# Publicatieblad C 282/2006

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 282 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 49e jaargang20 november 2006 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 282

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

49e jaargang20 november 2006

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Mededelingen |
| | Rekenkamer |
| 2006/C 282/1 | Speciaal Verslag nr. 7/2006 over investeringen voor plattelandsontwikkeling: verhelpen deze daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden?, vergezeld van de antwoorden van de Commissie | 1 |
| 2006/C 282/2 | Speciaal Verslag nr. 8/2006: Succesvolle oogst? De doeltreffendheid van de EU-steun voor operationele programma's van groente- en fruittelers, vergezeld van de antwoorden van de Commissie | 32 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Mededelingen

Rekenkamer

2006/C 282/1

Speciaal Verslag nr. 7/2006 over investeringen voor plattelandsontwikkeling: verhelpen deze daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden?, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

1

2006/C 282/2

Speciaal Verslag nr. 8/2006: Succesvolle oogst? De doeltreffendheid van de EU-steun voor operationele programma's van groente- en fruittelers, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

32

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Mededelingen

Rekenkamer

| 20.11.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 282/1 |
| --- | --- | --- | --- |

20.11.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 282/1

---

SPECIAAL VERSLAG nr. 7/2006

over investeringen voor plattelandsontwikkeling: verhelpen deze daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden?

vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2006/C 282/01)

INHOUD

Lijst van termen en afkortingen

| I-VII | SAMENVATTING |
| --- | --- |

I-VII

| 1-15 | INLEIDING |
| --- | --- |

1-15

| 1-3 | Achtergrond |
| --- | --- |

1-3

| 4-10 | Beschrijving van de investeringen voor plattelandsontwikkeling |
| --- | --- |

4-10

| 4-5 | Rechtsgrond |
| --- | --- |

4-5

| 6-8 | Doelstellingen. |
| --- | --- |

6-8

| 9-10 | Uitvoering |
| --- | --- |

9-10

| 11-15 | Reikwijdte en aanpak van de controle |
| --- | --- |

11-15

| 11-13 | Controlevragen |
| --- | --- |

11-13

| 14-15 | Controleaanpak |
| --- | --- |

14-15

| 16-63 | BEVINDINGEN |
| --- | --- |

16-63

| 16-28 | Controlevraag 1: Volgt de Europese Unie een duidelijke strategie en een coherente aanpak in haar beleid inzake plattelandsontwikkeling en worden deze behoorlijk omschreven in de programma’s van de lidstaten? |
| --- | --- |

16-28

| 16-18 | Duidelijkheid van de strategie |
| --- | --- |

16-18

| 19-28 | Een coherente aanpak van de plattelandsontwikkeling |
| --- | --- |

19-28

| 29-39 | Controlevraag 2: Werden projecten geselecteerd voor EU-financiering op basis van criteria waarin de behoeften van plattelandsgebieden optimaal tot uitdrukking komen? |
| --- | --- |

29-39

| 29-34 | Voorwaarden en selectieprocedures |
| --- | --- |

29-34

| 35-39 | „Buitenkanseffect”. |
| --- | --- |

35-39

| 40-52 | Controlevraag 3: Werden de projecten uitgevoerd in plattelandsgebieden en sorteerden zij effect? |
| --- | --- |

40-52

| 40-46 | De projectlocatie |
| --- | --- |

40-46

| 47-52 | Resultaten en effecten van de ter plaatse onderzochte projecten |
| --- | --- |

47-52

| 53-63 | Controlevraag 4: Worden de output, resultaten en impact behoorlijk gevolgd en beoordeeld? |
| --- | --- |

53-63

| 53-63 | Algemene structuur en toepassing van het toezicht- en evaluatiesysteem |
| --- | --- |

53-63

| 64-69 | CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN |
| --- | --- |

64-69

Bijlage I — Lijst van in de lidstaten gecontroleerde projecten

Bijlage II — Definities van landelijke gebieden — Bij de controle gebruikte ijkpunten

Bijlage III — Voorbeelden van resultaten en effecten van de onderzochte projecten

Antwoorden van de Commissie

LIJST VAN TERMEN EN AFKORTINGENTERMEN






  Begunstigde

| Begunstigde | De uiteindelijke ontvanger van een EU-betaling. |
| --- | --- |
| Impact | Sociaal-economische gevolgen op langere termijn die enige tijd na de voltooiing van een actie merkbaar worden en de directe doelgroep van de actie raken of anderen die buiten het kader van de actie vallen, die erbij kunnen winnen of verliezen. |
| NUTS | Nomenclatuur territoriale eenheden voor de statistiek, de gemeenschappelijke indeling van de Europese Unie voor regionale statistieken, die elke lidstaat hiërarchisch onderverdeelt in een structuur van regio's (met de benamingen NUTS I, NUTS II, NUTS III en LAU I en II), op basis van de nationale bestuurlijke eenheden. |
| Leader | Een uit de structuurfondsen gefinancierd initiatief dat bedoeld is om de plattelandsactoren te helpen. |
| Output | Hetgeen is bereikt of tot stand gebracht met de aan een actie toegewezen middelen (bv. landbouwuitrusting gekocht door een landbouwer, een weg aangelegd in een dorp). |
| Resultaat | Onmiddellijke veranderingen die de directe doelgroep ondervindt tijdens of na de deelname aan een actie (bv. betere toegang tot een gebied door de aanleg van een weg, efficiëntere productie op een landbouwbedrijf). |
| Stedelijk gebied | Een geografisch gebied dat niet de kenmerken heeft van een plattelandsgebied. Er bestaan verschillende typologieën voor de indeling in plattelands- of stedelijke gebieden, bijvoorbeeld op basis van de bevolkingsdichtheid. |

De uiteindelijke ontvanger van een EU-betaling.

Impact

Sociaal-economische gevolgen op langere termijn die enige tijd na de voltooiing van een actie merkbaar worden en de directe doelgroep van de actie raken of anderen die buiten het kader van de actie vallen, die erbij kunnen winnen of verliezen.

NUTS

Nomenclatuur territoriale eenheden voor de statistiek, de gemeenschappelijke indeling van de Europese Unie voor regionale statistieken, die elke lidstaat hiërarchisch onderverdeelt in een structuur van regio's (met de benamingen NUTS I, NUTS II, NUTS III en LAU I en II), op basis van de nationale bestuurlijke eenheden.

Leader

Een uit de structuurfondsen gefinancierd initiatief dat bedoeld is om de plattelandsactoren te helpen.

Output

Hetgeen is bereikt of tot stand gebracht met de aan een actie toegewezen middelen (bv. landbouwuitrusting gekocht door een landbouwer, een weg aangelegd in een dorp).

Resultaat

Onmiddellijke veranderingen die de directe doelgroep ondervindt tijdens of na de deelname aan een actie (bv. betere toegang tot een gebied door de aanleg van een weg, efficiëntere productie op een landbouwbedrijf).

Stedelijk gebied

Een geografisch gebied dat niet de kenmerken heeft van een plattelandsgebied. Er bestaan verschillende typologieën voor de indeling in plattelands- of stedelijke gebieden, bijvoorbeeld op basis van de bevolkingsdichtheid.

| BBP | bruto binnenlands product |
| --- | --- |
| DG AGRI | directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling |
| EOGFL | Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw |
| ESPON | Waarnemingspost voor de ruimtelijke ordening van het Europees grondgebied |
| GLB | gemeenschappelijk landbouwbeleid |
| LAU | plaatselijke bestuurlijke eenheid |
| OESO | Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling |
| OP | operationeel programma |
| PO | plattelandsontwikkeling |
| POP | plattelandsontwikkelingsprogramma |
| SWOT | sterke en zwakke punten, mogelijkheden en risico's |

BBP

bruto binnenlands product

DG AGRI

directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling

EOGFL

Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw

ESPON

Waarnemingspost voor de ruimtelijke ordening van het Europees grondgebied

GLB

gemeenschappelijk landbouwbeleid

LAU

plaatselijke bestuurlijke eenheid

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

OP

operationeel programma

PO

plattelandsontwikkeling

POP

plattelandsontwikkelingsprogramma

SWOT

sterke en zwakke punten, mogelijkheden en risico's

SAMENVATTING

| I. | Plattelandsgebieden zien zich voor aanzienlijke uitdagingen gesteld, zoals ontvolking en geringe economische mogelijkheden. De bijdrage van de Europese Unie voor de plattelandsontwikkeling in de periode 2000-2006 beloopt ruim 60 miljard euro. Ongeveer 40 % van die begroting gaat naar investeringen in plattelandsontwikkeling. Ze bestrijken een hele reeks projecten die door de Commissie en de lidstaten gezamenlijk worden beheerd en uitgevoerd (zie de paragrafen 1 t/m 10). |
| --- | --- |

I.

Plattelandsgebieden zien zich voor aanzienlijke uitdagingen gesteld, zoals ontvolking en geringe economische mogelijkheden. De bijdrage van de Europese Unie voor de plattelandsontwikkeling in de periode 2000-2006 beloopt ruim 60 miljard euro. Ongeveer 40 % van die begroting gaat naar investeringen in plattelandsontwikkeling. Ze bestrijken een hele reeks projecten die door de Commissie en de lidstaten gezamenlijk worden beheerd en uitgevoerd (zie de paragrafen 1 t/m 10).

| II. | Dit verslag betreft de bevindingen van de controle van de Rekenkamer inzake de investeringen in plattelandsontwikkeling. Met die controle werd gezocht naar een antwoord op de algemene vraag, in hoeverre de resultaten van de investeringsmaatregelen daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden verhelpen (zie de paragrafen 3 en 11 t/m 15). |
| --- | --- |

II.

Dit verslag betreft de bevindingen van de controle van de Rekenkamer inzake de investeringen in plattelandsontwikkeling. Met die controle werd gezocht naar een antwoord op de algemene vraag, in hoeverre de resultaten van de investeringsmaatregelen daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden verhelpen (zie de paragrafen 3 en 11 t/m 15).

| III. | De buigbaarheid van de verordening inzake plattelandsontwikkeling (ruime doelstellingen, geen prioriteiten) en het ontbreken van een duidelijke strategie in de programma’s van de lidstaten leidden tot een situatie waarin het onduidelijk is aan welke doelstelling de middelen hebben bijgedragen. De programma’s van de lidstaten zijn vooral gericht op de landbouwsector en houden onvoldoende rekening met de kenmerken van het gesteunde geografische gebied (zie de paragrafen 16 t/m 28). |
| --- | --- |

III.

De buigbaarheid van de verordening inzake plattelandsontwikkeling (ruime doelstellingen, geen prioriteiten) en het ontbreken van een duidelijke strategie in de programma’s van de lidstaten leidden tot een situatie waarin het onduidelijk is aan welke doelstelling de middelen hebben bijgedragen. De programma’s van de lidstaten zijn vooral gericht op de landbouwsector en houden onvoldoende rekening met de kenmerken van het gesteunde geografische gebied (zie de paragrafen 16 t/m 28).

| IV. | Er is een gebrek aan doeltreffende voorwaarden en selectieprocedures om de middelen te richten op de geografische gebieden en begunstigden met de grootste behoeften (zie de paragrafen 29 t/m 34). Wordt de steun onvoldoende doeltreffend gericht, dan ontstaat het risico van een groter „buitenkanseffect”, dat de steun minder doeltreffend maakt (zie de paragrafen 35 t/m 39). |
| --- | --- |

IV.

Er is een gebrek aan doeltreffende voorwaarden en selectieprocedures om de middelen te richten op de geografische gebieden en begunstigden met de grootste behoeften (zie de paragrafen 29 t/m 34). Wordt de steun onvoldoende doeltreffend gericht, dan ontstaat het risico van een groter „buitenkanseffect”, dat de steun minder doeltreffend maakt (zie de paragrafen 35 t/m 39).

| V. | Een aanzienlijk deel van de uitgaven wordt gedaan in gebieden die niet hoofdzakelijk landelijk zijn. In vergelijking met de voorgaande programmeringsperiode is de investeringssteun voor landelijke gebieden sterk verminderd (zie de paragrafen 40 t/m 46). |
| --- | --- |

V.

Een aanzienlijk deel van de uitgaven wordt gedaan in gebieden die niet hoofdzakelijk landelijk zijn. In vergelijking met de voorgaande programmeringsperiode is de investeringssteun voor landelijke gebieden sterk verminderd (zie de paragrafen 40 t/m 46).

| VI. | Het was niet altijd mogelijk vast te stellen welke effecten de projecten hadden, maar waar dit wel mogelijk was, bleek dat de voornaamste factoren die leidden tot grotere doeltreffendheid, bestonden in synergie met andere projecten en de locatie van projecten in plattelandsgebieden (zie de paragrafen 47 t/m 52). Er werden ook tekortkomingen ontdekt in de toepassing van het toezicht- en evaluatiesysteem (zie de paragrafen 53 t/m 63). |
| --- | --- |

VI.

Het was niet altijd mogelijk vast te stellen welke effecten de projecten hadden, maar waar dit wel mogelijk was, bleek dat de voornaamste factoren die leidden tot grotere doeltreffendheid, bestonden in synergie met andere projecten en de locatie van projecten in plattelandsgebieden (zie de paragrafen 47 t/m 52). Er werden ook tekortkomingen ontdekt in de toepassing van het toezicht- en evaluatiesysteem (zie de paragrafen 53 t/m 63).

| VII. | In het algemeen is de Rekenkamer van oordeel dat niet valt uit te maken of de investeringen in plattelandsontwikkeling doeltreffend zijn. De doelstellingen zijn te algemeen en strategieën ter uitvoering van het beleid ontbreken. De twee hoofddoelstellingen van het beleid inzake plattelandsontwikkeling worden niet evenwichtig gerealiseerd. Om dit te bereiken, dient de Commissie samen met de lidstaten te werken aan een doeltreffender beleid. Belangrijke middelen daartoe zijn onder meer verduidelijking van de doelstellingen en ontwikkeling van beginselen voor het doeltreffend richten van de steun (zie de paragrafen 64 t/m 69). |
| --- | --- |

VII.

In het algemeen is de Rekenkamer van oordeel dat niet valt uit te maken of de investeringen in plattelandsontwikkeling doeltreffend zijn. De doelstellingen zijn te algemeen en strategieën ter uitvoering van het beleid ontbreken. De twee hoofddoelstellingen van het beleid inzake plattelandsontwikkeling worden niet evenwichtig gerealiseerd. Om dit te bereiken, dient de Commissie samen met de lidstaten te werken aan een doeltreffender beleid. Belangrijke middelen daartoe zijn onder meer verduidelijking van de doelstellingen en ontwikkeling van beginselen voor het doeltreffend richten van de steun (zie de paragrafen 64 t/m 69).

INLEIDING

Achtergrond

| 1. | Het financiële belang van plattelandsontwikkeling binnen de begroting van de Europese Unie is aanzienlijk. Voor de programmeringsperiode 2000-2006 bedraagt de EU-bijdrage meer dan 60 miljard euro. In de begroting voor de periode 2007-2013 wordt voorgesteld deze te verhogen tot bijna 70 miljard euro. Daarbij komen nog vele miljarden euro uit de „modulatie”, de overdracht van bedragen van directe landbouwsubsidies naar plattelandsontwikkeling (1). |
| --- | --- |

1.

Het financiële belang van plattelandsontwikkeling binnen de begroting van de Europese Unie is aanzienlijk. Voor de programmeringsperiode 2000-2006 bedraagt de EU-bijdrage meer dan 60 miljard euro. In de begroting voor de periode 2007-2013 wordt voorgesteld deze te verhogen tot bijna 70 miljard euro. Daarbij komen nog vele miljarden euro uit de „modulatie”, de overdracht van bedragen van directe landbouwsubsidies naar plattelandsontwikkeling (1).

| 2. | Een groot deel van het grondgebied van de Europese Unie bestaat uit platteland en een groot deel van haar bevolking is er gevestigd. In vergelijking met stedelijke gebieden is het BBP per hoofd er gemiddeld een derde lager, is de bevolkingsdichtheid er ongeveer tienmaal lager en verschaft de landbouwsector ongeveer tienmaal meer werkgelegenheid. Plattelandsgebieden zijn doorgaans meer afgelegen; zij beschikken over minder infrastructurele en elementaire voorzieningen en kampen met ernstige problemen zoals ontvolking en geringe economische mogelijkheden. |
| --- | --- |

2.

Een groot deel van het grondgebied van de Europese Unie bestaat uit platteland en een groot deel van haar bevolking is er gevestigd. In vergelijking met stedelijke gebieden is het BBP per hoofd er gemiddeld een derde lager, is de bevolkingsdichtheid er ongeveer tienmaal lager en verschaft de landbouwsector ongeveer tienmaal meer werkgelegenheid. Plattelandsgebieden zijn doorgaans meer afgelegen; zij beschikken over minder infrastructurele en elementaire voorzieningen en kampen met ernstige problemen zoals ontvolking en geringe economische mogelijkheden.

| 3. | In dit speciaal verslag worden opmerkingen gemaakt over de volgende maatregelen uit de verordening inzake plattelandsontwikkeling (2): „investeringen in landbouwbedrijven”, „verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten” en „bevordering van de aanpassing en de ontwikkeling van plattelandsgebieden”. Die nemen samen ongeveer 40 % van de beschikbare begrotingsmiddelen in beslag. In het kader van deze maatregelen kunnen allerlei projecten worden gefinancierd, die binnen het bestek van deze controle als investeringen voor plattelandsontwikkeling worden aangemerkt. Andere belangrijke maatregelen inzake plattelandsontwikkeling, bijvoorbeeld agromilieumaatregelen, maatregelen op het gebied van achterstandsgebieden en de bosbouw, die ook gericht zijn op problemen van plattelandsgebieden, werden besproken in eerdere verslagen (3). |
| --- | --- |

3.

In dit speciaal verslag worden opmerkingen gemaakt over de volgende maatregelen uit de verordening inzake plattelandsontwikkeling (2): „investeringen in landbouwbedrijven”, „verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten” en „bevordering van de aanpassing en de ontwikkeling van plattelandsgebieden”. Die nemen samen ongeveer 40 % van de beschikbare begrotingsmiddelen in beslag. In het kader van deze maatregelen kunnen allerlei projecten worden gefinancierd, die binnen het bestek van deze controle als investeringen voor plattelandsontwikkeling worden aangemerkt. Andere belangrijke maatregelen inzake plattelandsontwikkeling, bijvoorbeeld agromilieumaatregelen, maatregelen op het gebied van achterstandsgebieden en de bosbouw, die ook gericht zijn op problemen van plattelandsgebieden, werden besproken in eerdere verslagen (3).

Beschrijving van de investeringen voor plattelandsontwikkeling

Rechtsgrond

| 4. | Vóór het jaar 2000 waren investeringsmaatregelen onderdeel van de structuurfondsen, waarvan de doelstellingen en voorwaarden bij specifieke verordeningen werden vastgesteld. Investeringen in landbouwbedrijven en verbeteringen in de verwerking en afzet van landbouwproducten moesten de landbouwsector in de gehele Europese Unie steunen, terwijl maatregelen ter bevordering van de aanpassing en ontwikkeling van plattelandsgebieden specifieke problemen van die gebieden moesten verhelpen. |
| --- | --- |

4.

Vóór het jaar 2000 waren investeringsmaatregelen onderdeel van de structuurfondsen, waarvan de doelstellingen en voorwaarden bij specifieke verordeningen werden vastgesteld. Investeringen in landbouwbedrijven en verbeteringen in de verwerking en afzet van landbouwproducten moesten de landbouwsector in de gehele Europese Unie steunen, terwijl maatregelen ter bevordering van de aanpassing en ontwikkeling van plattelandsgebieden specifieke problemen van die gebieden moesten verhelpen.

| 5. | Vanaf 2000 werd plattelandsontwikkeling „de tweede pijler van het GLB” (4). Daartoe werden de investeringsmaatregelen met allerlei andere maatregelen samengevoegd in één enkele verordening. De doelstellingen van de structuurfondsen werden gehandhaafd en die van het GLB werden geïntegreerd in het beleid. Er werden weinig voorwaarden gesteld en sindsdien zijn alle maatregelen in de gehele Europese Unie toegepast. Dit leidde tot een gedecentraliseerd beleid dat de lidstaten ruime mogelijkheden bood om nationale of regionale prioriteiten te financieren. |
| --- | --- |

5.

Vanaf 2000 werd plattelandsontwikkeling „de tweede pijler van het GLB” (4). Daartoe werden de investeringsmaatregelen met allerlei andere maatregelen samengevoegd in één enkele verordening. De doelstellingen van de structuurfondsen werden gehandhaafd en die van het GLB werden geïntegreerd in het beleid. Er werden weinig voorwaarden gesteld en sindsdien zijn alle maatregelen in de gehele Europese Unie toegepast. Dit leidde tot een gedecentraliseerd beleid dat de lidstaten ruime mogelijkheden bood om nationale of regionale prioriteiten te financieren.

Doelstellingen

| 6. | Globaal gezien noemt de verordening twee doelstellingen. De eerste houdt verband met de landbouwsector en is kort gezegd gericht op de verbetering van het concurrentievermogen in de landbouw en op duurzaam landbeheer. De tweede betreft de structurele aanpassing van gebieden met een ontwikkelingsachterstand of met andere structurele problemen. Tabel 1 beschrijft die doelstellingen in detail. |
| --- | --- |

6.

Globaal gezien noemt de verordening twee doelstellingen. De eerste houdt verband met de landbouwsector en is kort gezegd gericht op de verbetering van het concurrentievermogen in de landbouw en op duurzaam landbeheer. De tweede betreft de structurele aanpassing van gebieden met een ontwikkelingsachterstand of met andere structurele problemen. Tabel 1 beschrijft die doelstellingen in detail.

Tabel 1

In de verordening betreffende PO vastgelegde doelstellingen voor de maatregelen inzake PO-investeringen

| ALGEMENE DOELSTELLINGEN VOOR ALLE PO-MAATREGELEN (5) |
| --- |
| De maatregelen voor plattelandsontwikkeling:






  — | begeleiden de andere instrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en vullen deze aan en dragen zo bij tot het bereiken van de volgende doelstellingen:






  a) | de landbouwproductiviteit verhogen door de technische vooruitgang te bevorderen en te zorgen voor een rationele ontwikkeling van de landbouwproductie en een optimale benutting van de productiefactoren, met name de arbeidskrachten; |

ALGEMENE DOELSTELLINGEN VOOR ALLE PO-MAATREGELEN (5)

De maatregelen voor plattelandsontwikkeling:

—

begeleiden de andere instrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en vullen deze aan en dragen zo bij tot het bereiken van de volgende doelstellingen:

a)

de landbouwproductiviteit verhogen door de technische vooruitgang te bevorderen en te zorgen voor een rationele ontwikkeling van de landbouwproductie en een optimale benutting van de productiefactoren, met name de arbeidskrachten;

| b) | zodoende de landbouwgemeenschap een behoorlijke levensstandaard verzekeren, vooral door de persoonlijke inkomsten van in de landbouw actieve personen te verhogen; |
| --- | --- |

b)

zodoende de landbouwgemeenschap een behoorlijke levensstandaard verzekeren, vooral door de persoonlijke inkomsten van in de landbouw actieve personen te verhogen;

| c) | de markt stabiliseren; |
| --- | --- |

c)

de markt stabiliseren;

| d) | de beschikbaarheid van goederen verzekeren; |
| --- | --- |

d)

de beschikbaarheid van goederen verzekeren;

| e) | ervoor zorgen dat goederen tegen een redelijke prijs bij de consument komen; |
| --- | --- |

e)

ervoor zorgen dat goederen tegen een redelijke prijs bij de consument komen;

| — | worden geïntegreerd in de maatregelen ter bevordering van de ontwikkeling en de structurele aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand en begeleiden de maatregelen ter ondersteuning van de economische en sociale omschakeling van de gebieden met structurele moeilijkheden in de betrokken regio's, met inachtneming van het volgende specifieke oogmerk: teneinde de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel te bevorderen, ontwikkelt en vervolgt de Gemeenschap haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang. De Gemeenschap stelt zich in het bijzonder ten doel, de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's of eilanden, met inbegrip van plattelandsgebieden, te verkleinen. |
| --- | --- |

—

worden geïntegreerd in de maatregelen ter bevordering van de ontwikkeling en de structurele aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand en begeleiden de maatregelen ter ondersteuning van de economische en sociale omschakeling van de gebieden met structurele moeilijkheden in de betrokken regio's, met inachtneming van het volgende specifieke oogmerk: teneinde de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel te bevorderen, ontwikkelt en vervolgt de Gemeenschap haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang. De Gemeenschap stelt zich in het bijzonder ten doel, de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's of eilanden, met inbegrip van plattelandsgebieden, te verkleinen.

SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN VOOR DE PO-INVESTERINGSMAATREGELEN (6)

Investering in landbouwbedrijven

Verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten

Artikel 33

| 1. | Verlaging van de productiekosten |
| --- | --- |

1.

Verlaging van de productiekosten

| 2. | Verbetering en omschakeling van de productie |
| --- | --- |

2.

Verbetering en omschakeling van de productie

| 3. | Verhoging van de kwaliteit |
| --- | --- |

3.

Verhoging van de kwaliteit

| 4. | Instandhouding en verbetering van het natuurlijke milieu, de hygiënische omstandigheden en de normen op het gebied van dierenwelzijn |
| --- | --- |

4.

Instandhouding en verbetering van het natuurlijke milieu, de hygiënische omstandigheden en de normen op het gebied van dierenwelzijn

| 5. | Bevordering van de diversificatie van landbouwactiviteiten |
| --- | --- |

5.

Bevordering van de diversificatie van landbouwactiviteiten

| 1. | Sturing van de productie in overeenstemming met de te verwachten marktontwikkeling of bevordering van de ontwikkeling van nieuwe afzetmogelijkheden voor landbouwproducten |
| --- | --- |

1.

Sturing van de productie in overeenstemming met de te verwachten marktontwikkeling of bevordering van de ontwikkeling van nieuwe afzetmogelijkheden voor landbouwproducten

| 2. | Verbetering of rationalisatie van de afzetkanalen of van de verwerkingsprocédés |
| --- | --- |

2.

Verbetering of rationalisatie van de afzetkanalen of van de verwerkingsprocédés

| 3. | Verbetering van de wijze waarop producten worden aangeboden en verkoopklaar worden gemaakt, of bevordering van een betere benutting of verwijdering van bijproducten of afval |
| --- | --- |

3.

Verbetering van de wijze waarop producten worden aangeboden en verkoopklaar worden gemaakt, of bevordering van een betere benutting of verwijdering van bijproducten of afval

| 4. | Toepassing van nieuwe technologieën |
| --- | --- |

4.

Toepassing van nieuwe technologieën

| 5. | Bevordering van innovatieve investeringen |
| --- | --- |

5.

Bevordering van innovatieve investeringen

| 6. | Verbetering en bewaking van de kwaliteit |
| --- | --- |

6.

Verbetering en bewaking van de kwaliteit

| 7. | Verbetering en bewaking van de omstandigheden op het gebied van gezondheid |
| --- | --- |

7.

Verbetering en bewaking van de omstandigheden op het gebied van gezondheid

| 8. | Milieubescherming |
| --- | --- |

8.

Milieubescherming

Geen specifieke doelstellingen opgegeven

| 7. | De verordening geeft ook specifieke doelstellingen voor twee van de investeringsmaatregelen die eveneens worden aangegeven in tabel 1. Investeringen in landbouwbedrijven dragen bij tot de verbetering van de landbouwinkomens en van de levens-, arbeids- en productieomstandigheden. Investeringen ter verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten zijn bevorderlijk voor de concurrentiepositie en dragen bij tot de toegevoegde waarde van producten. |
| --- | --- |

7.

De verordening geeft ook specifieke doelstellingen voor twee van de investeringsmaatregelen die eveneens worden aangegeven in tabel 1. Investeringen in landbouwbedrijven dragen bij tot de verbetering van de landbouwinkomens en van de levens-, arbeids- en productieomstandigheden. Investeringen ter verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten zijn bevorderlijk voor de concurrentiepositie en dragen bij tot de toegevoegde waarde van producten.

| 8. | Investeringen ter bevordering van de aanpassing en ontwikkeling van plattelandsgebieden worden doorgaans aangeduid, naar hun vermelding in de verordening, met „artikel 33”. Dit artikel bepaalt dat steun wordt verleend voor maatregelen die verband houden met landbouwactiviteiten en de omschakeling daarvan, alsmede met plattelandsactiviteiten, en die buiten het kader van andere maatregelen vallen. Daarna noemt het een aantal punten (in dit verslag ook maatregelen genoemd) waarvoor geen details of specifieke doelstellingen worden gegeven. Krachtens deze maatregelen kunnen dan ook zeer uiteenlopende projecten worden gesteund. |
| --- | --- |

8.

Investeringen ter bevordering van de aanpassing en ontwikkeling van plattelandsgebieden worden doorgaans aangeduid, naar hun vermelding in de verordening, met „artikel 33”. Dit artikel bepaalt dat steun wordt verleend voor maatregelen die verband houden met landbouwactiviteiten en de omschakeling daarvan, alsmede met plattelandsactiviteiten, en die buiten het kader van andere maatregelen vallen. Daarna noemt het een aantal punten (in dit verslag ook maatregelen genoemd) waarvoor geen details of specifieke doelstellingen worden gegeven. Krachtens deze maatregelen kunnen dan ook zeer uiteenlopende projecten worden gesteund.

Uitvoering

| 9. | De Commissie en de lidstaten delen het beheer en de uitvoering van de maatregelen inzake investeringen voor plattelandsontwikkeling. In de praktijk betekent dit dat de lidstaten in hun programma’s de strategie en de subsidiabiliteitsvoorwaarden bepalen, de projecten goedkeuren en controleren, de begunstigden betalen en verslag uitbrengen aan de Commissie. Het is de verantwoording van de Commissie om ervoor te zorgen dat de programma’s, de uitvoering en de verslaglegging voldoen aan de wettelijke voorschriften. |
| --- | --- |

9.

De Commissie en de lidstaten delen het beheer en de uitvoering van de maatregelen inzake investeringen voor plattelandsontwikkeling. In de praktijk betekent dit dat de lidstaten in hun programma’s de strategie en de subsidiabiliteitsvoorwaarden bepalen, de projecten goedkeuren en controleren, de begunstigden betalen en verslag uitbrengen aan de Commissie. Het is de verantwoording van de Commissie om ervoor te zorgen dat de programma’s, de uitvoering en de verslaglegging voldoen aan de wettelijke voorschriften.

| 10. | Potentiële begunstigden (landbouwers, verwerkings- en handelsbedrijven, plaatselijke autoriteiten) dienen een aanvraag in bij het uitvoeringsorgaan van de betrokken lidstaat. Indien het project voldoet aan de voorschriften (subsidiabiliteitsvoorwaarden, beschikbare begroting en soms criteria voor rangschikking en selectie), wordt het goedgekeurd en mag de begunstigde het uitvoeren. Na voltooiing van het project vraagt de begunstigde om terugbetaling door het betaalorgaan van de lidstaat, dat periodiek de Commissie verzoekt, de gedane uitgaven terug te betalen. |
| --- | --- |

10.

Potentiële begunstigden (landbouwers, verwerkings- en handelsbedrijven, plaatselijke autoriteiten) dienen een aanvraag in bij het uitvoeringsorgaan van de betrokken lidstaat. Indien het project voldoet aan de voorschriften (subsidiabiliteitsvoorwaarden, beschikbare begroting en soms criteria voor rangschikking en selectie), wordt het goedgekeurd en mag de begunstigde het uitvoeren. Na voltooiing van het project vraagt de begunstigde om terugbetaling door het betaalorgaan van de lidstaat, dat periodiek de Commissie verzoekt, de gedane uitgaven terug te betalen.

Reikwijdte en aanpak van de controle

Controlevragen

| 11. | De Rekenkamer besloot een doelmatigheidscontrole te verrichten die was toegespitst op de doeltreffendheid in de programmeringsperiode 2000-2006. Bij het doeltreffendheidsbeginsel gaat het om het bereiken van de gekozen doelstellingen en het realiseren van de beoogde resultaten. |
| --- | --- |

11.

De Rekenkamer besloot een doelmatigheidscontrole te verrichten die was toegespitst op de doeltreffendheid in de programmeringsperiode 2000-2006. Bij het doeltreffendheidsbeginsel gaat het om het bereiken van de gekozen doelstellingen en het realiseren van de beoogde resultaten.

| 12. | Planning, uitvoering, bereikte resultaten, toezicht en evaluatie werden beschouwd als kernpunten. Figuur 1 toont deze in hun onderlinge verband: |
| --- | --- |

12.

Planning, uitvoering, bereikte resultaten, toezicht en evaluatie werden beschouwd als kernpunten. Figuur 1 toont deze in hun onderlinge verband:

Image

| 13. | De controle had tot doel, vast te stellen in hoeverre de maatregelen inzake investeringen in plattelandsontwikkeling daadwerkelijk problemen van plattelandsgebieden verhelpen. Dat werd bekeken aan de hand van de volgende vragen, die gebaseerd zijn op de voornoemde vier kernpunten:






  a) | Volgt de Europese Unie een duidelijke strategie en een coherente aanpak in haar beleid inzake plattelandsontwikkeling en worden deze behoorlijk vastgelegd in de programma’s van de lidstaten? |
| --- | --- | --- |

13.

De controle had tot doel, vast te stellen in hoeverre de maatregelen inzake investeringen in plattelandsontwikkeling daadwerkelijk problemen van plattelandsgebieden verhelpen. Dat werd bekeken aan de hand van de volgende vragen, die gebaseerd zijn op de voornoemde vier kernpunten:

a)

Volgt de Europese Unie een duidelijke strategie en een coherente aanpak in haar beleid inzake plattelandsontwikkeling en worden deze behoorlijk vastgelegd in de programma’s van de lidstaten?

| b) | Werden projecten geselecteerd voor EU-financiering op basis van criteria waarin de behoeften van plattelandsgebieden optimaal tot uitdrukking komen? |
| --- | --- |

b)

Werden projecten geselecteerd voor EU-financiering op basis van criteria waarin de behoeften van plattelandsgebieden optimaal tot uitdrukking komen?

| c) | Werden de projecten uitgevoerd in plattelandsgebieden en sorteerden zij effect? |
| --- | --- |

c)

Werden de projecten uitgevoerd in plattelandsgebieden en sorteerden zij effect?

| d) | Worden de output, resultaten en impact behoorlijk gevolgd en beoordeeld? |
| --- | --- |

d)

Worden de output, resultaten en impact behoorlijk gevolgd en beoordeeld?

Controleaanpak

| 14. | De controle werd verricht in de periode van januari tot december 2005 en omvatte het verzamelen van controlebewijzen door:






  a) | analyse van de rechtsgrond, beleidsdocumenten, studies, programmeringsdocumenten en toezicht- en evaluatieverslagen; |
| --- | --- | --- |

14.

De controle werd verricht in de periode van januari tot december 2005 en omvatte het verzamelen van controlebewijzen door:

a)

analyse van de rechtsgrond, beleidsdocumenten, studies, programmeringsdocumenten en toezicht- en evaluatieverslagen;

| b) | onderzoek van een aselecte steekproef van 300 projecten van het EOGFL voor de programmeringsperiode 2000-2006, met als hoofddoel een representatief beeld te krijgen van de plaats van de investeringen en de sociaaleconomische problemen van het betrokken gebied; |
| --- | --- |

b)

onderzoek van een aselecte steekproef van 300 projecten van het EOGFL voor de programmeringsperiode 2000-2006, met als hoofddoel een representatief beeld te krijgen van de plaats van de investeringen en de sociaaleconomische problemen van het betrokken gebied;

| c) | negen controlebezoeken aan de lidstaten die behoorden tot die met de meeste betalingen binnen de steekproef van 300. In totaal werden 31 projecten gecontroleerd en daarbij werd de meeste aandacht besteed aan de financieel belangrijkste maatregelen. Een lijst van deze projecten en de betrokken maatregelen is te vinden in bijlage I. De 31 projecten werden aselect gekozen zodat zij gebieden met uiteenlopend plattelandskarakter betroffen. Er werd ook getracht voorbeelden van goede praktijken te vinden. |
| --- | --- |

c)

negen controlebezoeken aan de lidstaten die behoorden tot die met de meeste betalingen binnen de steekproef van 300. In totaal werden 31 projecten gecontroleerd en daarbij werd de meeste aandacht besteed aan de financieel belangrijkste maatregelen. Een lijst van deze projecten en de betrokken maatregelen is te vinden in bijlage I. De 31 projecten werden aselect gekozen zodat zij gebieden met uiteenlopend plattelandskarakter betroffen. Er werd ook getracht voorbeelden van goede praktijken te vinden.

| 15. | De volgende lidstaten en regio's werden geselecteerd voor bezoeken ter plaatse op grond van hun omvang in verhouding tot de steekproefpopulatie. Er werden regio's buiten doelstelling 1 (7) gekozen in Frankrijk (nationaal POP), Duitsland (Nedersaksen), Italië (Emilia Romagna), Nederland (nationaal POP) en Spanje (Catalonië), alsook regio's van doelstelling 1 in Duitsland (Brandenburg), Italië (Campanië), Portugal (Lisboa e Vale do Tejo) en Spanje (nationaal OP). De bezoeken vonden plaats in de periode van juni tot oktober 2005. |
| --- | --- |

15.

De volgende lidstaten en regio's werden geselecteerd voor bezoeken ter plaatse op grond van hun omvang in verhouding tot de steekproefpopulatie. Er werden regio's buiten doelstelling 1 (7) gekozen in Frankrijk (nationaal POP), Duitsland (Nedersaksen), Italië (Emilia Romagna), Nederland (nationaal POP) en Spanje (Catalonië), alsook regio's van doelstelling 1 in Duitsland (Brandenburg), Italië (Campanië), Portugal (Lisboa e Vale do Tejo) en Spanje (nationaal OP). De bezoeken vonden plaats in de periode van juni tot oktober 2005.

BEVINDINGEN

Controlevraag 1: Volgt de Europese Unie een duidelijke strategie en een coherente aanpak in haar beleid inzake plattelandsontwikkeling en worden deze behoorlijk omschreven in de programma’s van de lidstaten?

Duidelijkheid van de strategie

Bevinding 1De rekbaarheid van de verordening (ruime doelstellingen, geen prioriteiten) en het ontbreken van een duidelijke strategie in de programma’s van de lidstaten leidden tot een situatie waarin onduidelijk is tot de verwezenlijking van welke doelstelling de middelen hebben bijgedragen.

| 16. | De verordening inzake plattelandsontwikkeling beoogt enerzijds bij te dragen aan de realisatie van de doelstellingen van het GLB en anderzijds aan de economische en sociale samenhang (zie paragraaf 6). Om die doelstellingen te realiseren, omschrijft de verordening een reeks maatregelen. Voor sommige maatregelen worden specifieke doelstellingen gegeven, voor andere niet (zie tabel 1). Die maatregelen zijn een combinatie van steun voor verbeteringen van het concurrentievermogen van de landbouw, voor verbeteringen op milieugebied en voor plattelandsgebieden. De verordening bepaalt niet welke maatregel moet bijdragen aan welke doelstelling, noch in hoeverre de doelstellingen dienen te worden gerealiseerd. |
| --- | --- |

16.

De verordening inzake plattelandsontwikkeling beoogt enerzijds bij te dragen aan de realisatie van de doelstellingen van het GLB en anderzijds aan de economische en sociale samenhang (zie paragraaf 6). Om die doelstellingen te realiseren, omschrijft de verordening een reeks maatregelen. Voor sommige maatregelen worden specifieke doelstellingen gegeven, voor andere niet (zie tabel 1). Die maatregelen zijn een combinatie van steun voor verbeteringen van het concurrentievermogen van de landbouw, voor verbeteringen op milieugebied en voor plattelandsgebieden. De verordening bepaalt niet welke maatregel moet bijdragen aan welke doelstelling, noch in hoeverre de doelstellingen dienen te worden gerealiseerd.

| 17. | De verordening geeft een rekbare omschrijving van investeringsmaatregelen, want er worden weinig voorwaarden verbonden aan het ontvangen van steun. Bovendien kunnen de maatregelen om het even welke algemene doelstelling bevorderen. |
| --- | --- |

17.

De verordening geeft een rekbare omschrijving van investeringsmaatregelen, want er worden weinig voorwaarden verbonden aan het ontvangen van steun. Bovendien kunnen de maatregelen om het even welke algemene doelstelling bevorderen.

| 18. | Bij de negen onderzochte programma’s van lidstaten constateerde de Rekenkamer dat een duidelijke strategie ontbrak. Sommige programma’s geven niet duidelijk aan welke doelstellingen worden nagestreefd en in welke mate een maatregel daartoe bijdraagt. Andere programma’s formuleren wel doelstellingen, maar houden de uitvoering van maatregelen in die andere doelstellingen dienen. Dat maakt de beleidsbeslissingen ondoorzichtig: het is niet duidelijk hoeveel geld wordt besteed aan welk doel. Tekstvak 1 geeft voorbeelden van deze situatie.

  Tekstvak 1Zelfde maatregel, verschillende doelstellingenEén van de maatregelen in het Spaanse programma ter verbetering van de landbouwstructuren in doelstelling 1-gebieden is investering in landbouwbedrijven. Het programma beoogt de verhoging van het landbouwinkomen en de verbetering van de levens-, arbeids- en productievoorwaarden. Maar de controle toonde aan dat de werkelijk gerealiseerde doelstellingen verschilden al naar gelang van de investeringslocatie. In productieve landbouwgebieden ondersteunt deze maatregel de doelstelling van een groter concurrentievermogen van de landbouw. In berggebieden biedt de maatregel echter steun aan kleine, niet-concurrerende landbouwbedrijven, teneinde de bevolking op het platteland te stabiliseren. Het programma kent aan die verschillende doelstellingen geen specifieke middelen toe. De twee met deze maatregel nagestreefde doelen zijn niet omgezet in specifieke streefdoelen en er wordt geen toezicht gehouden op het geld dat wordt besteed aan elk van de doelstellingen of in elk van de verschillende gebieden.De maatregel voor waterbeheer en herverkaveling is goed voor 70 % van de EOGFL-bijdrage aan het Portugese programma „Lisboa e Vale do Tejo”. Dit programma noemt als doelstelling de ontwikkeling van een moderne en concurrerende landbouw als sleutel tot de ontwikkeling van plattelandsgebieden. Uit de controle bleek echter dat de maatregel steun biedt voor de modernisering van irrigatienetten in vruchtbare gebieden, alsook voor nieuwe irrigatienetten, aangevuld met herverkaveling en infrastructuurwerken in gebieden met een slechte landbouwstructuur (zeer kleine percelen, verouderde irrigatiesystemen). De maatregel heeft twee verschillende doelstellingen: het concurrentievermogen van zeer productieve gebieden verbeteren en de landbouwactiviteit stimuleren in plattelandsgebieden die verlaten dreigen te worden. Het programma bepaalt niet in welke mate de maatregel welke van de doelstellingen moet realiseren. Eén enkel project in een dichtbevolkte zone nam 29 % van de totale EOGFL-bijdrage aan het programma in beslag.Onduidelijke doelstellingenHerverkaveling wordt meestal opgevat als de herschikking van percelen om de landbouwstructuren en daarmee de economische levensvatbaarheid van de bedrijven te verbeteren. In het Nederlandse POP is deze alinea van artikel 33 financieel gezien de belangrijkste maatregel. Doordat de verordening inzake ontwikkeling van het platteland geen gedetailleerde beschrijving geeft, kan de Nederlandse staat op grond van deze alinea grond aankopen voor natuurontwikkeling. Uit het door de Commissie goedgekeurde POP blijkt dat van het aan deze alinea toegewezen bedrag 87 miljoen euro moet bijdragen aan de doelstelling van een duurzame landbouw en 16 miljoen aan die inzake natuur en landschap. De controle van de Rekenkamer toonde echter aan dat in werkelijkheid 86 % van de middelen hoofdzakelijk aan natuurontwikkeling werd besteed en slechts 14 % aan duurzame landbouw. Dit wordt mogelijk gemaakt door de buigbaarheid van de verordening en levert een beleid op waarbij niet bekend is aan welke doelstelling de middelen hebben bijgedragen. |
| --- | --- |

18.

Bij de negen onderzochte programma’s van lidstaten constateerde de Rekenkamer dat een duidelijke strategie ontbrak. Sommige programma’s geven niet duidelijk aan welke doelstellingen worden nagestreefd en in welke mate een maatregel daartoe bijdraagt. Andere programma’s formuleren wel doelstellingen, maar houden de uitvoering van maatregelen in die andere doelstellingen dienen. Dat maakt de beleidsbeslissingen ondoorzichtig: het is niet duidelijk hoeveel geld wordt besteed aan welk doel. Tekstvak 1 geeft voorbeelden van deze situatie.

Tekstvak 1Zelfde maatregel, verschillende doelstellingenEén van de maatregelen in het Spaanse programma ter verbetering van de landbouwstructuren in doelstelling 1-gebieden is investering in landbouwbedrijven. Het programma beoogt de verhoging van het landbouwinkomen en de verbetering van de levens-, arbeids- en productievoorwaarden. Maar de controle toonde aan dat de werkelijk gerealiseerde doelstellingen verschilden al naar gelang van de investeringslocatie. In productieve landbouwgebieden ondersteunt deze maatregel de doelstelling van een groter concurrentievermogen van de landbouw. In berggebieden biedt de maatregel echter steun aan kleine, niet-concurrerende landbouwbedrijven, teneinde de bevolking op het platteland te stabiliseren. Het programma kent aan die verschillende doelstellingen geen specifieke middelen toe. De twee met deze maatregel nagestreefde doelen zijn niet omgezet in specifieke streefdoelen en er wordt geen toezicht gehouden op het geld dat wordt besteed aan elk van de doelstellingen of in elk van de verschillende gebieden.De maatregel voor waterbeheer en herverkaveling is goed voor 70 % van de EOGFL-bijdrage aan het Portugese programma „Lisboa e Vale do Tejo”. Dit programma noemt als doelstelling de ontwikkeling van een moderne en concurrerende landbouw als sleutel tot de ontwikkeling van plattelandsgebieden. Uit de controle bleek echter dat de maatregel steun biedt voor de modernisering van irrigatienetten in vruchtbare gebieden, alsook voor nieuwe irrigatienetten, aangevuld met herverkaveling en infrastructuurwerken in gebieden met een slechte landbouwstructuur (zeer kleine percelen, verouderde irrigatiesystemen). De maatregel heeft twee verschillende doelstellingen: het concurrentievermogen van zeer productieve gebieden verbeteren en de landbouwactiviteit stimuleren in plattelandsgebieden die verlaten dreigen te worden. Het programma bepaalt niet in welke mate de maatregel welke van de doelstellingen moet realiseren. Eén enkel project in een dichtbevolkte zone nam 29 % van de totale EOGFL-bijdrage aan het programma in beslag.Onduidelijke doelstellingenHerverkaveling wordt meestal opgevat als de herschikking van percelen om de landbouwstructuren en daarmee de economische levensvatbaarheid van de bedrijven te verbeteren. In het Nederlandse POP is deze alinea van artikel 33 financieel gezien de belangrijkste maatregel. Doordat de verordening inzake ontwikkeling van het platteland geen gedetailleerde beschrijving geeft, kan de Nederlandse staat op grond van deze alinea grond aankopen voor natuurontwikkeling. Uit het door de Commissie goedgekeurde POP blijkt dat van het aan deze alinea toegewezen bedrag 87 miljoen euro moet bijdragen aan de doelstelling van een duurzame landbouw en 16 miljoen aan die inzake natuur en landschap. De controle van de Rekenkamer toonde echter aan dat in werkelijkheid 86 % van de middelen hoofdzakelijk aan natuurontwikkeling werd besteed en slechts 14 % aan duurzame landbouw. Dit wordt mogelijk gemaakt door de buigbaarheid van de verordening en levert een beleid op waarbij niet bekend is aan welke doelstelling de middelen hebben bijgedragen.

Een coherente aanpak van de plattelandsontwikkeling

Bevinding 2De programma’s van de lidstaten zijn vooral toegespitst op de landbouwsector en houden onvoldoende rekening met de kenmerken van het ondersteunde geografische gebied.

| 19. | Twee behoeften op het niveau van de lidstaten worden onderkend in de algemene doelstellingen die worden genoemd in de artikelen 33, 158 en 160 van het Verdrag. De eerste betreft het aanpakken van structurele tekortkomingen, het verminderen van de inkomensongelijkheid in plattelands- en stedelijke gebieden, het verbeteren van het concurrentievermogen van de primaire sector en het bevorderen van ruimere economische mogelijkheden in plattelandsgebieden. Ten tweede worden de levensvatbaarheid en levendigheid van vele plattelandsgemeenschappen bedreigd door het gebrek aan economische mogelijkheden en dus is het noodzakelijk om deze levensvatbaar te houden, nieuwe activiteiten te ondersteunen en het aanbieden van diensten op het platteland te bevorderen. Verder staan de lidstaten voor tal van andere uitdagingen, bijvoorbeeld door de toegenomen aandacht voor productkwaliteit, dierenwelzijn en milieu. |
| --- | --- |

19.

Twee behoeften op het niveau van de lidstaten worden onderkend in de algemene doelstellingen die worden genoemd in de artikelen 33, 158 en 160 van het Verdrag. De eerste betreft het aanpakken van structurele tekortkomingen, het verminderen van de inkomensongelijkheid in plattelands- en stedelijke gebieden, het verbeteren van het concurrentievermogen van de primaire sector en het bevorderen van ruimere economische mogelijkheden in plattelandsgebieden. Ten tweede worden de levensvatbaarheid en levendigheid van vele plattelandsgemeenschappen bedreigd door het gebrek aan economische mogelijkheden en dus is het noodzakelijk om deze levensvatbaar te houden, nieuwe activiteiten te ondersteunen en het aanbieden van diensten op het platteland te bevorderen. Verder staan de lidstaten voor tal van andere uitdagingen, bijvoorbeeld door de toegenomen aandacht voor productkwaliteit, dierenwelzijn en milieu.

| 20. | Om aan deze uiteenlopende noden tegemoet te komen, werden diverse territoriale benaderingen van plattelandsgebieden ontwikkeld. Deze zijn toegespitst op een bepaald geografisch gebied op basis van een sociaaleconomische analyse en een strategie die de verschillende aspecten van de plattelandsontwikkeling uitdrukkelijk koppelt aan andere acties in het betrokken gebied. Het zijn bovendien geïntegreerde benaderingen: ze zijn multisectoraal en alle actoren en middelen in het gebied worden erbij betrokken. Dit levert een optimale synergie op binnen een programma, maar ook tussen de diverse ter plaatse uitgevoerde programma’s. |
| --- | --- |

20.

Om aan deze uiteenlopende noden tegemoet te komen, werden diverse territoriale benaderingen van plattelandsgebieden ontwikkeld. Deze zijn toegespitst op een bepaald geografisch gebied op basis van een sociaaleconomische analyse en een strategie die de verschillende aspecten van de plattelandsontwikkeling uitdrukkelijk koppelt aan andere acties in het betrokken gebied. Het zijn bovendien geïntegreerde benaderingen: ze zijn multisectoraal en alle actoren en middelen in het gebied worden erbij betrokken. Dit levert een optimale synergie op binnen een programma, maar ook tussen de diverse ter plaatse uitgevoerde programma’s.

| 21. | In door de Commissie opgezette onafhankelijke evaluaties van de plattelandsontwikkeling wordt de territoriale aanpak aanbevolen (8). In haar derde verslag over de economische en sociale cohesie concludeert de Commissie dat vele problemen van plattelandsgebieden territoriaal van aard zijn (9). |
| --- | --- |

21.

In door de Commissie opgezette onafhankelijke evaluaties van de plattelandsontwikkeling wordt de territoriale aanpak aanbevolen (8). In haar derde verslag over de economische en sociale cohesie concludeert de Commissie dat vele problemen van plattelandsgebieden territoriaal van aard zijn (9).

| 22. | De twee Europese conferenties over plattelandsontwikkeling — in Cork (1996) en in Salzburg (2003) — bevestigden het belang van een territoriale aanpak. In Cork werd benadrukt dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling multidisciplinair moest worden opgezet en multisectoraal uitgevoerd, met een duidelijke territoriale dimensie (10). In Salzburg werd gezegd dat het plattelandsontwikkelingsbeleid afgestemd moet zijn op de hele samenleving in de landelijke gebieden en zo tot de samenhang ervan moet bijdragen (11). |
| --- | --- |

22.

De twee Europese conferenties over plattelandsontwikkeling — in Cork (1996) en in Salzburg (2003) — bevestigden het belang van een territoriale aanpak. In Cork werd benadrukt dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling multidisciplinair moest worden opgezet en multisectoraal uitgevoerd, met een duidelijke territoriale dimensie (10). In Salzburg werd gezegd dat het plattelandsontwikkelingsbeleid afgestemd moet zijn op de hele samenleving in de landelijke gebieden en zo tot de samenhang ervan moet bijdragen (11).

| 23. | Daarnaast is er een groot aantal studies voorhanden betreffende de territoriale aanpak van de plattelandsontwikkeling, waarin deze aanpak eveneens wordt bepleit. Bekende instituten en onderzoekers, waaronder de OESO en ESPON, komen in hun studies tot de conclusie dat een sectorale aanpak minder doeltreffend is dan een territoriale. |
| --- | --- |

23.

Daarnaast is er een groot aantal studies voorhanden betreffende de territoriale aanpak van de plattelandsontwikkeling, waarin deze aanpak eveneens wordt bepleit. Bekende instituten en onderzoekers, waaronder de OESO en ESPON, komen in hun studies tot de conclusie dat een sectorale aanpak minder doeltreffend is dan een territoriale.

| 24. | Anderzijds is er de traditionele op de landbouw gerichte of „sectorale” aanpak, die op slechts één sector is gericht en geen rekening houdt met de kenmerken van het ondersteunde geografische gebied. De Rekenkamer stelde vast dat de programma’s van de lidstaten hoofdzakelijk de laatstgenoemde aanpak volgen. De hoofdelementen van het programma — de specifieke doelstellingen, de SWOT-analyse, de situatiebeschrijving en de maatregelen — zijn alle gericht op de landbouwsector. De programma’s maakten geen effectieve ruimtelijke oriëntering mogelijk, omdat de vereiste gegevens ontbraken of onvolledig waren (12). |
| --- | --- |

24.

Anderzijds is er de traditionele op de landbouw gerichte of „sectorale” aanpak, die op slechts één sector is gericht en geen rekening houdt met de kenmerken van het ondersteunde geografische gebied. De Rekenkamer stelde vast dat de programma’s van de lidstaten hoofdzakelijk de laatstgenoemde aanpak volgen. De hoofdelementen van het programma — de specifieke doelstellingen, de SWOT-analyse, de situatiebeschrijving en de maatregelen — zijn alle gericht op de landbouwsector. De programma’s maakten geen effectieve ruimtelijke oriëntering mogelijk, omdat de vereiste gegevens ontbraken of onvolledig waren (12).

| 25. | De Commissie erkent dat innovatie en diversificatie buiten de traditionele landbouwbedrijven moeten worden gestimuleerd (13). Toch blijkt uit een door de Rekenkamer verrichte analyse van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling in de lopende programmeringsperiode dat bijna 90 % daarvan naar de landbouwsector gaat. |
| --- | --- |

25.

De Commissie erkent dat innovatie en diversificatie buiten de traditionele landbouwbedrijven moeten worden gestimuleerd (13). Toch blijkt uit een door de Rekenkamer verrichte analyse van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling in de lopende programmeringsperiode dat bijna 90 % daarvan naar de landbouwsector gaat.

| 26. | Door die sterke gerichtheid op de landbouw komt de realisatie van één van de algemene doelstellingen van de verordening in het gedrang, namelijk het verminderen van territoriale onevenwichtigheden. Met een passende combinatie van de territoriale en de sectorale aanpak zou dit risico worden beperkt. Een voorbeeld van geslaagde integratie van beide benaderingen werd aangetroffen in Campanië (tekstvak 2). Dit toont aan dat in het kader van het EU-beleid inzake plattelandsontwikkeling een territoriale aanpak mogelijk is.

  Tekstvak 2Elementen van een gedeeltelijke territoriale aanpak in het programma van Italië voor CampaniëHet programma voor Campanië omvat de volgende elementen van een territoriale aanpak:





  — | een behoorlijke omschrijving en diagnose van het gebied. Het programma onderscheidt twee grote zones met verschillende problemen: de ene wordt gekenmerkt door intensieve landbouw, de andere door plattelandsgebieden. Deze laatste worden gedefinieerd aan de hand van diverse criteria en kennen een gemiddelde bevolkingsdichtheid van 127 inw./km2 tegen 1 239 inw./km2 buiten die zone; het werkgelegenheidspercentage in de landbouw beloopt er 22 %, tegenover 6 % in de rest van de regio; |
| --- | --- | --- |

26.

Door die sterke gerichtheid op de landbouw komt de realisatie van één van de algemene doelstellingen van de verordening in het gedrang, namelijk het verminderen van territoriale onevenwichtigheden. Met een passende combinatie van de territoriale en de sectorale aanpak zou dit risico worden beperkt. Een voorbeeld van geslaagde integratie van beide benaderingen werd aangetroffen in Campanië (tekstvak 2). Dit toont aan dat in het kader van het EU-beleid inzake plattelandsontwikkeling een territoriale aanpak mogelijk is.

Tekstvak 2Elementen van een gedeeltelijke territoriale aanpak in het programma van Italië voor CampaniëHet programma voor Campanië omvat de volgende elementen van een territoriale aanpak:





  —

een behoorlijke omschrijving en diagnose van het gebied. Het programma onderscheidt twee grote zones met verschillende problemen: de ene wordt gekenmerkt door intensieve landbouw, de andere door plattelandsgebieden. Deze laatste worden gedefinieerd aan de hand van diverse criteria en kennen een gemiddelde bevolkingsdichtheid van 127 inw./km2 tegen 1 239 inw./km2 buiten die zone; het werkgelegenheidspercentage in de landbouw beloopt er 22 %, tegenover 6 % in de rest van de regio;

| — | de maatregelen waarbij de sectorale aanpak per landbouwproduct wordt gevolgd, zijn gericht op ondersteuning van economisch levensvatbare landbouw- en agro-industriële bedrijven. Deze zijn goed voor 23 % van de EOGFL-bijdrage. Prioriteit wordt gegeven aan investeringen in zones die bijzonder geschikt zijn voor de productie van het betrokken landbouwproduct, met name aan berggebieden; |
| --- | --- |

—

de maatregelen waarbij de sectorale aanpak per landbouwproduct wordt gevolgd, zijn gericht op ondersteuning van economisch levensvatbare landbouw- en agro-industriële bedrijven. Deze zijn goed voor 23 % van de EOGFL-bijdrage. Prioriteit wordt gegeven aan investeringen in zones die bijzonder geschikt zijn voor de productie van het betrokken landbouwproduct, met name aan berggebieden;

| — | vier „artikel 33”-maatregelen in verband met het ontbreken van basisvoorzieningen en het bevorderen van nieuwe activiteiten — samen goed voor 24 % van de EOGFL-bijdrage — worden alleen in plattelandsgebieden toegepast; |
| --- | --- |

—

vier „artikel 33”-maatregelen in verband met het ontbreken van basisvoorzieningen en het bevorderen van nieuwe activiteiten — samen goed voor 24 % van de EOGFL-bijdrage — worden alleen in plattelandsgebieden toegepast;

| — | er wordt voorrang gegeven aan projecten in plattelandsgebieden, zodat aan de behoeften van zulke gebieden wordt voldaan en er synergie ontstaat met andere investeringen in het gebied. |
| --- | --- |

—

er wordt voorrang gegeven aan projecten in plattelandsgebieden, zodat aan de behoeften van zulke gebieden wordt voldaan en er synergie ontstaat met andere investeringen in het gebied.

| 27. | Volgens de nieuwe verordening inzake plattelandsontwikkeling, die in 2007 in werking treedt, kunnen de lidstaten nog steeds kiezen voor een overwegend sectorale aanpak die vooral gericht is op de landbouwsector. Er is geen territoriale doelstelling die strekt tot een evenwichtigere ontwikkeling door het verminderen van de verschillen en het vermijden van territoriale onevenwichtigheden op het niveau van de Europese Unie, de lidstaat of de regio. |
| --- | --- |

27.

Volgens de nieuwe verordening inzake plattelandsontwikkeling, die in 2007 in werking treedt, kunnen de lidstaten nog steeds kiezen voor een overwegend sectorale aanpak die vooral gericht is op de landbouwsector. Er is geen territoriale doelstelling die strekt tot een evenwichtigere ontwikkeling door het verminderen van de verschillen en het vermijden van territoriale onevenwichtigheden op het niveau van de Europese Unie, de lidstaat of de regio.

| 28. | Alleen de in de nieuwe verordening opgenomen „Leader”-maatregelen volgen de territoriale aanpak, terwijl sommige maatregelen eveneens elementen van die aanpak bevatten door hun multisectorale karakter. De beschikbare middelen zijn echter beperkt: de minimumbijdrage van de Gemeenschap aan Leader is 5 % voor de EU-15 en 2,5 % voor de nieuwe lidstaten; voor de multisectorale maatregelen bedraagt deze 10 %. Ambitieuzere voorstellen van de Commissie werden afgezwakt (bij de multisectorale maatregelen werd 15 % teruggebracht tot 10 %) of verworpen (een Leader-reserve van 3 % van de begroting voor plattelandsontwikkeling). Dit bewijst dat men in de praktijk aarzelt om de sectorale aanpak op te geven voor de territoriale. |
| --- | --- |

28.

Alleen de in de nieuwe verordening opgenomen „Leader”-maatregelen volgen de territoriale aanpak, terwijl sommige maatregelen eveneens elementen van die aanpak bevatten door hun multisectorale karakter. De beschikbare middelen zijn echter beperkt: de minimumbijdrage van de Gemeenschap aan Leader is 5 % voor de EU-15 en 2,5 % voor de nieuwe lidstaten; voor de multisectorale maatregelen bedraagt deze 10 %. Ambitieuzere voorstellen van de Commissie werden afgezwakt (bij de multisectorale maatregelen werd 15 % teruggebracht tot 10 %) of verworpen (een Leader-reserve van 3 % van de begroting voor plattelandsontwikkeling). Dit bewijst dat men in de praktijk aarzelt om de sectorale aanpak op te geven voor de territoriale.

Controlevraag 2: Werden projecten geselecteerd voor EU-financiering op basis van criteria waarin de behoeften van plattelandsgebieden optimaal tot uitdrukking komen?

Voorwaarden en selectieprocedures

Bevinding 3Er is een gebrek aan doeltreffende subsidiabiliteitsvoorwaarden en selectieprocedures om de middelen te richten op de geografische gebieden en begunstigden met de grootste behoeften.

| 29. | In zowel het geconsolideerde Verdrag als de verordening inzake plattelandsontwikkeling wordt de term „plattelandsgebieden” gebezigd. Artikel 33 is getiteld „Bevordering van de aanpassing en de ontwikkeling van plattelandsgebieden”. De verordening geeft daarvan echter geen definitie en schrijft ook niet voor dat de lidstaten bepalen aan welke voorwaarden plattelandsgebieden moeten voldoen (bijvoorbeeld in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling). De Rekenkamer constateerde dat drie van de gecontroleerde programma’s van de lidstaten geen definitie van plattelandsgebieden bevatten, dat vijf ervan een definitie bevatten die niet werd toegepast en dat slecht één programma (Campanië) zijn definitie van plattelandsgebieden daadwerkelijk toepaste. |
| --- | --- |

29.

In zowel het geconsolideerde Verdrag als de verordening inzake plattelandsontwikkeling wordt de term „plattelandsgebieden” gebezigd. Artikel 33 is getiteld „Bevordering van de aanpassing en de ontwikkeling van plattelandsgebieden”. De verordening geeft daarvan echter geen definitie en schrijft ook niet voor dat de lidstaten bepalen aan welke voorwaarden plattelandsgebieden moeten voldoen (bijvoorbeeld in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling). De Rekenkamer constateerde dat drie van de gecontroleerde programma’s van de lidstaten geen definitie van plattelandsgebieden bevatten, dat vijf ervan een definitie bevatten die niet werd toegepast en dat slecht één programma (Campanië) zijn definitie van plattelandsgebieden daadwerkelijk toepaste.

| 30. | De verordening verplicht de lidstaten ook niet om in hun programma’s hun maatregelen toe te snijden op de behoeften van de plattelandsgebieden. Dat zou kunnen worden gedaan door na te gaan in welke gebieden de grootste behoeften bestaan en dan de middelen aan plattelandsgebieden toe te wijzen naar gelang van hun behoeften (specifieke begrotingen, gedifferentieerde steuntarieven, tot bepaalde gebieden beperkte maatregelen, enz.). |
| --- | --- |

30.

De verordening verplicht de lidstaten ook niet om in hun programma’s hun maatregelen toe te snijden op de behoeften van de plattelandsgebieden. Dat zou kunnen worden gedaan door na te gaan in welke gebieden de grootste behoeften bestaan en dan de middelen aan plattelandsgebieden toe te wijzen naar gelang van hun behoeften (specifieke begrotingen, gedifferentieerde steuntarieven, tot bepaalde gebieden beperkte maatregelen, enz.).

| 31. | De lidstaten hebben dat in hun programma’s meestal niet gedaan. Bijna alle maatregelen worden in het gehele programmagebied toegepast zonder dat rekening wordt gehouden met de verschillende behoefteniveaus van de plattelandsgebieden. |
| --- | --- |

31.

De lidstaten hebben dat in hun programma’s meestal niet gedaan. Bijna alle maatregelen worden in het gehele programmagebied toegepast zonder dat rekening wordt gehouden met de verschillende behoefteniveaus van de plattelandsgebieden.

| 32. | Zelfs wanneer projecten aan de voorwaarden voldoen, zijn zij niet altijd even goed toegesneden op de behoeften van plattelandsgebieden. Als het ene investeringsproject bijvoorbeeld op het platteland meer banen schept dan het andere onder overigens gelijkblijvende omstandigheden, dan verdient het eerste project de voorkeur. Bovendien zijn de beschikbare middelen beperkt. Ter wille van de doeltreffendheid dienen middelen prioritair te worden toegewezen op basis van de behoeften. |
| --- | --- |

32.

Zelfs wanneer projecten aan de voorwaarden voldoen, zijn zij niet altijd even goed toegesneden op de behoeften van plattelandsgebieden. Als het ene investeringsproject bijvoorbeeld op het platteland meer banen schept dan het andere onder overigens gelijkblijvende omstandigheden, dan verdient het eerste project de voorkeur. Bovendien zijn de beschikbare middelen beperkt. Ter wille van de doeltreffendheid dienen middelen prioritair te worden toegewezen op basis van de behoeften.

| 33. | Uit de controle van de Rekenkamer bleek dat de lidstaten meestal geen doeltreffende procedures toepassen om de projecten te selecteren die het best beantwoorden aan de behoeften van plattelandsgebieden. Verscheidene lidstaten keuren projecten goed in volgorde van binnenkomst. In andere gevallen hebben lidstaten rangschikkingsprocedures vastgesteld die niet werden gevolgd of die ten dele berustten op niet-relevante criteria. Bij slechts één van de negen onderzochte programma’s werden doeltreffende procedures gevolgd. Tekstvak 3 bevat enkele voorbeelden.

  Tekstvak 3Voorbeelden van ondoeltreffende rangschikking en selectieHierna volgen voorbeelden van criteria die niet relevant zijn voor de behoeften van plattelandsgebieden:





  — | in Catalonië worden krachtens de maatregel inzake verwerking en afzet punten toegekend aan de voorgestelde projecten naar gelang van de tijd die verstreken is sinds de begunstigde steun ontving. Door dit criterium wordt de steun onder meer begunstigden verdeeld, maar worden niet die projecten geselecteerd die het best beantwoorden aan de selectie van plattelandsgebieden. In Frankrijk heeft geen van de selectiecriteria voor dezelfde maatregel betrekking op de investeringslocatie; |
| --- | --- | --- |

33.

Uit de controle van de Rekenkamer bleek dat de lidstaten meestal geen doeltreffende procedures toepassen om de projecten te selecteren die het best beantwoorden aan de behoeften van plattelandsgebieden. Verscheidene lidstaten keuren projecten goed in volgorde van binnenkomst. In andere gevallen hebben lidstaten rangschikkingsprocedures vastgesteld die niet werden gevolgd of die ten dele berustten op niet-relevante criteria. Bij slechts één van de negen onderzochte programma’s werden doeltreffende procedures gevolgd. Tekstvak 3 bevat enkele voorbeelden.

Tekstvak 3Voorbeelden van ondoeltreffende rangschikking en selectieHierna volgen voorbeelden van criteria die niet relevant zijn voor de behoeften van plattelandsgebieden:





  —

in Catalonië worden krachtens de maatregel inzake verwerking en afzet punten toegekend aan de voorgestelde projecten naar gelang van de tijd die verstreken is sinds de begunstigde steun ontving. Door dit criterium wordt de steun onder meer begunstigden verdeeld, maar worden niet die projecten geselecteerd die het best beantwoorden aan de selectie van plattelandsgebieden. In Frankrijk heeft geen van de selectiecriteria voor dezelfde maatregel betrekking op de investeringslocatie;

| — | in Nedersaksen worden vijf criteria toegepast om dorpen te selecteren in het regionale programma voor „dorpsvernieuwing”, maar slechts één daarvan betreft het landelijke karakter van een dorp. Een ander criterium is de financiële situatie van de gemeente: die moet voldoende financiële draagkracht hebben om de acties snel en efficiënt uit te kunnen voeren. Zo wordt de maatregel toegesneden op gemeenten in stedelijke gebieden, want gemeenten op het platteland staan er financieel meestal slechter voor. |
| --- | --- |

—

in Nedersaksen worden vijf criteria toegepast om dorpen te selecteren in het regionale programma voor „dorpsvernieuwing”, maar slechts één daarvan betreft het landelijke karakter van een dorp. Een ander criterium is de financiële situatie van de gemeente: die moet voldoende financiële draagkracht hebben om de acties snel en efficiënt uit te kunnen voeren. Zo wordt de maatregel toegesneden op gemeenten in stedelijke gebieden, want gemeenten op het platteland staan er financieel meestal slechter voor.

| 34. | De controle toonde ook aan dat het gevaar bestaat dat beter geïnformeerde, beter georganiseerde en rijkere begunstigden gemakkelijker toegang hebben tot de EU-middelen. Voor investeringsmaatregelen worden de te financieren projecten voorgedragen door particulieren en gemeenten, die de investering ten dele moeten cofinancieren. Er werden gevallen ontdekt waarin de steun veeleer gaat naar economisch sterkere begunstigden en gebieden en niet naar landelijker gebieden. De tekstvakken 3 en 4 vermelden gevallen waarin regionale onevenwichtigheden eerder toe- dan afnamen.

  Tekstvak 4Begunstigden van de steun zijn vooral sterkere particulieren en overheidsinstantiesIn Emilia Romagna worden alleen landbouwbedrijven gesteund met ten minste een jaarinkomen per werkeenheid van ongeveer 10 000 euro in achtergebleven gebieden en van ongeveer 15 000 euro elders. 50 % van de landbouwbedrijven levert inkomsten van minder dan 5 000 euro op. Het gaat meestal om kleine bedrijven. 12 % van de grootste landbouwbedrijven in de regio (meer dan 20 ha) nam 41 % van de steun in beslag.Binnen artikel 33 is „waterbeheer in de landbouw” financieel de belangrijkste maatregel in het Spaanse programma ter verbetering van de landbouwstructuur in regio's van doelstelling 1. Van de middelen voor deze maatregel gaat het grootste deel (76 %) naar de modernisering van bestaande irrigatiesystemen. Irrigatiegebieden vormen ongeveer 12 % van de totale oppervlakte van de doelstelling 1-regio's en zijn dichter bevolkt en zij kunnen beter concurreren dan andere gebieden. De bevolking vestigde zich in die gebieden omdat ze gemiddeld zesmaal productiever zijn. Dat leidde tot de situatie dat het grootste deel van de middelen gaat naar 12 % van de oppervlakte met de gunstigste ligging. Slechts een klein gedeelte van de steun (ongeveer 20 %) wordt benut in gebieden die als dunbevolkt worden aangemerkt (< 38,5 inw./km2). |
| --- | --- |

34.

De controle toonde ook aan dat het gevaar bestaat dat beter geïnformeerde, beter georganiseerde en rijkere begunstigden gemakkelijker toegang hebben tot de EU-middelen. Voor investeringsmaatregelen worden de te financieren projecten voorgedragen door particulieren en gemeenten, die de investering ten dele moeten cofinancieren. Er werden gevallen ontdekt waarin de steun veeleer gaat naar economisch sterkere begunstigden en gebieden en niet naar landelijker gebieden. De tekstvakken 3 en 4 vermelden gevallen waarin regionale onevenwichtigheden eerder toe- dan afnamen.

Tekstvak 4Begunstigden van de steun zijn vooral sterkere particulieren en overheidsinstantiesIn Emilia Romagna worden alleen landbouwbedrijven gesteund met ten minste een jaarinkomen per werkeenheid van ongeveer 10 000 euro in achtergebleven gebieden en van ongeveer 15 000 euro elders. 50 % van de landbouwbedrijven levert inkomsten van minder dan 5 000 euro op. Het gaat meestal om kleine bedrijven. 12 % van de grootste landbouwbedrijven in de regio (meer dan 20 ha) nam 41 % van de steun in beslag.Binnen artikel 33 is „waterbeheer in de landbouw” financieel de belangrijkste maatregel in het Spaanse programma ter verbetering van de landbouwstructuur in regio's van doelstelling 1. Van de middelen voor deze maatregel gaat het grootste deel (76 %) naar de modernisering van bestaande irrigatiesystemen. Irrigatiegebieden vormen ongeveer 12 % van de totale oppervlakte van de doelstelling 1-regio's en zijn dichter bevolkt en zij kunnen beter concurreren dan andere gebieden. De bevolking vestigde zich in die gebieden omdat ze gemiddeld zesmaal productiever zijn. Dat leidde tot de situatie dat het grootste deel van de middelen gaat naar 12 % van de oppervlakte met de gunstigste ligging. Slechts een klein gedeelte van de steun (ongeveer 20 %) wordt benut in gebieden die als dunbevolkt worden aangemerkt (< 38,5 inw./km2).

„Buitenkanseffect”

Bevinding 4Onvoldoende gerichte toewijzing verhoogt ook het risico van buitenkanseffecten, hetgeen de doeltreffendheid van de steun vermindert.

| 35. | Het buitenkanseffect ontstaat wanneer een investering ook zonder de steun zou zijn gedaan. In dat geval zouden effecten zoals bedrijfsgroei of het scheppen van nieuwe banen hoe dan ook zijn opgetreden. Steun voor investeringen is het meest doeltreffend wanneer de investering anders niet zou zijn gedaan en de gewenste impact niet zou zijn bereikt. Toch kan worden aangenomen dat een zeker buitenkanseffect onvermijdelijk is, aangezien de begunstigden bereid moeten zijn om investeringsprojecten op zich te nemen. |
| --- | --- |

35.

Het buitenkanseffect ontstaat wanneer een investering ook zonder de steun zou zijn gedaan. In dat geval zouden effecten zoals bedrijfsgroei of het scheppen van nieuwe banen hoe dan ook zijn opgetreden. Steun voor investeringen is het meest doeltreffend wanneer de investering anders niet zou zijn gedaan en de gewenste impact niet zou zijn bereikt. Toch kan worden aangenomen dat een zeker buitenkanseffect onvermijdelijk is, aangezien de begunstigden bereid moeten zijn om investeringsprojecten op zich te nemen.

| 36. | De Commissie onderkent het buitenkanseffect (14). Dat bleek ook uit de controle van de Rekenkamer: tekstvak 5 geeft enkele voorbeelden. Ook in onafhankelijke evaluaties wordt een sterk buitenkanseffect gemeld.

  Tekstvak 5Voorbeelden van het buitenkanseffectEr werden twee landbouwers bezocht die steun ontvingen krachtens de investeringsmaatregelen voor landbouwbedrijven in Emilia Romagna. Beiden verklaarden dat zij ook zonder de overheidssteun de investering zouden hebben gedaan. Beide landbouwers beschikten bovendien over voldoende financiële middelen en besloten tot bijkomende, niet door de Europese Unie gecofinancierde investeringen voor bedragen die in het ene geval vijfmaal groter waren dan die van het gesteunde project en in het andere geval de helft van het bedrag van het gesteunde project beliepen.In Catalonië werden tot 2005 geen prioriteitscriteria bepaald voor de maatregel „verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten”; alle voor steun in aanmerking komende aanvragen werden gecofinancierd. Aangezien de middelen daarvoor ontbraken bij het in het POP bepaalde percentage van cofinanciering door overheidsinstanties, werd dat percentage sterk verlaagd tot ongeveer 15 %. Dat vergrootte de kans op het buitenkanseffect: de begunstigden moesten 85 % zelf financieren. Bij twee van de drie bezochte bedrijven bleek uit de jaarrekeningen over de jaren na de voltooiing van het door de Europese Unie gecofinancierde project dat de bedrijven bijkomende investeringen hadden gedaan voor hogere bedragen dan de door de Europese Unie gecofinancierde investeringen. |
| --- | --- |

36.

De Commissie onderkent het buitenkanseffect (14). Dat bleek ook uit de controle van de Rekenkamer: tekstvak 5 geeft enkele voorbeelden. Ook in onafhankelijke evaluaties wordt een sterk buitenkanseffect gemeld.

Tekstvak 5Voorbeelden van het buitenkanseffectEr werden twee landbouwers bezocht die steun ontvingen krachtens de investeringsmaatregelen voor landbouwbedrijven in Emilia Romagna. Beiden verklaarden dat zij ook zonder de overheidssteun de investering zouden hebben gedaan. Beide landbouwers beschikten bovendien over voldoende financiële middelen en besloten tot bijkomende, niet door de Europese Unie gecofinancierde investeringen voor bedragen die in het ene geval vijfmaal groter waren dan die van het gesteunde project en in het andere geval de helft van het bedrag van het gesteunde project beliepen.In Catalonië werden tot 2005 geen prioriteitscriteria bepaald voor de maatregel „verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten”; alle voor steun in aanmerking komende aanvragen werden gecofinancierd. Aangezien de middelen daarvoor ontbraken bij het in het POP bepaalde percentage van cofinanciering door overheidsinstanties, werd dat percentage sterk verlaagd tot ongeveer 15 %. Dat vergrootte de kans op het buitenkanseffect: de begunstigden moesten 85 % zelf financieren. Bij twee van de drie bezochte bedrijven bleek uit de jaarrekeningen over de jaren na de voltooiing van het door de Europese Unie gecofinancierde project dat de bedrijven bijkomende investeringen hadden gedaan voor hogere bedragen dan de door de Europese Unie gecofinancierde investeringen.

| 37. | Om het risico van een buitenkanseffect te verminderen, moet de steun beter worden gericht. De Commissie deed ook weinig tot geen moeite om vast te stellen welke factoren kunnen duiden op een buitenkanseffect. Zo bleek het effect doorgaans groter bij investeringen door grotere bedrijven, maar geringer bij milieuvriendelijke investeringen. Met die factoren zou dan ook rekening kunnen worden gehouden bij het richten van de steun. |
| --- | --- |

37.

Om het risico van een buitenkanseffect te verminderen, moet de steun beter worden gericht. De Commissie deed ook weinig tot geen moeite om vast te stellen welke factoren kunnen duiden op een buitenkanseffect. Zo bleek het effect doorgaans groter bij investeringen door grotere bedrijven, maar geringer bij milieuvriendelijke investeringen. Met die factoren zou dan ook rekening kunnen worden gehouden bij het richten van de steun.

| 38. | Er is een verband tussen de levensvatbaarheid van een bedrijf en de duurzaamheid van een investering enerzijds en het buitenkanseffect anderzijds. Maar volgens de Rekenkamer heeft de Commissie teveel aandacht besteed aan de duurzaamheid en al te gemakkelijk een groot risico op een buitenkanseffect geaccepteerd. |
| --- | --- |

38.

Er is een verband tussen de levensvatbaarheid van een bedrijf en de duurzaamheid van een investering enerzijds en het buitenkanseffect anderzijds. Maar volgens de Rekenkamer heeft de Commissie teveel aandacht besteed aan de duurzaamheid en al te gemakkelijk een groot risico op een buitenkanseffect geaccepteerd.

| 39. | Een voorbeeld daarvan is de situatie rond de investeringen in landbouwbedrijven in het Belgische gewest Vlaanderen, waar bijna de helft van alle landbouwbedrijven wordt uitgesloten op grond van de voorwaarde inzake economische levensvatbaarheid. Deze werd toegepast door een inkomen per voltijdse werkkracht van ten minste 21 577 euro voor te schrijven. Bij de evaluatie van het programma werd geconcludeerd dat dit leidde tot uitsluiting van bedrijven waar de steun nodig was en het risico op een buitenkanseffect kleiner. |
| --- | --- |

39.

Een voorbeeld daarvan is de situatie rond de investeringen in landbouwbedrijven in het Belgische gewest Vlaanderen, waar bijna de helft van alle landbouwbedrijven wordt uitgesloten op grond van de voorwaarde inzake economische levensvatbaarheid. Deze werd toegepast door een inkomen per voltijdse werkkracht van ten minste 21 577 euro voor te schrijven. Bij de evaluatie van het programma werd geconcludeerd dat dit leidde tot uitsluiting van bedrijven waar de steun nodig was en het risico op een buitenkanseffect kleiner.

Controlevraag 3: Werden de projecten uitgevoerd in plattelandsgebieden en sorteerden zij effect?

De projectlocatie

Bevinding 5De uitgaven worden voor een groot deel gedaan in gebieden die niet overwegend landelijk zijn, zodat minder middelen overbleven voor gebieden die dat wel zijn.

| 40. | De Commissie heeft weinig informatie over de plaats waar de resultaten optreden en over de impact van de investeringen in plattelandsontwikkeling (zie ook paragraaf 61). De Rekenkamer trok een representatieve steekproef van 300 EOGFL-projecten en rangschikte de locatie ervan naar hun plattelandskarakter. Daartoe werd gebruik gemaakt van vier van de beste beschikbare neutrale ijkpunten waarover gegevens bestaan om alle zones van het EU-grondgebied als stedelijk of plattelandsgebied in te delen. De volgende ijkpunten werden gebruikt (nadere gegevens in bijlage II):






  a) | indeling als plattelandsgebied tijdens de voorgaande programmeringsperiode (1994-1999). In die periode werden de maatregelen van artikel 33 buiten de regio's van doelstelling 1 alleen toegepast in de zogeheten regio's „van doelstelling 5 b)”, die moesten voldoen aan bepaalde criteria in verband met hun plattelandskarakter en die moesten worden goedgekeurd door de Commissie; |
| --- | --- | --- |

40.

De Commissie heeft weinig informatie over de plaats waar de resultaten optreden en over de impact van de investeringen in plattelandsontwikkeling (zie ook paragraaf 61). De Rekenkamer trok een representatieve steekproef van 300 EOGFL-projecten en rangschikte de locatie ervan naar hun plattelandskarakter. Daartoe werd gebruik gemaakt van vier van de beste beschikbare neutrale ijkpunten waarover gegevens bestaan om alle zones van het EU-grondgebied als stedelijk of plattelandsgebied in te delen. De volgende ijkpunten werden gebruikt (nadere gegevens in bijlage II):

a)

indeling als plattelandsgebied tijdens de voorgaande programmeringsperiode (1994-1999). In die periode werden de maatregelen van artikel 33 buiten de regio's van doelstelling 1 alleen toegepast in de zogeheten regio's „van doelstelling 5 b)”, die moesten voldoen aan bepaalde criteria in verband met hun plattelandskarakter en die moesten worden goedgekeurd door de Commissie;

| b) | de indeling van de NUTS III-regio in de ESPON-typologie, ontwikkeld in het kader van het ESPON-programma, dat gezamenlijk wordt beheerd door de Commissie en de lidstaten; |
| --- | --- |

b)

de indeling van de NUTS III-regio in de ESPON-typologie, ontwikkeld in het kader van het ESPON-programma, dat gezamenlijk wordt beheerd door de Commissie en de lidstaten;

| c) | het relatieve plattelandskarakter van de NUTS III-regio volgens de nationale definities die beschikbaar zijn voor statistische doeleinden; |
| --- | --- |

c)

het relatieve plattelandskarakter van de NUTS III-regio volgens de nationale definities die beschikbaar zijn voor statistische doeleinden;

| d) | de indeling van de NUTS III-regio in de OESO-typologie die is gebaseerd op de bevolkingsdichtheid en sinds 1994 algemeen wordt toegepast bij internationale analyse. |
| --- | --- |

d)

de indeling van de NUTS III-regio in de OESO-typologie die is gebaseerd op de bevolkingsdichtheid en sinds 1994 algemeen wordt toegepast bij internationale analyse.

| 41. | Tabel 2 toont de resultaten van een analyse hoe de 300 investeringen per ijkpunt worden ingedeeld. Hieruit blijkt dat — naar gelang van de toegepaste typologie — tussen 29 % (OESO) en 55 % (ex-doelstelling 5 b)) van de uitgaven voor regio's buiten doelstelling 1 wordt gedaan in niet-landelijke gebieden. Binnen de gebieden van doelstelling 1 ontvangen niet-landelijke gebieden tussen 9 % (OESO) en 22 % (nationale definitie) van de steun voor plattelandsontwikkeling. |
| --- | --- |

41.

Tabel 2 toont de resultaten van een analyse hoe de 300 investeringen per ijkpunt worden ingedeeld. Hieruit blijkt dat — naar gelang van de toegepaste typologie — tussen 29 % (OESO) en 55 % (ex-doelstelling 5 b)) van de uitgaven voor regio's buiten doelstelling 1 wordt gedaan in niet-landelijke gebieden. Binnen de gebieden van doelstelling 1 ontvangen niet-landelijke gebieden tussen 9 % (OESO) en 22 % (nationale definitie) van de steun voor plattelandsontwikkeling.

Tabel 2

Plaats van PO-investeringen in een representatieve steekproef van 300 EOGFL-projecten

| Steekproefpopulatie | Ex-doelstelling 5 b) | ESPON-typologie | Nationale definitie | OESO-typologie |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Neen | Ja | Stad | Gemengd | Platteland | Stad | Gemengd | Platteland | Stad | Gemengd | Platteland |
| Regio's buiten doelstelling 1 | 55 % | 45 % | 47 % | 29 % | 25 % | 44 % | 7 % | 49 % | 29 % | 38 % | 33 % |
| Regio's van doelstelling 1 | n.v.t. | n.v.t. | 21 % | 53 % | 26 % | 22 % | 2 % | 76 % | 9 % | 43 % | 48 % |

Steekproefpopulatie

Ex-doelstelling 5 b)

ESPON-typologie

Nationale definitie

OESO-typologie

Neen

Ja

Stad

Gemengd

Platteland

Stad

Gemengd

Platteland

Stad

Gemengd

Platteland

Regio's buiten doelstelling 1

55 %

45 %

47 %

29 %

25 %

44 %

7 %

49 %

29 %

38 %

33 %

Regio's van doelstelling 1

n.v.t.

n.v.t.

21 %

53 %

26 %

22 %

2 %

76 %

9 %

43 %

48 %

| 42. | In vergelijking met de voorgaande programmeringsperiode (1994-1999) daalde de investeringssteun voor plattelandsgebieden (ex-doelstelling 5 b)) met 50 % in absolute cijfers (ongeveer 1 500 miljoen euro) en relatief met 70 % (15), ondanks een aanzienlijke verhoging van de begroting voor plattelandsontwikkeling. Dit wijst erop dat het te weinig prioriteren van plattelandsgebieden, dat door de verordening wel mogelijk wordt gemaakt, ten koste gaat van de ter beschikking van die gebieden staande middelen. |
| --- | --- |

42.

In vergelijking met de voorgaande programmeringsperiode (1994-1999) daalde de investeringssteun voor plattelandsgebieden (ex-doelstelling 5 b)) met 50 % in absolute cijfers (ongeveer 1 500 miljoen euro) en relatief met 70 % (15), ondanks een aanzienlijke verhoging van de begroting voor plattelandsontwikkeling. Dit wijst erop dat het te weinig prioriteren van plattelandsgebieden, dat door de verordening wel mogelijk wordt gemaakt, ten koste gaat van de ter beschikking van die gebieden staande middelen.

| 43. | Bij de 300 projecten werd ook de bevolkingsdichtheid geanalyseerd. Voor elke populatie in de steekproef werd de gemiddelde bevolkingsdichtheid in het investeringsgebied aangegeven in de onderstaande tabel 3 (LAU II is het „laagste” bestuurlijke niveau, bijvoorbeeld de gemeente; NUTS III is een groter bestuurlijk gebied, bijvoorbeeld een provincie). Voor alle gecontroleerde soorten investeringsmaatregelen hebben zowel LAU II- als NUTS III-gebieden gemiddeld een hogere bevolkingsdichtheid dan het Europese gemiddelde van 120 personen per km2. De gegevens voor de regio's van doelstelling 1 moeten worden afgezet tegen de gemiddelde bevolkingsdichtheid voor deze regio's, namelijk 81 inw./km2. |
| --- | --- |

43.

Bij de 300 projecten werd ook de bevolkingsdichtheid geanalyseerd. Voor elke populatie in de steekproef werd de gemiddelde bevolkingsdichtheid in het investeringsgebied aangegeven in de onderstaande tabel 3 (LAU II is het „laagste” bestuurlijke niveau, bijvoorbeeld de gemeente; NUTS III is een groter bestuurlijk gebied, bijvoorbeeld een provincie). Voor alle gecontroleerde soorten investeringsmaatregelen hebben zowel LAU II- als NUTS III-gebieden gemiddeld een hogere bevolkingsdichtheid dan het Europese gemiddelde van 120 personen per km2. De gegevens voor de regio's van doelstelling 1 moeten worden afgezet tegen de gemiddelde bevolkingsdichtheid voor deze regio's, namelijk 81 inw./km2.

Tabel 3

Gemiddelde bevolkingsdichtheid op de locatie van de PO-investeringen in een representatieve steekproef van 300 EOGFL-projecten

| Steekproefpopulatie | Bevolkingsdichtheid op de investeringslocatie (inw./km2) |
| --- | --- |
| LAU II | NUTS III |
| Regio's buiten doelstelling 1 | 259 | 242 |
| Regio's van doelstelling 1 | 237 | 246 |

Steekproefpopulatie

Bevolkingsdichtheid op de investeringslocatie (inw./km2)

LAU II

NUTS III

Regio's buiten doelstelling 1

259

242

Regio's van doelstelling 1

237

246

| 44. | De relevantie van deze analyse volgt uit het verband tussen de bevolkingsdichtheid en de economische prestaties. Hoe hoger de bevolkingsdichtheid, des te hoger is het BBP per hoofd. De resultaten in tabel 3 tonen aan dat de PO-investeringen doorgaans zijn gedaan in LAU II- en NUTS III-gebieden met een BBP per hoofd dat boven het EU-gemiddelde ligt. |
| --- | --- |

44.

De relevantie van deze analyse volgt uit het verband tussen de bevolkingsdichtheid en de economische prestaties. Hoe hoger de bevolkingsdichtheid, des te hoger is het BBP per hoofd. De resultaten in tabel 3 tonen aan dat de PO-investeringen doorgaans zijn gedaan in LAU II- en NUTS III-gebieden met een BBP per hoofd dat boven het EU-gemiddelde ligt.

| 45. | Kenmerkend voor de ESPON-indeling is dat de gebieden die volgens deze typologie worden aangemerkt als stedelijk, het hoogste BBP hebben en dus rijker zijn. De resultaten van de steekproef tonen dus aan dat een aanzienlijk deel van de uitgaven voor de onderzochte maatregelen (47 % voor de regio's buiten doelstelling 1, 21 % voor regio's van doelstelling 1) wordt gedaan in de gebieden met het hoogste BBP, hetgeen ingaat tegen de doelstelling, territoriale onevenwichtigheden te verminderen (zie paragraaf 6). |
| --- | --- |

45.

Kenmerkend voor de ESPON-indeling is dat de gebieden die volgens deze typologie worden aangemerkt als stedelijk, het hoogste BBP hebben en dus rijker zijn. De resultaten van de steekproef tonen dus aan dat een aanzienlijk deel van de uitgaven voor de onderzochte maatregelen (47 % voor de regio's buiten doelstelling 1, 21 % voor regio's van doelstelling 1) wordt gedaan in de gebieden met het hoogste BBP, hetgeen ingaat tegen de doelstelling, territoriale onevenwichtigheden te verminderen (zie paragraaf 6).

| 46. | De resultaten zijn bijzonder opmerkelijk voor de regio's van doelstelling 1, in het algemeen de armere gebieden van de Europese Unie. De gemiddelde bevolkingsdichtheid op de investeringslocatie in deze regio's is zeer vergelijkbaar met die van de regio's buiten doelstelling 1 (zie tabel 3). Dit geeft aan dat de investeringen vooral plaatsvinden in de rijkste delen van de regio's van doelstelling 1. |
| --- | --- |

46.

De resultaten zijn bijzonder opmerkelijk voor de regio's van doelstelling 1, in het algemeen de armere gebieden van de Europese Unie. De gemiddelde bevolkingsdichtheid op de investeringslocatie in deze regio's is zeer vergelijkbaar met die van de regio's buiten doelstelling 1 (zie tabel 3). Dit geeft aan dat de investeringen vooral plaatsvinden in de rijkste delen van de regio's van doelstelling 1.

Resultaten en effecten van de ter plaatse onderzochte projecten

Bevinding 6Het was niet altijd mogelijk de effecten van de projecten vast te stellen, maar waar dit wel mogelijk was, bleken zij doeltreffender te zijn dankzij sleutelfactoren als synergie met andere projecten en hun locatie in plattelandsgebieden.

| 47. | In het kader van de analyse van de 31 projecten die tijdens de bezoeken aan de lidstaten werden onderzocht, werd bij de controle nagegaan welke resultaten elk project opleverde en welke hoofdvariabelen bepalend waren voor deze resultaten. De foto's hierna geven een beeld van vier van de gecontroleerde projecten. Bijlage III geeft een gedetailleerdere beschrijving van deze projecten, die wordt geïllustreerd in de volgende punten. De hierna beschreven resultaten kunnen niet worden geëxtrapoleerd omdat de steekproef aselect werd getrokken en omdat het de bedoeling was ook voorbeelden van goede praktijken te vermelden. |
| --- | --- |

47.

In het kader van de analyse van de 31 projecten die tijdens de bezoeken aan de lidstaten werden onderzocht, werd bij de controle nagegaan welke resultaten elk project opleverde en welke hoofdvariabelen bepalend waren voor deze resultaten. De foto's hierna geven een beeld van vier van de gecontroleerde projecten. Bijlage III geeft een gedetailleerdere beschrijving van deze projecten, die wordt geïllustreerd in de volgende punten. De hierna beschreven resultaten kunnen niet worden geëxtrapoleerd omdat de steekproef aselect werd getrokken en omdat het de bedoeling was ook voorbeelden van goede praktijken te vermelden.

Punt 1: De effecten (resultaten en impact) zijn niet altijd aantoonbaar

| 48. | Bij tien van de onderzochte projecten werden duidelijke resultaten en impact vastgesteld; bij 15 andere projecten (16) werd er bewijs voor enig effect gevonden, maar niet voor alle gewenste effecten. Bij de overige zes projecten (17) werden er weinig of geen effecten vastgesteld. Deze informatie werd meestal niet verzameld door de lidstaten, die dit soms tot de verantwoordelijkheid van de beoordelaars rekenden. |
| --- | --- |

48.

Bij tien van de onderzochte projecten werden duidelijke resultaten en impact vastgesteld; bij 15 andere projecten (16) werd er bewijs voor enig effect gevonden, maar niet voor alle gewenste effecten. Bij de overige zes projecten (17) werden er weinig of geen effecten vastgesteld. Deze informatie werd meestal niet verzameld door de lidstaten, die dit soms tot de verantwoordelijkheid van de beoordelaars rekenden.

Punt 2: Projecten zijn doeltreffender wanneer er synergie optreedt

| 49. | Bij 20 van de onderzochte projecten werden synergie-effecten aangetroffen. Dit houdt in dat zij niet apart werden uitgevoerd, maar gekoppeld aan andere projecten. Dit gebeurde gewoonlijk omdat zij deel uitmaakten van een breder concept, zoals een plaatselijke ontwikkelingsstrategie (bijvoorbeeld voor dorpsontwikkeling of ontwikkeling van het toerisme). Bij de overige elf projecten (18) konden geen synergie-effecten worden ontdekt. De Rekenkamer stelde vast dat geïsoleerde, niet aan andere gekoppelde projecten minder impact hadden en minder doeltreffend waren. |
| --- | --- |

49.

Bij 20 van de onderzochte projecten werden synergie-effecten aangetroffen. Dit houdt in dat zij niet apart werden uitgevoerd, maar gekoppeld aan andere projecten. Dit gebeurde gewoonlijk omdat zij deel uitmaakten van een breder concept, zoals een plaatselijke ontwikkelingsstrategie (bijvoorbeeld voor dorpsontwikkeling of ontwikkeling van het toerisme). Bij de overige elf projecten (18) konden geen synergie-effecten worden ontdekt. De Rekenkamer stelde vast dat geïsoleerde, niet aan andere gekoppelde projecten minder impact hadden en minder doeltreffend waren.

| 50. | De lidstaten schrijven niet altijd voor dat de projecten deel uitmaken van een breder concept of een plaatselijk ontwikkelingsplan. In dat geval, met name voor maatregelen krachtens artikel 33, zou de steun doeltreffender worden indien deze specifieker wordt gericht. |
| --- | --- |

50.

De lidstaten schrijven niet altijd voor dat de projecten deel uitmaken van een breder concept of een plaatselijk ontwikkelingsplan. In dat geval, met name voor maatregelen krachtens artikel 33, zou de steun doeltreffender worden indien deze specifieker wordt gericht.

Punt 3: Locatie en impact in plattelandsgebieden

| 51. | Alle onderzochte projecten hadden vooral effect in de onmiddellijke omgeving van de investering. Slechts zeven projecten (19) hadden ook impact op de wijdere omgeving. |
| --- | --- |

51.

Alle onderzochte projecten hadden vooral effect in de onmiddellijke omgeving van de investering. Slechts zeven projecten (19) hadden ook impact op de wijdere omgeving.

| 52. | Bij 19 onderzochte projecten leverden de resultaten en impact een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van plattelandsgebieden. Voor de overige twaalf projecten kon de Rekenkamer echter geen positieve bijdrage ontdekken: in zes gevallen werden weinig of geen effecten aangetroffen (zie paragraaf 48) en zes andere projecten (20) waren gelegen in stedelijk of niet-landelijk gebied. Hierdoor is er aanzienlijk minder impact op de ontwikkeling van het platteland en worden de problemen aldaar niet doeltreffend aangepakt. |
| --- | --- |

52.

Bij 19 onderzochte projecten leverden de resultaten en impact een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van plattelandsgebieden. Voor de overige twaalf projecten kon de Rekenkamer echter geen positieve bijdrage ontdekken: in zes gevallen werden weinig of geen effecten aangetroffen (zie paragraaf 48) en zes andere projecten (20) waren gelegen in stedelijk of niet-landelijk gebied. Hierdoor is er aanzienlijk minder impact op de ontwikkeling van het platteland en worden de problemen aldaar niet doeltreffend aangepakt.

| Foto 1




  Project nr. 15: Bouw van een uitkijktoren in Brandenburg | Foto 2




  Project nr. 11: Aankoop van landbouwgrond door de Nederlandse staat |
| --- | --- |

Foto 1

Image

Project nr. 15: Bouw van een uitkijktoren in Brandenburg

Foto 2

Image

Project nr. 11: Aankoop van landbouwgrond door de Nederlandse staat

| Foto 3




  Project nr. 19: Verfraaiing van het dorpscentrum van Kirchwahlingen in Nedersaksen | Foto 4




  Project nr. 22: Modernisering van oude betonnen waterleidingen door een systeem van ondergrondse buizen en pompen in Spanje |
| --- | --- |

Foto 3

Image

Project nr. 19: Verfraaiing van het dorpscentrum van Kirchwahlingen in Nedersaksen

Foto 4

Image

Project nr. 22: Modernisering van oude betonnen waterleidingen door een systeem van ondergrondse buizen en pompen in Spanje

Controlevraag 4: Worden de output, resultaten en impact behoorlijk gevolgd en beoordeeld?

Algemene structuur en toepassing van het toezicht- en evaluatiesysteem

Bevinding 7De toepassing van het toezicht- en evaluatiesysteem door de Commissie en de lidstaten levert geen deugdelijke en betrouwbare informatie op over de output, resultaten en impact van de PO-investeringen.

| 53. | De opzet van het toezicht- en evaluatiesysteem is vastgelegd in de rechtsgrond, die bijvoorbeeld bepaalt dat de POP's de operationele doelstellingen en de verwachte impact moeten vermelden, zo mogelijk gekwantificeerd met ramingen voor toezicht en evaluatie. |
| --- | --- |

53.

De opzet van het toezicht- en evaluatiesysteem is vastgelegd in de rechtsgrond, die bijvoorbeeld bepaalt dat de POP's de operationele doelstellingen en de verwachte impact moeten vermelden, zo mogelijk gekwantificeerd met ramingen voor toezicht en evaluatie.

| 54. | Wat het toezicht betreft, bepaalt de rechtsgrond dat de lidstaten de Commissie jaarlijkse voortgangsverslagen moeten voorleggen met daarin de voortgang van de maatregelen in de richting van de doelstellingen. Daarbij moet zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van de gemeenschappelijke indicatoren die zijn vastgesteld in de door de Commissie opgestelde richtsnoeren. Op basis van de door de lidstaten gerapporteerde gemeenschappelijke indicatoren brengt de Commissie periodiek een syntheseverslag uit. |
| --- | --- |

54.

Wat het toezicht betreft, bepaalt de rechtsgrond dat de lidstaten de Commissie jaarlijkse voortgangsverslagen moeten voorleggen met daarin de voortgang van de maatregelen in de richting van de doelstellingen. Daarbij moet zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van de gemeenschappelijke indicatoren die zijn vastgesteld in de door de Commissie opgestelde richtsnoeren. Op basis van de door de lidstaten gerapporteerde gemeenschappelijke indicatoren brengt de Commissie periodiek een syntheseverslag uit.

| 55. | Er worden drie evaluaties verricht: vooraf (bij de opstelling van het programma), tussentijds (uiterlijk op 31 december 2003, zo nodig twee jaar later bijgewerkt) en achteraf (tegen 31 december 2008). De Commissie heeft ook beoordelaars aangetrokken om samenvattingen te maken van de informatie in de door de lidstaten verrichte evaluaties achteraf van de voorgaande programmeringsperiode (beschikbaar in 2003) en in de tussentijdse evaluaties van de lopende periode. |
| --- | --- |

55.

Er worden drie evaluaties verricht: vooraf (bij de opstelling van het programma), tussentijds (uiterlijk op 31 december 2003, zo nodig twee jaar later bijgewerkt) en achteraf (tegen 31 december 2008). De Commissie heeft ook beoordelaars aangetrokken om samenvattingen te maken van de informatie in de door de lidstaten verrichte evaluaties achteraf van de voorgaande programmeringsperiode (beschikbaar in 2003) en in de tussentijdse evaluaties van de lopende periode.

| 56. | Rekening houdend met het feit dat de Commissie ter ondervanging van enkele van de bestaande tekortkomingen is gekomen met de voorgestelde wijzigingen voor de nieuwe programmeringsperiode, acht de Rekenkamer de algemene structuur van het toezicht- en evaluatiesysteem over het algemeen toereikend. |
| --- | --- |

56.

Rekening houdend met het feit dat de Commissie ter ondervanging van enkele van de bestaande tekortkomingen is gekomen met de voorgestelde wijzigingen voor de nieuwe programmeringsperiode, acht de Rekenkamer de algemene structuur van het toezicht- en evaluatiesysteem over het algemeen toereikend.

| 57. | De Rekenkamer onderzocht hoe het toezicht- en evaluatiesysteem door de Commissie en de lidstaten werd toegepast en constateerde dat noch de Commissie, noch de lidstaten zorgen voor een behoorlijk toezicht en evaluatie van de output, resultaten en impact van de PO-investeringen. Dat betekent dat zij over onvoldoende informatie beschikken om de investeringsmaatregelen doeltreffend te kunnen beheren. |
| --- | --- |

57.

De Rekenkamer onderzocht hoe het toezicht- en evaluatiesysteem door de Commissie en de lidstaten werd toegepast en constateerde dat noch de Commissie, noch de lidstaten zorgen voor een behoorlijk toezicht en evaluatie van de output, resultaten en impact van de PO-investeringen. Dat betekent dat zij over onvoldoende informatie beschikken om de investeringsmaatregelen doeltreffend te kunnen beheren.

| 58. | De volgende gebreken werden ontdekt:






  a) | de doelstellingen op het niveau van de projecten en de maatregelen, de indicatoren en de streefdoelen bleken in het algemeen onvoldoende gedefinieerd in de programma’s van de lidstaten; |
| --- | --- | --- |

58.

De volgende gebreken werden ontdekt:

a)

de doelstellingen op het niveau van de projecten en de maatregelen, de indicatoren en de streefdoelen bleken in het algemeen onvoldoende gedefinieerd in de programma’s van de lidstaten;

| b) | zelfs wanneer de indicatoren behoorlijk waren gedefinieerd, verzamelden en rapporteerden verscheidene lidstaten geen gegevens over de projectresultaten, hoewel dat mogelijk was geweest; |
| --- | --- |

b)

zelfs wanneer de indicatoren behoorlijk waren gedefinieerd, verzamelden en rapporteerden verscheidene lidstaten geen gegevens over de projectresultaten, hoewel dat mogelijk was geweest;

| c) | wanneer gegevens werden gerapporteerd, waren de output, resultaten en impact in vele gevallen niet betrouwbaar: de door de Europese Unie bereikte resultaten werden overdreven door nationale cofinanciering mee te rekenen en resultaten tweemaal te melden. Bovendien werden de gegevens gebaseerd op verwachtingen of ramingen en doorgaans niet door de nationale instanties getoetst aan de realiteit; |
| --- | --- |

c)

wanneer gegevens werden gerapporteerd, waren de output, resultaten en impact in vele gevallen niet betrouwbaar: de door de Europese Unie bereikte resultaten werden overdreven door nationale cofinanciering mee te rekenen en resultaten tweemaal te melden. Bovendien werden de gegevens gebaseerd op verwachtingen of ramingen en doorgaans niet door de nationale instanties getoetst aan de realiteit;

| d) | de Commissie bepaalde dat voor de gegevens moest worden uitgegaan van vastleggingen, niet van betalingen; er is dus geen direct verband met de betaalde bedragen en bijgevolg ook niet met de financiële verslaglegging. Dit betekent ook dat het niet om werkelijk gerealiseerde cijfers gaat en dat de output en resultaten te vroeg of te hoog worden aangegeven, bijvoorbeeld als een project wordt geannuleerd; |
| --- | --- |

d)

de Commissie bepaalde dat voor de gegevens moest worden uitgegaan van vastleggingen, niet van betalingen; er is dus geen direct verband met de betaalde bedragen en bijgevolg ook niet met de financiële verslaglegging. Dit betekent ook dat het niet om werkelijk gerealiseerde cijfers gaat en dat de output en resultaten te vroeg of te hoog worden aangegeven, bijvoorbeeld als een project wordt geannuleerd;

| e) | omdat onder artikel 33 allerlei soorten projecten kunnen vallen, zorgde de Commissie niet voor relevante gemeenschappelijke outputindicatoren. Er wordt niet gerapporteerd wat er feitelijk wordt gefinancierd. |
| --- | --- |

e)

omdat onder artikel 33 allerlei soorten projecten kunnen vallen, zorgde de Commissie niet voor relevante gemeenschappelijke outputindicatoren. Er wordt niet gerapporteerd wat er feitelijk wordt gefinancierd.

| 59. | Deze gebreken werken vanzelf door in de jaarlijkse voortgangsverslagen van de lidstaten waarin die gegevens worden gemeld. De gemeenschappelijke indicatoren in die verslagen vormen de basis voor de syntheseverslagen van de Commissie over de toezichtgegevens betreffende plattelandsontwikkeling in de Europese Unie, een door de Landbouwraad gevraagd verslag. Het laatste verslag, over de jaren 2001-2003, werd opgesteld in mei 2005; het behandelt vooral de financiële uitvoering en bevat weinig toezichtgegevens over output en resultaten. Het verslag is niet volledig, want er waren geen gegevens beschikbaar over de regio's van doelstelling 1. Het kan niet worden vergeleken met dat van het jaar 2000, omdat de Commissie in 2001 de indicatoren wijzigde en bijgewerkte gegevens over het jaar 2000 slechts ten dele beschikbaar zijn. |
| --- | --- |

59.

Deze gebreken werken vanzelf door in de jaarlijkse voortgangsverslagen van de lidstaten waarin die gegevens worden gemeld. De gemeenschappelijke indicatoren in die verslagen vormen de basis voor de syntheseverslagen van de Commissie over de toezichtgegevens betreffende plattelandsontwikkeling in de Europese Unie, een door de Landbouwraad gevraagd verslag. Het laatste verslag, over de jaren 2001-2003, werd opgesteld in mei 2005; het behandelt vooral de financiële uitvoering en bevat weinig toezichtgegevens over output en resultaten. Het verslag is niet volledig, want er waren geen gegevens beschikbaar over de regio's van doelstelling 1. Het kan niet worden vergeleken met dat van het jaar 2000, omdat de Commissie in 2001 de indicatoren wijzigde en bijgewerkte gegevens over het jaar 2000 slechts ten dele beschikbaar zijn.

| 60. | De gebreken (zie paragraaf 58) zijn ook van invloed op de evaluatieverslagen. Een bijkomend probleem bij de evaluatie is de geringe relevantie van de „gemeenschappelijke evaluatievragen”. Deze reeks evaluatievragen, -criteria en -indicatoren werd voorgeschreven in de rechtsgrond en ontwikkeld door de Commissie. De controle van de Rekenkamer toonde aan dat het grootste deel van de vragen door de beoordelaars niet wordt beantwoord omdat de meeste vragen, criteria en indicatoren niet relevant zijn, en dat voor relevante vragen de gegevens niet worden vermeld of niet kwantificeerbaar zijn. |
| --- | --- |

60.

De gebreken (zie paragraaf 58) zijn ook van invloed op de evaluatieverslagen. Een bijkomend probleem bij de evaluatie is de geringe relevantie van de „gemeenschappelijke evaluatievragen”. Deze reeks evaluatievragen, -criteria en -indicatoren werd voorgeschreven in de rechtsgrond en ontwikkeld door de Commissie. De controle van de Rekenkamer toonde aan dat het grootste deel van de vragen door de beoordelaars niet wordt beantwoord omdat de meeste vragen, criteria en indicatoren niet relevant zijn, en dat voor relevante vragen de gegevens niet worden vermeld of niet kwantificeerbaar zijn.

| 61. | Toezicht en evaluatie leveren slechts beperkte informatie op over de plaats waar de output, resultaten en impact worden gerealiseerd. Die informatie is nodig om na te gaan of de problemen worden aangepakt in de plattelandsgebieden met de grootste behoeften. Als zodanig is het een logische afronding van het oriënteren van de steun en biedt het de mogelijkheid om de doeltreffendheid van die steun te meten. |
| --- | --- |

61.

Toezicht en evaluatie leveren slechts beperkte informatie op over de plaats waar de output, resultaten en impact worden gerealiseerd. Die informatie is nodig om na te gaan of de problemen worden aangepakt in de plattelandsgebieden met de grootste behoeften. Als zodanig is het een logische afronding van het oriënteren van de steun en biedt het de mogelijkheid om de doeltreffendheid van die steun te meten.

| 62. | Sinds enkele jaren volgt de Commissie met het oog op een goed financieel beheer de procedures voor door activiteiten gestuurd management. Dat verschaft op globaal niveau output- en impactindicatoren voor plattelandsontwikkeling. Die aanwijzingen geven echter geen inzicht in hetgeen werd gefinancierd en hetgeen werd gerealiseerd. De outputindicatoren beschrijven de verwachte activiteiten van de Commissie en de enige relevante impactindicator voor de investeringsmaatregelen is het aandeel van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling in de totale EOGFL-uitgaven. |
| --- | --- |

62.

Sinds enkele jaren volgt de Commissie met het oog op een goed financieel beheer de procedures voor door activiteiten gestuurd management. Dat verschaft op globaal niveau output- en impactindicatoren voor plattelandsontwikkeling. Die aanwijzingen geven echter geen inzicht in hetgeen werd gefinancierd en hetgeen werd gerealiseerd. De outputindicatoren beschrijven de verwachte activiteiten van de Commissie en de enige relevante impactindicator voor de investeringsmaatregelen is het aandeel van de uitgaven voor plattelandsontwikkeling in de totale EOGFL-uitgaven.

| 63. | De manier waarop het toezicht- en evaluatiesysteem wordt toegepast, heeft geleid tot een situatie waarin de verslaglegging geen betrouwbaar beeld geeft van de output, resultaten en impact van de PO-investeringen. Het is niet duidelijk wat werd gefinancierd (output), wat werd bereikt (resultaten, impact) en hoe dit bijdroeg tot het oplossen van de problemen van het platteland. |
| --- | --- |

63.

De manier waarop het toezicht- en evaluatiesysteem wordt toegepast, heeft geleid tot een situatie waarin de verslaglegging geen betrouwbaar beeld geeft van de output, resultaten en impact van de PO-investeringen. Het is niet duidelijk wat werd gefinancierd (output), wat werd bereikt (resultaten, impact) en hoe dit bijdroeg tot het oplossen van de problemen van het platteland.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

| 64. | De Rekenkamer constateerde dat essentiële informatie ontbrak om de vraag te kunnen beantwoorden, of de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden verhelpen. Zo kon niet worden vastgesteld welke middelen hadden bijgedragen aan de verwezenlijking van welke doelstelling. Dat die informatie niet voorhanden was, is ten dele te wijten aan de verordening inzake plattelandsontwikkeling die een scala van maatregelen voorstelt met brede doelstellingen. In de programma’s van de lidstaten is ook geen duidelijke strategie vastgelegd om de problemen van plattelandsgebieden aan te pakken (zie de paragrafen 16 t/m 18).






  — | De Commissie dient er in de volgende programmeringsperiode voor te zorgen dat, wanneer zij de programma’s voor plattelandsontwikkeling goedkeurt, de lidstaten duidelijke strategieën hebben vastgesteld die gericht zijn op specifieke doelstellingen en het mogelijk maken de kosteneffectiviteit van de investeringen te beoordelen. |
| --- | --- | --- |

64.

De Rekenkamer constateerde dat essentiële informatie ontbrak om de vraag te kunnen beantwoorden, of de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling daadwerkelijk de problemen van plattelandsgebieden verhelpen. Zo kon niet worden vastgesteld welke middelen hadden bijgedragen aan de verwezenlijking van welke doelstelling. Dat die informatie niet voorhanden was, is ten dele te wijten aan de verordening inzake plattelandsontwikkeling die een scala van maatregelen voorstelt met brede doelstellingen. In de programma’s van de lidstaten is ook geen duidelijke strategie vastgelegd om de problemen van plattelandsgebieden aan te pakken (zie de paragrafen 16 t/m 18).

—

De Commissie dient er in de volgende programmeringsperiode voor te zorgen dat, wanneer zij de programma’s voor plattelandsontwikkeling goedkeurt, de lidstaten duidelijke strategieën hebben vastgesteld die gericht zijn op specifieke doelstellingen en het mogelijk maken de kosteneffectiviteit van de investeringen te beoordelen.

| 65. | De programma’s van de lidstaten ter uitvoering van de maatregelen voor plattelandsontwikkeling richten de steun hoofdzakelijk op de landbouwsector en blijven zo dicht bij de algemene doelstellingen van de verordening: bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het GLB. Door die sterke concentratie op de landbouw komt de realisatie in het gedrang van de andere algemene doelstelling van de verordening — de economische en sociale cohesie van plattelandsgebieden — die het meeste gebaat zou zijn bij een territoriale aanpak zoals die bestaat voor andere structuurfondsen (zie de paragrafen 19 t/m 26).






  — | Bij het opstellen van de regelingen voor de programmeringsperiode 2007-2013 moet de nodige aandacht worden besteed aan evenwicht tussen beide hoofddoelstellingen van de verordening: die met betrekking tot het GLB en die ter vermindering van de territoriale onevenwichtigheden. |
| --- | --- | --- |

65.

De programma’s van de lidstaten ter uitvoering van de maatregelen voor plattelandsontwikkeling richten de steun hoofdzakelijk op de landbouwsector en blijven zo dicht bij de algemene doelstellingen van de verordening: bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het GLB. Door die sterke concentratie op de landbouw komt de realisatie in het gedrang van de andere algemene doelstelling van de verordening — de economische en sociale cohesie van plattelandsgebieden — die het meeste gebaat zou zijn bij een territoriale aanpak zoals die bestaat voor andere structuurfondsen (zie de paragrafen 19 t/m 26).

—

Bij het opstellen van de regelingen voor de programmeringsperiode 2007-2013 moet de nodige aandacht worden besteed aan evenwicht tussen beide hoofddoelstellingen van de verordening: die met betrekking tot het GLB en die ter vermindering van de territoriale onevenwichtigheden.

| 66. | De verordening geeft geen definitie van plattelandsgebieden en bepaalt evenmin aan welke voorwaarden die moeten voldoen. De lidstaten zijn niet verplicht de plattelandsgebieden te beschrijven in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling. Er zijn geen doeltreffende voorwaarden en selectieprocedures om de middelen te richten op de geografische gebieden en de begunstigden met de grootste behoeften (zie de paragrafen 29 t/m 34).






  — | Omwille van de doeltreffendheid moet de Commissie ervoor zorgen dat in de programma’s van de lidstaten de prioritaire toewijzing van middelen wordt afgestemd op de behoeften. Een duidelijkere vaststelling van de gebieden en begunstigden met de grootste behoeften zou helpen bij deze prioritering. |
| --- | --- | --- |

66.

De verordening geeft geen definitie van plattelandsgebieden en bepaalt evenmin aan welke voorwaarden die moeten voldoen. De lidstaten zijn niet verplicht de plattelandsgebieden te beschrijven in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling. Er zijn geen doeltreffende voorwaarden en selectieprocedures om de middelen te richten op de geografische gebieden en de begunstigden met de grootste behoeften (zie de paragrafen 29 t/m 34).

—

Omwille van de doeltreffendheid moet de Commissie ervoor zorgen dat in de programma’s van de lidstaten de prioritaire toewijzing van middelen wordt afgestemd op de behoeften. Een duidelijkere vaststelling van de gebieden en begunstigden met de grootste behoeften zou helpen bij deze prioritering.

| 67. | De Commissie heeft weinig informatie over de plaats waar de resultaten zich voordeden, en de impact van de investeringen. De Rekenkamer stelde vast dat een aanzienlijk deel van de uitgaven wordt gedaan in gebieden die niet overwegend landelijk zijn, en dat de investeringssteun voor landelijke gebieden in vergelijking met de voorgaande programmeringsperiode aanzienlijk is afgenomen (zie de paragrafen 40 t/m 46).






  — | Wanneer de Commissie de programma’s voor plattelandsontwikkeling goedkeurt, dient zij ervoor te zorgen dat de lidstaten duidelijk hebben aangetoond in welke gebieden de investeringen het hardst nodig zijn. |
| --- | --- | --- |

67.

De Commissie heeft weinig informatie over de plaats waar de resultaten zich voordeden, en de impact van de investeringen. De Rekenkamer stelde vast dat een aanzienlijk deel van de uitgaven wordt gedaan in gebieden die niet overwegend landelijk zijn, en dat de investeringssteun voor landelijke gebieden in vergelijking met de voorgaande programmeringsperiode aanzienlijk is afgenomen (zie de paragrafen 40 t/m 46).

—

Wanneer de Commissie de programma’s voor plattelandsontwikkeling goedkeurt, dient zij ervoor te zorgen dat de lidstaten duidelijk hebben aangetoond in welke gebieden de investeringen het hardst nodig zijn.

| 68. | Ten aanzien van de resultaten en impact van de ter plaatse onderzochte projecten werd vastgesteld dat effecten moeilijk te bepalen zijn, maar dat synergie met andere projecten en de locatie in plattelandsgebieden factoren vormen met een positieve invloed op de doeltreffendheid (zie de paragrafen 47 t/m 53).






  — | De Commissie dient de lidstaten aan te moedigen, na te gaan welke sleutelfactoren het succes van de investeringsprojecten beïnvloeden, en zij dient goede praktijken te verbreiden. |
| --- | --- | --- |

68.

Ten aanzien van de resultaten en impact van de ter plaatse onderzochte projecten werd vastgesteld dat effecten moeilijk te bepalen zijn, maar dat synergie met andere projecten en de locatie in plattelandsgebieden factoren vormen met een positieve invloed op de doeltreffendheid (zie de paragrafen 47 t/m 53).

—

De Commissie dient de lidstaten aan te moedigen, na te gaan welke sleutelfactoren het succes van de investeringsprojecten beïnvloeden, en zij dient goede praktijken te verbreiden.

| 69. | Het toezicht- en evaluatiesysteem verschaft de Commissie en de lidstaten niet voldoende betrouwbare informatie over output, resultaten en impact (zie de paragrafen 53 t/m 63).






  — | De Commissie dient verbetering te brengen in het verzamelen en rapporteren van gegevens om beter op de hoogte te zijn van de doeltreffendheid van de investeringen. |
| --- | --- | --- |

69.

Het toezicht- en evaluatiesysteem verschaft de Commissie en de lidstaten niet voldoende betrouwbare informatie over output, resultaten en impact (zie de paragrafen 53 t/m 63).

—

De Commissie dient verbetering te brengen in het verzamelen en rapporteren van gegevens om beter op de hoogte te zijn van de doeltreffendheid van de investeringen.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 28 juni 2006.

Voor de Rekenkamer

Hubert WEBER

President

---

(1)  Artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1782/2003 van de Raad van 29 september 2003 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor regelingen inzake rechtstreekse steunverlening in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwers (PB L 270 van 21.10.2003, blz. 1).

1

(2)  Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad van 17 mei 1999 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) en tot wijziging en instelling van een aantal verordeningen (PB L 160 van 26.6.1999, blz. 80).

2

(3)  Speciaal Verslag nr. 3/2005 (PB C 279 van 11.11.2005), Speciaal Verslag nr. 4/2003 (PB C 151 van 27.6.2003) en Speciaal Verslag nr. 9/2004 (PB C 67 van 18.3.2005).

3

(4)  De eerste pijler van het GLB behelst steunverlening aan landbouwers in de vorm van rechtstreekse betalingen.

4

(5)  Artikel 1 van Verordening (EG) nr. 1257/1999.

5

(6)  Artikelen 4, 25 en 33 van Verordening (EG) nr. 1257/1999.

6

(7)  NUTS II-regio's met een ontwikkelingsachterstand, die volgens de definitie een BBP per hoofd van minder dan 75 % van het communautaire gemiddelde hebben.

7

(8)  Evaluatie ex post van programma’s voor doelstelling 5 b) in 1994-1999, augustus 2003; syntheseverslag van de tussentijdse evaluaties 2000-2006, februari 2006.

8

ex post

(9)  Een nieuw partnerschap voor de cohesie, derde verslag over de economische en sociale cohesie, februari 2004, blz. 29.

9

(10)  Conclusie van de Europese Conferentie over plattelandsontwikkeling te Cork, 7-9 november 1996.

10

(11)  Conclusies van de tweede Europese Conferentie over plattelandsontwikkeling te Salzburg, 12-14 november 2003.

11

(12)  Wanneer bijvoorbeeld een diagnose van de problemen van verschillende delen van het grondgebied wordt gegeven, dan gebeurt dat op een algemeen niveau en wordt niet gepreciseerd welk specifiek landelijk gebied welk probleem kent. De beschrijving van de problemen of behoeften wordt ook niet benut om de PO-maatregelen af te stemmen op de behoeften van de diverse regio's.

12

(13)  Newsletter van de Commissie: „Plattelandsontwikkeling ten dienste van werkgelegenheid en groei”, 2005.

13

(14)  DG AGRI Factsheet „New Perspectives for EU Rural Development,” blz. 7.

14

(15)  Bron: Boekhoudgegevens van de Commissie, geanalyseerd door de Rekenkamer.

15

Bron:

(16)  Projecten 1 t/m 5, 7 t/m 9, 16, 18, 19, 22, 23, 30 en 31 (zie bijlage I).

16

bijlage I

(17)  Projecten 12, 15, 17, 20, 26 en 27 (zie bijlage I).

17

bijlage I

(18)  Projecten 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 12, 17, 20 en 31 (zie bijlage I).

18

bijlage I

(19)  Projecten 5, 6, 7, 8, 9, 10 en 11 (zie bijlage I).

19

bijlage I

(20)  Projecten 7, 8, 11, 18, 24 en 25 (zie bijlage I).

20

bijlage I

---

BIJLAGE I

LIJST VAN IN DE LIDSTATEN GECONTROLEERDE PROJECTEN

| Ref. | Lidstaat en programma | Maatregel — Verordening (EG) nr. 1257/1999 | Korte projectbeschrijving |
| --- | --- | --- | --- |
| Investering in landbouwbedrijven | Verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten | Maatregelen van artikel 33 |
| Herverkaveling | Dorpsvernieuwing en -ontwikkeling en bescherming en instandhouding van het landelijke erfgoed | Waterbeheer in de landbouw | Ontwikkeling en verbetering van de met de ontwikkeling van de landbouw samenhangende infrastructuur |
| 1 | Italië — Emilia Romagna | × | | | | | | Aanschaf van landbouwmachines ter vermindering van de kosten |
| 2 | Italië — Emilia Romagna | × | | | | | | Aanleg van bedrijfsgebouwen als opslagplaats voor machines, met als doel kostenvermindering |
| 3 | Spanje — Nationaal OP | × | | | | | | Steun voor een investering (schenking, rente- en aflossingssubsidie) in een klein agrarisch gezinsbedrijf met circa 15 koeien |
| 4 | Spanje — Nationaal OP | × | | | | | | Steun voor een investering (schenking, rente- en leningssubsidie) in een vrij grote melkcoöperatie (186 koeien, melkquotum 1,2 miljoen kg) |
| 5 | Frankrijk — Nationaal POP | | × | | | | | Investeringen ter verbetering van de kwaliteitscontrole in een wijnbouwcoöperatie |
| 6 | Frankrijk — Nationaal POP | | × | | | | | Investeringen voor verbetering en controle van de hygiënische omstandigheden in een slachthuis |
| 7 | Spanje — Catalonië | | × | | | | | Betere hygiënische omstandigheden en energiebesparing door aanpassing van het productieproces in een particulier bedrijf |
| 8 | Spanje — Catalonië | | × | | | | | Aanleg van een nieuw gebouw en verbetering van de hygiënische omstandigheden door aanpassing van het productieproces in een particulier bedrijf |
| 9 | Spanje — Catalonië | | × | | | | | Aanleg van een nieuw gebouw en verbetering van de hygiënische omstandigheden door aanpassing van het productieproces bij een telersvereniging |
| 10 | Nederland — Nationaal POP | | | × | | | | Aankoop van 28,6 ha landbouwgrond in een natuurreservaat van een landbouwer |
| 11 | Nederland — Nationaal POP | | | × | | | | Aankoop van 125,6 ha grond in een natuurreservaat, hoofdzakelijk gebruikt voor landbouw, van de gemeente Zaanstad |
| 12 | Italië — Campanië | | | | × | | | Renovatie van een bestaand gebouw op een afgelegen landbouwbedrijf met de toezegging het te gebruiken voor „logies met ontbijt” |
| 13 | Italië — Campanië | | | | × | | | Renovatie van een open ruimte (straat en plein) van een gemeente voor gebruik als sociale ruimte |
| 14 | Duitsland — Brandenburg | | | | × | | | Renovatie van een kasteel voor gebruik als museum |
| 15 | Duitsland — Brandenburg | | | | × | | | Bouw van een 31,5 m hoge stalen toren die uitzicht biedt over een meer en de omgeving |
| 16 | Duitsland — Brandenburg | | | | × | | | Reconstructie van twee bruggen en rehabilitatie van een 1,1 km lange landweg |
| 17 | Duitsland — Nedersaksen | | | | × | | | Verbouwing van een oud traditioneel gebouw tot sociale ontmoetingsplaats |
| 18 | Duitsland — Nedersaksen | | | | × | | | Herstel van hekwerk en gevels van een oude boerderij |
| 19 | Duitsland — Nedersaksen | | | | × | | | Aanleg van een parkeerplaats, vernieuwing van het wegdek, aanleg van een keerplaats voor landbouwvoertuigen, reparatie van typisch hekwerk en plaatsing van banken |
| 20 | Spanje — Catalonië | | | | × | | | Vernieuwing van een vergaderruimte in een plattelandsgemeente |
| 21 | Duitsland — Brandenburg | | | | | × | | Verbetering van de dijken langs de rivier de Oder en aanvoer van water uit de rivier voor irrigatie |
| 22 | Spanje — Nationaal POP | | | | | × | | Verbetering en modernisering van het irrigatienet voor een irrigatiebedrijf |
| 23 | Spanje — Nationaal POP | | | | | × | | Verbetering van een gebied voor een irrigatiebedrijf in een geïntegreerd project (irrigatie, drainage, wegen, enz.) |
| 24 | Spanje — Nationaal POP | | | | | × | | Irrigatie in een landbouwgebied nabij de stad Castellón de la Plana |
| 25 | Spanje — Nationaal POP | | | | | × | | Irrigatie van landbouwgrond nabij de stad Sagunto |
| 26 | Portugal — Lisboa e Vale do Tejo | | | | | × | | Bouw van een nieuw irrigatiesysteem nabij twee dorpen in de plattelandsgemeente Tomar |
| 27 | Portugal — Lisboa e Vale do Tejo | | | | | × | | Bouw van een nieuw irrigatiesysteem in een gebied op 25 km afstand van Lissabon |
| 28 | Italië — Campanië | | | | | | × | Renovatie van bestaande landwegen, verbetering van de toegang tot de omliggende boerderijen, verbetering van de verbinding tussen verschillende delen van de gemeente en van de toegang tot de hoofdwegen |
| 29 | Italië — Campanië | | | | | | × | Renovatie van bestaande landwegen, verbetering van de toegang tot de omliggende boerderijen, verbetering van de verbinding tussen verschillende delen van de gemeenste en van de toegang tot de hoofdwegen |
| 30 | Duitsland — Nedersaksen | | | | | | × | Aanleg van een nieuwe landweg van 410 m |
| 31 | Duitsland — Nedersaksen | | | | | | × | Rehabilitatie van 1,4 km landweg |

Ref.

Lidstaat en programma

Maatregel — Verordening (EG) nr. 1257/1999

Korte projectbeschrijving

Investering in landbouwbedrijven

Verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten

Maatregelen van artikel 33

Herverkaveling

Dorpsvernieuwing en -ontwikkeling en bescherming en instandhouding van het landelijke erfgoed

Waterbeheer in de landbouw

Ontwikkeling en verbetering van de met de ontwikkeling van de landbouw samenhangende infrastructuur

1

Italië — Emilia Romagna

×

Aanschaf van landbouwmachines ter vermindering van de kosten

2

Italië — Emilia Romagna

×

Aanleg van bedrijfsgebouwen als opslagplaats voor machines, met als doel kostenvermindering

3

Spanje — Nationaal OP

×

Steun voor een investering (schenking, rente- en aflossingssubsidie) in een klein agrarisch gezinsbedrijf met circa 15 koeien

4

Spanje — Nationaal OP

×

Steun voor een investering (schenking, rente- en leningssubsidie) in een vrij grote melkcoöperatie (186 koeien, melkquotum 1,2 miljoen kg)

5

Frankrijk — Nationaal POP

×

Investeringen ter verbetering van de kwaliteitscontrole in een wijnbouwcoöperatie

6

Frankrijk — Nationaal POP

×

Investeringen voor verbetering en controle van de hygiënische omstandigheden in een slachthuis

7

Spanje — Catalonië

×

Betere hygiënische omstandigheden en energiebesparing door aanpassing van het productieproces in een particulier bedrijf

8

Spanje — Catalonië

×

Aanleg van een nieuw gebouw en verbetering van de hygiënische omstandigheden door aanpassing van het productieproces in een particulier bedrijf

9

Spanje — Catalonië

×

Aanleg van een nieuw gebouw en verbetering van de hygiënische omstandigheden door aanpassing van het productieproces bij een telersvereniging

10

Nederland — Nationaal POP

×

Aankoop van 28,6 ha landbouwgrond in een natuurreservaat van een landbouwer

11

Nederland — Nationaal POP

×

Aankoop van 125,6 ha grond in een natuurreservaat, hoofdzakelijk gebruikt voor landbouw, van de gemeente Zaanstad

12

Italië — Campanië

×

Renovatie van een bestaand gebouw op een afgelegen landbouwbedrijf met de toezegging het te gebruiken voor „logies met ontbijt”

13

Italië — Campanië

×

Renovatie van een open ruimte (straat en plein) van een gemeente voor gebruik als sociale ruimte

14

Duitsland — Brandenburg

×

Renovatie van een kasteel voor gebruik als museum

15

Duitsland — Brandenburg

×

Bouw van een 31,5 m hoge stalen toren die uitzicht biedt over een meer en de omgeving

16

Duitsland — Brandenburg

×

Reconstructie van twee bruggen en rehabilitatie van een 1,1 km lange landweg

17

Duitsland — Nedersaksen

×

Verbouwing van een oud traditioneel gebouw tot sociale ontmoetingsplaats

18

Duitsland — Nedersaksen

×

Herstel van hekwerk en gevels van een oude boerderij

19

Duitsland — Nedersaksen

×

Aanleg van een parkeerplaats, vernieuwing van het wegdek, aanleg van een keerplaats voor landbouwvoertuigen, reparatie van typisch hekwerk en plaatsing van banken

20

Spanje — Catalonië

×

Vernieuwing van een vergaderruimte in een plattelandsgemeente

21

Duitsland — Brandenburg

×

Verbetering van de dijken langs de rivier de Oder en aanvoer van water uit de rivier voor irrigatie

22

Spanje — Nationaal POP

×

Verbetering en modernisering van het irrigatienet voor een irrigatiebedrijf

23

Spanje — Nationaal POP

×

Verbetering van een gebied voor een irrigatiebedrijf in een geïntegreerd project (irrigatie, drainage, wegen, enz.)

24

Spanje — Nationaal POP

×

Irrigatie in een landbouwgebied nabij de stad Castellón de la Plana

25

Spanje — Nationaal POP

×

Irrigatie van landbouwgrond nabij de stad Sagunto

26

Portugal — Lisboa e Vale do Tejo

×

Bouw van een nieuw irrigatiesysteem nabij twee dorpen in de plattelandsgemeente Tomar

27

Portugal — Lisboa e Vale do Tejo

×

Bouw van een nieuw irrigatiesysteem in een gebied op 25 km afstand van Lissabon

28

Italië — Campanië

×

Renovatie van bestaande landwegen, verbetering van de toegang tot de omliggende boerderijen, verbetering van de verbinding tussen verschillende delen van de gemeente en van de toegang tot de hoofdwegen

29

Italië — Campanië

×

Renovatie van bestaande landwegen, verbetering van de toegang tot de omliggende boerderijen, verbetering van de verbinding tussen verschillende delen van de gemeenste en van de toegang tot de hoofdwegen

30

Duitsland — Nedersaksen

×

Aanleg van een nieuwe landweg van 410 m

31

Duitsland — Nedersaksen

×

Rehabilitatie van 1,4 km landweg

---

BIJLAGE II

DEFINITIES VAN LANDELIJKE GEBIEDEN — BIJ DE CONTROLE GEBRUIKTE IJKPUNTEN

| 1. | Regio's van de oude doelstelling 5 b)
  Toen de verordening inzake plattelandsontwikkeling van kracht werd op 1 januari 2000, werd Verordening (EEG) nr. 2052/88 van de Raad (1) ingetrokken. Deze definieert in artikel 1, lid 5, doelstelling 5 b) als „het bevorderen van de ontwikkeling van het platteland”. Verder bepaalt artikel 11, dat de zones die in aanmerking komen uit hoofde van doelstelling 5 b), worden geselecteerd „met name rekening houdend met de mate waarin zij plattelandsgebieden zijn, gelet op het aantal personen dat in de landbouw werkzaam is, met het niveau van hun economische en agrarische ontwikkeling, met hun perifere ligging en met hun gevoeligheid voor de ontwikkeling van de landbouwsector, met name in het vooruitzicht van de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.” Voor de programmeringsperiode 1994-1999 erkende de Commissie volgens deze criteria 83 zones. Het onder de programma's van doelstelling 5 b) vallende gebied omvatte 26 % van de oppervlakte van de Europese Unie en was goed voor 9 % van de bevolking. |
| --- | --- |

1.

Toen de verordening inzake plattelandsontwikkeling van kracht werd op 1 januari 2000, werd Verordening (EEG) nr. 2052/88 van de Raad (1) ingetrokken. Deze definieert in artikel 1, lid 5, doelstelling 5 b) als „het bevorderen van de ontwikkeling van het platteland”. Verder bepaalt artikel 11, dat de zones die in aanmerking komen uit hoofde van doelstelling 5 b), worden geselecteerd „met name rekening houdend met de mate waarin zij plattelandsgebieden zijn, gelet op het aantal personen dat in de landbouw werkzaam is, met het niveau van hun economische en agrarische ontwikkeling, met hun perifere ligging en met hun gevoeligheid voor de ontwikkeling van de landbouwsector, met name in het vooruitzicht van de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.” Voor de programmeringsperiode 1994-1999 erkende de Commissie volgens deze criteria 83 zones. Het onder de programma's van doelstelling 5 b) vallende gebied omvatte 26 % van de oppervlakte van de Europese Unie en was goed voor 9 % van de bevolking.

| 2. | ESPON-typologie
  Het eindverslag van het ESPON-project 1.1.2 „De verhouding tussen stad en platteland in Europa” gaat vooral in op de vraag, of het onderscheid tussen stad en platteland zin heeft, hoe het dient te worden gemaakt en welke criteria moeten gelden en of het kan worden gebruikt voor de beleidsvorming. Het verslag maakt een typologie van de regio's in Europa op grond van hun stedelijke of landelijke kenmerken. De ESPON-typologie gaat voornamelijk uit van twee invalshoeken: de mate van stedelijke invloed en de mate van menselijke tussenkomst. De stedelijke invloed wordt bepaald op basis van de bevolkingsdichtheid en de status van het grootste stadscentrum in elke regio van NUTS 3. De mate van menselijke tussenkomst werd bepaald aan de hand van het aandeel in de landbedekking volgens de grote oppervlakteklassen van de Corine-databank. De hoofdklassen zijn kunstmatige oppervlakken, landbouwgebieden en andere oppervlakken. In het kader van deze controle werd de eerste klasse (type 1 „Grote stedelijke invloed, grote stedelijke tussenkomst”) beschouwd als stedelijk, de klassen 2 t/m 5 als gemiddeld en klasse 6 als landelijk. |
| --- | --- |

2.

Het eindverslag van het ESPON-project 1.1.2 „De verhouding tussen stad en platteland in Europa” gaat vooral in op de vraag, of het onderscheid tussen stad en platteland zin heeft, hoe het dient te worden gemaakt en welke criteria moeten gelden en of het kan worden gebruikt voor de beleidsvorming. Het verslag maakt een typologie van de regio's in Europa op grond van hun stedelijke of landelijke kenmerken. De ESPON-typologie gaat voornamelijk uit van twee invalshoeken: de mate van stedelijke invloed en de mate van menselijke tussenkomst. De stedelijke invloed wordt bepaald op basis van de bevolkingsdichtheid en de status van het grootste stadscentrum in elke regio van NUTS 3. De mate van menselijke tussenkomst werd bepaald aan de hand van het aandeel in de landbedekking volgens de grote oppervlakteklassen van de Corine-databank. De hoofdklassen zijn kunstmatige oppervlakken, landbouwgebieden en andere oppervlakken. In het kader van deze controle werd de eerste klasse (type 1 „Grote stedelijke invloed, grote stedelijke tussenkomst”) beschouwd als stedelijk, de klassen 2 t/m 5 als gemiddeld en klasse 6 als landelijk.

| 3. | Nationale definities
  Omdat de lidstaten zeer uiteenlopende criteria toepassen, zijn de daarmee gedefinieerde typologieën niet vergelijkbaar. In het kader van project 1.1.2 heeft ESPON echter de nationale indelingen geharmoniseerd door drie klassen te vormen op basis van het nationale gemiddelde. Dat resulteerde in een typologie van relatief plattelandskarakter volgens de nationale definities naar drie klassen: gering plattelandskarakter (index lager dan 90 op de landelijke schaal), gemiddeld plattelandskarakter (index 90 tot 110) en sterk plattelandskarakter (index boven 110). |
| --- | --- |

3.

Omdat de lidstaten zeer uiteenlopende criteria toepassen, zijn de daarmee gedefinieerde typologieën niet vergelijkbaar. In het kader van project 1.1.2 heeft ESPON echter de nationale indelingen geharmoniseerd door drie klassen te vormen op basis van het nationale gemiddelde. Dat resulteerde in een typologie van relatief plattelandskarakter volgens de nationale definities naar drie klassen: gering plattelandskarakter (index lager dan 90 op de landelijke schaal), gemiddeld plattelandskarakter (index 90 tot 110) en sterk plattelandskarakter (index boven 110).

| 4. | OESO
  De OESO-indeling telt drie klassen, waarbij de NUTS III-regio's stedelijk worden genoemd indien minder dan 15 % van de bevolking woont in LAU II-zones met een bevolkingsdichtheid van minder dan 150 inw./km2. Een NUTS III-regio is tamelijk landelijk indien 15-50 % van de bevolking woont in LAU II-zones met een bevolkingsdichtheid van 150 inw./km2, en landelijk indien dat meer is dan 50 %. |
| --- | --- |

4.

De OESO-indeling telt drie klassen, waarbij de NUTS III-regio's stedelijk worden genoemd indien minder dan 15 % van de bevolking woont in LAU II-zones met een bevolkingsdichtheid van minder dan 150 inw./km2. Een NUTS III-regio is tamelijk landelijk indien 15-50 % van de bevolking woont in LAU II-zones met een bevolkingsdichtheid van 150 inw./km2, en landelijk indien dat meer is dan 50 %.

---

(1)  Verordening (EEG) nr. 2052/88 van de Raad van 24 juni 1988 betreffende de taken van de Fondsen met structurele strekking (PB L 185 van 15.7.1988, blz. 9).

---

BIJLAGE III

VOORBEELDEN VAN RESULTATEN EN EFFECTEN VAN DE ONDERZOCHTE PROJECTEN

Punt 1 — Effecten kunnen niet altijd worden vastgesteld

In Brandenburg werd krachtens de maatregel van artikel 33 „Dorpsvernieuwing en -ontwikkeling en bescherming en instandhouding van het landelijke erfgoed” een 31,5 m hoge stalen uitkijktoren gebouwd die uitzicht biedt over de Senftenberger See en omgeving (zie ook foto 1). De toren vormt een bijkomende attractie voor de streek, maar is volgens de controleurs geen essentieel project. Indien deze niet was gebouwd, zou het aantal bezoekers waarschijnlijk vrijwel gelijk zijn geweest. Er is niet aangetoond dat dit project, dat ongeveer 380 000 euro kostte, daadwerkelijk het platteland ontwikkelt. De parkleiding kon statistieken overleggen met het aantal overnachtende en dagbezoekers. De bouw van de toren had geen zichtbare invloed op die getallen en elke eventuele ontwikkeling daarvan kan ook andere oorzaken hebben. De resultaten en impact van de toren zijn dus zeer moeilijk te bepalen en te kwantificeren en het is nog te vroeg om de effecten van het project op middellange en lange termijn te beoordelen.

Punt 2 — Projecten zijn doeltreffender als er synergie optreedt

Voorbeeld 1: Synergie met andere instrumenten en doelstellingen als onderdeel van een bredere strategie

Het project betrof de aankoop van landbouwgrond door de overheid krachtens de „artikel 33”-maatregel voor herverkaveling in Nederland (zie ook foto 2). De percelen in dit project werden in de jaren zestig door de gemeente gekocht om er te bouwen, maar werden nu (met cofinanciering van de Europese Unie) gekocht door de overheid voor natuurontwikkeling in plaats van urbanisatie. In de streek werden ook andere door de Europese Unie gecofinancierde projecten uitgevoerd, met het resultaat dat de twee hoofddoelstellingen van het POP — milieuontwikkeling en duurzame ontwikkeling van de landbouw — tegelijk werden gerealiseerd. Bovendien bood de streek waarin het project was gelegen, mogelijkheden voor waterrecreatie en werd er een door de Europese Unie gecofinancierd fietspad aangelegd tussen de gekochte percelen en de stad Zaanstad. Het project paste ook in een bredere strategie met nationale en provinciale plannen en gedetailleerde plannen voor ruimtelijke ordening. Dat is met name relevant voor de doelstelling ten aanzien van natuur, bijvoorbeeld voor de bescherming van soorten, waarvoor een bredere aanpak nodig is dan met afzonderlijke projecten.

Voorbeeld 2: Synergie met andere projecten en onderdeel van een grotere strategie

In het kader van de „artikel 33”-maatregel „Dorpsvernieuwing en -ontwikkeling en bescherming en instandhouding van het landelijke erfgoed” werd de dorpskern van Kirchwahlingen (Duitsland) verbeterd (zie ook foto 3). Dat omvatte het aanleggen van een parkeerterrein voor kerkgangers en andere bezoekers, het vernieuwen van het wegdek om regenwater af te voeren en overstroming te voorkomen, het aanleggen van een keerplaats voor landbouwvoertuigen, het repareren van typisch hekwerk en het plaatsen van banken. Daardoor steeg de waardering voor het dorp, dat werd opengesteld voor culturele evenementen en toerisme en zelfs mensen aantrok om er opnieuw te gaan wonen. Het opnemen van dit project in een groter plan voor dorpsvernieuwing zorgde ervoor dat een aantal hiervoor geschikte inwoners inspraak hadden bij de planning, ook wat betreft de prioriteiten, en dat voor dit dorp de projecten met de grootste behoeften werden geselecteerd. Het project werd aangevuld met twee andere, nauw hierop aansluitende overheidsprojecten en een particulier project, die alle drie eveneens werden beschreven in het dorpsvernieuwingsplan. Bovendien maakte het project deel uit van een breder concept met de (in totaal) 15 vernieuwingsplannen van de drie lokale stadsgewesten (Samtgemeinde). Het betrokken dorp ligt in een plattelandsgebied met een ontvolkingsprobleem en een vrij zwakke infrastructuur. Het dorp was zijn identiteit aan het verliezen. Dit gegeven versterkte het effect van dit project.

Punt 3 — Ligging in niet-landelijk gebied

In een van de projecten die werden onderzocht in het licht van de irrigatiemaatregel in Spanje werd in totaal 9,9 miljoen euro geïnvesteerd, waarvan 2,4 miljoen euro door het EOGFL werd gecofinancierd. Het betrof irrigatie in een landbouwgebied dicht bij Castellón de la Plana. Er zijn geen kleine dorpen in of rond het landbouwgebied en de door het project begunstigde landbouwers wonen in Castellón.

Midden door het bevloeide landbouwgebied loopt een snelweg van de stad naar de haven van Castellón over een afstand van ongeveer 5 km. Tussen het landbouwgebied en de Middellandse Zee ligt hoofdzakelijk bebouwd terrein. Castellón de la Plana heeft een bevolking van ongeveer 147 000 en een bevolkingsdichtheid van 1 346 inw./km2. De stad is een van de centra van de Spaanse citrusteelt, omdat de bodem er vruchtbaar is. Het is een belangrijk handelscentrum met als voornaamste activiteiten een grote petrochemische industrie, fabricage van keramische tegels en visserij.

Castellón de la Plana is een van de 29 Spaanse steden die werden begunstigd door het communautaire initiatief Urban I, dat door de Europese Unie wordt gecofinancierd. Dat initiatief is een instrument van het communautaire cohesiebeleid, dat erop gericht is stedelijke gebieden en wijken die in een crisis verkeren, te doen herleven.

Het project betreft de modernisering van een irrigatienetwerk in een gebied van 895 ha, waarbij de bestaande stenen aquaducten worden vervangen door een systeem met pompen en ondergrondse leidingen (zie ook foto 4). Het voornaamste resultaat is een aanzienlijke vermindering van het waterverbruik, hetgeen de landbouw in de streek efficiënter maakt, de hoeveelheid en kwaliteit van de producten ten goede komt en aldus de bestaande deeltijdse landbouw in stand houdt („consolidar la agricultura a tiempo parcial”).

De resultaten van dit project dragen bij aan de verbetering van het concurrentievermogen van de landbouw en aan het milieu (waterbesparing). Maar die resultaten worden bereikt in een gebied dat op verschillende punten tot de best concurrerende en best gelegen regio's van doelstelling 1 in Spanje behoort. Castellón de la Plana en de aangrenzende landbouwgebieden kennen niet de problemen die plattelandsgebieden kenmerken (ontvolking, grote werkloosheid in de landbouw, enz.). Volgens objectieve criteria kunnen die gebieden niet als landelijk worden aangemerkt. Financiering van zulke projecten vormt geen bijdrage of stimulans voor de aanpassing en ontwikkeling van plattelandsgebieden.

---

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

| II. | Of bij de uitvoering van de investeringsmaatregelen succes wordt geboekt, dient niet uitsluitend te worden beoordeeld op basis van de impact van die maatregelen wat de oplossing van de problemen van plattelandsgebieden betreft. Bij plattelandsontwikkeling gaat het niet alleen om territoriale cohesie, maar ook om andere doelstellingen, zoals vergroting van het concurrentievermogen van de landbouw- en de bosbouwsector, milieu- en landschapsbeheer en verbetering van de plattelandseconomie in ruimere zin op communautair zowel als op nationaal/regionaal niveau (zie het antwoord op de paragrafen 6 t/m 13).
  Daarom moeten voor een adequate aanpak van de problemen van plattelandsgebieden verscheidene instrumenten worden opgezet. |
| --- | --- |

II.

Of bij de uitvoering van de investeringsmaatregelen succes wordt geboekt, dient niet uitsluitend te worden beoordeeld op basis van de impact van die maatregelen wat de oplossing van de problemen van plattelandsgebieden betreft. Bij plattelandsontwikkeling gaat het niet alleen om territoriale cohesie, maar ook om andere doelstellingen, zoals vergroting van het concurrentievermogen van de landbouw- en de bosbouwsector, milieu- en landschapsbeheer en verbetering van de plattelandseconomie in ruimere zin op communautair zowel als op nationaal/regionaal niveau (zie het antwoord op de paragrafen 6 t/m 13).

Daarom moeten voor een adequate aanpak van de problemen van plattelandsgebieden verscheidene instrumenten worden opgezet.

| III. | Voor elk van de onderzochte maatregelen zijn specifieke „aan maatregelen gebonden” doelstellingen opgenomen in de respectieve hoofdstukken I, VII en IX van Verordening (EG) nr. 1257/1999. Voor de volgende programmeringsperiode heeft de Commissie in een strategischere aanpak voorzien door te werken met communautaire strategische richtsnoeren die het de lidstaten mogelijk maken hun strategieën voor plattelandsontwikkeling beter toe te spitsen op relevante doelstellingen die voortvloeien uit specifieke behoeften.
  Het sterke accent op de landbouwsector hangt samen met het feit dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling zich heeft ontwikkeld van een beleid voor het aanpakken van de structurele problemen van de landbouwsector tot een beleid dat is afgestemd op de vele rollen van de landbouw in de samenleving, en meer in het bijzonder op de uitdagingen in een bredere plattelandscontext. Het samengaan van sectorale en territoriale elementen is een uitvloeisel van het feit dat dit beleid wordt beschouwd als de tweede pijler van het GLB (zie het antwoord op de paragrafen 16 t/m 28). |
| --- | --- |

III.

Voor elk van de onderzochte maatregelen zijn specifieke „aan maatregelen gebonden” doelstellingen opgenomen in de respectieve hoofdstukken I, VII en IX van Verordening (EG) nr. 1257/1999. Voor de volgende programmeringsperiode heeft de Commissie in een strategischere aanpak voorzien door te werken met communautaire strategische richtsnoeren die het de lidstaten mogelijk maken hun strategieën voor plattelandsontwikkeling beter toe te spitsen op relevante doelstellingen die voortvloeien uit specifieke behoeften.

Het sterke accent op de landbouwsector hangt samen met het feit dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling zich heeft ontwikkeld van een beleid voor het aanpakken van de structurele problemen van de landbouwsector tot een beleid dat is afgestemd op de vele rollen van de landbouw in de samenleving, en meer in het bijzonder op de uitdagingen in een bredere plattelandscontext. Het samengaan van sectorale en territoriale elementen is een uitvloeisel van het feit dat dit beleid wordt beschouwd als de tweede pijler van het GLB (zie het antwoord op de paragrafen 16 t/m 28).

| IV. | Bij plattelandsontwikkeling gaat het om een horizontaal beleid dat voor alle Europese gebieden geldt. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel is het de taak van de lidstaten om de begunstigden en de voor steun in aanmerking komende gebieden aan te wijzen en om passende strategieën uit te stippelen (zie het antwoord op de paragrafen 29 t/m 34).
  Overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad zal de steun in de volgende programmeringsperiode duidelijker zijn gericht op kleinere bedrijven voor de verwerking en afzet van landbouwproducten (voor bosbouwproducten wordt de betrokken steun in het kader van as 1 zelfs beperkt tot micro-ondernemingen en ook de in het kader van as 3 verleende steun voor de ontwikkeling van ondernemingen blijft beperkt tot micro-ondernemingen), zulks onder meer om de eventuele doodgewichtseffecten (gevallen waarin de investering ook zonder de steun zou zijn gedaan) zoveel mogelijk te beperken (zie het antwoord op de paragrafen 35 t/m 39). |
| --- | --- |

IV.

Bij plattelandsontwikkeling gaat het om een horizontaal beleid dat voor alle Europese gebieden geldt. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel is het de taak van de lidstaten om de begunstigden en de voor steun in aanmerking komende gebieden aan te wijzen en om passende strategieën uit te stippelen (zie het antwoord op de paragrafen 29 t/m 34).

Overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad zal de steun in de volgende programmeringsperiode duidelijker zijn gericht op kleinere bedrijven voor de verwerking en afzet van landbouwproducten (voor bosbouwproducten wordt de betrokken steun in het kader van as 1 zelfs beperkt tot micro-ondernemingen en ook de in het kader van as 3 verleende steun voor de ontwikkeling van ondernemingen blijft beperkt tot micro-ondernemingen), zulks onder meer om de eventuele doodgewichtseffecten (gevallen waarin de investering ook zonder de steun zou zijn gedaan) zoveel mogelijk te beperken (zie het antwoord op de paragrafen 35 t/m 39).

| V. | Het is de taak van de lidstaten/regio's om op basis van hun analyse van de problemen, hun doelstellingen en de strategie die zij in hun programma’s hebben bepaald, de in aanmerking komende gebieden te omschrijven en aan te wijzen en te beslissen over de plaats van uitvoering van de verschillende maatregelen. Dit is een kernelement in het kader van de subsidiariteit. Voorts is de doelmatigheid van de uitgaven voor de investeringsmaatregelen niet uitsluitend een kwestie van het landelijke karakter van het gebied waar de steun wordt verleend (zie het antwoord op de paragrafen 40 t/m 46). |
| --- | --- |

V.

Het is de taak van de lidstaten/regio's om op basis van hun analyse van de problemen, hun doelstellingen en de strategie die zij in hun programma’s hebben bepaald, de in aanmerking komende gebieden te omschrijven en aan te wijzen en te beslissen over de plaats van uitvoering van de verschillende maatregelen. Dit is een kernelement in het kader van de subsidiariteit. Voorts is de doelmatigheid van de uitgaven voor de investeringsmaatregelen niet uitsluitend een kwestie van het landelijke karakter van het gebied waar de steun wordt verleend (zie het antwoord op de paragrafen 40 t/m 46).

| VI. | De Commissie erkent dat geïntegreerde territoriale benaderingen een belangrijk instrument voor de uitvoering van het beleid inzake plattelandsontwikkeling vormen, en heeft in de nieuwe Verordening (EG) nr. 1698/2005 het gebruik van deze mogelijkheid willen aanbevelen door stimulansen te geven voor geïntegreerde projecten die verscheidene maatregelen combineren, en door „mainstreaming” (opneming in de programma’s voor plattelandsontwikkeling) van het communautaire initiatief Leader (zie het antwoord op de paragrafen 48 t/m 51).
  Reeds voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om de kwantitatieve en kwalitatieve tekortkomingen van de toezichtgegevens van de lidstaten te verhelpen. Voor de volgende programmeringsperiode zal het toezicht worden versterkt doordat in samenwerking met de lidstaten een gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader wordt ingevoerd (zie het antwoord op de paragrafen 55 t/m 63). |
| --- | --- |

VI.

De Commissie erkent dat geïntegreerde territoriale benaderingen een belangrijk instrument voor de uitvoering van het beleid inzake plattelandsontwikkeling vormen, en heeft in de nieuwe Verordening (EG) nr. 1698/2005 het gebruik van deze mogelijkheid willen aanbevelen door stimulansen te geven voor geïntegreerde projecten die verscheidene maatregelen combineren, en door „mainstreaming” (opneming in de programma’s voor plattelandsontwikkeling) van het communautaire initiatief Leader (zie het antwoord op de paragrafen 48 t/m 51).

Reeds voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om de kwantitatieve en kwalitatieve tekortkomingen van de toezichtgegevens van de lidstaten te verhelpen. Voor de volgende programmeringsperiode zal het toezicht worden versterkt doordat in samenwerking met de lidstaten een gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader wordt ingevoerd (zie het antwoord op de paragrafen 55 t/m 63).

| VII. | In de periode 2007-2013 zal de steun beter worden gericht dankzij de invoering van het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader, dat nauw zal aansluiten bij de nationale strategieën.
  Bovendien is bij Verordening (EG) nr. 1698/2005 voor de volgende programmeringsperiode een strategischere aanpak van de plattelandsontwikkeling ingevoerd door de vaststelling van drie kerndoelstellingen (verbetering van het concurrentievermogen van land- en bosbouw; verbetering van het milieu en het platteland; verbetering van de leefkwaliteit en diversificatie van de plattelandseconomie), welke doelstellingen vervolgens zijn onderverdeeld in specifieke subdoelstellingen voor de verschillende maatregelen. |
| --- | --- |

VII.

In de periode 2007-2013 zal de steun beter worden gericht dankzij de invoering van het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader, dat nauw zal aansluiten bij de nationale strategieën.

Bovendien is bij Verordening (EG) nr. 1698/2005 voor de volgende programmeringsperiode een strategischere aanpak van de plattelandsontwikkeling ingevoerd door de vaststelling van drie kerndoelstellingen (verbetering van het concurrentievermogen van land- en bosbouw; verbetering van het milieu en het platteland; verbetering van de leefkwaliteit en diversificatie van de plattelandseconomie), welke doelstellingen vervolgens zijn onderverdeeld in specifieke subdoelstellingen voor de verschillende maatregelen.

| 6 t/m 13. | De Commissie verwelkomt de bevindingen en conclusies die de Rekenkamer in dit verslag naar voren brengt. Vele daarvan zijn relevant met het oog op de tenuitvoerlegging van het regelgevingskader voor de volgende programmeringsperiode (2007-2013).
  Het beleid inzake plattelandsontwikkeling omvat een samenstel van negen groepen van maatregelen van uiteenlopende aard. Voor het aanpakken van de problemen van de plattelandsgebieden moeten alle groepen van maatregelen in aanmerking worden genomen om het bredere scala van doelstellingen op het gebied van plattelandsontwikkeling te kunnen bestrijken.
  De specifieke doelstellingen die zijn vastgesteld voor de drie groepen van investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling, zijn meer in het bijzonder toegespitst op verlaging van de productiekosten, verbetering van de productie en van de kwaliteit, bevordering van diversificatie van de activiteiten op het landbouwbedrijf, enz. Zij maken deel uit van de bredere aanpak van de plattelandsontwikkeling die erin bestaat, het concurrentievermogen van de landbouw- en de bosbouwsector te vergroten, het milieu en het platteland te verbeteren en tevens de plattelandseconomie in ruimere zin te verbeteren (zie ook het antwoord op de paragrafen 19 t/m 27). |
| --- | --- |

6 t/m 13.

De Commissie verwelkomt de bevindingen en conclusies die de Rekenkamer in dit verslag naar voren brengt. Vele daarvan zijn relevant met het oog op de tenuitvoerlegging van het regelgevingskader voor de volgende programmeringsperiode (2007-2013).

Het beleid inzake plattelandsontwikkeling omvat een samenstel van negen groepen van maatregelen van uiteenlopende aard. Voor het aanpakken van de problemen van de plattelandsgebieden moeten alle groepen van maatregelen in aanmerking worden genomen om het bredere scala van doelstellingen op het gebied van plattelandsontwikkeling te kunnen bestrijken.

De specifieke doelstellingen die zijn vastgesteld voor de drie groepen van investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling, zijn meer in het bijzonder toegespitst op verlaging van de productiekosten, verbetering van de productie en van de kwaliteit, bevordering van diversificatie van de activiteiten op het landbouwbedrijf, enz. Zij maken deel uit van de bredere aanpak van de plattelandsontwikkeling die erin bestaat, het concurrentievermogen van de landbouw- en de bosbouwsector te vergroten, het milieu en het platteland te verbeteren en tevens de plattelandseconomie in ruimere zin te verbeteren (zie ook het antwoord op de paragrafen 19 t/m 27).

Bevinding 1De flexibele opzet van het beleid inzake plattelandsontwikkeling maakt het de lidstaten/regio's mogelijk doelstellingen en strategieën uit te stippelen die passen bij hun specifieke situatie. De programma’s voor plattelandsontwikkeling bevatten informatie over de doelstellingen die voor de programmeringsperiode zijn bepaald, en geven een beschrijving van de ter verwezenlijking van die doelstellingen gebruikte maatregelen.

| 16. | Met Verordening (EG) nr. 1257/1999 voor de lopende programmeringsperiode 2000-2006 is het voor het eerst gelukt om verscheidene reeds eerder bestaande maatregelen samen te voegen tot een enkel regelgevingskader, waarbij een ontwikkeling heeft plaatsgevonden van een op de structurele problemen van de landbouwsector gericht beleid naar een beleid dat zich richt op de vele rollen van de landbouw in de samenleving.
  Deze aanpak, die tot meer coherentie tussen de afzonderlijke maatregelen leidt, wordt nu verder ontwikkeld door middel van Verordening (EG) nr. 1698/2005 voor de volgende programmeringsperiode 2007-2013. Daarbij wordt de interne structuur verbeterd door een duidelijke omschrijving van de drie grote beleidsdoelstellingen, die vervolgens worden onderverdeeld in specifieke doelstellingen op het niveau van de afzonderlijke maatregelen (zie het antwoord op paragraaf 27). |
| --- | --- |

16.

Met Verordening (EG) nr. 1257/1999 voor de lopende programmeringsperiode 2000-2006 is het voor het eerst gelukt om verscheidene reeds eerder bestaande maatregelen samen te voegen tot een enkel regelgevingskader, waarbij een ontwikkeling heeft plaatsgevonden van een op de structurele problemen van de landbouwsector gericht beleid naar een beleid dat zich richt op de vele rollen van de landbouw in de samenleving.

Deze aanpak, die tot meer coherentie tussen de afzonderlijke maatregelen leidt, wordt nu verder ontwikkeld door middel van Verordening (EG) nr. 1698/2005 voor de volgende programmeringsperiode 2007-2013. Daarbij wordt de interne structuur verbeterd door een duidelijke omschrijving van de drie grote beleidsdoelstellingen, die vervolgens worden onderverdeeld in specifieke doelstellingen op het niveau van de afzonderlijke maatregelen (zie het antwoord op paragraaf 27).

| 17. | De flexibiliteit van de investeringsmaatregelen verhindert de lidstaten niet om coherente ontwikkelingsstrategieën uit te werken: de verordening biedt een instrumentarium met een breed scala van maatregelen, zodat de lidstaten die maatregelen kunnen kiezen die het best op hun situatie en behoeften zijn afgestemd. |
| --- | --- |

17.

De flexibiliteit van de investeringsmaatregelen verhindert de lidstaten niet om coherente ontwikkelingsstrategieën uit te werken: de verordening biedt een instrumentarium met een breed scala van maatregelen, zodat de lidstaten die maatregelen kunnen kiezen die het best op hun situatie en behoeften zijn afgestemd.

| 18. | Op basis van een analyse van de problemen bepalen de lidstaten/regio's in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling doelstellingen en een strategie. Verscheidene maatregelen kunnen tot de verwezenlijking van die doelstellingen bijdragen. Dat is de reden dat het aan het begin van de programmeringsperiode soms moeilijk is om vooraf te bepalen welke middelen voor bepaalde subdoelstellingen op regionaal niveau worden toegewezen.
  Overeenkomstig de kaderregeling die de Raad voor de volgende periode 2007-2013 heeft vastgesteld, is een strategischere aanpak ingevoerd door middel van de in februari 2006 door de Raad goedgekeurde communautaire strategische richtsnoeren (1).
  De lidstaten zullen hun nationale strategieën voor plattelandsontwikkeling opstellen op basis van zes communautaire strategische richtsnoeren die zullen helpen om:






  — | vast te stellen op welke terreinen de communautaire steun voor plattelandsontwikkeling de grootste meerwaarde kan scheppen op EU-niveau; |
| --- | --- | --- |

18.

Op basis van een analyse van de problemen bepalen de lidstaten/regio's in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling doelstellingen en een strategie. Verscheidene maatregelen kunnen tot de verwezenlijking van die doelstellingen bijdragen. Dat is de reden dat het aan het begin van de programmeringsperiode soms moeilijk is om vooraf te bepalen welke middelen voor bepaalde subdoelstellingen op regionaal niveau worden toegewezen.

Overeenkomstig de kaderregeling die de Raad voor de volgende periode 2007-2013 heeft vastgesteld, is een strategischere aanpak ingevoerd door middel van de in februari 2006 door de Raad goedgekeurde communautaire strategische richtsnoeren (1).

De lidstaten zullen hun nationale strategieën voor plattelandsontwikkeling opstellen op basis van zes communautaire strategische richtsnoeren die zullen helpen om:

—

vast te stellen op welke terreinen de communautaire steun voor plattelandsontwikkeling de grootste meerwaarde kan scheppen op EU-niveau;

| — | de brug te slaan naar de voornaamste prioriteiten van de Europese Unie (Lissabon, Göteborg); |
| --- | --- |

—

de brug te slaan naar de voornaamste prioriteiten van de Europese Unie (Lissabon, Göteborg);

| — | de complementariteit en coherentie te garanderen tussen de acties die in een bepaalde streek en op een bepaald actieterrein worden gefinancierd in het kader van het structurele, het werkgelegenheids- en het plattelandsontwikkelingsbeleid; |
| --- | --- |

—

de complementariteit en coherentie te garanderen tussen de acties die in een bepaalde streek en op een bepaald actieterrein worden gefinancierd in het kader van het structurele, het werkgelegenheids- en het plattelandsontwikkelingsbeleid;

| — | de tenuitvoerlegging van het nieuwe marktgerichte gemeenschappelijke landbouwbeleid en de daarmee gepaard gaande herstructureringen in de oude en de nieuwe lidstaten te begeleiden. |
| --- | --- |

—

de tenuitvoerlegging van het nieuwe marktgerichte gemeenschappelijke landbouwbeleid en de daarmee gepaard gaande herstructureringen in de oude en de nieuwe lidstaten te begeleiden.

Tekstvak 1 — Spanje

De met het programma nagestreefde doelstellingen vloeien voort uit de voorafgaande evaluatie in het kader van het betrokken plan voor plattelandsontwikkeling. Als het territoriale werkgebied van een programma verscheidene regio's omvat, zoals bij het in tekstvak 1 genoemde Spaanse programma ter verbetering van de structuur het geval is, kan een algemene doelstelling op verschillende wijzen wordt verwezenlijkt, afhankelijk van de landbouwstructuur en van de coherentie van de beoogde maatregelen.

Tekstvak 1 — Portugal

De twee voorbeelden die de Rekenkamer noemt, stroken met het doel om de inkomens te verhogen en de leef-, werk- en productieomstandigheden te verbeteren. In het algemeen is het niet zo dat geen nieuwe investeringen meer nodig zouden zijn omdat reeds enige concurrentiekracht is bereikt.

Wat het Portugese voorbeeld betreft, vormt de maatregel „Waterbeheer en herverkaveling” (een combinatie van twee streepjes van artikel 33) slechts één van de instrumenten om de algemene doelstelling „Ontwikkeling van een moderne en concurrerende landbouw” te bereiken. De twee aspecten irrigatie en herverkaveling zijn nauw met elkaar verbonden. In de gebieden waarin de landbouwbedrijven versnipperd zijn in talrijke kleine percelen, verdient het aanbeveling om eerst de herverkaveling ter hand te nemen en daarna de irrigatienetten te ontwikkelen wanneer de landbouwstructuur is verbeterd en gestabiliseerd. In andere delen van Portugal met een betere landbouwstructuur is het waterbeheer de belangrijkste ontwikkelingsfactor. Het is niet altijd haalbaar om de middelen reeds aan het begin van de programmeringsperiode aan subdoelstellingen toe te wijzen en dat is de reden dat de twee streepjes in het programma zijn gecombineerd tot één enkele maatregel. Ten aanzien van het ene grote project dat wordt genoemd, is het essentiële element dat moet worden bekeken, de vraag of het project bijdraagt tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma.

Voorts kan een maatregel bijdragen tot de verwezenlijking van meer dan één subdoelstelling van het programma, waarbij al die subdoelstellingen verband houden met de algemene doelstelling om een moderne en concurrerende landbouw te ontwikkelen. In de volgende programmeringsperiode zullen de lidstaten echter een afzonderlijke nationale strategie moeten uitstippelen waarin prioriteiten worden bepaald die dan verder zullen worden vertaald in de programma’s voor plattelandsontwikkeling.

Tekstvak 1 — Nederland

In Nederland is de maatregel herverkaveling op verschillende doelstellingen gericht. Grond wordt op vrijwillige basis opgekocht. Dit biedt landbouwers de mogelijkheid om hun bedrijf te verplaatsen naar een plek waar de mogelijkheden voor duurzame ontwikkeling groter zijn. Dankzij deze geïntegreerde aanpak worden de twee doelstellingen natuurbescherming en landbouwontwikkeling verwezenlijkt.

Aangezien prioriteiten/doelstellingen en de daaraan gekoppelde financiële toewijzing in de loop van de programmeringsperiode evolueren (bv. naar gelang van het gebruik dat landbouwers van een maatregel maken), is bij een maatregel soms een heroriëntatie nodig om een succesvolle uitvoering ervan te garanderen.

Bevinding 2Agenda 2000 heeft van plattelandsontwikkeling de tweede pijler van het GLB gemaakt. De meeste maatregelen voor plattelandsontwikkeling zijn per definitie gericht op de landbouw en de landbouwers, wat tot gevolg heeft dat een groot deel van de uitgaven naar de landbouwsector gaat, maar die maatregelen bevatten ook territoriale elementen zoals hogere medefinancieringspercentages voor investeringen in probleemgebieden en in cohesieregio's.

| 20. | De flexibele opzet van het beleid voor plattelandsontwikkeling, in combinatie met de gedecentraliseerde aanpak ervan, biedt de lidstaten de mogelijkheid om in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling een territoriale aanpak op te nemen. In Verordening (EG) nr. 1257/1999 staat dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling „zo sterk mogelijk moet worden gedecentraliseerd en dat de nadruk dient te liggen op participatie en op een benadering van onderaf” (2). Voor de integratie van de onder verschillende beleidstakken vallende maatregelen die in een gebied op regionaal/plaatselijk niveau worden genomen, wordt gezorgd door de lidstaten. Bovendien moet in de programma’s voor plattelandsontwikkeling informatie worden verstrekt over de complementariteit van de steun met andere communautaire instrumenten, zoals het cohesiebeleid. |
| --- | --- |

20.

De flexibele opzet van het beleid voor plattelandsontwikkeling, in combinatie met de gedecentraliseerde aanpak ervan, biedt de lidstaten de mogelijkheid om in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling een territoriale aanpak op te nemen. In Verordening (EG) nr. 1257/1999 staat dat het beleid inzake plattelandsontwikkeling „zo sterk mogelijk moet worden gedecentraliseerd en dat de nadruk dient te liggen op participatie en op een benadering van onderaf” (2). Voor de integratie van de onder verschillende beleidstakken vallende maatregelen die in een gebied op regionaal/plaatselijk niveau worden genomen, wordt gezorgd door de lidstaten. Bovendien moet in de programma’s voor plattelandsontwikkeling informatie worden verstrekt over de complementariteit van de steun met andere communautaire instrumenten, zoals het cohesiebeleid.

| 21. | Bij de opstelling van de verslagen van de Commissie over de economische en sociale cohesie werd rekening gehouden met de behoeften in het kader van alle structurele beleidstakken (inclusief het regionale beleid) die een rol behoren te spelen in de verbetering van de territoriale cohesie in de plattelandsgebieden. Samen met het beleid inzake plattelandsontwikkeling als tweede pijler van het GLB moeten deze beleidstakken in dit verband worden gezien als een geheel dat een duidelijke bijdrage aan die territoriale cohesie levert (zie ook het antwoord op paragraaf 24). |
| --- | --- |

21.

Bij de opstelling van de verslagen van de Commissie over de economische en sociale cohesie werd rekening gehouden met de behoeften in het kader van alle structurele beleidstakken (inclusief het regionale beleid) die een rol behoren te spelen in de verbetering van de territoriale cohesie in de plattelandsgebieden. Samen met het beleid inzake plattelandsontwikkeling als tweede pijler van het GLB moeten deze beleidstakken in dit verband worden gezien als een geheel dat een duidelijke bijdrage aan die territoriale cohesie levert (zie ook het antwoord op paragraaf 24).

| 22. | De twee Europese conferenties over plattelandsontwikkeling die door de Rekenkamer worden genoemd, moeten worden gezien in de context van een nieuw tijdperk waarin een behoefte werd gevoeld aan een meer omvattend beleid inzake plattelandsontwikkeling dat zich niet alleen op herstructurering van de landbouw richt, maar ook op milieuproblemen en de bredere behoeften van de plattelandsgebieden. Deze aanpak wordt gehanteerd in de lopende programmeringsperiode en wordt in de volgende periode op grond van Verordening (EG) nr. 1698/2005 versterkt. |
| --- | --- |

22.

De twee Europese conferenties over plattelandsontwikkeling die door de Rekenkamer worden genoemd, moeten worden gezien in de context van een nieuw tijdperk waarin een behoefte werd gevoeld aan een meer omvattend beleid inzake plattelandsontwikkeling dat zich niet alleen op herstructurering van de landbouw richt, maar ook op milieuproblemen en de bredere behoeften van de plattelandsgebieden. Deze aanpak wordt gehanteerd in de lopende programmeringsperiode en wordt in de volgende periode op grond van Verordening (EG) nr. 1698/2005 versterkt.

| 24. | Agenda 2000 heeft van plattelandsontwikkeling de tweede pijler van het GLB gemaakt om het hoofd te kunnen bieden aan de veelzijdige uitdagingen waarvoor de landbouw zich als belangrijkste grondgebruiker geplaatst ziet. Daardoor is het beleid inzake plattelandsontwikkeling van nature sterk verbonden met de landbouwsector, maar bevordert het ook dat rekening wordt gehouden met territoriale verschillen. Bovendien wordt plattelandsontwikkeling in de periode 2000-2006 gekenmerkt door verscheidene territoriale aspecten, zoals de uitvoering van de maatregel voor de probleemgebieden en hogere medefinancieringspercentages voor investeringen in probleemgebieden en in cohesieregio's. Een verdere ruimtelijke differentiatie op programmaniveau is de verantwoordelijkheid van de lidstaten. |
| --- | --- |

24.

Agenda 2000 heeft van plattelandsontwikkeling de tweede pijler van het GLB gemaakt om het hoofd te kunnen bieden aan de veelzijdige uitdagingen waarvoor de landbouw zich als belangrijkste grondgebruiker geplaatst ziet. Daardoor is het beleid inzake plattelandsontwikkeling van nature sterk verbonden met de landbouwsector, maar bevordert het ook dat rekening wordt gehouden met territoriale verschillen. Bovendien wordt plattelandsontwikkeling in de periode 2000-2006 gekenmerkt door verscheidene territoriale aspecten, zoals de uitvoering van de maatregel voor de probleemgebieden en hogere medefinancieringspercentages voor investeringen in probleemgebieden en in cohesieregio's. Een verdere ruimtelijke differentiatie op programmaniveau is de verantwoordelijkheid van de lidstaten.

| 25 en 26. | De meeste maatregelen voor plattelandsontwikkeling zijn per definitie gericht op de landbouw en de landbouwers, wat tot gevolg heeft dat een groot deel van de uitgaven naar de landbouw gaat. Aangezien de landbouw de grootste grondgebruiker op het platteland blijft en nog steeds een belangrijke rol speelt in de economie van de plattelandsgebieden, kan steun aan de landbouwsector in belangrijke mate bijdragen tot de ontwikkeling van plattelandsgebieden. Het beleid inzake plattelandsontwikkeling heeft een bijzondere taak bij het bevorderen van duurzame landbouwmethoden en bij het behoud van milieu en landschap op het platteland. Bovendien sluit, zoals uit het geval van Campanië blijkt, een hoofdzakelijk sectoraal beleid een territoriale differentiatie niet uit.
  In de volgende programmeringsperiode moet op grond van de verordening van de Raad minimaal 10 % van de totale EU-bijdrage worden bestemd voor maatregelen buiten de land- en bosbouw, die betrekking hebben op de leefkwaliteit en de diversificatie van de plattelandseconomie. |
| --- | --- |

25 en 26.

De meeste maatregelen voor plattelandsontwikkeling zijn per definitie gericht op de landbouw en de landbouwers, wat tot gevolg heeft dat een groot deel van de uitgaven naar de landbouw gaat. Aangezien de landbouw de grootste grondgebruiker op het platteland blijft en nog steeds een belangrijke rol speelt in de economie van de plattelandsgebieden, kan steun aan de landbouwsector in belangrijke mate bijdragen tot de ontwikkeling van plattelandsgebieden. Het beleid inzake plattelandsontwikkeling heeft een bijzondere taak bij het bevorderen van duurzame landbouwmethoden en bij het behoud van milieu en landschap op het platteland. Bovendien sluit, zoals uit het geval van Campanië blijkt, een hoofdzakelijk sectoraal beleid een territoriale differentiatie niet uit.

In de volgende programmeringsperiode moet op grond van de verordening van de Raad minimaal 10 % van de totale EU-bijdrage worden bestemd voor maatregelen buiten de land- en bosbouw, die betrekking hebben op de leefkwaliteit en de diversificatie van de plattelandseconomie.

| 27. | Volgens de door de Raad vastgestelde kaderregeling moet plattelandsontwikkeling ook in de toekomst het markt- en inkomenssteunbeleid in het kader van het GLB begeleiden en aanvullen als tweede pijler van dat GLB, waarbij rekening moet worden gehouden met de algemene doelstellingen van economische en sociale cohesie.
  Daarom zal het beleid inzake plattelandsontwikkeling in de periode 2007-2013 worden toegespitst op drie terreinen die overeenstemmen met de bij Verordening (EG) nr. 1698/2005 vastgestelde „drie assen” voor maatregelen: as 1: Verbetering van het concurrentievermogen van de land- en de bosbouwsector, as 2: Verbetering van het milieu en het platteland en as 3: De leefkwaliteit op het platteland en diversificatie van de plattelandseconomie. De vierde as „Leader” biedt mogelijkheden voor op plaatselijk initiatief gebaseerde benaderingen van onderop van plattelandsontwikkeling.
  Om meer nadruk op de territoriale dimensie te leggen, moeten de lidstaten echter bij de voorbereiding van hun programma’s voor plattelandsontwikkeling aandacht aan de aanwijzing van de plattelandsgebieden besteden en de belangrijkheid van die gebieden beoordelen. |
| --- | --- |

27.

Volgens de door de Raad vastgestelde kaderregeling moet plattelandsontwikkeling ook in de toekomst het markt- en inkomenssteunbeleid in het kader van het GLB begeleiden en aanvullen als tweede pijler van dat GLB, waarbij rekening moet worden gehouden met de algemene doelstellingen van economische en sociale cohesie.

Daarom zal het beleid inzake plattelandsontwikkeling in de periode 2007-2013 worden toegespitst op drie terreinen die overeenstemmen met de bij Verordening (EG) nr. 1698/2005 vastgestelde „drie assen” voor maatregelen: as 1: Verbetering van het concurrentievermogen van de land- en de bosbouwsector, as 2: Verbetering van het milieu en het platteland en as 3: De leefkwaliteit op het platteland en diversificatie van de plattelandseconomie. De vierde as „Leader” biedt mogelijkheden voor op plaatselijk initiatief gebaseerde benaderingen van onderop van plattelandsontwikkeling.

Om meer nadruk op de territoriale dimensie te leggen, moeten de lidstaten echter bij de voorbereiding van hun programma’s voor plattelandsontwikkeling aandacht aan de aanwijzing van de plattelandsgebieden besteden en de belangrijkheid van die gebieden beoordelen.

| 28. | Zoals gezegd in het antwoord op de paragrafen 24 tot en met 26, is reeds in de lopende periode 2000-2006 bij de toepassing van sommige sectorale maatregelen sprake van een territoriale differentiatie.
  Voor de volgende programmeringsperiode zijn verscheidene territoriale elementen in de regeling opgenomen, zoals de uitvoering van de maatregel voor de probleemgebieden en medefinancieringspercentages die worden gedifferentieerd naar gelang van het type gebied (hogere medefinancieringspercentages voor bepaalde maatregelen die worden uitgevoerd in achterstandsgebieden zoals de convergentieregio's, de ultraperifere gebieden en de kleinere eilanden in de Egeïsche Zee). Ook de „mainstreaming” (opneming in de programma’s voor plattelandsontwikkeling) van het communautaire initiatief Leader, waarbij de betrokken acties een plaats krijgen in het kader van de andere drie assen, zal deze aanpak vergemakkelijken.
  Het is juist dat de Raad de minimale bijdragen van de Gemeenschap voor de assen 1 en 3 van de programma’s heeft verlaagd tot 10 %. De lidstaten gaven aan deze verlaging de voorkeur om de programmering flexibeler te kunnen aanpassen aan hun specifieke behoeften. Dit programmeringspercentage is echter een minimum waarbij de lidstaten de mogelijkheid hebben om een hoger percentage toe te passen. Het verlaagde percentage voor de Leader-bijdragen in de nieuwe lidstaten moet worden gezien in het kader van de aanloopperiode, waarbij het de bedoeling is om ervaring op te doen bij het langdurige proces van de tenuitvoerlegging van de betrokken maatregelen. |
| --- | --- |

28.

Zoals gezegd in het antwoord op de paragrafen 24 tot en met 26, is reeds in de lopende periode 2000-2006 bij de toepassing van sommige sectorale maatregelen sprake van een territoriale differentiatie.

Voor de volgende programmeringsperiode zijn verscheidene territoriale elementen in de regeling opgenomen, zoals de uitvoering van de maatregel voor de probleemgebieden en medefinancieringspercentages die worden gedifferentieerd naar gelang van het type gebied (hogere medefinancieringspercentages voor bepaalde maatregelen die worden uitgevoerd in achterstandsgebieden zoals de convergentieregio's, de ultraperifere gebieden en de kleinere eilanden in de Egeïsche Zee). Ook de „mainstreaming” (opneming in de programma’s voor plattelandsontwikkeling) van het communautaire initiatief Leader, waarbij de betrokken acties een plaats krijgen in het kader van de andere drie assen, zal deze aanpak vergemakkelijken.

Het is juist dat de Raad de minimale bijdragen van de Gemeenschap voor de assen 1 en 3 van de programma’s heeft verlaagd tot 10 %. De lidstaten gaven aan deze verlaging de voorkeur om de programmering flexibeler te kunnen aanpassen aan hun specifieke behoeften. Dit programmeringspercentage is echter een minimum waarbij de lidstaten de mogelijkheid hebben om een hoger percentage toe te passen. Het verlaagde percentage voor de Leader-bijdragen in de nieuwe lidstaten moet worden gezien in het kader van de aanloopperiode, waarbij het de bedoeling is om ervaring op te doen bij het langdurige proces van de tenuitvoerlegging van de betrokken maatregelen.

Bevinding 3Welke gebieden voor steun in aanmerking komen, wie de begunstigden zijn en welke projecten worden geselecteerd, zijn zaken waarvoor de lidstaten verantwoordelijk zijn, waarbij zij uitgaan van de in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling aangegeven behoeften en doelstellingen.

| 29. | Gezien de verscheidenheid van de regio's in Europa en de uiteenlopende situaties op nationaal niveau, is het moeilijk om een enkele definitie van plattelandsgebieden vast te stellen.
  Daarom vallen de omschrijving van de plattelandsgebieden, de aanwijzing van de voor steun in aanmerking komende gebieden en de situering van de projecten binnen die plattelandsgebieden onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten, die daarbij uitgaan van hun behoeften, doelstellingen en strategie zoals vastgelegd in hun programma’s. Dit verklaart de verschillen die tussen de programma’s voor plattelandsontwikkeling voor de lopende programmeringsperiode van de lidstaten die aan de audit zijn onderworpen, bestaan ten aanzien van een duidelijke aanwijzing van de gebieden waarin de specifieke maatregelen worden uitgevoerd.
  Zoals gezegd in het antwoord op paragraaf 27, moeten de lidstaten voor de volgende programmeringsperiode in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling hun plattelandsgebieden aanwijzen en de belangrijkheid van die gebieden aangeven. |
| --- | --- |

29.

Gezien de verscheidenheid van de regio's in Europa en de uiteenlopende situaties op nationaal niveau, is het moeilijk om een enkele definitie van plattelandsgebieden vast te stellen.

Daarom vallen de omschrijving van de plattelandsgebieden, de aanwijzing van de voor steun in aanmerking komende gebieden en de situering van de projecten binnen die plattelandsgebieden onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten, die daarbij uitgaan van hun behoeften, doelstellingen en strategie zoals vastgelegd in hun programma’s. Dit verklaart de verschillen die tussen de programma’s voor plattelandsontwikkeling voor de lopende programmeringsperiode van de lidstaten die aan de audit zijn onderworpen, bestaan ten aanzien van een duidelijke aanwijzing van de gebieden waarin de specifieke maatregelen worden uitgevoerd.

Zoals gezegd in het antwoord op paragraaf 27, moeten de lidstaten voor de volgende programmeringsperiode in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling hun plattelandsgebieden aanwijzen en de belangrijkheid van die gebieden aangeven.

| 30 en 31. | De investeringsmaatregelen dienen te worden toegesneden op de behoeften van de voor steun in aanmerking komende gebieden. Zo vormt in sommige lidstaten bijvoorbeeld de toenemende stedelijke (milieu)druk op zogenoemde „peri-urbane” gebieden een belangrijke ruimtelijke uitdaging die het beleid inzake plattelandsontwikkeling kan helpen aanpakken. Afhankelijk van het doel van de maatregel kan steun dus doeltreffender zijn in onder stedelijke druk staande gebieden dan in afgelegen perifere gebieden.
  Zoals gezegd in het antwoord op paragraaf 29, verschilt de situatie echter per lidstaat. Voor bijvoorbeeld een klein land als Nederland, waar de regionale verschillen klein zijn, zou een nationale algemene aanpak nuttiger kunnen zijn. In andere lidstaten bestaan thematische differentiaties om meer steun te verlenen aan de gebieden waar de behoeften het grootst zijn. |
| --- | --- |

30 en 31.

De investeringsmaatregelen dienen te worden toegesneden op de behoeften van de voor steun in aanmerking komende gebieden. Zo vormt in sommige lidstaten bijvoorbeeld de toenemende stedelijke (milieu)druk op zogenoemde „peri-urbane” gebieden een belangrijke ruimtelijke uitdaging die het beleid inzake plattelandsontwikkeling kan helpen aanpakken. Afhankelijk van het doel van de maatregel kan steun dus doeltreffender zijn in onder stedelijke druk staande gebieden dan in afgelegen perifere gebieden.

Zoals gezegd in het antwoord op paragraaf 29, verschilt de situatie echter per lidstaat. Voor bijvoorbeeld een klein land als Nederland, waar de regionale verschillen klein zijn, zou een nationale algemene aanpak nuttiger kunnen zijn. In andere lidstaten bestaan thematische differentiaties om meer steun te verlenen aan de gebieden waar de behoeften het grootst zijn.

| 32 en 33. | Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel behoren ook de selectie en de opstelling van een rangorde van de projecten tot de verantwoordelijkheid van de lidstaten.
  Voor de volgende programmeringsperiode heeft de Commissie echter een strategischer beheer ingevoerd dat op prioriteiten en doelstellingen is gebaseerd. |
| --- | --- |

32 en 33.

Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel behoren ook de selectie en de opstelling van een rangorde van de projecten tot de verantwoordelijkheid van de lidstaten.

Voor de volgende programmeringsperiode heeft de Commissie echter een strategischer beheer ingevoerd dat op prioriteiten en doelstellingen is gebaseerd.

Tekstvak 3 — Spanje

De door de Rekenkamer beschreven werkwijze in Catalonië waarbij de indiening van nieuwe aanvragen wordt gestimuleerd door het totale aantal verschillende begunstigden in de loop van de tijd te vergroten, heeft tot doel om meer mensen van de Europese steun te laten profiteren.

Tekstvak 3 — Duitsland

Het als voorbeeld genoemde Nedersaksen is een uitzondering in Duitsland, omdat daar de gemeenten voor de medefinanciering moeten zorgen. In andere Duitse deelstaten is de medefinanciering afkomstig van de federale overheid en/of de deelstaat.

| 34. | In de lopende periode is één van de subsidiabiliteitsvoorwaarden voor productieve investeringen de economische levensvatbaarheid van het bedrijf om te bereiken dat de steun gaat naar projecten die echte economische perspectieven bieden. Dit is bedoeld om de overheidssteun doelmatiger te helpen maken. In de volgende programmeringsperiode zullen ondernemingen „in moeilijkheden” worden uitgesloten van het ontvangen van steun.
  Het is echter niet te vermijden dat de potentiële begunstigden die beter geïnformeerd en georganiseerd zijn, in de beste positie verkeren om van een regeling te profiteren. |
| --- | --- |

34.

In de lopende periode is één van de subsidiabiliteitsvoorwaarden voor productieve investeringen de economische levensvatbaarheid van het bedrijf om te bereiken dat de steun gaat naar projecten die echte economische perspectieven bieden. Dit is bedoeld om de overheidssteun doelmatiger te helpen maken. In de volgende programmeringsperiode zullen ondernemingen „in moeilijkheden” worden uitgesloten van het ontvangen van steun.

Het is echter niet te vermijden dat de potentiële begunstigden die beter geïnformeerd en georganiseerd zijn, in de beste positie verkeren om van een regeling te profiteren.

Tekstvak 4 — Italië

Het als voorbeeld genoemde vereiste van een minimuminkomen in Emilia Romagna houdt verband met de criteria die de regio op basis van een door de lidstaat ontwikkelde methodologie heeft gekozen om te voldoen aan de bij verordening gestelde eis, dat landbouwbedrijven die door de Europese Unie medegefinancierde investeringssteun ontvangen, economisch levensvatbaar moeten zijn. Het feit dat slechts een deel van de bedrijven in de regio (ongeveer de helft ervan) voor deze steun in aanmerking kan komen, vloeit voort uit overwegingen die betrekking hebben op de specifieke structuur van de landbouwbedrijven, op het te bereiken doel, namelijk de ondersteuning van landbouwbedrijven die kunnen concurreren, en op de verantwoordelijkheid voor het financiële beheer van EU-middelen.

Tekstvak 4 — Spanje

Zoals gezegd (antwoord op paragraaf 34), is bij verordening voorgeschreven dat door de Europese Unie gesteunde investeringen in landbouwbedrijven tot een economisch levensvatbaar bedrijf moeten leiden. Op grond van artikel 33 kunnen subsidies worden toegekend voor investeringen die verder gaan dan het niveau van de individuele landbouwbedrijven. Het is van essentieel belang dat de EU-steun een toegevoegde waarde oplevert en dat in het geval van investeringen slechts EU-steun wordt toegekend als sprake is van een economisch levensvatbaar project. Dit kan worden bereikt door zich te richten op de beste projecten, wat de in Spanje geconstateerde situatie inzake de projecten voor waterbeheer verklaart.

Bevinding 4De Commissie is het ermee eens dat onvoldoende doelgerichtheid het risico op dood gewicht (projecten die ook zonder de steun wel zouden zijn uitgevoerd) vergroot en dat een duidelijke concentratie van de middelen door de lidstaten bijdraagt tot de doeltreffendheid van de programma’s voor plattelandsontwikkeling.

| 35. | De Commissie is het ermee eens dat het dode gewicht een belangrijke kwestie is waaraan aandacht moet worden besteed zowel bij de vaststelling van het regelgevingskader als bij de opstelling van de programma’s.
  Uit eerdere evaluaties is echter gebleken dat omzichtig moet worden omgesprongen met de perceptie van het dode gewicht. Aangezien de op microniveau waargenomen effecten het resultaat zijn van allerlei factoren die een rol spelen, is het moeilijk om het bewijs van dood gewicht te leveren. |
| --- | --- |

35.

De Commissie is het ermee eens dat het dode gewicht een belangrijke kwestie is waaraan aandacht moet worden besteed zowel bij de vaststelling van het regelgevingskader als bij de opstelling van de programma’s.

Uit eerdere evaluaties is echter gebleken dat omzichtig moet worden omgesprongen met de perceptie van het dode gewicht. Aangezien de op microniveau waargenomen effecten het resultaat zijn van allerlei factoren die een rol spelen, is het moeilijk om het bewijs van dood gewicht te leveren.

| 36. | In de door de Rekenkamer genoemde factsheet over „New perspectives for EU rural development” stelt de Commissie onder meer het volgende: „Onvoldoende doelgerichtheid vergroot het gevaar voor dood gewicht, een concentratie van middelen kan het programma doeltreffender maken”. Voor dit laatste zijn de lidstaten verantwoordelijk.
  In de „Synthese van de evaluaties halverwege de looptijd van de plattelandsontwikkeling”, die pas beschikbaar is gekomen nadat de Rekenkamer haar verslag had voltooid (3), is geconcludeerd dat over het bewijs van dood gewicht geen definitief oordeel voor de hele Europese Unie kan worden gegeven, omdat dit aspect bij de evaluaties halverwege de looptijd van de verschillende programma’s voor plattelandsontwikkeling niet systematisch is beoordeeld. |
| --- | --- |

36.

In de door de Rekenkamer genoemde factsheet over „New perspectives for EU rural development” stelt de Commissie onder meer het volgende: „Onvoldoende doelgerichtheid vergroot het gevaar voor dood gewicht, een concentratie van middelen kan het programma doeltreffender maken”. Voor dit laatste zijn de lidstaten verantwoordelijk.

In de „Synthese van de evaluaties halverwege de looptijd van de plattelandsontwikkeling”, die pas beschikbaar is gekomen nadat de Rekenkamer haar verslag had voltooid (3), is geconcludeerd dat over het bewijs van dood gewicht geen definitief oordeel voor de hele Europese Unie kan worden gegeven, omdat dit aspect bij de evaluaties halverwege de looptijd van de verschillende programma’s voor plattelandsontwikkeling niet systematisch is beoordeeld.

Tekstvak 5 — Italië

In het kader van de bijwerking van de tussentijdse evaluatie van het programma voor plattelandsontwikkeling voor Emilia Romagna heeft de evaluator erop gewezen dat de situatie ten aanzien van dit aspect verschilt naar gelang van met name het bedrijfstype, de economische omvang van het bedrijf en de aard van de investeringen. Met deze conclusies zal rekening moeten worden gehouden bij de verlening van soortgelijke steun in de volgende programmeringsperiode 2007-2013.

| 37 en 38. | De Commissie is het ermee eens dat het dode gewicht een belangrijk element is waarmee bij het ontwerpen van het regelgevingskader rekening moet worden gehouden. In de praktijk is echter gebleken dat verscheidene elementen van invloed kunnen zijn op het dode gewicht, wat het erg moeilijk maakt om een „gestandaardiseerde” oplossing te bieden.
  In de volgende programmeringsperiode zal de investeringssteun duidelijk worden afgestemd op de behoeften van de ondernemingen. Verordening (EG) nr. 1698/2005 (de verordening inzake steun uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling) richt zich op kleinere ondernemingen voor de verwerking en afzet van landbouwproducten (en zelfs op micro-ondernemingen in het geval van de verwerking en afzet van bosproducten in het kader van as 1 en in het geval van de ontwikkeling van ondernemingen in het kader van as 3), zulks onder meer om de doodgewichtseffecten zoveel mogelijk te beperken. Anderzijds moeten de gesteunde investeringen de algehele prestaties van de onderneming/het bedrijf (inclusief de prestaties op milieugebied) verbeteren (zie ook het antwoord op paragraaf 34). |
| --- | --- |

37 en 38.

De Commissie is het ermee eens dat het dode gewicht een belangrijk element is waarmee bij het ontwerpen van het regelgevingskader rekening moet worden gehouden. In de praktijk is echter gebleken dat verscheidene elementen van invloed kunnen zijn op het dode gewicht, wat het erg moeilijk maakt om een „gestandaardiseerde” oplossing te bieden.

In de volgende programmeringsperiode zal de investeringssteun duidelijk worden afgestemd op de behoeften van de ondernemingen. Verordening (EG) nr. 1698/2005 (de verordening inzake steun uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling) richt zich op kleinere ondernemingen voor de verwerking en afzet van landbouwproducten (en zelfs op micro-ondernemingen in het geval van de verwerking en afzet van bosproducten in het kader van as 1 en in het geval van de ontwikkeling van ondernemingen in het kader van as 3), zulks onder meer om de doodgewichtseffecten zoveel mogelijk te beperken. Anderzijds moeten de gesteunde investeringen de algehele prestaties van de onderneming/het bedrijf (inclusief de prestaties op milieugebied) verbeteren (zie ook het antwoord op paragraaf 34).

| 39. | Als investeringssteun wordt toegekend aan landbouwbedrijven die te klein zijn en daardoor niet een bepaald niveau van levensvatbaarheid bereiken, is het de vraag of die bedrijven op middellange termijn overlevingskansen hebben, en bestaat dus twijfel aan de duurzaamheid van de investering.
  In dit specifieke geval heeft Vlaanderen in zijn programma voor plattelandsontwikkeling een inkomen per voltijdse arbeidskracht van ten minste 21 577 EUR geëist op basis van de analyse van de problemen op regionaal niveau en de daaruit voortvloeiende doelstellingen en prioriteiten van het Vlaamse programma. |
| --- | --- |

39.

Als investeringssteun wordt toegekend aan landbouwbedrijven die te klein zijn en daardoor niet een bepaald niveau van levensvatbaarheid bereiken, is het de vraag of die bedrijven op middellange termijn overlevingskansen hebben, en bestaat dus twijfel aan de duurzaamheid van de investering.

In dit specifieke geval heeft Vlaanderen in zijn programma voor plattelandsontwikkeling een inkomen per voltijdse arbeidskracht van ten minste 21 577 EUR geëist op basis van de analyse van de problemen op regionaal niveau en de daaruit voortvloeiende doelstellingen en prioriteiten van het Vlaamse programma.

Bevinding 5Het is niet zo dat alleen in plattelandsgebieden steun voor investeringen in landbouwbedrijven en voor investeringen in levensmiddelenbedrijven kan worden verleend. De betrokken maatregelen hebben tot doel bij te dragen respectievelijk tot een verbetering van het landbouwinkomen en van de leef-, werk- en productieomstandigheden en tot een groter concurrentievermogen en een hogere toegevoegde waarde in de levensmiddelensector, ongeacht in welk deel van het land (op het platteland of daarbuiten) de betrokken activiteiten worden ontplooid.

| 40. | De evaluatoren onderzoeken wel degelijk waar de outputs, resultaten en impacts worden gerealiseerd. In de toezichtgegevens die jaarlijks door de lidstaten worden verstrekt, is een geografische uitsplitsing van de steun opgenomen.
  De uiteenlopende definities van „stedelijke gebieden” en „plattelandsgebieden” die in verschillende studies zijn ontwikkeld, laten zien hoe moeilijk het is om een enkele voor vele doeleinden geschikte definitie te formuleren waarmee de steunverlening voor plattelandsontwikkeling in de hele Europese Unie zou moeten worden gestuurd. |
| --- | --- |

40.

De evaluatoren onderzoeken wel degelijk waar de outputs, resultaten en impacts worden gerealiseerd. In de toezichtgegevens die jaarlijks door de lidstaten worden verstrekt, is een geografische uitsplitsing van de steun opgenomen.

De uiteenlopende definities van „stedelijke gebieden” en „plattelandsgebieden” die in verschillende studies zijn ontwikkeld, laten zien hoe moeilijk het is om een enkele voor vele doeleinden geschikte definitie te formuleren waarmee de steunverlening voor plattelandsontwikkeling in de hele Europese Unie zou moeten worden gestuurd.

| 41. | Een algemene vaststelling die op basis van deze analyse kan worden gedaan, is dat slechts zeer weinige van de door het EOGFL, afdeling Oriëntatie, gesteunde projecten zijn uitgevoerd in stedelijke gebieden (bij twee van de vier ijkpunten gaat het om 22 % en volgens de OESO-classificatie betreft het slechts 9 %). Dit betekent dat bij het beleid inzake plattelandsontwikkeling wel degelijk sprake is van een territoriale dimensie. |
| --- | --- |

41.

Een algemene vaststelling die op basis van deze analyse kan worden gedaan, is dat slechts zeer weinige van de door het EOGFL, afdeling Oriëntatie, gesteunde projecten zijn uitgevoerd in stedelijke gebieden (bij twee van de vier ijkpunten gaat het om 22 % en volgens de OESO-classificatie betreft het slechts 9 %). Dit betekent dat bij het beleid inzake plattelandsontwikkeling wel degelijk sprake is van een territoriale dimensie.

| 42. | Bij de door de Rekenkamer vermelde gegevens gaat het om schattingen op basis van een steekproef van 300 projecten. Bovendien is een vergelijking in de tijd ten aanzien van de uitgaven voor de „artikel 33”-maatregelen moeilijk, omdat de begrenzing van de doelstelling 5 b)-gebieden die voor de programmeringsperiode 1994-1999 bestond, niet is gehandhaafd voor de periode 2000-2006. |
| --- | --- |

42.

Bij de door de Rekenkamer vermelde gegevens gaat het om schattingen op basis van een steekproef van 300 projecten. Bovendien is een vergelijking in de tijd ten aanzien van de uitgaven voor de „artikel 33”-maatregelen moeilijk, omdat de begrenzing van de doelstelling 5 b)-gebieden die voor de programmeringsperiode 1994-1999 bestond, niet is gehandhaafd voor de periode 2000-2006.

| 43. | Wegens de verscheidenheid van de Europese regio's is het aggregeren van dergelijke gegevens van het plaatselijke naar het Europese niveau met het oog op de vaststelling van drempels een zeer ingewikkelde zaak. Bovendien kunnen de lidstaten zelf kiezen in welke gebieden zij sommige van hun maatregelen of al die maatregelen uitvoeren en dat zijn niet noodzakelijk de dunst bevolkte gebieden. Er kunnen gevallen zijn waarin andere vormen van steun dan investeringssteun beter passen bij de behoeften van bepaalde typen van plattelandsgebieden (bv. de specifieke steun in de probleemgebieden, die doorgaans dunner bevolkt en afgelegen zijn). |
| --- | --- |

43.

Wegens de verscheidenheid van de Europese regio's is het aggregeren van dergelijke gegevens van het plaatselijke naar het Europese niveau met het oog op de vaststelling van drempels een zeer ingewikkelde zaak. Bovendien kunnen de lidstaten zelf kiezen in welke gebieden zij sommige van hun maatregelen of al die maatregelen uitvoeren en dat zijn niet noodzakelijk de dunst bevolkte gebieden. Er kunnen gevallen zijn waarin andere vormen van steun dan investeringssteun beter passen bij de behoeften van bepaalde typen van plattelandsgebieden (bv. de specifieke steun in de probleemgebieden, die doorgaans dunner bevolkt en afgelegen zijn).

| 45. | Uit tabel 2 blijkt dat 80 % van de uitgaven voor de onderzochte projecten in doelstelling 1-regio's naar plattelandsgebieden is gegaan. Daarbij moet worden aangetekend dat vermindering van de territoriale onevenwichtigheden slechts één van de doelstellingen is tot de verwezenlijking waarvan plattelandsontwikkeling bijdraagt. |
| --- | --- |

45.

Uit tabel 2 blijkt dat 80 % van de uitgaven voor de onderzochte projecten in doelstelling 1-regio's naar plattelandsgebieden is gegaan. Daarbij moet worden aangetekend dat vermindering van de territoriale onevenwichtigheden slechts één van de doelstellingen is tot de verwezenlijking waarvan plattelandsontwikkeling bijdraagt.

| 46. | Wanneer wordt uitgegaan van de OESO-definitie, die is gebaseerd op de bevolkingsdichtheid, heeft het leeuwendeel (91 %) van de in doelstelling 1-regio's uitgevoerde projecten betrekking op duidelijk of overwegend landelijke gebieden, die doorgaans de armste delen van de doelstelling 1-regio's zijn. |
| --- | --- |

46.

Wanneer wordt uitgegaan van de OESO-definitie, die is gebaseerd op de bevolkingsdichtheid, heeft het leeuwendeel (91 %) van de in doelstelling 1-regio's uitgevoerde projecten betrekking op duidelijk of overwegend landelijke gebieden, die doorgaans de armste delen van de doelstelling 1-regio's zijn.

Bevinding 6De doeltreffendheid van de uitgaven wordt gemeten door de resultaten van de projecten te vergelijken met de doelstellingen ervan.

| 48. | De beoordeling van de steunverlening aan de hand van de resultaten en impacts ervan en de erdoor te vervullen behoeften maakt deel uit van de op nationaal of regionaal niveau verrichte evaluatie. De samenvattingen van die nationale/regionale evaluaties van de plattelandsontwikkeling die regelmatig in opdracht van de Commissie worden opgesteld, maken het mogelijk om de impacts van verschillende maatregelen op programmaniveau te beoordelen.
  De mogelijkheid om te meten welke bijdrage de onmiddellijke effecten van afzonderlijke projecten leveren tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het programma, zal in de volgende programmeringsperiode worden versterkt dankzij de evaluatie tijdens de uitvoering van de programma’s via het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader, die er ook voor zal zorgen dat beter op de ontwikkelingen kan worden gereageerd. |
| --- | --- |

48.

De beoordeling van de steunverlening aan de hand van de resultaten en impacts ervan en de erdoor te vervullen behoeften maakt deel uit van de op nationaal of regionaal niveau verrichte evaluatie. De samenvattingen van die nationale/regionale evaluaties van de plattelandsontwikkeling die regelmatig in opdracht van de Commissie worden opgesteld, maken het mogelijk om de impacts van verschillende maatregelen op programmaniveau te beoordelen.

De mogelijkheid om te meten welke bijdrage de onmiddellijke effecten van afzonderlijke projecten leveren tot de verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het programma, zal in de volgende programmeringsperiode worden versterkt dankzij de evaluatie tijdens de uitvoering van de programma’s via het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader, die er ook voor zal zorgen dat beter op de ontwikkelingen kan worden gereageerd.

| 49. | De Commissie is het ermee eens dat geïntegreerde territoriale benaderingen een belangrijk instrument voor de uitvoering van het beleid inzake plattelandsontwikkeling vormen en zij heeft voor de lopende programmeringsperiode en via de nieuwe Verordening (EG) nr. 1698/2005 aanbevolen van die mogelijkheid gebruik te maken door stimulansen te geven voor geïntegreerde projecten waarbij verscheidene maatregelen worden gecombineerd, en door het communautaire initiatief Leader op te nemen in de programma’s voor plattelandsontwikkeling („mainstreaming”). |
| --- | --- |

49.

De Commissie is het ermee eens dat geïntegreerde territoriale benaderingen een belangrijk instrument voor de uitvoering van het beleid inzake plattelandsontwikkeling vormen en zij heeft voor de lopende programmeringsperiode en via de nieuwe Verordening (EG) nr. 1698/2005 aanbevolen van die mogelijkheid gebruik te maken door stimulansen te geven voor geïntegreerde projecten waarbij verscheidene maatregelen worden gecombineerd, en door het communautaire initiatief Leader op te nemen in de programma’s voor plattelandsontwikkeling („mainstreaming”).

| 50. | Of het al dan niet nodig is projecten in een breder plaatselijk ontwikkelingsplan te integreren, hangt af van doel en aard van het project en wordt beoordeeld door de lidstaten/regio's. |
| --- | --- |

50.

Of het al dan niet nodig is projecten in een breder plaatselijk ontwikkelingsplan te integreren, hangt af van doel en aard van het project en wordt beoordeeld door de lidstaten/regio's.

| 51. | Alle projecten kunnen indirect een bredere impact hebben, doordat de begunstigden in het economische leven in de plattelandsgebieden zijn geïntegreerd en daar een belangrijke rol spelen. |
| --- | --- |

51.

Alle projecten kunnen indirect een bredere impact hebben, doordat de begunstigden in het economische leven in de plattelandsgebieden zijn geïntegreerd en daar een belangrijke rol spelen.

Bevinding 7Reeds voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om de kwantitatieve en kwalitatieve tekortkomingen van de toezichtgegevens van de lidstaten te verhelpen. Voor de volgende programmeringsperiode zal het toezicht worden versterkt doordat in samenwerking met de lidstaten een gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader wordt ingevoerd.

| 57. | In het kader van het toezicht controleert de Commissie wel degelijk de outputgegevens die de lidstaten in hun jaarlijkse voortgangsverslagen verstrekken. Ook wordt bij de evaluatie wel degelijk de impact van de maatregelen beoordeeld, waarbij wordt nagegaan welke bijdrage de maatregelen leveren om de op programmaniveau bepaalde streefwaarden te halen.
  Reeds voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om de kwantitatieve en kwalitatieve tekortkomingen van de toezichtgegevens van de lidstaten te verhelpen. Voor de volgende programmeringsperiode zal het toezicht worden versterkt doordat in samenwerking met de lidstaten een gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader wordt ingevoerd. |
| --- | --- |

57.

In het kader van het toezicht controleert de Commissie wel degelijk de outputgegevens die de lidstaten in hun jaarlijkse voortgangsverslagen verstrekken. Ook wordt bij de evaluatie wel degelijk de impact van de maatregelen beoordeeld, waarbij wordt nagegaan welke bijdrage de maatregelen leveren om de op programmaniveau bepaalde streefwaarden te halen.

Reeds voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om de kwantitatieve en kwalitatieve tekortkomingen van de toezichtgegevens van de lidstaten te verhelpen. Voor de volgende programmeringsperiode zal het toezicht worden versterkt doordat in samenwerking met de lidstaten een gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader wordt ingevoerd.

| 58. | a) | In artikel 43 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 is bepaald dat de plannen voor plattelandsontwikkeling een beschrijving moeten bevatten van de voorgestelde strategie, de gekwantificeerde doelstellingen van die strategie, de gekozen prioriteiten inzake plattelandsontwikkeling en het bestreken geografische gebied. |
| --- | --- | --- |

58.

a)

In artikel 43 van Verordening (EG) nr. 1257/1999 is bepaald dat de plannen voor plattelandsontwikkeling een beschrijving moeten bevatten van de voorgestelde strategie, de gekwantificeerde doelstellingen van die strategie, de gekozen prioriteiten inzake plattelandsontwikkeling en het bestreken geografische gebied.

| d) | De aanpak waarbij de vastleggingen als basis voor het meten van de output worden gebruikt, lijkt beter te passen bij bepaalde in de tijd gespreide meerjarige vormen van steun voor plattelandsontwikkeling (bv. agromilieusteun, steun voor bebossing, enz.), aangezien deze in de eerste jaren van de uitvoering vaak nog geen concrete resultaten laten zien. Voor de periode 2007-2013 zullen de gedane uitgaven in de toezichttabellen worden opgenomen en zal de financiële verslaglegging zoveel mogelijk worden afgestemd op de verslaglegging over de fysieke realiteit.
  De synthese van de verslagen over de evaluatie halverwege de looptijd van de plattelandsontwikkeling bevat financiële gegevens over de EOGFL-uitgaven per hoofdstuk en per lidstaat. |
| --- | --- |

d)

De aanpak waarbij de vastleggingen als basis voor het meten van de output worden gebruikt, lijkt beter te passen bij bepaalde in de tijd gespreide meerjarige vormen van steun voor plattelandsontwikkeling (bv. agromilieusteun, steun voor bebossing, enz.), aangezien deze in de eerste jaren van de uitvoering vaak nog geen concrete resultaten laten zien. Voor de periode 2007-2013 zullen de gedane uitgaven in de toezichttabellen worden opgenomen en zal de financiële verslaglegging zoveel mogelijk worden afgestemd op de verslaglegging over de fysieke realiteit.

De synthese van de verslagen over de evaluatie halverwege de looptijd van de plattelandsontwikkeling bevat financiële gegevens over de EOGFL-uitgaven per hoofdstuk en per lidstaat.

| e) | De projecten die op grond van „artikel 33”-maatregelen voor steun in aanmerking kunnen komen, zijn zo gevarieerd dat het onmogelijk is toezichtindicatoren te bepalen die alle projecten zouden dekken. De lijst van de gemeenschappelijke indicatoren die worden opgenomen in de toezichttabellen, maakt beslist geen aanspraak op volledigheid. De lidstaten kunnen aanvullende indicatoren toevoegen die zijn aangepast aan hun specifieke behoeften of aan de specifieke kenmerken van hun programma’s. |
| --- | --- |

e)

De projecten die op grond van „artikel 33”-maatregelen voor steun in aanmerking kunnen komen, zijn zo gevarieerd dat het onmogelijk is toezichtindicatoren te bepalen die alle projecten zouden dekken. De lijst van de gemeenschappelijke indicatoren die worden opgenomen in de toezichttabellen, maakt beslist geen aanspraak op volledigheid. De lidstaten kunnen aanvullende indicatoren toevoegen die zijn aangepast aan hun specifieke behoeften of aan de specifieke kenmerken van hun programma’s.

| 59. | Voor de lopende programmeringsperiode zijn de lidstaten in het geval van uit de afdeling Oriëntatie gefinancierde steun voor plattelandsontwikkeling niet verplicht om de gemeenschappelijke evaluatievragen toe te passen. De Commissie is het ermee eens dat dit een tekortkoming is van het huidige toezicht- en evaluatiesysteem. Voor de volgende programmeringsperiode zal dit probleem worden opgelost doordat één enkel fonds voor plattelandsontwikkeling wordt opgericht. Het jaar 2000 was het eerste verslagleggingsjaar en was in de meeste opzichten nog geen normaal jaar aangezien de goedkeuring van de programma’s nog aan de gang was en de uitvoering van de maatregelen nog in een vroeg stadium verkeerde. |
| --- | --- |

59.

Voor de lopende programmeringsperiode zijn de lidstaten in het geval van uit de afdeling Oriëntatie gefinancierde steun voor plattelandsontwikkeling niet verplicht om de gemeenschappelijke evaluatievragen toe te passen. De Commissie is het ermee eens dat dit een tekortkoming is van het huidige toezicht- en evaluatiesysteem. Voor de volgende programmeringsperiode zal dit probleem worden opgelost doordat één enkel fonds voor plattelandsontwikkeling wordt opgericht. Het jaar 2000 was het eerste verslagleggingsjaar en was in de meeste opzichten nog geen normaal jaar aangezien de goedkeuring van de programma’s nog aan de gang was en de uitvoering van de maatregelen nog in een vroeg stadium verkeerde.

| 60. | In de nationale evaluatieverslagen is slechts weinig gebruikgemaakt van alternatieve indicatoren en van nationale vragen ter aanvulling van de gemeenschappelijke evaluatievragen. De voorgeschreven gemeenschappelijke indicatoren waren doorgaans adequaat en het scala van gestelde vragen was relevant met het oog op de evaluatie van de programma’s voor plattelandsontwikkeling.
  Het systeem van „evaluaties tijdens de uitvoering” dat voor de volgende programmeringsperiode wordt ingevoerd via het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader, zal leiden tot verbeteringen wat de bijdrage van het toezicht aan de evaluatie betreft en ook op het gebied van het verzamelen van gegevens en de kwantificering van indicatoren. |
| --- | --- |

60.

In de nationale evaluatieverslagen is slechts weinig gebruikgemaakt van alternatieve indicatoren en van nationale vragen ter aanvulling van de gemeenschappelijke evaluatievragen. De voorgeschreven gemeenschappelijke indicatoren waren doorgaans adequaat en het scala van gestelde vragen was relevant met het oog op de evaluatie van de programma’s voor plattelandsontwikkeling.

Het systeem van „evaluaties tijdens de uitvoering” dat voor de volgende programmeringsperiode wordt ingevoerd via het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader, zal leiden tot verbeteringen wat de bijdrage van het toezicht aan de evaluatie betreft en ook op het gebied van het verzamelen van gegevens en de kwantificering van indicatoren.

| 61. | Sommige informatie is beschikbaar op het niveau van de programma’s, waarop de evaluaties zich richten, maar niet op het niveau van de projecten. De evaluatoren onderzoeken waar de outputs, resultaten en impacts binnen het geografische werkgebied van de programma’s worden gerealiseerd. Zo bevat bijvoorbeeld tabel 5 van de toezichttabellen een geografische uitsplitsing van de financiële steun en van het aantal goedgekeurde aanvragen. |
| --- | --- |

61.

Sommige informatie is beschikbaar op het niveau van de programma’s, waarop de evaluaties zich richten, maar niet op het niveau van de projecten. De evaluatoren onderzoeken waar de outputs, resultaten en impacts binnen het geografische werkgebied van de programma’s worden gerealiseerd. Zo bevat bijvoorbeeld tabel 5 van de toezichttabellen een geografische uitsplitsing van de financiële steun en van het aantal goedgekeurde aanvragen.

| 62. | Het is moeilijk om in het kader van de procedures voor door activiteiten gestuurd management een adequaat stel van samenvattende indicatoren te bepalen ter beschrijving van de resultaten van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, dat per definitie een breed beleid is. Daarvan kan slechts een afgeleid beeld worden gegeven aan de hand van een klein aantal indicatoren. In de lopende periode wordt dit probleem nog verergerd doordat verschillende beheers-, toezicht-, verslagleggings- en evaluatiesystemen van toepassing zijn afhankelijk van het type van programmering (afdeling Oriëntatie, afdeling Garantie, Leader+). Voor de toekomst is verbetering te verwachten doordat zal worden gewerkt met één enkel gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader. |
| --- | --- |

62.

Het is moeilijk om in het kader van de procedures voor door activiteiten gestuurd management een adequaat stel van samenvattende indicatoren te bepalen ter beschrijving van de resultaten van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, dat per definitie een breed beleid is. Daarvan kan slechts een afgeleid beeld worden gegeven aan de hand van een klein aantal indicatoren. In de lopende periode wordt dit probleem nog verergerd doordat verschillende beheers-, toezicht-, verslagleggings- en evaluatiesystemen van toepassing zijn afhankelijk van het type van programmering (afdeling Oriëntatie, afdeling Garantie, Leader+). Voor de toekomst is verbetering te verwachten doordat zal worden gewerkt met één enkel gemeenschappelijk toezicht- en evaluatiekader.

| 63. | De syntheseverslagen over het toezicht en de verschillende evaluatieverslagen bevatten wel degelijk dergelijke informatie. De evaluaties halverwege de looptijd en achteraf, die worden uitgevoerd door onafhankelijke evaluatoren, zorgen voor een beoordeling van de resultaten en impacts van de maatregelen voor plattelandsontwikkeling. Tekortkomingen van het huidige systeem zijn voor de toekomst verholpen. Hierdoor moeten de Commissie en andere belanghebbende partijen dankzij het toezicht en de evaluatie volledige informatie kunnen krijgen met betrekking tot de uitgaven voor plattelandsontwikkeling. |
| --- | --- |

63.

De syntheseverslagen over het toezicht en de verschillende evaluatieverslagen bevatten wel degelijk dergelijke informatie. De evaluaties halverwege de looptijd en achteraf, die worden uitgevoerd door onafhankelijke evaluatoren, zorgen voor een beoordeling van de resultaten en impacts van de maatregelen voor plattelandsontwikkeling. Tekortkomingen van het huidige systeem zijn voor de toekomst verholpen. Hierdoor moeten de Commissie en andere belanghebbende partijen dankzij het toezicht en de evaluatie volledige informatie kunnen krijgen met betrekking tot de uitgaven voor plattelandsontwikkeling.

| 64. | De flexibele opzet van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, met een veelheid van maatregelen en doelstellingen, verhindert de lidstaten niet om in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling duidelijke strategieën en doelstellingen te bepalen, zoals bij Verordening (EG) nr. 1257/1999 is voorgeschreven.






  — | Voor de volgende programmeringsperiode is via de communautaire strategische richtsnoeren gezorgd voor een strategischer aanpak. Dit zal het de lidstaten mogelijk maken om hun strategieën voor plattelandsontwikkeling beter toe te spitsen op relevante doelstellingen die voortvloeien uit specifieke behoeften. Bovendien moeten de lidstaten aan elke as een minimumpercentage van hun nationale totaalbedrag toewijzen, wat zal zorgen voor een evenwichtig programma waarin rekening wordt gehouden met zowel territoriale als sectorale zorgpunten. |
| --- | --- | --- |

64.

De flexibele opzet van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, met een veelheid van maatregelen en doelstellingen, verhindert de lidstaten niet om in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling duidelijke strategieën en doelstellingen te bepalen, zoals bij Verordening (EG) nr. 1257/1999 is voorgeschreven.

—

Voor de volgende programmeringsperiode is via de communautaire strategische richtsnoeren gezorgd voor een strategischer aanpak. Dit zal het de lidstaten mogelijk maken om hun strategieën voor plattelandsontwikkeling beter toe te spitsen op relevante doelstellingen die voortvloeien uit specifieke behoeften. Bovendien moeten de lidstaten aan elke as een minimumpercentage van hun nationale totaalbedrag toewijzen, wat zal zorgen voor een evenwichtig programma waarin rekening wordt gehouden met zowel territoriale als sectorale zorgpunten.

| 65. | De meeste investeringsmaatregelen op het gebied van plattelandsontwikkeling zijn per definitie gericht op de landbouw en de landbouwers, wat verklaart waarom een groot deel van de steun naar de landbouwsector gaat. Aangezien de landbouw echter nog steeds een belangrijke rol speelt in de economie van de plattelandsgebieden, kan steun aan die sector een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van plattelandsgebieden.






  — | Bij Verordening (EG) nr. 1698/2005 zijn drie kerndoelstellingen vastgesteld voor de steun voor plattelandsontwikkeling in de programmeringsperiode 2007-2013: 1. verbetering van het concurrentievermogen van land- en bosbouw, 2. verbetering van het milieu en het platteland en 3. verbetering van de leefkwaliteit in de plattelandsgebieden en bevordering van diversificatie van de economische bedrijvigheid. Deze doelstellingen moeten worden verwezenlijkt door middel van maatregelen die zijn gegroepeerd in vier assen. Bij artikel 17 van de verordening is een minimaal uitgavenpercentage per as vastgesteld om te zorgen voor evenwicht tussen de doelstellingen. |
| --- | --- | --- |

65.

De meeste investeringsmaatregelen op het gebied van plattelandsontwikkeling zijn per definitie gericht op de landbouw en de landbouwers, wat verklaart waarom een groot deel van de steun naar de landbouwsector gaat. Aangezien de landbouw echter nog steeds een belangrijke rol speelt in de economie van de plattelandsgebieden, kan steun aan die sector een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van plattelandsgebieden.

—

Bij Verordening (EG) nr. 1698/2005 zijn drie kerndoelstellingen vastgesteld voor de steun voor plattelandsontwikkeling in de programmeringsperiode 2007-2013: 1. verbetering van het concurrentievermogen van land- en bosbouw, 2. verbetering van het milieu en het platteland en 3. verbetering van de leefkwaliteit in de plattelandsgebieden en bevordering van diversificatie van de economische bedrijvigheid. Deze doelstellingen moeten worden verwezenlijkt door middel van maatregelen die zijn gegroepeerd in vier assen. Bij artikel 17 van de verordening is een minimaal uitgavenpercentage per as vastgesteld om te zorgen voor evenwicht tussen de doelstellingen.

| 66. | Gezien de verscheidenheid van de regio's in Europa en de uiteenlopende situaties op nationaal niveau, is het moeilijk om een enkele uniforme definitie van plattelandsgebieden te geven. Daarom is het de verantwoordelijkheid van de lidstaten om te bepalen welke gebieden voor steun in aanmerking komen, en om de projecten te selecteren en de rangorde ervan te bepalen.






  — | Dankzij de invoering van de nationale strategische plannen zal bij de volgende generatie van programma’s voor plattelandsontwikkeling sprake zijn van een meer gerichte aanpak. |
| --- | --- | --- |

66.

Gezien de verscheidenheid van de regio's in Europa en de uiteenlopende situaties op nationaal niveau, is het moeilijk om een enkele uniforme definitie van plattelandsgebieden te geven. Daarom is het de verantwoordelijkheid van de lidstaten om te bepalen welke gebieden voor steun in aanmerking komen, en om de projecten te selecteren en de rangorde ervan te bepalen.

—

Dankzij de invoering van de nationale strategische plannen zal bij de volgende generatie van programma’s voor plattelandsontwikkeling sprake zijn van een meer gerichte aanpak.

| 67. | De steun voor investeringen in landbouwbedrijven en investeringen in levensmiddelenbedrijven blijft niet beperkt tot de plattelandsgebieden zoals gedefinieerd voor de toepassing van de verschillende „artikel 33”-maatregelen. De werkingssfeer van de investeringssteun wordt zo gekozen dat zij in overeenstemming is met het doel van die steun, namelijk bij te dragen tot een verbetering van het landbouwinkomen en van de leef-, werk- en productieomstandigheden, respectievelijk de levensmiddelenindustrie concurrerender te maken en voor meer toegevoegde waarde te laten zorgen. Daarbij wordt die steun verleend op de plaatsen in het land waar de betrokken activiteiten aanwezig zijn (plattelandsgebieden en andere gebieden).






  — | In een plan voor plattelandsontwikkeling moet een algemene beschrijving van dat plan worden opgenomen waarin het bestreken geografische gebied wordt vermeld. Ook moet in het plan de bestaande situatie worden beschreven met gebruikmaking van gekwantificeerde gegevens en met aandacht voor de sterke punten, de ongelijkheden, de achterstanden en de mogelijkheden voor plattelandsontwikkeling. Deze beschrijving moet betrekking hebben op de landbouw- en de bosbouwsector, de plattelandseconomie, de demografische situatie, de menselijke hulpbronnen en de werkgelegenheid en de toestand van het milieu. Op basis van die informatie moeten de lidstaten de prioriteiten voor actie en de door hen uitgestippelde adequate strategie beschrijven. |
| --- | --- | --- |

67.

De steun voor investeringen in landbouwbedrijven en investeringen in levensmiddelenbedrijven blijft niet beperkt tot de plattelandsgebieden zoals gedefinieerd voor de toepassing van de verschillende „artikel 33”-maatregelen. De werkingssfeer van de investeringssteun wordt zo gekozen dat zij in overeenstemming is met het doel van die steun, namelijk bij te dragen tot een verbetering van het landbouwinkomen en van de leef-, werk- en productieomstandigheden, respectievelijk de levensmiddelenindustrie concurrerender te maken en voor meer toegevoegde waarde te laten zorgen. Daarbij wordt die steun verleend op de plaatsen in het land waar de betrokken activiteiten aanwezig zijn (plattelandsgebieden en andere gebieden).

—

In een plan voor plattelandsontwikkeling moet een algemene beschrijving van dat plan worden opgenomen waarin het bestreken geografische gebied wordt vermeld. Ook moet in het plan de bestaande situatie worden beschreven met gebruikmaking van gekwantificeerde gegevens en met aandacht voor de sterke punten, de ongelijkheden, de achterstanden en de mogelijkheden voor plattelandsontwikkeling. Deze beschrijving moet betrekking hebben op de landbouw- en de bosbouwsector, de plattelandseconomie, de demografische situatie, de menselijke hulpbronnen en de werkgelegenheid en de toestand van het milieu. Op basis van die informatie moeten de lidstaten de prioriteiten voor actie en de door hen uitgestippelde adequate strategie beschrijven.

| — | Voor de volgende programmeringsperiode wordt een verdere stap in de richting van een territoriale toespitsing gezet, aangezien de lidstaten in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling melding moeten maken van de door hen aangewezen plattelandsgebieden en van de belangrijkheid van die gebieden. |
| --- | --- |

—

Voor de volgende programmeringsperiode wordt een verdere stap in de richting van een territoriale toespitsing gezet, aangezien de lidstaten in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling melding moeten maken van de door hen aangewezen plattelandsgebieden en van de belangrijkheid van die gebieden.

| 68. | De Commissie is het ermee eens dat geïntegreerde territoriale benaderingen een belangrijk instrument zijn voor de uitvoering van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, en zij heeft voor de lopende zowel als de volgende programmeringsperiode stimulansen gegeven voor de uitvoering van plaatselijke ontwikkelingsstrategieën.






  — | De resultaten van de evaluaties halverwege de looptijd en die van de ex-ante-evaluaties zorgen voor een belangrijke inbreng in de lopende, respectievelijk de nieuwe programma’s voor plattelandsontwikkeling. Voorts zullen de nationale netwerken voor het platteland en het Europese netwerk voor plattelandsontwikkeling een ontmoetingsplaats bieden voor de uitwisseling van informatie en van de beste werkwijzen. |
| --- | --- | --- |

68.

De Commissie is het ermee eens dat geïntegreerde territoriale benaderingen een belangrijk instrument zijn voor de uitvoering van het beleid inzake plattelandsontwikkeling, en zij heeft voor de lopende zowel als de volgende programmeringsperiode stimulansen gegeven voor de uitvoering van plaatselijke ontwikkelingsstrategieën.

—

De resultaten van de evaluaties halverwege de looptijd en die van de ex-ante-evaluaties zorgen voor een belangrijke inbreng in de lopende, respectievelijk de nieuwe programma’s voor plattelandsontwikkeling. Voorts zullen de nationale netwerken voor het platteland en het Europese netwerk voor plattelandsontwikkeling een ontmoetingsplaats bieden voor de uitwisseling van informatie en van de beste werkwijzen.

| 69. | Voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om tot een kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van de toezichtgegevens van de lidstaten te komen.






  — | Voor de volgende programmeringsperiode heeft de Commissie in samenwerking met de lidstaten een nieuw en beter instrument voorgesteld, namelijk het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader. |
| --- | --- | --- |

69.

Voor de lopende programmeringsperiode heeft de Commissie serieuze inspanningen geleverd om tot een kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van de toezichtgegevens van de lidstaten te komen.

—

Voor de volgende programmeringsperiode heeft de Commissie in samenwerking met de lidstaten een nieuw en beter instrument voorgesteld, namelijk het gemeenschappelijke toezicht- en evaluatiekader.

---

(1)  Besluit 2006/144/EG van de Raad.

(2)  Overweging 14 van Verordening (EG) nr. 1257/1999.

(3)  Gepubliceerd in juni 2006.

---

| 20.11.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 282/32 |
| --- | --- | --- | --- |

20.11.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 282/32

---

SPECIAAL VERSLAG Nr. 8/2006

Succesvolle oogst?

De doeltreffendheid van de EU-steun voor operationele programma's van groente- en fruittelers

vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2006/C 282/02)

INHOUD

| I-XI | SAMENVATTING |
| --- | --- |

I-XI

| 1-18 | INLEIDING |
| --- | --- |

1-18

| 1-3 | Doelstelling van de steunregeling: aanpassing aan de veranderende marktsituatie |
| --- | --- |

1-3

| 4-8 | Reikwijdte en aanpak van de controle |
| --- | --- |

4-8

| 9-12 | Telersverenigingen |
| --- | --- |

9-12

| 13-18 | Steun voor operationele programma's |
| --- | --- |

13-18

| 19-63 | DEEL I: DOELTREFFENDHEID VAN OPERATIONELE PROGRAMMA'S |
| --- | --- |

19-63

| 20-49 | Is de steunregeling zodanig ten uitvoer gelegd dat gewaarborgd is dat operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn? |
| --- | --- |

20-49

| 20-23 | Controles van de Commissie om te waarborgen dat de lidstaten de EU-steun toekennen volgens de beginselen van goed financieel beheer |
| --- | --- |

20-23

| 24-49 | Tenuitvoerlegging van steunregeling door de lidstaten |
| --- | --- |

24-49

| 50-59 | Waren de in het kader van operationele programma's gefinancierde maatregelen doeltreffend? |
| --- | --- |

50-59

| 51-52 | Beoordelingen van operationele programma's door telersverenigingen (eindverslagen) |
| --- | --- |

51-52

| 53-59 | Steekproef van in operationele programma's opgenomen acties |
| --- | --- |

53-59

| 60-63 | Conclusies over de doelmatigheid van operationele programma's |
| --- | --- |

60-63

| 64-86 | DEEL II: VOORUITGANG GEBOEKT DOOR TELERSVERENIGINGEN |
| --- | --- |

64-86

| 65-86 | Hebben telersverenigingen voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van de aan de steunregeling verbonden doelstellingen? |
| --- | --- |

65-86

| 66-68 | Steekproef van telersverenigingen |
| --- | --- |

66-68

| 69-86 | Gegevens van de Commissie over telersverenigingen |
| --- | --- |

69-86

| 87-93 | CONCLUSIES |
| --- | --- |

87-93

| 87-90 | De doeltreffendheid van operationele programma's |
| --- | --- |

87-90

| 91-93 | Vooruitgang geboekt door telersverenigingen |
| --- | --- |

91-93

| 94-100 | AANBEVELINGEN |
| --- | --- |

94-100

| 95-96 | Maak de steun voor operationele programma's eenvoudiger en doeltreffender |
| --- | --- |

95-96

| 97-98 | Zorg voor een gerichter beleid teneinde de algemene doelstellingen van concentratie en aanpassing te verwezenlijken |
| --- | --- |

97-98

| 99-100 | Stel vragen bij het beleid dat op stimulering van telersverenigingen is gericht |
| --- | --- |

99-100

Bijlage: Controlecriteria voor de goedkeuring van doeltreffende operationele programma's

Antwoorden van de Commissie

SAMENVATTING

| I. | In 1996 werd een nieuw beleid ingevoerd om groente- en fruittelers te ondersteunen bij de aanpassing aan de veranderende marktsituatie. Er werd steun geboden ten belope van 50 % van de kosten van de maatregelen die telers namen in het kader van operationele programma's, die onder meer waren gericht op verbetering van de productkwaliteit, verlaging van de productiekosten en milieuvriendelijke praktijken. De steun is uitsluitend beschikbaar voor groepen van telers die hun productie collectief op de markt brengen vanuit „telersverenigingen”. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het goedkeuren van de operationele programma's en het betalen van de steun. In 2004 bedroeg de steun 500 miljoen euro. |
| --- | --- |

I.

In 1996 werd een nieuw beleid ingevoerd om groente- en fruittelers te ondersteunen bij de aanpassing aan de veranderende marktsituatie. Er werd steun geboden ten belope van 50 % van de kosten van de maatregelen die telers namen in het kader van operationele programma's, die onder meer waren gericht op verbetering van de productkwaliteit, verlaging van de productiekosten en milieuvriendelijke praktijken. De steun is uitsluitend beschikbaar voor groepen van telers die hun productie collectief op de markt brengen vanuit „telersverenigingen”. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het goedkeuren van de operationele programma's en het betalen van de steun. In 2004 bedroeg de steun 500 miljoen euro.

| II. | De Rekenkamer controleerde de doeltreffendheid van deze steunregeling hoofdzakelijk aan de hand van een aselecte steekproef van 30 operationele programma's in acht lidstaten en op grond van een beoordeling van gegevens van de Commissie. |
| --- | --- |

II.

De Rekenkamer controleerde de doeltreffendheid van deze steunregeling hoofdzakelijk aan de hand van een aselecte steekproef van 30 operationele programma's in acht lidstaten en op grond van een beoordeling van gegevens van de Commissie.

| III. | De lidstaten baseerden hun besluiten tot goedkeuring van operationele programma's op de aard van de geplande uitgaven, zonder daarbij de te verwachten doeltreffendheid van de voorgestelde maatregelen in aanmerking te nemen. Formeel zijn de krachtens de verordeningen vereiste programmeringselementen nageleefd, tegen aanzienlijke kosten en zonder echte baten. De subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven waren niet duidelijk, waardoor onzekerheid ontstond. |
| --- | --- |

III.

De lidstaten baseerden hun besluiten tot goedkeuring van operationele programma's op de aard van de geplande uitgaven, zonder daarbij de te verwachten doeltreffendheid van de voorgestelde maatregelen in aanmerking te nemen. Formeel zijn de krachtens de verordeningen vereiste programmeringselementen nageleefd, tegen aanzienlijke kosten en zonder echte baten. De subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven waren niet duidelijk, waardoor onzekerheid ontstond.

| IV. | De Commissie toetst de subsidiabiliteit van uitgaven voor operationele programma's, maar heeft niet gecontroleerd of de door de lidstaten gevolgde procedures ter goedkeuring van de operationele programma's waarborgen dat de uitgaven waarschijnlijk doeltreffend zijn. Zij heeft de doeltreffendheid van de operationele programma's niet in het oog gehouden en evenmin het beleid beoordeeld. |
| --- | --- |

IV.

De Commissie toetst de subsidiabiliteit van uitgaven voor operationele programma's, maar heeft niet gecontroleerd of de door de lidstaten gevolgde procedures ter goedkeuring van de operationele programma's waarborgen dat de uitgaven waarschijnlijk doeltreffend zijn. Zij heeft de doeltreffendheid van de operationele programma's niet in het oog gehouden en evenmin het beleid beoordeeld.

| V. | Over het geheel genomen hebben de operationele programma's geleid tot voortgang bij de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen. Bijna de helft van de gefinancierde acties zorgde ten opzichte van de uitgangssituatie van de telersverenigingen voor significante vooruitgang in de richting van ten minste één van de elf doelstellingen, en kan derhalve als doeltreffend worden beschouwd. De doeltreffendheid van de meeste acties was echter gering, in de zin dat zij niet leidde tot significante vooruitgang ten opzichte van de uitgangssituatie van de telersverenigingen. |
| --- | --- |

V.

Over het geheel genomen hebben de operationele programma's geleid tot voortgang bij de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen. Bijna de helft van de gefinancierde acties zorgde ten opzichte van de uitgangssituatie van de telersverenigingen voor significante vooruitgang in de richting van ten minste één van de elf doelstellingen, en kan derhalve als doeltreffend worden beschouwd. De doeltreffendheid van de meeste acties was echter gering, in de zin dat zij niet leidde tot significante vooruitgang ten opzichte van de uitgangssituatie van de telersverenigingen.

| VI. | De telersverenigingen in de steekproef hadden voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van het merendeel van de aan het beleid verbonden doelstellingen. De Commissie beschikt echter niet over informatie over de verwezenlijking van deze doelstellingen op Europees niveau, op twee uitzonderingen na, namelijk het uit de markt nemen van productieoverschotten (dit is afgenomen) en de concentratie van het aanbod. |
| --- | --- |

VI.

De telersverenigingen in de steekproef hadden voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van het merendeel van de aan het beleid verbonden doelstellingen. De Commissie beschikt echter niet over informatie over de verwezenlijking van deze doelstellingen op Europees niveau, op twee uitzonderingen na, namelijk het uit de markt nemen van productieoverschotten (dit is afgenomen) en de concentratie van het aanbod.

| VII. | Als de huidige trends doorzetten, wordt het doel van de Commissie, namelijk dat 60 % van het aanbod tegen 2013 geconcentreerd zal zijn in de telersverenigingen, niet gehaald. De telersverenigingen zijn goed voor slechts een derde van de groente- en fruitproductie van de EU en hun groei verliep trager dan die van de sector als geheel. |
| --- | --- |

VII.

Als de huidige trends doorzetten, wordt het doel van de Commissie, namelijk dat 60 % van het aanbod tegen 2013 geconcentreerd zal zijn in de telersverenigingen, niet gehaald. De telersverenigingen zijn goed voor slechts een derde van de groente- en fruitproductie van de EU en hun groei verliep trager dan die van de sector als geheel.

| VIII. | De Rekenkamer meent dat de Commissie de baten in overweging dient te nemen van alternatieve benaderingen om de regeling te vereenvoudigen, de kosten ervan te verminderen en de doeltreffendheid van de steun te verbeteren. De Commissie dient te overwegen of dit wellicht het best kan worden bereikt door de in het kader van de regeling gevolgde procedures en regels voor de subsidiabiliteit van uitgaven af te stemmen op die van de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling. |
| --- | --- |

VIII.

De Rekenkamer meent dat de Commissie de baten in overweging dient te nemen van alternatieve benaderingen om de regeling te vereenvoudigen, de kosten ervan te verminderen en de doeltreffendheid van de steun te verbeteren. De Commissie dient te overwegen of dit wellicht het best kan worden bereikt door de in het kader van de regeling gevolgde procedures en regels voor de subsidiabiliteit van uitgaven af te stemmen op die van de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling.

| IX. | Welke aanpak ook wordt gevolgd, de Commissie dient de doeltreffendheid van de steun beter in het oog te houden en de geplande beoordelingsstudie in 2009 te gebruiken om vast te stellen waarom de telersverenigingen relatief minder vooruitgang boeken, met name in de lidstaten waarin de sector groente en fruit goed is voor het grootste deel van de landbouwproductie. |
| --- | --- |

IX.

Welke aanpak ook wordt gevolgd, de Commissie dient de doeltreffendheid van de steun beter in het oog te houden en de geplande beoordelingsstudie in 2009 te gebruiken om vast te stellen waarom de telersverenigingen relatief minder vooruitgang boeken, met name in de lidstaten waarin de sector groente en fruit goed is voor het grootste deel van de landbouwproductie.

| X. | Indien de beoordeling uitwijst dat telersverenigingen een doeltreffend mechanisme zijn voor de versterking van de positie van de telers in deze lidstaten, dient het beleid beter op de verwezenlijking van dit doel te worden toegesneden. |
| --- | --- |

X.

Indien de beoordeling uitwijst dat telersverenigingen een doeltreffend mechanisme zijn voor de versterking van de positie van de telers in deze lidstaten, dient het beleid beter op de verwezenlijking van dit doel te worden toegesneden.

| XI. | Indien de Commissie daarentegen niet kan aantonen dat de concentratie van het aanbod bij telersverenigingen echte baten oplevert, dient zij zich op dit mechanisme voor de ondersteuning van de groente- en fruittelers in de EU te beraden. |
| --- | --- |

XI.

Indien de Commissie daarentegen niet kan aantonen dat de concentratie van het aanbod bij telersverenigingen echte baten oplevert, dient zij zich op dit mechanisme voor de ondersteuning van de groente- en fruittelers in de EU te beraden.

INLEIDING

Doelstelling van de steunregeling: aanpassing aan de veranderende marktsituatie

| 1. | Toen de EU zich in de jaren negentig gesteld zag voor een veranderende groente- en fruitmarkt, die andere producten en meer kwaliteitsgaranties en milieunormen vereiste, voerde zij een nieuwe steunregeling in om telers te helpen zich aan deze behoefte aan te passen. Het betrof de hierna beschreven steun voor „operationele programma's”. Tezelfdertijd werd het mes gezet in de traditionele steun voor het uit de markt nemen van waar (1), hetgeen de telers in de EU eveneens aanzette tot marktgerichte productie. |
| --- | --- |

1.

Toen de EU zich in de jaren negentig gesteld zag voor een veranderende groente- en fruitmarkt, die andere producten en meer kwaliteitsgaranties en milieunormen vereiste, voerde zij een nieuwe steunregeling in om telers te helpen zich aan deze behoefte aan te passen. Het betrof de hierna beschreven steun voor „operationele programma's”. Tezelfdertijd werd het mes gezet in de traditionele steun voor het uit de markt nemen van waar (1), hetgeen de telers in de EU eveneens aanzette tot marktgerichte productie.

| 2. | De marktsituatie veranderde tevens door de toenemende dominantie van een paar grote groepen voor detailhandel en distributie. De EU versterkte hierop het sinds de jaren zestig gevolgde beleid dat de vorming van groepen telers — de zogeheten telersverenigingen — stimuleert met het oog op schaalvoordelen en een sterkere marktpositie. |
| --- | --- |

2.

De marktsituatie veranderde tevens door de toenemende dominantie van een paar grote groepen voor detailhandel en distributie. De EU versterkte hierop het sinds de jaren zestig gevolgde beleid dat de vorming van groepen telers — de zogeheten telersverenigingen — stimuleert met het oog op schaalvoordelen en een sterkere marktpositie.

| 3. | Deze bundeling (of concentratie) van het aanbod werd gestimuleerd door het lidmaatschap van een telersvereniging als voorwaarde te stellen voor de ontvangst van de nieuwe steun voor operationele programma's. Niet bij een telersvereniging aangesloten groente- en fruittelers kwamen niet in aanmerking voor de EU-steun. Dit zette telers aan tot oprichting van of aansluiting bij een telersvereniging. Tezelfdertijd stelde de EU scherpere eisen aan de telersverenigingen om ervoor te zorgen dat zij erin zouden slagen, het aanbod te concentreren. |
| --- | --- |

3.

Deze bundeling (of concentratie) van het aanbod werd gestimuleerd door het lidmaatschap van een telersvereniging als voorwaarde te stellen voor de ontvangst van de nieuwe steun voor operationele programma's. Niet bij een telersvereniging aangesloten groente- en fruittelers kwamen niet in aanmerking voor de EU-steun. Dit zette telers aan tot oprichting van of aansluiting bij een telersvereniging. Tezelfdertijd stelde de EU scherpere eisen aan de telersverenigingen om ervoor te zorgen dat zij erin zouden slagen, het aanbod te concentreren.

Tekstvak 1Het idee van „intelligente steun” sprak een directeur van een bezochte telersvereniging bijzonder aan. De EU verstrekt telers geen steun meer voor de vernietiging van hun onverkoopbare groente- en fruitoverschotten. Thans subsidieert de EU maatregelen die de telers zelf nemen om hun productie af te stemmen op de kwantiteit en kwaliteit waar vraag naar is.

Tekstvak 2„Succesvolle oogst?”: De steun is omzetgerelateerd, dus hoe meer telersverenigingen omzetten, des te meer steun zij krijgen voor de financiering van aanpassing. Dit succes moet andere telers weer stimuleren tot de oprichting van of aansluiting bij telersverenigingen, hetgeen leidt tot een sterkere onderhandelingspositie en een hogere omzet, en bijgevolg tot meer steun voor verdere aanpassing...

Reikwijdte en aanpak van de controle

| 4. | De Rekenkamer heeft de resultaten van haar vorige controle van de groente- en fruitsector gerapporteerd in het jaarverslag over 2000 (2). Indertijd waren er weinig operationele programma's afgerond, waardoor niet duidelijk was of de steun op lange termijn doeltreffend was. In het verslag werden evenwel tekortkomingen in het beheer van de regeling door de lidstaten gemeld, die de doeltreffendheid van de steun hadden beperkt. De doelstelling van de onderhavige controle was dan ook, de doeltreffendheid van de steunregeling voor operationele programma's te beoordelen. |
| --- | --- |

4.

De Rekenkamer heeft de resultaten van haar vorige controle van de groente- en fruitsector gerapporteerd in het jaarverslag over 2000 (2). Indertijd waren er weinig operationele programma's afgerond, waardoor niet duidelijk was of de steun op lange termijn doeltreffend was. In het verslag werden evenwel tekortkomingen in het beheer van de regeling door de lidstaten gemeld, die de doeltreffendheid van de steun hadden beperkt. De doelstelling van de onderhavige controle was dan ook, de doeltreffendheid van de steunregeling voor operationele programma's te beoordelen.

| 5. | Doeltreffendheid betekent volgens het Financieel Reglement van de EU (3)„dat de gestelde doelen en de beoogde resultaten worden bereikt”. Aangezien de voor de steunregeling voor operationele programma's gestelde doelen precies noch gekwantificeerd zijn, wordt doeltreffendheid in het kader van deze controle opgevat als het maken van voortgang bij de verwezenlijking van deze doelstellingen. |
| --- | --- |

5.

Doeltreffendheid betekent volgens het Financieel Reglement van de EU (3)„dat de gestelde doelen en de beoogde resultaten worden bereikt”. Aangezien de voor de steunregeling voor operationele programma's gestelde doelen precies noch gekwantificeerd zijn, wordt doeltreffendheid in het kader van deze controle opgevat als het maken van voortgang bij de verwezenlijking van deze doelstellingen.

| 6. | Bij deze controle stonden de volgende vragen centraal:






  i) | is de steunregeling zodanig uitgevoerd dat gewaarborgd is dat operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn? |
| --- | --- | --- |

6.

Bij deze controle stonden de volgende vragen centraal:

i)

is de steunregeling zodanig uitgevoerd dat gewaarborgd is dat operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn?

| ii) | waren de in het kader van de operationele programma's gefinancierde maatregelen doeltreffend? |
| --- | --- |

ii)

waren de in het kader van de operationele programma's gefinancierde maatregelen doeltreffend?

| iii) | hebben telersverenigingen voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van de aan de steunregeling verbonden doelstellingen? |
| --- | --- |

iii)

hebben telersverenigingen voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van de aan de steunregeling verbonden doelstellingen?

| 7. | De controle-aanpak bestond uit:






  i) | het beoordelen van de door de Commissie en de lidstaten vastgestelde procedures voor de tenuitvoerlegging van het beleid; |
| --- | --- | --- |

7.

De controle-aanpak bestond uit:

i)

het beoordelen van de door de Commissie en de lidstaten vastgestelde procedures voor de tenuitvoerlegging van het beleid;

| ii) | het toetsen van de doeltreffendheid van een steekproef van acties in het kader van het operationele programma, en |
| --- | --- |

ii)

het toetsen van de doeltreffendheid van een steekproef van acties in het kader van het operationele programma, en

| iii) | het onderzoeken van een steekproef van telersverenigingen en gegevens van de Commissie op EU-niveau teneinde bewijs te verkrijgen dat de telersverenigingen voortgang hebben gemaakt met het verwezenlijken van de beleidsdoelstellingen. |
| --- | --- |

iii)

het onderzoeken van een steekproef van telersverenigingen en gegevens van de Commissie op EU-niveau teneinde bewijs te verkrijgen dat de telersverenigingen voortgang hebben gemaakt met het verwezenlijken van de beleidsdoelstellingen.

| 8. | Het controlewerk ter plaatse werd in 2005 verricht aan de hand van een steekproef van 30 operationele programma's die in 2003 en 2004 waren afgerond in acht lidstaten, te weten Griekenland, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Nederland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk. Telersverenigingen in de nieuwe lidstaten zijn niet in de controle opgenomen, aangezien zij ten tijde van de controle nog geen operationele programma's hadden afgerond. |
| --- | --- |

8.

Het controlewerk ter plaatse werd in 2005 verricht aan de hand van een steekproef van 30 operationele programma's die in 2003 en 2004 waren afgerond in acht lidstaten, te weten Griekenland, Spanje, Frankrijk, Ierland, Italië, Nederland, Portugal en het Verenigd Koninkrijk. Telersverenigingen in de nieuwe lidstaten zijn niet in de controle opgenomen, aangezien zij ten tijde van de controle nog geen operationele programma's hadden afgerond.

Telersverenigingen

| 9. | Een telersvereniging is een groep telers die samenwerken om hun marktpositie te verbeteren. Dikwijls gaat het om coöperaties, maar het kunnen ook groepen van particulieren of van ondernemingen zijn. De in de EU-verordeningen vermelde voorwaarden (4) zijn een ledental van ten minste vijf en een minimumomzet van 100 000 euro. Telersverenigingen dienen de middelen te verschaffen voor de opslag, verpakking en afzet van de productie van hun leden. Ook dienen zij in staat te zijn, hun productie te plannen en aan te passen, alsmede ecologisch verantwoorde teelt- en afvalbeheerpraktijken te bevorderen. |
| --- | --- |

9.

Een telersvereniging is een groep telers die samenwerken om hun marktpositie te verbeteren. Dikwijls gaat het om coöperaties, maar het kunnen ook groepen van particulieren of van ondernemingen zijn. De in de EU-verordeningen vermelde voorwaarden (4) zijn een ledental van ten minste vijf en een minimumomzet van 100 000 euro. Telersverenigingen dienen de middelen te verschaffen voor de opslag, verpakking en afzet van de productie van hun leden. Ook dienen zij in staat te zijn, hun productie te plannen en aan te passen, alsmede ecologisch verantwoorde teelt- en afvalbeheerpraktijken te bevorderen.

| 10. | Nieuwe telersverenigingen kunnen gedurende een periode van vijf jaar over een startsteun beschikken voor het opzetten en aanschaffen van de faciliteiten die nodig zijn om te voldoen aan de EU-voorwaarden. Na de oprichting controleren de lidstaten of de telersverenigingen nog aan deze voorwaarden voldoen, hoewel hiervoor geen verdere steun beschikbaar is. In beginsel ondersteunt de EU de administratieve, bedrijfs- en productiekosten van telersverenigingen niet (5). |
| --- | --- |

10.

Nieuwe telersverenigingen kunnen gedurende een periode van vijf jaar over een startsteun beschikken voor het opzetten en aanschaffen van de faciliteiten die nodig zijn om te voldoen aan de EU-voorwaarden. Na de oprichting controleren de lidstaten of de telersverenigingen nog aan deze voorwaarden voldoen, hoewel hiervoor geen verdere steun beschikbaar is. In beginsel ondersteunt de EU de administratieve, bedrijfs- en productiekosten van telersverenigingen niet (5).

| 11. | Er zijn circa 1 500 telersverenigingen in 14 lidstaten (6) (grafiek 1). De telersverenigingen zijn zeer divers van grootte en aard (grafiek 2). Gedurende deze controle bezocht de Rekenkamer vijgentelers in Griekenland, champignonkwekers in Ierland, een citruscoöperatie in Portugal en tomatentelers van Spanje tot Nederland. Sommige verenigingen telden minder dan tien leden, één in appels gespecialiseerde vereniging in Italië had 5 800 leden. Eén telersvereniging bestond uit 14 ondernemingen met een gemiddelde omzet van 2,6 miljoen euro; een andere vereniging was een coöperatie van 800 deeltijdtelers met een gemiddelde productie van slechts 600 euro. De gemiddelde telersvereniging in de EU had in 2003 een omzet van 9 miljoen euro en meer dan 300 leden. |
| --- | --- |

11.

Er zijn circa 1 500 telersverenigingen in 14 lidstaten (6) (grafiek 1). De telersverenigingen zijn zeer divers van grootte en aard (grafiek 2). Gedurende deze controle bezocht de Rekenkamer vijgentelers in Griekenland, champignonkwekers in Ierland, een citruscoöperatie in Portugal en tomatentelers van Spanje tot Nederland. Sommige verenigingen telden minder dan tien leden, één in appels gespecialiseerde vereniging in Italië had 5 800 leden. Eén telersvereniging bestond uit 14 ondernemingen met een gemiddelde omzet van 2,6 miljoen euro; een andere vereniging was een coöperatie van 800 deeltijdtelers met een gemiddelde productie van slechts 600 euro. De gemiddelde telersvereniging in de EU had in 2003 een omzet van 9 miljoen euro en meer dan 300 leden.

Image

Image

| 12. | Groente en fruit is naar productiewaarde de grootste landbouwsector in de EU-15. De sector is met name van belang voor de landbouweconomie van Griekenland, Spanje, Italië en Portugal, waar zij meer dan 25 % van de waarde van de landbouwproductie vertegenwoordigt. Spanje, Frankrijk en Italië zijn samen goed voor 70 % van de waarde van de groente- en fruitproductie in de EU. Ongeveer een derde van hun productie werd in 2004 verhandeld door telersverenigingen. In Nederland, België en Ierland was het door telersverenigingen verhandelde aandeel van de groente- en fruitproductie veel groter, namelijk zo'n 80 %, terwijl het in Griekenland 13 %, en in Portugal 6 % bedroeg (grafiek 3). |
| --- | --- |

12.

Groente en fruit is naar productiewaarde de grootste landbouwsector in de EU-15. De sector is met name van belang voor de landbouweconomie van Griekenland, Spanje, Italië en Portugal, waar zij meer dan 25 % van de waarde van de landbouwproductie vertegenwoordigt. Spanje, Frankrijk en Italië zijn samen goed voor 70 % van de waarde van de groente- en fruitproductie in de EU. Ongeveer een derde van hun productie werd in 2004 verhandeld door telersverenigingen. In Nederland, België en Ierland was het door telersverenigingen verhandelde aandeel van de groente- en fruitproductie veel groter, namelijk zo'n 80 %, terwijl het in Griekenland 13 %, en in Portugal 6 % bedroeg (grafiek 3).

Image

Steun voor operationele programma's

| 13. | Telersverenigingen die aan de in paragraaf 9 vermelde voorwaarden voldoen, kunnen steun aanvragen voor een „operationeel programma”. Dit is een pakket maatregelen dat een telersvereniging ten uitvoer legt om de productie van haar leden af te stemmen op de marktvraag en haar marktpositie te versterken (tekstvak 3). De specifieke doelstellingen die met de maatregelen dienen te worden verwezenlijkt, zijn vervat in de verordening van de Raad (7) (tekstvak 4). Het programma wordt opgesteld door de telersvereniging en goedgekeurd door de lidstaat, die jaarlijks EU-steun uitbetaalt ter hoogte van 50 % van de bij de tenuitvoerlegging van het programma door de telersvereniging gemaakte kosten. Een operationeel programma duurt drie tot vijf jaar en aan het eind van de periode mag de telersvereniging steun aanvragen voor een nieuw programma. Er geldt per jaar een maximumsteunpercentage van 4,1 % van de omzet van de telersvereniging. |
| --- | --- |

13.

Telersverenigingen die aan de in paragraaf 9 vermelde voorwaarden voldoen, kunnen steun aanvragen voor een „operationeel programma”. Dit is een pakket maatregelen dat een telersvereniging ten uitvoer legt om de productie van haar leden af te stemmen op de marktvraag en haar marktpositie te versterken (tekstvak 3). De specifieke doelstellingen die met de maatregelen dienen te worden verwezenlijkt, zijn vervat in de verordening van de Raad (7) (tekstvak 4). Het programma wordt opgesteld door de telersvereniging en goedgekeurd door de lidstaat, die jaarlijks EU-steun uitbetaalt ter hoogte van 50 % van de bij de tenuitvoerlegging van het programma door de telersvereniging gemaakte kosten. Een operationeel programma duurt drie tot vijf jaar en aan het eind van de periode mag de telersvereniging steun aanvragen voor een nieuw programma. Er geldt per jaar een maximumsteunpercentage van 4,1 % van de omzet van de telersvereniging.

| 14. | Meer dan 70 % van de telersverenigingen heeft een operationeel programma en in 2004 beliep de steun 500 miljoen euro. Dit kwam neer op 3 % van de omzet van de telersverenigingen en op circa 1 % van de totale waarde van de groente- en fruitproductie van de EU. Thans wordt veel meer gebruikgemaakt van de steun dan bij de invoering ervan in 1997, terwijl de steun voor het uit de markt nemen van productieoverschotten is verminderd (zie grafiek 4). De grafiek geeft ook de op productievolume gebaseerde steun voor verwerking weer die via telersverenigingen aan tomaten- en fruitkwekers is betaald.

  Tekstvak 3Typische inhoud van een operationeel programma





  — | aanschaf van sorteer- en verpakkingsmachines; |
| --- | --- | --- |

14.

Meer dan 70 % van de telersverenigingen heeft een operationeel programma en in 2004 beliep de steun 500 miljoen euro. Dit kwam neer op 3 % van de omzet van de telersverenigingen en op circa 1 % van de totale waarde van de groente- en fruitproductie van de EU. Thans wordt veel meer gebruikgemaakt van de steun dan bij de invoering ervan in 1997, terwijl de steun voor het uit de markt nemen van productieoverschotten is verminderd (zie grafiek 4). De grafiek geeft ook de op productievolume gebaseerde steun voor verwerking weer die via telersverenigingen aan tomaten- en fruitkwekers is betaald.

Tekstvak 3Typische inhoud van een operationeel programma





  —

aanschaf van sorteer- en verpakkingsmachines;

| — | aanstelling van personeel voor kwaliteitscontrole en marketing; |
| --- | --- |

—

aanstelling van personeel voor kwaliteitscontrole en marketing;

| — | investeringen in irrigatiesystemen en kassen; |
| --- | --- |

—

investeringen in irrigatiesystemen en kassen;

| — | aan telers verstrekte subsidies voor nieuwe aanplant van fruitbomen; |
| --- | --- |

—

aan telers verstrekte subsidies voor nieuwe aanplant van fruitbomen;

| — | kosten van natuurlijke technieken ter bestrijding van ongedierte en ziekte. |
| --- | --- |

—

kosten van natuurlijke technieken ter bestrijding van ongedierte en ziekte.

Tekstvak 4De elf doelstellingen van de operationele programma's





  —

| — | zorgen voor planning en afstemming op de vraag van de productie, met name wat betreft kwaliteit en kwantiteit; |
| --- | --- |

zorgen voor planning en afstemming op de vraag van de productie, met name wat betreft kwaliteit en kwantiteit;

| — | bevorderen van de concentratie van het aanbod en op de markt brengen van de producten van de aangesloten telers; |
| --- | --- |

—

bevorderen van de concentratie van het aanbod en op de markt brengen van de producten van de aangesloten telers;

| — | verlagen van productiekosten en |
| --- | --- |

—

verlagen van productiekosten en

| — | stabiliseren van de producentenprijzen; |
| --- | --- |

—

stabiliseren van de producentenprijzen;

| — | bevorderen van milieuvriendelijke teeltpraktijken, productietechnieken en afvalbeheerpraktijken; |
| --- | --- |

—

bevorderen van milieuvriendelijke teeltpraktijken, productietechnieken en afvalbeheerpraktijken;

| — | verbeteren van de productkwaliteit; |
| --- | --- |

—

verbeteren van de productkwaliteit;

| — | verhogen van handelswaarde van producten; |
| --- | --- |

—

verhogen van handelswaarde van producten;

| — | verbruikersgerichte productpromotie; |
| --- | --- |

—

verbruikersgerichte productpromotie;

| — | opzetten van biologische productlijnen; |
| --- | --- |

—

opzetten van biologische productlijnen;

| — | bevorderen van geïntegreerde of andere milieuvriendelijke productiemethoden; |
| --- | --- |

—

bevorderen van geïntegreerde of andere milieuvriendelijke productiemethoden;

| — | minder uit de markt nemen. |
| --- | --- |

—

minder uit de markt nemen.

Image

| 15. | De tenuitvoerlegging van de steunregeling geschiedt, zoals gebruikelijk, op basis van gedeeld beheer, waarbij de lidstaten gedetailleerde regels volgen die door de Commissie in het kader van de Raadsverordening zijn vastgesteld. Zij dienen met de Commissie samen te werken om te verzekeren dat de steun wordt verleend volgens de beginselen van goed financieel beheer: zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid. |
| --- | --- |

15.

De tenuitvoerlegging van de steunregeling geschiedt, zoals gebruikelijk, op basis van gedeeld beheer, waarbij de lidstaten gedetailleerde regels volgen die door de Commissie in het kader van de Raadsverordening zijn vastgesteld. Zij dienen met de Commissie samen te werken om te verzekeren dat de steun wordt verleend volgens de beginselen van goed financieel beheer: zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid.

| 16. | Krachtens de uitvoeringsverordening van de Commissie (8) dienen de telersverenigingen in hun operationeel programma het volgende te beschrijven:






  — | hun uitgangssituatie, met name wat productie, afzet en uitrusting betreft; |
| --- | --- | --- |

16.

Krachtens de uitvoeringsverordening van de Commissie (8) dienen de telersverenigingen in hun operationeel programma het volgende te beschrijven:

—

hun uitgangssituatie, met name wat productie, afzet en uitrusting betreft;

| — | de doelstellingen van het programma, rekening houdend met de handelsvooruitzichten; en |
| --- | --- |

—

de doelstellingen van het programma, rekening houdend met de handelsvooruitzichten; en

| — | de concrete maatregelen of acties die worden voorgesteld om deze doelstellingen te verwezenlijken. |
| --- | --- |

—

de concrete maatregelen of acties die worden voorgesteld om deze doelstellingen te verwezenlijken.

| 17. | Het staat telersverenigingen vrij, in het kader van een operationeel programma maatregelen voor te stellen die bij hun specifieke situatie aansluiten, mits de programma's betrekking hebben op „meerdere” van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen (zie tekstvak 4). Om de feedback-cyclus te sluiten, dienen telersverenigingen aan het eind van het programma aan de lidstaat te rapporteren in hoeverre zij hun doelstellingen hebben verwezenlijkt en welke lessen er voor hun volgende programma moeten worden getrokken. Dit door de telersverenigingen te volgen programmeringsmodel is weergegeven in grafiek 5. |
| --- | --- |

17.

Het staat telersverenigingen vrij, in het kader van een operationeel programma maatregelen voor te stellen die bij hun specifieke situatie aansluiten, mits de programma's betrekking hebben op „meerdere” van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen (zie tekstvak 4). Om de feedback-cyclus te sluiten, dienen telersverenigingen aan het eind van het programma aan de lidstaat te rapporteren in hoeverre zij hun doelstellingen hebben verwezenlijkt en welke lessen er voor hun volgende programma moeten worden getrokken. Dit door de telersverenigingen te volgen programmeringsmodel is weergegeven in grafiek 5.

Image

| 18. | In de verordening van de Commissie zijn tevens een aantal controles vastgesteld waaraan de lidstaten voorgestelde operationele programma's moeten onderwerpen:






  — | controle van de uitgangssituatie van de telersvereniging, alsmede van de doelstellingen van het operationele programma; |
| --- | --- | --- |

18.

In de verordening van de Commissie zijn tevens een aantal controles vastgesteld waaraan de lidstaten voorgestelde operationele programma's moeten onderwerpen:

—

controle van de uitgangssituatie van de telersvereniging, alsmede van de doelstellingen van het operationele programma;

| — | controleren of de doelstellingen van het operationele programma overeenstemmen met die in de verordening van de Raad; |
| --- | --- |

—

controleren of de doelstellingen van het operationele programma overeenstemmen met die in de verordening van de Raad;

| — | controleren of het voorgestelde operationele programma economisch coherent is en uit het oogpunt van technische kwaliteit voldoet, en of de ramingen deugdelijk zijn. |
| --- | --- |

—

controleren of het voorgestelde operationele programma economisch coherent is en uit het oogpunt van technische kwaliteit voldoet, en of de ramingen deugdelijk zijn.

Krachtens de verordening moeten de lidstaten het programma vervolgens goedkeuren, laten wijzigen, of afkeuren.

DEEL I: DOELTREFFENDHEID VAN OPERATIONELE PROGRAMMA'S

| 19. | Zoals hierboven is beschreven, zijn de lidstaten en de Commissie gezamenlijk verantwoordelijk voor de doeltreffendheid van de steunregeling: de steun dient te worden gebruikt om voortgang te maken bij de verwezenlijking van de elf doelstellingen die de Raad voor operationele programma's heeft bepaald. In dit deel van het verslag wordt eerst nagegaan of de wijze waarop de Commissie en de lidstaten de steunregeling ten uitvoer hebben gelegd de doeltreffendheid heeft bevorderd, en in het bijzonder of het „programmeringsmodel” functioneerde zoals bedoeld. Vervolgens wordt een steekproef van operationele programma's beoordeeld om te bepalen of de gefinancierde maatregelen hebben bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de regeling. |
| --- | --- |

19.

Zoals hierboven is beschreven, zijn de lidstaten en de Commissie gezamenlijk verantwoordelijk voor de doeltreffendheid van de steunregeling: de steun dient te worden gebruikt om voortgang te maken bij de verwezenlijking van de elf doelstellingen die de Raad voor operationele programma's heeft bepaald. In dit deel van het verslag wordt eerst nagegaan of de wijze waarop de Commissie en de lidstaten de steunregeling ten uitvoer hebben gelegd de doeltreffendheid heeft bevorderd, en in het bijzonder of het „programmeringsmodel” functioneerde zoals bedoeld. Vervolgens wordt een steekproef van operationele programma's beoordeeld om te bepalen of de gefinancierde maatregelen hebben bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de regeling.

Is de steunregeling zodanig ten uitvoer gelegd dat gewaarborgd is dat operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn?

Controles van de Commissie om te waarborgen dat de lidstaten de EU-steun toekennen volgens de beginselen van goed financieel beheer

| 20. | De lidstaten keuren de door de telersverenigingen voorgestelde operationele programma's goed, maar krachtens het Verdrag berust de eindverantwoordelijkheid voor het financieel beheer van de EU-begroting bij de Commissie, die toezicht houdt op de lidstaten. |
| --- | --- |

20.

De lidstaten keuren de door de telersverenigingen voorgestelde operationele programma's goed, maar krachtens het Verdrag berust de eindverantwoordelijkheid voor het financieel beheer van de EU-begroting bij de Commissie, die toezicht houdt op de lidstaten.

| 21. | In het kader van de procedure ter goedkeuring van de rekeningen bezoekt de Commissie lidstaten om te controleren of de steunbetalingen overeenkomstig de communautaire regelgeving zijn verricht. De verordening van de Raad voorziet tevens in de oprichting van een korps van specifieke controleurs voor de groente- en fruitmarkt; dit korps heeft onder meer tot taak, te zorgen voor een eenvormige toepassing van de regels in heel de EU. In de praktijk zijn dit dezelfde ambtenaren die de uitgaven controleren met het oog op de goedkeuring van de rekeningen. |
| --- | --- |

21.

In het kader van de procedure ter goedkeuring van de rekeningen bezoekt de Commissie lidstaten om te controleren of de steunbetalingen overeenkomstig de communautaire regelgeving zijn verricht. De verordening van de Raad voorziet tevens in de oprichting van een korps van specifieke controleurs voor de groente- en fruitmarkt; dit korps heeft onder meer tot taak, te zorgen voor een eenvormige toepassing van de regels in heel de EU. In de praktijk zijn dit dezelfde ambtenaren die de uitgaven controleren met het oog op de goedkeuring van de rekeningen.

| 22. | In vergelijking met andere EU-strategieën op landbouwgebied wordt bij de steunregeling voor operationele programma's een groter beroep gedaan op het beoordelingsvermogen van de lidstaten: zij moeten beslissen of zij de in een operationeel programma voorgestelde maatregelen goedkeuren, afwijzen of laten wijzigen. Maar sinds de eerste controles van de door de lidstaten gevolgde procedures in 1997 en 1998 is bij de controles van de Commissie in het bijzonder gekeken naar de criteria waaraan uitgaven moeten voldoen om voor financiering in aanmerking te komen, en is niet gecontroleerd of de in paragraaf 18 genoemde procedures van de lidstaten voor goedkeuring van en toezicht op operationele programma's waarborgen dat de operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn. |
| --- | --- |

22.

In vergelijking met andere EU-strategieën op landbouwgebied wordt bij de steunregeling voor operationele programma's een groter beroep gedaan op het beoordelingsvermogen van de lidstaten: zij moeten beslissen of zij de in een operationeel programma voorgestelde maatregelen goedkeuren, afwijzen of laten wijzigen. Maar sinds de eerste controles van de door de lidstaten gevolgde procedures in 1997 en 1998 is bij de controles van de Commissie in het bijzonder gekeken naar de criteria waaraan uitgaven moeten voldoen om voor financiering in aanmerking te komen, en is niet gecontroleerd of de in paragraaf 18 genoemde procedures van de lidstaten voor goedkeuring van en toezicht op operationele programma's waarborgen dat de operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn.

| 23. | Terwijl de Commissie de subsidiabiliteit van de door de lidstaten betaalde steun dus heeft gecontroleerd in verband met de goedkeuring van de rekeningen, heeft zij niet gecontroleerd of deze steun is toegekend overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer, met name dat van doeltreffendheid. |
| --- | --- |

23.

Terwijl de Commissie de subsidiabiliteit van de door de lidstaten betaalde steun dus heeft gecontroleerd in verband met de goedkeuring van de rekeningen, heeft zij niet gecontroleerd of deze steun is toegekend overeenkomstig de beginselen van goed financieel beheer, met name dat van doeltreffendheid.

Tenuitvoerlegging van steunregeling door de lidstaten

Nadere gegevens over de controle in de lidstaten

| 24. | Gelet op de sleutelrol van de lidstaten bij de goedkeuring van operationele programma's heeft de Rekenkamer de procedures gecontroleerd die in alle 14 betrokken lidstaten worden toegepast (tekstvak 5). Aangezien de tenuitvoerlegging van de regeling in een aantal lidstaten is gedecentraliseerd, werden de procedures tevens gecontroleerd bij nog eens 19 regionale en lokale overheden in Italië, Spanje, Frankrijk en Griekenland. |
| --- | --- |

24.

Gelet op de sleutelrol van de lidstaten bij de goedkeuring van operationele programma's heeft de Rekenkamer de procedures gecontroleerd die in alle 14 betrokken lidstaten worden toegepast (tekstvak 5). Aangezien de tenuitvoerlegging van de regeling in een aantal lidstaten is gedecentraliseerd, werden de procedures tevens gecontroleerd bij nog eens 19 regionale en lokale overheden in Italië, Spanje, Frankrijk en Griekenland.

| 25. | De uitvoeringsverordening schrijft de lidstaten voor, een aantal controles te verrichten, maar geeft niet aan hoe dit dient te geschieden. Door deze flexibiliteit kunnen de lidstaten de organisatie van de procedures op hun eigen context afstemmen. Derhalve heeft elke overheid de regeling weer anders ten uitvoer gelegd en zijn de onderstaande bevindingen niet gelijkelijk van toepassing op alle lidstaten (9). |
| --- | --- |

25.

De uitvoeringsverordening schrijft de lidstaten voor, een aantal controles te verrichten, maar geeft niet aan hoe dit dient te geschieden. Door deze flexibiliteit kunnen de lidstaten de organisatie van de procedures op hun eigen context afstemmen. Derhalve heeft elke overheid de regeling weer anders ten uitvoer gelegd en zijn de onderstaande bevindingen niet gelijkelijk van toepassing op alle lidstaten (9).

Tekstvak 5Nadere gegevens over de controle in de lidstatenDe controle van de procedures van de lidstaten was gebaseerd op een aselecte steekproef van 30 in 2003 en 2004 afgeronde operationele programma's. Bezocht werden de voor de goedkeuring van deze programma's verantwoordelijke diensten van de lidstaten en de betrokken telersverenigingen.







  Aantal geselecteerde operationele programma's

| Aantal geselecteerde operationele programma's |
| --- |
| Spanje | 11 | Portugal | 2 |
| Frankrijk | 8 | Verenigd Koninkrijk | 1 |
| Italië | 4 | Nederland | 1 |
| Griekenland | 2 | Ierland | 1 |

Spanje

11

Portugal

2

Frankrijk

8

Verenigd Koninkrijk

1

Italië

4

Nederland

1

Griekenland

2

Ierland

1

Criteria voor de beoordeling van de tenuitvoerlegging van het programmeringsmodel

| 26. | Om te voldoen aan de vereisten van goed financieel beheer moeten de lidstaten de beginselen zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid toepassen bij de besluitvorming over de goedkeuring van een operationeel programma, waarmee EU-steun wordt toegekend. |
| --- | --- |

26.

Om te voldoen aan de vereisten van goed financieel beheer moeten de lidstaten de beginselen zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid toepassen bij de besluitvorming over de goedkeuring van een operationeel programma, waarmee EU-steun wordt toegekend.

| 27. | Wil steun doeltreffend zijn, dan dient elke gefinancierde actie in het programma effect te sorteren: de actie dient bij te dragen tot de verwezenlijking van een of meer van de elf doelstellingen uit de verordening van de Raad. Derhalve dienen de lidstaten het besluit om een operationeel programma goed te keuren, af te wijzen of er wijzigingen in te laten aanbrengen, te baseren op de vraag of de telersvereniging genoegzaam heeft aangetoond dat de voorgestelde acties waarschijnlijk tot de verwezenlijking van deze doelstellingen zullen leiden. |
| --- | --- |

27.

Wil steun doeltreffend zijn, dan dient elke gefinancierde actie in het programma effect te sorteren: de actie dient bij te dragen tot de verwezenlijking van een of meer van de elf doelstellingen uit de verordening van de Raad. Derhalve dienen de lidstaten het besluit om een operationeel programma goed te keuren, af te wijzen of er wijzigingen in te laten aanbrengen, te baseren op de vraag of de telersvereniging genoegzaam heeft aangetoond dat de voorgestelde acties waarschijnlijk tot de verwezenlijking van deze doelstellingen zullen leiden.

| 28. | Lidstaten hebben gedetailleerde informatie van de telersverenigingen nodig om hun besluiten tot toekenning van steun in deze zin te kunnen onderbouwen. Zij moeten per doelstelling de uitgangssituatie van de telersvereniging kennen en weten welke impact van een of meerdere acties wordt verwacht. |
| --- | --- |

28.

Lidstaten hebben gedetailleerde informatie van de telersverenigingen nodig om hun besluiten tot toekenning van steun in deze zin te kunnen onderbouwen. Zij moeten per doelstelling de uitgangssituatie van de telersvereniging kennen en weten welke impact van een of meerdere acties wordt verwacht.

| 29. | Volgens deze logica en de specifieke vereisten van de verordening (zie de paragrafen 16 t/m 18) ontwikkelde de Rekenkamer controlecriteria voor hetgeen redelijkerwijs mag worden verwacht van een „goed” systeem (tekstvak 6). Wanneer aan deze criteria wordt voldaan, is het aannemelijk dat de procedures van de lidstaten waarborgen dat de steun doeltreffend zal zijn. Deze criteria kunnen aldus worden samengevat:






  — | documenten met betrekking tot operationele programma's dienen voor elk van de programmadoelstellingen de uitgangssituatie van de telersvereniging te vermelden. De doelstellingen moeten „SMART” (specific, measurable, achievable, relevant en timed) zijn: specifiek, zodat er geen twijfel bestaat over hetgeen de telersvereniging wil bereiken; meetbaar (en goed getimed), zodat de verwezenlijking in het oog kan worden gehouden; haalbaar, door middel van de in de programma's voorgestelde acties; en relevant, ofwel coherent met de situatie en handelsverwachtingen van de telersvereniging en met de elf doelstellingen van de EU. Telersverenigingen dienen per doelstelling aan te geven wat zij willen bereiken ten opzichte van de uitgangssituatie (targets). Uit de stukken moet blijken hoe de voorgestelde acties tot verwezenlijking van de programmadoelstellingen zullen leiden. Aan het eind van het programma dient de telersvereniging te melden in hoeverre de doelstellingen zijn verwezenlijkt ten opzichte van de uitgangssituatie en de targets; |
| --- | --- | --- |

29.

Volgens deze logica en de specifieke vereisten van de verordening (zie de paragrafen 16 t/m 18) ontwikkelde de Rekenkamer controlecriteria voor hetgeen redelijkerwijs mag worden verwacht van een „goed” systeem (tekstvak 6). Wanneer aan deze criteria wordt voldaan, is het aannemelijk dat de procedures van de lidstaten waarborgen dat de steun doeltreffend zal zijn. Deze criteria kunnen aldus worden samengevat:

—

documenten met betrekking tot operationele programma's dienen voor elk van de programmadoelstellingen de uitgangssituatie van de telersvereniging te vermelden. De doelstellingen moeten „SMART” (specific, measurable, achievable, relevant en timed) zijn: specifiek, zodat er geen twijfel bestaat over hetgeen de telersvereniging wil bereiken; meetbaar (en goed getimed), zodat de verwezenlijking in het oog kan worden gehouden; haalbaar, door middel van de in de programma's voorgestelde acties; en relevant, ofwel coherent met de situatie en handelsverwachtingen van de telersvereniging en met de elf doelstellingen van de EU. Telersverenigingen dienen per doelstelling aan te geven wat zij willen bereiken ten opzichte van de uitgangssituatie (targets). Uit de stukken moet blijken hoe de voorgestelde acties tot verwezenlijking van de programmadoelstellingen zullen leiden. Aan het eind van het programma dient de telersvereniging te melden in hoeverre de doelstellingen zijn verwezenlijkt ten opzichte van de uitgangssituatie en de targets;

| — | de lidstaten moeten waarborgen dat de doelstellingen van de operationele programma's overeenkomen met die in de EU-verordening en dat de voorgestelde acties echt bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen, tegen redelijke kosten. Zij dienen de beoordelingsinformatie in de eindverslagen van de telersverenigingen te gebruiken om de doeltreffendheid van de operationele programma's te bewaken, en de lessen uit het verleden te benutten om de doeltreffendheid van toekomstige programma's te verbeteren. |
| --- | --- |

—

de lidstaten moeten waarborgen dat de doelstellingen van de operationele programma's overeenkomen met die in de EU-verordening en dat de voorgestelde acties echt bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen, tegen redelijke kosten. Zij dienen de beoordelingsinformatie in de eindverslagen van de telersverenigingen te gebruiken om de doeltreffendheid van de operationele programma's te bewaken, en de lessen uit het verleden te benutten om de doeltreffendheid van toekomstige programma's te verbeteren.

Tekstvak 6Methodologie: Een aantal van de criteria van de Rekenkamer voor de beoordeling van de uitvoering van de steunregeling door de lidstaten heeft niet alleen betrekking op formele naleving van de letter van de verordening (zie bijlage). Zo moet de telersvereniging om de verordening na te leven een beschrijving geven van haar uitgangssituatie en dient de lidstaat de juistheid daarvan te controleren. Om aan de controlecriteria te voldoen dient de lidstaat ook te waarborgen dat de beschrijving betrekking heeft op de doelstellingen en acties in het voorgestelde programma. Anders heeft de beschrijving van de uitgangssituatie weinig zin.

De beschrijving van de uitgangssituatie heeft geen betrekking op de doelstellingen van de operationele programma's

| 30. | Op twee na bevatten alle onderzochte operationele programma's een onderdeel „uitgangssituatie” en voldeed meer dan de helft (60 %) formeel aan de verordening door de productie, afzet en uitrusting te vermelden, zij het zeer beknopt. Bepaalde lidstaten verzochten de telersverenigingen om een lijst op te maken van hun uitrusting en faciliteiten en een tabel van hun productie uitgedrukt in ton en naar waarde, zonder echter te eisen dat deze overzichten op enige wijze met de doelstellingen of acties van het programma in verband werden gebracht. Andere lidstaten formuleerden geen specifieke voorschriften en aanvaardden zeer algemene beschrijvingen, van — in sommige gevallen — slechts een of twee zinnen. Maar weinig telersverenigingen beschreven hun uitgangssituatie wat betreft het milieu, de productkwaliteit en de productiekosten, hoewel bijna alle operationele programma's ten aanzien daarvan doelstellingen kenden (zie tekstvak 7). Geen van de telersverenigingen beschreef in haar operationeel programma de uitgangssituatie voor elk van de doelstellingen. |
| --- | --- |

30.

Op twee na bevatten alle onderzochte operationele programma's een onderdeel „uitgangssituatie” en voldeed meer dan de helft (60 %) formeel aan de verordening door de productie, afzet en uitrusting te vermelden, zij het zeer beknopt. Bepaalde lidstaten verzochten de telersverenigingen om een lijst op te maken van hun uitrusting en faciliteiten en een tabel van hun productie uitgedrukt in ton en naar waarde, zonder echter te eisen dat deze overzichten op enige wijze met de doelstellingen of acties van het programma in verband werden gebracht. Andere lidstaten formuleerden geen specifieke voorschriften en aanvaardden zeer algemene beschrijvingen, van — in sommige gevallen — slechts een of twee zinnen. Maar weinig telersverenigingen beschreven hun uitgangssituatie wat betreft het milieu, de productkwaliteit en de productiekosten, hoewel bijna alle operationele programma's ten aanzien daarvan doelstellingen kenden (zie tekstvak 7). Geen van de telersverenigingen beschreef in haar operationeel programma de uitgangssituatie voor elk van de doelstellingen.

Tekstvak 7In Spanje keurden regionale autoriteiten een operationeel programma goed dat tien acties omvatte waarvan de totale kosten 770 000 euro bedroegen. Van deze acties hadden er zes tot doelstelling de productkwaliteit te verbeteren, acht de productiekosten te verlagen en twee milieuvriendelijke praktijken te verbeteren.De telersvereniging vermeldde in haar beschrijving van de uitgangssituatie de geteelde fruitsoorten en het areaal, maar gaf geen informatie over de uitgangskwaliteit van het fruit, de productiekosten of het milieu.

| 31. | In enkele gevallen beschreven telersverenigingen de uitgangssituatie met betrekking tot specifieke acties; in Nederland is dit bijvoorbeeld verplicht. Zo werd wel enigszins aan de criteria voldaan, maar werd de uitgangssituatie van de telersvereniging onvoldoende beschreven aan de hand van haar doelstellingen. |
| --- | --- |

31.

In enkele gevallen beschreven telersverenigingen de uitgangssituatie met betrekking tot specifieke acties; in Nederland is dit bijvoorbeeld verplicht. Zo werd wel enigszins aan de criteria voldaan, maar werd de uitgangssituatie van de telersvereniging onvoldoende beschreven aan de hand van haar doelstellingen.

De inhoud van de operationele programma's heeft niet altijd betrekking op de vermelde doelstellingen

| 32. | Verscheidene lidstaten verzochten de telersverenigingen, in hun operationele programma's uitdrukkelijk per actie te vermelden op welke EU-doelstellingen deze betrekking had. Op papier correspondeerden in deze gevallen de doelstelling en het programma automatisch; de controle door de lidstaten — of de doelstellingen overeenkwamen met die in de verordening — werd hierdoor een formaliteit. Veel telersverenigingen vermeldden echter elke doelstelling die ter onderbouwing van het programma of de specifieke actie relevant leek, ongeacht of dit een echte doelstelling was (tekstvakken 8 en 9). |
| --- | --- |

32.

Verscheidene lidstaten verzochten de telersverenigingen, in hun operationele programma's uitdrukkelijk per actie te vermelden op welke EU-doelstellingen deze betrekking had. Op papier correspondeerden in deze gevallen de doelstelling en het programma automatisch; de controle door de lidstaten — of de doelstellingen overeenkwamen met die in de verordening — werd hierdoor een formaliteit. Veel telersverenigingen vermeldden echter elke doelstelling die ter onderbouwing van het programma of de specifieke actie relevant leek, ongeacht of dit een echte doelstelling was (tekstvakken 8 en 9).

| 33. | In Italië en Griekenland ontwikkelden de autoriteiten gedetailleerde lijsten met mogelijke acties waaruit de telersvereniging een keus kon maken, en verbonden zij aan elke actie een vooraf bepaalde doelstelling. De Franse autoriteiten publiceerden eveneens een lijst met mogelijke acties, maar deze waren gerangschikt naar soort, niet naar doelstelling. Voor milieu- en kwaliteitsacties was de relevante doelstelling doorgaans duidelijk, maar voor de categorie „maatregelen betreffende productiefaciliteiten” was dit soms niet het geval. Zodoende kon de doelstelling van sommige acties niet worden vastgesteld op basis van de documentatie van het operationele programma (tekstvak 10). De Italiaanse, Griekse en Franse autoriteiten hebben niet getracht, de doelstellingen van de afzonderlijke programma's te controleren, aangezien zij meenden dat er bij het opstellen van de nationale lijst van acties al was vastgesteld dat de acties aan de EU-doelstellingen voldeden. Opeenvolgende wijzigingen in de classificatie leidden er echter toe dat de doelstellingen van een operationeel programma voor een bepaalde actie veranderden (tekstvak 11). |
| --- | --- |

33.

In Italië en Griekenland ontwikkelden de autoriteiten gedetailleerde lijsten met mogelijke acties waaruit de telersvereniging een keus kon maken, en verbonden zij aan elke actie een vooraf bepaalde doelstelling. De Franse autoriteiten publiceerden eveneens een lijst met mogelijke acties, maar deze waren gerangschikt naar soort, niet naar doelstelling. Voor milieu- en kwaliteitsacties was de relevante doelstelling doorgaans duidelijk, maar voor de categorie „maatregelen betreffende productiefaciliteiten” was dit soms niet het geval. Zodoende kon de doelstelling van sommige acties niet worden vastgesteld op basis van de documentatie van het operationele programma (tekstvak 10). De Italiaanse, Griekse en Franse autoriteiten hebben niet getracht, de doelstellingen van de afzonderlijke programma's te controleren, aangezien zij meenden dat er bij het opstellen van de nationale lijst van acties al was vastgesteld dat de acties aan de EU-doelstellingen voldeden. Opeenvolgende wijzigingen in de classificatie leidden er echter toe dat de doelstellingen van een operationeel programma voor een bepaalde actie veranderden (tekstvak 11).

Tekstvak 8In Nederland omvatte een operationeel programma een systeem voor elektronische aanvoerbrieven, ter waarde van 135 000 euro, met als doelstelling „planning en afstemming van de productie op de vraag”. De telersvereniging slaagde er niet in een verband aan te tonen tussen de actie en deze doelstelling. De echte doelstelling, kostenvermindering, werd in het operationeel programma niet vermeld.

Tekstvak 9In Spanje kocht een telersvereniging in het kader van een door de regionale autoriteiten goedgekeurd operationeel programma een vorkheftruck ter waarde van 25 000 euro. De telersvereniging slaagde er niet in een verband aan te tonen tussen de actie en de opgegeven doelstelling, namelijk „vermindering van uit de markt genomen hoeveelheden”.

Tekstvak 10In Frankrijk omschreef een telersvereniging in een operationeel programma een actie als „dienstverlening” ter waarde van 50 400 euro. 25 % van deze kosten was bestemd voor de doelstelling „kwaliteitsverbetering” en 25 % voor „verbetering van milieuvriendelijke praktijken”. Wij slaagden er niet in de EU-doelstelling te identificeren waarop de overige 50 % van de kosten betrekking had.

Tekstvak 11Aan een irrigatieproject in Italië werd overeenkomstig de nationale richtsnoeren van 1997 de doelstelling „kwaliteitsverbetering” gekoppeld. Naar aanleiding van een herziening van de richtsnoeren kreeg het in 1999 de doelstelling „concentratie van het aanbod”. Bij een volgende herziening in 2002 werd dezelfde actie ingedeeld bij de doelstelling „kostenverlaging”.

Doelstellingen van operationele programma's worden niet in meetbare termen uitgedrukt en er worden geen doelen vastgesteld

| 34. | Uitsluitend de Britse autoriteiten verzochten de telersverenigingen formeel, meetbare doelstellingen voor operationele programma's te formuleren, hoewel de autoriteiten zich er in de praktijk niet van vergewisten dat dit gebeurde. In Spanje, Italië en Nederland verzochten de autoriteiten, de verwachte resultaten per maatregel of actie te vermelden, maar het ging hierbij om outputs — de wijze waarop kon worden aangetoond dat de acties waren uitgevoerd — en niet zozeer om het verwezenlijken van de doelstelling. In 10 % van de onderzochte operationele programma's vermeldden de telersverenigingen voor ten minste één actie gekwantificeerde doelstellingen wanneer deze voor de hand lagen, zoals de verwachte kostenbesparing, of de oppervlakte waarvoor moest worden omgeschakeld op biologische landbouw. Dit was veelal het geval in Spanje en Italië. De telersverenigingen stelden verder geen doelen of indicatoren vast waarmee de verwezenlijking van de doelstellingen kon worden bewaakt. |
| --- | --- |

34.

Uitsluitend de Britse autoriteiten verzochten de telersverenigingen formeel, meetbare doelstellingen voor operationele programma's te formuleren, hoewel de autoriteiten zich er in de praktijk niet van vergewisten dat dit gebeurde. In Spanje, Italië en Nederland verzochten de autoriteiten, de verwachte resultaten per maatregel of actie te vermelden, maar het ging hierbij om outputs — de wijze waarop kon worden aangetoond dat de acties waren uitgevoerd — en niet zozeer om het verwezenlijken van de doelstelling. In 10 % van de onderzochte operationele programma's vermeldden de telersverenigingen voor ten minste één actie gekwantificeerde doelstellingen wanneer deze voor de hand lagen, zoals de verwachte kostenbesparing, of de oppervlakte waarvoor moest worden omgeschakeld op biologische landbouw. Dit was veelal het geval in Spanje en Italië. De telersverenigingen stelden verder geen doelen of indicatoren vast waarmee de verwezenlijking van de doelstellingen kon worden bewaakt.

Beoordelingsverslagen van telersverenigingen wijzen niet op de verwezenlijking van doelstellingen

| 35. | Enkele gevallen in Frankrijk en Ierland uitgezonderd vergewisten de lidstaten zich ervan dat de tenuitvoerlegging van het programma en de output (hetgeen was verricht) in de eindbeoordelingsverslagen van de telersverenigingen werden beschreven, maar in de praktijk hoefde van geen enkele lidstaat in deze verslagen tevens te worden aangegeven in hoeverre de doelstellingen van de operationele programma's waren verwezenlijkt. De verslagen waren dan ook van weinig nut voor de beoordeling van de doeltreffendheid van de steun. |
| --- | --- |

35.

Enkele gevallen in Frankrijk en Ierland uitgezonderd vergewisten de lidstaten zich ervan dat de tenuitvoerlegging van het programma en de output (hetgeen was verricht) in de eindbeoordelingsverslagen van de telersverenigingen werden beschreven, maar in de praktijk hoefde van geen enkele lidstaat in deze verslagen tevens te worden aangegeven in hoeverre de doelstellingen van de operationele programma's waren verwezenlijkt. De verslagen waren dan ook van weinig nut voor de beoordeling van de doeltreffendheid van de steun.

| 36. | De lidstaten maakten weinig gebruik van de beoordelingen in de eindverslagen (10); deze werden beschouwd als een van de vele formaliteiten waaraan moest worden voldaan om de verordening in acht te nemen. In Griekenland, Spanje (11) en Portugal werden eindverslagen eenvoudig gearchiveerd door het betaalorgaan en niet onderzocht door de voor goedkeuring van operationele programma's verantwoordelijke autoriteiten. |
| --- | --- |

36.

De lidstaten maakten weinig gebruik van de beoordelingen in de eindverslagen (10); deze werden beschouwd als een van de vele formaliteiten waaraan moest worden voldaan om de verordening in acht te nemen. In Griekenland, Spanje (11) en Portugal werden eindverslagen eenvoudig gearchiveerd door het betaalorgaan en niet onderzocht door de voor goedkeuring van operationele programma's verantwoordelijke autoriteiten.

| 37. | De inhoud van de verslagen varieert sterk: van minder dan één pagina met algemene niet-onderbouwde verklaringen, zoals „kwaliteit verbeterd”, tot meer dan 100 pagina's met voor elke actie gedetailleerde feiten en cijfers over de tenuitvoerlegging van het programma. De lidstaten eisten niet dat de eindverslagen bepaalde standaardinformatie bevatten waarmee de doeltreffendheid van de programma's op regionaal of nationaal niveau kon worden bewaakt, en de diversiteit van de verslagen maakte een dergelijke analyse onpraktisch. |
| --- | --- |

37.

De inhoud van de verslagen varieert sterk: van minder dan één pagina met algemene niet-onderbouwde verklaringen, zoals „kwaliteit verbeterd”, tot meer dan 100 pagina's met voor elke actie gedetailleerde feiten en cijfers over de tenuitvoerlegging van het programma. De lidstaten eisten niet dat de eindverslagen bepaalde standaardinformatie bevatten waarmee de doeltreffendheid van de programma's op regionaal of nationaal niveau kon worden bewaakt, en de diversiteit van de verslagen maakte een dergelijke analyse onpraktisch.

Lidstaten passen bij de goedkeuring van operationele programma's geen doeltreffendheidscriteria toe

| 38. | In de praktijk keurden de lidstaten programma's goed op grond van de aard van de voorgestelde uitgaven en niet om hetgeen het programma naar verwachting zou bereiken. Doeltreffendheidscriteria zoals additionaliteit speelden geen rol bij het besluit om de financiering van een actie met EU-steun goed te keuren. Het is overbodig geworden, specifiek in de verordening vereiste factoren in aanmerking te nemen, zoals de uitgangssituatie en de doelstellingen, de technische kwaliteit en economische consistentie van het programma; dit gebeurde slechts voor zover nodig om aan te tonen dat de verordening naar de letter werd uitgevoerd. |
| --- | --- |

38.

In de praktijk keurden de lidstaten programma's goed op grond van de aard van de voorgestelde uitgaven en niet om hetgeen het programma naar verwachting zou bereiken. Doeltreffendheidscriteria zoals additionaliteit speelden geen rol bij het besluit om de financiering van een actie met EU-steun goed te keuren. Het is overbodig geworden, specifiek in de verordening vereiste factoren in aanmerking te nemen, zoals de uitgangssituatie en de doelstellingen, de technische kwaliteit en economische consistentie van het programma; dit gebeurde slechts voor zover nodig om aan te tonen dat de verordening naar de letter werd uitgevoerd.

| 39. | De lidstaten volgden echter een andere aanpak, waarbij de nadruk lag op het voldoen aan de subsidiabiliteitscriteria en op de betaling van subsidie, zoals is weergegeven in grafiek 6. |
| --- | --- |

39.

De lidstaten volgden echter een andere aanpak, waarbij de nadruk lag op het voldoen aan de subsidiabiliteitscriteria en op de betaling van subsidie, zoals is weergegeven in grafiek 6.

Image

| 40. | Dit is grotendeels het resultaat van een wijziging in de uitvoeringsverordening van de Commissie, ter invoering van subsidiabiliteitslijsten waaraan operationele programma's sinds 1999 moeten voldoen. In dit soort lijsten worden de uitgaven gespecificeerd die wel en niet in operationele programma's kunnen worden opgenomen (tekstvak 12). |
| --- | --- |

40.

Dit is grotendeels het resultaat van een wijziging in de uitvoeringsverordening van de Commissie, ter invoering van subsidiabiliteitslijsten waaraan operationele programma's sinds 1999 moeten voldoen. In dit soort lijsten worden de uitgaven gespecificeerd die wel en niet in operationele programma's kunnen worden opgenomen (tekstvak 12).

Tekstvak 12Voorbeeld van subsidiabiliteitscriteria: vervoerskostenIn aanmerking komen:





  —

| — | investeringen in vervoer met koelinstallatie. |
| --- | --- |

investeringen in vervoer met koelinstallatie.

| — | (interne/externe) ophaal- en vervoerskosten; |
| --- | --- |

—

(interne/externe) ophaal- en vervoerskosten;

| — | investeringen in vervoer voor in de handel brengen of distributie. |
| --- | --- |

—

investeringen in vervoer voor in de handel brengen of distributie.

| 41. | De oorspronkelijke uitvoeringsverordening uit 1997 bevatte geen gedetailleerde subsidiariteitscriteria, afgezien van de uitsluiting van administratieve en bedrijfskosten van de telersverenigingen. De lidstaten verkeerden in onzekerheid over hetgeen de Commissie in het kader van de goedkeuring van de rekeningen als subsidiabele uitgaven zou aanvaarden, en naar aanleiding van verzoeken van de lidstaten om informatie stelde de Commissie een reeks ad-hocnota's van toelichting op. |
| --- | --- |

41.

De oorspronkelijke uitvoeringsverordening uit 1997 bevatte geen gedetailleerde subsidiariteitscriteria, afgezien van de uitsluiting van administratieve en bedrijfskosten van de telersverenigingen. De lidstaten verkeerden in onzekerheid over hetgeen de Commissie in het kader van de goedkeuring van de rekeningen als subsidiabele uitgaven zou aanvaarden, en naar aanleiding van verzoeken van de lidstaten om informatie stelde de Commissie een reeks ad-hocnota's van toelichting op.

| 42. | Aangezien deze nota's van toelichting geen officiële status hadden, wijzigde de Commissie de uitvoeringswetgeving om een lijst met niet-subsidiabele verrichtingen en uitgaven toe te voegen. Tezelfdertijd verzocht zij de lidstaten om, alvorens operationele programma's goed te keuren, de subsidiabiliteit van de voor een operationeel programma voorgestelde uitgaven aan deze lijst te toetsen. In 2001 voegde de Commissie een lijst toe met hetgeen wél in operationele programma's mocht worden opgenomen en in 2003 werden de nota's van toelichting ingetrokken en beide lijsten opnieuw herzien. De subsidiabiliteitslijsten voorzagen in enkele uitzonderingen op de uitsluiting van de productie- en bedrijfskosten van telersverenigingen, voor bepaalde personeelssalarissen, recyclebare verpakking en de natuurlijke bestrijding van ziekte en ongedierte. |
| --- | --- |

42.

Aangezien deze nota's van toelichting geen officiële status hadden, wijzigde de Commissie de uitvoeringswetgeving om een lijst met niet-subsidiabele verrichtingen en uitgaven toe te voegen. Tezelfdertijd verzocht zij de lidstaten om, alvorens operationele programma's goed te keuren, de subsidiabiliteit van de voor een operationeel programma voorgestelde uitgaven aan deze lijst te toetsen. In 2001 voegde de Commissie een lijst toe met hetgeen wél in operationele programma's mocht worden opgenomen en in 2003 werden de nota's van toelichting ingetrokken en beide lijsten opnieuw herzien. De subsidiabiliteitslijsten voorzagen in enkele uitzonderingen op de uitsluiting van de productie- en bedrijfskosten van telersverenigingen, voor bepaalde personeelssalarissen, recyclebare verpakking en de natuurlijke bestrijding van ziekte en ongedierte.

| 43. | Het bestaan van deze subsidiabiliteitslijsten weerhoudt de lidstaten er niet van, tevens de uitgangssituatie en doelstellingen van de telersverenigingen, alsmede de te verwachten doeltreffendheid van de voorgestelde acties in aanmerking te nemen. Lidstaten die weigeren, voorgestelde uitgaven goed te keuren die krachtens de verordening als subsidiabel gelden, zouden hun besluit echter tegenover de telersvereniging moeten kunnen rechtvaardigen en riskeren gerechtelijke maatregelen. Lidstaten kunnen deze moeilijke besluiten vermijden door eenzelfde actie goed te keuren voor alle telersverenigingen die deze voorstellen, ongeacht de doelstellingen of situatie van elke afzonderlijke telersvereniging (tekstvak 13). |
| --- | --- |

43.

Het bestaan van deze subsidiabiliteitslijsten weerhoudt de lidstaten er niet van, tevens de uitgangssituatie en doelstellingen van de telersverenigingen, alsmede de te verwachten doeltreffendheid van de voorgestelde acties in aanmerking te nemen. Lidstaten die weigeren, voorgestelde uitgaven goed te keuren die krachtens de verordening als subsidiabel gelden, zouden hun besluit echter tegenover de telersvereniging moeten kunnen rechtvaardigen en riskeren gerechtelijke maatregelen. Lidstaten kunnen deze moeilijke besluiten vermijden door eenzelfde actie goed te keuren voor alle telersverenigingen die deze voorstellen, ongeacht de doelstellingen of situatie van elke afzonderlijke telersvereniging (tekstvak 13).

Tekstvak 13Voorbeeld: palletkistenBij tien van de 30 willekeurig geselecteerde operationele programma's hadden de lidstaten de aanschaf goedgekeurd van palletkisten, kisten of soortgelijke containers voor het oogsten, vervoeren en opslaan van groente en fruit; hiermee was in totaal een bedrag van 1,7 miljoen euro gemoeid. De Commissie acht deze uitgaven subsidiabel. De in de operationele programma's opgegeven doelstellingen omvatten onder meer:





  —

| — | stabilisering van de producentenprijzen; |
| --- | --- |

stabilisering van de producentenprijzen;

| — | verbetering van productkwaliteit; |
| --- | --- |

—

verbetering van productkwaliteit;

| — | verhoging handelswaarde producten; |
| --- | --- |

—

verhoging handelswaarde producten;

| — | verlaging productiekosten; |
| --- | --- |

—

verlaging productiekosten;

| — | milieuvriendelijker praktijken; |
| --- | --- |

—

milieuvriendelijker praktijken;

| — | concentratie van het aanbod; |
| --- | --- |

—

concentratie van het aanbod;

| — | vermindering uit de handel genomen hoeveelheden. |
| --- | --- |

—

vermindering uit de handel genomen hoeveelheden.

Het gelijktijdig bestaan van het programmeringsmodel en de subsidiebenadering heeft geleid tot meer complexiteit en kostenstijging

| 44. | In feite hebben de lidstaten een subsidiebenadering in plaats van een programmeringsbenadering gevolgd, terwijl de programmeringselementen van de verordening nog steeds vereist zijn. De steunregeling is hierdoor onnodig complex geworden en de administratieve en controlekosten zijn toegenomen. Dit is een gevolg van zowel het gebrek aan duidelijkheid van de subsidiabiliteitslijsten als het naast elkaar bestaan van het subsidie- en het programmeringsmodel. Het naar behoren opstellen van operationele programma's, jaarlijkse uitvoeringsverslagen en eindbeoordelingen van programma's brengt aanzienlijke kosten mee voor de telersverenigingen. Dit geldt des te meer in lidstaten als Italië en Nederland, waar ook gedetailleerde jaarlijkse operationele programma's ter goedkeuring moeten worden ingediend. |
| --- | --- |

44.

In feite hebben de lidstaten een subsidiebenadering in plaats van een programmeringsbenadering gevolgd, terwijl de programmeringselementen van de verordening nog steeds vereist zijn. De steunregeling is hierdoor onnodig complex geworden en de administratieve en controlekosten zijn toegenomen. Dit is een gevolg van zowel het gebrek aan duidelijkheid van de subsidiabiliteitslijsten als het naast elkaar bestaan van het subsidie- en het programmeringsmodel. Het naar behoren opstellen van operationele programma's, jaarlijkse uitvoeringsverslagen en eindbeoordelingen van programma's brengt aanzienlijke kosten mee voor de telersverenigingen. Dit geldt des te meer in lidstaten als Italië en Nederland, waar ook gedetailleerde jaarlijkse operationele programma's ter goedkeuring moeten worden ingediend.

| 45. | De in de verordening gepubliceerde subsidiabiliteitslijsten kunnen nooit alle acties bestrijken die in deze bijzonder gevarieerde en snel veranderende sector mogelijk zijn, en zijn derhalve gesteld in tamelijk algemene termen, zoals „maatregelen ter verbetering van de kwaliteit”. Uiteraard roept dit vragen op en verschilt de wijze waarop de lijsten worden uitgelegd per lidstaat en zelfs per regio. Hoewel de regeling reeds acht jaar van kracht is, constateerde de Commissie bij haar controle in het kader van de goedkeuring van de rekeningen over 2005 in Spanje, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk nog steeds gevallen van niet-subsidiabele uitgaven, waarbij de lidstaten de subsidiabiliteitsregels niet altijd op dezelfde wijze hadden geïnterpreteerd als de Commissie. |
| --- | --- |

45.

De in de verordening gepubliceerde subsidiabiliteitslijsten kunnen nooit alle acties bestrijken die in deze bijzonder gevarieerde en snel veranderende sector mogelijk zijn, en zijn derhalve gesteld in tamelijk algemene termen, zoals „maatregelen ter verbetering van de kwaliteit”. Uiteraard roept dit vragen op en verschilt de wijze waarop de lijsten worden uitgelegd per lidstaat en zelfs per regio. Hoewel de regeling reeds acht jaar van kracht is, constateerde de Commissie bij haar controle in het kader van de goedkeuring van de rekeningen over 2005 in Spanje, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk nog steeds gevallen van niet-subsidiabele uitgaven, waarbij de lidstaten de subsidiabiliteitsregels niet altijd op dezelfde wijze hadden geïnterpreteerd als de Commissie.

| 46. | Gelet op de onzekerheid over de subsidiabiliteit en de daarmee samenhangende risico's, voeren de autoriteiten van verscheidene lidstaten meer controles uit dan krachtens de verordening is vereist (12); sommige lidstaten bezoeken elke telersvereniging meermaals per jaar. Dit brengt extra kosten mee, niet alleen voor de lidstaat, maar ook voor de telersvereniging. |
| --- | --- |

46.

Gelet op de onzekerheid over de subsidiabiliteit en de daarmee samenhangende risico's, voeren de autoriteiten van verscheidene lidstaten meer controles uit dan krachtens de verordening is vereist (12); sommige lidstaten bezoeken elke telersvereniging meermaals per jaar. Dit brengt extra kosten mee, niet alleen voor de lidstaat, maar ook voor de telersvereniging.

| 47. | Deze onzekerheid over de subsidiabiliteit, de administratieve kosten en de uitgebreide controles van hun activiteiten weerhouden telersverenigingen er wellicht ook van, zich te wagen aan innovatieve maatregelen, die immers uiteindelijk kunnen worden afgewezen. Mogelijk zet het hen ertoe aan, in hun operationele programma's uitsluitend maatregelen op te nemen waarvan de subsidiabiliteit duidelijk vaststaat. |
| --- | --- |

47.

Deze onzekerheid over de subsidiabiliteit, de administratieve kosten en de uitgebreide controles van hun activiteiten weerhouden telersverenigingen er wellicht ook van, zich te wagen aan innovatieve maatregelen, die immers uiteindelijk kunnen worden afgewezen. Mogelijk zet het hen ertoe aan, in hun operationele programma's uitsluitend maatregelen op te nemen waarvan de subsidiabiliteit duidelijk vaststaat.

Het risico bestaat dat ondoeltreffende acties zijn goedgekeurd

| 48. | Aangezien het programmeringsmodel niet deugdelijk is geïmplementeerd, is de EU-begroting blootgesteld aan een groter risico van ondoeltreffendheid: het risico dat acties worden goedgekeurd die niet bijdragen tot de verwezenlijking van de EU-doelstellingen. |
| --- | --- |

48.

Aangezien het programmeringsmodel niet deugdelijk is geïmplementeerd, is de EU-begroting blootgesteld aan een groter risico van ondoeltreffendheid: het risico dat acties worden goedgekeurd die niet bijdragen tot de verwezenlijking van de EU-doelstellingen.

| 49. | Een aantal lidstaten stelden dat zij zich niet hoeven bezig te houden met de doeltreffendheid van de programma's, aangezien de telersverenigingen normaliter zelf de — in hun specifieke omstandigheden — beste zakelijke besluiten zullen nemen. Per slot van rekening dienen leden van de telersvereniging 50 % van de kosten van het programma te cofinancieren. Uit de bij deze controle bekeken voorbeelden blijkt echter dat bepaalde telersverenigingen de subsidie gebruiken ter ondersteuning van de kosten van hun lopende activiteiten, die geen stap vooruit betekenen ten opzichte van hun uitgangssituatie. Hoewel de telersvereniging hier — in het bijzonder onder concurrentiedruk — in zakelijk opzicht haar voordeel mee doet, draagt het niet bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU-steunregeling. Het geval in Spanje (tekstvak 14) illustreert de opname van kosten die geen betrekking hebben op „acties” of „maatregelen” ter verwezenlijking van programmadoelstellingen, maar normale kosten van de groente- en fruitproducent betreffen. Hoewel het niet gebruikelijk is dat recyclebare verpakking zo'n groot deel van operationele programma's uitmaakt (13), hebben bepaalde lidstaten hiervoor aanzienlijke bedragen aan uitgaven goedgekeurd. Van de 30 operationele programma's in de steekproef van de Rekenkamer omvatten er tien een gezamenlijk totaal van 4,9 miljoen euro voor recyclebare of herbruikbare verpakking. |
| --- | --- |

49.

Een aantal lidstaten stelden dat zij zich niet hoeven bezig te houden met de doeltreffendheid van de programma's, aangezien de telersverenigingen normaliter zelf de — in hun specifieke omstandigheden — beste zakelijke besluiten zullen nemen. Per slot van rekening dienen leden van de telersvereniging 50 % van de kosten van het programma te cofinancieren. Uit de bij deze controle bekeken voorbeelden blijkt echter dat bepaalde telersverenigingen de subsidie gebruiken ter ondersteuning van de kosten van hun lopende activiteiten, die geen stap vooruit betekenen ten opzichte van hun uitgangssituatie. Hoewel de telersvereniging hier — in het bijzonder onder concurrentiedruk — in zakelijk opzicht haar voordeel mee doet, draagt het niet bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de EU-steunregeling. Het geval in Spanje (tekstvak 14) illustreert de opname van kosten die geen betrekking hebben op „acties” of „maatregelen” ter verwezenlijking van programmadoelstellingen, maar normale kosten van de groente- en fruitproducent betreffen. Hoewel het niet gebruikelijk is dat recyclebare verpakking zo'n groot deel van operationele programma's uitmaakt (13), hebben bepaalde lidstaten hiervoor aanzienlijke bedragen aan uitgaven goedgekeurd. Van de 30 operationele programma's in de steekproef van de Rekenkamer omvatten er tien een gezamenlijk totaal van 4,9 miljoen euro voor recyclebare of herbruikbare verpakking.

Tekstvak 14Voorbeeld: In Spanje hadden de regionale autoriteiten een operationeel programma uit onze steekproef goedgekeurd, dat onder meer 2,7 miljoen euro voor recyclebare kartonnen dozen omvatte. Dit maakte 83 % uit van het totale programma 2000-2003. In 2001 gaven zij hun goedkeuring aan een correctie van dit programma, waarbij geplande investeringen in kassen en irrigatie werden geannuleerd en de begroting voor recyclebare kisten werd verhoogd tot 98 % van het totaal. De enige andere „actie” was het salaris van een technicus.

Waren de in het kader van operationele programma's gefinancierde maatregelen doeltreffend?

| 50. | In het bovenstaande is uiteengezet dat de door de lidstaten gevolgde aanpak bij de goedkeuring van operationele programma's het risico meebrengt dat de gefinancierde maatregelen niet doeltreffend zijn. In het onderstaande wordt beoordeeld of de door de telersverenigingen uitgevoerde acties daadwerkelijk hebben geleid tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de operationele programma's. |
| --- | --- |

50.

In het bovenstaande is uiteengezet dat de door de lidstaten gevolgde aanpak bij de goedkeuring van operationele programma's het risico meebrengt dat de gefinancierde maatregelen niet doeltreffend zijn. In het onderstaande wordt beoordeeld of de door de telersverenigingen uitgevoerde acties daadwerkelijk hebben geleid tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de operationele programma's.

Beoordelingen van operationele programma's door telersverenigingen (eindverslagen)

| 51. | De primaire informatiebron betreffende de doeltreffendheid van operationele programma's dienen de eindverslagen te zijn die de telersverenigingen aan het eind van ieder programma opstellen. Krachtens de verordening dienen deze te vermelden in hoeverre de doelstellingen van het operationele programma zijn gehaald. Geen van de 142 bij deze controle onderzochte eindverslagen bevatte een volledige beoordeling van de mate waarin de doelstellingen van de operationele programma's waren verwezenlijkt. Bij haar controle van de procedures van de lidstaten is de Commissie echter niet nagegaan of aan dit vereiste van de verordening is voldaan. |
| --- | --- |

51.

De primaire informatiebron betreffende de doeltreffendheid van operationele programma's dienen de eindverslagen te zijn die de telersverenigingen aan het eind van ieder programma opstellen. Krachtens de verordening dienen deze te vermelden in hoeverre de doelstellingen van het operationele programma zijn gehaald. Geen van de 142 bij deze controle onderzochte eindverslagen bevatte een volledige beoordeling van de mate waarin de doelstellingen van de operationele programma's waren verwezenlijkt. Bij haar controle van de procedures van de lidstaten is de Commissie echter niet nagegaan of aan dit vereiste van de verordening is voldaan.

| 52. | Dit is een gemiste kans voor de Commissie, die krachtens het Financieel Reglement specifiek verantwoordelijk is voor het toezicht op de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen. Indien de eindverslagen de vereiste beoordelingen hadden bevat, dan zou het mogelijk moeten zijn geweest, een steekproef van verslagen te analyseren en conclusies te trekken over de verwezenlijking van de doelstellingen van de operationele programma's. Indien alle telersverenigingen om een paar welgekozen prestatie-indicatoren was verzocht, hadden deze eindverslagen een langlopende reeks kunnen vormen waaruit de vooruitgang zou blijken met betrekking tot doelstellingen als kwaliteitsverbetering, kostenbeperking, biologische teelt en milieuvriendelijke praktijken. |
| --- | --- |

52.

Dit is een gemiste kans voor de Commissie, die krachtens het Financieel Reglement specifiek verantwoordelijk is voor het toezicht op de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen. Indien de eindverslagen de vereiste beoordelingen hadden bevat, dan zou het mogelijk moeten zijn geweest, een steekproef van verslagen te analyseren en conclusies te trekken over de verwezenlijking van de doelstellingen van de operationele programma's. Indien alle telersverenigingen om een paar welgekozen prestatie-indicatoren was verzocht, hadden deze eindverslagen een langlopende reeks kunnen vormen waaruit de vooruitgang zou blijken met betrekking tot doelstellingen als kwaliteitsverbetering, kostenbeperking, biologische teelt en milieuvriendelijke praktijken.

Steekproef van in operationele programma's opgenomen acties

| 53. | Teneinde te controleren of acties in het kader van operationele programma's doeltreffend zijn geweest, nam de Rekenkamer een aselecte steekproef van in totaal 104 acties uit 30 operationele programma's van telersverenigingen die in 2003 of 2004 waren afgerond (tekstvak 5). De telersverenigingen werd verzocht, de impact van de geselecteerde acties aan te tonen met betrekking tot de betrokken doelstellingen van het operationele programma. Sommige acties hadden meer dan één doelstelling, waardoor het totale aantal onderzochte gevallen 265 beliep. |
| --- | --- |

53.

Teneinde te controleren of acties in het kader van operationele programma's doeltreffend zijn geweest, nam de Rekenkamer een aselecte steekproef van in totaal 104 acties uit 30 operationele programma's van telersverenigingen die in 2003 of 2004 waren afgerond (tekstvak 5). De telersverenigingen werd verzocht, de impact van de geselecteerde acties aan te tonen met betrekking tot de betrokken doelstellingen van het operationele programma. Sommige acties hadden meer dan één doelstelling, waardoor het totale aantal onderzochte gevallen 265 beliep.

| 54. | In slechts 30 % van de gevallen konden telersverenigingen voldoende bewijsmateriaal overleggen om aan te tonen dat de actie had bijgedragen tot de verwezenlijking van de betrokken doelstelling (grafiek 7). In 41 % van de gevallen ontbrak direct bewijsmateriaal, maar kon op grond van logisch redeneren een positieve conclusie worden bereikt (zie tekstvak 15). Zoals uiteengezet in paragraaf 58 werd in veel gevallen echter slechts marginale vooruitgang geboekt. |
| --- | --- |

54.

In slechts 30 % van de gevallen konden telersverenigingen voldoende bewijsmateriaal overleggen om aan te tonen dat de actie had bijgedragen tot de verwezenlijking van de betrokken doelstelling (grafiek 7). In 41 % van de gevallen ontbrak direct bewijsmateriaal, maar kon op grond van logisch redeneren een positieve conclusie worden bereikt (zie tekstvak 15). Zoals uiteengezet in paragraaf 58 werd in veel gevallen echter slechts marginale vooruitgang geboekt.

Tekstvak 15Voorbeeld van „vooruitgang waarschijnlijk”Een telersvereniging in Portugal schafte een koelwagen aan om te voorkomen dat de kwaliteit van haar fruitproducten tijdens de distributie achteruit ging. Zij had geen gegevens om een kwaliteitsverbetering te staven, maar toonde ons het materieel en lichtte het koelingsproces toe. Op grond hiervan concludeerden wij dat de kwaliteit waarschijnlijk was verbeterd.

Image

| 55. | In bijna een kwart van de gevallen kon de Rekenkamer niet concluderen of er wel of geen vooruitgang was geboekt. In de meeste gevallen kwam dit doordat de betrokken doelstelling zo algemeen was dat niet kon worden bewezen dat er géén impact was geweest. Dit was met name het geval bij de volgende doelstellingen: vermindering van de uit de markt genomen hoeveelheden, concentratie van het aanbod, stabilisatie van de producentenprijzen (zie grafiek 8). Zo zijn de voornaamste bestaansredenen van een telersvereniging de concentratie van het aanbod en de afzet van de producten van haar leden. Al haar activiteiten dragen derhalve op zekere wijze, hoe indirect ook, bij tot deze doelstelling. |
| --- | --- |

55.

In bijna een kwart van de gevallen kon de Rekenkamer niet concluderen of er wel of geen vooruitgang was geboekt. In de meeste gevallen kwam dit doordat de betrokken doelstelling zo algemeen was dat niet kon worden bewezen dat er géén impact was geweest. Dit was met name het geval bij de volgende doelstellingen: vermindering van de uit de markt genomen hoeveelheden, concentratie van het aanbod, stabilisatie van de producentenprijzen (zie grafiek 8). Zo zijn de voornaamste bestaansredenen van een telersvereniging de concentratie van het aanbod en de afzet van de producten van haar leden. Al haar activiteiten dragen derhalve op zekere wijze, hoe indirect ook, bij tot deze doelstelling.

Image

| 56. | In 6 % van de gevallen was er duidelijk bewijs dat er geen vooruitgang was geboekt (grafiek 7). In enkele van deze gevallen was de actie mislukt: zo was er één telersvereniging die in het kader van een operationeel programma een actie op het gebied van biologische productie begon, maar het project staakte. In de overige gevallen bleef voortgang uit doordat doelstellingen onjuist aan maatregelen waren verbonden, door een misverstand (verscheidene telersverenigingen verstonden onder de doelstelling „verbruikersgerichte productpromotie” verkoopbevordering onder cliënten), of om een nationale classificatie te volgen (zie paragraaf 33). |
| --- | --- |

56.

In 6 % van de gevallen was er duidelijk bewijs dat er geen vooruitgang was geboekt (grafiek 7). In enkele van deze gevallen was de actie mislukt: zo was er één telersvereniging die in het kader van een operationeel programma een actie op het gebied van biologische productie begon, maar het project staakte. In de overige gevallen bleef voortgang uit doordat doelstellingen onjuist aan maatregelen waren verbonden, door een misverstand (verscheidene telersverenigingen verstonden onder de doelstelling „verbruikersgerichte productpromotie” verkoopbevordering onder cliënten), of om een nationale classificatie te volgen (zie paragraaf 33).

Geringe doelmatigheid van acties

| 57. | Uit de hierboven vermelde steekproefresultaten blijkt uitsluitend of er tekenen van vooruitgang zijn, maar niet hoe groot deze is. Veel acties uit de steekproef hadden de telersvereniging ten opzichte van de uitgangssituatie weliswaar duidelijk dichter bij de betrokken doelstellingen gebracht, maar in andere gevallen was de vooruitgang slechts marginaal. Vervangend materieel leidde in de regel tot enige vooruitgang, aangezien het om een verbetering ten opzichte van het oude model ging. Maar in verhouding tot de totale kosten van de vervanging was de vooruitgang soms onbeduidend. Het permanent in dienst hebben van personeel voor de controle van de productkwaliteit stelde de telersverenigingen in staat, bepaalde kwaliteitsniveaus vast te houden, maar leidde niet per se tot een waarneembare kwaliteitsverbetering ten opzichte van voorgaande jaren. |
| --- | --- |

57.

Uit de hierboven vermelde steekproefresultaten blijkt uitsluitend of er tekenen van vooruitgang zijn, maar niet hoe groot deze is. Veel acties uit de steekproef hadden de telersvereniging ten opzichte van de uitgangssituatie weliswaar duidelijk dichter bij de betrokken doelstellingen gebracht, maar in andere gevallen was de vooruitgang slechts marginaal. Vervangend materieel leidde in de regel tot enige vooruitgang, aangezien het om een verbetering ten opzichte van het oude model ging. Maar in verhouding tot de totale kosten van de vervanging was de vooruitgang soms onbeduidend. Het permanent in dienst hebben van personeel voor de controle van de productkwaliteit stelde de telersverenigingen in staat, bepaalde kwaliteitsniveaus vast te houden, maar leidde niet per se tot een waarneembare kwaliteitsverbetering ten opzichte van voorgaande jaren.

| 58. | Om een indruk te krijgen van de frequentie van deze maatregelen van „geringe doeltreffendheid”, lichtte de Rekenkamer elk van de 104 ter plaatse gecontroleerde acties door om na te gaan of deze de telersvereniging ten opzichte van de uitgangssituatie aanzienlijk dichter bij de verwezenlijking van een of twee EU-doelstellingen hadden gebracht (tekstvak 16). Op grond van dit criterium werd de doeltreffendheid van meer dan de helft (55 %) van de acties uit de aselecte steekproef als „gering” beoordeeld. |
| --- | --- |

58.

Om een indruk te krijgen van de frequentie van deze maatregelen van „geringe doeltreffendheid”, lichtte de Rekenkamer elk van de 104 ter plaatse gecontroleerde acties door om na te gaan of deze de telersvereniging ten opzichte van de uitgangssituatie aanzienlijk dichter bij de verwezenlijking van een of twee EU-doelstellingen hadden gebracht (tekstvak 16). Op grond van dit criterium werd de doeltreffendheid van meer dan de helft (55 %) van de acties uit de aselecte steekproef als „gering” beoordeeld.

| 59. | Uit deze bevindingen blijkt in welke mate de lidstaten acties in operationele programma's hebben goedgekeurd op basis van hun aard (is de actie subsidiabel?), zonder tevens de doeltreffendheid ervan in aanmerking te nemen (brengt de actie de telersvereniging dichter bij de verwezenlijking van de doelstelling?). |
| --- | --- |

59.

Uit deze bevindingen blijkt in welke mate de lidstaten acties in operationele programma's hebben goedgekeurd op basis van hun aard (is de actie subsidiabel?), zonder tevens de doeltreffendheid ervan in aanmerking te nemen (brengt de actie de telersvereniging dichter bij de verwezenlijking van de doelstelling?).

Tekstvak 16Voorbeelden van acties waarbij vaak een belangrijke vooruitgang ten opzichte van de uitgangssituatie werd geconstateerd:






  —

| — | verbeteringen aan productiefaciliteiten (irrigatiesystemen, energiezuinige kassen); |
| --- | --- |

verbeteringen aan productiefaciliteiten (irrigatiesystemen, energiezuinige kassen);

| — | invoering van gecertificeerde kwaliteitsregelingen. |
| --- | --- |

—

invoering van gecertificeerde kwaliteitsregelingen.

| — | vervanging van materieel zoals handpallettrucks, vorkheftrucks, vrachtwagens en tractoren; |
| --- | --- |

—

vervanging van materieel zoals handpallettrucks, vorkheftrucks, vrachtwagens en tractoren;

| — | palletkisten, kisten, containers, enz.; |
| --- | --- |

—

palletkisten, kisten, containers, enz.;

| — | bezoldiging van vast personeel (verkoopafdeling, kwaliteitscontroleurs). |
| --- | --- |

—

bezoldiging van vast personeel (verkoopafdeling, kwaliteitscontroleurs).

Conclusies over de doelmatigheid van operationele programma's

| 60. | De lidstaten pasten het merendeel van de specifiek in de verordening voorgeschreven aspecten van dit programmeringsmodel formeel toe. Wanneer de lidstaten tot goedkeuring van de operationele programma's besloten, hielden zij echter geen rekening met de te verwachten doeltreffendheid van de acties. Dit verhoogde het risico dat EU-middelen werden uitgetrokken voor niet al te doeltreffende acties. |
| --- | --- |

60.

De lidstaten pasten het merendeel van de specifiek in de verordening voorgeschreven aspecten van dit programmeringsmodel formeel toe. Wanneer de lidstaten tot goedkeuring van de operationele programma's besloten, hielden zij echter geen rekening met de te verwachten doeltreffendheid van de acties. Dit verhoogde het risico dat EU-middelen werden uitgetrokken voor niet al te doeltreffende acties.

| 61. | De lidstaten kozen in plaats daarvan voor een subsidiebenadering waarbij de subsidiabiliteitslijsten werden gebruikt om programma's goed te keuren op grond van de aard van de voorgestelde uitgaven, zonder dat de situatie en doelstellingen van de telersverenigingen in aanmerking hoefden te worden genomen. |
| --- | --- |

61.

De lidstaten kozen in plaats daarvan voor een subsidiebenadering waarbij de subsidiabiliteitslijsten werden gebruikt om programma's goed te keuren op grond van de aard van de voorgestelde uitgaven, zonder dat de situatie en doelstellingen van de telersverenigingen in aanmerking hoefden te worden genomen.

| 62. | Dit heeft echter niet geleid tot de uniforme toepassing en de eenvoud die met een dergelijke aanpak mogelijk zijn. De criteria van subsidiabiliteitslijsten waren niet dermate duidelijk dat de uitgaven naar die activiteiten werden geleid die de EU wil steunen, hetgeen tot onzekerheid en meer controlekosten leidde. Omdat ook het programmeringsmodel van kracht bleef, moesten de telersverenigingen operationele programma's en beoordelingen opstellen teneinde — tegen aanzienlijke kosten en met weinig baten — aan de verordeningen te voldoen. |
| --- | --- |

62.

Dit heeft echter niet geleid tot de uniforme toepassing en de eenvoud die met een dergelijke aanpak mogelijk zijn. De criteria van subsidiabiliteitslijsten waren niet dermate duidelijk dat de uitgaven naar die activiteiten werden geleid die de EU wil steunen, hetgeen tot onzekerheid en meer controlekosten leidde. Omdat ook het programmeringsmodel van kracht bleef, moesten de telersverenigingen operationele programma's en beoordelingen opstellen teneinde — tegen aanzienlijke kosten en met weinig baten — aan de verordeningen te voldoen.

| 63. | Over het geheel genomen hebben de operationele programma's geleid tot voortgang bij de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen. Minder dan de helft van de gefinancierde acties vertegenwoordigde ten opzichte van de uitgangssituatie van de telersverenigingen echter een significante vooruitgang in de richting van ten minste één van de elf doelstellingen en kan derhalve als doeltreffend worden beschouwd. De steun is ook verleend voor weinig doeltreffende, weinig verandering opleverende acties in het kader van operationele programma's. In deze gevallen zou de steun doeltreffender kunnen zijn indien zij beter werd gericht. |
| --- | --- |

63.

Over het geheel genomen hebben de operationele programma's geleid tot voortgang bij de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen. Minder dan de helft van de gefinancierde acties vertegenwoordigde ten opzichte van de uitgangssituatie van de telersverenigingen echter een significante vooruitgang in de richting van ten minste één van de elf doelstellingen en kan derhalve als doeltreffend worden beschouwd. De steun is ook verleend voor weinig doeltreffende, weinig verandering opleverende acties in het kader van operationele programma's. In deze gevallen zou de steun doeltreffender kunnen zijn indien zij beter werd gericht.

DEEL II: VOORUITGANG GEBOEKT DOOR TELERSVERENIGINGEN

| 64. | Naast de doeltreffendheid van de in deel I beschreven operationele programma's zijn nog vele factoren van invloed op de door telersverenigingen geboekte vooruitgang. De voornaamste hiervan zijn de niet uit operationele programma's gefinancierde activiteiten van telersverenigingen en hun leden. Zo verrichten veel telersverenigingen significante investeringen in het kader van de programma's voor plattelandsontwikkeling. Voorts ontvangen de telersverenigingen ook hulp van andere EU-steunregelingen, met name de regelingen voor het uit de markt nemen van productieoverschotten en voor de verwerking van fruit en tomaten. De verwezenlijking van de doelstellingen door telersverenigingen hangt ook af van de door de telersvereniging gevolgde strategie, de mededinging die zij ondervindt, de veranderende eisen en voorkeuren van cliënten, andere EU-beleidslijnen, zoals die voor kwaliteit en milieu, en zelfs — op kortere termijn — van de weersomstandigheden. |
| --- | --- |

64.

Naast de doeltreffendheid van de in deel I beschreven operationele programma's zijn nog vele factoren van invloed op de door telersverenigingen geboekte vooruitgang. De voornaamste hiervan zijn de niet uit operationele programma's gefinancierde activiteiten van telersverenigingen en hun leden. Zo verrichten veel telersverenigingen significante investeringen in het kader van de programma's voor plattelandsontwikkeling. Voorts ontvangen de telersverenigingen ook hulp van andere EU-steunregelingen, met name de regelingen voor het uit de markt nemen van productieoverschotten en voor de verwerking van fruit en tomaten. De verwezenlijking van de doelstellingen door telersverenigingen hangt ook af van de door de telersvereniging gevolgde strategie, de mededinging die zij ondervindt, de veranderende eisen en voorkeuren van cliënten, andere EU-beleidslijnen, zoals die voor kwaliteit en milieu, en zelfs — op kortere termijn — van de weersomstandigheden.

Hebben telersverenigingen voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van de aan de steunregeling verbonden doelstellingen?

| 65. | Deel I wees uit dat operationele programma's over het geheel genomen hebben bijgedragen tot de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vermelde doelstellingen. In dit deel van het verslag wordt onderzocht of deze vooruitgang tot uitdrukking is gekomen in de algemene prestatie van de telersverenigingen. Eerst wordt de steekproef van ter plaatse gecontroleerde telersverenigingen beoordeeld (tekstvak 17) en vervolgens wordt gekeken naar de op EU-niveau geaggregeerde gegevens van de Commissie. |
| --- | --- |

65.

Deel I wees uit dat operationele programma's over het geheel genomen hebben bijgedragen tot de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vermelde doelstellingen. In dit deel van het verslag wordt onderzocht of deze vooruitgang tot uitdrukking is gekomen in de algemene prestatie van de telersverenigingen. Eerst wordt de steekproef van ter plaatse gecontroleerde telersverenigingen beoordeeld (tekstvak 17) en vervolgens wordt gekeken naar de op EU-niveau geaggregeerde gegevens van de Commissie.

Tekstvak 17Kenmerken steekproef: De telersverenigingen in de aselecte steekproef vertegenwoordigden 2 % van het totale aantal en waren goed voor 5 % van de omzet van alle telersverenigingen in de EU in 2004.

Steekproef van telersverenigingen

| 66. | De 30 bezochte telersverenigingen is gevraagd, aan te tonen welke vooruitgang zij hadden geboekt bij de verwezenlijking van elk van de elf doelstellingen, ongeacht of zij in hun operationele programma's acties hadden opgenomen die betrekking hadden op de betreffende doelstellingen. In totaal leverde dit 330 gevallen op die zijn onderzocht. In 54 % hiervan kon de telersvereniging bewijs overleggen waaruit bleek dat zij vooruitgang had geboekt. In 12 % van de gevallen werd geconcludeerd dat de telersvereniging waarschijnlijk vooruitgang had geboekt. Van de gevallen waarin geen conclusie kon worden getrokken (16 %), zijn de meeste terug te voeren op een gebrek aan informatie, met name over de productiekosten en de prijsstabiliteit (zie grafiek 9). |
| --- | --- |

66.

De 30 bezochte telersverenigingen is gevraagd, aan te tonen welke vooruitgang zij hadden geboekt bij de verwezenlijking van elk van de elf doelstellingen, ongeacht of zij in hun operationele programma's acties hadden opgenomen die betrekking hadden op de betreffende doelstellingen. In totaal leverde dit 330 gevallen op die zijn onderzocht. In 54 % hiervan kon de telersvereniging bewijs overleggen waaruit bleek dat zij vooruitgang had geboekt. In 12 % van de gevallen werd geconcludeerd dat de telersvereniging waarschijnlijk vooruitgang had geboekt. Van de gevallen waarin geen conclusie kon worden getrokken (16 %), zijn de meeste terug te voeren op een gebrek aan informatie, met name over de productiekosten en de prijsstabiliteit (zie grafiek 9).

Image

| 67. | Veel telersverenigingen waren voorbijgegaan aan de doelstellingen „biologische teelt” en „verbruikersgerichte productpromotie”, hetgeen een verklaring biedt voor het merendeel van de 18 % van de gevallen waarin „geen vooruitgang” werd geconstateerd. Ook met betrekking tot de doelstellingen „verlaging productiekosten” en „stabilisatie van de prijzen” werd betrekkelijk weinig vooruitgang geboekt. Telersverenigingen verklaarden dat zij verhoging van prijzen nastreefden in plaats van stabilisatie, hoewel de meeste zichzelf als prijsnemer beschouwden en weinig invloed konden uitoefenen op de prijsstelling. Belangrijker dan eenvoudige kostenverlaging was winstmaximalisatie, die dikwijls gepaard ging met hogere kosten met het oog op kwalitatieve verbetering en meerwaarde. Telersverenigingen stelden tevens vast dat het milieuvriendelijker maken van praktijken de kosten dikwijls verhoogde, zonder per se tot hogere productprijzen te leiden. |
| --- | --- |

67.

Veel telersverenigingen waren voorbijgegaan aan de doelstellingen „biologische teelt” en „verbruikersgerichte productpromotie”, hetgeen een verklaring biedt voor het merendeel van de 18 % van de gevallen waarin „geen vooruitgang” werd geconstateerd. Ook met betrekking tot de doelstellingen „verlaging productiekosten” en „stabilisatie van de prijzen” werd betrekkelijk weinig vooruitgang geboekt. Telersverenigingen verklaarden dat zij verhoging van prijzen nastreefden in plaats van stabilisatie, hoewel de meeste zichzelf als prijsnemer beschouwden en weinig invloed konden uitoefenen op de prijsstelling. Belangrijker dan eenvoudige kostenverlaging was winstmaximalisatie, die dikwijls gepaard ging met hogere kosten met het oog op kwalitatieve verbetering en meerwaarde. Telersverenigingen stelden tevens vast dat het milieuvriendelijker maken van praktijken de kosten dikwijls verhoogde, zonder per se tot hogere productprijzen te leiden.

| 68. | Hoewel uit de steekproefresultaten blijkt dat het merendeel der telersverenigingen bij de verwezenlijking van de meeste van de elf doelstellingen ten minste enige vorderingen heeft gemaakt, kan op grond van dat feit alleen niet worden bevestigd dat de steunregeling voor operationele programma's doeltreffend was, gelet op de invloed van de andere, in paragraaf 64 beschreven factoren. |
| --- | --- |

68.

Hoewel uit de steekproefresultaten blijkt dat het merendeel der telersverenigingen bij de verwezenlijking van de meeste van de elf doelstellingen ten minste enige vorderingen heeft gemaakt, kan op grond van dat feit alleen niet worden bevestigd dat de steunregeling voor operationele programma's doeltreffend was, gelet op de invloed van de andere, in paragraaf 64 beschreven factoren.

Gegevens van de Commissie over telersverenigingen

| 69. | Zoals in deel I is betoogd, heeft de Commissie geen gebruikgemaakt van de door de telersverenigingen in hun eindverslagen opgenomen beoordelingen om toe te zien op de verwezenlijking van de doelstellingen van de operationele programma's. Voorts heeft de Commissie zich tot dusverre niet gekweten van haar verplichting uit hoofde van het Financieel Reglement van de EU om het beleid te beoordelen. In 2008 wordt volgens planning begonnen met een beoordelingsstudie, waarvan de resultaten worden verwacht in 2009. |
| --- | --- |

69.

Zoals in deel I is betoogd, heeft de Commissie geen gebruikgemaakt van de door de telersverenigingen in hun eindverslagen opgenomen beoordelingen om toe te zien op de verwezenlijking van de doelstellingen van de operationele programma's. Voorts heeft de Commissie zich tot dusverre niet gekweten van haar verplichting uit hoofde van het Financieel Reglement van de EU om het beleid te beoordelen. In 2008 wordt volgens planning begonnen met een beoordelingsstudie, waarvan de resultaten worden verwacht in 2009.

| 70. | Toch beschikt de Commissie over enige informatie over telersverenigingen. Zij wint gegevens in over de hoeveelheden uit de markt genomen productieoverschotten waarvoor steun wordt aangevraagd. Sinds 2000 vraagt zij ook informatie op over operationele programma's en verzamelt zij uitgebreidere informatie over telersverenigingen in een statistisch jaarverslag van de lidstaten. |
| --- | --- |

70.

Toch beschikt de Commissie over enige informatie over telersverenigingen. Zij wint gegevens in over de hoeveelheden uit de markt genomen productieoverschotten waarvoor steun wordt aangevraagd. Sinds 2000 vraagt zij ook informatie op over operationele programma's en verzamelt zij uitgebreidere informatie over telersverenigingen in een statistisch jaarverslag van de lidstaten.

| 71. | De gegevens over operationele programma's zijn beperkt tot uitsplitsingen van de betaalde steun per categorie van uitgaven. Hieruit blijkt waaraan de steun van het operationele programma wordt besteed, maar niet wat ermee wordt bereikt. |
| --- | --- |

71.

De gegevens over operationele programma's zijn beperkt tot uitsplitsingen van de betaalde steun per categorie van uitgaven. Hieruit blijkt waaraan de steun van het operationele programma wordt besteed, maar niet wat ermee wordt bereikt.

| 72. | De Commissie eist een uitgebreider pakket van gegevens over telersverenigingen, met name over hun ledenbestand, productie en afzet. De Rekenkamer werd bij de controle van de betrouwbaarheid van deze informatie gehinderd door het feit dat de Commissie niet over een behoorlijk beheersinformatiesysteem beschikt voor de vastlegging van de gegevens. De Commissie richtte in 2004 en 2005 veelvuldig informatieverzoeken over tegenstrijdigheden in de gegevens tot de lidstaten, maar zorgde niet voor follow-up. Belangrijke informatie ontbreekt, met name voor de drie lidstaten met de grootste groente- en fruitproductie: Italië, Spanje en Frankrijk. De informatie laat zich moeilijk analyseren doordat zij onvolledig is en vele tegenstrijdigheden bevat; de informatie is derhalve onvoldoende betrouwbaar om iets anders dan brede trends uit af te leiden. |
| --- | --- |

72.

De Commissie eist een uitgebreider pakket van gegevens over telersverenigingen, met name over hun ledenbestand, productie en afzet. De Rekenkamer werd bij de controle van de betrouwbaarheid van deze informatie gehinderd door het feit dat de Commissie niet over een behoorlijk beheersinformatiesysteem beschikt voor de vastlegging van de gegevens. De Commissie richtte in 2004 en 2005 veelvuldig informatieverzoeken over tegenstrijdigheden in de gegevens tot de lidstaten, maar zorgde niet voor follow-up. Belangrijke informatie ontbreekt, met name voor de drie lidstaten met de grootste groente- en fruitproductie: Italië, Spanje en Frankrijk. De informatie laat zich moeilijk analyseren doordat zij onvolledig is en vele tegenstrijdigheden bevat; de informatie is derhalve onvoldoende betrouwbaar om iets anders dan brede trends uit af te leiden.

| 73. | De belangrijkste indicator die uit deze gegevens kan worden afgeleid is het aandeel van de telersverenigingen in de totale output van de EU. Hieruit blijkt hoezeer de productie is geconcentreerd in telersverenigingen, hetgeen het algemene doel van het beleid voor de groente- en fruitsector is. De proportie groente- en fruittelers die — volgens dezelfde indicator — voor deelname aan de EU-steunregeling kiezen, duidt ook op het bredere succes van het beleid. In de begrotingsstukken met betrekking tot 2005 verbond de Commissie aan deze indicator een streefpercentage van 60 % voor 2013, met een jaarlijkse toename. |
| --- | --- |

73.

De belangrijkste indicator die uit deze gegevens kan worden afgeleid is het aandeel van de telersverenigingen in de totale output van de EU. Hieruit blijkt hoezeer de productie is geconcentreerd in telersverenigingen, hetgeen het algemene doel van het beleid voor de groente- en fruitsector is. De proportie groente- en fruittelers die — volgens dezelfde indicator — voor deelname aan de EU-steunregeling kiezen, duidt ook op het bredere succes van het beleid. In de begrotingsstukken met betrekking tot 2005 verbond de Commissie aan deze indicator een streefpercentage van 60 % voor 2013, met een jaarlijkse toename.

| 74. | Derhalve heeft de Commissie wel gegevens over de uit de markt genomen hoeveelheden en de concentratie van het aanbod, maar geen indicatoren voor de door de telersverenigingen geboekte vorderingen bij het halen van de andere beleidsdoelstellingen, zoals kostenverlaging, prijsstabilisatie, kwaliteitsverbetering en milieuvriendelijke praktijken. |
| --- | --- |

74.

Derhalve heeft de Commissie wel gegevens over de uit de markt genomen hoeveelheden en de concentratie van het aanbod, maar geen indicatoren voor de door de telersverenigingen geboekte vorderingen bij het halen van de andere beleidsdoelstellingen, zoals kostenverlaging, prijsstabilisatie, kwaliteitsverbetering en milieuvriendelijke praktijken.

Analyse van gegevens over uit de markt genomen productieoverschotten

| 75. | Bij de hervorming van het groente- en fruitbeleid in 1996 werden de hoeveelheden waarvan men zich kon ontdoen in het kader van de steunregeling voor het uit de markt nemen van productieoverschotten beperkt, en is de voor dergelijke maatregelen aan telers betaalde vergoeding verlaagd. Uit de informatie van de Commissie blijkt dat dit heeft geleid tot een aanzienlijke vermindering van de in het kader van de EU-steunregeling uit de markt genomen hoeveelheden (zie grafiek 10). Dit komt overeen met het resultaat van de steekproef van de Rekenkamer, namelijk dat 90 % van de telersverenigingen minder waar uit de markt had genomen of nog steeds geen waar uit de markt nam. |
| --- | --- |

75.

Bij de hervorming van het groente- en fruitbeleid in 1996 werden de hoeveelheden waarvan men zich kon ontdoen in het kader van de steunregeling voor het uit de markt nemen van productieoverschotten beperkt, en is de voor dergelijke maatregelen aan telers betaalde vergoeding verlaagd. Uit de informatie van de Commissie blijkt dat dit heeft geleid tot een aanzienlijke vermindering van de in het kader van de EU-steunregeling uit de markt genomen hoeveelheden (zie grafiek 10). Dit komt overeen met het resultaat van de steekproef van de Rekenkamer, namelijk dat 90 % van de telersverenigingen minder waar uit de markt had genomen of nog steeds geen waar uit de markt nam.

Image

| 76. | Een van de doelstellingen van de steunregeling voor operationele programma's betrof de ondersteuning van door telersverenigingen genomen maatregelen ter vermindering van de uit de markt genomen hoeveelheden. De vermindering van de uit de markt genomen productie bewijst echter niet noodzakelijkerwijs dat de steun van de operationele programma's ertoe heeft geleid dat telersverenigingen hun productie plannen en afstemmen op de vraag: telersverenigingen verklaarden dat het door de sinds 1996 geleidelijk verlaagde steunpercentages voor het uit de markt nemen, in combinatie met toegenomen controles, niet langer lonend is, steun aan te vragen voor hun productieoverschot. |
| --- | --- |

76.

Een van de doelstellingen van de steunregeling voor operationele programma's betrof de ondersteuning van door telersverenigingen genomen maatregelen ter vermindering van de uit de markt genomen hoeveelheden. De vermindering van de uit de markt genomen productie bewijst echter niet noodzakelijkerwijs dat de steun van de operationele programma's ertoe heeft geleid dat telersverenigingen hun productie plannen en afstemmen op de vraag: telersverenigingen verklaarden dat het door de sinds 1996 geleidelijk verlaagde steunpercentages voor het uit de markt nemen, in combinatie met toegenomen controles, niet langer lonend is, steun aan te vragen voor hun productieoverschot.

Analyse van gegevens over de concentratie van het aanbod

| 77. | Het in 1996 ingevoerde beleid dient te leiden tot een situatie waarin de steun telersverenigingen erbij helpt, zich aan te passen en te slagen, en waarin overige telers worden gestimuleerd, zich aan te sluiten. Beide factoren moeten de opbrengst van telersverenigingen verhogen door het aanbod bij hen te concentreren. |
| --- | --- |

77.

Het in 1996 ingevoerde beleid dient te leiden tot een situatie waarin de steun telersverenigingen erbij helpt, zich aan te passen en te slagen, en waarin overige telers worden gestimuleerd, zich aan te sluiten. Beide factoren moeten de opbrengst van telersverenigingen verhogen door het aanbod bij hen te concentreren.

| 78. | Uit de gegevens van de Commissie blijkt echter dat de indicator voor de concentratie van het aanbod is gezakt: het aandeel van telersverenigingen in de totale output liep terug van 40 % in 1999 tot 31 % in 2003 (grafiek 11). (Het voor 2004 vermelde cijfer is voorlopig, aangezien twee van de grootste lidstaten, Frankrijk en Italië, geen volledige informatie hebben doorgegeven.) Terwijl de verhandelde productie van de gehele groente- en fruitsector tussen 1999 en 2003 met 45 % is toegenomen, is die van de telersverenigingen met slechts 12 % gestegen. |
| --- | --- |

78.

Uit de gegevens van de Commissie blijkt echter dat de indicator voor de concentratie van het aanbod is gezakt: het aandeel van telersverenigingen in de totale output liep terug van 40 % in 1999 tot 31 % in 2003 (grafiek 11). (Het voor 2004 vermelde cijfer is voorlopig, aangezien twee van de grootste lidstaten, Frankrijk en Italië, geen volledige informatie hebben doorgegeven.) Terwijl de verhandelde productie van de gehele groente- en fruitsector tussen 1999 en 2003 met 45 % is toegenomen, is die van de telersverenigingen met slechts 12 % gestegen.

Image

| 79. | Zoals is opgemerkt in paragraaf 72, moet er niet teveel vertrouwen in deze gegevens worden gesteld — zij duiden hoogstens de algemene tendens aan. Zo vermeldde de Commissie een onjuist percentage voor 2003, door een fout die samenhing met het ontbreken van gegevens voor Griekenland. Hoewel de Rekenkamer in staat was dit snel te constateren en te corrigeren, kon de Commissie haar niet aantonen dat de overige gegevens voldoende betrouwbaar zijn. |
| --- | --- |

79.

Zoals is opgemerkt in paragraaf 72, moet er niet teveel vertrouwen in deze gegevens worden gesteld — zij duiden hoogstens de algemene tendens aan. Zo vermeldde de Commissie een onjuist percentage voor 2003, door een fout die samenhing met het ontbreken van gegevens voor Griekenland. Hoewel de Rekenkamer in staat was dit snel te constateren en te corrigeren, kon de Commissie haar niet aantonen dat de overige gegevens voldoende betrouwbaar zijn.

| 80. | Uit de gegevens blijkt ook dat de geografische ongelijkheid wat betreft de deelname in de steunregeling voortduurt (grafiek 12). Portugal en Griekenland, de lidstaten waarin groente en fruit het grootste deel van de landbouwproductie uitmaken, kennen de geringste deelname en vertonen geen enkele noemenswaardige toename. Door deze geringe deelname in telersverenigingen ontvangt slechts 6 en 13 % van de groente- en fruitsector in Portugal, respectievelijk Griekenland steun voor operationele programma's, tegenover 80 % in Nederland. Door de opzet van de steunregeling, die succes beloont door de betaling van steun als percentage van de omzet van de telersvereniging, zouden kleinere producenten met een lagere productiewaarde, die het meest genoodzaakt zijn tot aanpassing aan een markt die wordt gekenmerkt door toenemende kwaliteits- en milieunormen en een geconcentreerde vraag, moeten worden gestimuleerd om zich bij telersverenigingen aan te sluiten. Uit de gegevens blijkt dat dit in sommige lidstaten niet is gebeurd. In plaats daarvan kwam de steun door de regeling terecht bij grote telersverenigingen met een hoge productiewaarde. |
| --- | --- |

80.

Uit de gegevens blijkt ook dat de geografische ongelijkheid wat betreft de deelname in de steunregeling voortduurt (grafiek 12). Portugal en Griekenland, de lidstaten waarin groente en fruit het grootste deel van de landbouwproductie uitmaken, kennen de geringste deelname en vertonen geen enkele noemenswaardige toename. Door deze geringe deelname in telersverenigingen ontvangt slechts 6 en 13 % van de groente- en fruitsector in Portugal, respectievelijk Griekenland steun voor operationele programma's, tegenover 80 % in Nederland. Door de opzet van de steunregeling, die succes beloont door de betaling van steun als percentage van de omzet van de telersvereniging, zouden kleinere producenten met een lagere productiewaarde, die het meest genoodzaakt zijn tot aanpassing aan een markt die wordt gekenmerkt door toenemende kwaliteits- en milieunormen en een geconcentreerde vraag, moeten worden gestimuleerd om zich bij telersverenigingen aan te sluiten. Uit de gegevens blijkt dat dit in sommige lidstaten niet is gebeurd. In plaats daarvan kwam de steun door de regeling terecht bij grote telersverenigingen met een hoge productiewaarde.

Image

| 81. | Het ontbreekt de Commissie aan informatie over de prestatieverschillen tussen de telersverenigingen en de overige telers, zodat zij niet kan verklaren waarom het deel van de sector dat niet is aangesloten bij telersverenigingen sneller lijkt te groeien dan het deel dat dat wel is. |
| --- | --- |

81.

Het ontbreekt de Commissie aan informatie over de prestatieverschillen tussen de telersverenigingen en de overige telers, zodat zij niet kan verklaren waarom het deel van de sector dat niet is aangesloten bij telersverenigingen sneller lijkt te groeien dan het deel dat dat wel is.

| 82. | Teneinde te verklaren waarom de concentratie van het aanbod niet vordert dient ook te worden uitgezocht waarom telers zich niet bij telersverenigingen aansluiten. De Commissie heeft producenten niet op systematische wijze bevraagd om de echte redenen hiervoor vast te stellen. |
| --- | --- |

82.

Teneinde te verklaren waarom de concentratie van het aanbod niet vordert dient ook te worden uitgezocht waarom telers zich niet bij telersverenigingen aansluiten. De Commissie heeft producenten niet op systematische wijze bevraagd om de echte redenen hiervoor vast te stellen.

| 83. | In haar antwoord op het jaarverslag 2000 van de Rekenkamer verklaarde de Commissie: „Als de meeste producenten (...) er de voorkeur aan geven om geen lid te worden van een doeltreffende telersvereniging, moeten zij ook de gevolgen van hun besluit dragen. Een vergelijking tussen het inkomen van degenen die zich in een telersvereniging hebben gegroepeerd, en het inkomen van de producenten die geen lid van een dergelijke vereniging zijn geworden, zal laten zien wat de beste keuze is.”. De Commissie heeft echter geen toezicht gehouden op de ontvangsten van de leden van telersverenigingen, zodat zij deze vergelijking niet kan maken. |
| --- | --- |

83.

In haar antwoord op het jaarverslag 2000 van de Rekenkamer verklaarde de Commissie: „Als de meeste producenten (...) er de voorkeur aan geven om geen lid te worden van een doeltreffende telersvereniging, moeten zij ook de gevolgen van hun besluit dragen. Een vergelijking tussen het inkomen van degenen die zich in een telersvereniging hebben gegroepeerd, en het inkomen van de producenten die geen lid van een dergelijke vereniging zijn geworden, zal laten zien wat de beste keuze is.”. De Commissie heeft echter geen toezicht gehouden op de ontvangsten van de leden van telersverenigingen, zodat zij deze vergelijking niet kan maken.

Plattelandsontwikkeling

| 84. | Een vroegtijdig door de Commissie gesignaleerd risico bestaat erin dat de beschikbaarheid van middelen voor plattelandsontwikkeling de motivatie om een telersvereniging op te richten of zich hierbij aan te sluiten, heeft ondermijnd. Er werd immers een met de operationele programma's vergelijkbare vorm van steun aangeboden waarvoor de telers geen lid hoefden te worden van een telersvereniging (zie tekstvak 18). Hoewel dit aspect is geregeld in de verordening inzake plattelandsontwikkeling (door de bepaling dat groente- en fruittelers niet in aanmerking komen voor steun voor plattelandsontwikkeling voor zover vergelijkbare steun beschikbaar is uit hoofde van operationele programma's), werden uitzonderingen toegestaan. |
| --- | --- |

84.

Een vroegtijdig door de Commissie gesignaleerd risico bestaat erin dat de beschikbaarheid van middelen voor plattelandsontwikkeling de motivatie om een telersvereniging op te richten of zich hierbij aan te sluiten, heeft ondermijnd. Er werd immers een met de operationele programma's vergelijkbare vorm van steun aangeboden waarvoor de telers geen lid hoefden te worden van een telersvereniging (zie tekstvak 18). Hoewel dit aspect is geregeld in de verordening inzake plattelandsontwikkeling (door de bepaling dat groente- en fruittelers niet in aanmerking komen voor steun voor plattelandsontwikkeling voor zover vergelijkbare steun beschikbaar is uit hoofde van operationele programma's), werden uitzonderingen toegestaan.

Tekstvak 18







  Hoofdkenmerken van de twee steunregelingen

| Hoofdkenmerken van de twee steunregelingen | Plattelands-ontwikkeling | Operationele programma's |
| --- | --- | --- |
| Steun alleen beschikbaar voor telersverenigingen? | Neen | Ja |
| Meerjarig programma? | Ja | Ja |
| Bevatten de doelstellingen planning en afstemming van productie op vraag, kostenverlaging, kwaliteitsverbetering en milieu? | Ja | Ja |
| Worden maatregelen voorgesteld, uitgevoerd en gecofinancierd door de begunstigde? | Ja | Ja |
| Worden maatregelen goedgekeurd en gecontroleerd door de lidstaat? | Ja | Ja |
| Vindt aan het eind van het programma een beoordeling plaats? | Ja | Ja |

Plattelands-ontwikkeling

Operationele programma's

Steun alleen beschikbaar voor telersverenigingen?

Neen

Ja

Meerjarig programma?

Ja

Ja

Bevatten de doelstellingen planning en afstemming van productie op vraag, kostenverlaging, kwaliteitsverbetering en milieu?

Ja

Ja

Worden maatregelen voorgesteld, uitgevoerd en gecofinancierd door de begunstigde?

Ja

Ja

Worden maatregelen goedgekeurd en gecontroleerd door de lidstaat?

Ja

Ja

Vindt aan het eind van het programma een beoordeling plaats?

Ja

Ja

| 85. | Als gevolg van deze uitzonderingen staan voor een soortgelijk pakket activiteiten, van irrigatieprojecten tot verpakkingsmachines, middelen voor plattelandsontwikkeling ter beschikking van zowel telersverenigingen als onafhankelijke telers. Van de projecten voor plattelandsontwikkeling die onder de maatregelen „investeringen in landbouwondernemingen” en „verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten” vallen heeft een aanzienlijk deel betrekking op groente en fruit. |
| --- | --- |

85.

Als gevolg van deze uitzonderingen staan voor een soortgelijk pakket activiteiten, van irrigatieprojecten tot verpakkingsmachines, middelen voor plattelandsontwikkeling ter beschikking van zowel telersverenigingen als onafhankelijke telers. Van de projecten voor plattelandsontwikkeling die onder de maatregelen „investeringen in landbouwondernemingen” en „verbetering van de verwerking en afzet van landbouwproducten” vallen heeft een aanzienlijk deel betrekking op groente en fruit.

| 86. | Ondanks het significante risico dat de programma's voor plattelandsontwikkeling de telersverenigingen ondermijnen, die de hoeksteen vormen van het EU-beleid voor groente- en fruitproducenten, heeft de Commissie de werking van de procedures van de lidstaten voor de waarborging van de consistentie niet gecontroleerd, noch informatie verzameld over of enige beoordeling verricht van de mate waarin dit inderdaad het geval is. |
| --- | --- |

86.

Ondanks het significante risico dat de programma's voor plattelandsontwikkeling de telersverenigingen ondermijnen, die de hoeksteen vormen van het EU-beleid voor groente- en fruitproducenten, heeft de Commissie de werking van de procedures van de lidstaten voor de waarborging van de consistentie niet gecontroleerd, noch informatie verzameld over of enige beoordeling verricht van de mate waarin dit inderdaad het geval is.

CONCLUSIES

De doeltreffendheid van operationele programma's

Is de steunregeling zodanig ten uitvoer gelegd dat gewaarborgd is dat operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn?

| 87. | De lidstaten hebben zich met betrekking tot de subsidiabiliteit van de acties in het kader van operationele programma's geconcentreerd op de aard van de uitgaven, zonder tevens te overwegen of deze voor de telersvereniging een stap in de richting van de verwezenlijking van de doelstellingen van het operationele programma inhielden. Hierdoor waarborgen de procedures van de lidstaten niet dat alle acties in het kader van operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zullen zijn. De lidstaten hebben bij de goedkeuring van operationele programma's doelmatigheid, een beginsel van goed financieel beheer, niet toegepast. De controles van de Commissie waren gericht op de vraag of aan de subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven was voldaan en niet op de vraag of de procedures van de lidstaten voor goedkeuring van en toezicht op operationele programma's waarborgen dat de programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn. |
| --- | --- |

87.

De lidstaten hebben zich met betrekking tot de subsidiabiliteit van de acties in het kader van operationele programma's geconcentreerd op de aard van de uitgaven, zonder tevens te overwegen of deze voor de telersvereniging een stap in de richting van de verwezenlijking van de doelstellingen van het operationele programma inhielden. Hierdoor waarborgen de procedures van de lidstaten niet dat alle acties in het kader van operationele programma's waarschijnlijk doeltreffend zullen zijn. De lidstaten hebben bij de goedkeuring van operationele programma's doelmatigheid, een beginsel van goed financieel beheer, niet toegepast. De controles van de Commissie waren gericht op de vraag of aan de subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven was voldaan en niet op de vraag of de procedures van de lidstaten voor goedkeuring van en toezicht op operationele programma's waarborgen dat de programma's waarschijnlijk doeltreffend zijn.

| 88. | De uitvoering van de steunregeling is een kostbare zaak gebleken voor de instanties van de lidstaten en de telersverenigingen. De krachtens de verordeningen vereiste programmeringselementen zijn slechts formeel nageleefd, tegen aanzienlijke kosten en zonder echte baten. De subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven waren niet duidelijk, waardoor onzekerheid ontstond en het waarborgen van naleving meer controles vergde. |
| --- | --- |

88.

De uitvoering van de steunregeling is een kostbare zaak gebleken voor de instanties van de lidstaten en de telersverenigingen. De krachtens de verordeningen vereiste programmeringselementen zijn slechts formeel nageleefd, tegen aanzienlijke kosten en zonder echte baten. De subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven waren niet duidelijk, waardoor onzekerheid ontstond en het waarborgen van naleving meer controles vergde.

Waren de in het kader van operationele programma's gefinancierde maatregelen doeltreffend?

| 89. | Bijna de helft van de in het kader van de operationele programma's gefinancierde maatregelen bracht telersverenigingen — ten opzichte van hun uitgangssituatie — aanzienlijk dichter bij ten minste één van de elf doelstellingen, en kan derhalve als doeltreffend worden beschouwd. |
| --- | --- |

89.

Bijna de helft van de in het kader van de operationele programma's gefinancierde maatregelen bracht telersverenigingen — ten opzichte van hun uitgangssituatie — aanzienlijk dichter bij ten minste één van de elf doelstellingen, en kan derhalve als doeltreffend worden beschouwd.

| 90. | De lidstaten hebben de steun ook toegekend aan weinig doeltreffende, weinig veranderingen bewerkstelligende acties in het kader van operationele programma's. In deze gevallen zou de steun doeltreffender kunnen zijn, indien zij beter werd gericht. |
| --- | --- |

90.

De lidstaten hebben de steun ook toegekend aan weinig doeltreffende, weinig veranderingen bewerkstelligende acties in het kader van operationele programma's. In deze gevallen zou de steun doeltreffender kunnen zijn, indien zij beter werd gericht.

Vooruitgang geboekt door telersverenigingen

Hebben telersverenigingen voortgang gemaakt bij de verwezenlijking van de aan de steunregeling verbonden doelstellingen?

| 91. | De telersverenigingen hebben zich aangepast aan de veranderende vraag en hebben vorderingen gemaakt bij de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen. Hiertoe hebben operationele programma's bijgedragen, maar niet als enige factor. Er staan middelen voor plattelandsontwikkeling ter beschikking van zowel telersverenigingen als andere groente- en fruittelers, ter ondersteuning van gelijksoortige activiteiten, met doelstellingen die vergelijkbaar zijn met die van operationele programma's. De marktkrachten oefenen op alle producenten druk uit om aan hogere milieunormen te voldoen, de productkwaliteit te verbeteren en de kosten te beheersen. Derhalve zou een aantal van deze effecten wellicht ook zonder de steun van het operationele programma zijn geconstateerd. |
| --- | --- |

91.

De telersverenigingen hebben zich aangepast aan de veranderende vraag en hebben vorderingen gemaakt bij de verwezenlijking van de in de verordening van de Raad vervatte doelstellingen. Hiertoe hebben operationele programma's bijgedragen, maar niet als enige factor. Er staan middelen voor plattelandsontwikkeling ter beschikking van zowel telersverenigingen als andere groente- en fruittelers, ter ondersteuning van gelijksoortige activiteiten, met doelstellingen die vergelijkbaar zijn met die van operationele programma's. De marktkrachten oefenen op alle producenten druk uit om aan hogere milieunormen te voldoen, de productkwaliteit te verbeteren en de kosten te beheersen. Derhalve zou een aantal van deze effecten wellicht ook zonder de steun van het operationele programma zijn geconstateerd.

| 92. | Hoewel de leden van telersverenigingen EU-steun ter beschikking stond, verkoos de meerderheid van de telers in de voornaamste groente- en fruitproducerende lidstaten, niet deel te nemen. Het is tot dusver in de meeste lidstaten niet gelukt, door middel van het beleid het aanbod te concentreren. Toen de Rekenkamer in 2000 een verslag uitbracht over de groente- en fruitsector, werd circa 40 % van de groente- en fruitproductie in de EU verhandeld door telersverenigingen. Uit de meest recente gegevens van de Commissie blijkt dit aandeel te zijn gedaald tot ongeveer een derde. Als de huidige trends doorzetten, wordt het doel van de Commissie, namelijk dat telersverenigingen tegen 2013 een aandeel van 60 % bereiken van de totale waarde van de verhandelde productie, niet gehaald. |
| --- | --- |

92.

Hoewel de leden van telersverenigingen EU-steun ter beschikking stond, verkoos de meerderheid van de telers in de voornaamste groente- en fruitproducerende lidstaten, niet deel te nemen. Het is tot dusver in de meeste lidstaten niet gelukt, door middel van het beleid het aanbod te concentreren. Toen de Rekenkamer in 2000 een verslag uitbracht over de groente- en fruitsector, werd circa 40 % van de groente- en fruitproductie in de EU verhandeld door telersverenigingen. Uit de meest recente gegevens van de Commissie blijkt dit aandeel te zijn gedaald tot ongeveer een derde. Als de huidige trends doorzetten, wordt het doel van de Commissie, namelijk dat telersverenigingen tegen 2013 een aandeel van 60 % bereiken van de totale waarde van de verhandelde productie, niet gehaald.

| 93. | De Commissie heeft de redenen voor dit gebrek aan deelname aan telersverenigingen niet beoordeeld, en dus ook niet of de procedures van de lidstaten toereikend waren om tegen te gaan dat de middelen voor plattelandsontwikkeling de prikkel wegnamen om als teler lid te worden. |
| --- | --- |

93.

De Commissie heeft de redenen voor dit gebrek aan deelname aan telersverenigingen niet beoordeeld, en dus ook niet of de procedures van de lidstaten toereikend waren om tegen te gaan dat de middelen voor plattelandsontwikkeling de prikkel wegnamen om als teler lid te worden.

AANBEVELINGEN

| 94. | Uit de voorgaande conclusies blijkt dat de algemene beleidsdoelstelling om het aanbod in telersverenigingen te concentreren in de meeste lidstaten niet is gehaald en dat het de Commissie ontbreekt aan informatie over de oorzaken hiervan — informatie die nodig is om het beleid te kunnen herzien. In afwachting van een dergelijke herziening, waarbij rekening moet worden gehouden met de resultaten van de voor 2009 geplande evaluatie van de telersverenigingen, dient de Commissie met voorstellen te komen om de steunregeling voor operationele programma's eenvoudiger en doeltreffender te maken. |
| --- | --- |

94.

Uit de voorgaande conclusies blijkt dat de algemene beleidsdoelstelling om het aanbod in telersverenigingen te concentreren in de meeste lidstaten niet is gehaald en dat het de Commissie ontbreekt aan informatie over de oorzaken hiervan — informatie die nodig is om het beleid te kunnen herzien. In afwachting van een dergelijke herziening, waarbij rekening moet worden gehouden met de resultaten van de voor 2009 geplande evaluatie van de telersverenigingen, dient de Commissie met voorstellen te komen om de steunregeling voor operationele programma's eenvoudiger en doeltreffender te maken.

Maak de steun voor operationele programma's eenvoudiger en doeltreffender

| 95. | De Commissie dient de baten in overweging te nemen van de volgende alternatieve benaderingen ter verbetering van de steunregeling voor operationele programma's:






  i) | vereenvoudiging van de regeling en vermindering van de kosten ervan door de subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven te verduidelijken en de programmeringsvereisten te schrappen; |
| --- | --- | --- |

95.

De Commissie dient de baten in overweging te nemen van de volgende alternatieve benaderingen ter verbetering van de steunregeling voor operationele programma's:

i)

vereenvoudiging van de regeling en vermindering van de kosten ervan door de subsidiabiliteitscriteria voor uitgaven te verduidelijken en de programmeringsvereisten te schrappen;

| ii) | vereenvoudiging van de regeling en verhoging van de doeltreffendheid ervan door de voor de operationele programma's geformuleerde doelstellingen en de subsidiabiliteitslijsten te herzien, teneinde de lidstaten aan te moedigen, operationele programma's goed te keuren op basis van criteria voor doeltreffendheid; |
| --- | --- |

ii)

vereenvoudiging van de regeling en verhoging van de doeltreffendheid ervan door de voor de operationele programma's geformuleerde doelstellingen en de subsidiabiliteitslijsten te herzien, teneinde de lidstaten aan te moedigen, operationele programma's goed te keuren op basis van criteria voor doeltreffendheid;

| iii) | verbetering van de coherentie, vereenvoudiging van de administratie en vermindering van de kosten door de in het kader van de regeling gevolgde procedures en regels voor de subsidiabiliteit van uitgaven af te stemmen op die van de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling. |
| --- | --- |

iii)

verbetering van de coherentie, vereenvoudiging van de administratie en vermindering van de kosten door de in het kader van de regeling gevolgde procedures en regels voor de subsidiabiliteit van uitgaven af te stemmen op die van de investeringsmaatregelen voor plattelandsontwikkeling.

| 96. | De Commissie dient de wijze waarop zij gegevens verzamelt over operationele programma's en telersverenigingen te verbeteren door zich te richten op enkele essentiële indicatoren die haar in staat stellen, de doeltreffendheid van de steunregeling te bewaken en die nuttige informatie verschaffen voor een periodieke beoordeling. |
| --- | --- |

96.

De Commissie dient de wijze waarop zij gegevens verzamelt over operationele programma's en telersverenigingen te verbeteren door zich te richten op enkele essentiële indicatoren die haar in staat stellen, de doeltreffendheid van de steunregeling te bewaken en die nuttige informatie verschaffen voor een periodieke beoordeling.

Zorg voor een gerichter beleid teneinde de algemene doelstellingen van concentratie en aanpassing te verwezenlijken

| 97. | De Commissie dient de voor 2009 geplande evaluatie te benutten om beter te begrijpen waarom er niet meer vorderingen worden gemaakt bij de concentratie van het aanbod in telersverenigingen. Zij moet beoordelen of de telersverenigingen de situatie van hun leden ten opzichte van andere telers hebben verbeterd en hoe het beleid zich verhoudt tot dat inzake plattelandsontwikkeling. |
| --- | --- |

97.

De Commissie dient de voor 2009 geplande evaluatie te benutten om beter te begrijpen waarom er niet meer vorderingen worden gemaakt bij de concentratie van het aanbod in telersverenigingen. Zij moet beoordelen of de telersverenigingen de situatie van hun leden ten opzichte van andere telers hebben verbeterd en hoe het beleid zich verhoudt tot dat inzake plattelandsontwikkeling.

| 98. | Indien deze onderzoeken bevestigen dat telersverenigingen een doeltreffend mechanisme zijn voor de versterking van de positie van telers, dient het beleid beter op de verwezenlijking van dit doel te worden gericht. De Commissie dient met voorstellen voor veranderingen te komen waardoor het lidmaatschap van telersverenigingen wordt gestimuleerd, met name in de groente en fruit producerende landen. De Commissie dient tevens te overwegen of de aanpassing van de productie aan de veranderende marktbehoeften als beleidsdoel niet beter kan worden bereikt door de steun op hen te richten voor wie aanpassing het meest geboden is, namelijk door de invoering van nieuwe criteria — naast die betreffende de omzet — voor de toewijzing van middelen aan telersverenigingen. |
| --- | --- |

98.

Indien deze onderzoeken bevestigen dat telersverenigingen een doeltreffend mechanisme zijn voor de versterking van de positie van telers, dient het beleid beter op de verwezenlijking van dit doel te worden gericht. De Commissie dient met voorstellen voor veranderingen te komen waardoor het lidmaatschap van telersverenigingen wordt gestimuleerd, met name in de groente en fruit producerende landen. De Commissie dient tevens te overwegen of de aanpassing van de productie aan de veranderende marktbehoeften als beleidsdoel niet beter kan worden bereikt door de steun op hen te richten voor wie aanpassing het meest geboden is, namelijk door de invoering van nieuwe criteria — naast die betreffende de omzet — voor de toewijzing van middelen aan telersverenigingen.

Stel vragen bij het beleid dat op stimulering van telersverenigingen is gericht

| 99. | De Commissie dient de geplande evaluatie tevens te gebruiken om vast te stellen of de baten van de met het beleid bereikte concentratie van het aanbod opwegen tegen de ongelijkheid die wordt veroorzaakt door de steun tot één specifiek verband van groente- en fruittelers, namelijk telersverenigingen, te beperken. |
| --- | --- |

99.

De Commissie dient de geplande evaluatie tevens te gebruiken om vast te stellen of de baten van de met het beleid bereikte concentratie van het aanbod opwegen tegen de ongelijkheid die wordt veroorzaakt door de steun tot één specifiek verband van groente- en fruittelers, namelijk telersverenigingen, te beperken.

| 100. | Krachtens een in 1996 gemaakte beleidskeuze werden niet bij telersverenigingen aangesloten telers uitgesloten van de baten van de EU-steun. Indien de Commissie niet kan aantonen dat de ondersteuning van telersverenigingen echt winst oplevert in de zin van een versterkte marktpositie, moet de rationale voor het uitsluiten van alle andere producenten van de EU-steun ter discussie worden gesteld en dient de Commissie zich op dit mechanisme voor de ondersteuning van de groente- en fruittelers in de EU te beraden. |
| --- | --- |

100.

Krachtens een in 1996 gemaakte beleidskeuze werden niet bij telersverenigingen aangesloten telers uitgesloten van de baten van de EU-steun. Indien de Commissie niet kan aantonen dat de ondersteuning van telersverenigingen echt winst oplevert in de zin van een versterkte marktpositie, moet de rationale voor het uitsluiten van alle andere producenten van de EU-steun ter discussie worden gesteld en dient de Commissie zich op dit mechanisme voor de ondersteuning van de groente- en fruittelers in de EU te beraden.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 28 juni 2006.

Voor de Rekenkamer

Hubert WEBER

President

---

(1)  Aan telers die groente- en fruitoverschotten uit de markt nemen bij wijze van prijsondersteuning (gewoonlijk door de producten door te draaien) wordt een vergoeding betaald uit de EU-begroting.

1

(2)  Rekenkamer — Jaarverslag over het begrotingsjaar 2000 (PB C 359 van 15.12.2001).

2

(3)  Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad (PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1).

3

(4)  Verordening (EG) nr. 2200/96 van de Raad van 28 oktober 1996 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector groente en fruit (PB L 297 van 21.11.1996, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 1432/2003 van de Commissie van 11 augustus 2003 tot vaststelling van toepassingsbepalingen voor Verordening (EG) nr. 2200/96 van de Raad met betrekking tot de erkenning van telersverenigingen en de voorlopige erkenning van telersgroepen (PB L 203 van 12.8.2003, blz. 18).

4

(5)  Bepaalde uitzonderingen zijn toegestaan in operationele programma's van telersverenigingen. Zie paragraaf 42.

5

(6)  Luxemburg kent geen telersverenigingen.

6

(7)  Verordening (EG) nr. 2200/96.

7

(8)  Verordening (EG) nr. 411/1997 van de Commissie (PB L 62 van 4.3.1997, blz. 9), vervangen door Verordening (EG) nr. 1433/2003 van de Commissie van 11 augustus 2003 tot vaststelling van toepassingsbepalingen van Verordening (EG) nr. 2200/96 van de Raad voor wat de operationele programma's, de actiefondsen en de toekenning van communautaire financiële steun betreft (PB L 203 van 12.8.2003, blz. 25).

8

(9)  De Rekenkamer heeft de lidstaten in kennis gesteld van de specifieke bevindingen die op hen betrekking hadden.

9

(10)  De lidstaten merkten op dat de uiterste termijnen in de uitvoeringsverordening zo zijn vastgesteld dat eindverslagen inkomen nadat zij het volgende operationele programma voor de betrokken telersvereniging al hebben goedgekeurd. Hoewel de verordening sinds 1997 meermaals is herzien, is deze inconsistentie niet gecorrigeerd. Beoordelingsverslagen zouden bijvoorbeeld eerder in het laatste jaar van het programma vereist kunnen worden, tegelijk met de aanvraag voor het volgende programma.

10

(11)  Dit heeft met name betrekking op het nationale betaalorgaan.

11

(12)  Jaarlijkse controles van ten minste 20 % van de telersverenigingen die samen goed zijn voor 30 % van de uitgaven.

12

(13)  De Commissie wees deze uitgaven in de goedkeuringsprocedure af omdat het programma — anders dan voorgeschreven in de verordening — niet op meerdere doelstellingen was gericht. In 2002 beperkten de Spaanse autoriteiten de uitgaven voor recyclebare verpakking tot maximaal 35 % per operationeel programma, teneinde de gelijke behandeling van alle Spaanse telersverenigingen te waarborgen.

13

---

BIJLAGE

CONTROLECRITERIA VOOR DE GOEDKEURING VAN DOELTREFFENDE OPERATIONELE PROGRAMMA'S

| Naleving van de verordening | Aanvullende criteria voor doelmatigheidscontrole |
| --- | --- |
| Uitgangssituatie van telersvereniging |
| 1. | Het operationele programma dient een beschrijving van de uitgangssituatie te bevatten, met name betreffende productie, verkoop en materieel. |

Naleving van de verordening

Aanvullende criteria voor doelmatigheidscontrole

Uitgangssituatie van telersvereniging

1.

Het operationele programma dient een beschrijving van de uitgangssituatie te bevatten, met name betreffende productie, verkoop en materieel.

| 1. | De beschrijving dient de uitgangssituatie te schetsen met betrekking tot elk van de doelstellingen van de operationele programma's. |
| --- | --- |

1.

De beschrijving dient de uitgangssituatie te schetsen met betrekking tot elk van de doelstellingen van de operationele programma's.

| 2. | De beschrijving dient een ijkpunt te bevatten aan de hand waarvan voortgang bij de verwezenlijking van de doelstellingen kan worden beoordeeld. |
| --- | --- |

2.

De beschrijving dient een ijkpunt te bevatten aan de hand waarvan voortgang bij de verwezenlijking van de doelstellingen kan worden beoordeeld.

Doelstellingen van een operationeel programma

| 1. | Een operationeel programma dient verscheidene van de elf EU-doelstellingen te omvatten (de milieudoelstelling is verplicht). |
| --- | --- |

1.

Een operationeel programma dient verscheidene van de elf EU-doelstellingen te omvatten (de milieudoelstelling is verplicht).

| 2. | Een operationeel programma dient de doelstellingen van het programma te beschrijven, waarbij de productie- en marktvooruitzichten in aanmerking moeten worden genomen. |
| --- | --- |

2.

Een operationeel programma dient de doelstellingen van het programma te beschrijven, waarbij de productie- en marktvooruitzichten in aanmerking moeten worden genomen.

| 3. | De lidstaat dient te controleren of de doelstellingen aan de verordening voldoen. |
| --- | --- |

3.

De lidstaat dient te controleren of de doelstellingen aan de verordening voldoen.

| 1. | De doelstellingen dienen SMART te zijn: specifiek, zodat duidelijk is wat de telersvereniging wil bereiken; meetbaar (en getimed), zodat de verwezenlijking kan worden bewaakt; haalbaar door middel van de in de programma's voorgestelde acties; en relevant, ofwel coherent met de situatie en handelsvooruitzichten van de telersvereniging en met de elf doelstellingen van de EU. |
| --- | --- |

1.

De doelstellingen dienen SMART te zijn: specifiek, zodat duidelijk is wat de telersvereniging wil bereiken; meetbaar (en getimed), zodat de verwezenlijking kan worden bewaakt; haalbaar door middel van de in de programma's voorgestelde acties; en relevant, ofwel coherent met de situatie en handelsvooruitzichten van de telersvereniging en met de elf doelstellingen van de EU.

| 2. | Met name dienen doelen, indicatoren en gekwantificeerde doelstellingen te worden vermeld, zodat de vorderingen van het programma in het oog kunnen worden gehouden en de lidstaten kan worden getoond welke impact het programma op zijn doelstellingen wordt verwacht te hebben. |
| --- | --- |

2.

Met name dienen doelen, indicatoren en gekwantificeerde doelstellingen te worden vermeld, zodat de vorderingen van het programma in het oog kunnen worden gehouden en de lidstaten kan worden getoond welke impact het programma op zijn doelstellingen wordt verwacht te hebben.

Acties in het kader van een operationeel programma

| 1. | Operationele programma's dienen een gedetailleerde beschrijving van de acties te bevatten. |
| --- | --- |

1.

Operationele programma's dienen een gedetailleerde beschrijving van de acties te bevatten.

| 2. | De lidstaat dient de technische kwaliteit van het programma en de juistheid van de ramingen daarin te controleren. |
| --- | --- |

2.

De lidstaat dient de technische kwaliteit van het programma en de juistheid van de ramingen daarin te controleren.

| 1. | Acties dienen toereikend te worden beschreven, zodat lidstaten kunnen controleren of mag worden verondersteld dat het actieprogramma zijn doelstellingen verwezenlijkt. |
| --- | --- |

1.

Acties dienen toereikend te worden beschreven, zodat lidstaten kunnen controleren of mag worden verondersteld dat het actieprogramma zijn doelstellingen verwezenlijkt.

Eindverslagen (beoordeling door de telersvereniging aan het eind van een programma)

| 1. | Telersverenigingen dienen jaarverslagen op te stellen waarin de uitvoering van het programma wordt beschreven, en in het „eindverslag” een beoordeling op te nemen van de mate waarin de programmadoelstellingen zijn verwezenlijkt. |
| --- | --- |

1.

Telersverenigingen dienen jaarverslagen op te stellen waarin de uitvoering van het programma wordt beschreven, en in het „eindverslag” een beoordeling op te nemen van de mate waarin de programmadoelstellingen zijn verwezenlijkt.

| 1. | De lidstaten dienen bij de goedkeuring van nieuwe programma's of correcties rekening te houden met eindverslagen, om te voorkomen dat acties worden opgenomen die waarschijnlijk ondoeltreffend zijn (voor zowel de betrokken als de overige telersverenigingen). |
| --- | --- |

1.

De lidstaten dienen bij de goedkeuring van nieuwe programma's of correcties rekening te houden met eindverslagen, om te voorkomen dat acties worden opgenomen die waarschijnlijk ondoeltreffend zijn (voor zowel de betrokken als de overige telersverenigingen).

| 2. | De lidstaten en de Commissie dienen de informatie in het eindverslag te gebruiken om toe te zien op de doeltreffendheid van het beleid (de mate waarin telersverenigingen de doelstellingen van de operationele programma's verwezenlijken). |
| --- | --- |

2.

De lidstaten en de Commissie dienen de informatie in het eindverslag te gebruiken om toe te zien op de doeltreffendheid van het beleid (de mate waarin telersverenigingen de doelstellingen van de operationele programma's verwezenlijken).

Goedkeuring van operationele programma's

| 1. | Naast de bovenstaande vereisten dient de lidstaat de economische consistentie van het programma te controleren, |
| --- | --- |

1.

Naast de bovenstaande vereisten dient de lidstaat de economische consistentie van het programma te controleren,

| 2. | alsmede de subsidiabiliteit van de voorgestelde uitgaven. |
| --- | --- |

2.

alsmede de subsidiabiliteit van de voorgestelde uitgaven.

| 3. | De lidstaat dient het programma goed te keuren, af te wijzen of te verzoeken om hierin correcties aan te brengen. |
| --- | --- |

3.

De lidstaat dient het programma goed te keuren, af te wijzen of te verzoeken om hierin correcties aan te brengen.

| 4. | De lidstaten dienen zich ervan te vergewissen dat de steun wordt verleend overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer, dat zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid inhoudt. |
| --- | --- |

4.

De lidstaten dienen zich ervan te vergewissen dat de steun wordt verleend overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer, dat zuinigheid, efficiëntie en doeltreffendheid inhoudt.

| 1. | De lidstaten dienen die acties goed te keuren waarvoor de telersvereniging toereikend heeft aangetoond dat het aannemelijk is dat zij een belangrijke stap in de richting van de verwezenlijking van de EU-doelstellingen voor operationele programma's inhouden, tegen redelijke kosten. |
| --- | --- |

1.

De lidstaten dienen die acties goed te keuren waarvoor de telersvereniging toereikend heeft aangetoond dat het aannemelijk is dat zij een belangrijke stap in de richting van de verwezenlijking van de EU-doelstellingen voor operationele programma's inhouden, tegen redelijke kosten.

| 2. | Besluiten tot goedkeuring van operationele programma's dienen toereikend te worden gedocumenteerd, zodat kan worden aangetoond dat zij overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer zijn genomen. |
| --- | --- |

2.

Besluiten tot goedkeuring van operationele programma's dienen toereikend te worden gedocumenteerd, zodat kan worden aangetoond dat zij overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer zijn genomen.

---

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

SAMENVATTING

| I. | De regeling voorziet in financiële steun voor de operationele programma’s van groente- en fruittelers die hun producten afzetten via telersverenigingen. Zij is ingesteld om een versnipperde sector te helpen zijn positie te verbeteren op een markt die wordt gedomineerd door een betrekkelijk klein aantal grote afnemers. |
| --- | --- |

I.

De regeling voorziet in financiële steun voor de operationele programma’s van groente- en fruittelers die hun producten afzetten via telersverenigingen. Zij is ingesteld om een versnipperde sector te helpen zijn positie te verbeteren op een markt die wordt gedomineerd door een betrekkelijk klein aantal grote afnemers.

| III. | De Commissie begrijpt de bezorgdheid van de Rekenkamer. In meer dan 70 % van de door de Rekenkamer onderzochte gevallen was echter duidelijk sprake, of mocht worden aangenomen dat er sprake was, van enige vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de betrokken doelstellingen (zie paragraaf 54).
  De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen. |
| --- | --- |

III.

De Commissie begrijpt de bezorgdheid van de Rekenkamer. In meer dan 70 % van de door de Rekenkamer onderzochte gevallen was echter duidelijk sprake, of mocht worden aangenomen dat er sprake was, van enige vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de betrokken doelstellingen (zie paragraaf 54).

De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen.

| IV. | De Commissie heeft zich er bij haar verschillende auditbezoeken en bureau-audits in het kader van de goedkeuring van de rekeningen in het bijzonder van vergewist of de beheers- en controlesystemen van de lidstaten een redelijke zekerheid bieden dat de gedeclareerde uitgaven voldoen aan de bij verordening vastgestelde eisen. Waar dat passend was, heeft dit geleid tot een beoordeling of de procedures voor de goedkeuring en monitoring van de operationele programma’s in overeenstemming waren met de voorschriften. Bij tekortkomingen wordt vervolgactie ondernomen via de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen en zo nodig geven die tekortkomingen aanleiding tot financiële correcties ten laste van de betrokken lidstaat.
  In het kader van de regeling voor een gedeeld beheer zijn in eerste instantie de lidstaten verantwoordelijk voor de evaluatie van en de controle op de doeltreffendheid van acties. In de vergaderingen van het Comité van beheer en bilateraal bespreekt de Commissie regelmatig met de lidstaten het functioneren van de steunregeling, met inbegrip van aspecten op het gebied van de doeltreffendheid.
  De kwestie van de doeltreffendheid zal verder aan de orde komen in de effectbeoordeling en bij de komende evaluatie, bij welke werkzaamheden rekening zal worden gehouden met de opmerkingen van de Rekenkamer. Bovendien zal bij de komende hervorming meer aandacht worden besteed aan het stellen van zodanige eisen aan de verslaglegging en de monitoring door de lidstaten dat deze instrumenten voor de lidstaten doeltreffender hulpmiddelen worden bij hun beoordeling van de doeltreffendheid van het beleid. |
| --- | --- |

IV.

De Commissie heeft zich er bij haar verschillende auditbezoeken en bureau-audits in het kader van de goedkeuring van de rekeningen in het bijzonder van vergewist of de beheers- en controlesystemen van de lidstaten een redelijke zekerheid bieden dat de gedeclareerde uitgaven voldoen aan de bij verordening vastgestelde eisen. Waar dat passend was, heeft dit geleid tot een beoordeling of de procedures voor de goedkeuring en monitoring van de operationele programma’s in overeenstemming waren met de voorschriften. Bij tekortkomingen wordt vervolgactie ondernomen via de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen en zo nodig geven die tekortkomingen aanleiding tot financiële correcties ten laste van de betrokken lidstaat.

In het kader van de regeling voor een gedeeld beheer zijn in eerste instantie de lidstaten verantwoordelijk voor de evaluatie van en de controle op de doeltreffendheid van acties. In de vergaderingen van het Comité van beheer en bilateraal bespreekt de Commissie regelmatig met de lidstaten het functioneren van de steunregeling, met inbegrip van aspecten op het gebied van de doeltreffendheid.

De kwestie van de doeltreffendheid zal verder aan de orde komen in de effectbeoordeling en bij de komende evaluatie, bij welke werkzaamheden rekening zal worden gehouden met de opmerkingen van de Rekenkamer. Bovendien zal bij de komende hervorming meer aandacht worden besteed aan het stellen van zodanige eisen aan de verslaglegging en de monitoring door de lidstaten dat deze instrumenten voor de lidstaten doeltreffender hulpmiddelen worden bij hun beoordeling van de doeltreffendheid van het beleid.

| V. | Het verheugt de Commissie dat de bevindingen van de Rekenkamer een positief algemeen beeld geven van de vooruitgang die de telersverenigingen dankzij de communautaire steun hebben geboekt. De Commissie wijst er ook op dat bijna driekwart van de door de Rekenkamer onderzochte acties enige vooruitgang liet zien in de richting van verwezenlijking van de doelstellingen van het programma.
  Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is. De Commissie is het er echter wel degelijk mee eens dat de steun doeltreffender kan zijn als deze beter wordt gericht, en zij zal aandacht aan deze kwestie besteden in het kader van de aan de gang zijnde effectbeoordeling. |
| --- | --- |

V.

Het verheugt de Commissie dat de bevindingen van de Rekenkamer een positief algemeen beeld geven van de vooruitgang die de telersverenigingen dankzij de communautaire steun hebben geboekt. De Commissie wijst er ook op dat bijna driekwart van de door de Rekenkamer onderzochte acties enige vooruitgang liet zien in de richting van verwezenlijking van de doelstellingen van het programma.

Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is. De Commissie is het er echter wel degelijk mee eens dat de steun doeltreffender kan zijn als deze beter wordt gericht, en zij zal aandacht aan deze kwestie besteden in het kader van de aan de gang zijnde effectbeoordeling.

| VI. | Naast de door de Rekenkamer genoemde informatiebronnen bestaan er indirecte indicatoren voor zover het gaat om het doel de kwaliteit te verbeteren (het toenemende aantal geografische aanduidingen en kwaliteitslabels voor producten van de sector groenten en fruit), al laten deze indicatoren niet specifiek zien welke vooruitgang door de telersverenigingen is geboekt. |
| --- | --- |

VI.

Naast de door de Rekenkamer genoemde informatiebronnen bestaan er indirecte indicatoren voor zover het gaat om het doel de kwaliteit te verbeteren (het toenemende aantal geografische aanduidingen en kwaliteitslabels voor producten van de sector groenten en fruit), al laten deze indicatoren niet specifiek zien welke vooruitgang door de telersverenigingen is geboekt.

| VII. | De Commissie deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer wat het halen van de 60 %-doelstelling betreft. Zij is echter van mening dat het beeld ingewikkelder is. Het betrokken instrument is in de onderscheiden lidstaten op zeer uiteenlopende wijze gebruikt en de resultaten zijn niet over de hele linie negatief. Gewezen moet worden op andere, meer bemoedigende gegevens, in het bijzonder de oprichting van groeperingen van telersverenigingen en het ontstaan van grote telersverenigingen in sommige lidstaten (vooral België, Nederland en Italië) sinds de hervorming van het beleid in 1996, waarbij sommige van die telersverenigingen reeds in staat zijn een tegenwicht te bieden tegen de onderhandelingskracht van grote detailhandelaren.
  Gezien de grotere markttoegang waarop de ontwikkelingsagenda van Doha is gericht, en de toenemende concentratie aan de vraagzijde is de betrokken beleidsaanpak nog steeds het beste instrument om te pogen in de afzetketen tot een beter evenwicht tussen producenten en consumenten te komen. De komende hervorming heeft onder meer tot doel de tekortkomingen aan te pakken en de beschikbare instrumenten te versterken, met name door stimulansen te geven voor fusies tussen telersverenigingen, de oprichting van groeperingen van telersverenigingen, samenwerking tussen telersverenigingen en de oprichting van telersverenigingen met een transnationale dimensie. |
| --- | --- |

VII.

De Commissie deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer wat het halen van de 60 %-doelstelling betreft. Zij is echter van mening dat het beeld ingewikkelder is. Het betrokken instrument is in de onderscheiden lidstaten op zeer uiteenlopende wijze gebruikt en de resultaten zijn niet over de hele linie negatief. Gewezen moet worden op andere, meer bemoedigende gegevens, in het bijzonder de oprichting van groeperingen van telersverenigingen en het ontstaan van grote telersverenigingen in sommige lidstaten (vooral België, Nederland en Italië) sinds de hervorming van het beleid in 1996, waarbij sommige van die telersverenigingen reeds in staat zijn een tegenwicht te bieden tegen de onderhandelingskracht van grote detailhandelaren.

Gezien de grotere markttoegang waarop de ontwikkelingsagenda van Doha is gericht, en de toenemende concentratie aan de vraagzijde is de betrokken beleidsaanpak nog steeds het beste instrument om te pogen in de afzetketen tot een beter evenwicht tussen producenten en consumenten te komen. De komende hervorming heeft onder meer tot doel de tekortkomingen aan te pakken en de beschikbare instrumenten te versterken, met name door stimulansen te geven voor fusies tussen telersverenigingen, de oprichting van groeperingen van telersverenigingen, samenwerking tussen telersverenigingen en de oprichting van telersverenigingen met een transnationale dimensie.

| VIII. | De Commissie verricht momenteel een effectbeoordeling ter voorbereiding van het later in 2006 in te dienen voorstel tot hervorming van de gemeenschappelijke marktordening (GMO). Zij is het met de in de aanbevelingen van de Rekenkamer vermelde doelstellingen eens en zal in het kader van die effectbeoordeling onderzoeken hoe die doelstellingen het best kunnen worden bereikt. |
| --- | --- |

VIII.

De Commissie verricht momenteel een effectbeoordeling ter voorbereiding van het later in 2006 in te dienen voorstel tot hervorming van de gemeenschappelijke marktordening (GMO). Zij is het met de in de aanbevelingen van de Rekenkamer vermelde doelstellingen eens en zal in het kader van die effectbeoordeling onderzoeken hoe die doelstellingen het best kunnen worden bereikt.

| IX t/m XI. | De Commissie zal haar capaciteit voor het verzamelen van gegevens en het ontwikkelen van relevante indicatoren verbeteren. Om het probleem in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens aan te pakken, begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel in 2007 de beschikking te hebben over een degelijke database.
  De reikwijdte van de evaluatie en de evaluatievragen zullen worden geformuleerd bij de voorbereiding van het bestek voor de aanbesteding. Met de opmerkingen van de Rekenkamer zal rekening worden gehouden. |
| --- | --- |

IX t/m XI.

De Commissie zal haar capaciteit voor het verzamelen van gegevens en het ontwikkelen van relevante indicatoren verbeteren. Om het probleem in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens aan te pakken, begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel in 2007 de beschikking te hebben over een degelijke database.

De reikwijdte van de evaluatie en de evaluatievragen zullen worden geformuleerd bij de voorbereiding van het bestek voor de aanbesteding. Met de opmerkingen van de Rekenkamer zal rekening worden gehouden.

INLEIDING

| 1. | Volgens Verordening (EG) nr. 2200/96 van de Raad zijn voor uit de markt genomen producten verscheidene bestemmingen mogelijk: gratis levering aan liefdadigheidsorganisaties, gratis uitreiking in scholen, gebruik voor niet-voedingsdoeleinden, vervoedering, verwerking en (alleen als de genoemde bestemmingen niet mogelijk zijn) compostering of biologische afbraak onder naleving van strikte milieuvoorwaarden. |
| --- | --- |

1.

Volgens Verordening (EG) nr. 2200/96 van de Raad zijn voor uit de markt genomen producten verscheidene bestemmingen mogelijk: gratis levering aan liefdadigheidsorganisaties, gratis uitreiking in scholen, gebruik voor niet-voedingsdoeleinden, vervoedering, verwerking en (alleen als de genoemde bestemmingen niet mogelijk zijn) compostering of biologische afbraak onder naleving van strikte milieuvoorwaarden.

| 5. | De laatste hervorming van de gemeenschappelijke marktordening (GMO) dateert van 1996, dus van vóór de inwerkingtreding in 2002 van de nadere eisen die het Financieel Reglement stelt.
  Bij de volgende hervorming van de GMO, die is gepland voor eind 2006, zullen de doelstellingen echter in het licht van de ontwikkeling van het Financieel Reglement opnieuw worden bezien. |
| --- | --- |

5.

De laatste hervorming van de gemeenschappelijke marktordening (GMO) dateert van 1996, dus van vóór de inwerkingtreding in 2002 van de nadere eisen die het Financieel Reglement stelt.

Bij de volgende hervorming van de GMO, die is gepland voor eind 2006, zullen de doelstellingen echter in het licht van de ontwikkeling van het Financieel Reglement opnieuw worden bezien.

DEEL I: DOELTREFFENDHEID VAN OPERATIONELE PROGRAMMA’S

| 20. | De Commissie erkent dat zij op grond van artikel 274 van het EG-Verdrag en artikel 179 van het Euratom-Verdrag de eindverantwoordelijkheid draagt voor een goed financieel beheer van de EU-begroting. De resultaten van de toepassing van de procedures voor de goedkeuring van de rekeningen en de andere financiële correctiemechanismen die overeenkomstig artikel 53, lid 5, van het Financieel Reglement zijn opgezet, dragen ertoe bij dit mogelijk te maken. Voorts is in Verordening (EG) nr. 1290/2005 van de Raad betreffende de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid bepaald dat het hoofd van het betaalorgaan een borgingsverklaring moet ondertekenen, welke verklaring bij het gedeelde beheer de tegenhanger is van de door de directeuren-generaal van de Commissie afgegeven verklaring over de verkregen zekerheid. |
| --- | --- |

20.

De Commissie erkent dat zij op grond van artikel 274 van het EG-Verdrag en artikel 179 van het Euratom-Verdrag de eindverantwoordelijkheid draagt voor een goed financieel beheer van de EU-begroting. De resultaten van de toepassing van de procedures voor de goedkeuring van de rekeningen en de andere financiële correctiemechanismen die overeenkomstig artikel 53, lid 5, van het Financieel Reglement zijn opgezet, dragen ertoe bij dit mogelijk te maken. Voorts is in Verordening (EG) nr. 1290/2005 van de Raad betreffende de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid bepaald dat het hoofd van het betaalorgaan een borgingsverklaring moet ondertekenen, welke verklaring bij het gedeelde beheer de tegenhanger is van de door de directeuren-generaal van de Commissie afgegeven verklaring over de verkregen zekerheid.

| 21. | De opneming van het korps van specifieke controleurs in het team voor de goedkeuring van de rekeningen heeft de controles van de Commissie op de procedures van de lidstaten doelmatiger gemaakt. Het team dat is belast met audits in de sector groenten en fruit, waarvan het korps dus uitmaakt, is in 2000 versterkt. |
| --- | --- |

21.

De opneming van het korps van specifieke controleurs in het team voor de goedkeuring van de rekeningen heeft de controles van de Commissie op de procedures van de lidstaten doelmatiger gemaakt. Het team dat is belast met audits in de sector groenten en fruit, waarvan het korps dus uitmaakt, is in 2000 versterkt.

| 22 en 23. | De Commissie heeft zich er bij haar verschillende auditbezoeken en bureau-audits in het kader van de goedkeuring van de rekeningen in het bijzonder van vergewist of de beheers- en controlesystemen van de lidstaten een redelijke zekerheid bieden dat de gedeclareerde uitgaven voldoen aan de bij verordening vastgestelde eisen. Waar dat passend was, heeft dit geleid tot een beoordeling of de procedures voor de goedkeuring en monitoring van de operationele programma’s in overeenstemming waren met de voorschriften. Bij tekortkomingen wordt vervolgactie ondernomen via de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen en zo nodig geven die tekortkomingen aanleiding tot financiële correcties ten laste van de betrokken lidstaat.
  In het kader van de regeling voor een gedeeld beheer dienen de lidstaten over adequate controlesystemen te beschikken: zij zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor de evaluatie van en de controle op de doeltreffendheid van acties. Het actieplan van de Commissie voor een geïntegreerd internecontrolekader (COM(2006) 9) heeft tot doel de verantwoordingsplicht van de lidstaten te versterken, zoals door het Parlement is gevraagd.
  In de vergaderingen van het Comité van beheer en bilateraal bespreekt de Commissie regelmatig met de lidstaten het functioneren van de steunregeling, met inbegrip van aspecten op het gebied van de doeltreffendheid.
  De kwestie van de doeltreffendheid zal verder aan de orde komen in de effectbeoordeling en bij de komende evaluatie. |
| --- | --- |

22 en 23.

De Commissie heeft zich er bij haar verschillende auditbezoeken en bureau-audits in het kader van de goedkeuring van de rekeningen in het bijzonder van vergewist of de beheers- en controlesystemen van de lidstaten een redelijke zekerheid bieden dat de gedeclareerde uitgaven voldoen aan de bij verordening vastgestelde eisen. Waar dat passend was, heeft dit geleid tot een beoordeling of de procedures voor de goedkeuring en monitoring van de operationele programma’s in overeenstemming waren met de voorschriften. Bij tekortkomingen wordt vervolgactie ondernomen via de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen en zo nodig geven die tekortkomingen aanleiding tot financiële correcties ten laste van de betrokken lidstaat.

In het kader van de regeling voor een gedeeld beheer dienen de lidstaten over adequate controlesystemen te beschikken: zij zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor de evaluatie van en de controle op de doeltreffendheid van acties. Het actieplan van de Commissie voor een geïntegreerd internecontrolekader (COM(2006) 9) heeft tot doel de verantwoordingsplicht van de lidstaten te versterken, zoals door het Parlement is gevraagd.

In de vergaderingen van het Comité van beheer en bilateraal bespreekt de Commissie regelmatig met de lidstaten het functioneren van de steunregeling, met inbegrip van aspecten op het gebied van de doeltreffendheid.

De kwestie van de doeltreffendheid zal verder aan de orde komen in de effectbeoordeling en bij de komende evaluatie.

Tekstvak 9:

Wat de andere uitdrukkelijk genoemde doelstellingen van de actie betreft, wijst de Commissie erop dat de Rekenkamer heeft geconstateerd dat er een direct verband bestond met „verlaging van de productiekosten”, en een indirect verband met „verbetering van de productkwaliteit” en dus ook met „verhoging van de commerciële waarde van producten”.

| 38 t/m 40. | De Commissie begrijpt de bezorgdheid van de Rekenkamer. In meer dan 70 % van de door de Rekenkamer onderzochte gevallen was echter duidelijk sprake, of mocht worden aangenomen dat er sprake was, van enige vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de betrokken doelstellingen (zie paragraaf 54).
  Het besluit om in de verordening van de Commissie een lijst van subsidiabele acties (een „positieve” lijst) op te nemen die vergezeld gaat van een lijst van niet-subsidiabele acties, heeft niet alleen voor de telersverenigingen maar ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten de rechtszekerheid vergroot. Deze aanpak was nooit bedoeld als een alternatief voor de verplichtingen van de lidstaten om de operationele programma’s goed te keuren met inachtneming van de uitgangssituatie en de doelstellingen van de telersvereniging. |
| --- | --- |

38 t/m 40.

De Commissie begrijpt de bezorgdheid van de Rekenkamer. In meer dan 70 % van de door de Rekenkamer onderzochte gevallen was echter duidelijk sprake, of mocht worden aangenomen dat er sprake was, van enige vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de betrokken doelstellingen (zie paragraaf 54).

Het besluit om in de verordening van de Commissie een lijst van subsidiabele acties (een „positieve” lijst) op te nemen die vergezeld gaat van een lijst van niet-subsidiabele acties, heeft niet alleen voor de telersverenigingen maar ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten de rechtszekerheid vergroot. Deze aanpak was nooit bedoeld als een alternatief voor de verplichtingen van de lidstaten om de operationele programma’s goed te keuren met inachtneming van de uitgangssituatie en de doelstellingen van de telersvereniging.

| 41. | De interpretatienota’s die de Commissie met name tussen 1997 en 2000 heeft gepubliceerd, hadden betrekking op een breed scala van onderwerpen, waaronder de subsidiabiliteit en in sterkere mate het bepaalde in artikel 11 van Verordening (EG) nr. 2200/96 met betrekking tot de erkenning van telersverenigingen. |
| --- | --- |

41.

De interpretatienota’s die de Commissie met name tussen 1997 en 2000 heeft gepubliceerd, hadden betrekking op een breed scala van onderwerpen, waaronder de subsidiabiliteit en in sterkere mate het bepaalde in artikel 11 van Verordening (EG) nr. 2200/96 met betrekking tot de erkenning van telersverenigingen.

| 43. | Het besluit om in de verordening van de Commissie een lijst van subsidiabele acties (een „positieve” lijst) op te nemen die vergezeld gaat van een lijst van niet-subsidiabele acties, heeft niet alleen voor de telersverenigingen maar ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten de rechtszekerheid vergroot. Deze aanpak was nooit bedoeld als een alternatief voor de verplichtingen van de lidstaten om de operationele programma’s goed te keuren met inachtneming van de uitgangssituatie en de doelstellingen van de telersvereniging. |
| --- | --- |

43.

Het besluit om in de verordening van de Commissie een lijst van subsidiabele acties (een „positieve” lijst) op te nemen die vergezeld gaat van een lijst van niet-subsidiabele acties, heeft niet alleen voor de telersverenigingen maar ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten de rechtszekerheid vergroot. Deze aanpak was nooit bedoeld als een alternatief voor de verplichtingen van de lidstaten om de operationele programma’s goed te keuren met inachtneming van de uitgangssituatie en de doelstellingen van de telersvereniging.

Tekstvak 13:

In het algemeen wordt de aanschaf van palletkisten niet alleen in het kader van de onderhavige regeling, maar ook in het kader van de programmering van de plattelandsontwikkeling beschouwd als een subsidiabele investering.

| 44. | De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen.
  Lijsten van subsidiabele elementen zijn niet noodzakelijk in strijd met het „programmeringsmodel”. Zelfs bij beleid waarvoor een stringenter kader geldt (zoals dat inzake plattelandsontwikkeling), bestaan beide aspecten naast elkaar. |
| --- | --- |

44.

De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen.

Lijsten van subsidiabele elementen zijn niet noodzakelijk in strijd met het „programmeringsmodel”. Zelfs bij beleid waarvoor een stringenter kader geldt (zoals dat inzake plattelandsontwikkeling), bestaan beide aspecten naast elkaar.

| 45. | Voor de genoemde maatregel is bij de verordeningen een uitgebreid samenstel van voorschriften vastgesteld.
  Het feit dat de lidstaten en de auditors van de Commissie nog steeds voorbeelden van niet-subsidiabele uitgaven vonden, lijkt niet een specifieke kenmerk van de onderhavige regeling te zijn, maar een verschijnsel dat eigen is aan welke steunregeling dan ook. Bovendien heeft de Commissie verscheidene gevallen van een zeer ruime uitleg van de EU-regelgeving door de lidstaten geconstateerd. |
| --- | --- |

45.

Voor de genoemde maatregel is bij de verordeningen een uitgebreid samenstel van voorschriften vastgesteld.

Het feit dat de lidstaten en de auditors van de Commissie nog steeds voorbeelden van niet-subsidiabele uitgaven vonden, lijkt niet een specifieke kenmerk van de onderhavige regeling te zijn, maar een verschijnsel dat eigen is aan welke steunregeling dan ook. Bovendien heeft de Commissie verscheidene gevallen van een zeer ruime uitleg van de EU-regelgeving door de lidstaten geconstateerd.

| 46. | In de communautaire regelgeving is het controlepercentage op een redelijk niveau vastgesteld. De Commissie is van mening dat het feit dat sommige lidstaten meer controles uitvoeren, geen uiting is van onzekerheid over de subsidiabiliteit en de daarmee samenhangende risico's. |
| --- | --- |

46.

In de communautaire regelgeving is het controlepercentage op een redelijk niveau vastgesteld. De Commissie is van mening dat het feit dat sommige lidstaten meer controles uitvoeren, geen uiting is van onzekerheid over de subsidiabiliteit en de daarmee samenhangende risico's.

| 47. | Innovatieve maatregelen kunnen door de specifieke aard ervan de subsidiabiliteitsgrenzen aftasten. Er zijn de Commissie echter geen problemen in verband met de opneming van dergelijke maatregelen in de operationele programma’s gemeld. |
| --- | --- |

47.

Innovatieve maatregelen kunnen door de specifieke aard ervan de subsidiabiliteitsgrenzen aftasten. Er zijn de Commissie echter geen problemen in verband met de opneming van dergelijke maatregelen in de operationele programma’s gemeld.

| 48. | Zolang de doelstellingen van de telersvereniging samenvallen met die van de GMO, vormt het feit dat de leden van de telersvereniging de kosten van het programma voor 50 % moeten medefinancieren, een tegenwicht tegen het risico dat de begunstigden ondoeltreffende acties kiezen. Bovendien moeten de lidstaten een aantal precieze verplichtingen nakomen, zoals in paragraaf 18 is uiteengezet. |
| --- | --- |

48.

Zolang de doelstellingen van de telersvereniging samenvallen met die van de GMO, vormt het feit dat de leden van de telersvereniging de kosten van het programma voor 50 % moeten medefinancieren, een tegenwicht tegen het risico dat de begunstigden ondoeltreffende acties kiezen. Bovendien moeten de lidstaten een aantal precieze verplichtingen nakomen, zoals in paragraaf 18 is uiteengezet.

| 49. | Het is altijd een algemeen doel van de GMO geweest om de inkomens van de landbouwers te verbeteren, niet door middel van steun maar via de markt, zodat het concurrentievermogen van de landbouwers wordt vergroot. In dit verband lijkt het zinnig dat de landbouwers subsidies gebruiken als bijdrage in de kosten van bestaande activiteiten, ook al betekent dat misschien geen belangrijke vooruitgang ten opzichte van de uitgangssituatie wat de elf specifieke doelstellingen van de verordeningen betreft. Enkele uitzonderingen niet te na gesproken moet de via de actiefondsen verleende steun echter op structurele verbeteringen worden gericht en mag deze niet worden gebruikt voor de financiering van exploitatiekosten.
  Het specifieke voorbeeld van recyclebare verpakkingen is een duidelijke illustratie van de aanpak van de Commissie in dit opzicht. In 2004 heeft de Commissie de subsidiabiliteitsregels zo gewijzigd dat niet langer steun wordt verleend voor de kosten van de verpakkingen zelf, maar voor het milieubeheer van recyclebare verpakkingen. Daarmee werd beoogd een einde te maken aan de in sommige lidstaten geconstateerde misbruiken en de uitgaven beter aan milieuverbeteringen te koppelen. Zoals gezegd in voetnoot 13, heeft de Commissie een financiële correctie aangebracht in de rekeningen over 2001. |
| --- | --- |

49.

Het is altijd een algemeen doel van de GMO geweest om de inkomens van de landbouwers te verbeteren, niet door middel van steun maar via de markt, zodat het concurrentievermogen van de landbouwers wordt vergroot. In dit verband lijkt het zinnig dat de landbouwers subsidies gebruiken als bijdrage in de kosten van bestaande activiteiten, ook al betekent dat misschien geen belangrijke vooruitgang ten opzichte van de uitgangssituatie wat de elf specifieke doelstellingen van de verordeningen betreft. Enkele uitzonderingen niet te na gesproken moet de via de actiefondsen verleende steun echter op structurele verbeteringen worden gericht en mag deze niet worden gebruikt voor de financiering van exploitatiekosten.

Het specifieke voorbeeld van recyclebare verpakkingen is een duidelijke illustratie van de aanpak van de Commissie in dit opzicht. In 2004 heeft de Commissie de subsidiabiliteitsregels zo gewijzigd dat niet langer steun wordt verleend voor de kosten van de verpakkingen zelf, maar voor het milieubeheer van recyclebare verpakkingen. Daarmee werd beoogd een einde te maken aan de in sommige lidstaten geconstateerde misbruiken en de uitgaven beter aan milieuverbeteringen te koppelen. Zoals gezegd in voetnoot 13, heeft de Commissie een financiële correctie aangebracht in de rekeningen over 2001.

| 51 en 52. | In het kader van de komende hervorming zou meer aandacht kunnen worden besteed aan het stellen van zodanige eisen aan de verslaglegging en de monitoring door de lidstaten dat deze instrumenten voor de lidstaten doeltreffender hulpmiddelen worden bij hun beoordeling van de doeltreffendheid van het beleid.
  De Commissie heeft in haar evaluatieprogramma toegezegd evaluaties te zullen verrichten van de verschillende marktmaatregelen die zijn opgenomen in de GMO voor groenten en fruit. De aanzet tot de evaluatie betreffende de telersverenigingen zal in 2007 worden gegeven en het eindverslag over deze evaluatie dient in 2009 gereed te zijn. |
| --- | --- |

51 en 52.

In het kader van de komende hervorming zou meer aandacht kunnen worden besteed aan het stellen van zodanige eisen aan de verslaglegging en de monitoring door de lidstaten dat deze instrumenten voor de lidstaten doeltreffender hulpmiddelen worden bij hun beoordeling van de doeltreffendheid van het beleid.

De Commissie heeft in haar evaluatieprogramma toegezegd evaluaties te zullen verrichten van de verschillende marktmaatregelen die zijn opgenomen in de GMO voor groenten en fruit. De aanzet tot de evaluatie betreffende de telersverenigingen zal in 2007 worden gegeven en het eindverslag over deze evaluatie dient in 2009 gereed te zijn.

| 54. | Dit betekent dat 71 % of bijna driekwart van de geselecteerde acties in uiteenlopende mate vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de doelstellingen van het programma liet zien. |
| --- | --- |

54.

Dit betekent dat 71 % of bijna driekwart van de geselecteerde acties in uiteenlopende mate vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de doelstellingen van het programma liet zien.

| 57 en 58. | Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is.
  Bovendien veranderen de kwaliteitsnormen in deze sector snel en betekent het een vooruitgang wanneer de kwaliteit blijft voldoen aan (strenger wordende) normen. |
| --- | --- |

57 en 58.

Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is.

Bovendien veranderen de kwaliteitsnormen in deze sector snel en betekent het een vooruitgang wanneer de kwaliteit blijft voldoen aan (strenger wordende) normen.

| 61. | Het besluit om in de verordening van de Commissie een lijst van subsidiabele acties (een „positieve” lijst) op te nemen die vergezeld gaat van een lijst van niet-subsidiabele acties, heeft niet alleen voor de telersverenigingen maar ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten de rechtszekerheid vergroot. Het bestaan van lijsten van subsidiabele elementen ontslaat de lidstaten niet van hun verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat wat wordt goedgekeurd waarschijnlijk zowel doeltreffend als subsidiabel zal zijn, en mag niet worden beschouwd als steun van de Commissie voor een zogenoemde „subsidiebenadering”. |
| --- | --- |

61.

Het besluit om in de verordening van de Commissie een lijst van subsidiabele acties (een „positieve” lijst) op te nemen die vergezeld gaat van een lijst van niet-subsidiabele acties, heeft niet alleen voor de telersverenigingen maar ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten de rechtszekerheid vergroot. Het bestaan van lijsten van subsidiabele elementen ontslaat de lidstaten niet van hun verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat wat wordt goedgekeurd waarschijnlijk zowel doeltreffend als subsidiabel zal zijn, en mag niet worden beschouwd als steun van de Commissie voor een zogenoemde „subsidiebenadering”.

| 62. | De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen.
  Lijsten van subsidiabele elementen zijn niet noodzakelijk in strijd met het „programmeringsmodel”. Zelfs bij beleid waarvoor een stringenter kader geldt (zoals dat inzake plattelandsontwikkeling), bestaan beide aspecten naast elkaar. |
| --- | --- |

62.

De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen.

Lijsten van subsidiabele elementen zijn niet noodzakelijk in strijd met het „programmeringsmodel”. Zelfs bij beleid waarvoor een stringenter kader geldt (zoals dat inzake plattelandsontwikkeling), bestaan beide aspecten naast elkaar.

| 63. | Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is.
  Aan de kwestie van een betere toespitsing van de steun zal aandacht worden besteed bij de komende hervorming van de GMO. |
| --- | --- |

63.

Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is.

Aan de kwestie van een betere toespitsing van de steun zal aandacht worden besteed bij de komende hervorming van de GMO.

DEEL II: VOORUITGANG GEBOEKT DOOR TELERSVERENIGINGEN

| 69. | In het kader van de komende hervorming zou meer aandacht kunnen worden besteed aan het stellen van zodanige eisen aan de verslaglegging en de monitoring door de lidstaten dat deze instrumenten voor de lidstaten doeltreffender hulpmiddelen worden bij hun beoordeling van de doeltreffendheid van het beleid.
  De Commissie heeft in haar evaluatieprogramma toegezegd evaluaties te zullen uitvoeren van de verschillende marktmaatregelen die in de GMO voor groenten en fruit zijn opgenomen. In 2007 zal de aanzet worden gegeven tot de evaluatie betreffende de telersverenigingen, waarbij het de bedoeling is om in 2008 een contract te sluiten en in 2009 te beschikken over een verslag. |
| --- | --- |

69.

In het kader van de komende hervorming zou meer aandacht kunnen worden besteed aan het stellen van zodanige eisen aan de verslaglegging en de monitoring door de lidstaten dat deze instrumenten voor de lidstaten doeltreffender hulpmiddelen worden bij hun beoordeling van de doeltreffendheid van het beleid.

De Commissie heeft in haar evaluatieprogramma toegezegd evaluaties te zullen uitvoeren van de verschillende marktmaatregelen die in de GMO voor groenten en fruit zijn opgenomen. In 2007 zal de aanzet worden gegeven tot de evaluatie betreffende de telersverenigingen, waarbij het de bedoeling is om in 2008 een contract te sluiten en in 2009 te beschikken over een verslag.

| 71. | Het verzamelen van gegevens over de operationele programma’s is een onderdeel van de monitoring van de uitvoering van het beleid. Bij die verzamelactiviteit wordt een input-outputlogica gevolgd (hoeveel geld wordt er besteed (input) aan welke soorten van activiteiten (output)?). Bij een evaluatie wordt meer nadruk gelegd op de doelstellingen en de impacts. |
| --- | --- |

71.

Het verzamelen van gegevens over de operationele programma’s is een onderdeel van de monitoring van de uitvoering van het beleid. Bij die verzamelactiviteit wordt een input-outputlogica gevolgd (hoeveel geld wordt er besteed (input) aan welke soorten van activiteiten (output)?). Bij een evaluatie wordt meer nadruk gelegd op de doelstellingen en de impacts.

| 72. | De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de in de verslagen van de lidstaten opgenomen hoeveelheid gegevens een degelijk IT-systeem voor het beheer daarvan verdient. Zij zet haar inspanningen voort om het beheer en de betrouwbaarheid van de gegevens te verbeteren. Wat de toekomst betreft, begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel vanaf 2007 de beschikking te hebben over een gedetailleerde database. |
| --- | --- |

72.

De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de in de verslagen van de lidstaten opgenomen hoeveelheid gegevens een degelijk IT-systeem voor het beheer daarvan verdient. Zij zet haar inspanningen voort om het beheer en de betrouwbaarheid van de gegevens te verbeteren. Wat de toekomst betreft, begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel vanaf 2007 de beschikking te hebben over een gedetailleerde database.

| 74. | Er bestaan indirecte indicatoren voor zover het gaat om het doel de kwaliteit te verbeteren (het toenemende aantal geografische aanduidingen en kwaliteitslabels voor producten van de sector groenten en fruit), al laten deze indicatoren niet specifiek zien welke vooruitgang door de telersverenigingen is geboekt. |
| --- | --- |

74.

Er bestaan indirecte indicatoren voor zover het gaat om het doel de kwaliteit te verbeteren (het toenemende aantal geografische aanduidingen en kwaliteitslabels voor producten van de sector groenten en fruit), al laten deze indicatoren niet specifiek zien welke vooruitgang door de telersverenigingen is geboekt.

| 76. | Uit de daling van de uit de markt genomen hoeveelheden (en van de uitgaven daarvoor) blijkt dat het aanbod is aangepast aan de vraag. De enorme daling van de uit de markt genomen hoeveelheden wordt ook bevestigd door het lage percentage van de actiefondsen dat aan dit doel wordt besteed (slechts 2 %, terwijl het maximum 30 % is). |
| --- | --- |

76.

Uit de daling van de uit de markt genomen hoeveelheden (en van de uitgaven daarvoor) blijkt dat het aanbod is aangepast aan de vraag. De enorme daling van de uit de markt genomen hoeveelheden wordt ook bevestigd door het lage percentage van de actiefondsen dat aan dit doel wordt besteed (slechts 2 %, terwijl het maximum 30 % is).

| 78. | De Commissie deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer. Zij is echter van mening dat het beeld ingewikkelder is. Het betrokken instrument is in de onderscheiden lidstaten op zeer uiteenlopende wijze gebruikt en de resultaten zijn niet over de hele linie negatief. Gewezen moet worden op andere, meer bemoedigende gegevens, in het bijzonder de oprichting van groeperingen van telersverenigingen en het ontstaan van grote telersverenigingen in sommige lidstaten (vooral België, Nederland en Italië) sinds de hervorming van het beleid in 1996, waarbij sommige van die telersverenigingen reeds in staat zijn een tegenwicht te bieden tegen de onderhandelingskracht van grote detailhandelaren. |
| --- | --- |

78.

De Commissie deelt de bezorgdheid van de Rekenkamer. Zij is echter van mening dat het beeld ingewikkelder is. Het betrokken instrument is in de onderscheiden lidstaten op zeer uiteenlopende wijze gebruikt en de resultaten zijn niet over de hele linie negatief. Gewezen moet worden op andere, meer bemoedigende gegevens, in het bijzonder de oprichting van groeperingen van telersverenigingen en het ontstaan van grote telersverenigingen in sommige lidstaten (vooral België, Nederland en Italië) sinds de hervorming van het beleid in 1996, waarbij sommige van die telersverenigingen reeds in staat zijn een tegenwicht te bieden tegen de onderhandelingskracht van grote detailhandelaren.

| 79. | Om het probleem in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens aan te pakken, begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel in 2007 de beschikking te hebben over een degelijke database. |
| --- | --- |

79.

Om het probleem in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens aan te pakken, begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel in 2007 de beschikking te hebben over een degelijke database.

| 80. | De Commissie is zich bewust van dit probleem, dat een van de belangrijkste zorgpunten is die moeten worden aangepakt bij de komende hervorming van de GMO. |
| --- | --- |

80.

De Commissie is zich bewust van dit probleem, dat een van de belangrijkste zorgpunten is die moeten worden aangepakt bij de komende hervorming van de GMO.

| 81. | Deze kwesties zullen worden bekeken in het kader van de komende evaluatie. |
| --- | --- |

81.

Deze kwesties zullen worden bekeken in het kader van de komende evaluatie.

| 82. | In het evaluatieprogramma van het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling voor het jaar 2007 is een evaluatie met betrekking tot de telersverenigingen opgenomen. Het is de bedoeling dat het contract in 2008 wordt gesloten en dat het verslag gereed is in 2009. Bij de bepaling van de reikwijdte van de evaluatie en van de evaluatievragen zal rekening worden gehouden met de opmerkingen van de Rekenkamer. |
| --- | --- |

82.

In het evaluatieprogramma van het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling voor het jaar 2007 is een evaluatie met betrekking tot de telersverenigingen opgenomen. Het is de bedoeling dat het contract in 2008 wordt gesloten en dat het verslag gereed is in 2009. Bij de bepaling van de reikwijdte van de evaluatie en van de evaluatievragen zal rekening worden gehouden met de opmerkingen van de Rekenkamer.

| 83. | Op het punt van de ontwikkeling van de waarde van de verkochte productie heeft de Commissie een vergelijking gemaakt tussen de telersverenigingen en de producenten die geen lid van een telersvereniging zijn. Afhankelijk van de rol die de telersverenigingen in de toekomst zullen spelen op basis van de regeling die uit de komende hervorming zal voortvloeien, is de Commissie bereid te onderzoeken of het mogelijk zou zijn om directere informatie over de inkomens te verkrijgen. De kwestie zal moeten worden besproken met de lidstaten omdat hun medewerking nodig is. |
| --- | --- |

83.

Op het punt van de ontwikkeling van de waarde van de verkochte productie heeft de Commissie een vergelijking gemaakt tussen de telersverenigingen en de producenten die geen lid van een telersvereniging zijn. Afhankelijk van de rol die de telersverenigingen in de toekomst zullen spelen op basis van de regeling die uit de komende hervorming zal voortvloeien, is de Commissie bereid te onderzoeken of het mogelijk zou zijn om directere informatie over de inkomens te verkrijgen. De kwestie zal moeten worden besproken met de lidstaten omdat hun medewerking nodig is.

| 84 en 85. | Uitzonderingen moeten gerechtvaardigd zijn op grond van objectieve criteria en worden pas na overleg met de lidstaten gemaakt. De diensten van de Commissie verrichten systematisch een voorafgaande beoordeling van de door de lidstaten gevraagde uitzonderingen.
  De Commissie heeft de lidstaten verzocht om in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling duidelijke scheidingslijnen aan te geven waarbij de maatregelen op basis van aard of waarde worden gedifferentieerd; dit bepaalt of de maatregelen in het kader van het programma voor plattelandsontwikkeling dan wel het operationele programma worden gefinancierd. |
| --- | --- |

84 en 85.

Uitzonderingen moeten gerechtvaardigd zijn op grond van objectieve criteria en worden pas na overleg met de lidstaten gemaakt. De diensten van de Commissie verrichten systematisch een voorafgaande beoordeling van de door de lidstaten gevraagde uitzonderingen.

De Commissie heeft de lidstaten verzocht om in hun programma’s voor plattelandsontwikkeling duidelijke scheidingslijnen aan te geven waarbij de maatregelen op basis van aard of waarde worden gedifferentieerd; dit bepaalt of de maatregelen in het kader van het programma voor plattelandsontwikkeling dan wel het operationele programma worden gefinancierd.

| 86. | Volgens artikel 37, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad moet in het kader van de programmering van de plattelandsontwikkeling worden aangetoond dat een gevraagde uitzondering de coherentie tussen de eerste en de tweede pijler niet in de weg staat. Aan de coherentie tussen de GMO voor groenten en fruit en het beleid inzake plattelandsontwikkeling zal aandacht worden besteed in het kader van de bredere effectbeoordeling die momenteel aan de gang is. |
| --- | --- |

86.

Volgens artikel 37, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad moet in het kader van de programmering van de plattelandsontwikkeling worden aangetoond dat een gevraagde uitzondering de coherentie tussen de eerste en de tweede pijler niet in de weg staat. Aan de coherentie tussen de GMO voor groenten en fruit en het beleid inzake plattelandsontwikkeling zal aandacht worden besteed in het kader van de bredere effectbeoordeling die momenteel aan de gang is.

CONCLUSIES

| 87. | In het kader van de regeling voor een gedeeld beheer zijn in eerste instantie de lidstaten verantwoordelijk voor de evaluatie van en de controle op de doeltreffendheid van acties. In de vergaderingen van het comité van beheer bespreekt de Commissie regelmatig met de lidstaten het functioneren van de steunregeling, met inbegrip van aspecten op het gebied van de doeltreffendheid. Bovendien worden gevallen waarin verduidelijking nodig is, behandeld in bilaterale vergaderingen van de Commissie met de lidstaten.
  De Commissie heeft zich er bij haar verschillende auditbezoeken en bureau-audits in het kader van de goedkeuring van de rekeningen in het bijzonder van vergewist of de beheers- en controlesystemen van de lidstaten een redelijke zekerheid bieden dat de gedeclareerde uitgaven voldoen aan de bij verordening vastgestelde eisen. Waar dat passend was, heeft dit geleid tot een beoordeling of de procedures voor de goedkeuring en monitoring van de operationele programma’s in overeenstemming waren met de voorschriften. Bij tekortkomingen wordt vervolgactie ondernomen via de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen en zo nodig geven die tekortkomingen aanleiding tot financiële correcties ten laste van de betrokken lidstaat. |
| --- | --- |

87.

In het kader van de regeling voor een gedeeld beheer zijn in eerste instantie de lidstaten verantwoordelijk voor de evaluatie van en de controle op de doeltreffendheid van acties. In de vergaderingen van het comité van beheer bespreekt de Commissie regelmatig met de lidstaten het functioneren van de steunregeling, met inbegrip van aspecten op het gebied van de doeltreffendheid. Bovendien worden gevallen waarin verduidelijking nodig is, behandeld in bilaterale vergaderingen van de Commissie met de lidstaten.

De Commissie heeft zich er bij haar verschillende auditbezoeken en bureau-audits in het kader van de goedkeuring van de rekeningen in het bijzonder van vergewist of de beheers- en controlesystemen van de lidstaten een redelijke zekerheid bieden dat de gedeclareerde uitgaven voldoen aan de bij verordening vastgestelde eisen. Waar dat passend was, heeft dit geleid tot een beoordeling of de procedures voor de goedkeuring en monitoring van de operationele programma’s in overeenstemming waren met de voorschriften. Bij tekortkomingen wordt vervolgactie ondernomen via de procedure voor de goedkeuring van de rekeningen en zo nodig geven die tekortkomingen aanleiding tot financiële correcties ten laste van de betrokken lidstaat.

| 88. | De Commissie begrijpt de bezorgdheid van de Rekenkamer. In meer dan 70 % van de door de Rekenkamer onderzochte gevallen was echter duidelijk sprake, of mocht worden aangenomen dat er sprake was, van enige vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de betrokken doelstellingen.
  De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen, waarin het controlepercentage op een redelijk niveau is vastgesteld. De Commissie heeft bij haar auditbezoeken in 2005 verscheidene gevallen van een zeer ruime interpretatie van de EU-regelgeving door de lidstaten geconstateerd. |
| --- | --- |

88.

De Commissie begrijpt de bezorgdheid van de Rekenkamer. In meer dan 70 % van de door de Rekenkamer onderzochte gevallen was echter duidelijk sprake, of mocht worden aangenomen dat er sprake was, van enige vooruitgang in de richting van verwezenlijking van de betrokken doelstellingen.

De Commissie heeft lijsten van subsidiabele elementen ingevoerd waarin (voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is) duidelijk is aangegeven welke elementen kunnen worden gefinancierd. Het is de taak van de nationale autoriteiten ervoor te zorgen dat de door hen goedgekeurde programma’s in overeenstemming zijn niet alleen met die richtsnoeren, maar ook met de in de verordeningen omschreven algemene doelstellingen. De lidstaten beslissen zelf over hun nadere administratieve regelingen en de Commissie gaat na of deze in overeenstemming zijn met de verordeningen, waarin het controlepercentage op een redelijk niveau is vastgesteld. De Commissie heeft bij haar auditbezoeken in 2005 verscheidene gevallen van een zeer ruime interpretatie van de EU-regelgeving door de lidstaten geconstateerd.

| 89. | Het verheugt de Commissie dat de bevindingen van de Rekenkamer een positief algemeen beeld geven van de vooruitgang die de telersverenigingen dankzij de communautaire steun hebben geboekt. |
| --- | --- |

89.

Het verheugt de Commissie dat de bevindingen van de Rekenkamer een positief algemeen beeld geven van de vooruitgang die de telersverenigingen dankzij de communautaire steun hebben geboekt.

| 90. | Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is. De Commissie is het er echter wel degelijk mee eens dat de steun doeltreffender kan zijn als deze beter wordt gericht, en zij zal aandacht aan deze kwestie besteden in het kader van de aan de gang zijnde effectbeoordeling. |
| --- | --- |

90.

Naar het oordeel van de Commissie moet zelfs in het geval dat een actie misschien geen doeltreffende bijdrage levert aan een belangrijke vooruitgang in de richting van de verwezenlijking van een van de in artikel 15, lid 4, van de verordening van de Raad omschreven doelstellingen, de steun toch worden beschouwd als doeltreffend wanneer deze leidt tot een verbetering van het inkomen van de producenten door verbetering van hun concurrentievermogen, wat een van de algemene beleidsdoelstellingen is. De Commissie is het er echter wel degelijk mee eens dat de steun doeltreffender kan zijn als deze beter wordt gericht, en zij zal aandacht aan deze kwestie besteden in het kader van de aan de gang zijnde effectbeoordeling.

| 91. | De Commissie geeft toe dat niet kan worden gesteld dat de effecten van de operationele programma’s de enige factor zijn die de producenten ertoe aanspoort de in de verordening van de Raad omschreven doelstellingen na te streven. Die programma’s dragen echter wel degelijk bij tot een meer marktgerichte aanpak. Vooral de laatste tijd hebben de marktkrachten de producenten onder enorme druk gezet, wat heeft geleid tot grote crises bij belangrijke EU-producten (namelijk perziken, citrusvruchten, tafeldruiven, tafeltomaten en tomaten voor verwerking).
  Deze crises kunnen tot gevolg hebben dat de producenten, in hun strijd om economische overleving en met kostenverlaging als prioriteit, minder aandacht aan kwaliteitsaspecten besteden en de naleving van milieueisen verwaarlozen. Wegens dit risico zijn de operationele programma’s een belangrijk element om de aandacht van de producenten op kwaliteits- en milieuaspecten gericht te houden bij hun activiteiten. |
| --- | --- |

91.

De Commissie geeft toe dat niet kan worden gesteld dat de effecten van de operationele programma’s de enige factor zijn die de producenten ertoe aanspoort de in de verordening van de Raad omschreven doelstellingen na te streven. Die programma’s dragen echter wel degelijk bij tot een meer marktgerichte aanpak. Vooral de laatste tijd hebben de marktkrachten de producenten onder enorme druk gezet, wat heeft geleid tot grote crises bij belangrijke EU-producten (namelijk perziken, citrusvruchten, tafeldruiven, tafeltomaten en tomaten voor verwerking).

Deze crises kunnen tot gevolg hebben dat de producenten, in hun strijd om economische overleving en met kostenverlaging als prioriteit, minder aandacht aan kwaliteitsaspecten besteden en de naleving van milieueisen verwaarlozen. Wegens dit risico zijn de operationele programma’s een belangrijk element om de aandacht van de producenten op kwaliteits- en milieuaspecten gericht te houden bij hun activiteiten.

| 92. | De Commissie is zich van de door de Rekenkamer genoemde tekortkomingen bewust. Gezien de grotere markttoegang waarop de ontwikkelingsagenda van Doha is gericht, en de toenemende concentratie aan de vraagzijde is de betrokken beleidsaanpak echter nog steeds het beste instrument om te pogen in de afzetketen tot een beter evenwicht tussen producenten en consumenten te komen. De komende hervorming heeft onder meer tot doel de tekortkomingen aan te pakken en de beschikbare instrumenten te versterken, met name door stimulansen te geven voor fusies tussen telersverenigingen, de oprichting van groeperingen van telersverenigingen, samenwerking tussen telersverenigingen en de oprichting van telersverenigingen met een transnationale dimensie. |
| --- | --- |

92.

De Commissie is zich van de door de Rekenkamer genoemde tekortkomingen bewust. Gezien de grotere markttoegang waarop de ontwikkelingsagenda van Doha is gericht, en de toenemende concentratie aan de vraagzijde is de betrokken beleidsaanpak echter nog steeds het beste instrument om te pogen in de afzetketen tot een beter evenwicht tussen producenten en consumenten te komen. De komende hervorming heeft onder meer tot doel de tekortkomingen aan te pakken en de beschikbare instrumenten te versterken, met name door stimulansen te geven voor fusies tussen telersverenigingen, de oprichting van groeperingen van telersverenigingen, samenwerking tussen telersverenigingen en de oprichting van telersverenigingen met een transnationale dimensie.

| 93. | De Commissie is van mening dat de voorafgaande controles die haar diensten hebben verricht wanneer lidstaten overeenkomstig artikel 37, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad om uitzonderingen verzochten, toereikend waren om coherentie tussen de twee instrumenten te garanderen. De oorzaken van de onbevredigende deelneming aan de regeling door de producenten zullen bij toekomstige evaluaties worden beoordeeld. |
| --- | --- |

93.

De Commissie is van mening dat de voorafgaande controles die haar diensten hebben verricht wanneer lidstaten overeenkomstig artikel 37, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1257/1999 van de Raad om uitzonderingen verzochten, toereikend waren om coherentie tussen de twee instrumenten te garanderen. De oorzaken van de onbevredigende deelneming aan de regeling door de producenten zullen bij toekomstige evaluaties worden beoordeeld.

AANBEVELINGEN

| 94. | Deze kwestie zal worden beoordeeld en op adequate wijze worden aangepakt bij de komende herziening van de GMO (eind 2006), waarbij het erom gaat de steunregeling voor de toekomst te vereenvoudigen en doeltreffender te maken.
  De resultaten van de evaluatie zouden kunnen leiden tot aanvullende regelgevingsinitiatieven van de Commissie als wordt geoordeeld dat deze tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de regeling zouden bijdragen. |
| --- | --- |

94.

Deze kwestie zal worden beoordeeld en op adequate wijze worden aangepakt bij de komende herziening van de GMO (eind 2006), waarbij het erom gaat de steunregeling voor de toekomst te vereenvoudigen en doeltreffender te maken.

De resultaten van de evaluatie zouden kunnen leiden tot aanvullende regelgevingsinitiatieven van de Commissie als wordt geoordeeld dat deze tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de regeling zouden bijdragen.

| 95. | De Commissie voert momenteel een effectbeoordeling uit ter voorbereiding van het later in 2006 in te dienen voorstel tot hervorming van de GMO. Zij is het met de in de aanbevelingen van de Rekenkamer genoemde doelstellingen eens en zal in het kader van de effectbeoordeling onderzoeken hoe deze het best kunnen worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

95.

De Commissie voert momenteel een effectbeoordeling uit ter voorbereiding van het later in 2006 in te dienen voorstel tot hervorming van de GMO. Zij is het met de in de aanbevelingen van de Rekenkamer genoemde doelstellingen eens en zal in het kader van de effectbeoordeling onderzoeken hoe deze het best kunnen worden verwezenlijkt.

| 96. | De Commissie zal haar capaciteit voor het verzamelen van gegevens en het ontwikkelen van relevante indicatoren verbeteren. Om het probleem in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens aan te pakken begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel in 2007 de beschikking te hebben over een degelijke database. |
| --- | --- |

96.

De Commissie zal haar capaciteit voor het verzamelen van gegevens en het ontwikkelen van relevante indicatoren verbeteren. Om het probleem in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens aan te pakken begint het DG Landbouw en plattelandsontwikkeling in 2006 met een IT-project met als doel in 2007 de beschikking te hebben over een degelijke database.

| 97. | De reikwijdte van de evaluatie en de evaluatievragen zullen worden geformuleerd bij de voorbereiding van het bestek voor de aanbesteding. Met de opmerkingen van de Rekenkamer zal rekening worden gehouden. |
| --- | --- |

97.

De reikwijdte van de evaluatie en de evaluatievragen zullen worden geformuleerd bij de voorbereiding van het bestek voor de aanbesteding. Met de opmerkingen van de Rekenkamer zal rekening worden gehouden.

| 98. | De Commissie zal in haar komende hervormingsvoorstel het probleem van de te lage organisatiegraad in de lidstaten die de belangrijkste producenten van groenten en fruit zijn, aanpakken door middel van doeltreffender stimulansen om lid te worden van een telersvereniging. |
| --- | --- |

98.

De Commissie zal in haar komende hervormingsvoorstel het probleem van de te lage organisatiegraad in de lidstaten die de belangrijkste producenten van groenten en fruit zijn, aanpakken door middel van doeltreffender stimulansen om lid te worden van een telersvereniging.

| 99 en 100. | In een sector waarin het aanbod te maken heeft met een almaar sterkere onderhandelingspositie aan de vraagzijde, blijft concentratie van het aanbod een waardevol instrument om voor een evenwichtiger markt te zorgen. De reikwijdte van de evaluatie en de evaluatievragen zullen worden geformuleerd bij de voorbereiding van het bestek voor de aanbesteding. Met de opmerkingen van de Rekenkamer zal rekening worden gehouden. |
| --- | --- |

99 en 100.

In een sector waarin het aanbod te maken heeft met een almaar sterkere onderhandelingspositie aan de vraagzijde, blijft concentratie van het aanbod een waardevol instrument om voor een evenwichtiger markt te zorgen. De reikwijdte van de evaluatie en de evaluatievragen zullen worden geformuleerd bij de voorbereiding van het bestek voor de aanbesteding. Met de opmerkingen van de Rekenkamer zal rekening worden gehouden.

---