil-livell lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

27.

| 28. | ifakkar li, skont it-tieni Stħarriġ tal-Unjoni Ewropea dwar il-Minoranzi u d-Diskriminazzjoni (EU-MIDIS II) (6), it-tfal Rom jibqgħu lura meta mqabbla ma’ tfal oħra fl-indikaturi edukattivi kollha. Huma biss madwar nofs (53 %) it-tfal Rom ta’ bejn l-erba’ snin u l-età li fiha tibda l-edukazzjoni obbligatorja li jkunu fl-edukazzjoni preprimarja. Bħala medja, 18 % tar-Rom ta’ bejn is-6 u l-24 sena għandhom standard ta’ edukazzjoni aktar baxx mill-età tagħhom. Il-proporzjon taż-żgħażagħ Rom li jitilqu kmieni mill-iskola huwa sproporzjonatament għoli meta mqabbel mal-popolazzjoni ġenerali. Il-KtR jiddeplora is-segregazzjoni fl-iskejjel li għadha tiġi prattikata f’ċerti Stati Membri, minkejja l-projbizzjoni legali u l-każistika reċenti tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem; |
| --- | --- |

28.

| 29. | jilqa’ r-Rakkomandazzjoni adottata f’Lulju 2020 mill-Kunsill tal-Ewropa (7) li tappella għall-inklużjoni tal-istorja tal-poplu Rom u/jew tal-Vjaġġaturi fil-kurrikuli tal-iskejjel u fil-materjal tat-tagħlim. Din hija partikolarment rilevanti għall-Istati Membri b’popolazzjoni kbira tar-Rom; |
| --- | --- |

29.

| 30. | jirrakkomanda li l-qafas jinkludi l-għarfien relatat mal-istorja u l-kultura Rom fil-kotba tal-iskola primarja u sekondarja fost l-għanijiet tiegħu, u jipprovdi indikaturi għal dan il-għan. L-għan huwa sabiex jiġi żgurat li, speċjalment fil-pajjiżi fejn ir-Rom jirrappreżentaw aktar minn 1 % tal-popolazzjoni, l-istudenti jiksbu għarfien storiku, letterarju u artistiku pożittiv dwar ir-Rom kull sena skolastika; Il-prevenzjoni tar-razziżmu kontra r-Rom permezz tal-edukazzjoni għandha tkun prijorità fl-Istati Membri kollha, irrispettivament mid-daqs tal-popolazzjoni tar-Rom; |
| --- | --- |

30.

| 31. | jinnota li l-mudelli edukattivi diġitali introdotti minħabba l-pandemija tal-COVID-19 jikkontribwixxu għat-tluq bikri mill-iskola tat-tfal Rom, peress li ħafna minnhom la għandhom l-għodod tal-IT meħtieġa, la għandhom biżżejjed aċċess għall-Internet b’veloċità għolja, u lanqas ma huma kapaċi jaħdmu b’mod indipendenti fuq is-suġġetti fil-programm tal-iskola, mingħajr għajnuna adegwata mill-ġenituri; |
| --- | --- |

31.

| 32. | jenfasizza, għalhekk, li ladarba jitneħħew il-miżuri restrittivi introdotti fl-edukazzjoni minħabba l-pandemija tal-COVID-19, il-programmi ta’ rkupru edukattivi ser ikunu ta’ importanza kbira; |
| --- | --- |

32.

| 33. | jinnota li, skont it-tieni Stħarriġ tal-Unjoni Ewropea dwar il-Minoranzi u d-Diskriminazzjoni (EU-MIDIS II) (8), kwart biss tar-Rom li għandhom aktar minn 16-il sena huma “impjegati” jew “jaħdmu għal rashom”. Ir-rati ta’ impjieg tan-nisa Rom huma ferm aktar baxxi milli għall-irġiel (16 % kontra 34 %). B’mod ġenerali, l-Istħarriġ juri li l-proporzjon tar-Rom ta’ bejn l-20 u l-64 sena f’impjieg bi ħlas huwa ta’ 43 %, ferm inqas mill-medja tal-UE (70 % fl-2015); |
| --- | --- |

33.

| 34. | jenfasizza li, skont l-Istħarriġ diġà msemmi tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, id-diskriminazzjoni fil-kura tas-saħħa fost ir-Rom kienet l-ogħla (8 %), filwaqt li l-istennija tal-għomor tagħhom hija aktar baxxa minn dik tal-popolazzjoni globali; |
| --- | --- |

34.

| 35. | jappoġġja lill-Parlament Ewropew fl-appell tiegħu lill-Istati Membri biex jiżguraw rimedji effettivi u tempestivi għas-superstiti kollha ta’ sterilizzazzjoni sfurzata u koerċittiva, anke permezz tat-twaqqif ta’ skemi ta’ kumpens effettivi; |
| --- | --- |

35.

| 36. | jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li proporzjon kbir tar-Rom jgħixu f’unitajiet domestiċi mingħajr aċċess għall-utilitajiet essenzjali u servizi bażiċi. B’riżultat ta’ dan, huma f’riskju serju ta’ privazzjoni ta’ abitazzjoni; |
| --- | --- |

36.

| 37. | jaqbel mat-talba tal-Istati Membri biex jiġi żgurat l-aċċess għal akkomodazzjoni mhux segregata għall-persuni Rom u biex kull Qafas Nazzjonali Strateġiku għar-Rom ikun jinkludi l-għan ta’ prevenzjoni ta’ tkeċċijiet sfurzati mingħajr akkomodazzjoni alternattiva, kif stipulat fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill u fl-Anness 1 tal-Komunikazzjoni. Jitlob li dan l-għan jintlaħaq preferibbilment f’nofs il-perjodu kopert mill-implimentazzjoni tal-qafas minħabba li għadd kbir ta’ Rom fl-Unjoni Ewropea tilfu djarhom minħabba li tkeċċew u jgħixu f’kundizzjonijiet mhux denji; |
| --- | --- |

37.

Kummenti relatati mal-qafas istituzzjonali

| 38. | jenfasizza li fin-nuqqas ta’ riforma globali tal-metodu ta’ allokazzjoni tar-riżorsi u l-iżvilupp ta’ kapaċitajiet istituzzjonali u ta’ assorbiment, ma tista’ tiġi prevista l-ebda bidla sostanzjali fl-użu tar-riżorsi. Sabiex il-programmi ta’ rkupru jkunu effettivi, jeħtieġ ukoll li l-proċeduri jiġu razzjonalizzati u ssemplifikati u li jinbidel l-approċċ tal-korpi intermedji. Hemm bżonn li tiġi ssemplifikata l-politika ta’ rkupru, li ssir aktar ċara u aktar trasparenti u li titqarreb lejn iċ-ċittadini; |
| --- | --- |

38.

| 39. | jinnota li r-Rom partikolarment affettwati mill-esklużjoni u li jagħmlu użu mid-dritt tagħhom għall-moviment liberu biex jgħixu u/jew jaħdmu fi Stati Membri oħra, spiss jiffaċċjaw diskriminazzjoni u sfruttar hemmhekk. Il-KtR jenfasizza l-importanza tal-kooperazzjoni transnazzjonali fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex jiġi evitat l-isfruttar organizzat bejn il-fruntieri; |
| --- | --- |

39.

| 40. | jitlob li jiġi kkunsidrat l-użu prijoritarju ta’ tekniki oħra ta’ appoġġ (proġetti prijoritarji, proċeduri nnegozjati, għotjiet globali, appoġġ normattiv) aktar milli l-programmi ta’ akkwist li joħolqu kundizzjonijiet mhux ekwi fir-rigward tal-appoġġ għall-programmi ta’ integrazzjoni; |
| --- | --- |

40.

| 41. | jissuġġerixxi li jintemm l-użu tad-denominatur komuni “Rom”, peress li dan jonqos milli jirrikonoxxi d-diversità fi ħdan il-popolazzjoni ta’ persuni ta’ oriġini Romani. Minflok jipproponi l-adozzjoni tal-espressjoni “persuni b’identità Romani”; |
| --- | --- |

41.

| 42. | jirrakkomanda li l-Istati Membri jiżguraw, minbarra garanziji professjonali xierqa, finanzjament kontinwu u bla xkiel għall-inizjattivi ta’ rkupru soċjali ta’ suċċess kif ukoll proġetti relatati. Fil-fatt deher ċar li diversi proġetti li diġà kellhom suċċess irnexxilhom jiksbu finanzjament ġdid biss wara li setgħu jiġu ppreżentati bħala innovazzjonijiet u żviluppi mingħajr preċedent. Huwa essenzjali wkoll li jiġi żgurat finanzjament kontinwu għall-proġetti effettivi mwettqa minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili mingħajr fondi jew assi tagħhom jew riżervi finanzjarji; |
| --- | --- |

42.

| 43. | iqis li huwa partikolarment importanti li l-organizzazzjonijiet tar-Rom li jaħdmu favur l-integrazzjoni jkollhom l-opportunità li jżidu gradwalment il-kapaċitajiet tagħhom, f’konformità mal-prinċipju tal-iżvilupp u t-tkabbir gradwali. Għandu jkun possibbli wkoll li jiġu implimentati proġetti inizjali li jeħtieġu biss ammonti żgħar ħafna sabiex il-lokalitajiet l-aktar żvantaġġati jkunu jistgħu wkoll jaqbdu t-triq lejn żvilupp konxju tal-integrazzjoni tar-Rom. Dan il-proċess għandu jkun xprunat u appoġġjat minn programm ta’ tħejjija ta’ proġetti u implimentat bl-appoġġ tal-mentors; |
| --- | --- |

43.

| 44. | jenfasizza li l-finanzjament tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali jeħtieġ ukoll approċċ integrat tad-diversi fondi għall-iżvilupp. Għandha ssir enfasi fuq il-ħtieġa għal koordinazzjoni aktar effettiva ta’ proġetti ta’ żvilupp tal-infrastruttura u tal-kapaċità umana sabiex ir-riżorsi tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond Soċjali Ewropew (FSE) ikunu aċċessibbli b’mod konġunt permezz ta’ programmi ta’ żvilupp integrat għall-proġetti kumplessi li għandhom l-għan li jsaħħu l-koeżjoni soċjali. Il-koordinazzjoni ta’ dawn ir-riżorsi teħtieġ l-iżvilupp ta’ strumenti ta’ implimentazzjoni xierqa li jappoġġjaw l-approċċ strateġiku; |
| --- | --- |

44.

| 45. | jilqa’ b’mod partikolari l-impenn tal-Kummissjoni Ewropea fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra r-Razziżmu 2020-2025 li tmexxi bl-eżempju bħala istituzzjoni billi tieħu miżuri biex ittejjeb b’mod sinifikanti r-rappreżentanza tal-persunal tagħha permezz ta’ miżuri mmirati ta’ reklutaġġ u għażla. Meta timplimenta dawn il-miżuri, il-Kummissjoni Ewropea ser tiżgura li dawn japplikaw ukoll għar-Rom, u tistieden lill-istituzzjonijiet l-oħra tal-UE jieħdu inizjattivi biex jippromovu d-diversità u l-integrazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-KtR jappoġġja dan l-approċċ u jqis li dan japplika wkoll fil-każ tiegħu; |
| --- | --- |

45.

Ir-rwol tal-awtoritajiet lokali u reġjonali

| 46. | jiġbed l-attenzjoni tal-gvernijiet tal-Istati Membri għall-fatt li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom ikunu involuti fit-tfassil ta’ oqfsa strateġiċi nazzjonali għar-Rom. Dawn huma l-organizzazzjonijiet li huma l-eqreb tar-Rom, huma l-ewwel li jiffaċċjaw il-problemi u għandhom approċċi u riżorsi reali biex itejbu s-sitwazzjoni; |
| --- | --- |

46.

| 47. | itenni li l-awtoritajiet lokali u reġjonali jirrappreżentaw l-livell ta’ governanza li r-responsabbiltà hija l-aktar impenjata fir-rigward tal-integrazzjoni tal-popolazzjonijiet tar-Rom, u għandhom jappoġġjaw l-inklużjoni ta’ approċċ mhux paternalistiku minn isfel għal fuq; |
| --- | --- |

47.

| 48. | jitlob li jiġu żgurati l-implimentazzjoni u l-funzjonament fl-Istati Membri kollha ta’ fora ta’ skambju lokali u/jew reġjonali li jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tal-oqfsa strateġiċi nazzjonali, sabiex jissaħħaħ id-djalogu u jiġi żgurat ċertu livell ta’ kooperazzjoni. Huma biss relazzjonijiet ta’ ħidma ppruvati bejn il-partijiet interessati kollha li jistgħu jwasslu għal integrazzjoni effettiva, u t-tisħiħ tal-approċċ deċentralizzat jiżgura implimentazzjoni aktar effettiva tal-programmi; |
| --- | --- |

48.

| 49. | jirrakkomanda li l-awtoritajiet lokali fil-komunitajiet Rom jappoġġjaw il-programmi ta’ żvilupp tal-komunitajiet lokali li jipprovdu lill-gruppi u lill-komunitajiet żgħar tar-Rom affettwati b’aċċess għall-għarfien bażiku prattiku essenzjali li jeħtieġ li jiġi mgħallem fil-ħajja ta’ kulju; |
| --- | --- |

49.

| 50. | iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jiżguraw li fil-midja li jmexxu jiġi ppubblikat kontenut li jkisser il-preġudizzju kontra r-Rom; |
| --- | --- |

50.

| 51. | jiġbed l-attenzjoni tal-awtoritajiet lokali u reġjonali għall-fatt li t-tixrid tal-għarfien dwar l-istorja u l-kultura tar-Rom kif ukoll il-promozzjoni tat-tagħlim interkulturali jistgħu jnaqqsu b’mod effettiv ir-razziżmu. |
| --- | --- |

51.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  Bħal fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, f’din l-Opinjoni, ir-referenza għar-“Rom” bħala terminu umbrella tinkludi firxa wiesgħa ta’ nies differenti ta’ oriġini Romani bħal: Roma, Sinti, Kale, Romanichels u Boyash/Rudari. Jiġbor fih ukoll gruppi bħall-Ashkali, l-Eġizzjani, il-Yenish, id-Dom, il-Lom, ir-Rom u l-Abdal, kif ukoll popolazzjonijiet ta’ vjaġġaturi, inklużi l-Vjaġġaturi jew dawk iddeżinjati bit-terminu amministrattiv “Gens du Voyage”, u persuni li jidentifikaw lilhom infushom bħala Żingari, Tsiganes jew Tziganes, mingħajr ma jiċħdu l-karatteristiċi speċifiċi ta’ dawn il-gruppi.

1

(2)  Unjoni ta’ ugwaljanza: Il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE Kontra r-Razziżmu 2020-2025, COM(2020) 565 final.

2

(3)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2020-0147_MT.html

3

(4)  http://a.cs.coe.int/team81/congress_form/Inscriptions/Declaration_Against_anti_gypsyism.aspx

4

(5)  https://www.romaeducationfund.org/wp-content/uploads/2019/07/Western-Balkans-Declaration-on-Roma-Integration-and-EU-enlargement.pdf

5

(6)  https://fra.europa.eu/en/project/2015/second-european-union-minorities-and-discrimination-survey

6

(7)  https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=09000016809ee52f

7

(8)  https://fra.europa.eu/en/project/2015/second-european-union-minorities-and-discrimination-survey

8

---

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/31 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/31

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) ġdida għar-riċerka u l-innovazzjoni

(2021/C 106/07)

| Relatur: | Christophe CLERGEAU (FR/PSE), Kunsillier Reġjonali tal-Kunsill Reġjonali ta’ Pays-de-la-Loire |
| --- | --- |
| Dokument ta’ referenza: | Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — ŻER ġdida għar-Riċerka u l-Innovazzjoni
  COM(2020) 628 final |

Relatur:

Christophe CLERGEAU (FR/PSE), Kunsillier Reġjonali tal-Kunsill Reġjonali ta’ Pays-de-la-Loire

Dokument ta’ referenza:

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — ŻER ġdida għar-Riċerka u l-Innovazzjoni

COM(2020) 628 final

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

| 1. | ifakkar fil-konklużjonijiet tal-Opinjoni tiegħu dwar Orizzont Ewropa: id-disa’ Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, fejn:






  — | “jappella għal rikonoxximent ġenwin tal-eċċellenza mifruxa fl-Istati Membri u fir-reġjuni kollha tal-UE sabiex jitjieb il-livell ta’ eċċellenza xjentifika tal-Ewropa kollha u mhux biss ta’ xi reġjuni kbar u ta’ xi metropoli”; |
| --- | --- | --- |

1.

—

“jappella għal rikonoxximent ġenwin tal-eċċellenza mifruxa fl-Istati Membri u fir-reġjuni kollha tal-UE sabiex jitjieb il-livell ta’ eċċellenza xjentifika tal-Ewropa kollha u mhux biss ta’ xi reġjuni kbar u ta’ xi metropoli”;

| — | “jiddispjaċih ħafna dwar ir-rifjut persistenti li jiġi rikonoxxut l-ankraġġ territorjali tal-eċċellenza xjentifika u l-kontribut tal-ekosistemi reġjonali u taċ-ċentri ta’ innovazzjoni għad-dinamika tal-UE”; |
| --- | --- |

—

“jiddispjaċih ħafna dwar ir-rifjut persistenti li jiġi rikonoxxut l-ankraġġ territorjali tal-eċċellenza xjentifika u l-kontribut tal-ekosistemi reġjonali u taċ-ċentri ta’ innovazzjoni għad-dinamika tal-UE”;

| — | “jitlob bil-qawwa l-parteċipazzjoni sħiħa tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-eżerċizzju tal-ippjanar strateġiku [...] u l-ikkunsidrar tal-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti f’dan il-kuntest”; |
| --- | --- |

—

“jitlob bil-qawwa l-parteċipazzjoni sħiħa tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-eżerċizzju tal-ippjanar strateġiku [...] u l-ikkunsidrar tal-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti f’dan il-kuntest”;

| — | “iqis li huwa meħtieġ li jiġu rikonoxxuti l-impatti territorjali fost l-elementi li jikkostitwixxu l-kunċett ta’ impatt għall-evalwazzjoni tal-programm u tal-proġetti”; |
| --- | --- |

—

“iqis li huwa meħtieġ li jiġu rikonoxxuti l-impatti territorjali fost l-elementi li jikkostitwixxu l-kunċett ta’ impatt għall-evalwazzjoni tal-programm u tal-proġetti”;

| 2. | jilqa’ l-opportunità ppreżentata minn din il-komunikazzjoni li tiġi proposta strateġija koerenti għall-mobilizzazzjoni tal-partijiet ikkonċernati kollha sabiex jissaħħu l-isforzi tal-Ewropa fir-riċerka u l-innovazzjoni; jinnota, madankollu, l-iżbilanċ fil-komunikazzjoni, li tiffoka wisq fuq iż-Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) bħala kontinwazzjoni ta’ Orizzont Ewropa għad-detriment tal-elementi l-oħra li għandhom jiġu kkunsidrati; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jappoġġja l-inizjattivi ambizzjużi previsti fil-komunikazzjoni, li jikkontribwixxu biex l-Ewropa tiġi attrezzata biex twieġeb għall-isfidi globali li qed tiffaċċja u li x’aktarx jittrasformaw il-pajsaġġ tar-riċerka u jippermettu t-tisħiħ tal-Ewropa permezz tal-iżvilupp tal-għarfien. Ir-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) għandu jkollhom rwol ewlieni fl-appoġġ tat-tranżizzjoni ambjentali, kif ukoll dawk diġitali, soċjali u ekonomiċi li qed tiffaċċja l-Ewropa. Dawn il-politiki għandhom jgħinu wkoll lill-Ewropa tegħleb l-esperjenza diffiċli tal-COVID-19, kif muri mill-Pjan ta’ Azzjoni ERAvsCorona li għaddej bħalissa; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jilqa’ l-enfasi ġdida li l-Kummissjoni tpoġġi fuq l-involviment taċ-ċittadini f’dak li jirrigwarda r-riċerka u l-innovazzjoni; jappella biex tali impenn, filwaqt li jirrispetta l-libertà xjentifika, jikkonċerna l-istadji kollha ta’ tfassil, implimentazzjoni u monitoraġġ ta’ dawn il-politiki, u ma jkunx ristrett għall-għoti ta’ “gwida” jew “informazzjoni” liċ-ċittadini, li — għall-kuntrarju — iridu jaqdu rwol attiv; jikkunsidra li dan l-impenn l-ewwel nett għandu jkun organizzat fil-livell lokali, u li l-bliet u r-reġjuni huma atturi ewlenin fl-iffaċilitar u l-iżvilupp tiegħu, peress li għandhom rwol importanti x’jaqdu fil-proċess tal-allinjament tar-riċerka u l-innovazzjoni mal-valuri, il-ħtiġijiet u l-aspettattivi tas-soċjetà. Għalhekk, il-kodisinn u l-koresponsabbiltà għall-proċess u r-riżultati tar-riċerka u l-innovazzjoni minn atturi reġjonali u lokali jżidu l-adozzjoni u l-aċċettabbiltà tar-riċerka u l-innovazzjoni mis-soċjetà. Il-bliet u r-reġjuni jipprovdu wkoll riżorsi importanti għall-operazzjonalizzazzjoni tal-Aġenda tax-Xjenza Miftuħa usa’, billi din hija essenzjali għall-iżvilupp ta’ Żona Ewropea tar-Riċerka li tirnexxi; |
| --- | --- |

4.

| 5. | jilqa’ r-rieda tal-Kummissjoni li tilħaq 3 % tal-PDG allokat għan-nefqa fuq ir-riċerka u l-iżvilupp u li tistabbilixxi objettiv ta’ 1,25 % għall-isforz pubbliku fl-2030 (meta mqabbla ma’ 0,81 % attwali), iżda jistaqsi dwar il-mogħdija biex jintlaħqu dawn l-objettivi meta l-pjan ta’ rkupru ma jipprovdix sforz kbir għar-R&I u jabbanduna pereżempju l-programm “l-UE għas-Saħħa” propost mill-Kummissjoni; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jiddispjaċih li, għalkemm hemm Kummissarju b’portafoll uniku li jkopri l-politiki tar-riċerka, l-innovazzjoni, it-taħriġ u ż-żgħażagħ, ma kienx possibbli li jiġi propost approċċ ġdid għal Żona Ewropea tal-Edukazzjoni u r-Riċerka; jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ approċċ trasversali għal dawn il-kwistjonijiet, li huma marbuta mill-qrib mal-politiki reġjonali; jittama li l-Komunikazzjoni dwar l-approċċ globali għar-riċerka, l-innovazzjoni, l-edukazzjoni u ż-żgħażagħ, imħabbra mill-Kummissjoni fil-programm ta’ ħidma tagħha għall-2021, timxi f’din id-direzzjoni; |
| --- | --- |

6.

| 7. | jissottolinja li din il-komunikazzjoni hija biss punt tat-tluq li minn naħa twassal għal azzjonijiet konkreti ġodda u min-naħa l-oħra għall-adozzjoni ta’ “patt għar-riċerka u l-innovazzjoni”; jitlob li jkun involut fit-tħejjija ta’ dawn l-istadji l-ġodda; jitlob li dan il-patt ikun opportunità biex jiġu difiżi l-libertajiet akkademiċi u universitarji, il-libertà ta’ espressjoni tal-għalliema, ir-riċerkaturi, l-istudenti, l-intellettwali, u l-moviment liberu tagħhom fl-Unjoni iżda wkoll bejn l-Unjoni u l-pajjiżi msieħba kollha; f’dan ir-rigward jaħseb li politika ta’ kooperazzjoni internazzjonali fi ħdan iż-ŻER għandha tikkonforma ma’ dawn l-istess prinċipji u tikkonċerna l-erożjoni rapida tal-libertajiet akkademiċi f’ħafna pajjiżi madwar id-dinja; |
| --- | --- |

7.

| 8. | jirrimarka li monitoraġġ u segwitu korretti tal-innovazzjoni u r-riċerka huma essenzjali sabiex il-politiki jiġu implimentati b’mod effettiv. F’dan ir-rigward ifakkar fl-Opinjoni dwar “Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Reġjonali u l-impatt tagħha fuq il-politiki reġjonali bbażati fuq il-post”, li tiddikjara li t-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Reġjonali hija strument essenzjali biex jitqabbel l-iżvilupp tar-riżultati fit-twettiq tal-politiki ta’ innovazzjoni reġjonali, u li għandha tissaħħaħ l-influwenza tagħha fuq it-teħid ta’ deċiżjonijiet fil-livell reġjonali biex jittejbu l-ekosistemi reġjonali ta’ innovazzjoni u l-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti; |
| --- | --- |

8.

| 9. | jilqa’ l-progress li sar f’din il-komunikazzjoni li tipproponi viżjoni aktar strateġika tas-sħubija bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, bl-involviment tal-gvernijiet reġjonali, li huma responsabbli għall-promozzjoni ta’ dawn il-politiki, approċċ aktar integrat għal kwistjonijiet ta’ riċerka u innovazzjoni kif ukoll kunsiderazzjoni aħjar tal-objettivi li dawn il-politiki għandhom jissodisfaw u l-impatti tagħhom fuq is-soċjetajiet tagħna; jilqa’ wkoll il-fatt li din il-komunikazzjoni tesplora l-perkors ta’ governanza f’diversi livelli aktar miftuħa, tipproponi maċ-“ċentri taż-ŻER” kunċett għal rikonoxximent aħjar tar-rwoli tal-ekosistemi reġjonali u ċ-ċentri ta’ innovazzjoni, issaħħaħ elementi ta’ koordinazzjoni b’aspetti marbuta ma’ edukazzjoni ogħla, l-edukazzjoni u l-ħiliet diġitali, u tkun impenjata għal Żona Ewropea tar-Riċerka aktar inklużiva, li tiffaċilita l-aċċess għal xjenza eċċellenti u t-tixrid tar-riżultati; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jenfasizza l-importanza tal-iżvilupp tal-ekonomija kollaborattiva u tal-moviment liberu tal-għarfien. Il-kunċetti u l-prattiki ta’ disseminazzjoni tar-riżultati — ideat, għarfien, metodoloġiji, prototipi, invenzjonijiet, u eżiti ta’ għarfien simili oħra — ta’ programmi u proġetti ta’ riċerka u innovazzjoni għandhom jiġu ffinanzjati sabiex jiġu skoperti mill-ġdid, aċċessati u applikati għall-użu attiv fl-Ewropa kollha; |
| --- | --- |

10.

| 11. | jappoġġja l-proposta li jiġu żviluppati pjani inklużivi għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri sabiex tiġi promossa l-ugwaljanza bejn il-ġeneri kif appoġġjata mill-UE fir-riċerka u l-innovazzjoni, u jappella biex il-bliet u r-reġjuni jkunu involuti. Ifakkar f’dan ir-rigward li l-azzjonijiet taż-ŻER il-ġdida jinkludu l-Azzjoni 12, dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri sabiex jissaħħaħ il-potenzjal Ewropew fir-riċerka u l-innovazzjoni, u jenfasizza l-ħtieġa li jitnaqqsu d-disparitajiet bejn il-ġeneri fil-kuntest tat-tranżizzjoni diġitali u l-innovazzjoni, filwaqt li jitħeġġu aktar nisa għall-korsijiet u l-impjiegi fil-qasam tal-iSTEAM u l-ICT; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jilqa’ b’mod partikolari l-fatt li l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni jissemma b’mod espliċitu bħala parti kkonċernata importanti fiż-Żona Ewropea tar-Riċerka, b’mod partikolari fir-rigward tal-Pjattaforma għall-Iskambju tal-Għarfien” u l-inizjattiva “Science Meets Regions” (Ix-Xjenza tiltaqa’ mar-Reġjuni); |
| --- | --- |

12.

| 13. | jipprotesta, madankollu, kontra approċċ ta’ governanza li għadu ċċentrat fuq ir-relazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, li ħafna drabi jagħmel il-bliet u r-reġjuni miri u mhux partijiet ikkonċernati ta’ azzjoni pubblika, u jirreferi lura lill-Istati Membri biex iqisu kwistjonijiet lokali u reġjonali; għaldaqstant, għal darb’ oħra jappella għar-rikonoxximent sħiħ u komplet tal-bliet u r-reġjuni bħala partijiet interessati biex jiġu mobilizzati fit-tfassil, l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politiki Ewropej tar-riċerka u l-innovazzjoni, f’konformità mal-prinċipju tas-“sussidjarjetà attiva” (1); |
| --- | --- |

13.

Approċċ ġdid għaż-Żona Ewropea tar-Riċerka

| 14. | jissottolinja l-importanza ta’ pożizzjonijiet żviluppati mill-Kumitat għaż-Żona Ewropea tar-Riċerka u l-Innovazzjoni (KŻER) (2) (17.12.2019) u min-Network tar-Riċerka u l-Innovazzjoni tar-Reġjuni Ewropej (ERRIN) (3), u jiddefendi approċċ ġdid għaż-ŻER li jmur:






  — | jisfrutta l-approċċ ta’ Orizzont Ewropa bbażat fuq l-eċċellenza tax-xjenza lejn approċċ li jikkombina l-eċċellenza fir-riċerka mal-għarfien, b’mod partikolari, sabiex tinħoloq tmexxija Ewropea mat-tkabbir u proċessi sostenibbli li se jwasslu għal tranżizzjoni lejn mudelli ġodda; |
| --- | --- | --- |

14.

—

jisfrutta l-approċċ ta’ Orizzont Ewropa bbażat fuq l-eċċellenza tax-xjenza lejn approċċ li jikkombina l-eċċellenza fir-riċerka mal-għarfien, b’mod partikolari, sabiex tinħoloq tmexxija Ewropea mat-tkabbir u proċessi sostenibbli li se jwasslu għal tranżizzjoni lejn mudelli ġodda;

| — | minn strateġiji ta’ riċerka lejn strateġiji ta’ għarfien li joffru approċċ integrat tar-riċerka, l-innovazzjoni, l-edukazzjoni u l-ħiliet, li jinvolvu firxa wiesgħa ta’ partijiet ikkonċernati — universitajiet, industrija, livelli differenti tas-settur pubbliku, ċittadini u s-soċjetà ċivili; |
| --- | --- |

—

minn strateġiji ta’ riċerka lejn strateġiji ta’ għarfien li joffru approċċ integrat tar-riċerka, l-innovazzjoni, l-edukazzjoni u l-ħiliet, li jinvolvu firxa wiesgħa ta’ partijiet ikkonċernati — universitajiet, industrija, livelli differenti tas-settur pubbliku, ċittadini u s-soċjetà ċivili;

| — | mill-programm qafas Ewropew u minn politiki ta’ riċerka nazzjonali awtonomi lejn qafas ta’ tmexxija verament b’diversi livelli u rikonoxximent sħiħ tal-ankraġġ territorjali tar-R&I fil-bliet u r-reġjuni; |
| --- | --- |

—

mill-programm qafas Ewropew u minn politiki ta’ riċerka nazzjonali awtonomi lejn qafas ta’ tmexxija verament b’diversi livelli u rikonoxximent sħiħ tal-ankraġġ territorjali tar-R&I fil-bliet u r-reġjuni;

| 15. | iħeġġeġ li ssir enfasi aktar b’saħħitha fuq ir-relazzjoni bejn ir-riċerka u n-negozju filwaqt li jiġi rikonoxxut ir-rwol kruċjali li jaqdu l-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jiġi żviluppat ambjent li jiffavorixxi l-intraprenditorija u biex jiġu ffaċilitati l-kuntatti li jwasslu għat-trasferiment tal-għarfien: l-isponsorizzazzjoni ta’ riċerka fundamentali mill-intrapriżi, il-promozzjoni tal-intraprenditorija xjentifika filwaqt li jiġu segwiti l-ħtiġijiet ta’ trasparenza, l-investiment privat, l-appoġġ lill-kumpaniji biex jiżviluppaw l-innovazzjoni tagħhom; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jitlob, fil-kuntest tal-ħolqien tal-“Pjattaforma tat-Talent taż-ŻER”, li jiġi ċċarat kif il-Kummissjoni beħsiebha: a) tiżgura l-kontinwità mal-inizjattiva EURAXESS u l-Istrateġija dwar ir-Riżorsi Umani għar-Riċerkaturi (HSR4R), li ġew żviluppati s’issa biex jiffaċilitaw il-mobilità tar-riċerkaturi u l-iżvilupp tal-karriera tagħhom sabiex jikkontribwixxu għall-istabbiliment ta’ suq uniku għall-għarfien, ir-riċerka u l-innovazzjoni; u b) tippromovi r-rikonoxximent tal-persunal ta’ riċerka f’dawn l-inizjattivi u tippromovi mekkaniżmi li jappoġġjaw ir-reġjuni impenjati biex jattiraw u jżommu t-talent, l-istrateġija HRS4R u li jappoġġjaw il-ħtiġijiet tal-istituzzjonijiet u l-persunal ta’ riċerka; |
| --- | --- |

16.

| 17. | jenfasizza l-ħtieġa li ssir ħidma permezz ta’ approċċ lokali/reġjonali u li jiġu pprovduti strumenti li jippermettu lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol prominenti, bħall-Faċilità ta’ Appoġġ għall-Politiki, is-sinerġiji bejn il-politika reġjonali u l-Orizzont Ewropa u s-Siġill ta’ Eċċellenza. Huwa essenzjali li jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-informazzjoni u d-data sabiex jissaħħu s-sinerġiji u l-komplementarjetajiet bejn il-fondi tal-UE u sabiex l-awtoritajiet pubbliċi differenti jkunu jistgħu jaħdmu b’mod aktar koordinat; |
| --- | --- |

17.

| 18. | jitlob kjarifika tal-kunċett ta’ eċċellenza billi ssir distinzjoni ċara bejn l-eċċellenza tax-xjenza, l-eċċellenza tal-impatti marbuta mill-qrib mal-artikulazzjoni bejn ix-xjenza u l-ekosistemi ta’ innovazzjoni, b’mod partikolari lokali u reġjonali, u l-eċċellenza tal-ekosistemi nfushom permezz tal-oqsma speċifiċi tagħhom ta’ eċċellenza xjentifika iżda wkoll il-kapaċità strateġika u ta’ koordinazzjoni tagħhom (4); |
| --- | --- |

18.

| 19. | jipproponi, filwaqt li jafferma bis-sħiħ mill-ġdid l-importanza tal-azzjonijiet ta’ appoġġ għall-eċċellenza xjentifika speċjalment fil-qafas tal-Orizzont Ewropew, li tiġi rikonoxxuta bis-sħiħ bħala objettiv komplementari taż-ŻER id-disponibbiltà fil-bliet u r-reġjuni kollha tal-Unjoni ta’ xjenza ta’ livell għoli ta’ kwalità li tista’ tiġi mobilizzata biex tagħti spinta lill-innovazzjoni u tgħin lis-soċjetà u lin-negozji jwieġbu għall-isfidi tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u jindirizzaw il-kriżijiet attwali; |
| --- | --- |

19.

| 20. | jilqa’ b’sodisfazzjon l-iffaċilitar tal-Kummissjoni Ewropea għall-investimenti u r-riformi favur il-prijoritajiet tal-UE, speċjalment it-trasformazzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, li saru essenzjali wara l-kriżi tal-COVID-19; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jitlob li ż-ŻER tippromovi r-rabtiet li għandhom jinbnew bejn l-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti, il-prijoritajiet taż-ŻER u l-implimentazzjoni globali tagħhom; jitlob ukoll li ż-ŻER tikkontribwixxi għal bilanċ aħjar bejn, fuq naħa waħda, l-eċċellenza indispensabbli tax-xjenza u, min-naħa l-oħra l-urġenza li hemm biex titnaqqas id-differenza fil-prestazzjoni tar-riċerka u l-innovazzjoni fost l-Istati Membri, ir-reġjuni u l-bliet fl-UE; |
| --- | --- |

21.

ŻER, speċjalizzazzjonijiet intelliġenti u politika reġjonali

| 22. | iqis li ŻER ġdida għandha tkun opportunità biex jiġi rikonoxxut bis-sħiħ ir-rwol ta’ speċjalizzazzjonijiet intelliġenti u l-proċess kollettiv u intraprenditorjali tagħhom bħala wieħed mill-pilastri tal-prestazzjoni Ewropea attwali u futura fir-riċerka u l-innovazzjoni; jenfasizza li l-ispeċjalizzazzjonijiet intelliġenti jlaqqgħu flimkien l-awtoritajiet lokali u reġjonali, l-istituzzjonijiet tar-riċerka, is-settur privat u s-soċjetà ċivili u jgħinu lir-reġjuni jiksbu vantaġġ kompetittiv, jistimolaw l-investiment privat u joħolqu l-impjiegi; jenfasizza wkoll ir-rwol ewlieni tar-reġjuni fl-istrateġija Ewropea ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti u l-ħtieġa li jinżamm l-approċċ speċifiku tal-istrateġiji reġjonali ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti, anke meta jeżistu wkoll strateġiji nazzjonali ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti; jissuġġerixxi f’dan il-kuntest li jsir immappjar trasversali u dinamiku ta’ eċċellenza xjentifika mqassma u speċjalizzazzjonijiet intelliġenti, fi sħubija bejn ir-reġjuni, l-Istati Membri u l-Unjoni Ewropea; jipproponi li tiġi kkunsidrata wkoll l-evoluzzjoni meħtieġa mill-S3 għall-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti sostenibbli (S4) u lejn prattika aħjar tal-ispiral kwadruplu, li jippermetti li s-soċjetà taqdi rwol attiv fl-strateġija; |
| --- | --- |

22.

| 23. | jissottolinja l-importanza abbażi ta’ dan l-immappjar li jikkontribwixxi għan-networking ta’ speċjalizzazzjonijiet reġjonali intelliġenti bbażati fuq l-eċċellenza xjentifika u li jiffaċilita l-kooperazzjoni transreġjonali, kemm permezz ta’ Interreg u b’mod partikolari l-fergħa tagħha “investimenti interreġjonali fl-innovazzjoni”, bħal fil-qafas ta’ Orizzont Ewropa, permezz ta’ proġetti kollettivi konkreti fil-programm kollu, speċjalment il-Pilastru 2, b’mod partikolari fi ħdan il-“missjonijiet” u “Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni” u fil-programm trasversali tat-Tisħiħ taż-ŻER; jenfasizza l-importanza li l-bliet u r-reġjuni jkunu assoċjati mal-governanza tal-“missjonijiet” u tas-“sħubijiet”; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jappoġġja l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tiggwida l-iżvilupp ta’ pjani direzzjonali teknoloġiċi konġunti mal-industrija biex jiġu inklużi programmi ta’ investiment għar-R&I, iżda huwa sorpriż li jarahom marbuta biss mal-Istati Membri u l-industrija taħt sħubijiet Ewropej ipprogrammati fil-qafas ta’ Orizzont 2020; ifakkar li dan l-eżerċizzju għandu jitwettaq b’kont meħud tal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti tar-reġjuni u r-rwol tal-ekosistemi reġjonali u taċ-ċentri ta’ innovazzjoni, li jistrutturaw ukoll il-ktajjen tal-valur industrijali; |
| --- | --- |

24.

| 25. | itenni l-missjoni tal-bliet u r-reġjuni biex ikunu msieħba fl-iżvilupp u n-networking ta’ infrastrutturi ta’ riċerka u teknoloġija u l-programm ESFRI; ifakkar fir-rwol ewlieni tagħhom fil-ħolqien, l-animazzjoni u l-valutazzjoni ta’ dawn l-infrastrutturi (5); itenni wkoll li l-awtoritajiet lokali u reġjonali huma partijiet ikkonċernati ewlenin għall-ħolqien ta’ ekosistemi reġjonali u ċentri ta’ innovazzjoni effettivi (6); |
| --- | --- |

25.

| 26. | jipproponi li jsir progress lejn kuntratti ta’ sħubija bejn ir-reġjuni, l-Istati Membri u l-UE, sabiex jiġu mobilizzati l-partijiet interessati kollha madwar objettivi kondiviżi ta’ riċerka, innovazzjoni u edukazzjoni għolja, edukazzjoni u ħiliet diġitali, u madwar pjani biex jakkumpanjaw oqsma ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti li jinvolvu l-politiki kollha tal-UE u mhux limitati għar-regoli għall-mobilizzazzjoni tal-FEŻR. Dan jista’ jkun is-suġġett ta’ azzjoni pilota; |
| --- | --- |

26.

| 27. | ifakkar li l-mobilizzazzjoni tal-FEŻR għar-riċerka u l-innovazzjoni żdiedet b’mod konsiderevoli matul il-perjodi ta’ programmazzjoni għal aktar minn EUR 100 biljun għall-2014-2020, u li matul l-istess perjodu l-mobilizzazzjoni finanzjarja tal-bliet u r-reġjuni mill-baġits tagħhom stess laħqet livell li b’kollox jirrappreżenta kważi d-doppju tal-volum tal-Programm Qafas Ewropew għar-Riċerka. Din id-data tenfasizza kwistjonijiet ta’ koordinazzjoni bejn il-politiki Ewropej, nazzjonali, lokali u reġjonali, kif ukoll kwistjonijiet ta’ sinerġiji bejn l-għodod ta’ intervent; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jinsab imħasseb dwar il-progress limitat osservat fil-qasam tas-sinerġiji, b’mod partikolari minħabba d-dewmien li jaffettwa l-iżvilupp tar-reġimi ta’ qafas ta’ għajnuna mill-Istat, ifakkar ix-xewqa tiegħu “li l-fondi kollha mobilizzati għall-kofinanzjament ta’ azzjoni jew ta’ programm ta’ azzjoni bbażat fuq il-programm Orizzont Ewropa jkunu soġġetti għar-regoli ġuridiċi applikabbli għal dan il-programm, b’mod partikolari dawk dwar l-għajnuna mill-Istat” (7), u jtenni l-kunċett tiegħu ta’ sinerġiji bħala kooperazzjonijiet mogħtija liberament imsejsa fuq il-prinċipji tal-5K (koerenza, komplementarjetà, kompatibbiltà, ko-kostruzzjoni, rikonoxximent tal-gruppi ta’ partijiet ikkonċernati lokali) (8); jinsisti għal darb’oħra fuq il-ħtieġa għal approċċ ta’ ko-kostruzzjoni effettiv u kontroll ta’ kwalunkwe trasferiment finanzjarju mill-awtorità ta’ ġestjoni; |
| --- | --- |

28.

| 29. | iqis li fid-dawl ta’ dawn l-elementi, assoċjazzjoni sħiħa ta’ bliet u reġjuni fil-“forum taż-ŻER għal tranżizzjoni” hija essenzjali, kemm minħabba l-kwistjonijiet ta’ kooperazzjoni u koordinazzjoni li għandhom jiġu indirizzati, kif ukoll minħabba r-rwol tal-partijiet ikkonċernati lokali fl-iskjerament tal-aġenda ta’ trasformazzjoni b’rabta mal-kriżijiet u t-tranżizzjonijiet; |
| --- | --- |

29.

Il-kontribut tal-ekosistemi reġjonali u ċ-ċentri ta’ innovazzjoni għad-dinamika taż-Żona Ewropea ta’ Riċerka

| 30. | jirrakkomanda li l-prattiki lokali u reġjonali tajbin jiġu mmonitorjati u żviluppati meta jiġu abbozzati l-kriterji għall-konformità mal-kundizzjoni abilitanti tal-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti, stabbiliti fir-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni tal-Fondi Strutturali. Għandu jitfakkar li l-governanza tajba tal-istrateġija ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti nazzjonali, reġjonali jew lokali għandha tagħmel parti mill-proċess tat-tfassil tal-programmi reġjonali tal-FEŻR, li fihom kull awtorità reġjonali u lokali trid turi l-progress li jkun sar fl-implimentazzjoni tal-S3 tagħha, inklużi, fost l-oħrajn, il-miżuri għall-kollaborazzjoni internazzjonali. Dan jidher bħala opportunità eċċellenti għall-iżvilupp u t-tixrid ta’ prattiki tajba, pereżempju permezz ta’ pjattaformi bħax-Xjenza tiltaqa’ mar-Reġjuni jew il-Pjattaforma għall-Iskambju tal-Għarfien (KEP); |
| --- | --- |

30.

| 31. | jappoġġja b’entużjażmu l-kunċett ta’ “ċentru taż-ŻER” billi jqis li dan huwa opportunità biex jingħata rikonoxximent istituzzjonali u forma konkreta lill-kunċett ta’ ekosistema reġjonali u ċentru ta’ innovazzjoni li ilu jippromovi għal diversi snin, u jirrikonoxxi bis-sħiħ approċċ ibbażat fuq il-post għax-xjenza u l-innovazzjoni; jitlob l-implimentazzjoni rapida ta’ din il-proposta u jipproponi li tintuża l-pjattaforma għall-iskambju ta’ għarfien (KEP) biex tispeċifika l-ispeċifikazzjonijiet u tiffaċilita l-ħolqien ta’ proġetti pilota. Jilqa’ b’sodisfazzjon ukoll l-intenzjoni tal-Kummissjoni, f’kooperazzjoni mal-KtR, li tieħu din l-inizjattiva għal livell strateġiku, u tippromovi sinerġiji bejn strumenti ta’ R&I, edukazzjoni, titjib tal-ħiliet, taħriġ mill-ġdid u taħriġ ġenerali, u l-mobilizzazzjoni tal-fondi ta’ koeżjoni; iħeġġeġ biex din l-inizjattiva ma tkunx limitata għall-objettiv uniku li jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-eċċellenza; |
| --- | --- |

31.

| 32. | jiġbed l-attenzjoni għal diversi ostakoli li għandhom jiġu evitati: ir-riflessjoni li għandha ssir għandha tqis l-esperjenza ta’ “ċentri diġitali” jew tal-Istitut Ewropew tal-Innovazzjoni u t-Teknoloġija (EIT), iżda ċ-“ċentri taż-ŻER” ma għandhomx ikunu limitati għal dawn ir-referenzi u lanqas ikunu limitati għall-organizzazzjoni ta’ “spazju ta’ għarfien interkonness” iċċentrat fuq l-iskambju ta’ prattiki tajba u l-moviment tal-għarfien, barra minn hekk l-Ewropa ma għandhiex bżonn “ċentru taċ-ċentri”; iċ-ċentri taż-ŻER ma għandhomx ikunu limitati għal għodda allokata għat-tnaqqis tad-distakk fl-innovazzjoni, u lanqas ma għandhom jerġgħu jservu biex jenfasizzaw l-uniċi siti universitarji ta’ klassi dinjija li diġà huma sostnuti ħafna mill-Istati membri u l-programm qafas; |
| --- | --- |

32.

| 33. | jipproponi, minflok, li fil-qafas taċ-ċentri taż-ŻER jiġu rikonoxxuti gruppi ta’ partijiet ikkonċernati, ekosistemi reġjonali (jew interreġjonali) u ċentri ta’ innovazzjoni li huma kkaratterizzati mill-kriterji kumulattivi li ġejjin:






  — | l-eżistenza ta’ strateġija ta’ għarfien, li tipproponi approċċ integrat għal edukazzjoni ogħla, edukazzjoni diġitali, tagħlim tul il-ħajja inklużi t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, riċerka u innovazzjoni; |
| --- | --- | --- |

33.

—

l-eżistenza ta’ strateġija ta’ għarfien, li tipproponi approċċ integrat għal edukazzjoni ogħla, edukazzjoni diġitali, tagħlim tul il-ħajja inklużi t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, riċerka u innovazzjoni;

| — | assoċjazzjoni tal-partijiet ikkonċernati kollha li jsegwu l-mudell tal-ispiral kwadruplu li jinsisti fuq l-involviment taċ-ċittadini u l-partijiet ikkonċernati pubbliċi lokali minn sistema demokratika; |
| --- | --- |

—

assoċjazzjoni tal-partijiet ikkonċernati kollha li jsegwu l-mudell tal-ispiral kwadruplu li jinsisti fuq l-involviment taċ-ċittadini u l-partijiet ikkonċernati pubbliċi lokali minn sistema demokratika;

| — | kapaċità għal koordinazzjoni kollettiva, definizzjoni ta’ strateġija, u teħid ta’ deċiżjoni kondiviża rigward l-adozzjoni ta’ prijoritajiet u l-allokazzjoni tar-riżorsi; |
| --- | --- |

—

kapaċità għal koordinazzjoni kollettiva, definizzjoni ta’ strateġija, u teħid ta’ deċiżjoni kondiviża rigward l-adozzjoni ta’ prijoritajiet u l-allokazzjoni tar-riżorsi;

| — | prestazzjoni ekonomika u soċjali fl-impatti territorjali fl-oqsma kollha: taħriġ, innovazzjoni, ħolqien ta’ impjiegi u negozji, servizzi pprovduti lin-negozji kif ukoll lis-servizzi pubbliċi u lit-tielet settur, kontribut għal tranżizzjonijiet, innovazzjoni soċjali u kulturali, koeżjoni soċjali, ċittadinanza attiva u kreattività kulturali (b’mod partikolari bl-użu tat-Tabella ta’ valutazzjoni tal-innovazzjoni (9)); |
| --- | --- |

—

prestazzjoni ekonomika u soċjali fl-impatti territorjali fl-oqsma kollha: taħriġ, innovazzjoni, ħolqien ta’ impjiegi u negozji, servizzi pprovduti lin-negozji kif ukoll lis-servizzi pubbliċi u lit-tielet settur, kontribut għal tranżizzjonijiet, innovazzjoni soċjali u kulturali, koeżjoni soċjali, ċittadinanza attiva u kreattività kulturali (b’mod partikolari bl-użu tat-Tabella ta’ valutazzjoni tal-innovazzjoni (9));

| — | preżenza fi ħdan l-ispeċjalizzazzjonijiet intelliġenti li fihom jaqgħu ċ-ċentri taż-ŻER f’oqsma ta’ eċċellenza xjentifika f’livell Ewropew u internazzjonali, jew parti minn pjan li jagħmilha possibbli li dan il-livell jintlaħaq malajr u b’mod kredibbli; |
| --- | --- |

—

preżenza fi ħdan l-ispeċjalizzazzjonijiet intelliġenti li fihom jaqgħu ċ-ċentri taż-ŻER f’oqsma ta’ eċċellenza xjentifika f’livell Ewropew u internazzjonali, jew parti minn pjan li jagħmilha possibbli li dan il-livell jintlaħaq malajr u b’mod kredibbli;

| — | involviment f’networks u sħubijiet tematiċi interreġjonali jew Ewropej b’rabta mal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti; |
| --- | --- |

—

involviment f’networks u sħubijiet tematiċi interreġjonali jew Ewropej b’rabta mal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti;

| — | l-istorja tal-involviment fil-programmi Ewropej tar-riċerka, it-taħriġ u l-programmi ta’ mobilità għar-riċerkaturi u l-istudenti; |
| --- | --- |

—

l-istorja tal-involviment fil-programmi Ewropej tar-riċerka, it-taħriġ u l-programmi ta’ mobilità għar-riċerkaturi u l-istudenti;

| 34. | iqis li dawn iċ-ċentri taż-ŻER għandhom ikunu appoġġjati direttament mill-UE, inkluż finanzjarjament, bħala parti minn sħubija bbażata fuq tliet pilastri:






  — | rikonoxximent mill-UE ta’ dawn iċ-ċentri taż-ŻER bħala sostenn importanti għall-ilħuq tal-objettivi tal-Unjoni Ewropea u l-iskjerament ta’ politiki relatati; dan jimplika li ċ-ċentri taż-ŻER jitqiesu kemm fit-twettiq tal-Forum ta’ Tranżizzjoni taż-ŻER kif ukoll fl-ipprogrammar strateġiku ta’ Orizzont Ewropa; |
| --- | --- | --- |

34.

—

rikonoxximent mill-UE ta’ dawn iċ-ċentri taż-ŻER bħala sostenn importanti għall-ilħuq tal-objettivi tal-Unjoni Ewropea u l-iskjerament ta’ politiki relatati; dan jimplika li ċ-ċentri taż-ŻER jitqiesu kemm fit-twettiq tal-Forum ta’ Tranżizzjoni taż-ŻER kif ukoll fl-ipprogrammar strateġiku ta’ Orizzont Ewropa;

| — | appoġġ Ewropew għat-tisħiħ tal-funzjonijiet ewlenin ta’ appoġġ (strateġija, koordinazzjoni, Ewropizzazzjoni, internazzjonalizzazzjoni, taħriġ, attrazzjoni tat-talenti, innovazzjoni u trasferimenti) u faċilitazzjoni tal-aċċess għall-programmi differenti Ewropej inkluż Orizzont Ewropa; |
| --- | --- |

—

appoġġ Ewropew għat-tisħiħ tal-funzjonijiet ewlenin ta’ appoġġ (strateġija, koordinazzjoni, Ewropizzazzjoni, internazzjonalizzazzjoni, taħriġ, attrazzjoni tat-talenti, innovazzjoni u trasferimenti) u faċilitazzjoni tal-aċċess għall-programmi differenti Ewropej inkluż Orizzont Ewropa;

| — | impenn mill-partijiet ikkonċernati taċ-ċentri taż-ŻER biex isaħħu l-kapaċità strateġika u l-kwalità ta’ speċjalizzazzjonijiet intelliġenti tagħhom, biex iżidu l-involviment tagħhom fin-networks u l-programmi komunitarji, u biex jiżviluppaw kooperazzjonijiet fi ħdan in-network Ewropew taċ-ċentri taż-ŻER; |
| --- | --- |

—

impenn mill-partijiet ikkonċernati taċ-ċentri taż-ŻER biex isaħħu l-kapaċità strateġika u l-kwalità ta’ speċjalizzazzjonijiet intelliġenti tagħhom, biex iżidu l-involviment tagħhom fin-networks u l-programmi komunitarji, u biex jiżviluppaw kooperazzjonijiet fi ħdan in-network Ewropew taċ-ċentri taż-ŻER;

| 35. | jixtieq li mill-inqas bejn 50 u 100 sit fl-Ewropa jistgħu jiġu rikonoxxuti bħala ċentri taż-ŻER, li dan in-network ikun miftuħ ħafna b’mod partikolari għall-ekosistemi emerġenti tal-UE-13 u r-reġjuni l-aktar żvantaġġati; |
| --- | --- |

35.

| 36. | jenfasizza r-rwol kruċjali tal-bliet u r-reġjuni bħala inizjaturi u orkestraturi ta’ proġetti ta’ kollaborazzjoni estensivi għall-innovazzjonijiet tas-soċjetà fl-indirizzar tal-isfidi tas-soċjetà. Iċ-ċentri taż-ŻER għandhom jaġixxu bħala strumenti fl-iżvilupp tal-kompetenzi u l-prattiki meħtieġa fl-aċċellerazzjoni ta’ dan il-progress; |
| --- | --- |

36.

| 37. | jissottolinja li n-network taċ-ċentri taż-ŻER jista’ jsir qafas eċċellenti għall-ħolqien ta’ proġetti kollettivi ta’ riċerka u innovazzjoni li jiġbru flimkien diversi ekosistemi reġjonali u ċentri ta’ innovazzjoni f’approċċ minn isfel għal fuq. Dawn il-konsorzji jistgħu jimmobilizzaw b’mod utli l-għodda ġuridika ta’ azzjonijiet kofinanzjati preżenti f’Orizzont Ewropa, li jistgħu jintużaw ukoll fil-qafas tal-Pilastru 2, mekkaniżmu adattat perfettament għall-iżvilupp ta’ sinerġiji bejn il-programm qafas, il-politika reġjonali u l-baġits tal-bliet u r-reġjuni; |
| --- | --- |

37.

Il-kriżi tal-COVID-19, distakk fl-innovazzjoni, tixrid tal-eċċellenza: il-koeżjoni fil-qalba taż-ŻER

| 38. | iwissi dwar il-konsegwenzi tal-kriżijiet attwali fuq l-aktar territorji fraġli u affettwati, u jfakkar li l-kriżi ekonomika u finanzjarja tal-2008 wasslet għal kollass fl-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni f’xi reġjuni, b’mod partikolari fil-pajjiżi tan-Nofsinhar. Il-Kumitat għalhekk jinsisti li l-pjan ta’ rkupru NextGenerationEU u l-qafas finanzjarju pluriennali li jmiss jagħtu appoġġ akbar lill-edukazzjoni ogħla, l-edukazzjoni diġitali, it-tagħlim tul il-ħajja inklużi t-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid, ir-riċerka u l-innovazzjoni biex jintlaħqu l-objettivi taż-ŻER, u li f’dan il-kuntest, il-programm ReactEU u l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta huma wkoll mobilizzati f’konformità mal-programmi operattivi adottati mir-reġjuni u l-istrateġiji ta’ speċjalizzazzjoni intelliġenti tagħhom. Dan huwa essenzjali għaliex ir-reġjuni għandhom bżonn appoġġ aktar intensiv għall-irkupru qabel ma jkunu jistgħu juru reżiljenza; |
| --- | --- |

38.

| 39. | jistieden lill-Kummissjoni tispjega kif, fil-kuntest attwali u mingħajr żieda fl-appoġġ, l-Istati Membri li l-livell ta’ investiment tagħhom fir-R&I huwa inqas mill-medja Ewropea jistgħu jilħqu l-mira ta’ żieda ta’ 50 % f’dawn l-investimenti matul il-5 snin li ġejjin, objettiv li l-Kumitat jappoġġja wkoll; |
| --- | --- |

39.

| 40. | jinnota li ż-ŻER hija frammentata: il-fondi tal-UE mhumiex biżżejjed biex jiffinanzjaw il-kollaborazzjoni bejn l-ekosistemi reġjonali tal-innovazzjoni u r-riżultati tar-riċerka rari jinqasmu mal-pubbliku ġenerali u l-bqija tar-reġjuni, anke fi ħdan l-istess Stat Membru; jiddispjaċih fl-istess ħin li l-programmi supranazzjonali tar-R&I tradizzjonalment jibbenefikaw minn networks żgħar u relattivament “magħluqa” ta’ universitajiet avvanzati, ċentri ta’ riċerka, industriji kbar u reġjuni li jinkludu kapital, li f’ħafna każijiet diġà ħadu sehem f’edizzjonijiet preċedenti tal-programm qafas jew għandhom preżenza qawwija fi Brussell; |
| --- | --- |

40.

| 41. | jaqbel mal-osservazzjoni li l-progress li sar fl-implimentazzjoni taż-ŻER naqas u li għad hemm disparitajiet kbar bejn il-pajjiżi u r-reġjuni, kif intqal fir-rapport ta’ progress taż-ŻER tal-2018. Il-konverġenza ta’ sistemi ta’ riċerka u innovazzjoni Ewropej, nazzjonali u reġjonali mhijiex biżżejjed, u dan jirriżulta f’konċentrazzjoni dannuża ta’ siti ta’ eċċellenza fir-R&I madwar l-Ewropa, filwaqt li jitħallew reġjuni sħaħ barra. Dan iwassal ukoll għal xenarju ta’ mobbiltà u fluss ta’ għarfien żbilanċjat li jikkontradixxi l-objettivi ta’ politika taż-ŻER; |
| --- | --- |

41.

| 42. | iqis li dawn l-osservazzjonijiet huma kondiviżi b’mod wiesa’ u mtennija regolarment iżda li minnhom ma ttieħdet l-ebda lezzjoni politika, u li l-għażliet baġitarji li għaddejjin bħalissa, jekk jinżammu, mhux se jagħmluha possibbli li jittaffew dawn in-nuqqasijiet, se jagħmlu d-diskors dwar it-tnaqqis tad-distakk fl-innovazzjoni xewqa fiergħa, u mekkaniżmi għat-tixrid tal-eċċellenza u t-twessigħ tal-parteċipazzjoni tal-għodod li mhumiex biżżejjed u mhux kapaċi jilħqu l-objettivi politiċi msemmija. |
| --- | --- |

42.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  COM(2018) 703.

1

(2)  Opinjoni tal-KŻER dwar il-futur taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-1201-2020-INIT/en/pdf bl-Ingliż).

2

(3)  Rakkomandazzjonijiet tal-ERRIN dwar il-futur taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (https://errin.eu/system/files/2020-06/200608%20ERRIN_recommendations_for_the_future_of_the_European_Research_Area_approved.pdf).

3

(4)  Għalhekk, skont l-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Universitajiet, “Excellence is not limited to highly cited publications but needs to be based on the many and diverse contributions of the research community, notably including Open Science practices, citizen engagement, and impact on society.”

4

(5)  L-Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Infrastrutturi tar-Riċerka: il-Futur taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) minn perspettiva reġjonali u transfruntiera (ĠU C 39, 5.2.2020, p. 68).

5

(6)  L-Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni dwar “Aġenda Ewropea għar-Riċerka u l-Innovazzjoni mġedda — l-opportunità tal-Ewropa li ssawwar il-ġejjieni tagħha” (ĠU C 168, 16.5.2019, p. 4).

6

(7)  L-Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Orizzont Ewropa: id-disa’ Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni (ĠU C 461, 21.12.2018, p. 79).

7

(8)  L-Opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni — Id-dimensjoni lokali u reġjonali tal-Programm Orizzont 2020 u l-Programm Qafas il-Ġdid għar-Riċerka u l-Innovazzjoni (ĠU C 342, 12.10.2017, p. 1).

8

(9)  L-Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Innovazzjoni Reġjonali u l-impatt tagħha fuq il-politiki reġjonali bbażati fuq il-post (ĠU C 440, 18.12.2020, p. 87).

9

---

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/38 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/38

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — It-tnedija mill-ġdid tas-setturi kulturali u kreattivi

(2021/C 106/08)

| Relatur: | Relatur: Giuseppe VARACALLI (IT/Renew Europe), Kunsillier Komunali ta’ Gerace (RC) |
| --- | --- |

Relatur:

Relatur: Giuseppe VARACALLI (IT/Renew Europe), Kunsillier Komunali ta’ Gerace (RC)

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

| 1. | ifakkar li l-pandemija tal-COVID-19 żvelat b’mod drammatiku l-idea li lkoll nappoġġjaw, jiġifieri li l-kultura tista’ tirrappreżenta l-aħjar soluzzjoni għall-iżvilupp soċjali, ekonomiku u sostenibbli tal-Ewropa. Min-naħa l-oħra, ir-realtà tas-setturi kulturali u kreattivi saret ċara wkoll. Għalkemm it-terminu “setturi kulturali u kreattivi” huwa vag, u l-linji bejn l-arti u l-kultura ffinanzjata jew issussidjata minn fondi pubbliċi u l-ħaddiema mill-qasam kulturali u kreattiv li jsostnu lilhom infushom mhumiex ċari, bħalma mhumiex ċari l-limiti tas-settur innifsu, din l-Opinjoni tiffoka b’mod partikolari fuq dawk l-operaturi tas-settur li fil-prinċipju jew jirċievu ftit appoġġ mis-settur pubbliku jew ma jirċievu xejn. Kważi fil-pajjiżi kollha, dan is-settur fil-parti l-kbira tiegħu huwa magħmul minn intrapriżi żgħar, artisti indipendenti u professjonisti indipendenti oħrajn mill-qasam kreattiv, huwa vulnerabbli u ħafna drabi prekarju, u kien wieħed mis-setturi li ntlaqat l-agħar mill-kriżi tal-pandemija, kif enfasizzat mill-KtR fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar il-prijoritajiet għall-2020-2025; |
| --- | --- |

1.

| 2. | ifakkar li waħda mill-kundizzjonijiet komuni tas-setturi kulturali u kreattivi hija l-ħolqien ta’ “ġemgħat”, jiġifieri tgawdija kollettiva – li għamlithom soġġetti għal lockdown li għadu ma spiċċax għal ċerti setturi u għall-attivitajiet b’rabta ma’ dawk is-setturi, u li qed iwassal għal telf kbir ekonomiku u ta’ impjiegi; madankollu, premessa addizzjonali hija li dawn huma marbutin intrinsikament mal-progress, ir-riċerka u t-tkabbir, kif ukoll mal-wirt kulturali tanġibbli u intanġibbli. Ifakkar li l-ħaddiema tal-attivitajiet artistiċi li jsiru live huma fost il-kategoriji l-aktar milquta mill-kriżi ġġenerata mill-pandemija tal-COVID-19. Dawn huma persuni u familji li qegħdin fil-periklu li ma jkollhomx iktar dħul u li ma jkunux jistgħu jibqgħu jgħixu. Jistieden lill-istituzzjonijiet Ewropej u lill-gvernijiet nazzjonali biex jappoġġjaw lill-ħaddiema ta’ dan is-settur, billi jiżguraw li l-fondi tal-programm Ewropa Kreattiva jilħqu lill-forom kollha tas-settur kulturali u kreattiv u lil dawk kollha involuti fil-ħolqien tiegħu, irrispettivament mit-tip ta’ impjieg tagħhom, u li flimkien mal-Istati Membri jinstab mod li dan l-appoġġ jieħu l-forma ta’ introjtu minimu ta’ sussistenza; |
| --- | --- |

2.

| 3. | jenfasizza li l-Artikoli 6 u 167 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jistabbilixxu li l-kompetenzi tal-UE fil-qasam tal-kultura huma ta’ appoġġ, koordinazzjoni jew ikkompletar tal-azzjoni tal-Istati Membri. B’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, il-KtR jappoġġja l-inizjattivi tal-UE f’dan il-qasam ta’ kompetenza, peress li dawn jenfasizzaw id-dimensjoni transfruntiera u Ewropea importanti ta’ dan is-settur. L-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom kompetenzi importanti fir-rigward tad-djalogu kulturali u interkulturali; fl-eqqel tal-pandemija, dawn l-awtoritajiet għandhom jikkoordinaw ukoll in-networks kulturali multidimensjonali lokali u reġjonali li jinvolvu l-partijiet interessati ewlenin kollha. Din l-Opinjoni hija abbozzata f’konformità mal-barometru reġjonali u lokali annwali tal-UE; |
| --- | --- |

3.

| 4. | jenfasizza l-importanza li l-arti u l-kultura jkunu ħielsa u indipendenti, u jisħaq fuq il-valur intrinsiku tal-produzzjoni kulturali u artistika; jemmen ukoll li dawn iridu jiġu promossi bħala faċilitaturi ewlenin għat-tisħiħ tal-identità Ewropea u t-tisħiħ tal-funzjoni soċjali tagħha, u jagħmel appell sabiex il-kultura u l-arti jingħataw rwol aktar prominenti fid-dibattitu dwar il-ġejjieni tal-UE; dan jiżgura wkoll li s-setturi kulturali u kreattivi jitqiesu bħala prijorità fil-livell nazzjonali, permezz ta’ sinerġiji ma’ politiki oħrajn u finanzjamenti strutturali fil-perjodu ta’ programmazzjoni li jmiss; |
| --- | --- |

4.

| 5. | jipproponi djalogu kostanti mal-organizzazzjonijiet tas-setturi kulturali u kreattivi sabiex ikunu jistgħu jiġu żviluppati sistemi ta’ appoġġ li jkunu jistgħu jintużaw faċilment, li jippermettu mobilizzazzjoni li trawwem l-innovazzjoni u l-edukazzjoni, f’ekosistema territorjali dinamika: billi jinħolqu fondi ad hoc għall-ħolqien ta’ networks, tiġi rregolata l-mobbiltà tal-operaturi kulturali, jinbnew kanali ddedikati u pjattaformi tal-IT li jospitaw il-profili tal-artisti, assoċjazzjonijiet u operaturi kulturali, eċċ. biex jgħinuhom joperaw f’livell internazzjonali (bħal fil-każ tal-Europass), u jiffaċilitaw il-pubblikazzjoni tas-sejħiet, il-miżuri, l-azzjonijiet speċifiċi u l-azzjonijiet imfasslin apposta kollha li jippermettu lill-artisti individwali u l-operaturi fis-settur jaċċessawhom u jużawhom b’mod aktar faċli, filwaqt li jitqies li s-setturi kulturali u kreattivi jimpjegaw fil-biċċa l-kbira ħaddiema li jaħdmu għal rashom u ħaddiema prekarji u jinvolvu prinċipalment intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), kemm jekk bi skopijiet kummerċjali jew mingħajr skop ta’ qligħ; |
| --- | --- |

5.

| 6. | jiġbed l-attenzjoni li l-gvernijiet reġjonali jkunu infurmati – anke b’mod aktar effettiv – dwar il-miżuri u l-inizjattivi implimentati għas-setturi kulturali u kreattivi fl-UE, b’monitoraġġ akbar tas-setturi kulturali u kreattivi fil-livell lokali u reġjonali f’dan il-perjodu u b’rikonoxximent tal-kompetenzi reġjonali u lokali fil-politiki kulturali bil-għan li jkun hemm tqassim ġust tal-fondi diretti allokati lis-settur, peress li l-istituzzjonijiet lokali huma aktar konxji mill-istrutturi bażiċi. Punt tat-tluq jista’ jkun il-pjattaforma li diġà teżisti https://creativesunite.eu, kif ukoll l-isfruttament sħiħ tal-potenzjal tad-desks tal-Ewropa Kreattiva; |
| --- | --- |

6.

| 7. | ifakkar fl-“importanza li jiġu sfruttati l-opportunitajiet diġitali biex il-kultura tiġi promossa b’mod interattiv u biex jiġu attirati l-gruppi kollha tas-soċjetà, speċjalment iż-żgħażagħ, bħala l-kustodji u l-promoturi futuri tal-wirt kulturali” (1). Jenfasizza wkoll il-ħtieġa għal aktar fondi tal-UE biex jiġu kkofinanzjati dawn l-attivitajiet ta’ diġitalizzazzjoni. Dan huwa aktar u aktar pertinenti waqt il-pandemija attwali, li fil-qasam tal-kultura b’mod ġenerali, ħareġ fid-dieher id-distakk diġitali li jeżisti minħabba raġunijiet ġeografiċi, ekonomiċi u ġenerazzjonali; |
| --- | --- |

7.

| 8. | jafferma mill-ġdid li “l-kultura għandha tkun fil-qofol tar-relazzjonijiet internazzjonali tal-UE [...] u ħarġu fid-dieher forom alternattivi u approċċi ġodda. Dawn jinkludu d-diplomazija kulturali” (2). Huwa tal-fehma wkoll li d-diplomazija kulturali Ewropea għandha tiffoka fuq il-promozzjoni tal-Ewropa u l-Istati Membri tagħha, kif ukoll tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, inkluż permezz ta’ skambji edukattivi u kulturali, li jindirizzaw lill-opinjoni pubblika u lill-pajjiżi terzi, b’interess ċar għall-promozzjoni ta’ immaġni pożittiva tal-Ewropa u l-Istati Membri tagħha, inkluż ir-reġjuni tagħhom, bħala mod biex tissaħħaħ l-identità u għalhekk jissaħħu l-koeżjoni soċjali u d-djalogu. Sabiex tinżamm din il-pożizzjoni fuq quddiem nett tal-forom differenti tal-espressjoni kulturali tal-Ewropa fiż-żmien ta’ wara l-COVID-19, jeħtieġ li ssir bidla fundamentali b’aktar għarfien dwar x’għandna u xi rridu nippromovu, inkluż permezz ta’ mezzi alternattivi u virtwali, iżda fuq kollox tal-potenzjal kreattiv u tal-kapaċità ta’ interazzjoni ma’ setturi oħrajn (fertilizzazzjoni trasversali) f’kull qasam tal-arti u l-kultura. Il-pandemija tal-COVID-19 ġegħlitna nifhmu l-importanza tat-tisħiħ u l-iżvilupp tad-diplomazija kulturali tal-UE u li nkunu kapaċi nikkompetu billi noffru firxa akbar ta’ prodotti kulturali u aktar innovazzjoni fix-xena dinjija, li rat qawwiet emerġenti ġodda, inkluż fl-isfera kulturali; is-sitwazzjoni ekonomika kkawżata mill-COVID-19 enfasizzat l-importanza tan-networking u tal-promozzjoni ta’ tours fl-arti tal-ispettaklu, iċ-ċirkli u l-wirjiet bħala mod ta’ kondiviżjoni ta’ proġetti lil hinn mill-fruntieri lokali u reġjonali; għal dan il-għan, għandu jitfassal network għal kull sottosettur tal-arti sabiex ikun jista’ jibda jippjana t-tours u l-itinerarji fl-2022; |
| --- | --- |

8.

| 9. | jenfasizza, fl-istess ħin, l-importanza kontinwa li jiġi promoss l-aċċess tradizzjonali għall-wirt oriġinali, sabiex jiġi promoss u ppreservat il-wirt artistiku, storiku u Ġudeo-Kristjan komuni tal-Ewropa; |
| --- | --- |

9.

| 10. | jittama li jiġu promossi s-sejħiet għal proposti tal-Unjoni Ewropea biex jiġu ppremjati proġetti li jippromovu r-rwol soċjali tal-kultura, kif ukoll l-esperimentazzjoni, tal-innovazzjoni fl-arti viżiva kontemporanja, immirati lejn ir-riġenerazzjoni ta’ żoni urbani periferiċi, rurali jew żvantaġġati, ta’ skejjel, sptarijiet, postijiet ta’ kenn u ħabsijiet, billi jingħataw premjijiet lill-artisti u lill-professjonisti kreattivi għat-twettiq ta’ proġett kulturali Ewropew fuq skala kbira, li, minn naħa waħda, iħaddan l-arti kontemporanja u l-innovazzjoni, min-naħa l-oħra, jipproduċi outputs li kapaċi jinteraġixxu b’mod oriġinali, innovattiv u sensittiv għall-gruppi fil-mira, għall-kollettività, filwaqt li jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ mudelli ġodda ta’ kwalità tal-ħajja; |
| --- | --- |

10.

| 11. | iħeġġeġ li jsiru diskussjonijiet ma’ Stati Membri individwali biex jiġi żgurat li jiġu stabbiliti għodod li jinterċettaw, fil-kumplessità tas-setturi kulturali u kreattivi, id-diversitajiet tal-ħafna kategoriji, li mhux kollha jgawdu minn miżuri protettivi għall-ħaddiema. Jappella biex tiġi kkunsidrata sistema ta’ protezzjoni soċjali standard, li tippermetti l-aċċess għall-għajnuniet u s-sussidji f’każ ta’ sitwazzjonijiet partikolari li jinqalgħu, billi tadatta s-sistema eżistenti u tagħmilha inqas riġida u obsoleta, u billi tipprovdi oqfsa regolatorji ġodda adattati għall-mekkaniżmi l-ġodda għall-ħolqien, il-produzzjoni u d-distribuzzjoni tas-settur, u billi tiffoka fuq il-kreattività, sabiex jiġi rikonoxxut il-professjonalità tal-operaturi; Għal dan il-għan, huwa essenzjali li l-korp ta’ impjegati li jaħdmu fl-amministrazzjoni pubblika jinkludi, fejn mhumiex rappreżentati, persuni bi kwalifiki fl-arti drammatika u fergħat kreattivi oħrajn sabiex ikunu jistgħu jgħinu fl-iżvilupp ta’ programmi trasversali fl-irreċtar, is-settur awdjoviżiv u t-teatru, jiġifieri li jħaddnu l-perspettiva tal-industrija kreattiva; |
| --- | --- |

11.

| 12. | jenfasizza l-ħtieġa urġenti li jiġi żgurat qafas leġiżlattiv ċar li jkun jinkludi b’mod ċar is-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema kulturali u l-artisti kollha fl-ambjent tax-xogħol tagħhom u li jitqiesu bis-sħiħ il-kundizzjonijiet tax-xogħol prekarji tas-setturi kulturali u kreattivi, matul dan il-perjodu ta’ pandemija, matul il-perjodu kollu tal-irkupru u l-konsegwenzi tal-pandemija; |
| --- | --- |

12.

Rabta mal-prijoritajiet politiċi

| 13. | jinsab imħasseb dwar id-destin tas-setturi kulturali u kreattivi, minkejja l-miżuri orizzontali u settorjali li daħħlu fis-seħħ sa mill-bidu tal-pandemija tal-COVID-19; |
| --- | --- |

13.

| 14. | jilqa’ l-ftehim dwar il-Programm Ewropa Kreattiva li ntlaħaq f’Diċembruż 2020 bejn il-Kunsill u l-Parlament Ewropew, b’mod partikolari l-appoġġ ta’ EUR 2,2 biljun għall-artisti. Ftehim bħal dan jirrikonoxxi l-importanza tas-setturi kulturali u kreattivi u jipprovdi żieda sinifikanti għal settur li se jeħtieġ assistenza b’saħħitha matul il-fażi ta’ rkupru; |
| --- | --- |

14.

| 15. | jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li ssir enfasi fuq attivitajiet kulturali sostenibbli, li jħeġġu l-investiment mingħajr limitu ta’ età f’artisti u ħaddiema kulturali oħrajn li jesprimu valuri bħad-demokrazija, il-kosmopolitaniżmu, l-integrazzjoni soċjali, l-inklużjoni u s-sensibilizzazzjoni ambjentali, u fuq l-użu tal-arti fl-ispazji pubbliċi, jippromovu t-tnedija u t-tnedija mill-ġdid tal-arti permezz ta’ programmi tal-UE u jiffaċilitaw l-aċċess għal firxa ta’ strumenti ta’ appoġġ finanzjarju sostenibbli, bħas-sussidji pubbliċi, il-kapital ta’ riskju u l-aċċess għall-kreditu fuq termini ta’ ħlas lura favorevoli fit-tul; |
| --- | --- |

15.

| 16. | jilqa’ d-deċiżjoni li tiġi ffaċilitata l-parteċipazzjoni ta’ proġetti kulturali fuq skala żgħira fil-Programm Ewropa Kreattiva billi tinkiseb semplifikazzjoni sostanzjali tal-proċeduri burokratiċi, l-aktar fl-istadju tal-applikazzjoni; jirrakkomanda, barra minn hekk, l-integrazzjoni tal-investimenti fil-kultura tad-diversi fondi tal-UE, filwaqt li jiġu ssemplifikati l-proċeduri involuti u biex fejn previst tiġi estiża l-possibbiltà ta’ kofinanzjament sa 80 % għal proġetti minn operaturi żgħar, filwaqt li l-fondazzjonijiet, il-banek u l-istituzzjonijiet jitħallew ikopru l-ammont li jifdal. Għal dan il-għan jingħaqad mat-talba tal-Parlament Ewropew għal “appoġġ imdaqqas u primarju bbażat fuq l-għotjiet għas-setturi u l-industriji kulturali u kreattivi sabiex jiġi żgurat l-għajxien tal-komunitajiet lokali” u jaqbel dwar il-ħtieġa li “jallokaw għas-setturi u l-industriji kulturali u kreattivi, skont il-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom, mill-inqas 2 % tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ddedikata għall-irkupru” (3). Jappella sabiex is-setturi kulturali u kreattivi jiddaħħlu fl-ambitu ta’ REACT-EU, filwaqt li jinsisti fuq il-ħtieġa li l-kultura tiġi integrata fil-politiki nazzjonali għall-implimentazzjoni ta’ REACT-EU, u l-istrument tal-UE għall-appoġġ temporanju biex jittaffew ir-riskji ta’ qgħad f’emerġenza (SURE), u b’hekk jiġi evitat li l-piż tal-ispejjeż tal-kultura jaqa’ fuq il-baġits tal-bliet u r-reġjuni, li diġà qed ibatu matul il-pandemija tal-COVID-19, u jappella għall-użu tal-finanzjament kaskata (cascade funding), mekkaniżmu diġà previst mill-Kummissjoni Ewropea taħt l-isem “Appoġġ Finanzjarju lil Partijiet Terzi”; |
| --- | --- |

16.

| 17. | jaqbel mal-ħtieġa li jiġi stabbilit portal uniku tal-UE, li jgħaqqad l-informazzjoni mill-programmi kollha tal-UE li qed jiffinanzjaw il-wirt kulturali (4); |
| --- | --- |

17.

| 18. | jilqa’ bi pjaċir l-interess dejjem jikber u l-impenn tal-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-Ewropa kollha biex jippromovu viżjonijiet u azzjonijiet kondiviżi fl-Istati Membri. Jittama li inizjattivi simili għal dawk miksuba mill-“Karta ta’ Agrigento” (5), iffirmata minn mijiet ta’ sindki, mill-presidenti tar-reġjuni Taljani u kondiviża minn assoċjazzjonijiet partikolarment rappreżentattivi u mill-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (6), jistgħu jseħħu wkoll f’pajjiżi oħra; |
| --- | --- |

18.

| 19. | jittama li s-settur tal-wirt kulturali jkun jista’ dejjem jippermetti l-parteċipazzjoni, minkejja r-restrizzjonijiet li ġabet magħha l-pandemija tal-COVID-19, is-sostenibbiltà, il-protezzjoni u l-innovazzjoni, l-erba’ pilastri li fuqhom tfasslu l-inizjattivi tas-Sena Ewropea tal-Wirt Kulturali u li, fid-dawl tal-kriżi tal-COVID-19, iż-żidiet fil-fondi għal Ewropa Kreattiva se jsiru strutturali u jiġu ġestiti direttament mill-awtoritajiet reġjonali; |
| --- | --- |

19.

| 20. | il-professjonisti fil-qasam tal-wirt kulturali jinsabu fl-aħjar pożizzjoni biex jissensibilizzaw lill-komunità kollha li s-settur huwa ta’ benefiċċju vitali għall-ekonomija, il-kultura, l-ambjent u s-soċjetà; |
| --- | --- |

20.

| 21. | jappoġġja rwol akbar għall-ħallieqa, l-artisti, il-persunal tekniku u atturi oħrajn fil-qasam kulturali u tal-wirt, u mhux jiġu kkunsidrati biss bħala “mezzi” għat-tkabbir tal-ekonomija u l-kompetittività. Fil-fatt, is-sitwazzjoni tal-COVID-19 kompliet tenfasizza l-ħtieġa li l-kultura għandha tiġi implimentata fis-sistema edukattiva b’mod trasversali u kurrikulari. F’dan ir-rigward, l-inklużjoni tal-arti tal-ispettaklu fil-ħinijiet tal-iskola hija ta’ importanza kbira; |
| --- | --- |

21.

| 22. | jinsab partikolarment imħasseb dwar in-nuqqas li qed jiżdied ta’ ħaddiema tas-sengħa, professjonisti tar-restawr u esperti tal-wirt. Jistieden lill-istituzzjonijiet Ewropej jinkludu l-preservazzjoni ta’ prattiki siewja u għarfien ta’ valur f’inizjattivi futuri għall-preservazzjoni tal-wirt kulturali; |
| --- | --- |

22.

Dimensjoni lokali jew reġjonali speċifika

| 23. | iħeġġeġ, filwaqt li jiġi żgurat ir-rispett għall-komplementarjetà u s-sussidjarjetà – il-prinċipju gwida tal-UE fil-qasam tar-relazzjonijiet kulturali – azzjoni akbar mill-Istati Membri billi jiġu appoġġjati jew ikkoordinati azzjonijiet sabiex jiġi definit approċċ strateġiku Ewropew għat-tnedija mill-ġdid tas-setturi kulturali u kreattivi; |
| --- | --- |

23.

| 24. | jirrikonoxxi r-rwol tal-awtoritajiet lokali u reġjonali bħala atturi indispensabbli sabiex jiġu promossi, jitħeġġu u jiġu appoġġjati l-attivitajiet kulturali relatati, fost oħrajn, mal-mużika, l-arti viżiva, il-folklor, l-arti tal-ispettaklu, l-arti awdjoviżiva, il-pubblikazzjonijiet, il-wirt kulturali eċċ. permezz ta’ għotjiet li jgħinu biex jittejbu l-kundizzjonijiet tal-benefiċjarji matul ix-xhur meta jkunu magħluqin jew ikun hemm nuqqas ta’ faċilitajiet fi spazji pubbliċi minħabba l-miżuri tas-saħħa tal-COVID-19, kif ukoll permezz ta’ miżuri oħrajn ta’ appoġġ bħall-għoti ta’ spazji għal attivitajiet kulturali mingħajr ħlas jew l-iffaċilitar tal-użu ta’ żoni pubbliċi; |
| --- | --- |

24.

| 25. | ifakkar li, meta nitkellmu dwar il-kultura u l-kreattività, mhux dejjem nittrattaw oġġetti tanġibbli; fil-fatt, xi kultant il-kultura u l-kreattività jiġu trażmessi b’mod intanġibbli, u b’hekk l-artist isir hu stess xogħol tal-arti, xi ħaġa li sseħħ permezz tal-kant, iż-żfin, l-akrobati, il-mużiċisti u l-mima, l-atturi u l-ekwilibristi. Kull wieħed minnhom iwassal it-tradizzjonijiet, id-drawwiet u l-użanzi, inissel emozzjonijiet, iqanqal sentimenti, jippromovi t-territorju, jiġbed it-turisti, jegħleb kull tip ta’ ostaklu psikoloġiku, iżda xi drabi ma jirnexxilux jegħleb dawk strutturali li bħalissa jinsabu aggravati mill-pandemija. L-esperjenza tal-professjonisti tal-wirt kulturali hija ġid pubbliku uniku li huwa essenzjali biex jinkisbu l-kwalità, il-valorizzazzjoni u s-sostenibbiltà fil-protezzjoni u l-preservazzjoni tal-wirt kulturali. Dan jeħtieġ azzjoni strateġika mill-awtoritajiet sabiex jiġu protetti l-ekosistemi kulturali differenti; |
| --- | --- |

25.

| 26. | jirrimarka u jittama li l-UE tieħu azzjoni biex tagħti bidu għal kooperazzjoni xierqa bejn l-Istati Membri, biex tappoġġja, tippromovi u terġa’ tagħti spinta lill-għadd kbir ta’ kategoriji relatati mas-setturi kulturali u kreattivi, li ġew imrażżna mill-pandemija tal-COVID-19. Kull waħda għandha karatteristiċi differenti u teħtieġ spazji u trattamenti differenti, iżda lkoll jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ opportunitajiet fit-territorji għat-turiżmu u għall-iżvilupp soċjali, ekonomiku u kulturali tat-territorji: Fost bosta eżempji hawnhekk insibu: il-wirt kulturali, kemm tanġibbli, li jinkludi l-ġestjoni estremament kumplessa ta’ monumenti u siti arkeoloġiċi – inklużi dawk ta’ taħt l-ilma – mużewijiet, arkivji u libreriji; u dawk mhux tanġibbli – btajjel reġjonali u lokali, gastronomija u artiġjanat; forom ta’ disseminazzjoni, li jvarjaw minn konferenzi għal avvenimenti bħall-kapitali Ewropej tal-kultura; l-arti u l-wirjiet tal-ispettaklu, il-mużika u ż-żfin, mill-opra u ċ-ċirkli sal-artisti tat-triq; l-industrija kreattiva, inklużi l-films, il-pubblikazzjoni, id-disinn, ir-reklamar, u r-radju u t-televiżjoni, il-grafika, l-iskultura, il-pittura u l-arkitettura; u istituzzjonijiet u fondazzjonijiet kulturali; |
| --- | --- |

26.

| 27. | iħeġġeġ lill-awtoritajiet lokali u reġjonali jużaw il-fondi tal-UE u d-diversi programmi u miżuri biex jippromovu l-artisti individwali, speċjalment dawk li huma inqas magħrufa iżda diġà attivi fis-settur, billi jiżviluppaw opportunitajiet għal avvenimenti u skambji, illum anke fuq bażi virtwali, li jistgħu joħorġu fid-dieher ir-rikkezza tal-potenzjal kreattiv moħbi fir-reġjuni, u b’hekk jagħmlu lil dawk l-artisti, bħalma kienu ħafna fil-passat, ambaxxaturi u promoturi tal-kulturi tagħhom stess. Meta jingħaqdu bejniethom, dawn kapaċi joħolqu laqta ta’ Ewropa magħquda, filwaqt li xi drabi jżommu karatteristiċi li huma speċifiċi għal kull pajjiż u reġjun individwali. Jappella għal kooperazzjoni b’saħħitha mal-uffiċċji nazzjonali ta’ Ewropa Kreattiva biex jiżdiedu l-għarfien u l-informazzjoni fuq il-post, u anke biex tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni bejn ir-reġjuni fi ħdan il-qafas ta’ dan il-programm; |
| --- | --- |

27.

| 28. | jappoġġja bis-sħiħ id-deċiżjoni tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew li jpoġġu l-kooperazzjoni transfruntiera bħala prijorità għall-fergħa kulturali, sabiex tissaħħaħ il-kooperazzjoni transnazzjonali u d-dimensjoni transfruntiera tal-ħolqien, iċ-ċirkolazzjoni u l-viżibbiltà tax-xogħlijiet Ewropej, kif ukoll il-mobbiltà tal-operaturi kulturali u kreattivi. Huwa lest li jikkontribwixxi għall-abbozzar ta’ “Status ta’ artist Ewropew”, f’kooperazzjoni mal-Parlament Ewropew, filwaqt li tingħata attenzjoni partikolari lill-artisti tar-reġjuni Ewropej l-aktar imbiegħda. Jaqbel mal-Parlament Ewropew dwar il-ħtieġa li “jiġu protetti l-impjiegi fis-settur tal-wirt kulturali, li jiġu appoġġjati l-professjonisti tar-restawr u l-esperti tal-wirt, u li jiġu mgħammra bl-għodod li għandhom bżonn biex jipproteġu s-siti ta’ wirt Ewropew” (7); jinnota wkoll li l-professjonisti tal-wirt kulturali, li jaħdmu f’ambjenti interdixxiplinari u transsettorjali u jikkombinaw approċċi tradizzjonali, kreattivi u innovattivi għas-salvagwardja tal-wirt insostitwibbli tal-Ewropa għall-ġenerazzjonijiet futuri, m’għandhomx jintesew; jappella, għalhekk, li titrawwem aktar mobilità billi nippermettu li l-professjonisti tal-wirt kulturali jivvalidaw il-firxa sħiħa tal-għarfien u l-ħiliet formali u mhux formali tagħhom; |
| --- | --- |

28.

| 29. | itenni dak li dejjem kien ċar għall-operaturi kulturali: il-bliet u t-territorji li jafu jivvalorizzaw l-istorja tagħhom, jirrakkuntaw, iġeddu u jfasslu mill-ġdid lilhom infushom, filwaqt li jagħtu spazju għal ekonomiji ħfief, kreattivi u sostenibbli, isiru attraenti mhux biss għat-turisti u s-setturi ekonomiċi tagħhom, iżda wkoll għan-negozji stabbiliti hemmhekk, għall-valur tal-proprjetà immobbli taż-żoni, għall-bilanċ ġenerazzjonali u interkulturali, f’soċjetajiet strutturalment diġà multietniċi u multireliġjużi; |
| --- | --- |

29.

| 30. | jappella li r-reġjuni jiġu appoġġjati fl-isforzi tagħhom biex jerġgħu jniedu l-arti billi jkunu miftuħa għall-esperimentazzjoni, u biex jieħdu interess fil-proliferazzjoni ta’ proġetti u ideat ġodda li qed naraw f’dan iż-żmien meta hija meħtieġa bidla fundamentali biex nerġgħu nagħtu l-ħajja s-setturi kulturali u kreattivi. Ir-riġenerazzjoni ta’ żoni u reġjuni urbani għandha tinvolvi proġetti sempliċi li jagħmluha aktar faċli għal kulħadd li jikseb għarfien, u dan għandu jinkludi żoni periferiċi, ir-reġjuni inqas żviluppati u r-reġjuni l-aktar imbiegħda, billi tiġi integrata u involuta l-infrastruttura kulturali eżistenti jew ippjanata fir-reġjun, u jiġu implimentati pjani ta’ protezzjoni u konservazzjoni għall-wirt storiku ta’ dawn iż-żoni; |
| --- | --- |

30.

| 31. | iqis li huwa neċessarju li jitfasslu soluzzjonijiet kreattivi ta’ rkupru, tħaddim mill-ġdid, interpretazzjoni mill-ġdid u ġestjoni taż-żoni nfushom, li jistgħu jvarjaw minn operazzjonijiet virtwali u intanġibbli fir-rigward tal-ambjent, interventi fiżiċi fil-postijiet, bl-użu, pereżempju, tal-arti viżiva, tal-ispettaklu u relazzjonali, tal-arti applikata, tal-komunikazzjoni, tal-manifattura diġitali u tar-realtà virtwali, li jinvolvu l-komunitajiet permezz ta’ attivitajiet li jrawmu l-koeżjoni soċjali u l-iżvilupp ta’ networks relazzjonali, b’karatteristiċi ta’ applikabbiltà u sostenibbiltà. Eżempju ta’ dan huwa r-rotta artistika “Fiumara d’Arte”: sensiela ta’ xogħlijiet fil-beraħ minn artisti famużi mad-dinja kollha, li, permezz ta’ avvenimenti partikolari, isiru katalisti għal talenti ġodda u għalhekk jingħataw l-opportunità li jsiru magħrufa. B’dan il-mod tiġi żviluppata l-kultura lokali u jissaħħu l-identità u l-ispeċifiċità tagħha, filwaqt li jinħoloq valur uniku, mhux trasferibbli u bbażat fuq il-post, fejn il-fatturi kulturali huma rilevanti anke fil-livell Ewropew; |
| --- | --- |

31.

| 32. | ifakkar fil-fehmiet diġà espressi dwar l-inizjattiva tal-“Kapitali Ewropea tal-Kultura”, li għenet biex jiġu enfasizzati r-rikkezza, id-diversità u l-aspetti komuni tal-kulturi Ewropej. Huwa meqjus neċessarju li din l-inizjattiva u inizjattivi oħrajn jitkomplew, li, bħaċ-“ċertifikat tal-patrimonju Ewropew”, jistgħu jiġu sfruttati aktar. Fil-fatt, huwa importanti li jiġi żviluppat għarfien kulturali u kreattiv speċjalment fil-ġenerazzjoni żagħżugħa, mingħajr ma jiġu sottovalutati t-turiżmu u t-turiżmu tal-iskejjel, setturi li ntlaqtu ħażin daqs is-setturi kulturali u kreattivi, u li ma jistgħux joperaw b’mod virtwali; |
| --- | --- |

32.

| 33. | jenfasizza l-importanza tax-xogħol volontarju fil-protezzjoni tal-wirt kulturali, u għaldaqstant, jilqa’ s-sejħa mmirata għal wirt kulturali fl-ambitu tal-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà; |
| --- | --- |

33.

Kummenti ġenerali

| 34. | iqis li huwa neċessarju li fl-Ewropa kollha jiġi promoss it-tixrid tal-kreazzjoni artistika u kulturali, u l-promozzjoni internazzjonali tal-artisti, il-kuraturi, il-kritiċi u ħaddiema kulturali oħrajn, kif ukoll il-kreaturi konnessi ma’ dixxiplini oħrajn, permezz ta’ sejħiet għal proposti li jenfasizzaw ir-rwol soċjali tal-arti u l-kultura u li jinvolvu l-awtoritajiet lokali, ir-reġjuni, l-istituzzjonijiet kulturali fis-sens strett, l-iskejjel, l-isptarijiet, il-postijiet ta’ kenn u l-ħabsijiet, biex jaġixxu bħala mexxejja ta’ proġetti mmirati lejn ir-riġenerazzjoni ta’ binjiet u żoni urbani periferiċi jew vulnerabbli. Il-proġetti għandhom jinvolvu kollaborazzjoni bejn entitajiet Ewropej ta’ nazzjonalitajiet differenti u fażi ta’ promozzjoni f’diversi Stati tal-UE, il-produzzjoni ta’ xogħlijiet li kapaċi jinteraġixxu bejniethom b’mod oriġinali, innovattiv u bbażat fuq il-komunità, li jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta’ mudelli ġodda ta’ kwalità tal-ħajja u bidla xierqa fil-pass għal demokratizzazzjoni ġenwina tal-kultura u għal żieda fil-parteċipazzjoni taċ-ċittadini; għandhom jiġu promossi wkoll il-forom ġodda ta’ innovazzjoni tal-ġestjoni kulturali, billi jissaħħu l-inkubaturi tal-proġetti u l-inizjattvi kulturali; |
| --- | --- |

34.

| 35. | jappoġġja l-ħtieġa li jiġu prodotti xogħlijiet ġodda, iżda fuq kollox li l-arti u l-kultura jintużaw biex jiġu appoġġjati objettivi soċjali aktar integrati, strutturati u aktar effiċjenti, anke fi kriżijiet tas-suq li huma kemm sistemiċi kif ukoll b’riżultat tal-pandemija tal-COVID-19. B’mod partikolari, abbażi tal-iskema tal-“Art Bonus” stabbilita mill-Gvern Taljan, li wasslet għal prattiki tajbin ta’ sponsorizzazzjoni, jappella sabiex jitnedew sejħiet u kompetizzjonijiet biex tiġi promossa l-kummissjoni ta’ xogħlijiet ta’ artisti u ħaddiema oħrajn mill-qasam kulturali kontemporanji Ewropej minn individwi privati u negozji, li għalihom ix-xerrej huwa obbligat li joffri perjodu ta’ żmien fiss li fih ix-xogħlijiet artistiċi jkunu esebiti għall-pubbliku f’mużewijiet u anke bħala parti minn tour; |
| --- | --- |

35.

| 36. | jenfasizza, fir-rigward ta’ “raggruppamenti kulturali” jew id-“distretti kreattivi”, li l-kriżi tal-COVID-19 għamlitha neċessarja li l-bliet u r-reġjuni jitqiegħdu fiċ-ċentru tan-networks tal-għarfien sabiex jibbenefikaw bis-sħiħ mill-moviment ħieles tal-ideat, il-kapital u l-persuni fl-ekonomija diġitali globali. L-appoġġ mill-awtoritajiet lokali u reġjonali huwa vitali għall-iżvilupp ta’ raggruppamenti bħal dawn, iżda dawn jeħtieġ li jkollhom rabta wkoll ma’ networks ta’ għarfien Ewropej u globali integrati u skalabbli biex tissaħħaħ l-effettività tagħhom. Għalhekk, l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jappoġġjaw finanzjarjament lill-awtoritajiet lokali u reġjonali, kif ukoll lill-atturi lokali għat-twettiq ta’ tali proġetti; |
| --- | --- |

36.

| 37. | jitlob li s-setturi kulturali u kreattivi jiġu ttrattati bħala industrija ta’ beni primarji, sabiex, f’każ ta’ avvenimenti straordinarji ġodda bħall-pandemija tal-COVID-19, dawn ma jiġux penalizzati minn lockdown. Għalhekk jeħtieġ li jkun hemm previżjoni u jitfasslu linji gwida komuni biex dawn ikunu jistgħu jkomplu joperaw, għalkemm b’restrizzjonijiet f’termini ta’ aċċessibbiltà; |
| --- | --- |

37.

| 38. | jilqa’ b’interess l-inizjattiva Bauhaus Ewropew Ġdid imħabbar mill-President von der Leyen, bħala parti mill-“mewġa ta’ rinnovazzjoni”, filwaqt li jqis li huwa neċessarju li titrawwem estetika Ewropea ġdida bbażata fuq ħtieġa soċjali ta’ sbuħija, fuq l-interkonnessjonijiet bejn ir-realtajiet eżistenti, ir-riġenerazzjoni u l-ambjent, u fuq l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ materjali ambjentalment sostenibbli, billi nieħdu bħala eżempju l-ħidma li saret mis-“Superstudio Group” ta’ Milan; |
| --- | --- |

38.

| 39. | itenni għal dan il-għan is-sejħa preċedenti tiegħu għal “żieda tal-investiment fil-kultura u fi pjani biex il-wirt kulturali, inkluż dak mitluq jew abbandunat, jintuża kif ukoll jiġi konservat u mifrux “fi ħdan l-Aġenda Urbana Ġdida 2030. Dan ifisser li jiġu sfruttati bis-sħiħ l-inizjattivi innovattivi promossi mill-muniċipalitajiet u l-proċessi ta’ kooperazzjoni promossi mill-atturi reġjonali” (8). |
| --- | --- |

39.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Il-kultura f’Unjoni aktar ambizzjuża: ir-rwol tar-reġjuni u l-bliet (ĠU C 141, 29.4.2020, p. 39).

1

(2)  Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Lejn Strateġija tal-UE dwar ir-relazzjonijiet kulturali internazzjonali (ĠU C 207, 30.6.2017, p. 95).

2

(3)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-17 ta’ Settembru 2020 dwar l-irkupru kulturali tal-Ewropa (2020/2708(RSP)).

3

(4)  Abbozz ta’ Rapport tal-Kumitat CULT tal-Parlament Ewropew, 2019/2194 (INI).

4

(5)  Il-Karta ta’ Agrigento, iffirmata f’Ruma fit-30 ta’ Ottubru 2019, għandha l-għan li tippromovi politiki effettivi biex isir użu aħjar mill-wirt kulturali tal-UE (http://www.anci.it/wp-content/uploads/Carta-di-Agrigento-per-una-nuova-Agenda-europea-della-Cultura.pdf).

5

(6)  Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Il-kultura f’Unjoni aktar ambizzjuża: ir-rwol tar-reġjuni u l-bliet (ĠU C 141, 29.4.2020, p. 39).

6

(7)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-17 ta’ Settembru 2020 dwar l-irkupru kulturali tal-Ewropa (2020/2708(RSP)).

7

(8)  Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — Il-kultura f’Unjoni aktar ambizzjuża: ir-rwol tar-reġjuni u l-bliet (ĠU C 141, 29.4.2020, p. 39).

8

---

III Atti preparatorji

Il-Kumitat tar-Regjuni

Interactio – laqgħa mill-bogħod – Il-142 Sessjoni Plenarja tal-KtR, 3.2.2021–5.2.2021

| 26.3.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 106/44 |
| --- | --- | --- | --- |

26.3.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 106/44

---

Opinjoni tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni — It-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali

(2021/C 106/09)

| Relatur Ġenerali: | Dimitrios KARNAVOS (EL/PPE), Sindku ta’ Kallithea |
| --- | --- |
| Dokument ta’ referenza: | Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Programm Ġenerali ta’ Azzjoni Ambjentali tal-Unjoni sal-2030, Brussell, 14.10.2020
  COM(2020) 652 final, 2020/0300 (COD) |

Relatur Ġenerali:

Dimitrios KARNAVOS (EL/PPE), Sindku ta’ Kallithea

Dokument ta’ referenza:

Proposta għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Programm Ġenerali ta’ Azzjoni Ambjentali tal-Unjoni sal-2030, Brussell, 14.10.2020

COM(2020) 652 final, 2020/0300 (COD)

I.   RAKKOMANDAZZJONIJIET SABIEX JITRESSQU EMENDI

Emenda 1

Premessa 9

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| It-tmien EAP jenħtieġ li jħaffef it-tranżizzjoni lejn ekonomija
  riġenerattiva
  li tagħti lura lill-pjaneta aktar milli tieħu. Mudell ta’ tkabbir
  riġenerattiv
  jirrikonoxxi li l-benesseri u l-prosperità tas-soċjetajiet tagħna jiddependu fuq klima stabbli, ambjent b’saħħtu u ekosistemi b’saħħithom, li jipprovdu spazju operattiv sikur għall-ekonomiji tagħna. Filwaqt li l-popolazzjoni globali u d-domanda għar-riżorsi naturali qed ikomplu jikbru, l-attività ekonomika għandha tiżviluppa b’mod li ma jagħmilx ħsara iżda, għall-kuntrarju, treġġa’ lura t-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali, timminimizza t-tniġġis u tirriżulta fiż-żamma u t-tisħiħ tal-kapital naturali, biex b’hekk tiġi żgurata l-abbundanza ta’ riżorsi rinnovabbli u mhux rinnovabbli. Permezz tal-innovazzjoni kontinwa, l-adattament għal sfidi ġodda u l-ħolqien konġunt, l-ekonomija
  riġenerattiva
  ssaħħaħ ir-reżiljenza u tipproteġi l-benesseri tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri. | It-tmien EAP jenħtieġ li jħaffef it-tranżizzjoni lejn ekonomija li tagħti lura lill-pjaneta aktar milli tieħu. Mudell ta’ tkabbir
  sostenibbli
  jirrikonoxxi li l-benesseri u l-prosperità tas-soċjetajiet tagħna jiddependu fuq klima stabbli, ambjent b’saħħtu u ekosistemi b’saħħithom, li jipprovdu spazju operattiv sikur għall-ekonomiji tagħna. Filwaqt li l-popolazzjoni globali u d-domanda għar-riżorsi naturali qed ikomplu jikbru, l-attività ekonomika għandha tiżviluppa b’mod
  sostenibbli
  li ma jagħmilx ħsara iżda, għall-kuntrarju, treġġa’ lura t-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali,
  b’miżuri ta’ mitigazzjoni jew ta’ kumpens u benefiċċji kontributorji għall-ambjent u l-komunitajiet lokali, timmonitorja l-impatti fuq l-ambjent b’mod permanenti
  , timminimizza t-tniġġis u tirriżulta fiż-żamma u t-tisħiħ tal-kapital naturali, biex b’hekk tiġi żgurata l-abbundanza ta’ riżorsi rinnovabbli u mhux rinnovabbli. Permezz tal-innovazzjoni kontinwa, l-adattament għal sfidi ġodda u l-ħolqien konġunt, l-ekonomija
  sostenibbli
  ssaħħaħ ir-reżiljenza u tipproteġi l-benesseri tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri. |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

It-tmien EAP jenħtieġ li jħaffef it-tranżizzjoni lejn ekonomija
  riġenerattiva
  li tagħti lura lill-pjaneta aktar milli tieħu. Mudell ta’ tkabbir
  riġenerattiv
  jirrikonoxxi li l-benesseri u l-prosperità tas-soċjetajiet tagħna jiddependu fuq klima stabbli, ambjent b’saħħtu u ekosistemi b’saħħithom, li jipprovdu spazju operattiv sikur għall-ekonomiji tagħna. Filwaqt li l-popolazzjoni globali u d-domanda għar-riżorsi naturali qed ikomplu jikbru, l-attività ekonomika għandha tiżviluppa b’mod li ma jagħmilx ħsara iżda, għall-kuntrarju, treġġa’ lura t-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali, timminimizza t-tniġġis u tirriżulta fiż-żamma u t-tisħiħ tal-kapital naturali, biex b’hekk tiġi żgurata l-abbundanza ta’ riżorsi rinnovabbli u mhux rinnovabbli. Permezz tal-innovazzjoni kontinwa, l-adattament għal sfidi ġodda u l-ħolqien konġunt, l-ekonomija
  riġenerattiva
  ssaħħaħ ir-reżiljenza u tipproteġi l-benesseri tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri.

It-tmien EAP jenħtieġ li jħaffef it-tranżizzjoni lejn ekonomija li tagħti lura lill-pjaneta aktar milli tieħu. Mudell ta’ tkabbir
  sostenibbli
  jirrikonoxxi li l-benesseri u l-prosperità tas-soċjetajiet tagħna jiddependu fuq klima stabbli, ambjent b’saħħtu u ekosistemi b’saħħithom, li jipprovdu spazju operattiv sikur għall-ekonomiji tagħna. Filwaqt li l-popolazzjoni globali u d-domanda għar-riżorsi naturali qed ikomplu jikbru, l-attività ekonomika għandha tiżviluppa b’mod
  sostenibbli
  li ma jagħmilx ħsara iżda, għall-kuntrarju, treġġa’ lura t-tibdil fil-klima u d-degradazzjoni ambjentali,
  b’miżuri ta’ mitigazzjoni jew ta’ kumpens u benefiċċji kontributorji għall-ambjent u l-komunitajiet lokali, timmonitorja l-impatti fuq l-ambjent b’mod permanenti
  , timminimizza t-tniġġis u tirriżulta fiż-żamma u t-tisħiħ tal-kapital naturali, biex b’hekk tiġi żgurata l-abbundanza ta’ riżorsi rinnovabbli u mhux rinnovabbli. Permezz tal-innovazzjoni kontinwa, l-adattament għal sfidi ġodda u l-ħolqien konġunt, l-ekonomija
  sostenibbli
  ssaħħaħ ir-reżiljenza u tipproteġi l-benesseri tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri.

Raġuni

| (i) | L-attivitajiet ekonomiċi għandhom ikunu sostenibbli u jkomplu jikbru filwaqt li jiżguraw il-protezzjoni tal-ambjent u t-tkabbir sostenibbli tal-ambjent u l-komunitajiet lokali, b’miżuri speċifiċi u mekkaniżmu jew għodod ta’ monitoraġġ, bħall-Pjani ta’ Ġestjoni Ambjentali u Soċjali, eċċ. ii) Il-kunċett ta’ “ekonomija riġenerattiva” jippermetti r-riskju li jiġi implikat li n-natura u l-ambjent tagħna jistgħu faċilment jiġu riġenerati. Bħala alternattiva, qed jiġi ssuġġerit it-terminu “mudell ta’ tkabbir sostenibbli”. |
| --- | --- |

(i)

L-attivitajiet ekonomiċi għandhom ikunu sostenibbli u jkomplu jikbru filwaqt li jiżguraw il-protezzjoni tal-ambjent u t-tkabbir sostenibbli tal-ambjent u l-komunitajiet lokali, b’miżuri speċifiċi u mekkaniżmu jew għodod ta’ monitoraġġ, bħall-Pjani ta’ Ġestjoni Ambjentali u Soċjali, eċċ. ii) Il-kunċett ta’ “ekonomija riġenerattiva” jippermetti r-riskju li jiġi implikat li n-natura u l-ambjent tagħna jistgħu faċilment jiġu riġenerati. Bħala alternattiva, qed jiġi ssuġġerit it-terminu “mudell ta’ tkabbir sostenibbli”.

Emenda 2

Artikolu 2(1)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| It-tmien EAP għandu l-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 li ċ-ċittadini jgħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji f’ekonomija
  riġenerattiva
  fejn ma jinħela xejn, li ma jiġu prodotti l-ebda emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra u li t-tkabbir ekonomiku jiġi diżakkoppjat mill-użu tar-riżorsi u mid-degradazzjoni ambjentali. Ambjent b’saħħtu jirfed il-benesseri taċ-ċittadini, isaħħaħ il-bijodiversità u jipproteġi, jirrestawra u jagħti valur lill-kapital naturali b’modi li jtejbu r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima u riskji ambjentali oħra. L-Unjoni tistabbilixxi l-pass biex tiżgura l-prosperità tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri globalment. | It-tmien EAP għandu l-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 li ċ-ċittadini
  u l-komunitajiet lokali tagħhom
  jgħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji f’ekonomija
  sostenibbli
  fejn ma jinħela xejn, li ma jiġu prodotti l-ebda emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra u li t-tkabbir ekonomiku jiġi diżakkoppjat mill-użu tar-riżorsi u mid-degradazzjoni ambjentali. Ambjent b’saħħtu jirfed il-benesseri
  u s-saħħa
  taċ-ċittadini,
  jaġġorna s-servizzi tal-ekosistema,
  isaħħaħ il-bijodiversità u jipproteġi, jirrestawra u jagħti valur lill-kapital naturali b’modi li jtejbu r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima u riskji ambjentali oħra.
  It-tmien EAP għandu l-għan li jżid il-konnessjoni bejn il-politika ambjentali u s-saħħa. Approċċ ta’ għajxien b’saħħtu jeħtieġ li jkun fil-bażi tal-politiki kollha tal-UE li jippromovu s-saħħa tal-bniedem, pjaneta b’saħħitha, ekonomija b’saħħitha u soċjetà b’saħħitha b’opportunitajiet għal kulħadd.
  L-Unjoni tistabbilixxi l-pass biex tiżgura l-prosperità tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri globalment. |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

It-tmien EAP għandu l-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 li ċ-ċittadini jgħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji f’ekonomija
  riġenerattiva
  fejn ma jinħela xejn, li ma jiġu prodotti l-ebda emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra u li t-tkabbir ekonomiku jiġi diżakkoppjat mill-użu tar-riżorsi u mid-degradazzjoni ambjentali. Ambjent b’saħħtu jirfed il-benesseri taċ-ċittadini, isaħħaħ il-bijodiversità u jipproteġi, jirrestawra u jagħti valur lill-kapital naturali b’modi li jtejbu r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima u riskji ambjentali oħra. L-Unjoni tistabbilixxi l-pass biex tiżgura l-prosperità tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri globalment.

It-tmien EAP għandu l-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 li ċ-ċittadini
  u l-komunitajiet lokali tagħhom
  jgħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji f’ekonomija
  sostenibbli
  fejn ma jinħela xejn, li ma jiġu prodotti l-ebda emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra u li t-tkabbir ekonomiku jiġi diżakkoppjat mill-użu tar-riżorsi u mid-degradazzjoni ambjentali. Ambjent b’saħħtu jirfed il-benesseri
  u s-saħħa
  taċ-ċittadini,
  jaġġorna s-servizzi tal-ekosistema,
  isaħħaħ il-bijodiversità u jipproteġi, jirrestawra u jagħti valur lill-kapital naturali b’modi li jtejbu r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima u riskji ambjentali oħra.
  It-tmien EAP għandu l-għan li jżid il-konnessjoni bejn il-politika ambjentali u s-saħħa. Approċċ ta’ għajxien b’saħħtu jeħtieġ li jkun fil-bażi tal-politiki kollha tal-UE li jippromovu s-saħħa tal-bniedem, pjaneta b’saħħitha, ekonomija b’saħħitha u soċjetà b’saħħitha b’opportunitajiet għal kulħadd.
  L-Unjoni tistabbilixxi l-pass biex tiżgura l-prosperità tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri globalment.

Raġuni

| (i) | Il-politiki ambjentali multipli jiġu ttrattati mhux biss miċ-ċittadini individwali iżda wkoll mill-komunitajiet lokali. ii) Fir-rigward tas-sitwazzjoni maħluqa mill-pandemija tal-COVID-19, l-aspett tas-saħħa għandu jiġi enfasizzat aktar. Ir-rabta bejn is-saħħa u l-ambjent għandha tiġi enfasizzata wkoll, minħabba l-importanza fundamentali tagħha. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jaraw fil-komunitajiet tagħhom l-impatti tal-politiki ambjentali fuq is-saħħa u l-benesseri. iii) Il-kunċett tas-servizzi tal-ekosistema huwa marbut ukoll mal-ambjent b’saħħtu. |
| --- | --- |

(i)

Il-politiki ambjentali multipli jiġu ttrattati mhux biss miċ-ċittadini individwali iżda wkoll mill-komunitajiet lokali. ii) Fir-rigward tas-sitwazzjoni maħluqa mill-pandemija tal-COVID-19, l-aspett tas-saħħa għandu jiġi enfasizzat aktar. Ir-rabta bejn is-saħħa u l-ambjent għandha tiġi enfasizzata wkoll, minħabba l-importanza fundamentali tagħha. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jaraw fil-komunitajiet tagħhom l-impatti tal-politiki ambjentali fuq is-saħħa u l-benesseri. iii) Il-kunċett tas-servizzi tal-ekosistema huwa marbut ukoll mal-ambjent b’saħħtu.

Emenda 3

Artikolu 2(2)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| It-tmien EAP għandu s-sitt objettivi tematiċi prijoritarji li ġejjin: | It-tmien EAP għandu s-sitt objettivi tematiċi prijoritarji li ġejjin: |
| (a) | it-tnaqqis
  irriversibbli
  u gradwali tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u t-titjib tal-assorbimenti minn bjar naturali u oħrajn
  fl-Unjoni
  biex tinkiseb il-mira tal-2030 għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u tinkiseb in-newtralità klimatika sal-2050 kif stabbilit fir-Regolament (UE) .../...32; |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

It-tmien EAP għandu s-sitt objettivi tematiċi prijoritarji li ġejjin:

It-tmien EAP għandu s-sitt objettivi tematiċi prijoritarji li ġejjin:

(a)

it-tnaqqis
  irriversibbli
  u gradwali tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u t-titjib tal-assorbimenti minn bjar naturali u oħrajn
  fl-Unjoni
  biex tinkiseb il-mira tal-2030 għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u tinkiseb in-newtralità klimatika sal-2050 kif stabbilit fir-Regolament (UE) .../...32;

| (a) | it-tnaqqis
  kontinwu
  u gradwali tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u t-titjib tal-assorbimenti minn bjar naturali u oħrajn
  jew investimenti ekoloġiċi li jikkontribwixxu biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2 fil-livell tal-Unjoni, nazzjonali, reġjonali u lokali
  biex tinkiseb il-mira tal-2030 għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u tinkiseb in-newtralità klimatika sal-2050 kif stabbilit fir-Regolament (UE) .../...32; |
| --- | --- |

(a)

it-tnaqqis
  kontinwu
  u gradwali tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u t-titjib tal-assorbimenti minn bjar naturali u oħrajn
  jew investimenti ekoloġiċi li jikkontribwixxu biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2 fil-livell tal-Unjoni, nazzjonali, reġjonali u lokali
  biex tinkiseb il-mira tal-2030 għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u tinkiseb in-newtralità klimatika sal-2050 kif stabbilit fir-Regolament (UE) .../...32;

| (b) | progress
  kontinwu
  fit-titjib tal-kapaċità ta’ adattament, it-tisħiħ tar-reżiljenza u t-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima; |
| --- | --- |

(b)

progress
  kontinwu
  fit-titjib tal-kapaċità ta’ adattament, it-tisħiħ tar-reżiljenza u t-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima;

| (b) | ħtieġa kostanti għal
  progress
  , speċjalment f’reġjuni vulnerabbli u żoni lokali,
  fit-titjib tal-kapaċità ta’ adattament, it-tisħiħ tar-reżiljenza u t-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima; |
| --- | --- |

(b)

ħtieġa kostanti għal
  progress
  , speċjalment f’reġjuni vulnerabbli u żoni lokali,
  fit-titjib tal-kapaċità ta’ adattament, it-tisħiħ tar-reżiljenza u t-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima;

| (c) | il-progress lejn mudell ta’ tkabbir
  riġenerattiv
  li jagħti lura lill-pjaneta aktar milli jieħu, id-diżakkoppjar tat-tkabbir ekonomiku mill-użu tar-riżorsi u d-degradazzjoni ambjentali, u l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari; |
| --- | --- |

(c)

il-progress lejn mudell ta’ tkabbir
  riġenerattiv
  li jagħti lura lill-pjaneta aktar milli jieħu, id-diżakkoppjar tat-tkabbir ekonomiku mill-użu tar-riżorsi u d-degradazzjoni ambjentali, u l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari;

| (c) | il-progress lejn mudell ta’ tkabbir
  sostenibbli
  li jagħti lura lill-pjaneta aktar milli jieħu, id-diżakkoppjar tat-tkabbir ekonomiku mill-użu tar-riżorsi u d-degradazzjoni ambjentali, u l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari; |
| --- | --- |

(c)

il-progress lejn mudell ta’ tkabbir
  sostenibbli
  li jagħti lura lill-pjaneta aktar milli jieħu, id-diżakkoppjar tat-tkabbir ekonomiku mill-użu tar-riżorsi u d-degradazzjoni ambjentali, u l-aċċellerazzjoni tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari;

| (d) | li tiġi segwita ambizzjoni ta’ tniġġis żero għal ambjent mhux tossiku, inkluż għall-arja, l-ilma u l-ħamrija, u li jiġu protetti s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent; |
| --- | --- |

(d)

li tiġi segwita ambizzjoni ta’ tniġġis żero għal ambjent mhux tossiku, inkluż għall-arja, l-ilma u l-ħamrija, u li jiġu protetti s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent;

| (d) | li tiġi segwita ambizzjoni ta’ tniġġis żero għal ambjent mhux tossiku, inkluż għall-arja, l-ilma u l-ħamrija, u li jiġu protetti s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent; |
| --- | --- |

(d)

li tiġi segwita ambizzjoni ta’ tniġġis żero għal ambjent mhux tossiku, inkluż għall-arja, l-ilma u l-ħamrija, u li jiġu protetti s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent;

| (e) | il-protezzjoni, il-preżervazzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u t-titjib tal-kapital naturali, b’mod partikolari l-arja, l-ilma, il-ħamrija, u l-foresti, l-ilma ħelu, l-art mistagħdra u l-ekosistemi marittimi; |
| --- | --- |

(e)

il-protezzjoni, il-preżervazzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u t-titjib tal-kapital naturali, b’mod partikolari l-arja, l-ilma, il-ħamrija, u l-foresti, l-ilma ħelu, l-art mistagħdra u l-ekosistemi marittimi;

| (e) | il-protezzjoni, il-preżervazzjoni u r-restawr tal-bijodiversità
  u s-servizzi tal-ekosistema ġewwa jew barra ż-żoni protetti,
  u t-titjib tal-kapital naturali, b’mod partikolari l-arja, l-ilma, il-ħamrija, u l-foresti, l-ilma ħelu, l-art mistagħdra u l-ekosistemi marittimi; |
| --- | --- |

(e)

il-protezzjoni, il-preżervazzjoni u r-restawr tal-bijodiversità
  u s-servizzi tal-ekosistema ġewwa jew barra ż-żoni protetti,
  u t-titjib tal-kapital naturali, b’mod partikolari l-arja, l-ilma, il-ħamrija, u l-foresti, l-ilma ħelu, l-art mistagħdra u l-ekosistemi marittimi;

| (f) | il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u t-tnaqqis tal-pressjonijiet ambjentali u klimatiċi ewlenin relatati mal-produzzjoni u l-konsum, b’mod partikolari fl-oqsma tal-enerġija, l-iżvilupp industrijali, il-bini u l-infrastruttura, il-mobbiltà u s-sistema tal-ikel. |
| --- | --- |

(f)

il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u t-tnaqqis tal-pressjonijiet ambjentali u klimatiċi ewlenin relatati mal-produzzjoni u l-konsum, b’mod partikolari fl-oqsma tal-enerġija, l-iżvilupp industrijali, il-bini u l-infrastruttura, il-mobbiltà u s-sistema tal-ikel.

| (f) | il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u t-tnaqqis tal-pressjonijiet ambjentali u klimatiċi ewlenin relatati mal-produzzjoni u l-konsum,
  billi jintużaw għodod, pereżempju valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u valutazzjonijiet adegwati u jiġu żviluppati metodi u strumenti għal monitoraġġ trasversali kontinwu tal-impatt u titjib kontinwu tal-prestazzjoni ambjentali,
  b’mod partikolari fl-oqsma tal-enerġija, l-iżvilupp industrijali, il-bini u l-infrastruttura, il-mobbiltà u s-sistema tal-ikel. |
| --- | --- |

(f)

il-promozzjoni tas-sostenibbiltà ambjentali u t-tnaqqis tal-pressjonijiet ambjentali u klimatiċi ewlenin relatati mal-produzzjoni u l-konsum,
  billi jintużaw għodod, pereżempju valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali u valutazzjonijiet adegwati u jiġu żviluppati metodi u strumenti għal monitoraġġ trasversali kontinwu tal-impatt u titjib kontinwu tal-prestazzjoni ambjentali,
  b’mod partikolari fl-oqsma tal-enerġija, l-iżvilupp industrijali, il-bini u l-infrastruttura, il-mobbiltà u s-sistema tal-ikel.

Raġuni

| (i) | It-tnaqqis tal-emissjonijiet fl-arja jista’ jinkiseb mhux biss minn bjar naturali u oħrajn, iżda wkoll b’investimenti ekoloġiċi u sostenibbli. ii) It-tisħiħ tal-kapaċità ta’ adattament u t-tisħiħ tar-reżiljenza għat-tibdil fil-klima jikkonċernaw żoni aktar vulnerabbli, bħal żoni kostali, eċċ. Għalhekk, jista’ jingħad li prinċipalment din hija kwistjoni reġjonali u lokali. iii) Il-biċċa l-kbira tal-oqsma (eż. l-enerġija, l-industrija, l-infrastruttura, eċċ.) imsemmija fil-punt (f) jitolbu li jiġi segwit il-proċess ta’ liċenzjar ambjentali. Dan il-proċess jista’ sa ċertu punt jiżgura l-bini u l-operat tagħhom b’mod sostenibbli. Għalhekk huwa kruċjali li jkun hemm mekkaniżmu għall-monitoraġġ permanenti u t-titjib kontinwu tal-prestazzjoni ambjentali tagħhom. |
| --- | --- |

(i)

It-tnaqqis tal-emissjonijiet fl-arja jista’ jinkiseb mhux biss minn bjar naturali u oħrajn, iżda wkoll b’investimenti ekoloġiċi u sostenibbli. ii) It-tisħiħ tal-kapaċità ta’ adattament u t-tisħiħ tar-reżiljenza għat-tibdil fil-klima jikkonċernaw żoni aktar vulnerabbli, bħal żoni kostali, eċċ. Għalhekk, jista’ jingħad li prinċipalment din hija kwistjoni reġjonali u lokali. iii) Il-biċċa l-kbira tal-oqsma (eż. l-enerġija, l-industrija, l-infrastruttura, eċċ.) imsemmija fil-punt (f) jitolbu li jiġi segwit il-proċess ta’ liċenzjar ambjentali. Dan il-proċess jista’ sa ċertu punt jiżgura l-bini u l-operat tagħhom b’mod sostenibbli. Għalhekk huwa kruċjali li jkun hemm mekkaniżmu għall-monitoraġġ permanenti u t-titjib kontinwu tal-prestazzjoni ambjentali tagħhom.

Emenda 4

Artikolu 3(1)(b)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| 1.   Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun meħtieġ: | 1.   Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun meħtieġ: |
| (a) | ... ... |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

1.   Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun meħtieġ:

1.   Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun meħtieġ:

(a)

... ...

| (a) | ... ... |
| --- | --- |

(a)

... ...

| (b) | it-tisħiħ tal-approċċ integrat għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika, b’mod partikolari billi: |
| --- | --- |

(b)

it-tisħiħ tal-approċċ integrat għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika, b’mod partikolari billi:

| (b) | it-tisħiħ tal-approċċ integrat għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika, b’mod partikolari billi: |
| --- | --- |

(b)

it-tisħiħ tal-approċċ integrat għall-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika, b’mod partikolari billi:

| | — | jiġu integrati l-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fl-istrateġiji, l-inizjattivi leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, il-programmi, l-investimenti u l-proġetti kollha rilevanti fil-livelli tal-Unjoni, kif ukoll fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex dawn u l-implimentazzjoni tagħhom ma jagħmlu l-ebda ħsara lil xi wieħed mill-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2; |
| --- | --- | --- |

—

jiġu integrati l-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fl-istrateġiji, l-inizjattivi leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, il-programmi, l-investimenti u l-proġetti kollha rilevanti fil-livelli tal-Unjoni, kif ukoll fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex dawn u l-implimentazzjoni tagħhom ma jagħmlu l-ebda ħsara lil xi wieħed mill-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2;

| | — | jiġu integrati l-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fl-istrateġiji, l-inizjattivi leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, il-programmi, l-investimenti u l-proġetti kollha rilevanti fil-livelli tal-Unjoni, kif ukoll fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex dawn u l-implimentazzjoni tagħhom ma jagħmlu l-ebda ħsara lil xi wieħed mill-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2; |
| --- | --- | --- |

—

jiġu integrati l-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fl-istrateġiji, l-inizjattivi leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, il-programmi, l-investimenti u l-proġetti kollha rilevanti fil-livelli tal-Unjoni, kif ukoll fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex dawn u l-implimentazzjoni tagħhom ma jagħmlu l-ebda ħsara lil xi wieħed mill-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2;

| | — | l-iżvilupp ta’ prattiki u t-twettiq ta’ attivitajiet li jappoġġjaw lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jilħqu l-objettivi tagħhom; |
| --- | --- | --- |

—

l-iżvilupp ta’ prattiki u t-twettiq ta’ attivitajiet li jappoġġjaw lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jilħqu l-objettivi tagħhom;

l-iżvilupp ta’ prattiki u t-twettiq ta’ attivitajiet li jappoġġjaw lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jilħqu l-objettivi tagħhom;

| | — | it-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kumitat tar-Reġjuni, fil-qafas tal-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent u analiżi dwar kif jistgħu jittejbu d-djalogu u l-iskambju tal-informazzjoni; |
| --- | --- | --- |

—

it-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kumitat tar-Reġjuni, fil-qafas tal-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent u analiżi dwar kif jistgħu jittejbu d-djalogu u l-iskambju tal-informazzjoni;

it-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kumitat tar-Reġjuni, fil-qafas tal-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent u analiżi dwar kif jistgħu jittejbu d-djalogu u l-iskambju tal-informazzjoni;

| | — | il-massimizzazzjoni tal-benefiċċji mill-implimentazzjoni tad-Direttivi 2014/52/UE u 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill; |
| --- | --- | --- |

—

il-massimizzazzjoni tal-benefiċċji mill-implimentazzjoni tad-Direttivi 2014/52/UE u 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill;

| | — | il-massimizzazzjoni tal-benefiċċji mill-implimentazzjoni tad-Direttivi 2014/52/UE u 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill; |
| --- | --- | --- |

—

il-massimizzazzjoni tal-benefiċċji mill-implimentazzjoni tad-Direttivi 2014/52/UE u 2001/42/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill;

| | — | tingħata attenzjoni partikolari lis-sinerġiji u l-kompromessi potenzjali bejn l-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali sabiex jiġi żgurat li l-ħtiġijiet taċ-ċittadini għan-nutrizzjoni, l-akkomodazzjoni u l-mobbiltà jintlaħqu b’mod sostenibbli li ma jħalli lil ħadd lura; |
| --- | --- | --- |

—

tingħata attenzjoni partikolari lis-sinerġiji u l-kompromessi potenzjali bejn l-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali sabiex jiġi żgurat li l-ħtiġijiet taċ-ċittadini għan-nutrizzjoni, l-akkomodazzjoni u l-mobbiltà jintlaħqu b’mod sostenibbli li ma jħalli lil ħadd lura;

| | — | tingħata attenzjoni partikolari lis-sinerġiji u l-kompromessi potenzjali bejn l-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali sabiex jiġi żgurat li l-ħtiġijiet taċ-ċittadini għan-nutrizzjoni, l-akkomodazzjoni u l-mobbiltà jintlaħqu b’mod sostenibbli li ma jħalli lil ħadd lura; |
| --- | --- | --- |

—

tingħata attenzjoni partikolari lis-sinerġiji u l-kompromessi potenzjali bejn l-objettivi ekonomiċi, ambjentali u soċjali sabiex jiġi żgurat li l-ħtiġijiet taċ-ċittadini għan-nutrizzjoni, l-akkomodazzjoni u l-mobbiltà jintlaħqu b’mod sostenibbli li ma jħalli lil ħadd lura;

| | — | l-iżgurar li l-ilħuq tal-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 kif stabbilit fl-Artikolu 2(1) ma jseħħx għad-detriment ta’ taxxi ogħla, prezzijiet ogħla tal-enerġija, u/jew piż regolatorju elevat għall-konsumaturi u n-negozji Ewropej; |
| --- | --- | --- |

—

l-iżgurar li l-ilħuq tal-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 kif stabbilit fl-Artikolu 2(1) ma jseħħx għad-detriment ta’ taxxi ogħla, prezzijiet ogħla tal-enerġija, u/jew piż regolatorju elevat għall-konsumaturi u n-negozji Ewropej;

l-iżgurar li l-ilħuq tal-objettiv prijoritarju fit-tul għall-2050 kif stabbilit fl-Artikolu 2(1) ma jseħħx għad-detriment ta’ taxxi ogħla, prezzijiet ogħla tal-enerġija, u/jew piż regolatorju elevat għall-konsumaturi u n-negozji Ewropej;

| | — | l-evalwazzjoni regolari tal-politiki eżistenti u t-tħejjija tal-valutazzjonijiet tal-impatt għal inizjattivi ġodda, li huma bbażati fuq konsultazzjonijiet wiesgħa li jsegwu proċeduri li huma responsabbli, inklużivi, infurmati u sempliċi biex jiġu implimentati, u li jagħtu l-attenzjoni dovuta lill-impatti mbassra fuq l-ambjent u l-klima; |
| --- | --- | --- |

—

l-evalwazzjoni regolari tal-politiki eżistenti u t-tħejjija tal-valutazzjonijiet tal-impatt għal inizjattivi ġodda, li huma bbażati fuq konsultazzjonijiet wiesgħa li jsegwu proċeduri li huma responsabbli, inklużivi, infurmati u sempliċi biex jiġu implimentati, u li jagħtu l-attenzjoni dovuta lill-impatti mbassra fuq l-ambjent u l-klima;

| | — | l-evalwazzjoni regolari tal-politiki eżistenti u t-tħejjija tal-valutazzjonijiet tal-impatt għal inizjattivi ġodda, li huma bbażati fuq konsultazzjonijiet wiesgħa li jsegwu proċeduri li huma responsabbli, inklużivi, infurmati u sempliċi biex jiġu implimentati, u li jagħtu l-attenzjoni dovuta lill-impatti mbassra fuq l-ambjent u l-klima; |
| --- | --- | --- |

—

l-evalwazzjoni regolari tal-politiki eżistenti u t-tħejjija tal-valutazzjonijiet tal-impatt għal inizjattivi ġodda, li huma bbażati fuq konsultazzjonijiet wiesgħa li jsegwu proċeduri li huma responsabbli, inklużivi, infurmati u sempliċi biex jiġu implimentati, u li jagħtu l-attenzjoni dovuta lill-impatti mbassra fuq l-ambjent u l-klima;

| | — | il-promozzjoni ta’ attivitajiet ta’ komunikazzjoni fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali, li għandhom l-għan li jissensibilizzaw lill-pubbliku, speċjalment fost iż-żgħażagħ, dwar l-importanza u l-benefiċċji ta’ implimentazzjoni tajba tal-politika ambjentali, kif ukoll dwar il-valur miżjud tagħha għaċ-ċittadini, in-negozji u l-pjaneta, sabiex jiżdied is-sens ta’ sjieda u l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati rilevanti kollha fl-isforzi ta’ implimentazzjoni
  ; |
| --- | --- | --- |

—

il-promozzjoni ta’ attivitajiet ta’ komunikazzjoni fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali, li għandhom l-għan li jissensibilizzaw lill-pubbliku, speċjalment fost iż-żgħażagħ, dwar l-importanza u l-benefiċċji ta’ implimentazzjoni tajba tal-politika ambjentali, kif ukoll dwar il-valur miżjud tagħha għaċ-ċittadini, in-negozji u l-pjaneta, sabiex jiżdied is-sens ta’ sjieda u l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati rilevanti kollha fl-isforzi ta’ implimentazzjoni
  ;

il-promozzjoni ta’ attivitajiet ta’ komunikazzjoni fil-livell tal-UE, nazzjonali, reġjonali u lokali, li għandhom l-għan li jissensibilizzaw lill-pubbliku, speċjalment fost iż-żgħażagħ, dwar l-importanza u l-benefiċċji ta’ implimentazzjoni tajba tal-politika ambjentali, kif ukoll dwar il-valur miżjud tagħha għaċ-ċittadini, in-negozji u l-pjaneta, sabiex jiżdied is-sens ta’ sjieda u l-parteċipazzjoni tal-partijiet interessati rilevanti kollha fl-isforzi ta’ implimentazzjoni

Raġuni

Raġuni

| (i) | Il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent inħolqot fl-2012 u sussegwentement ġiet inkluża fis-Seba’ EAP. Kif indikat mill-paġna web tal-Pjattaforma, l-inklużjoni tagħha fis-Seba’ EAP tpoġġiha fuq bażi soda u fit-tul. Meta titqies l-esperjenza pożittiva tal-kooperazzjoni, l-inklużjoni fit-Tmien EAP tkun pass naturali li jiżgura l-appoġġ kontinwu ta’ dan il-forum. ii) Il-komunikazzjoni teħtieġ li tittejjeb aktar u l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jaqdu rwol importanti f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

(i)

Il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent inħolqot fl-2012 u sussegwentement ġiet inkluża fis-Seba’ EAP. Kif indikat mill-paġna web tal-Pjattaforma, l-inklużjoni tagħha fis-Seba’ EAP tpoġġiha fuq bażi soda u fit-tul. Meta titqies l-esperjenza pożittiva tal-kooperazzjoni, l-inklużjoni fit-Tmien EAP tkun pass naturali li jiżgura l-appoġġ kontinwu ta’ dan il-forum. ii) Il-komunikazzjoni teħtieġ li tittejjeb aktar u l-awtoritajiet lokali u reġjonali jistgħu jaqdu rwol importanti f’dan ir-rigward.

Emenda 5

Emenda 5

Artikolu 3(1)(d)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| il-mobilizzazzjoni ta’ investimenti sostenibbli minn sorsi pubbliċi u privati, inklużi fondi u strumenti disponibbli taħt il-baġit tal-Unjoni, permezz tal-Bank Ewropew tal-Investiment u fil-livell nazzjonali; | il-mobilizzazzjoni ta’ investimenti sostenibbli minn sorsi pubbliċi u privati, inklużi fondi u strumenti disponibbli taħt il-baġit tal-Unjoni, permezz tal-Bank Ewropew tal-Investiment u fil-livell nazzjonali
  , l-iżgurar tas-sinerġiji t-tajba filwaqt li jiġi żgurat li jista’ jiġi allokat investiment suffiċjenti fil-livell fejn huwa meħtieġ l-iktar u fejn jista’ jintuża bl-aktar mod effettiv kif ukoll l-iżgurar li l-komunitajiet lokali u reġjonali jkollhom riżorsi adegwati għall-implimentazzjoni fil-prattika
  ; |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

il-mobilizzazzjoni ta’ investimenti sostenibbli minn sorsi pubbliċi u privati, inklużi fondi u strumenti disponibbli taħt il-baġit tal-Unjoni, permezz tal-Bank Ewropew tal-Investiment u fil-livell nazzjonali;

il-mobilizzazzjoni ta’ investimenti sostenibbli minn sorsi pubbliċi u privati, inklużi fondi u strumenti disponibbli taħt il-baġit tal-Unjoni, permezz tal-Bank Ewropew tal-Investiment u fil-livell nazzjonali
  , l-iżgurar tas-sinerġiji t-tajba filwaqt li jiġi żgurat li jista’ jiġi allokat investiment suffiċjenti fil-livell fejn huwa meħtieġ l-iktar u fejn jista’ jintuża bl-aktar mod effettiv kif ukoll l-iżgurar li l-komunitajiet lokali u reġjonali jkollhom riżorsi adegwati għall-implimentazzjoni fil-prattika
  ;

, l-iżgurar tas-sinerġiji t-tajba filwaqt li jiġi żgurat li jista’ jiġi allokat investiment suffiċjenti fil-livell fejn huwa meħtieġ l-iktar u fejn jista’ jintuża bl-aktar mod effettiv kif ukoll l-iżgurar li l-komunitajiet lokali u reġjonali jkollhom riżorsi adegwati għall-implimentazzjoni fil-prattika

Raġuni

Raġuni

F’ħafna każijiet, il-politiki ambjentali jiġu implimentati bl-involviment qawwi tal-awtoritajiet lokali u reġjonali. Huwa essenzjali li jiġi żgurat li jkun hemm riżorsi adegwati disponibbli għall-komunitajiet lokali u reġjonali. Anke meta l-awtoritajiet nazzjonali jkollhom ir-responsabbiltà li jeżegwixxu l-politiki, ħafna drabi l-impatti diretti u indiretti tal-politiki fil-prattika jiġu ġestiti fil-livell lokali u reġjonali.

Emenda 6

Emenda 6

Artikolu 3.1(e)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| it-tneħħija gradwali ta’ sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali, l-aħjar użu ta’ strumenti bbażati fuq is-suq u għodod ta’ bbaġitjar ekoloġiku
  , inklużi dawk meħtieġa biex tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta,
  u l-appoġġ lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħrajn fl-iżvilupp ta’ prattiki standardizzati ta’ kontabbiltà tal-kapital naturali; | it-tneħħija gradwali ta’ sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali, l-aħjar użu ta’ strumenti bbażati fuq is-suq u għodod ta’ bbaġitjar ekoloġiku u l-appoġġ lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħrajn fl-iżvilupp ta’ prattiki standardizzati ta’ kontabbiltà tal-kapital naturali
  filwaqt li tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta għar-reġjuni, il-bliet u l-muniċipalitajiet kollha
  ; |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

it-tneħħija gradwali ta’ sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali, l-aħjar użu ta’ strumenti bbażati fuq is-suq u għodod ta’ bbaġitjar ekoloġiku
  , inklużi dawk meħtieġa biex tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta,
  u l-appoġġ lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħrajn fl-iżvilupp ta’ prattiki standardizzati ta’ kontabbiltà tal-kapital naturali;

, inklużi dawk meħtieġa biex tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta,

it-tneħħija gradwali ta’ sussidji li jagħmlu ħsara lill-ambjent fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali, l-aħjar użu ta’ strumenti bbażati fuq is-suq u għodod ta’ bbaġitjar ekoloġiku u l-appoġġ lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħrajn fl-iżvilupp ta’ prattiki standardizzati ta’ kontabbiltà tal-kapital naturali
  filwaqt li tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta għar-reġjuni, il-bliet u l-muniċipalitajiet kollha
  ;

filwaqt li tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta għar-reġjuni, il-bliet u l-muniċipalitajiet kollha

Raġuni

Raġuni

Tranżizzjoni soċjalment ġusta għandha tapplika għall-istrumenti kollha, mhux biss għall-għodod tal-ibbaġitjar ekoloġiku, u għandha tikkonċerna r-reġjuni, il-bliet u l-muniċipalitajiet kollha madwar l-UE.

Emenda 7

Emenda 7

Artikolu 3(1)(f)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| l-iżgurar li l-politiki u l-azzjoni ambjentali jkunu bbażati fuq l-aħjar għarfien xjentifiku disponibbli u t-tisħiħ tal-bażi tal-għarfien ambjentali u l-adozzjoni tagħha, inkluż permezz tar-riċerka, l-innovazzjoni, it-trawwim ta’ ħiliet ekoloġiċi, u l-bini ulterjuri tal-kontabbiltà ambjentali u tal-ekosistemi; | l-iżgurar li l-politiki u l-azzjoni ambjentali
  fil-livell tal-Unjoni, nazzjonali, reġjonali u lokali
  jkunu bbażati fuq l-aħjar għarfien xjentifiku disponibbli u t-tisħiħ tal-bażi tal-għarfien ambjentali u l-adozzjoni tagħha, inkluż permezz tar-riċerka, l-innovazzjoni, it-trawwim ta’ ħiliet ekoloġiċi, u l-bini ulterjuri tal-kontabbiltà ambjentali u tal-ekosistemi;
  kif ukoll il-promozzjoni tat-titjib kontinwu tal-għarfien xjentifiku abbażi ta’ indikaturi li jistgħu jitqabblu wkoll fil-livell reġjonali sabiex jittieħdu deċiżjonijiet infurmati; |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

l-iżgurar li l-politiki u l-azzjoni ambjentali jkunu bbażati fuq l-aħjar għarfien xjentifiku disponibbli u t-tisħiħ tal-bażi tal-għarfien ambjentali u l-adozzjoni tagħha, inkluż permezz tar-riċerka, l-innovazzjoni, it-trawwim ta’ ħiliet ekoloġiċi, u l-bini ulterjuri tal-kontabbiltà ambjentali u tal-ekosistemi;

l-iżgurar li l-politiki u l-azzjoni ambjentali
  fil-livell tal-Unjoni, nazzjonali, reġjonali u lokali
  jkunu bbażati fuq l-aħjar għarfien xjentifiku disponibbli u t-tisħiħ tal-bażi tal-għarfien ambjentali u l-adozzjoni tagħha, inkluż permezz tar-riċerka, l-innovazzjoni, it-trawwim ta’ ħiliet ekoloġiċi, u l-bini ulterjuri tal-kontabbiltà ambjentali u tal-ekosistemi;
  kif ukoll il-promozzjoni tat-titjib kontinwu tal-għarfien xjentifiku abbażi ta’ indikaturi li jistgħu jitqabblu wkoll fil-livell reġjonali sabiex jittieħdu deċiżjonijiet infurmati;

fil-livell tal-Unjoni, nazzjonali, reġjonali u lokali

kif ukoll il-promozzjoni tat-titjib kontinwu tal-għarfien xjentifiku abbażi ta’ indikaturi li jistgħu jitqabblu wkoll fil-livell reġjonali sabiex jittieħdu deċiżjonijiet infurmati;

Raġuni

Raġuni

L-emenda proposta tenfasizza r-rwol kritiku tal-livelli kollha u għandha l-għan li ssaħħaħ il-kapaċità li jiġi vvalutat il-progress lejn l-objettivi ġenerali tat-8 EAP fil-livelli kollha, inklużi l-indikaturi fil-livell reġjonali.

Emenda 8

Emenda 8

Artikolu 3(1) — żid punt ġdid (h) wara l-punt (g)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| — | (h) | l-iżgurar tal-parteċipazzjoni sħiħa tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, u l-kooperazzjoni magħhom — fid-dimensjonijiet kollha tat-tfassil tal-politika ambjentali — permezz ta’ approċċ ta’ governanza kollaborattiva u f’diversi livelli; |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

—

(h)

(h)

l-iżgurar tal-parteċipazzjoni sħiħa tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, u l-kooperazzjoni magħhom — fid-dimensjonijiet kollha tat-tfassil tal-politika ambjentali — permezz ta’ approċċ ta’ governanza kollaborattiva u f’diversi livelli;

l-iżgurar tal-parteċipazzjoni sħiħa tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, u l-kooperazzjoni magħhom — fid-dimensjonijiet kollha tat-tfassil tal-politika ambjentali — permezz ta’ approċċ ta’ governanza kollaborattiva u f’diversi livelli;

Raġuni

Raġuni

L-emenda proposta hija mistennija li tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-politika.

Emenda 9

Emenda 9

Artikolu 3.1, żid punt ġdid (j) wara l-punt (i)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| — | (j) | il-promozzjoni tal-benefiċċji tat-8 EAP fil-livell lokali reġjonali bħala parti essenzjali mill-implimentazzjoni effettiva u effiċjenti tal-politika ambjentali tal-UE, kif stabbilit fir-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali (EIR); |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

—

(j)

(j)

il-promozzjoni tal-benefiċċji tat-8 EAP fil-livell lokali reġjonali bħala parti essenzjali mill-implimentazzjoni effettiva u effiċjenti tal-politika ambjentali tal-UE, kif stabbilit fir-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali (EIR);

il-promozzjoni tal-benefiċċji tat-8 EAP fil-livell lokali reġjonali bħala parti essenzjali mill-implimentazzjoni effettiva u effiċjenti tal-politika ambjentali tal-UE, kif stabbilit fir-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali (EIR);

Raġuni

Raġuni

Huwa importanti li l-benefiċċji tat-8 EAP jiġu kkomunikati u promossi sabiex tiżdied ir-rata ta’ implimentazzjoni tal-politiki ambjentali.

Emenda 10

Emenda 10

Artikolu 3(2)

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun hemm bżonn li jiġi mobilizzat appoġġ wiesa’ billi jiġu involuti ċ-ċittadini, is-sħab soċjali u partijiet ikkonċernati oħra, u titħeġġeġ il-kooperazzjoni fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġiji, politiki jew leġiżlazzjoni relatati mat-tmien EAP fost l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali,
  f’żoni urbani u rurali
  . | Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun hemm bżonn li jiġi mobilizzat appoġġ wiesa’ billi jiġu involuti ċ-ċittadini, is-sħab soċjali u partijiet ikkonċernati oħra, u titħeġġeġ il-kooperazzjoni fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġiji, politiki jew leġiżlazzjoni relatati mat-tmien EAP fost l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali.
  L-UE ser tippromovi approċċ olistiku bbażat fuq il-post u orjentat lejn iż-żona, waqt li jitqiesu l-isfidi u l-punti b’saħħithom speċifiċi tat-tipoloġiji kollha tal-komunitajiet bħal żoni urbani u rurali, iżda wkoll żoni kostali, muntanjużi, gżejjer, arċipelaġiċi u ultraperiferiċi. Dan l-approċċ ser jikkunsidra l-interazzjonijiet bejn il-komunitajiet u ż-żoni ta’ madwarhom, b’mod partikolari ż-żoni interni/t-territorju intern taż-żoni urbani. |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun hemm bżonn li jiġi mobilizzat appoġġ wiesa’ billi jiġu involuti ċ-ċittadini, is-sħab soċjali u partijiet ikkonċernati oħra, u titħeġġeġ il-kooperazzjoni fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġiji, politiki jew leġiżlazzjoni relatati mat-tmien EAP fost l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali,
  f’żoni urbani u rurali
  .

f’żoni urbani u rurali

Biex jintlaħqu l-objettivi prijoritarji tat-tmien EAP se jkun hemm bżonn li jiġi mobilizzat appoġġ wiesa’ billi jiġu involuti ċ-ċittadini, is-sħab soċjali u partijiet ikkonċernati oħra, u titħeġġeġ il-kooperazzjoni fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġiji, politiki jew leġiżlazzjoni relatati mat-tmien EAP fost l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali.
  L-UE ser tippromovi approċċ olistiku bbażat fuq il-post u orjentat lejn iż-żona, waqt li jitqiesu l-isfidi u l-punti b’saħħithom speċifiċi tat-tipoloġiji kollha tal-komunitajiet bħal żoni urbani u rurali, iżda wkoll żoni kostali, muntanjużi, gżejjer, arċipelaġiċi u ultraperiferiċi. Dan l-approċċ ser jikkunsidra l-interazzjonijiet bejn il-komunitajiet u ż-żoni ta’ madwarhom, b’mod partikolari ż-żoni interni/t-territorju intern taż-żoni urbani.

L-UE ser tippromovi approċċ olistiku bbażat fuq il-post u orjentat lejn iż-żona, waqt li jitqiesu l-isfidi u l-punti b’saħħithom speċifiċi tat-tipoloġiji kollha tal-komunitajiet bħal żoni urbani u rurali, iżda wkoll żoni kostali, muntanjużi, gżejjer, arċipelaġiċi u ultraperiferiċi. Dan l-approċċ ser jikkunsidra l-interazzjonijiet bejn il-komunitajiet u ż-żoni ta’ madwarhom, b’mod partikolari ż-żoni interni/t-territorju intern taż-żoni urbani.

Raġuni

Raġuni

L-awtoritajiet lokali u reġjonali fl-UE għandhom tipoloġiji multipli, kull waħda bl-isfidi u l-punti b’saħħithom tagħha. Il-politiki ambjentali spiss ikollhom komponent territorjali b’saħħtu li jeħtieġ li jiġi adattat għas-sitwazzjoni speċifika fil-post. Is-Seba’ EAP jiffoka prinċipalment fuq id-dimensjoni urbana. Il-proposta għat-Tmien EAP issemmi biss iż-żoni urbani u rurali. Il-kumplessità rikka tal-komunitajiet tal-UE jeħtieġ li tkun ċentrali għal implimentazzjoni effettiva tal-politiki ambjentali tal-UE.

Emenda 11

Emenda 11

Artikolu 4

Artikolu 4

| Test propost mill-Kummissjoni Ewropea | Emenda tal-KtR |
| --- | --- |
| 1.   Il-Kummissjoni, appoġġata mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, għandha tivvaluta u tirrapporta dwar il-progress tal-Unjoni u tal-Istati Membri fir-rigward tal-kisba tal-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fuq bażi regolari, filwaqt li jitqiesu l-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 3. | 1.   Il-Kummissjoni, appoġġata mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, għandha tivvaluta u tirrapporta dwar il-progress tal-Unjoni u tal-Istati Membri fir-rigward tal-kisba tal-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fuq bażi regolari, filwaqt li jitqiesu l-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 3. |
| 2.   Il-valutazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandha tirrifletti l-aħħar żviluppi fir-rigward tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-indikaturi, abbażi tad-data disponibbli fl-Istati Membri u fil-livell tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk imħaddma mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u s-Sistema Statistika Ewropea. Din il-valutazzjoni għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-oqfsa u l-eżerċizzji eżistenti ta’ monitoraġġ, rapportar u governanza li jkopru l-politika ambjentali u klimatika. | 2.   Il-valutazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandha tirrifletti l-aħħar żviluppi fir-rigward tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-indikaturi, abbażi tad-data disponibbli fl-Istati Membri u fil-livell tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk imħaddma mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u s-Sistema Statistika Ewropea. Din il-valutazzjoni għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-oqfsa u l-eżerċizzji eżistenti ta’ monitoraġġ, rapportar u governanza li jkopru l-politika ambjentali u klimatika. |
| 3.   L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi għandhom jappoġġaw lill-Kummissjoni fit-titjib tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-għarfien, b’mod partikolari billi jwettqu dan li ġej: | 3.   L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi għandhom jappoġġaw lill-Kummissjoni fit-titjib tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-għarfien, b’mod partikolari billi jwettqu dan li ġej: |
| (a) | il-ġbir, l-ipproċessar u r-rapportar ta’ evidenza u data b’għodod diġitali moderni; |

Test propost mill-Kummissjoni Ewropea

Emenda tal-KtR

1.   Il-Kummissjoni, appoġġata mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, għandha tivvaluta u tirrapporta dwar il-progress tal-Unjoni u tal-Istati Membri fir-rigward tal-kisba tal-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fuq bażi regolari, filwaqt li jitqiesu l-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 3.

1.   Il-Kummissjoni, appoġġata mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi, għandha tivvaluta u tirrapporta dwar il-progress tal-Unjoni u tal-Istati Membri fir-rigward tal-kisba tal-objettivi prijoritarji stabbiliti fl-Artikolu 2 fuq bażi regolari, filwaqt li jitqiesu l-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 3.

2.   Il-valutazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandha tirrifletti l-aħħar żviluppi fir-rigward tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-indikaturi, abbażi tad-data disponibbli fl-Istati Membri u fil-livell tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk imħaddma mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u s-Sistema Statistika Ewropea. Din il-valutazzjoni għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-oqfsa u l-eżerċizzji eżistenti ta’ monitoraġġ, rapportar u governanza li jkopru l-politika ambjentali u klimatika.

2.   Il-valutazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 għandha tirrifletti l-aħħar żviluppi fir-rigward tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-indikaturi, abbażi tad-data disponibbli fl-Istati Membri u fil-livell tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk imħaddma mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u s-Sistema Statistika Ewropea. Din il-valutazzjoni għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-oqfsa u l-eżerċizzji eżistenti ta’ monitoraġġ, rapportar u governanza li jkopru l-politika ambjentali u klimatika.

3.   L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi għandhom jappoġġaw lill-Kummissjoni fit-titjib tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-għarfien, b’mod partikolari billi jwettqu dan li ġej:

3.   L-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi għandhom jappoġġaw lill-Kummissjoni fit-titjib tad-disponibbiltà u r-rilevanza tad-data u l-għarfien, b’mod partikolari billi jwettqu dan li ġej:

(a)

il-ġbir, l-ipproċessar u r-rapportar ta’ evidenza u data b’għodod diġitali moderni;

| (a) | il-ġbir, l-ipproċessar u r-rapportar ta’ evidenza u data b’għodod diġitali moderni; |
| --- | --- |

(a)

il-ġbir, l-ipproċessar u r-rapportar ta’ evidenza u data b’għodod diġitali moderni;

| (b) | il-ħidma lejn l-għeluq tal-lakuni rilevanti fid-data tal-monitoraġġ; |
| --- | --- |

(b)

il-ħidma lejn l-għeluq tal-lakuni rilevanti fid-data tal-monitoraġġ;

| (b) | il-ħidma lejn l-għeluq tal-lakuni rilevanti fid-data tal-monitoraġġ; |
| --- | --- |

(b)

il-ħidma lejn l-għeluq tal-lakuni rilevanti fid-data tal-monitoraġġ;

| (c) | it-twassil ta’ analiżi rilevanti għall-politika u sistemika, u l-kontribuzzjoni għall-implimentazzjoni tal-objettivi tal-politika fil-livell tal-Unjoni
  u
  dak nazzjonali; |
| --- | --- |

(c)

it-twassil ta’ analiżi rilevanti għall-politika u sistemika, u l-kontribuzzjoni għall-implimentazzjoni tal-objettivi tal-politika fil-livell tal-Unjoni
  u
  dak nazzjonali;

u

| (c) | it-twassil ta’ analiżi rilevanti għall-politika u sistemika, u l-kontribuzzjoni għall-implimentazzjoni tal-objettivi tal-politika fil-livell tal-Unjoni, dak nazzjonali
  , dak reġjonali u dak lokali
  ; |
| --- | --- |

(c)

it-twassil ta’ analiżi rilevanti għall-politika u sistemika, u l-kontribuzzjoni għall-implimentazzjoni tal-objettivi tal-politika fil-livell tal-Unjoni, dak nazzjonali
  , dak reġjonali u dak lokali
  ;

, dak reġjonali u dak lokali

| (d) | l-integrazzjoni tad-data dwar l-impatti ambjentali, soċjali u ekonomiċi, u l-isfruttar sħiħ ta’ data disponibbli oħra, bħal dik mogħtija minn Copernicus; |
| --- | --- |

(d)

l-integrazzjoni tad-data dwar l-impatti ambjentali, soċjali u ekonomiċi, u l-isfruttar sħiħ ta’ data disponibbli oħra, bħal dik mogħtija minn Copernicus;

| (d) | l-integrazzjoni tad-data dwar l-impatti ambjentali, soċjali u ekonomiċi, u l-isfruttar sħiħ ta’ data disponibbli oħra, bħal dik mogħtija minn Copernicus; |
| --- | --- |

(d)

l-integrazzjoni tad-data dwar l-impatti ambjentali, soċjali u ekonomiċi, u l-isfruttar sħiħ ta’ data disponibbli oħra, bħal dik mogħtija minn Copernicus;

| (e) | it-titjib ulterjuri tal-aċċess għad-data permezz tal-programmi tal-Unjoni; |
| --- | --- |

(e)

it-titjib ulterjuri tal-aċċess għad-data permezz tal-programmi tal-Unjoni;

| (e) | it-titjib ulterjuri tal-aċċess għad-data permezz tal-programmi tal-Unjoni; |
| --- | --- |

(e)

it-titjib ulterjuri tal-aċċess għad-data permezz tal-programmi tal-Unjoni;

| (f) | l-iżgurar tat-trasparenza u tar-responsabbiltà; |
| --- | --- |

(f)

(f)

l-iżgurar tat-trasparenza u tar-responsabbiltà;

| (f) | it-titjib tad-disponibbiltà u l-interoperabbiltà tad-data fil-livelli lokali u reġjonali; |
| --- | --- |

(f)

(f)

it-titjib tad-disponibbiltà u l-interoperabbiltà tad-data fil-livelli lokali u reġjonali;

it-titjib tad-disponibbiltà u l-interoperabbiltà tad-data fil-livelli lokali u reġjonali;

| (g) | l-għajnuna lis-soċjetà ċivili, lill-awtoritajiet pubbliċi, liċ-ċittadini, lis-sħab soċjali u lis-settur privat biex jidentifikaw ir-riskji klimatiċi u ambjentali u jieħdu azzjoni biex jipprevjenu, jimmitigaw u jadattaw ruħhom għalihom, u jrawmu l-involviment tagħhom biex jagħlqu d-diskrepanzi fl-għarfien. |
| --- | --- |

(g)

(g)

l-għajnuna lis-soċjetà ċivili, lill-awtoritajiet pubbliċi, liċ-ċittadini, lis-sħab soċjali u lis-settur privat biex jidentifikaw ir-riskji klimatiċi u ambjentali u jieħdu azzjoni biex jipprevjenu, jimmitigaw u jadattaw ruħhom għalihom, u jrawmu l-involviment tagħhom biex jagħlqu d-diskrepanzi fl-għarfien.

| (g) | l-iżgurar tat-trasparenza u tar-responsabbiltà; |
| --- | --- |

(g)

(g)

l-iżgurar tat-trasparenza u tar-responsabbiltà;

| (h) | l-għajnuna lis-soċjetà ċivili, lill-awtoritajiet pubbliċi
  fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali
  , liċ-ċittadini, lis-sħab soċjali u lis-settur privat biex jidentifikaw ir-riskji klimatiċi u ambjentali u jieħdu azzjoni biex jipprevjenu, jimmitigaw u jadattaw ruħhom għalihom, u jrawmu l-involviment tagħhom biex jagħlqu d-diskrepanzi fl-għarfien. |
| --- | --- |

(h)

(h)

l-għajnuna lis-soċjetà ċivili, lill-awtoritajiet pubbliċi
  fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali
  , liċ-ċittadini, lis-sħab soċjali u lis-settur privat biex jidentifikaw ir-riskji klimatiċi u ambjentali u jieħdu azzjoni biex jipprevjenu, jimmitigaw u jadattaw ruħhom għalihom, u jrawmu l-involviment tagħhom biex jagħlqu d-diskrepanzi fl-għarfien.

fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali

| (i) | it-trawwim ta’ rabtiet ambjentali pożittivi bejn iż-żoni urbani, periurbani u rurali, f’konformità mal-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli Nru 11: Bliet u Komunitajiet Sostenibbli |
| --- | --- |

(i)

(i)

it-trawwim ta’ rabtiet ambjentali pożittivi bejn iż-żoni urbani, periurbani u rurali, f’konformità mal-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli Nru 11: Bliet u Komunitajiet Sostenibbli

it-trawwim ta’ rabtiet ambjentali pożittivi bejn iż-żoni urbani, periurbani u rurali, f’konformità mal-Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli Nru 11: Bliet u Komunitajiet Sostenibbli

4.   Il-Kummissjoni għandha teżamina regolarment il-ħtiġijiet tad-data u l-għarfien fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali, inkluża l-kapaċità tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u tal-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi li jwettqu l-kompiti msemmija fil-paragrafu 3.

4.   Il-Kummissjoni għandha teżamina regolarment il-ħtiġijiet tad-data u l-għarfien fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali
  u, fejn ikun meħtieġ, fil-livell reġjonali u lokali
  , inkluża l-kapaċità tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u tal-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi li jwettqu l-kompiti msemmija fil-paragrafu 3.

Raġuni

Raġuni

L-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom rwol importanti fl-implimentazzjoni tal-politika ambjentali fil-prattika. Il-ħolqien ta’ qafas ġdid ta’ monitoraġġ għandu jqis dawn il-livelli u jipprovdi wkoll data bil-għan li tiġi appoġġjata l-implimentazzjoni fil-komunitajiet lokali u reġjonali.

II.   RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

RAKKOMANDAZZJONIJIET TA’ POLITIKA

IL-KUMITAT EWROPEW TAR-REĠJUNI

| 1. | jilqa’ t-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (it-Tmien EAP), li jiddefinixxi approċċ strateġiku għall-politiki ambjentali u klimatiċi sal-2030 u jżomm viżjoni fit-tul għall-2050 biex “Ngħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji”, b’enfasi fuq implimentazzjoni u monitoraġġ aħjar; |
| --- | --- |

1.

jilqa’ t-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali (it-Tmien EAP), li jiddefinixxi approċċ strateġiku għall-politiki ambjentali u klimatiċi sal-2030 u jżomm viżjoni fit-tul għall-2050 biex “Ngħixu tajjeb, fi ħdan il-limiti planetarji”, b’enfasi fuq implimentazzjoni u monitoraġġ aħjar;

| 2. | jitlob li t-Tmien EAP ikollu rwol komplementari b’saħħtu għall-Patt Ekoloġiku Ewropew u jappoġġja l-irkupru ekoloġiku tal-UE permezz tal-orjentazzjoni fit-tul u l-objettivi ta’ prijorità ambjentali tiegħu; |
| --- | --- |

2.

jitlob li t-Tmien EAP ikollu rwol komplementari b’saħħtu għall-Patt Ekoloġiku Ewropew u jappoġġja l-irkupru ekoloġiku tal-UE permezz tal-orjentazzjoni fit-tul u l-objettivi ta’ prijorità ambjentali tiegħu;

| 3. | iħeġġeġ li ma jiġi stabbilit l-ebda preċedent għall-programmi futuri ta’ Azzjoni Ambjentali minħabba l-fatt li t-8 EAP, għall-kuntrarju ta’ programmi preċedenti bħal dawn, ma jinkludi l-ebda miżura; jissottolinja li l-Patt Ekoloġiku, validu sal-2030, jipprevedi miżuri relatati mal-għanijiet prijoritarji tat-8 EAP sal-2024 biss; f’dan ir-rigward, jitlob kjarifika fit-Tmien EAP ta’ kif, fil-kuntest tar-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tiegħu, għandhom jiġu stabbiliti miżuri ġodda biex jintlaħqu l-għanijiet prijoritarji tiegħu; |
| --- | --- |

3.

iħeġġeġ li ma jiġi stabbilit l-ebda preċedent għall-programmi futuri ta’ Azzjoni Ambjentali minħabba l-fatt li t-8 EAP, għall-kuntrarju ta’ programmi preċedenti bħal dawn, ma jinkludi l-ebda miżura; jissottolinja li l-Patt Ekoloġiku, validu sal-2030, jipprevedi miżuri relatati mal-għanijiet prijoritarji tat-8 EAP sal-2024 biss; f’dan ir-rigward, jitlob kjarifika fit-Tmien EAP ta’ kif, fil-kuntest tar-reviżjoni ta’ nofs it-terminu tiegħu, għandhom jiġu stabbiliti miżuri ġodda biex jintlaħqu l-għanijiet prijoritarji tiegħu;

| 4. | jilqa’ l-fatt li t-Tmien EAP identifika implimentazzjoni aktar effettiva u effiċjenti bħala prijorità ewlenija. Għalhekk jappella li jkun hemm strumenti u riżorsi adegwati, kif ukoll approċċi innovattivi li jagħtu s-setgħa lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jipprovdu soluzzjonijiet imfassla apposta biex itejbu l-implimentazzjoni tal-politiki ambjentali fil-prattika; |
| --- | --- |

4.

jilqa’ l-fatt li t-Tmien EAP identifika implimentazzjoni aktar effettiva u effiċjenti bħala prijorità ewlenija. Għalhekk jappella li jkun hemm strumenti u riżorsi adegwati, kif ukoll approċċi innovattivi li jagħtu s-setgħa lill-awtoritajiet lokali u reġjonali biex jipprovdu soluzzjonijiet imfassla apposta biex itejbu l-implimentazzjoni tal-politiki ambjentali fil-prattika;

| 5. | jenfasizza li problemi tal-implimentazzjoni ma jistgħux jissolvew b’aktar leġiżlazzjoni biss. Huma meħtieġa wkoll mekkaniżmi ta’ appoġġ, approċċi ġodda u l-innovazzjoni biex jintlaħqu l-valuri u l-istandards fil-mira. |
| --- | --- |

5.

jenfasizza li problemi tal-implimentazzjoni ma jistgħux jissolvew b’aktar leġiżlazzjoni biss. Huma meħtieġa wkoll mekkaniżmi ta’ appoġġ, approċċi ġodda u l-innovazzjoni biex jintlaħqu l-valuri u l-istandards fil-mira.

| 6. | jenfasizza r-rwol pożittiv tal-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u li l-inklużjoni tagħha fis-Seba’ EAP poġġietha fuq bażi soda fit-tul; jistieden lit-Tmien EAP biex ikompli jsaħħaħ il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent stabbilita mill-Kummissjoni ENVE u d-DĠ Ambjent biex jitrawwem djalogu, u tinġabar informazzjoni dwar l-isfidi u s-soluzzjonijiet lokali u reġjonali fl-applikazzjoni tal-liġi ambjentali tal-UE; |
| --- | --- |

6.

jenfasizza r-rwol pożittiv tal-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni u li l-inklużjoni tagħha fis-Seba’ EAP poġġietha fuq bażi soda fit-tul; jistieden lit-Tmien EAP biex ikompli jsaħħaħ il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent stabbilita mill-Kummissjoni ENVE u d-DĠ Ambjent biex jitrawwem djalogu, u tinġabar informazzjoni dwar l-isfidi u s-soluzzjonijiet lokali u reġjonali fl-applikazzjoni tal-liġi ambjentali tal-UE;

| 7. | jitlob li tissaħħaħ il-bażi tal-għarfien ambjentali, jiġi sfruttat il-potenzjal tat-teknoloġiji diġitali u tad-data u jiżdied l-użu ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura u l-innovazzjoni soċjali biex tittejjeb l-implimentazzjoni; |
| --- | --- |

7.

jitlob li tissaħħaħ il-bażi tal-għarfien ambjentali, jiġi sfruttat il-potenzjal tat-teknoloġiji diġitali u tad-data u jiżdied l-użu ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura u l-innovazzjoni soċjali biex tittejjeb l-implimentazzjoni;

| 8. | jenfasizza li l-politika ambjentali tradizzjonali u settorjali hija fil-biċċa l-kbira ineffettiva. Għalhekk it-Tmien EAP, sabiex isaħħaħ il-politika ambjentali, għandu jistabbilixxi approċċ integrat, jindirizza n-natura multidimensjonali tal-isfidi ambjentali, joħloq sinerġiji u jevita diskrepanzi bejn:






  (a) | l-ambizzjoni, il-kronoloġija, il-proċeduri ta’ implimentazzjoni u l-għodod għal politiki differenti dwar l-ambjent, l-enerġija u l-klima; |
| --- | --- | --- |

8.

jenfasizza li l-politika ambjentali tradizzjonali u settorjali hija fil-biċċa l-kbira ineffettiva. Għalhekk it-Tmien EAP, sabiex isaħħaħ il-politika ambjentali, għandu jistabbilixxi approċċ integrat, jindirizza n-natura multidimensjonali tal-isfidi ambjentali, joħloq sinerġiji u jevita diskrepanzi bejn:

(a)

l-ambizzjoni, il-kronoloġija, il-proċeduri ta’ implimentazzjoni u l-għodod għal politiki differenti dwar l-ambjent, l-enerġija u l-klima;

| (b) | l-ambizzjoni u l-kronoloġija tal-valuri ta’ limitu tal-leġiżlazzjoni ambjentali tal-UE u dawk tal-politiki bbażati fuq is-sors; |
| --- | --- |

(b)

l-ambizzjoni u l-kronoloġija tal-valuri ta’ limitu tal-leġiżlazzjoni ambjentali tal-UE u dawk tal-politiki bbażati fuq is-sors;

| 9. | jirrimarka d-diskrepanza bejn l-adozzjoni tat-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali u l-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2021-2027 u jtenni li l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-EAPs futuri għandu jkun allinjat mal-iskeda ta’ żmien tal-QFP; |
| --- | --- |

9.

jirrimarka d-diskrepanza bejn l-adozzjoni tat-Tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali u l-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 2021-2027 u jtenni li l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-EAPs futuri għandu jkun allinjat mal-iskeda ta’ żmien tal-QFP;

| 10. | jinnota li l-ġbir, l-ipproċessar u l-isfruttament effettivi tad-data dwar l-istat tal-ambjent huma essenzjali sabiex jintlaħqu l-objettivi stabbiliti. Madankollu, il-prattiki għadhom ivarjaw ħafna, u ħafna drabi huma rudimentali b’ħafna mill-ħidma titwettaq mill-bnedmin, speċjalment fil-livell lokali u reġjonali. Il-KtR għalhekk jenfasizza l-ħtieġa għal attivitajiet ta’ żvilupp u investimenti madwar l-UE kollha, li permezz tagħhom l-ipproċessar tad-data meħtieġ jista’ jitwettaq b’mod uniformi, filwaqt li tiġi enfasizzata l-kompatibbiltà u l-użu ta’ flussi awtomatizzati ta’ data u interfaċċi miftuħa; |
| --- | --- |

10.

jinnota li l-ġbir, l-ipproċessar u l-isfruttament effettivi tad-data dwar l-istat tal-ambjent huma essenzjali sabiex jintlaħqu l-objettivi stabbiliti. Madankollu, il-prattiki għadhom ivarjaw ħafna, u ħafna drabi huma rudimentali b’ħafna mill-ħidma titwettaq mill-bnedmin, speċjalment fil-livell lokali u reġjonali. Il-KtR għalhekk jenfasizza l-ħtieġa għal attivitajiet ta’ żvilupp u investimenti madwar l-UE kollha, li permezz tagħhom l-ipproċessar tad-data meħtieġ jista’ jitwettaq b’mod uniformi, filwaqt li tiġi enfasizzata l-kompatibbiltà u l-użu ta’ flussi awtomatizzati ta’ data u interfaċċi miftuħa;

| 11. | iqis li l-prinċipju ta’ “la tagħmilx ħsara”, apparti li huwa approċċ għal għajxien b’saħħtu, għandu jiggwida l-pjani ta’ rkupru u reżiljenza biex jiġu żgurati l-integrazzjoni u l-koerenza tal-politika; |
| --- | --- |

11.

iqis li l-prinċipju ta’ “la tagħmilx ħsara”, apparti li huwa approċċ għal għajxien b’saħħtu, għandu jiggwida l-pjani ta’ rkupru u reżiljenza biex jiġu żgurati l-integrazzjoni u l-koerenza tal-politika;

| 12. | jappella għall-integrazzjoni sħiħa tal-politiki ambjentali u klimatiċi, u politiki li jippermettu ekonomija ċirkolari, fl-azzjonijiet baġitarji, ekonomiċi u soċjali tal-UE u jfakkar li l-isforzi ta’ rkupru ekoloġiku għandhom iqisu d-disparitajiet u l-isfidi territorjali u jiżguraw li l-ebda komunità ma titħalla tibqa’ lura. |
| --- | --- |

12.

jappella għall-integrazzjoni sħiħa tal-politiki ambjentali u klimatiċi, u politiki li jippermettu ekonomija ċirkolari, fl-azzjonijiet baġitarji, ekonomiċi u soċjali tal-UE u jfakkar li l-isforzi ta’ rkupru ekoloġiku għandhom iqisu d-disparitajiet u l-isfidi territorjali u jiżguraw li l-ebda komunità ma titħalla tibqa’ lura.

| 13. | itenni l-appell tiegħu għal approċċ olistiku bbażat fuq il-post jew orjentat lejn iż-żona bħala l-aħjar mod kif l-għajxien b’saħħtu jsir realtà għal kulħadd b’konformità mal-karatteristiċi speċifiċi tal-post jew żona kkonċernata, inkluża d-diversità bijokulturali; |
| --- | --- |

13.

itenni l-appell tiegħu għal approċċ olistiku bbażat fuq il-post jew orjentat lejn iż-żona bħala l-aħjar mod kif l-għajxien b’saħħtu jsir realtà għal kulħadd b’konformità mal-karatteristiċi speċifiċi tal-post jew żona kkonċernata, inkluża d-diversità bijokulturali;

| 14. | jilqa’ l-impenn għal strateġija ta’ rkupru bbażata fuq il-Patt Ekoloġiku Ewropew u jtenni l-pożizzjoni tiegħu li l-isfidi ambjentali, klimatiċi u ta’ tranżizzjoni jirrikjedu investimenti ekoloġiċi u blu sinifikanti u innovazzjoni fil-livelli kollha ta’ governanza; |
| --- | --- |

14.

jilqa’ l-impenn għal strateġija ta’ rkupru bbażata fuq il-Patt Ekoloġiku Ewropew u jtenni l-pożizzjoni tiegħu li l-isfidi ambjentali, klimatiċi u ta’ tranżizzjoni jirrikjedu investimenti ekoloġiċi u blu sinifikanti u innovazzjoni fil-livelli kollha ta’ governanza;

| 15. | jappella għal investimenti ambizzjużi f’setturi ekoloġiċi ewlenin (eż. proġetti tal-enerġija rinnovabbli, l-ekonomija ċirkolari, bidla lejn modi tat-trasport li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent) meħtieġa biex tinbena r-reżiljenza u jinħolqu t-tkabbir u l-impjiegi f’soċjetà ġusta, inklużiva u sostenibbli bbażata fuq is-solidarjetà, u jenfasizza t-tipoloġiji multipli ta’ benefiċċji maħluqa minnhom għall-ekonomija u s-saħħa u l-benesseri tan-nies. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jista’ jkollhom rwol importanti fl-irkupru u għandhom ikunu involuti fl-ippjanar u l-eżekuzzjoni ta’ dawk l-investimenti meta jkun adatt; |
| --- | --- |

15.

jappella għal investimenti ambizzjużi f’setturi ekoloġiċi ewlenin (eż. proġetti tal-enerġija rinnovabbli, l-ekonomija ċirkolari, bidla lejn modi tat-trasport li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent) meħtieġa biex tinbena r-reżiljenza u jinħolqu t-tkabbir u l-impjiegi f’soċjetà ġusta, inklużiva u sostenibbli bbażata fuq is-solidarjetà, u jenfasizza t-tipoloġiji multipli ta’ benefiċċji maħluqa minnhom għall-ekonomija u s-saħħa u l-benesseri tan-nies. L-awtoritajiet lokali u reġjonali jista’ jkollhom rwol importanti fl-irkupru u għandhom ikunu involuti fl-ippjanar u l-eżekuzzjoni ta’ dawk l-investimenti meta jkun adatt;

| 16. | jirrimarka li l-gvernijiet lokali u reġjonali għandhom rwol kruċjali x’jaqdu biex jinvolvu liċ-ċittadini, in-negozji, iċ-ċentri ta’ riċerka, il-qasam akkademiku u l-partijiet interessati lokali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki ambjentali; |
| --- | --- |

16.

jirrimarka li l-gvernijiet lokali u reġjonali għandhom rwol kruċjali x’jaqdu biex jinvolvu liċ-ċittadini, in-negozji, iċ-ċentri ta’ riċerka, il-qasam akkademiku u l-partijiet interessati lokali fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki ambjentali;

| 17. | jappella għal qafas ta’ governanza f’diversi livelli li jiffunzjona tajjeb u jħeġġeġ lil-livelli kollha ta’ governanza biex jippromovu l-kooperazzjoni transamministrattiva, interreġjonali, intermuniċipali u transkonfinali biex jiġi implimentat it-Tmien EAP; |
| --- | --- |

17.

jappella għal qafas ta’ governanza f’diversi livelli li jiffunzjona tajjeb u jħeġġeġ lil-livelli kollha ta’ governanza biex jippromovu l-kooperazzjoni transamministrattiva, interreġjonali, intermuniċipali u transkonfinali biex jiġi implimentat it-Tmien EAP;

| 18. | jirrimarka li hemm bżonn ta’ aktar riċerka, data u għarfien biex jiġu indirizzati sfidi ambjentali speċifiċi u jinħatfu opportunitajiet f’tipi differenti ta’ komunitajiet lokali u reġjonali, filwaqt li jitqiesu d-depopolazzjoni rurali, it-tixjiħ tal-popolazzjoni u d-distakki bejn ir-reġjuni, u jenfasizza l-ħtieġa li din id-data u dan l-għarfien għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku u aċċessibbli faċilment; |
| --- | --- |

18.

jirrimarka li hemm bżonn ta’ aktar riċerka, data u għarfien biex jiġu indirizzati sfidi ambjentali speċifiċi u jinħatfu opportunitajiet f’tipi differenti ta’ komunitajiet lokali u reġjonali, filwaqt li jitqiesu d-depopolazzjoni rurali, it-tixjiħ tal-popolazzjoni u d-distakki bejn ir-reġjuni, u jenfasizza l-ħtieġa li din id-data u dan l-għarfien għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku u aċċessibbli faċilment;

| 19. | jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ aktar data lokali, inkluża dik miġbura direttament minn ċittadini jew korpi privati li jiżviluppaw proġetti ekoloġiċi (eż. ħamrija, ilma, osservazzjoni tal-għasafar, ħabitats, eċċ.), u jappella għal kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-awtoritajiet lokali u reġjonali biex tinkiseb data lokali, li hija meħtieġa għall-implimentazzjoni aħjar tal-EAP; |
| --- | --- |

19.

jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa ta’ aktar data lokali, inkluża dik miġbura direttament minn ċittadini jew korpi privati li jiżviluppaw proġetti ekoloġiċi (eż. ħamrija, ilma, osservazzjoni tal-għasafar, ħabitats, eċċ.), u jappella għal kooperazzjoni bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-awtoritajiet lokali u reġjonali biex tinkiseb data lokali, li hija meħtieġa għall-implimentazzjoni aħjar tal-EAP;

| 20. | jappoġġja l-ħolqien ta’ qafas ġdid ta’ monitoraġġ b’kunsiderazzjoni xierqa tal-oqfsa eżistenti bħar-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali. Jirrakkomanda li l-KtR u l-awtoritajiet lokali u reġjonali jiġu involuti fil-proċess ta’ konsultazzjoni biex jiddefinixxu l-indikaturi ewlenin biex jiġi żgurat li d-dimensjoni lokali u reġjonali tiġi kkunsidrata b’mod adegwat; |
| --- | --- |

20.

jappoġġja l-ħolqien ta’ qafas ġdid ta’ monitoraġġ b’kunsiderazzjoni xierqa tal-oqfsa eżistenti bħar-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali. Jirrakkomanda li l-KtR u l-awtoritajiet lokali u reġjonali jiġu involuti fil-proċess ta’ konsultazzjoni biex jiddefinixxu l-indikaturi ewlenin biex jiġi żgurat li d-dimensjoni lokali u reġjonali tiġi kkunsidrata b’mod adegwat;

| 21. | jitlob li jsiru sforzi kontinwi biex jissaħħaħ il-monitoraġġ ambjentali (eż. il-bijodiversità, it-tniġġis żero, ambjent ħieles minn sustanzi tossiċi, ekonomija ċirkolari riveduta), li jorbtuh ma’ għodod ta’ monitoraġġ trasversali (eż. SDGs, dashboard tar-reżiljenza, eċċ.) u jiġu stabbiliti indikaturi ewlenin (eż. Ekonomija Ċirkolari, Klima u Enerġija, Ambjent ħieles minn sustanzi tossiċi, Bijodiversità, Tniġġis Żero, Pressjonijiet, Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali — indikaturi ta’ implimentazzjoni, eċċ.) ibbażati fuq prinċipji ġenerali, bħall-assigurazzjoni tal-kwalità, il-bilanċ, l-applikabbiltà, il-prijoritizzazzjoni, il-flessibbiltà, il-kronoloġija u l-perjodiċità; |
| --- | --- |

21.

jitlob li jsiru sforzi kontinwi biex jissaħħaħ il-monitoraġġ ambjentali (eż. il-bijodiversità, it-tniġġis żero, ambjent ħieles minn sustanzi tossiċi, ekonomija ċirkolari riveduta), li jorbtuh ma’ għodod ta’ monitoraġġ trasversali (eż. SDGs, dashboard tar-reżiljenza, eċċ.) u jiġu stabbiliti indikaturi ewlenin (eż. Ekonomija Ċirkolari, Klima u Enerġija, Ambjent ħieles minn sustanzi tossiċi, Bijodiversità, Tniġġis Żero, Pressjonijiet, Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali — indikaturi ta’ implimentazzjoni, eċċ.) ibbażati fuq prinċipji ġenerali, bħall-assigurazzjoni tal-kwalità, il-bilanċ, l-applikabbiltà, il-prijoritizzazzjoni, il-flessibbiltà, il-kronoloġija u l-perjodiċità;

| 22. | jitlob li l-qafas il-ġdid ta’ monitoraġġ jibni kemm jista’ jkun fuq għodod u indikaturi ta’ monitoraġġ eżistenti użati fil-politika ambjentali u l-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u l-Azzjoni Klimatika, u biex dan jiġbor flimkien ir-rekwiżiti ta’ rappurtar tekniku, sabiex id-duplikazzjoni tax-xogħol tkun tista’ tiġi evitata kull fejn ikun possibbli u l-piż amministrattiv ikun limitat; |
| --- | --- |

22.

jitlob li l-qafas il-ġdid ta’ monitoraġġ jibni kemm jista’ jkun fuq għodod u indikaturi ta’ monitoraġġ eżistenti użati fil-politika ambjentali u l-Governanza tal-Unjoni tal-Enerġija u l-Azzjoni Klimatika, u biex dan jiġbor flimkien ir-rekwiżiti ta’ rappurtar tekniku, sabiex id-duplikazzjoni tax-xogħol tkun tista’ tiġi evitata kull fejn ikun possibbli u l-piż amministrattiv ikun limitat;

| 23. | jirrimarka li l-implimentazzjoni tat-Tmien EAP tista’ tiġi aċċellerata permezz ta’ inizjattivi bħall-Ftehim dwar il-Bliet Ekoloġiċi jew is-Sena Ewropea tal-Bliet Aktar Ekoloġiċi fl-2022, l-aġenda urbana kif ukoll permezz ta’ azzjonijiet volontarji bħall-Patt tas-Sindki għall-Klima u l-Enerġija u l-Osservatorju tal-Mobilità Urbana u li, għalhekk, dawn għandhom jiġu promossi aktar; |
| --- | --- |

23.

jirrimarka li l-implimentazzjoni tat-Tmien EAP tista’ tiġi aċċellerata permezz ta’ inizjattivi bħall-Ftehim dwar il-Bliet Ekoloġiċi jew is-Sena Ewropea tal-Bliet Aktar Ekoloġiċi fl-2022, l-aġenda urbana kif ukoll permezz ta’ azzjonijiet volontarji bħall-Patt tas-Sindki għall-Klima u l-Enerġija u l-Osservatorju tal-Mobilità Urbana u li, għalhekk, dawn għandhom jiġu promossi aktar;

| 24. | jappoġġja sforzi akbar fl-edukazzjoni ambjentali u fi proġetti taż-żgħażagħ biex ikun hemm aktar għarfien dwar l-ambjent; |
| --- | --- |

24.

jappoġġja sforzi akbar fl-edukazzjoni ambjentali u fi proġetti taż-żgħażagħ biex ikun hemm aktar għarfien dwar l-ambjent;

| 25. | jirrikonoxxi li l-implimentazzjoni sħiħa ta’ ħafna politiki ambjentali tista’ tinkiseb biss bl-involviment sħiħ taċ-ċittadini fl-azzjonijiet ta’ kuljum; |
| --- | --- |

25.

jirrikonoxxi li l-implimentazzjoni sħiħa ta’ ħafna politiki ambjentali tista’ tinkiseb biss bl-involviment sħiħ taċ-ċittadini fl-azzjonijiet ta’ kuljum;

| 26. | jirrikonoxxi li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-interrelazzjonijiet bejn iż-żoni urbani u l-atturi rurali, u lill-fatt li tipoloġiji ġeografiċi bħal żoni muntanjużi, gżejjer, żoni kostali, reġjuni ultraperiferiċi eċċ. għandhom potenzjal inkredibbli għall-iżvilupp ta’ investimenti ekoloġiċi (eż. proġetti tal-enerġija rinnovabbli); |
| --- | --- |

26.

jirrikonoxxi li għandha tingħata aktar attenzjoni lill-interrelazzjonijiet bejn iż-żoni urbani u l-atturi rurali, u lill-fatt li tipoloġiji ġeografiċi bħal żoni muntanjużi, gżejjer, żoni kostali, reġjuni ultraperiferiċi eċċ. għandhom potenzjal inkredibbli għall-iżvilupp ta’ investimenti ekoloġiċi (eż. proġetti tal-enerġija rinnovabbli);

| 27. | jiġbed l-attenzjoni għall-impenji li saru mir-reġjuni vulnerabbli, inklużi r-reġjuni b’użu intensiv tal-faħam u tal-karbonju, kif ukoll ir-reġjuni ultraperiferiċi li għandhom l-għan li jiksbu d-dekarbonizzazzjoni sal-2040, għalhekk jappella li jiġu appoġġjati l-isforzi ta’ dawn ir-reġjuni biex jaċċelleraw l-istrateġiji tagħhom ta’ bidla globali, u b’hekk ikunu jistgħu jsiru laboratorji u banek ta’ ttestjar għad-diffikultajiet li jeħtieġ jiġu indirizzati sabiex jintlaħqu l-objettivi f’dan il-qasam; |
| --- | --- |

27.

jiġbed l-attenzjoni għall-impenji li saru mir-reġjuni vulnerabbli, inklużi r-reġjuni b’użu intensiv tal-faħam u tal-karbonju, kif ukoll ir-reġjuni ultraperiferiċi li għandhom l-għan li jiksbu d-dekarbonizzazzjoni sal-2040, għalhekk jappella li jiġu appoġġjati l-isforzi ta’ dawn ir-reġjuni biex jaċċelleraw l-istrateġiji tagħhom ta’ bidla globali, u b’hekk ikunu jistgħu jsiru laboratorji u banek ta’ ttestjar għad-diffikultajiet li jeħtieġ jiġu indirizzati sabiex jintlaħqu l-objettivi f’dan il-qasam;

| 28. | jaqbel mal-premessa 19 tal-proposta tal-EAP li tiddikjara li l-objettivi tagħha ma jistgħux jinkisbu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri waħedhom. Il-proposta, kif inhi, jidher li ma tqajjem l-ebda kwistjoni dwar il-konformità tagħha mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. Lanqas ma tqajjem xi kwistjoni dwar il-konformità tagħha mal-prinċipju tal-proporzjonalità; |
| --- | --- |

28.

jaqbel mal-premessa 19 tal-proposta tal-EAP li tiddikjara li l-objettivi tagħha ma jistgħux jinkisbu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri waħedhom. Il-proposta, kif inhi, jidher li ma tqajjem l-ebda kwistjoni dwar il-konformità tagħha mal-prinċipju tas-sussidjarjetà. Lanqas ma tqajjem xi kwistjoni dwar il-konformità tagħha mal-prinċipju tal-proporzjonalità;

| 29. | jappoġġja t-tisħiħ tas-sistema tal-UE ta’ aċċess għall-ġustizzja u jilqa’ l-bidliet proposti fil-Konvenzjoni ta’ Aarhus (1); jenfasizza l-ħtieġa li tissaħħaħ is-sistema tal-UE dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika fit-teħid tad-deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali; jistieden lill-Kummissjoni tippromovi djalogu mal-KtR u l-awtoritajiet lokali u reġjonali sabiex jiġi żgurat li l-komunitajiet lokali jkollhom aċċess għal mezzi adatti għall-aċċess għall-ġustizzja u jkunu jistgħu jikkontribwixxu bis-sħiħ għat-titjib tal-implimentazzjoni tal-politika ambjentali tal-UE. |
| --- | --- |

29.

jappoġġja t-tisħiħ tas-sistema tal-UE ta’ aċċess għall-ġustizzja u jilqa’ l-bidliet proposti fil-Konvenzjoni ta’ Aarhus (1

| 30. | jipproponi li tiġi vvalutata l-possibbiltà li jiġi stabbilit network ta’ “ambaxxaturi” fi ħdan il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent biex tiġi promossa l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni ambjentali fil-livelli kollha ta’ governanza, f’forma li tkun kompatibbli u komplementari mal-isforzi eżistenti bħall-għodda bejn il-pari, jiġifieri l-istrument ta’ Assistenza Teknika u Skambju ta’ Informazzjoni (TAIEX), ir-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali (EIR), il-Ftehim dwar il-Bliet Ekoloġiċi u l-proċess Bijoġeografiku tan-Natura 2000. |
| --- | --- |

30.

jipproponi li tiġi vvalutata l-possibbiltà li jiġi stabbilit network ta’ “ambaxxaturi” fi ħdan il-Pjattaforma Teknika għall-Kooperazzjoni dwar l-Ambjent biex tiġi promossa l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni ambjentali fil-livelli kollha ta’ governanza, f’forma li tkun kompatibbli u komplementari mal-isforzi eżistenti bħall-għodda bejn il-pari, jiġifieri l-istrument ta’ Assistenza Teknika u Skambju ta’ Informazzjoni (TAIEX), ir-Rieżami tal-Implimentazzjoni Ambjentali (EIR), il-Ftehim dwar il-Bliet Ekoloġiċi u l-proċess Bijoġeografiku tan-Natura 2000.

Brussell, il-5 ta’ Frar 2021.

Apostolos TZITZIKOSTAS

Il-President tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni

---

(1)  Testi u aktar informazzjoni disponibbli fl-istqarrija għall-istampa li ġejja https://ec.europa.eu/environment/news/commission-proposes-improve-public-scrutiny-eu-acts-related-environment-2020-10-14_mt

1

---