# Publicatieblad C 235/2006

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 235 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 49e jaargang29 september 2006 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 235

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

49e jaargang29 september 2006

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Mededelingen |
| | Rekenkamer |
| 2006/C 235/1 | Speciaal Verslag nr. 6/2006 over de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie, vergezeld van de antwoorden van de Commissie | 1 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Mededelingen

Rekenkamer

2006/C 235/1

Speciaal Verslag nr. 6/2006 over de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Mededelingen

Rekenkamer

| 29.9.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 235/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.9.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 235/1

---

SPECIAAL VERSLAG Nr. 6/2006

over de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2006/C 235/01)

INHOUD

AFKORTINGEN EN TERMINOLOGIE

| I-VI | SAMENVATTING |
| --- | --- |

I-VI

| 1-7 | INLEIDING |
| --- | --- |

1-7

| 1-3 | Achtergrond |
| --- | --- |

1-3

| 4-7 | Reikwijdte en aanpak van de controle |
| --- | --- |

4-7

| 8-27 | STRATEGIE VAN DE COMMISSIE VOOR DE MILIEUASPECTEN VAN HAAR ONTWIKKELINGSHULP |
| --- | --- |

8-27

| 8 | Inleiding |
| --- | --- |

8

| 9-13 | Noodzaak van een duidelijke en alomvattende milieustrategie |
| --- | --- |

9-13

| 14-27 | Er zijn nog geen passende beheersregelingen getroffen om de strategie van de Commissie voor het mainstreamen van het milieu uit te voeren en de resultaten van haar ontwikkelingshulp op milieugebied te beoordelen |
| --- | --- |

14-27

| 15-17 | Mechanisme voor het toezicht op de uitvoering van de strategie voor het mainstreamen van het milieu |
| --- | --- |

15-17

| 18-23 | Opbouw van de capaciteit van de Commissie om de milieumainstreamstrategie uit te voeren |
| --- | --- |

18-23

| 24-27 | Systemen voor de beoordeling van de milieuprestaties van de ontwikkelingshulp van de Commissie |
| --- | --- |

24-27

| 28-46 | BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN DE MAINSTREAMING VAN HET MILIEU DOOR DE COMMISSIE |
| --- | --- |

28-46

| 28 | Inleiding |
| --- | --- |

28

| 29-35 | In 2005 werd vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling van milieuanalysen per land voor nieuwe landenstrategiedocumenten, maar het effect kan nog niet worden beoordeeld |
| --- | --- |

29-35

| 36-38 | Er is weinig ondernomen om het milieu in de programma's voor begrotingssteun te mainstreamen |
| --- | --- |

36-38

| 39-46 | De procedures voor milieumainstreaming in de projecten waren niet systematisch genoeg |
| --- | --- |

39-46

| 47-81 | BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN MILIEUPROJECTEN EN FACTOREN DIE DE DOELTREFFENDHEID BEÏNVLOEDEN |
| --- | --- |

47-81

| 47 | Inleiding |
| --- | --- |

47

| 48-56 | Beoordeling van de doeltreffendheid van de projecten |
| --- | --- |

48-56

| 57-81 | Analyse van factoren die de doeltreffendheid van milieuprojecten beïnvloeden |
| --- | --- |

57-81

| 58-63 | Al te ambitieuze opzet van de projecten |
| --- | --- |

58-63

| 64-67 | Vertragingen bij de voorbereiding en uitvoering van de projecten |
| --- | --- |

64-67

| 68-70 | Beperkte vooruitgang bij de opbouw van institutionele capaciteit |
| --- | --- |

68-70

| 71 en 72 | Meer aandacht nodig voor duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen bij lokale gemeenschappen |
| --- | --- |

71 en 72

| 73-77 | Onvoldoende effect van de projecten op het beleid en de rechtsvoorschriften |
| --- | --- |

73-77

| 78-81 | Onrealistische aanpak van financiële levensvatbaarheid |
| --- | --- |

78-81

| 82-101 | CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN |
| --- | --- |

82-101

| 82-86 | Conclusies |
| --- | --- |

82-86

| 87-101 | Aanbevelingen |
| --- | --- |

87-101

| 87-93 | Opzet van een alomvattende strategie voor het milieu en follow-up van de uitvoering daarvan |
| --- | --- |

87-93

| 94-97 | Verbetering van de doeltreffendheid van milieumainstreaming |
| --- | --- |

94-97

| 98-101 | Verbetering van de doeltreffendheid van milieuprojecten |
| --- | --- |

98-101

BIJLAGE I — Commissie ontwikkelingbijstand OESO — Classificatie projecten

BIJLAGE II — Onderzochte milieuprojecten en beoordeling van de doeltreffendheid ervan

BIJLAGE III — Overzicht van de doeltreffendheid van de projecten

Antwoorden van de Commissie

AFKORTINGEN EN TERMINOLOGIE





  ACS

| ACS | Staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan die de Overeenkomst van Cotonou hebben ondertekend |
| --- | --- |
| ALA | Ontwikkelingslanden van Azië en Latijns-Amerika |
| AMP | Armoede- en milieupartnerschap |
| DFID | Brits departement voor internationale ontwikkeling |
| DG DEV | Directoraat-generaal Ontwikkeling |
| DG ENV | Directoraat-generaal Milieu |
| DG Relex | Directoraat-generaal Externe betrekkingen |
| DWNP | Department of Wildlife and National Parks (departement natuur en nationale parken) |
| Ecofac | Ecosystèmes forestiers d'Afrique centrale (bosecosystemen van Centraal-Afrika) |
| EuropeAid | Dienst voor samenwerking EuropeAid |
| FAO | Voedsel- en Landbouworganisatie |
| KfW | Duitse Kreditanstalt für Wiederaufbau |
| KOG | Kwaliteitsondersteuningsgroep |
| LMP | Landenmilieuprofiel |
| LSD | Landenstrategiedocument |
| MDG's | Millennium Development Goals (millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling) |
| MEB | Milieueffectbeoordeling |
| MEDA | Maatregelen ter ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in de mediterrane derde landen |
| MMF | Mondiale Milieufaciliteit |
| MMO | Multilaterale milieuovereenkomst |
| OESO | Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling |
| OESO/DAC | Commissie voor ontwikkelingsbijstand (Development Assistance Committee) van de OESO |
| PNH | Beleidsprogramma inzake natuurlijke hulpbronnen |
| SDAB | Strategiedocument voor armoedebestrijding |
| SMB | Strategische milieubeoordeling |
| UNDP | United Nations Development Programme (ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties) |
| UNEP | United Nations Environment Programme (milieuprogramma van de Verenigde Naties) |
| VVDK | Uit vertegenwoordigers van verschillende diensten bestaande kwaliteitsondersteuningsgroep |
| WSSD | World Summit on Sustainable Development (Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling) |
| WWF | Wereldnatuurfonds |

Staten in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan die de Overeenkomst van Cotonou hebben ondertekend

ALA

Ontwikkelingslanden van Azië en Latijns-Amerika

AMP

Armoede- en milieupartnerschap

DFID

Brits departement voor internationale ontwikkeling

DG DEV

Directoraat-generaal Ontwikkeling

DG ENV

Directoraat-generaal Milieu

DG Relex

Directoraat-generaal Externe betrekkingen

DWNP

Department of Wildlife and National Parks (departement natuur en nationale parken)

Ecofac

Ecosystèmes forestiers d'Afrique centrale (bosecosystemen van Centraal-Afrika)

EuropeAid

Dienst voor samenwerking EuropeAid

FAO

Voedsel- en Landbouworganisatie

KfW

Duitse Kreditanstalt für Wiederaufbau

KOG

Kwaliteitsondersteuningsgroep

LMP

Landenmilieuprofiel

LSD

Landenstrategiedocument

MDG's

Millennium Development Goals (millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling)

MEB

Milieueffectbeoordeling

MEDA

Maatregelen ter ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in de mediterrane derde landen

MMF

Mondiale Milieufaciliteit

MMO

Multilaterale milieuovereenkomst

OESO

Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling

OESO/DAC

Commissie voor ontwikkelingsbijstand (Development Assistance Committee) van de OESO

PNH

Beleidsprogramma inzake natuurlijke hulpbronnen

SDAB

Strategiedocument voor armoedebestrijding

SMB

Strategische milieubeoordeling

UNDP

United Nations Development Programme (ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties)

UNEP

United Nations Environment Programme (milieuprogramma van de Verenigde Naties)

VVDK

Uit vertegenwoordigers van verschillende diensten bestaande kwaliteitsondersteuningsgroep

WSSD

World Summit on Sustainable Development (Wereldtop inzake duurzame ontwikkeling)

WWF

Wereldnatuurfonds

SAMENVATTING

| I. | Een wezenlijk bestanddeel van het bevorderen van duurzame ontwikkeling is milieubescherming. Het Verdrag schrijft voor dat milieubescherming moet worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het gehele beleid en optreden van de Gemeenschap, met inbegrip van de hulp van de Gemeenschap aan derde landen. Meer in het algemeen is het milieu een belangrijk onderwerp op de internationale agenda voor ontwikkeling geworden. Duurzaamheid op milieugebied is één van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (zie de paragrafen 1 t/m 3). |
| --- | --- |

I.

Een wezenlijk bestanddeel van het bevorderen van duurzame ontwikkeling is milieubescherming. Het Verdrag schrijft voor dat milieubescherming moet worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het gehele beleid en optreden van de Gemeenschap, met inbegrip van de hulp van de Gemeenschap aan derde landen. Meer in het algemeen is het milieu een belangrijk onderwerp op de internationale agenda voor ontwikkeling geworden. Duurzaamheid op milieugebied is één van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (zie de paragrafen 1 t/m 3).

| II. | Daarom verrichtte de Europese Rekenkamer in 2005 een controle op het beheer door de Commissie van de milieuaspecten van haar ontwikkelingshulp. Zij onderzocht of de Commissie een alomvattende strategie had voor de aanpak van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking, of zij passende beheersregelingen had getroffen voor de uitvoering van de strategie, in hoeverre het milieu was geïntegreerd („gemainstreamd”) in de ontwikkelingsprogramma's en -projecten van de Commissie, en welke resultaten de milieuprojecten van de Commissie hadden opgeleverd. De Rekenkamer onderzocht de systemen van de Commissie op haar hoofdkantoor en bij de delegaties, en controleerde ook 65 milieuprojecten (totale waarde: 560 miljoen euro) en 43 niet op het milieu gerichte programma's en projecten (totale waarde: 1 073 miljoen euro) in 16 landen (zie de paragrafen 4 t/m 7). |
| --- | --- |

II.

Daarom verrichtte de Europese Rekenkamer in 2005 een controle op het beheer door de Commissie van de milieuaspecten van haar ontwikkelingshulp. Zij onderzocht of de Commissie een alomvattende strategie had voor de aanpak van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking, of zij passende beheersregelingen had getroffen voor de uitvoering van de strategie, in hoeverre het milieu was geïntegreerd („gemainstreamd”) in de ontwikkelingsprogramma's en -projecten van de Commissie, en welke resultaten de milieuprojecten van de Commissie hadden opgeleverd. De Rekenkamer onderzocht de systemen van de Commissie op haar hoofdkantoor en bij de delegaties, en controleerde ook 65 milieuprojecten (totale waarde: 560 miljoen euro) en 43 niet op het milieu gerichte programma's en projecten (totale waarde: 1 073 miljoen euro) in 16 landen (zie de paragrafen 4 t/m 7).

| III. | De Commissie moet voor de milieuaspecten van haar ontwikkelingshulp een duidelijke en alomvattende strategie vaststellen. Sinds 2001 bestaat er wel een strategie om het milieu in de ontwikkelingshulp te integreren, maar het beleid voor de financiering van programma's en projecten in de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen is niet duidelijk aangepakt. De in december 2005 ondertekende nieuwe ontwikkelingsbeleidslijn vormt een goede basis voor het opstellen van een alomvattende strategie (zie de paragrafen 9 t/m 12). Aan het actieplan van de Commissie voor de uitvoering van haar mainstreamstrategie hebben de drie meest betrokken directoraten-generaal geen stelselmatige follow-up en coördinatie gegeven. Bijgevolg werden geplande maatregelen doorgaans met enige vertraging of helemaal niet uitgevoerd (zie de paragrafen 15 t/m 17). De Commissie heeft geen adequate beoordeling verricht van de implicaties van haar mainstreamstrategie voor het personeel. Zij heeft de ondersteuning van haar personeel overgelaten aan een milieuhelpdesk die bestond uit externe experts, maar van medio 2002 tot medio 2004 was er geen helpdesk. De handleiding integratie van het milieu, die begin 2003 zou worden ingevoerd, was eind 2005 nog steeds niet afgerond, hoewel ze van belang was voor het bepalen van de mainstreamprocedures die het personeel van de Commissie moet volgen en ook als essentiële inbreng in de opleiding. De cursussen waren voor ambtenaren met een sleutelrol niet verplicht, hoewel dit was gepland, en de opkomst ervoor was vaak gering (zie de paragrafen 18 t/m 23). De systemen voor verslaglegging, toezicht en evaluatie betreffende de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie dienen verder te worden versterkt, zodat haar prestaties op dit gebied beter kunnen worden beoordeeld (zie de paragrafen 24 t/m 28). |
| --- | --- |

III.

De Commissie moet voor de milieuaspecten van haar ontwikkelingshulp een duidelijke en alomvattende strategie vaststellen. Sinds 2001 bestaat er wel een strategie om het milieu in de ontwikkelingshulp te integreren, maar het beleid voor de financiering van programma's en projecten in de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen is niet duidelijk aangepakt. De in december 2005 ondertekende nieuwe ontwikkelingsbeleidslijn vormt een goede basis voor het opstellen van een alomvattende strategie (zie de paragrafen 9 t/m 12). Aan het actieplan van de Commissie voor de uitvoering van haar mainstreamstrategie hebben de drie meest betrokken directoraten-generaal geen stelselmatige follow-up en coördinatie gegeven. Bijgevolg werden geplande maatregelen doorgaans met enige vertraging of helemaal niet uitgevoerd (zie de paragrafen 15 t/m 17). De Commissie heeft geen adequate beoordeling verricht van de implicaties van haar mainstreamstrategie voor het personeel. Zij heeft de ondersteuning van haar personeel overgelaten aan een milieuhelpdesk die bestond uit externe experts, maar van medio 2002 tot medio 2004 was er geen helpdesk. De handleiding integratie van het milieu, die begin 2003 zou worden ingevoerd, was eind 2005 nog steeds niet afgerond, hoewel ze van belang was voor het bepalen van de mainstreamprocedures die het personeel van de Commissie moet volgen en ook als essentiële inbreng in de opleiding. De cursussen waren voor ambtenaren met een sleutelrol niet verplicht, hoewel dit was gepland, en de opkomst ervoor was vaak gering (zie de paragrafen 18 t/m 23). De systemen voor verslaglegging, toezicht en evaluatie betreffende de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie dienen verder te worden versterkt, zodat haar prestaties op dit gebied beter kunnen worden beoordeeld (zie de paragrafen 24 t/m 28).

| IV. | De Commissie heeft sinds 2001 slechts weinig vooruitgang geboekt bij het mainstreamen van het milieu in haar ontwikkelingssamenwerking. In de landenstrategiedocumenten (LSD's) over de hulp van de Commissie aan begunstigde landen gedurende de periode 2001-2006, opgesteld door de Commissie met medewerking van deze landen, werd met milieuvraagstukken onvoldoende rekening gehouden. Bij de voorbereiding van de nieuwe generatie LSD's (2007-2013) pakte de Commissie de analyse van milieuvraagstukken in de begunstigde landen veel systematischer aan door landenmilieuprofielen (LMP's) op te stellen. Het is echter te vroeg om te beoordelen in hoeverre deze analyse de LSD's zelf zal beïnvloeden (zie de paragrafen 29 t/m 35). Ondanks het toenemende belang van begrotingssteun als een vorm van ontwikkelingshulp, heeft de Commissie weinig ondernomen om het milieu op dit terrein te mainstreamen (zie de paragrafen 36 t/m 38). Er bestaat geen samenhangend systeem voor een milieuonderzoek van nieuwe projecten. De Commissie heeft geen inventaris van de milieueffectbeoordelingen (MEB's) betreffende ontwikkelingsprojecten en gebleken is dat die niet altijd zijn uitgevoerd wanneer dit had moeten geschieden. Er moeten ook procedures worden opgezet om de uitvoering van MEB-aanbevelingen te waarborgen (zie de paragrafen 39 t/m 46). |
| --- | --- |

IV.

De Commissie heeft sinds 2001 slechts weinig vooruitgang geboekt bij het mainstreamen van het milieu in haar ontwikkelingssamenwerking. In de landenstrategiedocumenten (LSD's) over de hulp van de Commissie aan begunstigde landen gedurende de periode 2001-2006, opgesteld door de Commissie met medewerking van deze landen, werd met milieuvraagstukken onvoldoende rekening gehouden. Bij de voorbereiding van de nieuwe generatie LSD's (2007-2013) pakte de Commissie de analyse van milieuvraagstukken in de begunstigde landen veel systematischer aan door landenmilieuprofielen (LMP's) op te stellen. Het is echter te vroeg om te beoordelen in hoeverre deze analyse de LSD's zelf zal beïnvloeden (zie de paragrafen 29 t/m 35). Ondanks het toenemende belang van begrotingssteun als een vorm van ontwikkelingshulp, heeft de Commissie weinig ondernomen om het milieu op dit terrein te mainstreamen (zie de paragrafen 36 t/m 38). Er bestaat geen samenhangend systeem voor een milieuonderzoek van nieuwe projecten. De Commissie heeft geen inventaris van de milieueffectbeoordelingen (MEB's) betreffende ontwikkelingsprojecten en gebleken is dat die niet altijd zijn uitgevoerd wanneer dit had moeten geschieden. Er moeten ook procedures worden opgezet om de uitvoering van MEB-aanbevelingen te waarborgen (zie de paragrafen 39 t/m 46).

| V. | Vrijwel alle onderzochte milieuprojecten voorzagen in behoeften van het begunstigde land. Vaak waren ze ook nuttig voor de milieubescherming op wereldschaal, met name wat betreft de instandhouding van bossen en biodiversiteit. De bereikte output en resultaten van de projecten bleven vaak achter bij de doelstellingen. Bovendien vertoont de aanpak van de projecten inherente moeilijkheden met het bereiken van een significant effect en het garanderen van financiële levensvatbaarheid (zie de paragrafen 47 t/m 56). De doeltreffendheid van projecten ondervond hoofdzakelijk nadeel van een te ambitieuze opzet, vertragingen bij de voorbereiding en uitvoering, weinig vooruitgang bij de opbouw van institutionele capaciteit, moeilijkheden bij het verzoenen van de ontwikkelingsbehoeften van lokale gemeenschappen met natuurbescherming, onvoldoende effect van de projecten op het beleid en de wet- en regelgeving en onrealistische doelstellingen inzake financiële duurzaamheid na afloop van de projectfinanciering (zie de paragrafen 57 t/m 81). |
| --- | --- |

V.

Vrijwel alle onderzochte milieuprojecten voorzagen in behoeften van het begunstigde land. Vaak waren ze ook nuttig voor de milieubescherming op wereldschaal, met name wat betreft de instandhouding van bossen en biodiversiteit. De bereikte output en resultaten van de projecten bleven vaak achter bij de doelstellingen. Bovendien vertoont de aanpak van de projecten inherente moeilijkheden met het bereiken van een significant effect en het garanderen van financiële levensvatbaarheid (zie de paragrafen 47 t/m 56). De doeltreffendheid van projecten ondervond hoofdzakelijk nadeel van een te ambitieuze opzet, vertragingen bij de voorbereiding en uitvoering, weinig vooruitgang bij de opbouw van institutionele capaciteit, moeilijkheden bij het verzoenen van de ontwikkelingsbehoeften van lokale gemeenschappen met natuurbescherming, onvoldoende effect van de projecten op het beleid en de wet- en regelgeving en onrealistische doelstellingen inzake financiële duurzaamheid na afloop van de projectfinanciering (zie de paragrafen 57 t/m 81).

| VI. | In de paragrafen 88 t/m 101 worden gedetailleerde aanbevelingen gedaan over de opzet van een alomvattende milieustrategie en de follow-up van de uitvoering daarvan, en tevens over de wijze waarop zowel mainstreaming van het milieu als milieuprojecten doeltreffender kunnen worden gemaakt. |
| --- | --- |

VI.

In de paragrafen 88 t/m 101 worden gedetailleerde aanbevelingen gedaan over de opzet van een alomvattende milieustrategie en de follow-up van de uitvoering daarvan, en tevens over de wijze waarop zowel mainstreaming van het milieu als milieuprojecten doeltreffender kunnen worden gemaakt.

INLEIDING

Achtergrond

| 1. | Sinds de Conferentie van de Verenigde Naties van 1972 inzake het menselijk leefmilieu te Stockholm zijn de milieuproblematiek en de noodzaak, ontwikkeling duurzaam te maken, kwesties van internationaal belang geworden. Op de conferentie van de Verenigde Naties van 1992 over Milieu en Ontwikkeling in Rio de Janeiro werd aan milieu en duurzame ontwikkeling nog meer aandacht besteed, hetgeen leidde tot drie multilaterale milieuovereenkomsten (MMO's): het Verdrag inzake klimaatverandering, het Verdrag inzake logische biodiversiteit en het Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming. Hoewel het zwaartepunt van de ontwikkelingsagenda in de tweede helft van de jaren negentig tot op zekere hoogte werd verlegd naar de armoedebestrijding, werd milieuduurzaamheid gekozen als één van de acht op de millenniumconferentie van de Verenigde Naties van 2000 opgestelde millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's). Op de Wereldtop van 2002 inzake duurzame ontwikkeling (WSSD) in Johannesburg stonden zowel de armoede als het milieu op de agenda. |
| --- | --- |

1.

Sinds de Conferentie van de Verenigde Naties van 1972 inzake het menselijk leefmilieu te Stockholm zijn de milieuproblematiek en de noodzaak, ontwikkeling duurzaam te maken, kwesties van internationaal belang geworden. Op de conferentie van de Verenigde Naties van 1992 over Milieu en Ontwikkeling in Rio de Janeiro werd aan milieu en duurzame ontwikkeling nog meer aandacht besteed, hetgeen leidde tot drie multilaterale milieuovereenkomsten (MMO's): het Verdrag inzake klimaatverandering, het Verdrag inzake logische biodiversiteit en het Verdrag ter bestrijding van woestijnvorming. Hoewel het zwaartepunt van de ontwikkelingsagenda in de tweede helft van de jaren negentig tot op zekere hoogte werd verlegd naar de armoedebestrijding, werd milieuduurzaamheid gekozen als één van de acht op de millenniumconferentie van de Verenigde Naties van 2000 opgestelde millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's). Op de Wereldtop van 2002 inzake duurzame ontwikkeling (WSSD) in Johannesburg stonden zowel de armoede als het milieu op de agenda.

| 2. | De donoren pakken de milieuaspecten van ontwikkelingssamenwerking in principe via twee soorten acties aan:






  a) | de financiering van programma's en projecten die voornamelijk tot doel hebben, de milieuomstandigheden te verbeteren; |
| --- | --- | --- |

2.

De donoren pakken de milieuaspecten van ontwikkelingssamenwerking in principe via twee soorten acties aan:

a)

de financiering van programma's en projecten die voornamelijk tot doel hebben, de milieuomstandigheden te verbeteren;

| b) | de integratie van milieuoverwegingen in alle andere soorten ontwikkelingsprogramma's en -projecten. Dit wordt doorgaans het „mainstreamen” van het milieu genoemd. De laatste jaren besteden de donoren, met inbegrip van de Europese Commissie, steeds meer aandacht aan deze aanpak. |
| --- | --- |

b)

de integratie van milieuoverwegingen in alle andere soorten ontwikkelingsprogramma's en -projecten. Dit wordt doorgaans het „mainstreamen” van het milieu genoemd. De laatste jaren besteden de donoren, met inbegrip van de Europese Commissie, steeds meer aandacht aan deze aanpak.

| 3. | De aandacht van de Commissie voor het mainstreamen van het milieu in het kader van het ontwikkelingsbeleid betekent niet alleen dat de donoren het belang van deze aanpak steeds meer onderkennen, maar past ook in het ruimere kader van de rechtsvoorschriften en het beleid van de Europese Unie. Zo bepaalt artikel 6 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, zoals gewijzigd bij het Verdrag van Amsterdam in 1997: „De eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Gemeenschap, [...] in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling”. In juni 1998 werd op de Europese Raad van Cardiff gewezen op het belang van de integratie van milieubescherming en duurzame ontwikkeling op de voornaamste beleidsterreinen van de Commissie, met inbegrip van ontwikkelingshulp, en werd zij uitgenodigd, passende strategieën voor te stellen. In 2000 werd het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap vastgesteld, waarbij het milieu een horizontale kwestie werd. In de consensus over het ontwikkelingsbeleid die in december 2005 door de Commissie, de lidstaten en het Europees Parlement werd bereikt, bleef het milieu niet alleen een horizontale kwestie, maar werden het milieu en de natuurlijke hulpbronnen één van de negen prioritaire sectoren voor financiering. |
| --- | --- |

3.

De aandacht van de Commissie voor het mainstreamen van het milieu in het kader van het ontwikkelingsbeleid betekent niet alleen dat de donoren het belang van deze aanpak steeds meer onderkennen, maar past ook in het ruimere kader van de rechtsvoorschriften en het beleid van de Europese Unie. Zo bepaalt artikel 6 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, zoals gewijzigd bij het Verdrag van Amsterdam in 1997: „De eisen inzake milieubescherming moeten worden geïntegreerd in de omschrijving en uitvoering van het beleid en het optreden van de Gemeenschap, [...] in het bijzonder met het oog op het bevorderen van duurzame ontwikkeling”. In juni 1998 werd op de Europese Raad van Cardiff gewezen op het belang van de integratie van milieubescherming en duurzame ontwikkeling op de voornaamste beleidsterreinen van de Commissie, met inbegrip van ontwikkelingshulp, en werd zij uitgenodigd, passende strategieën voor te stellen. In 2000 werd het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap vastgesteld, waarbij het milieu een horizontale kwestie werd. In de consensus over het ontwikkelingsbeleid die in december 2005 door de Commissie, de lidstaten en het Europees Parlement werd bereikt, bleef het milieu niet alleen een horizontale kwestie, maar werden het milieu en de natuurlijke hulpbronnen één van de negen prioritaire sectoren voor financiering.

Reikwijdte en aanpak van de controle

| 4. | Gezien de cruciale rol van het milieu als één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling en het belang ervan als één van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's), verrichtte de Europese Rekenkamer in 2005 een audit van het beheer door de Europese Commissie van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking met Aziatische en Latijns-Amerikaanse ontwikkelingslanden, landen van het zuidelijke Middellandse-Zeegebied en de landen van Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan. Meer bepaald was de controle gericht op de volgende essentiële vragen (1):






  a) | Heeft de Commissie een alomvattende strategie voor de aanpak van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking en heeft zij passende beheersregelingen getroffen voor de uitvoering van haar strategie en de evaluatie van de prestaties van haar ontwikkelingshulp op milieugebied? |
| --- | --- | --- |

4.

Gezien de cruciale rol van het milieu als één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling en het belang ervan als één van de millenniumdoelstellingen voor ontwikkeling (MDG's), verrichtte de Europese Rekenkamer in 2005 een audit van het beheer door de Europese Commissie van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking met Aziatische en Latijns-Amerikaanse ontwikkelingslanden, landen van het zuidelijke Middellandse-Zeegebied en de landen van Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan. Meer bepaald was de controle gericht op de volgende essentiële vragen (1):

a)

Heeft de Commissie een alomvattende strategie voor de aanpak van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking en heeft zij passende beheersregelingen getroffen voor de uitvoering van haar strategie en de evaluatie van de prestaties van haar ontwikkelingshulp op milieugebied?

| b) | Heeft de Commissie het milieu doeltreffend gemainstreamd in haar gehele ontwikkelingssamenwerking? |
| --- | --- |

b)

Heeft de Commissie het milieu doeltreffend gemainstreamd in haar gehele ontwikkelingssamenwerking?

| c) | Waren de door de Commissie gefinancierde milieuprogramma's en -projecten doeltreffend? |
| --- | --- |

c)

Waren de door de Commissie gefinancierde milieuprogramma's en -projecten doeltreffend?

| 5. | Milieu is geen gemakkelijk te omschrijven begrip. Ten behoeve van deze controle werd milieu, voor de indeling van de projecten, in de eerste plaats opgevat in de vrij enge betekenis die de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand (DAC) van de OESO eraan geeft (zie ). Verder hielden de controleurs ook rekening met de sectoren die natuurlijke hulpbronnen aanboren (bosbouw, waterbeheer, visserij), met speciale aandacht voor één van deze sectoren, namelijk bosbouw (2). De verplichtingen voor programma's en projecten op deze gebieden in 2003 en 2004 worden weergegeven in de onderstaande tabel:

  Tabel
  Begrotingsverplichtingen voor de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen 2003-2004







  Beleidsterrein | Verplichtingen 2003-2004 (EOF en algemene begroting van de EU; miljoen euro) | Verplichtingen als % van de totale hulp van de Commissie 2003-2004 |
| --- | --- | --- | --- |
| Algemene milieubescherming | 279 | 1,8 % |
| Watervoorziening en -zuivering | 679 | 4,3 % |
| Bosbouw | 42 | 0,3 % |
| Visserij | 70 | 0,4 % |
| Totaal | 1 070 | 6,8 % |
| Bron: Europese Commissie. |

5.

Milieu is geen gemakkelijk te omschrijven begrip. Ten behoeve van deze controle werd milieu, voor de indeling van de projecten, in de eerste plaats opgevat in de vrij enge betekenis die de Commissie voor Ontwikkelingsbijstand (DAC) van de OESO eraan geeft (zie ). Verder hielden de controleurs ook rekening met de sectoren die natuurlijke hulpbronnen aanboren (bosbouw, waterbeheer, visserij), met speciale aandacht voor één van deze sectoren, namelijk bosbouw (2). De verplichtingen voor programma's en projecten op deze gebieden in 2003 en 2004 worden weergegeven in de onderstaande tabel:

Tabel

Begrotingsverplichtingen voor de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen 2003-2004

Beleidsterrein

Verplichtingen 2003-2004 (EOF en algemene begroting van de EU; miljoen euro)

Verplichtingen als % van de totale hulp van de Commissie 2003-2004

Algemene milieubescherming

279

1,8 %

Watervoorziening en -zuivering

679

4,3 %

Bosbouw

42

0,3 %

Visserij

70

0,4 %

Totaal

1 070

6,8 %

Bron: Europese Commissie.

| 6. | De werkzaamheden werden verricht op het hoofdkantoor van de Commissie, met name bij het Samenwerkingsbureau EuropeAid (EuropeAid), het directoraat-generaal Ontwikkeling (DG DEV), het directoraat-generaal Externe betrekkingen (DG Relex), alsmede het directoraat-generaal Ontwikkeling (DG ENV), om de systemen te identificeren en evalueren die zijn opgezet om de milieuaspecten van ontwikkelingssamenwerking te beheren. Er werden controlebezoeken ter plaatse verricht in Botswana, Brazilië, Centraal Amerika, China, Congo, Gabon, Indonesië, Mali, Mauritius, Marokko, de Stille-Oceaanregio en Tanzania. Gedurende deze controlebezoeken controleerde de Rekenkamer 65 milieuprojecten waarmee in de periode 1995-2005 verplichtingen ten bedrage van 560 miljoen euro gemoeid waren, om de doeltreffendheid ervan te beoordelen. Verder onderzocht zij 43 andere ontwikkelingsprogramma's en -projecten (totaal verplichtingen: 1 073 miljoen euro) waarbij steun voor het milieu niet de voornaamste doelstelling was, om te beoordelen hoe goed de milieuaspecten in deze acties waren geïntegreerd. |
| --- | --- |

6.

De werkzaamheden werden verricht op het hoofdkantoor van de Commissie, met name bij het Samenwerkingsbureau EuropeAid (EuropeAid), het directoraat-generaal Ontwikkeling (DG DEV), het directoraat-generaal Externe betrekkingen (DG Relex), alsmede het directoraat-generaal Ontwikkeling (DG ENV), om de systemen te identificeren en evalueren die zijn opgezet om de milieuaspecten van ontwikkelingssamenwerking te beheren. Er werden controlebezoeken ter plaatse verricht in Botswana, Brazilië, Centraal Amerika, China, Congo, Gabon, Indonesië, Mali, Mauritius, Marokko, de Stille-Oceaanregio en Tanzania. Gedurende deze controlebezoeken controleerde de Rekenkamer 65 milieuprojecten waarmee in de periode 1995-2005 verplichtingen ten bedrage van 560 miljoen euro gemoeid waren, om de doeltreffendheid ervan te beoordelen. Verder onderzocht zij 43 andere ontwikkelingsprogramma's en -projecten (totaal verplichtingen: 1 073 miljoen euro) waarbij steun voor het milieu niet de voornaamste doelstelling was, om te beoordelen hoe goed de milieuaspecten in deze acties waren geïntegreerd.

| 7. | Er werden ook vergaderingen belegd met de Wereldbank, het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP), het Britse Departement voor Internationale Ontwikkeling (DFID) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Daardoor was het mogelijk, een vergelijking te maken met de wijze waarop de Commissie het beheer van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking aanpakt. Verder werden vergaderingen belegd met twee toonaangevende ngo's op het gebied van het milieu, het WWF (Bureau voor Europees beleid) en het Internationaal Instituut voor Milieu en Ontwikkeling. |
| --- | --- |

7.

Er werden ook vergaderingen belegd met de Wereldbank, het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP), het Britse Departement voor Internationale Ontwikkeling (DFID) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Daardoor was het mogelijk, een vergelijking te maken met de wijze waarop de Commissie het beheer van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking aanpakt. Verder werden vergaderingen belegd met twee toonaangevende ngo's op het gebied van het milieu, het WWF (Bureau voor Europees beleid) en het Internationaal Instituut voor Milieu en Ontwikkeling.

STRATEGIE VAN DE COMMISSIE VOOR DE MILIEUASPECTEN VAN HAAR ONTWIKKELINGSHULP

Inleiding

| 8. | Met de controle werd beoogd, na te gaan:






  a) | of de Commissie een alomvattende strategie had voor de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking waarin zowel rekening werd gehouden met de financiering van milieuprogramma's en -projecten als met het mainstreamen van het milieu in andere ontwikkelingsprogramma's en -projecten; |
| --- | --- | --- |

8.

Met de controle werd beoogd, na te gaan:

a)

of de Commissie een alomvattende strategie had voor de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking waarin zowel rekening werd gehouden met de financiering van milieuprogramma's en -projecten als met het mainstreamen van het milieu in andere ontwikkelingsprogramma's en -projecten;

| b) | of de Commissie de beheerssystemen had opgezet om de implementatie en follow-up van deze strategie te garanderen en de prestaties op milieugebied van haar ontwikkelingshulp te beoordelen. |
| --- | --- |

b)

of de Commissie de beheerssystemen had opgezet om de implementatie en follow-up van deze strategie te garanderen en de prestaties op milieugebied van haar ontwikkelingshulp te beoordelen.

Noodzaak van een duidelijke en alomvattende milieustrategie

| 9. | Milieubescherming is één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling (3). Als zodanig zou ze een essentieel bestanddeel van ontwikkelingsdoelstellingen moeten zijn (4). Het in november 2000 vastgestelde ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap, waarvan de overkoepelende doelstelling armoedebestrijding was, trachtte de milieuproblematiek aan te pakken als een van de „horizontale kwesties” die moeten worden geïntegreerd in alle ontwikkelingsprogramma's en -projecten. Het milieu werd echter niet tot de zes prioritaire gebieden gerekend waarop de financiering van hulpprogramma's en -projecten zou worden geconcentreerd.

  Vak 1De gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de Commissie van 10 november 2000 over het ontwikkelingsbeleid van de EGOverkoepelende doelstelling: armoedebestrijdingPrioritaire samenwerkingsterreinen:






  1. | Handel en ontwikkeling |
| --- | --- | --- |

9.

Milieubescherming is één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling (3). Als zodanig zou ze een essentieel bestanddeel van ontwikkelingsdoelstellingen moeten zijn (4). Het in november 2000 vastgestelde ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap, waarvan de overkoepelende doelstelling armoedebestrijding was, trachtte de milieuproblematiek aan te pakken als een van de „horizontale kwesties” die moeten worden geïntegreerd in alle ontwikkelingsprogramma's en -projecten. Het milieu werd echter niet tot de zes prioritaire gebieden gerekend waarop de financiering van hulpprogramma's en -projecten zou worden geconcentreerd.

Vak 1De gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de Commissie van 10 november 2000 over het ontwikkelingsbeleid van de EGOverkoepelende doelstelling: armoedebestrijdingPrioritaire samenwerkingsterreinen:






  1.

Handel en ontwikkeling

| 2. | Regionale integratie en samenwerking |
| --- | --- |

2.

Regionale integratie en samenwerking

| 3. | Steun voor macro-economisch beleid en de bevordering van rechtvaardige toegang tot sociale dienstverlening |
| --- | --- |

3.

Steun voor macro-economisch beleid en de bevordering van rechtvaardige toegang tot sociale dienstverlening

| 4. | Vervoer |
| --- | --- |

4.

Vervoer

| 5. | Voedselzekerheid en duurzame plattelandsontwikkeling |
| --- | --- |

5.

Voedselzekerheid en duurzame plattelandsontwikkeling

| 6. | Opbouw van institutionele capaciteit |
| --- | --- |

6.

Opbouw van institutionele capaciteit

| 10. | Door de keuze voor een aanpak die zeer sterk gericht was op het mainstreamen van het milieu werd bij het ontwikkelingsbeleid onvoldoende rekening gehouden met het feit dat de bestaande regelingen voor regionale samenwerking met de ACS-landen (5), Azië en Latijns-Amerika (ALA) (6) en de mediterrane regio (MEDA) (7) voorzagen in de mogelijkheid van aanzienlijke financiering van programma's en projecten in de sector milieu en de ruimere sector natuurlijke rijkdommen. In de begrotingsonderdelen voor technische en financiële steun voor de ALA- en MEDA-regio's werd immers 10 % van de financiële middelen opzij gezet voor het milieu en natuurlijke rijkdommen. Tegelijkertijd bepaalde een specifieke verordening over bosbehoud en -beheer dat hiervoor in de periode 2000-2006 een bedrag van 249 miljoen euro zou worden uitgetrokken (8), hoewel zulks niet in het ontwikkelingsbeleid was vermeld. |
| --- | --- |

10.

Door de keuze voor een aanpak die zeer sterk gericht was op het mainstreamen van het milieu werd bij het ontwikkelingsbeleid onvoldoende rekening gehouden met het feit dat de bestaande regelingen voor regionale samenwerking met de ACS-landen (5), Azië en Latijns-Amerika (ALA) (6) en de mediterrane regio (MEDA) (7) voorzagen in de mogelijkheid van aanzienlijke financiering van programma's en projecten in de sector milieu en de ruimere sector natuurlijke rijkdommen. In de begrotingsonderdelen voor technische en financiële steun voor de ALA- en MEDA-regio's werd immers 10 % van de financiële middelen opzij gezet voor het milieu en natuurlijke rijkdommen. Tegelijkertijd bepaalde een specifieke verordening over bosbehoud en -beheer dat hiervoor in de periode 2000-2006 een bedrag van 249 miljoen euro zou worden uitgetrokken (8), hoewel zulks niet in het ontwikkelingsbeleid was vermeld.

| 11. | Uit het gebrek aan volledige samenhang tussen enerzijds de aanpak van het milieu in het ontwikkelingsbeleid en anderzijds de aanpak waarin de rechtsvoorschriften voor ontwikkelingssamenwerking voorzien, is gebleken dat een alomvattende strategie voor de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking noodzakelijk is. Het voornaamste strategiedocument van de Commissie over de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking is het werkdocument voor het personeel van de Commissie „Integrating The Environment Into EC Economic and Development Cooperation — A Comprehensive Strategy” van april 2001. In dit document wordt het belang van het milieu voor duurzame ontwikkeling benadrukt, uiteengezet hoe het kan worden gemainstreamd in het geheel van het ontwikkelingsbeleid van de EG en vermeld welke acties kunnen worden ondernomen om de strategie uit te voeren. Het vormt echter niet het soort alomvattende milieustrategie waarvoor verscheidene andere donoren hebben gekozen, en die duidelijk niet alleen zijn gericht op het mainstreamen van het milieu, maar ook op het financieren van milieuprogramma's en -projecten. Enige essentiële kwesties waarop een dergelijke strategie gericht zou moeten zijn, worden opgesomd in vak 2.

  Vak 2Voorbeelden van strategische kwesties met betrekking tot de financiering van milieuprogramma's en -projectenWat zijn de doelstellingen en prioritaire terreinen voor de financiering van milieuprogramma's en -projecten van de Commissie, met inachtneming van haar sterke en zwakke punten en de rol van andere donoren?Wanneer de Commissie voorziet in de financiering van een specifiek programma of project, in welke gevallen dient zij het project dan zelf te beheren, en onder welke omstandigheden zou het project beter door andere donoren worden beheerd?Wat zijn, bij vergelijking, de voordelen van de verschillende instrumenten waarover de Commissie beschikt voor het financieren van acties in de milieusector („grote” projecten, „kleine” projecten, steunprogramma's voor het sectorbeleid, trustfondsen, enz.)?Hoe moeten uit bilaterale steun gefinancierde en uit het begrotingsonderdeel Milieu en Tropische Bossen gefinancierde projecten zich tot elkaar verhouden?Wat zijn de financiële gevolgen van de verplichtingen van de Commissie in het kader van de MMO's, bijvoorbeeld met betrekking tot institutionele opbouw in de begunstigde landen?In hoeverre en op welke wijze zal de Commissie de kwestie van de financiering van mondiale collectieve goederen aanpakken?Wat zijn de doelstellingen en financieringsprioriteiten van de Commissie op regionaal niveau? |
| --- | --- |

11.

Uit het gebrek aan volledige samenhang tussen enerzijds de aanpak van het milieu in het ontwikkelingsbeleid en anderzijds de aanpak waarin de rechtsvoorschriften voor ontwikkelingssamenwerking voorzien, is gebleken dat een alomvattende strategie voor de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking noodzakelijk is. Het voornaamste strategiedocument van de Commissie over de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking is het werkdocument voor het personeel van de Commissie „Integrating The Environment Into EC Economic and Development Cooperation — A Comprehensive Strategy” van april 2001. In dit document wordt het belang van het milieu voor duurzame ontwikkeling benadrukt, uiteengezet hoe het kan worden gemainstreamd in het geheel van het ontwikkelingsbeleid van de EG en vermeld welke acties kunnen worden ondernomen om de strategie uit te voeren. Het vormt echter niet het soort alomvattende milieustrategie waarvoor verscheidene andere donoren hebben gekozen, en die duidelijk niet alleen zijn gericht op het mainstreamen van het milieu, maar ook op het financieren van milieuprogramma's en -projecten. Enige essentiële kwesties waarop een dergelijke strategie gericht zou moeten zijn, worden opgesomd in vak 2.

Vak 2Voorbeelden van strategische kwesties met betrekking tot de financiering van milieuprogramma's en -projectenWat zijn de doelstellingen en prioritaire terreinen voor de financiering van milieuprogramma's en -projecten van de Commissie, met inachtneming van haar sterke en zwakke punten en de rol van andere donoren?Wanneer de Commissie voorziet in de financiering van een specifiek programma of project, in welke gevallen dient zij het project dan zelf te beheren, en onder welke omstandigheden zou het project beter door andere donoren worden beheerd?Wat zijn, bij vergelijking, de voordelen van de verschillende instrumenten waarover de Commissie beschikt voor het financieren van acties in de milieusector („grote” projecten, „kleine” projecten, steunprogramma's voor het sectorbeleid, trustfondsen, enz.)?Hoe moeten uit bilaterale steun gefinancierde en uit het begrotingsonderdeel Milieu en Tropische Bossen gefinancierde projecten zich tot elkaar verhouden?Wat zijn de financiële gevolgen van de verplichtingen van de Commissie in het kader van de MMO's, bijvoorbeeld met betrekking tot institutionele opbouw in de begunstigde landen?In hoeverre en op welke wijze zal de Commissie de kwestie van de financiering van mondiale collectieve goederen aanpakken?Wat zijn de doelstellingen en financieringsprioriteiten van de Commissie op regionaal niveau?

| 12. | In december 2005 werd een nieuwe EG-ontwikkelingsbeleidslijn („De Europese consensus over ontwikkeling”) ondertekend. Met de nieuwe beleidslijn wordt beoogd, de milieuaspecten van de ontwikkelingshulp van de Commissie aan te pakken, niet alleen via het mainstreamen van het milieu, maar ook door van het milieu en de natuurlijke hulpbronnen één van de negen prioritair te financieren sectoren te maken. Door deze nieuwe aanpak voor te stellen heeft de Commissie erkend dat het vroegere beleid te zeer was gebaseerd op mainstreamen om te garanderen dat de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie werden aangepakt (9). |
| --- | --- |

12.

In december 2005 werd een nieuwe EG-ontwikkelingsbeleidslijn („De Europese consensus over ontwikkeling”) ondertekend. Met de nieuwe beleidslijn wordt beoogd, de milieuaspecten van de ontwikkelingshulp van de Commissie aan te pakken, niet alleen via het mainstreamen van het milieu, maar ook door van het milieu en de natuurlijke hulpbronnen één van de negen prioritair te financieren sectoren te maken. Door deze nieuwe aanpak voor te stellen heeft de Commissie erkend dat het vroegere beleid te zeer was gebaseerd op mainstreamen om te garanderen dat de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie werden aangepakt (9).

| 13. | Hoewel het nieuwe beleid duidelijkheid schept over de intentie van de Commissie om meer belang te gaan hechten aan financiering van milieugerichte programma's en projecten, blijft het echter noodzakelijk, dit beleid uitvoerbaar te maken door een duidelijke strategie op te zetten. Met name dient de strategie, naast de in vak 2 vermelde kwesties, de vraag te beantwoorden hoe de Commissie zal trachten te garanderen dat deze beleidsprioriteit daadwerkelijk wordt omgezet in milieuprogramma's en -projecten in het landenstrategiedocument. Deze overweging is van belang omdat deze sector slechts één van de negen prioritaire terreinen vormt, en de begunstigde landen de ontvangen financiering op slechts één of twee voorkeursectoren moeten richten. Daar in de meeste begunstigde landen het milieu niet de hoogste prioriteit geniet, dreigen deze landen betrekkelijk weinig middelen aan de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen toe te wijzen, ondanks de huidige nadruk op de financiering van milieuprogramma's en -projecten in het ontwikkelingsbeleid van de Commissie. |
| --- | --- |

13.

Hoewel het nieuwe beleid duidelijkheid schept over de intentie van de Commissie om meer belang te gaan hechten aan financiering van milieugerichte programma's en projecten, blijft het echter noodzakelijk, dit beleid uitvoerbaar te maken door een duidelijke strategie op te zetten. Met name dient de strategie, naast de in vak 2 vermelde kwesties, de vraag te beantwoorden hoe de Commissie zal trachten te garanderen dat deze beleidsprioriteit daadwerkelijk wordt omgezet in milieuprogramma's en -projecten in het landenstrategiedocument. Deze overweging is van belang omdat deze sector slechts één van de negen prioritaire terreinen vormt, en de begunstigde landen de ontvangen financiering op slechts één of twee voorkeursectoren moeten richten. Daar in de meeste begunstigde landen het milieu niet de hoogste prioriteit geniet, dreigen deze landen betrekkelijk weinig middelen aan de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen toe te wijzen, ondanks de huidige nadruk op de financiering van milieuprogramma's en -projecten in het ontwikkelingsbeleid van de Commissie.

Er zijn nog geen passende beheersregelingen getroffen om de strategie van de Commissie voor het mainstreamen van het milieu uit te voeren en de resultaten van haar ontwikkelingshulp op milieugebied te beoordelen

| 14. | Aangezien in het voornaamste strategiedocument over de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking de nadruk op mainstreaming ligt, worden in dit gedeelte voornamelijk de beheersregelingen behandeld waarmee wordt voorzien in de follow-up van deze strategie. Daarnaast wordt nagegaan welke stappen de Commissie heeft ondernomen om het geheel van de resultaten op milieugebied van haar hulp te beoordelen, zowel wat de mainstreaming als wat de gefinancierde milieuprojecten betreft. |
| --- | --- |

14.

Aangezien in het voornaamste strategiedocument over de milieuaspecten van de ontwikkelingssamenwerking de nadruk op mainstreaming ligt, worden in dit gedeelte voornamelijk de beheersregelingen behandeld waarmee wordt voorzien in de follow-up van deze strategie. Daarnaast wordt nagegaan welke stappen de Commissie heeft ondernomen om het geheel van de resultaten op milieugebied van haar hulp te beoordelen, zowel wat de mainstreaming als wat de gefinancierde milieuprojecten betreft.

Mechanisme voor het toezicht op de uitvoering van de strategie voor het mainstreamen van het milieu

| 15. | De uitvoering van strategieën voor het mainstreamen van het milieu in de ontwikkelingssamenwerking blijkt een grote uitdaging te vormen, niet alleen voor de Commissie, maar ook voor de andere donoren. Bij de Commissie wordt de taak nog bemoeilijkt door het feit dat de verantwoordelijkheden voor externe hulp versnipperd zijn over drie directoraten-generaal (directoraat-generaal Ontwikkeling, directoraat-generaal Externe betrekkingen en de dienst EuropeAid). |
| --- | --- |

15.

De uitvoering van strategieën voor het mainstreamen van het milieu in de ontwikkelingssamenwerking blijkt een grote uitdaging te vormen, niet alleen voor de Commissie, maar ook voor de andere donoren. Bij de Commissie wordt de taak nog bemoeilijkt door het feit dat de verantwoordelijkheden voor externe hulp versnipperd zijn over drie directoraten-generaal (directoraat-generaal Ontwikkeling, directoraat-generaal Externe betrekkingen en de dienst EuropeAid).

| 16. | Om een doeltreffende uitvoering te waarborgen en de coördinatie te vergemakkelijken heeft de Commissie als bijlage bij haar intern werkdocument over mainstreaming van het milieu een „operational framework for further mainstreaming” (operationeel kader voor verdere mainstreaming) vastgesteld. Daarin worden de doelstellingen, het soort activiteiten, de uiterste data en de betrokken directoraten-generaal bepaald. Er is echter geen stuurgroep tussen de diensten opgezet om te garanderen dat de uitvoering van de regeling een systematische algemene follow-up kreeg. Voor de verschillende in de regeling uitgekozen activiteiten is gedeeltelijk om deze reden naar gelang van het betrokken terrein in uiteenlopende mate vooruitgang geboekt, maar deze liep vrijwel altijd vertraging op of kreeg geen uitvoering. |
| --- | --- |

16.

Om een doeltreffende uitvoering te waarborgen en de coördinatie te vergemakkelijken heeft de Commissie als bijlage bij haar intern werkdocument over mainstreaming van het milieu een „operational framework for further mainstreaming” (operationeel kader voor verdere mainstreaming) vastgesteld. Daarin worden de doelstellingen, het soort activiteiten, de uiterste data en de betrokken directoraten-generaal bepaald. Er is echter geen stuurgroep tussen de diensten opgezet om te garanderen dat de uitvoering van de regeling een systematische algemene follow-up kreeg. Voor de verschillende in de regeling uitgekozen activiteiten is gedeeltelijk om deze reden naar gelang van het betrokken terrein in uiteenlopende mate vooruitgang geboekt, maar deze liep vrijwel altijd vertraging op of kreeg geen uitvoering.

| 17. | In het interne werkdocument wordt opgemerkt dat het noodzakelijk zal zijn een aantal prestatiecriteria voor het meten van de vooruitgang van het proces van integratie van het milieu te ontwikkelen, wil men het kunnen bijsturen. Dergelijke prestatiecriteria zijn echter niet vastgesteld, en er is ook geen algemene interne of externe verslaglegging gekomen over de stand van uitvoering van de regeling. |
| --- | --- |

17.

In het interne werkdocument wordt opgemerkt dat het noodzakelijk zal zijn een aantal prestatiecriteria voor het meten van de vooruitgang van het proces van integratie van het milieu te ontwikkelen, wil men het kunnen bijsturen. Dergelijke prestatiecriteria zijn echter niet vastgesteld, en er is ook geen algemene interne of externe verslaglegging gekomen over de stand van uitvoering van de regeling.

Opbouw van de capaciteit van de Commissie om de milieumainstreamstrategie uit te voeren

| 18. | Over de vraag of de Commissie over voldoende personeel beschikt om haar strategie voor het mainstreamen van het milieu uit te voeren, heeft zij geen toereikende beoordeling opgesteld. In haar intern werkdocument constateerde zij slechts de noodzaak om het aantal algemene milieudeskundigen te verhogen en een behoefte aan specialisten voor korte tijdsbestekken. De Commissie heeft niet genoeg ondernomen om in deze behoeften te voorzien, hoewel conclusie 4.3 van de Europese Raad van Göteborg luidde: „De voor een effectieve integratie van het milieu benodigde capaciteit van de Commissiediensten zowel in Brussel als bij de delegaties moet worden gewaarborgd door de toewijzing van voldoende personeel alsook via opleiding, het delen van kennis en een adequaat gebruik van terugkoppeling.”. |
| --- | --- |

18.

Over de vraag of de Commissie over voldoende personeel beschikt om haar strategie voor het mainstreamen van het milieu uit te voeren, heeft zij geen toereikende beoordeling opgesteld. In haar intern werkdocument constateerde zij slechts de noodzaak om het aantal algemene milieudeskundigen te verhogen en een behoefte aan specialisten voor korte tijdsbestekken. De Commissie heeft niet genoeg ondernomen om in deze behoeften te voorzien, hoewel conclusie 4.3 van de Europese Raad van Göteborg luidde: „De voor een effectieve integratie van het milieu benodigde capaciteit van de Commissiediensten zowel in Brussel als bij de delegaties moet worden gewaarborgd door de toewijzing van voldoende personeel alsook via opleiding, het delen van kennis en een adequaat gebruik van terugkoppeling.”.

| 19. | De aanpak door de Commissie van de opbouw van haar capaciteit is gericht op opleiding en ondersteuning van bestaand personeel voor het mainstreamen van het milieu. De belangrijkste instrumenten waren daarbij:






  a) | het oprichten van een milieuhelpdesk voor adviesverlening over mainstreaming; |
| --- | --- | --- |

19.

De aanpak door de Commissie van de opbouw van haar capaciteit is gericht op opleiding en ondersteuning van bestaand personeel voor het mainstreamen van het milieu. De belangrijkste instrumenten waren daarbij:

a)

het oprichten van een milieuhelpdesk voor adviesverlening over mainstreaming;

| b) | het opstellen van een handleiding over het mainstreamen van het milieu; |
| --- | --- |

b)

het opstellen van een handleiding over het mainstreamen van het milieu;

| c) | het geven van cursussen over het mainstreamen van het milieu. |
| --- | --- |

c)

het geven van cursussen over het mainstreamen van het milieu.

Omdat zij weinig deskundigen in huis had, heeft de Commissie voor de uitvoering van dit werk milieuexperts aangetrokken. Zij heeft echter op elk van deze punten moeilijkheden met de uitvoering ondervonden.

| 20. | Weliswaar was er in de periode 1999-2002 een milieuhelpdesk, maar na afloop van het contract werd er pas in 2004 een contract gesloten met een nieuwe, uit drie milieuexperts bestaande helpdesk. Daar de Commissie zozeer op externe deskundigen was aangewezen, heeft deze twee jaar lange onderbreking de uitvoering van haar integratiestrategie ernstig vertraagd, omdat de helpdesk niet alleen advies verleent, maar ook verantwoordelijk is voor de handleiding en de cursussen. |
| --- | --- |

20.

Weliswaar was er in de periode 1999-2002 een milieuhelpdesk, maar na afloop van het contract werd er pas in 2004 een contract gesloten met een nieuwe, uit drie milieuexperts bestaande helpdesk. Daar de Commissie zozeer op externe deskundigen was aangewezen, heeft deze twee jaar lange onderbreking de uitvoering van haar integratiestrategie ernstig vertraagd, omdat de helpdesk niet alleen advies verleent, maar ook verantwoordelijk is voor de handleiding en de cursussen.

| 21. | De mainstreamstrategie omvatte de opstelling van een handleiding milieumainstreaming tegen 2003. Hoewel de voorbereiding oorspronkelijk van start ging in 1998, had zij eind 2005 nog steeds niet haar beslag gekregen (zie vak 3 voor nadere gegevens).

  Vak 3Een handleiding voor het mainstreamen van het milieuIn 1998 contracteerde de Commissie een consultancybureau voor twaalf maanden, maar de uiteindelijk in 2001 uitgebrachte handleiding werd ontoereikend geacht en werd niet officieel goedgekeurd. Bijgevolg bleef het slechts een ontwerp-document. De handleiding is weinig gebruikt, ten eerste omdat zij slechts een ontwerp was, ten tweede omdat zij uiterst wijdlopig was, en ten derde omdat sommige personeelsleden niet eens bekend waren met het bestaan ervan. Pas medio 2004 werd echt werk gemaakt van een herziene handleiding door een nieuw consultancybureau in te huren. Door de complexiteit van de opdracht, de hogere prioriteit die de Commissie verleende aan de opzet van een opleidingsprogramma en het frequente verloop bij het personeel van de Commissie dat het contract beheerde, was de herziene handleiding eind 2005 nog steeds niet voltooid. |
| --- | --- |

21.

De mainstreamstrategie omvatte de opstelling van een handleiding milieumainstreaming tegen 2003. Hoewel de voorbereiding oorspronkelijk van start ging in 1998, had zij eind 2005 nog steeds niet haar beslag gekregen (zie vak 3 voor nadere gegevens).

Vak 3Een handleiding voor het mainstreamen van het milieuIn 1998 contracteerde de Commissie een consultancybureau voor twaalf maanden, maar de uiteindelijk in 2001 uitgebrachte handleiding werd ontoereikend geacht en werd niet officieel goedgekeurd. Bijgevolg bleef het slechts een ontwerp-document. De handleiding is weinig gebruikt, ten eerste omdat zij slechts een ontwerp was, ten tweede omdat zij uiterst wijdlopig was, en ten derde omdat sommige personeelsleden niet eens bekend waren met het bestaan ervan. Pas medio 2004 werd echt werk gemaakt van een herziene handleiding door een nieuw consultancybureau in te huren. Door de complexiteit van de opdracht, de hogere prioriteit die de Commissie verleende aan de opzet van een opleidingsprogramma en het frequente verloop bij het personeel van de Commissie dat het contract beheerde, was de herziene handleiding eind 2005 nog steeds niet voltooid.

| 22. | De mainstreamstrategie bepaalde dat elke ambtenaar, werkzaam op belangrijke beleidsterreinen of met geografische verantwoordelijkheid op het hoofdkantoor en bij de delegaties zijn bijscholing zou hebben afgerond tegen eind 2004. In werkelijkheid gingen de cursussen pas in november 2004 van start en zijn ze niet verplicht. Ook was gepland dat in de cursussen de nieuwe handleiding zou worden gebruikt, maar dit bleek niet mogelijk (zie paragraaf 21). De cursussen op het hoofdkantoor van de Commissie worden weinig bijgewoond. Hoewel het daarmee bij de delegaties beter is gesteld, neemt nog steeds weinig Commissiepersoneel daaraan deel (zie vak 4).

  Vak 4Bijscholing in het mainstreamen van het milieuBij cursussen op het hoofdkantoor van de Commissie namen gemiddeld acht personeelsleden aan een opleidingsmodule deel, tegen 15 volgens plan. Verscheidene lessen moesten worden afgelast omdat er niet voldoende deelnemers waren. 37 personeelsleden van DG Relex woonden in het stadium van de programmering een cursus van een halve dag over milieumainstreaming bij, maar slechts negen personeelsleden van DG Relex woonden de volledige tweedaagse opleidingsmodule over dit onderwerp bij, hoewel 2005 bij DG Relex het belangrijkste jaar was voor de voorbereiding van de LSD's voor 2007-2013. Bij de delegaties was het toegewezen opleidingsbudget slechts toereikend voor cursussen die moesten plaatsvinden in 20 delegaties, en (bijgewoond door personeel van de delegaties en personeel van organisaties in de begunstigde landen). De cursussen vonden bij de meeste delegaties in Azië, Latijns-Amerika en de mediterrane landen te laat plaats om van nut te kunnen zijn voor degenen die de nieuwe LSD's voorbereidden. |
| --- | --- |

22.

De mainstreamstrategie bepaalde dat elke ambtenaar, werkzaam op belangrijke beleidsterreinen of met geografische verantwoordelijkheid op het hoofdkantoor en bij de delegaties zijn bijscholing zou hebben afgerond tegen eind 2004. In werkelijkheid gingen de cursussen pas in november 2004 van start en zijn ze niet verplicht. Ook was gepland dat in de cursussen de nieuwe handleiding zou worden gebruikt, maar dit bleek niet mogelijk (zie paragraaf 21). De cursussen op het hoofdkantoor van de Commissie worden weinig bijgewoond. Hoewel het daarmee bij de delegaties beter is gesteld, neemt nog steeds weinig Commissiepersoneel daaraan deel (zie vak 4).

Vak 4Bijscholing in het mainstreamen van het milieuBij cursussen op het hoofdkantoor van de Commissie namen gemiddeld acht personeelsleden aan een opleidingsmodule deel, tegen 15 volgens plan. Verscheidene lessen moesten worden afgelast omdat er niet voldoende deelnemers waren. 37 personeelsleden van DG Relex woonden in het stadium van de programmering een cursus van een halve dag over milieumainstreaming bij, maar slechts negen personeelsleden van DG Relex woonden de volledige tweedaagse opleidingsmodule over dit onderwerp bij, hoewel 2005 bij DG Relex het belangrijkste jaar was voor de voorbereiding van de LSD's voor 2007-2013. Bij de delegaties was het toegewezen opleidingsbudget slechts toereikend voor cursussen die moesten plaatsvinden in 20 delegaties, en (bijgewoond door personeel van de delegaties en personeel van organisaties in de begunstigde landen). De cursussen vonden bij de meeste delegaties in Azië, Latijns-Amerika en de mediterrane landen te laat plaats om van nut te kunnen zijn voor degenen die de nieuwe LSD's voorbereidden.

| 23. | Een initiatief waarmee de interne capaciteit van de Commissie om de milieuaspecten van ontwikkelingssamenwerking te beheren kon worden versterkt, was de opzet in 2003 van een „netwerk van milieukernpunten”. Het netwerk had tot doel in elke eenheid één ambtenaar aan te wijzen en in te schakelen die zou bestuderen hoe beter rekening kon worden gehouden met milieuvraagstukken in ontwikkelingsprojecten en kon worden bijgedragen tot het verspreiden van de beste praktijk. De netwerkers kwamen echter wel viermaal bijeen vóór juni 2004, maar daarna niet meer. Ook was het netwerk in hoge mate een zaak van ambtenaren bij EuropeAid, en werden andere Commissiediensten, met name de delegaties, er niet genoeg bij betrokken. Tot dusverre heeft het netwerk dan ook maar weinig bijgedragen tot de opbouw van interne capaciteit. |
| --- | --- |

23.

Een initiatief waarmee de interne capaciteit van de Commissie om de milieuaspecten van ontwikkelingssamenwerking te beheren kon worden versterkt, was de opzet in 2003 van een „netwerk van milieukernpunten”. Het netwerk had tot doel in elke eenheid één ambtenaar aan te wijzen en in te schakelen die zou bestuderen hoe beter rekening kon worden gehouden met milieuvraagstukken in ontwikkelingsprojecten en kon worden bijgedragen tot het verspreiden van de beste praktijk. De netwerkers kwamen echter wel viermaal bijeen vóór juni 2004, maar daarna niet meer. Ook was het netwerk in hoge mate een zaak van ambtenaren bij EuropeAid, en werden andere Commissiediensten, met name de delegaties, er niet genoeg bij betrokken. Tot dusverre heeft het netwerk dan ook maar weinig bijgedragen tot de opbouw van interne capaciteit.

Systemen voor de beoordeling van de milieuprestaties van de ontwikkelingshulp van de Commissie

| 24. | De Commissie verricht ook evaluaties. Betreffen deze de verordeningen of de sectoren, dan worden ze georganiseerd door de evaluatie-eenheid van EuropeAid; betreffen ze afzonderlijke projecten, dan doen de delegaties dat. Het operationele kader van de Commissie (zie paragraaf 16) schreef voor dat de milieuprestaties van EG-steun over de periode 1996-2000 onafhankelijk zou worden geëvalueerd in het kader van een regelmatig evaluatieproces betreffende de milieuprestaties. Dit had kunnen worden gebruikt om basisgegevens te bepalen en prestatie-indicatoren uit te testen (zie paragraaf 17). Verder had daarmee kunnen worden uitgemaakt welke lering kon worden getrokken uit eerdere acties, en had deze kunnen worden ingebracht in de ontwikkeling van een alomvattende strategie voor het milieu (zie paragraaf 11). De evaluatie, die medio 2002 haar beslag had moeten krijgen, is echter nog steeds niet uitgevoerd (10). |
| --- | --- |

24.

De Commissie verricht ook evaluaties. Betreffen deze de verordeningen of de sectoren, dan worden ze georganiseerd door de evaluatie-eenheid van EuropeAid; betreffen ze afzonderlijke projecten, dan doen de delegaties dat. Het operationele kader van de Commissie (zie paragraaf 16) schreef voor dat de milieuprestaties van EG-steun over de periode 1996-2000 onafhankelijk zou worden geëvalueerd in het kader van een regelmatig evaluatieproces betreffende de milieuprestaties. Dit had kunnen worden gebruikt om basisgegevens te bepalen en prestatie-indicatoren uit te testen (zie paragraaf 17). Verder had daarmee kunnen worden uitgemaakt welke lering kon worden getrokken uit eerdere acties, en had deze kunnen worden ingebracht in de ontwikkeling van een alomvattende strategie voor het milieu (zie paragraaf 11). De evaluatie, die medio 2002 haar beslag had moeten krijgen, is echter nog steeds niet uitgevoerd (10).

| 25. | Voor de afzonderlijke milieuprojecten hebben de centrale diensten van de Commissie geen systeem ter verkrijging en beoordeling van de resultaten van door haar delegaties verrichte evaluaties. Er bestaan dan ook geen procedures waarmee bekendheid kan worden gegeven aan de lessen die uit voltooide evaluatieprojecten zijn geleerd en de praktijk die daarbij de beste is gebleken. Evenzo bestaat er geen systeem ter verkrijging en beoordeling van informatie over het milieueffect van niet op het milieu gerichte projecten. |
| --- | --- |

25.

Voor de afzonderlijke milieuprojecten hebben de centrale diensten van de Commissie geen systeem ter verkrijging en beoordeling van de resultaten van door haar delegaties verrichte evaluaties. Er bestaan dan ook geen procedures waarmee bekendheid kan worden gegeven aan de lessen die uit voltooide evaluatieprojecten zijn geleerd en de praktijk die daarbij de beste is gebleken. Evenzo bestaat er geen systeem ter verkrijging en beoordeling van informatie over het milieueffect van niet op het milieu gerichte projecten.

| 26. | Sinds 2001 beschikt de Commissie over een systeem voor toezicht op lopende ontwikkelingsprojecten, het zogeheten resultaatgerichte toezichtsysteem. Volgens dat systeem moeten toezichthouders van daartoe door de Commissie ingehuurde consultancybureaus alle ontwikkelingsprojecten ter waarde van meer dan een miljoen euro ongeveer elke twaalf maanden gaan inspecteren. De toezichthouders beoordelen elk project en geven een puntenwaardering die is gebaseerd op vijf criteria: relevantie, efficiëntie, doeltreffendheid, effect en duurzaamheid, en op subcriteria die daarmee verband houden, waaronder milieuduurzaamheid. De kwantitatieve en kwalitatieve bevindingen in deze verslagen worden echter niet stelselmatig door de Commissie geanalyseerd ter beoordeling van het algehele effect van milieuprojecten en de mate waarin het milieu in andere ontwikkelingsprojecten is geïntegreerd. |
| --- | --- |

26.

Sinds 2001 beschikt de Commissie over een systeem voor toezicht op lopende ontwikkelingsprojecten, het zogeheten resultaatgerichte toezichtsysteem. Volgens dat systeem moeten toezichthouders van daartoe door de Commissie ingehuurde consultancybureaus alle ontwikkelingsprojecten ter waarde van meer dan een miljoen euro ongeveer elke twaalf maanden gaan inspecteren. De toezichthouders beoordelen elk project en geven een puntenwaardering die is gebaseerd op vijf criteria: relevantie, efficiëntie, doeltreffendheid, effect en duurzaamheid, en op subcriteria die daarmee verband houden, waaronder milieuduurzaamheid. De kwantitatieve en kwalitatieve bevindingen in deze verslagen worden echter niet stelselmatig door de Commissie geanalyseerd ter beoordeling van het algehele effect van milieuprojecten en de mate waarin het milieu in andere ontwikkelingsprojecten is geïntegreerd.

| 27. | De Commissie gebruikt het financiële toezicht- en verslagleggingssysteem van de OESO/DAC, dat niet geschikt is omdat daarmee wel kan worden uitgemaakt in welke niet op het milieu gerichte projecten uitgaven voor het milieu zijn gedaan, maar niet hoeveel deze uitgaven bedragen. Dit probleem wordt verholpen in het codesysteem van de Wereldbank (11). Verder kon de Commissie, doordat zij het markeersysteem waarmee kan worden bepaald welke uitgaven in het kader van de MEB's zijn gedaan niet consequent heeft toegepast, haar verplichtingen inzake rapportage in het kader van de MEB's niet naar behoren nakomen. |
| --- | --- |

27.

De Commissie gebruikt het financiële toezicht- en verslagleggingssysteem van de OESO/DAC, dat niet geschikt is omdat daarmee wel kan worden uitgemaakt in welke niet op het milieu gerichte projecten uitgaven voor het milieu zijn gedaan, maar niet hoeveel deze uitgaven bedragen. Dit probleem wordt verholpen in het codesysteem van de Wereldbank (11). Verder kon de Commissie, doordat zij het markeersysteem waarmee kan worden bepaald welke uitgaven in het kader van de MEB's zijn gedaan niet consequent heeft toegepast, haar verplichtingen inzake rapportage in het kader van de MEB's niet naar behoren nakomen.

BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN DE MAINSTREAMING VAN HET MILIEU DOOR DE COMMISSIE

Inleiding

| 28. | In dit gedeelte van het verslag wordt beoordeeld hoe doeltreffend de Commissie het milieu in haar ontwikkelingssamenwerking heeft gemainstreamd. De beoordeling is verricht op drie verschillende soorten acties van de Commissie:






  a) | landenstrategiedocumenten; |
| --- | --- | --- |

28.

In dit gedeelte van het verslag wordt beoordeeld hoe doeltreffend de Commissie het milieu in haar ontwikkelingssamenwerking heeft gemainstreamd. De beoordeling is verricht op drie verschillende soorten acties van de Commissie:

a)

landenstrategiedocumenten;

| b) | programma's voor begrotingssteun; |
| --- | --- |

b)

programma's voor begrotingssteun;

| c) | niet op het milieu gerichte projecten. |
| --- | --- |

c)

niet op het milieu gerichte projecten.

In 2005 werd vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling van milieuanalysen per land voor nieuwe landenstrategiedocumenten, maar het effect kan nog niet worden beoordeeld

| 29. | De Commissie heeft voor het eerst in 2001 en 2002 landenstrategiedocumenten (LSD's) opgesteld voor elk van de landen en regio's waaraan zij ontwikkelingshulp verleent. Daarmee wilde zij bepalen hoe de hulp van de Commissie er moest uitzien in de periode tot 2006-2007. In principe moest in de MEB's rekening worden gehouden met de ontwikkelingsprioriteiten van elk land, ter garantie van de „ownership” van het land en van het eigen beleid van de Commissie. De strategie van de Commissie met betrekking tot de milieuaspecten van haar ontwikkelingshulp, zoals neergelegd in zowel haar ontwikkelingsbeleid 2000 als haar interne werkdocument daarover, was toegespitst op het mainstreamen van het milieu op alle terreinen van de ontwikkelingssamenwerking. Het was dan ook van essentieel belang dat het milieu werd gemainstreamd in haar landenstrategiedocumenten (LSD's), wilde de algemene strategie doeltreffend zijn. |
| --- | --- |

29.

De Commissie heeft voor het eerst in 2001 en 2002 landenstrategiedocumenten (LSD's) opgesteld voor elk van de landen en regio's waaraan zij ontwikkelingshulp verleent. Daarmee wilde zij bepalen hoe de hulp van de Commissie er moest uitzien in de periode tot 2006-2007. In principe moest in de MEB's rekening worden gehouden met de ontwikkelingsprioriteiten van elk land, ter garantie van de „ownership” van het land en van het eigen beleid van de Commissie. De strategie van de Commissie met betrekking tot de milieuaspecten van haar ontwikkelingshulp, zoals neergelegd in zowel haar ontwikkelingsbeleid 2000 als haar interne werkdocument daarover, was toegespitst op het mainstreamen van het milieu op alle terreinen van de ontwikkelingssamenwerking. Het was dan ook van essentieel belang dat het milieu werd gemainstreamd in haar landenstrategiedocumenten (LSD's), wilde de algemene strategie doeltreffend zijn.

| 30. | In feite bleek uit onderzoeken van de eerste generatie LSD's (2001-2007) door de Rekenkamer tijdens de controle, en ook door de Commissiediensten zelf, dat het milieu daarin niet toereikend was gemainstreamd. De analyse van milieukwesties in de LSD's was doorgaans gebrekkig, en de strategieën waarmee de Commissie reageerde boden geen afdoend antwoord op milieuoverwegingen op prioritair te financieren gebieden. Een steekproef van 60 LSD's wees uit dat geen daarvan melding maakte van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MDG's) voor milieuduurzaamheid, en dat slechts ongeveer een kwart naar de multilaterale milieuovereenkomsten (MMO's) verwees. |
| --- | --- |

30.

In feite bleek uit onderzoeken van de eerste generatie LSD's (2001-2007) door de Rekenkamer tijdens de controle, en ook door de Commissiediensten zelf, dat het milieu daarin niet toereikend was gemainstreamd. De analyse van milieukwesties in de LSD's was doorgaans gebrekkig, en de strategieën waarmee de Commissie reageerde boden geen afdoend antwoord op milieuoverwegingen op prioritair te financieren gebieden. Een steekproef van 60 LSD's wees uit dat geen daarvan melding maakte van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen (MDG's) voor milieuduurzaamheid, en dat slechts ongeveer een kwart naar de multilaterale milieuovereenkomsten (MMO's) verwees.

| 31. | In zekere zin bleek uit de gebrekkige mainstreaming van het milieu in de LSD's hoe weinig belang veel van de begunstigde landen aan de kwestie hechtten. Bij landen met een strategiedocument voor armoedebestrijding (SDAB) (12), bestond het beleid van de Commissie in een aanpassing van het LSD aan het SDAB. Zoals een studie van de Wereldbank aantoont (13), is het milieu gewoonlijk niet in de SDVA's gemainstreamd, deels omdat veel van de begunstigde landen de belangrijke verbanden tussen armoede en het milieu niet onderkennen. In nationaal beleid zouden de ministeries van milieuzaken in eerste instantie de pleitbezorgers van milieukwesties moeten zijn, maar in de praktijk hebben deze ministeries, zelfs in meer ontwikkelde landen met grote milieuproblemen zoals Brazilië en China, niet de middelen en invloed van andere, reeds langer bestaande ministeries. |
| --- | --- |

31.

In zekere zin bleek uit de gebrekkige mainstreaming van het milieu in de LSD's hoe weinig belang veel van de begunstigde landen aan de kwestie hechtten. Bij landen met een strategiedocument voor armoedebestrijding (SDAB) (12), bestond het beleid van de Commissie in een aanpassing van het LSD aan het SDAB. Zoals een studie van de Wereldbank aantoont (13), is het milieu gewoonlijk niet in de SDVA's gemainstreamd, deels omdat veel van de begunstigde landen de belangrijke verbanden tussen armoede en het milieu niet onderkennen. In nationaal beleid zouden de ministeries van milieuzaken in eerste instantie de pleitbezorgers van milieukwesties moeten zijn, maar in de praktijk hebben deze ministeries, zelfs in meer ontwikkelde landen met grote milieuproblemen zoals Brazilië en China, niet de middelen en invloed van andere, reeds langer bestaande ministeries.

| 32. | Toch weerspiegelt de gebrekkige mainstreaming van het milieu in de ontwikkelingshulp ook tekortkomingen van de kant van de Commissie. Hoewel volgens haar intern werkdocument over het mainstreamen van het milieu zulke landenmilieuprofielen (LMP's) een belangrijk instrument vormen voor mainstreaming in het stadium van de programmering, werd in een Commissieonderzoek in 2002 van een steekproef van 60 LSD's geconstateerd dat slechts zes van deze LMP's waren opgesteld, ook al is een dergelijke milieuanalyse per land de beste praktijk sinds 1992, toen de commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO daarover richtlijnen verstrekte (14). |
| --- | --- |

32.

Toch weerspiegelt de gebrekkige mainstreaming van het milieu in de ontwikkelingshulp ook tekortkomingen van de kant van de Commissie. Hoewel volgens haar intern werkdocument over het mainstreamen van het milieu zulke landenmilieuprofielen (LMP's) een belangrijk instrument vormen voor mainstreaming in het stadium van de programmering, werd in een Commissieonderzoek in 2002 van een steekproef van 60 LSD's geconstateerd dat slechts zes van deze LMP's waren opgesteld, ook al is een dergelijke milieuanalyse per land de beste praktijk sinds 1992, toen de commissie voor ontwikkelingsbijstand van de OESO daarover richtlijnen verstrekte (14).

| 33. | De Commissie zette in 2005 een grote stap vooruit in de aanpak van deze kwestie door voor Aziatische, Latijns-Amerikaanse en mediterrane hulpontvangende landen LMP's op te stellen in het kader van de voorbereiding van de volgende generatie landenstrategiedocumenten voor de periode 2007-2013. Voor de ACS-landen wordt een soortgelijke aanpak gevolgd. Aangezien de LMP's nog in voorbereiding waren toen de controle werd afgerond, was het nog te vroeg om te beoordelen in hoeverre de LMP's de mainstreaming in de LSD's hadden verbeterd. Of dit geschiedt hangt uiteindelijk af van de prioriteit die zowel de begunstigde landen als de Commissiediensten in de LSD's aan de aanpak van de in de LMP's aan de orde gestelde milieukwesties verlenen. |
| --- | --- |

33.

De Commissie zette in 2005 een grote stap vooruit in de aanpak van deze kwestie door voor Aziatische, Latijns-Amerikaanse en mediterrane hulpontvangende landen LMP's op te stellen in het kader van de voorbereiding van de volgende generatie landenstrategiedocumenten voor de periode 2007-2013. Voor de ACS-landen wordt een soortgelijke aanpak gevolgd. Aangezien de LMP's nog in voorbereiding waren toen de controle werd afgerond, was het nog te vroeg om te beoordelen in hoeverre de LMP's de mainstreaming in de LSD's hadden verbeterd. Of dit geschiedt hangt uiteindelijk af van de prioriteit die zowel de begunstigde landen als de Commissiediensten in de LSD's aan de aanpak van de in de LMP's aan de orde gestelde milieukwesties verlenen.

| 34. | In dit opzicht heeft de Commissie sinds de vaststelling van haar eigen mainstreamstrategie slechts weinig vooruitgang geboekt bij het opbouwen van milieubewustzijn en mainstreamcapaciteit in de begunstigde landen. Een specifiek instrument waarover de Commissie beschikt om de integratie van het milieu in haar ontwikkelingssamenwerking te bevorderen is Verordening (EG) nr. 2493/2000 (15), met een budget van 93 miljoen euro over de periode 2000-2006. Het instrument heeft echter slechts beperkte invloed gehad. Dit instrument zou aanzienlijk kunnen bijdragen tot de opbouw van milieucapaciteit in de ontwikkelingslanden. De Commissie heeft echter nog geen algemeen beleid voor capaciteitsopbouw opgezet, en slechts afzonderlijke projecten ad hoc ontwikkeld. |
| --- | --- |

34.

In dit opzicht heeft de Commissie sinds de vaststelling van haar eigen mainstreamstrategie slechts weinig vooruitgang geboekt bij het opbouwen van milieubewustzijn en mainstreamcapaciteit in de begunstigde landen. Een specifiek instrument waarover de Commissie beschikt om de integratie van het milieu in haar ontwikkelingssamenwerking te bevorderen is Verordening (EG) nr. 2493/2000 (15), met een budget van 93 miljoen euro over de periode 2000-2006. Het instrument heeft echter slechts beperkte invloed gehad. Dit instrument zou aanzienlijk kunnen bijdragen tot de opbouw van milieucapaciteit in de ontwikkelingslanden. De Commissie heeft echter nog geen algemeen beleid voor capaciteitsopbouw opgezet, en slechts afzonderlijke projecten ad hoc ontwikkeld.

| 35. | Zorgwekkend is dat de ambtenaren van de Commissie die voor de voorbereiding van het LSD verantwoordelijk waren de gelegenheden tot bijscholing in het mainstreamen van het milieu slechts weinig benutten (zie vak 4). DG Ontwikkeling, DG Milieu en EuropeAid beschikken alle over gespecialiseerde eenheden waar de milieuaspecten van LSD's worden beoordeeld, maar deze beoordelingen zijn doorgaans niet gebaseerd op precieze kennis van het betrokken land, en door de versnippering van de geringe personele middelen over deze drie DG's blijven de verificaties ook vaak oppervlakkig. |
| --- | --- |

35.

Zorgwekkend is dat de ambtenaren van de Commissie die voor de voorbereiding van het LSD verantwoordelijk waren de gelegenheden tot bijscholing in het mainstreamen van het milieu slechts weinig benutten (zie vak 4). DG Ontwikkeling, DG Milieu en EuropeAid beschikken alle over gespecialiseerde eenheden waar de milieuaspecten van LSD's worden beoordeeld, maar deze beoordelingen zijn doorgaans niet gebaseerd op precieze kennis van het betrokken land, en door de versnippering van de geringe personele middelen over deze drie DG's blijven de verificaties ook vaak oppervlakkig.

Er is weinig ondernomen om het milieu in de programma's voor begrotingssteun te mainstreamen

| 36. | Bij de Commissie en andere donoren tendeert het beleid ernaar een steeds groter gedeelte van de algemene hulp in de vorm van begrotingssteun te verlenen. Zo is ongeveer 25 % van de EOF-hulp voor ACS-landen in het kader van de huidige LSD's naar dergelijke steun gegaan. De Commissie heeft echter weinig ondernomen om het milieu in deze nieuwere vorm van hulp te mainstreamen, hoewel de Raad in zijn conclusies van 31 mei 2001 over de milieu-integratiestrategie van de Commissie verklaarde dat „milieuoverwegingen systematisch moeten worden meegenomen bij de voorbereiding van alle... structurele aanpassingsprogramma's en sectorale hervormings- en steunprogramma's” (16). |
| --- | --- |

36.

Bij de Commissie en andere donoren tendeert het beleid ernaar een steeds groter gedeelte van de algemene hulp in de vorm van begrotingssteun te verlenen. Zo is ongeveer 25 % van de EOF-hulp voor ACS-landen in het kader van de huidige LSD's naar dergelijke steun gegaan. De Commissie heeft echter weinig ondernomen om het milieu in deze nieuwere vorm van hulp te mainstreamen, hoewel de Raad in zijn conclusies van 31 mei 2001 over de milieu-integratiestrategie van de Commissie verklaarde dat „milieuoverwegingen systematisch moeten worden meegenomen bij de voorbereiding van alle... structurele aanpassingsprogramma's en sectorale hervormings- en steunprogramma's” (16).

| 37. | Het voornaamste beoordelingsinstrument inzake milieu voor programma's voor begrotingssteun is de strategische milieubeoordeling (SMB). Daarin worden de milieuaspecten onderzocht van het beleid, de plannen en programma's van de begunstigde landen die worden gefinancierd via begrotingssteun, met name de strategiedocumenten voor het verminderen van de armoede. Volgens de conclusies van de Raad „dient de strategische milieueffectbeoordeling systematisch te worden gebruikt, met name bij de voorbereiding van structurele en sectoriële programma's en voor belangrijke nieuwe infrastructuren” (17). Het belang van de SMB wordt ook in de mainstreamstrategie van de Commissie erkend. De Commissie heeft daarvan tot dusverre zeer weinig gebruikgemaakt, deels omdat het in tegenstelling met LMP's en milieueffectbeoordelingen (MEB's) een vrij nieuw instrument is, dat alle donoren nog onder de knie moeten krijgen (18). Niettemin had de Commissie in haar uitgebreide handleidingen voor begrotings- en sectorale steun de milieuaspecten van deze steun kunnen benadrukken. In deze handleidingen komt het milieu echter vrijwel niet aan de orde. Zodoende heeft het personeel van de Commissie geen richtlijnen gekregen, hetzij over de vraag wanneer en hoe SMB's kunnen worden gebruikt, hetzij over de wijze waarop beperktere milieubeoordelingen kunnen worden verricht wanneer de SMB's niet geschikt worden geacht. |
| --- | --- |

37.

Het voornaamste beoordelingsinstrument inzake milieu voor programma's voor begrotingssteun is de strategische milieubeoordeling (SMB). Daarin worden de milieuaspecten onderzocht van het beleid, de plannen en programma's van de begunstigde landen die worden gefinancierd via begrotingssteun, met name de strategiedocumenten voor het verminderen van de armoede. Volgens de conclusies van de Raad „dient de strategische milieueffectbeoordeling systematisch te worden gebruikt, met name bij de voorbereiding van structurele en sectoriële programma's en voor belangrijke nieuwe infrastructuren” (17). Het belang van de SMB wordt ook in de mainstreamstrategie van de Commissie erkend. De Commissie heeft daarvan tot dusverre zeer weinig gebruikgemaakt, deels omdat het in tegenstelling met LMP's en milieueffectbeoordelingen (MEB's) een vrij nieuw instrument is, dat alle donoren nog onder de knie moeten krijgen (18). Niettemin had de Commissie in haar uitgebreide handleidingen voor begrotings- en sectorale steun de milieuaspecten van deze steun kunnen benadrukken. In deze handleidingen komt het milieu echter vrijwel niet aan de orde. Zodoende heeft het personeel van de Commissie geen richtlijnen gekregen, hetzij over de vraag wanneer en hoe SMB's kunnen worden gebruikt, hetzij over de wijze waarop beperktere milieubeoordelingen kunnen worden verricht wanneer de SMB's niet geschikt worden geacht.

| 38. | Dit gebrek aan procedures voor milieubeoordeling komt tot uiting in de voorbereiding van de programma's voor begrotingssteun:






  a) | in geen enkel land maakte de Commissie een beoordeling van het mogelijke milieueffect van het regeringsbeleid en de regeringsbeleidslijnen en -programma's waarvoor begrotingssteun wordt verleend; |
| --- | --- | --- |

38.

Dit gebrek aan procedures voor milieubeoordeling komt tot uiting in de voorbereiding van de programma's voor begrotingssteun:

a)

in geen enkel land maakte de Commissie een beoordeling van het mogelijke milieueffect van het regeringsbeleid en de regeringsbeleidslijnen en -programma's waarvoor begrotingssteun wordt verleend;

| b) | in slechts één van de 20 ACS-landen die in 2005 algemene begrotingssteun uit het negende EOF hadden ontvangen (Tanzania) werden daaraan op milieubescherming gerichte voorwaarden gekoppeld;
  Vak 5Een voorbeeld van mainstreaming van het milieu in programma's voor begrotingssteunIn Tanzania hadden de donoren en de regering in het kader van het programma voor begrotingssteun ter bestrijding van armoede 2003-2006 (114 miljoen euro) de invoering van milieuwetgeving tot één van de zes doelstellingen van de strategie voor armoedebestrijding gemaakt. Dit droeg aanzienlijk bij tot de goedkeuring van de wet betreffende het milieubeheer in 2005. |
| --- | --- |

b)

in slechts één van de 20 ACS-landen die in 2005 algemene begrotingssteun uit het negende EOF hadden ontvangen (Tanzania) werden daaraan op milieubescherming gerichte voorwaarden gekoppeld;

| c) | ondanks de belangrijke verbanden tussen armoede en milieu, waren de indicatoren voor armoedebestrijding niet gericht op milieukwesties; |
| --- | --- |

c)

ondanks de belangrijke verbanden tussen armoede en milieu, waren de indicatoren voor armoedebestrijding niet gericht op milieukwesties;

| d) | in de twee sectoren met prioriteit voor begrotingssteun van de Commissie, onderwijs en gezondheidszorg, werden grote kansen om daarin milieuaspecten te mainstreamen onbenut gelaten, met name wat betreft preventieve gezondheidszorg; |
| --- | --- |

d)

in de twee sectoren met prioriteit voor begrotingssteun van de Commissie, onderwijs en gezondheidszorg, werden grote kansen om daarin milieuaspecten te mainstreamen onbenut gelaten, met name wat betreft preventieve gezondheidszorg;

| e) | de Commissie tracht haar voor het wegennet bestemde steun steeds vaker via programma's ter ondersteuning van het sectorale beleid, en niet via afzonderlijke projecten te verlenen, waardoor SME's bijzonder noodzakelijk worden, willen schadelijke milieueffecten worden voorkomen. |
| --- | --- |

e)

de Commissie tracht haar voor het wegennet bestemde steun steeds vaker via programma's ter ondersteuning van het sectorale beleid, en niet via afzonderlijke projecten te verlenen, waardoor SME's bijzonder noodzakelijk worden, willen schadelijke milieueffecten worden voorkomen.

De procedures voor milieumainstreaming in de projecten waren niet systematisch genoeg

| 39. | Hoewel er steeds meer hulp in de vorm van begrotingssteun wordt verleend, is het voornaamste mechanisme voor steunverlening nog steeds de financiering van projecten. Een eerste stap bij de milieuevaluatie van projecten bestaat erin ze door te lichten op risico's en kansen voor het milieu. De ontwerp-handleiding integratie van het milieu van 2001 voerde een dergelijke doorlichting in beginsel in in de vorm van een „milieu-integratieformulier” dat voor elk project moest worden ingevuld volgens richtlijnen in de handleiding. Daar het bij een ontwerp is gebleven (zie paragraaf 21), is deze procedure niet stelselmatig ingevoerd. Daardoor hanteerden vele delegaties andere procedures of volgden zij helemaal geen procedures voor milieudoorlichting.

  Vak 6Milieudoorlichting bij de delegatie van de Commissie in NicaraguaDe regionale delegatie van de Commissie in Nicaragua werkt voor zes landen en telt meer dan 140 personeelsleden. Uit de controle bleek dat er geen richtsnoeren voor milieudoorlichting worden gebruikt en dat er voor de projecten en programma's van het LSD 2002-2006 geen milieudoorlichting had plaatsgevonden die tot een gedetailleerdere evaluatie had geleid. Bovendien had de delegatie geen milieuexpert, hoewel een dergelijke expert de procedures voor milieudoorlichting had kunnen superviseren en ondersteunen. |
| --- | --- |

39.

Hoewel er steeds meer hulp in de vorm van begrotingssteun wordt verleend, is het voornaamste mechanisme voor steunverlening nog steeds de financiering van projecten. Een eerste stap bij de milieuevaluatie van projecten bestaat erin ze door te lichten op risico's en kansen voor het milieu. De ontwerp-handleiding integratie van het milieu van 2001 voerde een dergelijke doorlichting in beginsel in in de vorm van een „milieu-integratieformulier” dat voor elk project moest worden ingevuld volgens richtlijnen in de handleiding. Daar het bij een ontwerp is gebleven (zie paragraaf 21), is deze procedure niet stelselmatig ingevoerd. Daardoor hanteerden vele delegaties andere procedures of volgden zij helemaal geen procedures voor milieudoorlichting.

Vak 6Milieudoorlichting bij de delegatie van de Commissie in NicaraguaDe regionale delegatie van de Commissie in Nicaragua werkt voor zes landen en telt meer dan 140 personeelsleden. Uit de controle bleek dat er geen richtsnoeren voor milieudoorlichting worden gebruikt en dat er voor de projecten en programma's van het LSD 2002-2006 geen milieudoorlichting had plaatsgevonden die tot een gedetailleerdere evaluatie had geleid. Bovendien had de delegatie geen milieuexpert, hoewel een dergelijke expert de procedures voor milieudoorlichting had kunnen superviseren en ondersteunen.

| 40. | In de praktijk vindt de voornaamste procedure van de Commissie voor de verificatie van de milieudoorlichting plaats tijdens de voorbereiding van de projectidentificatieformulieren, die de delegaties aan het begin van de projectcyclus opstellen en bij de kwaliteitsondersteuningsgroep (KOG) van EuropeAid indienen. Het milieu vormt echter slechts één van een hele reeks kwesties die in deze formulieren aan de orde komen, en de controle van 20 projectidentificatieformulieren die de KOG's in 2005 bestudeerden, wees uit dat milieukwesties daarin niet toereikend waren behandeld:






  a) | hoewel het project moest worden geclassificeerd volgens het milieueffect ervan (19), was dit in geen van de 20 gevallen geschied; |
| --- | --- | --- |

40.

In de praktijk vindt de voornaamste procedure van de Commissie voor de verificatie van de milieudoorlichting plaats tijdens de voorbereiding van de projectidentificatieformulieren, die de delegaties aan het begin van de projectcyclus opstellen en bij de kwaliteitsondersteuningsgroep (KOG) van EuropeAid indienen. Het milieu vormt echter slechts één van een hele reeks kwesties die in deze formulieren aan de orde komen, en de controle van 20 projectidentificatieformulieren die de KOG's in 2005 bestudeerden, wees uit dat milieukwesties daarin niet toereikend waren behandeld:

a)

hoewel het project moest worden geclassificeerd volgens het milieueffect ervan (19), was dit in geen van de 20 gevallen geschied;

| b) | hoewel moest worden verklaard hoe het milieu zou worden geïntegreerd in de opzet van het project, was dit in 16 gevallen niet geschied. |
| --- | --- |

b)

hoewel moest worden verklaard hoe het milieu zou worden geïntegreerd in de opzet van het project, was dit in 16 gevallen niet geschied.

| 41. | Deze tekortkomingen zijn gedeeltelijk te wijten aan het feit dat milieuexperts niet worden betrokken bij de doorlichting van niet op het milieu gerichte projecten. Bij de delegaties wordt milieudeskundigheid hoofdzakelijk ingezet voor landen waar het milieu een prioriteit is, en wordt ze zeker nooit ingezet ter verificatie van de milieuaspecten van projectidentificatieformulieren voor niet op het milieu gerichte projecten. Evenzo is bij EuropeAid het aantal milieudeskundigen slechts toereikend om de kwaliteit van projecten inzake milieu en natuurlijke hulpbronnen te beoordelen, maar niet om te beoordelen of het milieu is gemainstreamd in niet op het milieu gerichte projecten. |
| --- | --- |

41.

Deze tekortkomingen zijn gedeeltelijk te wijten aan het feit dat milieuexperts niet worden betrokken bij de doorlichting van niet op het milieu gerichte projecten. Bij de delegaties wordt milieudeskundigheid hoofdzakelijk ingezet voor landen waar het milieu een prioriteit is, en wordt ze zeker nooit ingezet ter verificatie van de milieuaspecten van projectidentificatieformulieren voor niet op het milieu gerichte projecten. Evenzo is bij EuropeAid het aantal milieudeskundigen slechts toereikend om de kwaliteit van projecten inzake milieu en natuurlijke hulpbronnen te beoordelen, maar niet om te beoordelen of het milieu is gemainstreamd in niet op het milieu gerichte projecten.

| 42. | Mede door de tekortkomingen in het doorlichtingsproces kon moeilijk worden uitgemaakt wanneer de milieueffectbeoordelingen (MEB's) moesten worden uitgevoerd. MEB's zijn sinds lang bestaande instrumenten waarmee vooraf wordt bepaald welk effect een project waarschijnlijk op het milieu zal hebben en waarin corrigerende maatregelen voor de ontwerpfase en de uitvoeringsfase worden aanbevolen. De Europese Unie beschikt sinds 1985 over MEB-rechtsvoorschriften voor intern beleid (20). De Overeenkomst van Lomé IV bepaalde in 1990 dat voor grootschalige projecten en projecten die een significante bedreiging voor het milieu vormen MEB's moeten worden verricht (21). In 1992 verstrekte de OESO/DAC voor al haar leden bindende richtlijnen over de beste praktijk bij MEB's voor ontwikkelingsprojecten (22). |
| --- | --- |

42.

Mede door de tekortkomingen in het doorlichtingsproces kon moeilijk worden uitgemaakt wanneer de milieueffectbeoordelingen (MEB's) moesten worden uitgevoerd. MEB's zijn sinds lang bestaande instrumenten waarmee vooraf wordt bepaald welk effect een project waarschijnlijk op het milieu zal hebben en waarin corrigerende maatregelen voor de ontwerpfase en de uitvoeringsfase worden aanbevolen. De Europese Unie beschikt sinds 1985 over MEB-rechtsvoorschriften voor intern beleid (20). De Overeenkomst van Lomé IV bepaalde in 1990 dat voor grootschalige projecten en projecten die een significante bedreiging voor het milieu vormen MEB's moeten worden verricht (21). In 1992 verstrekte de OESO/DAC voor al haar leden bindende richtlijnen over de beste praktijk bij MEB's voor ontwikkelingsprojecten (22).

| 43. | MEB's zijn bijzonder relevant voor infrastructuur- en mijnbouwprojecten, aangezien deze doorgaans een sterk effect op het milieu hebben. Tot 35 % van de financiering uit het negende EOF in het kader van de huidige LSD's wordt alleen al voor wegenbouwprojecten toegewezen. De Rekenkamer trof echter verscheidene van dergelijke projecten aan waarvoor geen MEB was verricht. In een evaluatie van de Commissie van 2004 over de EG-acties in de transportsector in derde landen werd geconstateerd dat bij vier van de 15 geëvalueerde projecten geen MEB was uitgevoerd. Zelfs wanneer lijviger MEB's waren opgesteld, waren deze meestal gericht op het directe effect van het wegenbouwproject zelf op het milieu en niet op het milieueffect van de nieuwe economische activiteiten die de betere toegankelijkheid zou teweegbrengen. Dit gebrek is vooral van belang bij wegen die door kwetsbare gebieden lopen, zoals tropische wouden, waar een rechtstreeks verband bestaat tussen de verbeterde toegankelijkheid en een toenemende ontbossing en illegale jacht.

  Vak 7Milieueffectrapporten voor grote infrastructuur- en mijnbouwprojectenBij het herstel en de verbetering van de Mwanza Border-Tinte- en Isaka-Nzga-wegen in Tanzania (achtste EOF, 85 miljoen euro) was wat in het financieringsvoorstel als MEB werd aangeduid goed voor al bij al één bladzijde in de haalbaarheidsstudie.In Botswana werd geen MEB verricht voor een Sysmin-project (achtste EOF, 30 miljoen euro) waarmee steun werd verleend voor de instandhouding van de koper/nikkelmijn van Selebi Phikwe, zonder onmiddellijke aanpak van het ernstige risico dat de afvalslikdam het zou begeven of van het onaanvaardbaar hoge risico van zwaveldioxide-emissies uit de smeltoven.In Guatemala werd voor een project voor het opnieuw vestigen van vluchtelingen (12 miljoen euro) geen MEB verricht, hoewel van dergelijke projecten a priori kan worden aangenomen dat ze potentieel een significant milieueffect hebben. De nieuwe vestigingen brachten de lokale ecosystemen ernstige schade toe. |
| --- | --- |

43.

MEB's zijn bijzonder relevant voor infrastructuur- en mijnbouwprojecten, aangezien deze doorgaans een sterk effect op het milieu hebben. Tot 35 % van de financiering uit het negende EOF in het kader van de huidige LSD's wordt alleen al voor wegenbouwprojecten toegewezen. De Rekenkamer trof echter verscheidene van dergelijke projecten aan waarvoor geen MEB was verricht. In een evaluatie van de Commissie van 2004 over de EG-acties in de transportsector in derde landen werd geconstateerd dat bij vier van de 15 geëvalueerde projecten geen MEB was uitgevoerd. Zelfs wanneer lijviger MEB's waren opgesteld, waren deze meestal gericht op het directe effect van het wegenbouwproject zelf op het milieu en niet op het milieueffect van de nieuwe economische activiteiten die de betere toegankelijkheid zou teweegbrengen. Dit gebrek is vooral van belang bij wegen die door kwetsbare gebieden lopen, zoals tropische wouden, waar een rechtstreeks verband bestaat tussen de verbeterde toegankelijkheid en een toenemende ontbossing en illegale jacht.

Vak 7Milieueffectrapporten voor grote infrastructuur- en mijnbouwprojectenBij het herstel en de verbetering van de Mwanza Border-Tinte- en Isaka-Nzga-wegen in Tanzania (achtste EOF, 85 miljoen euro) was wat in het financieringsvoorstel als MEB werd aangeduid goed voor al bij al één bladzijde in de haalbaarheidsstudie.In Botswana werd geen MEB verricht voor een Sysmin-project (achtste EOF, 30 miljoen euro) waarmee steun werd verleend voor de instandhouding van de koper/nikkelmijn van Selebi Phikwe, zonder onmiddellijke aanpak van het ernstige risico dat de afvalslikdam het zou begeven of van het onaanvaardbaar hoge risico van zwaveldioxide-emissies uit de smeltoven.In Guatemala werd voor een project voor het opnieuw vestigen van vluchtelingen (12 miljoen euro) geen MEB verricht, hoewel van dergelijke projecten a priori kan worden aangenomen dat ze potentieel een significant milieueffect hebben. De nieuwe vestigingen brachten de lokale ecosystemen ernstige schade toe.

| 44. | Naast de grote projecten voor infrastructuur, landbouw en mijnbouw, waarvoor een MEB noodzakelijk is, zijn er veel andersoortige projecten waarvoor een MEB wenselijk of zelfs van essentieel belang is. Zolang echter niet in duidelijke richtlijnen of voorschriften was vastgelegd voor welke projecten een MEB moest worden verricht, was het risico groot dat er geen MEB's zouden komen, zelfs niet waar ze nodig waren.

  Vak 8Milieueffectrapporten voor andere soorten projectenIn de Stille Oceaan zou een MEB op ten minste vier van de gecontroleerde projecten een gunstige invloed hebben gehad. Zo werd het Kiribati Seaweed Development Project (zevende en negende EOF, 2,8 miljoen euro) van houten palen voor de zeewierteelt voorzien door kap uit de naburige vegetatie, onder meer van mangrovebomen die van belang waren voor de mariene ecosystemen en als zeewering. Beschermde schildpadden die op de zeewierplantages foerageren worden door de zeewiertelers gedood. In een MEB hadden zulke problemen vooraf kunnen worden onderkend, en had een aanpak kunnen worden aanbevolen. |
| --- | --- |

44.

Naast de grote projecten voor infrastructuur, landbouw en mijnbouw, waarvoor een MEB noodzakelijk is, zijn er veel andersoortige projecten waarvoor een MEB wenselijk of zelfs van essentieel belang is. Zolang echter niet in duidelijke richtlijnen of voorschriften was vastgelegd voor welke projecten een MEB moest worden verricht, was het risico groot dat er geen MEB's zouden komen, zelfs niet waar ze nodig waren.

Vak 8Milieueffectrapporten voor andere soorten projectenIn de Stille Oceaan zou een MEB op ten minste vier van de gecontroleerde projecten een gunstige invloed hebben gehad. Zo werd het Kiribati Seaweed Development Project (zevende en negende EOF, 2,8 miljoen euro) van houten palen voor de zeewierteelt voorzien door kap uit de naburige vegetatie, onder meer van mangrovebomen die van belang waren voor de mariene ecosystemen en als zeewering. Beschermde schildpadden die op de zeewierplantages foerageren worden door de zeewiertelers gedood. In een MEB hadden zulke problemen vooraf kunnen worden onderkend, en had een aanpak kunnen worden aanbevolen.

| 45. | Waar MEB's waren verricht en was bepaald welke corrigerende maatregelen noodzakelijk waren, bestond er geen systeem om deze maatregelen vast te leggen in een milieubeheersprogramma dat in de loop van het project zou worden uitgevoerd. Ook werd er niet stelselmatig voor gezorgd dat in de technische specificaties van contracten voor werken rekening kon worden gehouden met de aanbevelingen van het MEB. Wanneer de aanbevelingen van het MEB in het contract waren opgenomen, waren er aan de niet-naleving van de milieubepalingen in het contract niet altijd sancties verbonden.

  Vak 9De follow-up van milieueffectbeoordelingenVoor het project voor de bevloeiing van de noordelijke vlakten op Mauritius (zevende EOF, 9 miljoen euro) werd weliswaar een gedetailleerde MEB verricht voor de vervanging van een pijpleiding, en voorzagen de bijzondere bepalingen van de financieringsovereenkomst in systematisch toezicht op het milieueffect, ter garantie van de uitvoering van de corrigerende maatregelen waarin het MEB voorzag, maar wees niets erop dat deze hadden plaatsgevonden.In Mali beval het MEB voor het project ter ondersteuning van de rijstsector (achtste EOF, 15,4 miljoen euro) aan, rond de dorpen opnieuw bomen aan te planten, toe te zien op de vervuilingsgraad van het water en een studie over het recyclen van olie te verrichten, maar deze aanbevelingen werden niet opgenomen in de technische specificaties van het contract.Het contract voor het Rewa Bridge-project op Fiji (zevende en achtste EOF, 11 miljoen euro), bevatte een bepaling inzake toezicht op de waterkwaliteit, wegens het potentiële effect op de zoetwatermosselvangst. De contractant voldeed niet aan deze bepaling, maar het contract voorzag niet in sancties bij niet-naleving. |
| --- | --- |

45.

Waar MEB's waren verricht en was bepaald welke corrigerende maatregelen noodzakelijk waren, bestond er geen systeem om deze maatregelen vast te leggen in een milieubeheersprogramma dat in de loop van het project zou worden uitgevoerd. Ook werd er niet stelselmatig voor gezorgd dat in de technische specificaties van contracten voor werken rekening kon worden gehouden met de aanbevelingen van het MEB. Wanneer de aanbevelingen van het MEB in het contract waren opgenomen, waren er aan de niet-naleving van de milieubepalingen in het contract niet altijd sancties verbonden.

Vak 9De follow-up van milieueffectbeoordelingenVoor het project voor de bevloeiing van de noordelijke vlakten op Mauritius (zevende EOF, 9 miljoen euro) werd weliswaar een gedetailleerde MEB verricht voor de vervanging van een pijpleiding, en voorzagen de bijzondere bepalingen van de financieringsovereenkomst in systematisch toezicht op het milieueffect, ter garantie van de uitvoering van de corrigerende maatregelen waarin het MEB voorzag, maar wees niets erop dat deze hadden plaatsgevonden.In Mali beval het MEB voor het project ter ondersteuning van de rijstsector (achtste EOF, 15,4 miljoen euro) aan, rond de dorpen opnieuw bomen aan te planten, toe te zien op de vervuilingsgraad van het water en een studie over het recyclen van olie te verrichten, maar deze aanbevelingen werden niet opgenomen in de technische specificaties van het contract.Het contract voor het Rewa Bridge-project op Fiji (zevende en achtste EOF, 11 miljoen euro), bevatte een bepaling inzake toezicht op de waterkwaliteit, wegens het potentiële effect op de zoetwatermosselvangst. De contractant voldeed niet aan deze bepaling, maar het contract voorzag niet in sancties bij niet-naleving.

| 46. | De Commissie heeft geen centraal register van MEB's voor door de Commissie gefinancierde projecten. Dit vormt een tekortkoming in de interne beheersinformatie. Een dergelijk register zou ook de toegang van het publiek tot deze informatie vergemakkelijken. |
| --- | --- |

46.

De Commissie heeft geen centraal register van MEB's voor door de Commissie gefinancierde projecten. Dit vormt een tekortkoming in de interne beheersinformatie. Een dergelijk register zou ook de toegang van het publiek tot deze informatie vergemakkelijken.

BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN MILIEUPROJECTEN EN FACTOREN DIE DE DOELTREFFENDHEID BEÏNVLOEDEN

Inleiding

| 47. | Naast de in de vorige afdeling onderzochte maatregelen voor de mainstreaming van het milieu in ontwikkelingssamenwerking heeft de Commissie ook geprobeerd, milieukwesties aan te pakken door programma's en projecten in de milieusector te financieren. Hoewel die sector geen prioritair terrein was in het ontwikkelingsbeleid van 2000 (zie paragraaf 9) en de verplichtingen op dit gebied in verhouding tot de totale financiële hulp vrij gering waren (zie tabel), is de Commissie op dit terrein actief gebleven, en kan zij dat nog meer worden met de vaststelling van het nieuwe ontwikkelingsbeleid waarin het milieu en natuurlijke hulpbronnen een prioritair terrein zullen vormen (zie paragraaf 12). De controle had tot doel:






  a) | de doeltreffendheid van door de Commissie gefinancierde milieuprojecten te beoordelen; |
| --- | --- | --- |

47.

Naast de in de vorige afdeling onderzochte maatregelen voor de mainstreaming van het milieu in ontwikkelingssamenwerking heeft de Commissie ook geprobeerd, milieukwesties aan te pakken door programma's en projecten in de milieusector te financieren. Hoewel die sector geen prioritair terrein was in het ontwikkelingsbeleid van 2000 (zie paragraaf 9) en de verplichtingen op dit gebied in verhouding tot de totale financiële hulp vrij gering waren (zie tabel), is de Commissie op dit terrein actief gebleven, en kan zij dat nog meer worden met de vaststelling van het nieuwe ontwikkelingsbeleid waarin het milieu en natuurlijke hulpbronnen een prioritair terrein zullen vormen (zie paragraaf 12). De controle had tot doel:

a)

de doeltreffendheid van door de Commissie gefinancierde milieuprojecten te beoordelen;

| b) | te bepalen welke factoren de doeltreffendheid het meest beïnvloeden. |
| --- | --- |

b)

te bepalen welke factoren de doeltreffendheid het meest beïnvloeden.

Beoordeling van de doeltreffendheid van de projecten

| 48. | De Rekenkamer heeft 65 projecten onderzocht waarmee 560 miljoen euro aan verplichtingen in 16 landen gemoeid was. De projecten werden gefinancierd uit de algemene begroting in de periode 1995-2005, en uit het zevende, achtste en negende EOF. Bij de onderzochte projecten waren twee hoofdtypen te onderscheiden:






  a) | 30 van de onderzochte projecten, goed voor ongeveer 15 % van de 560 miljoen euro, werden gefinancierd via specifieke begrotingsonderdelen voor het milieu, met name het begrotingsonderdeel Milieu en bossen (zie de paragrafen 10 en 34). De uit dit begrotingsonderdeel gefinancierde projecten waren vrij klein (in de regel 1,0 tot 2,5 miljoen euro) en werden doorgaans uitgevoerd door ngo's na een uitnodiging van de Commissie tot het doen van projectvoorstellen. Deze middelen worden niet per land toegewezen, maar volgens wat de Commissie als de beste voorstellen beoordeelt; |
| --- | --- | --- |

48.

De Rekenkamer heeft 65 projecten onderzocht waarmee 560 miljoen euro aan verplichtingen in 16 landen gemoeid was. De projecten werden gefinancierd uit de algemene begroting in de periode 1995-2005, en uit het zevende, achtste en negende EOF. Bij de onderzochte projecten waren twee hoofdtypen te onderscheiden:

a)

30 van de onderzochte projecten, goed voor ongeveer 15 % van de 560 miljoen euro, werden gefinancierd via specifieke begrotingsonderdelen voor het milieu, met name het begrotingsonderdeel Milieu en bossen (zie de paragrafen 10 en 34). De uit dit begrotingsonderdeel gefinancierde projecten waren vrij klein (in de regel 1,0 tot 2,5 miljoen euro) en werden doorgaans uitgevoerd door ngo's na een uitnodiging van de Commissie tot het doen van projectvoorstellen. Deze middelen worden niet per land toegewezen, maar volgens wat de Commissie als de beste voorstellen beoordeelt;

| b) | 34 van de onderzochte projecten, goed voor ongeveer 80 % van de 560 miljoen euro, werden gefinancierd uit bilaterale steuntoewijzingen aan landen door de Commissie in het kader van het EOF en begrotingsonderdelen voor samenwerking met Azië, Latijns-Amerika en de mediterrane landen. De omvang van deze projecten varieerde aanzienlijk, maar gemiddeld was er circa 10 tot 15 miljoen euro mee gemoeid. |
| --- | --- |

b)

34 van de onderzochte projecten, goed voor ongeveer 80 % van de 560 miljoen euro, werden gefinancierd uit bilaterale steuntoewijzingen aan landen door de Commissie in het kader van het EOF en begrotingsonderdelen voor samenwerking met Azië, Latijns-Amerika en de mediterrane landen. De omvang van deze projecten varieerde aanzienlijk, maar gemiddeld was er circa 10 tot 15 miljoen euro mee gemoeid.

Eén onderzochte actie was veeleer een programma voor begrotingssteun dan een traditioneel project, een sectoraal beleidssteunprogramma voor de behandeling van afvalwater op Mauritius (negende EOF, 29,8 miljoen euro). Hieruit blijkt hoe zelden dergelijke programma's in de sectoren milieu en natuurlijke hulpbronnen worden toegepast.

| 49. | Bij de beoordeling van de doeltreffendheid van de projecten werden vijf criteria gehanteerd:






  a) | relevantie — waren de projectdoelstellingen afgestemd op de behoeften van de ontvangende landen; |
| --- | --- | --- |

49.

Bij de beoordeling van de doeltreffendheid van de projecten werden vijf criteria gehanteerd:

a)

relevantie — waren de projectdoelstellingen afgestemd op de behoeften van de ontvangende landen;

| b) | output — had het project de infrastructuur, de diensten en het materieel voortgebracht die in de projectplanning waren bepaald; |
| --- | --- |

b)

output — had het project de infrastructuur, de diensten en het materieel voortgebracht die in de projectplanning waren bepaald;

| c) | resultaten — had het project voor de begunstigden de nagestreefde veranderingen ten goede teweeggebracht; |
| --- | --- |

c)

resultaten — had het project voor de begunstigden de nagestreefde veranderingen ten goede teweeggebracht;

| d) | effect — had het project positieve resultaten buiten het project zelf gehad; |
| --- | --- |

d)

effect — had het project positieve resultaten buiten het project zelf gehad;

| e) | duurzaamheid — zouden de met het project bereikte resultaten blijven bestaan na beëindiging van de hulp van de Commissie. |
| --- | --- |

e)

duurzaamheid — zouden de met het project bereikte resultaten blijven bestaan na beëindiging van de hulp van de Commissie.

| 50. | De algemene evaluatie van de Rekenkamer voor elk van deze vijf criteria wordt weergegeven in de onderstaande grafiek. Een gedetailleerde tabel van de beoordeling door de Rekenkamer van elk project volgens deze vijf criteria is te vinden in bijlage II en een overzicht in de vorm van een relaas over de doeltreffendheid van de projecten per land wordt verstrekt in bijlage III. Daar niet alle projecten ten tijde van de controle waren afgerond en een definitief oordeel over het effect en de duurzaamheid wellicht niet mogelijk zal zijn tot lang nadat het project is beëindigd, mag de beoordeling slechts als indicatie worden beschouwd. |
| --- | --- |

50.

De algemene evaluatie van de Rekenkamer voor elk van deze vijf criteria wordt weergegeven in de onderstaande grafiek. Een gedetailleerde tabel van de beoordeling door de Rekenkamer van elk project volgens deze vijf criteria is te vinden in bijlage II en een overzicht in de vorm van een relaas over de doeltreffendheid van de projecten per land wordt verstrekt in bijlage III. Daar niet alle projecten ten tijde van de controle waren afgerond en een definitief oordeel over het effect en de duurzaamheid wellicht niet mogelijk zal zijn tot lang nadat het project is beëindigd, mag de beoordeling slechts als indicatie worden beschouwd.

Image

| 51. | De controle wees uit dat de projecten in vrijwel alle gevallen in uiteenlopende mate relevant waren voor de behoeften van de begunstigde landen en vaak ook voorzagen in mondiale beschermingsbehoeften, met name wat betreft het behoud van het bosbestand en de biodiversiteit. Bij gebreke van alomvattende milieubeoordelingen was het niet mogelijk, uit te maken of de gefinancierde projecten voor de behoeften van de begunstigden de meest relevante waren. Dankzij het vanaf 2005 steeds stelselmatiger gebruik door de Commissie van landenmilieuprofielen (zie paragraaf 33), waarmee een volledige beoordeling van de milieuproblemen in elk begunstigd land mogelijk moet worden, zou zij beter moeten kunnen gaan uitmaken welke projecten de hoogste prioriteit verdienen. |
| --- | --- |

51.

De controle wees uit dat de projecten in vrijwel alle gevallen in uiteenlopende mate relevant waren voor de behoeften van de begunstigde landen en vaak ook voorzagen in mondiale beschermingsbehoeften, met name wat betreft het behoud van het bosbestand en de biodiversiteit. Bij gebreke van alomvattende milieubeoordelingen was het niet mogelijk, uit te maken of de gefinancierde projecten voor de behoeften van de begunstigden de meest relevante waren. Dankzij het vanaf 2005 steeds stelselmatiger gebruik door de Commissie van landenmilieuprofielen (zie paragraaf 33), waarmee een volledige beoordeling van de milieuproblemen in elk begunstigd land mogelijk moet worden, zou zij beter moeten kunnen gaan uitmaken welke projecten de hoogste prioriteit verdienen.

| 52. | Volgens de evaluatie van de Rekenkamer was bij 63 % van de projecten de output volledig verwezenlijkt of zou dat waarschijnlijk gaan gebeuren. In 37 % van de gevallen was de output gedeeltelijk verwezenlijkt, of was binnen de looptijd van het project een gedeeltelijke verwezenlijking te verwachten. |
| --- | --- |

52.

Volgens de evaluatie van de Rekenkamer was bij 63 % van de projecten de output volledig verwezenlijkt of zou dat waarschijnlijk gaan gebeuren. In 37 % van de gevallen was de output gedeeltelijk verwezenlijkt, of was binnen de looptijd van het project een gedeeltelijke verwezenlijking te verwachten.

| 53. | Bij 58 % van de projecten waren de meeste resultaten bereikt. In 21 % van de projecten waren enkele resultaten bereikt, en in nog eens 21 % van de gevallen waren weinig resultaten bereikt. Klaarblijkelijk zullen de resultaten doorgaans niet worden bereikt indien de output niet tot stand is gekomen. |
| --- | --- |

53.

Bij 58 % van de projecten waren de meeste resultaten bereikt. In 21 % van de projecten waren enkele resultaten bereikt, en in nog eens 21 % van de gevallen waren weinig resultaten bereikt. Klaarblijkelijk zullen de resultaten doorgaans niet worden bereikt indien de output niet tot stand is gekomen.

| 54. | Bij 42 % van de projecten werd het effect als werkelijk of waarschijnlijk middelgroot tot groot beoordeeld, terwijl het in 58 % van de gevallen gering werd ingeschat. Het effect is altijd een belangrijke kwestie, maar voor veel onderzochte milieuprogramma's was het van bijzonder groot belang omdat zij waren opgezet als proef- of demonstratieprojecten die navolging moesten vinden in andere regio's van het begunstigde land. |
| --- | --- |

54.

Bij 42 % van de projecten werd het effect als werkelijk of waarschijnlijk middelgroot tot groot beoordeeld, terwijl het in 58 % van de gevallen gering werd ingeschat. Het effect is altijd een belangrijke kwestie, maar voor veel onderzochte milieuprogramma's was het van bijzonder groot belang omdat zij waren opgezet als proef- of demonstratieprojecten die navolging moesten vinden in andere regio's van het begunstigde land.

| 55. | Bij 45 % van de projecten werden de vooruitzichten op duurzaamheid goed bevonden; in 55 % van de gevallen werden ze beperkt geacht. Een doorslaggevend aspect van duurzaamheid is financiële levensvatbaarheid. Voor zover milieuprojecten meer op behoud dan op ontwikkeling zijn gericht, moeten de begunstigde landen immers financiële steun blijven verlenen nadat de donoren hun steunverlening hebben beëindigd, en daarbij afzien van economische voordelen. |
| --- | --- |

55.

Bij 45 % van de projecten werden de vooruitzichten op duurzaamheid goed bevonden; in 55 % van de gevallen werden ze beperkt geacht. Een doorslaggevend aspect van duurzaamheid is financiële levensvatbaarheid. Voor zover milieuprojecten meer op behoud dan op ontwikkeling zijn gericht, moeten de begunstigde landen immers financiële steun blijven verlenen nadat de donoren hun steunverlening hebben beëindigd, en daarbij afzien van economische voordelen.

| 56. | De algemene tendens die uit deze cijfers naar voren komt, is dat de projecten weliswaar vrijwel steeds relevant waren, maar niet altijd de geplande output voortbrengen. Bij iets meer dan de helft worden de geplande resultaten volledig bereikt, en iets minder dan de helft heeft een significant effect buiten het project en zal waarschijnlijk duurzaam zijn. Het voorbeeld in vak 10 hieronder illustreert deze onderscheiden aspecten van de doeltreffendheid van projecten met betrekking tot één van de belangrijkste projecten die de Commissie financiert.

  Vak 10Een illustratie van de beoordelingscriteria aan de hand van het regionale programma voor het behoud en de ontwikkeling van de bosecosystemen van Centraal-Afrika (Ecofac)Sinds 1992 speelt de Commissie een voortrekkersrol in activiteiten voor het behoud en duurzame gebruik van bosecosystemen in Centraal-Afrika, voornamelijk via het Regionaal programma voor het behoud en de ontwikkeling van bosecosystemen van Centraal-Afrika (Ecofac, zesde, zevende, achtste en negende EOF; 72,45 miljoen euro).Het programma is bijzonder relevant omdat het bijdraagt tot het behoud van het op één na grootste aaneengesloten regenwoud na de Amazone, waarbij voor de mensheid biodiversiteit wordt bewaard en klimaatverandering wordt tegengegaan. Op regionaal en nationaal niveau is het woud een belangrijke bron van inkomsten voor de Centraal-Afrikaanse landen, zowel ten aanzien van de industriële benutting van hout als van overige bosproducten en jachtwild.Wat de output betreft, heeft Ecofac een gevarieerde infrastructuur (toegangswegen, onverharde wegen, bruggen, onderzoekscentra, ontvangstcentra, kampeerterreinen voor toeristen, uitkijkposten, afgelegen vliegvelden, uitrusting voor boswachters en personeel) voor het beheer van beschermde gebieden opgeleverd.Ten aanzien van de resultaten vergrootte het programma het besef dat de bosecosystemen van Centraal Afrika moeten worden beschermd, en heeft het bijgedragen tot de oprichting, de ontwikkeling en het behoud van grote beschermde gebieden die cruciaal zijn voor de bescherming van de unieke biodiversiteit van de regio. Het heeft ook veel wetenschappelijk onderzoek mogelijk gemaakt. Door verscheidene factoren (kosten van vliegreizen, epidemieën van het ebolavirus, mislukken van de gewenning van gorilla's aan de aanwezigheid van mensen in het Lopé-reservaat in Gabon, gebrek aan betrokkenheid bij de nationale autoriteiten en gebrek aan interesse bij particuliere investeerders) is daarentegen aan de natuurrijkdom en het culturele erfgoed van deze beschermde gebieden slechts weinig bekendheid gegeven door het toerisme te ontwikkelen.Buiten de beschermde gebieden heeft het programma weinig effect gehad. Het programma heeft weinig aandacht geschonken aan zulke belangrijke kwesties als de legale en illegale kap en de stroperij buiten de beschermde gebieden. De bijdrage tot de vermindering van de armoede van de woudbewoners was gering, gedeeltelijk door de mislukte uitvoering van de maatregelen voor plattelandsontwikkeling.De beschermde gebieden zijn niet financieel duurzaam en blijven in hoge mate afhankelijk van externe financiering. Daarom werd Ecofac sinds 1992 herhaaldelijk verlengd. Dankzij het programma kon een netwerk van beschermde gebieden van Centraal-Afrika (RAPAC) worden opgezet, samen met de instellingen en administratie voor het beheer van de beschermde gebieden, zoals de COMIFAC (Conférence Ministérielle des Forêts d'Afrique Centrale). Dit was een stap in de goede richting van grotere betrokkenheid van de nationale autoriteiten, maar de financiële middelen zijn uitgebleven. |
| --- | --- |

56.

De algemene tendens die uit deze cijfers naar voren komt, is dat de projecten weliswaar vrijwel steeds relevant waren, maar niet altijd de geplande output voortbrengen. Bij iets meer dan de helft worden de geplande resultaten volledig bereikt, en iets minder dan de helft heeft een significant effect buiten het project en zal waarschijnlijk duurzaam zijn. Het voorbeeld in vak 10 hieronder illustreert deze onderscheiden aspecten van de doeltreffendheid van projecten met betrekking tot één van de belangrijkste projecten die de Commissie financiert.

Vak 10Een illustratie van de beoordelingscriteria aan de hand van het regionale programma voor het behoud en de ontwikkeling van de bosecosystemen van Centraal-Afrika (Ecofac)Sinds 1992 speelt de Commissie een voortrekkersrol in activiteiten voor het behoud en duurzame gebruik van bosecosystemen in Centraal-Afrika, voornamelijk via het Regionaal programma voor het behoud en de ontwikkeling van bosecosystemen van Centraal-Afrika (Ecofac, zesde, zevende, achtste en negende EOF; 72,45 miljoen euro).Het programma is bijzonder relevant omdat het bijdraagt tot het behoud van het op één na grootste aaneengesloten regenwoud na de Amazone, waarbij voor de mensheid biodiversiteit wordt bewaard en klimaatverandering wordt tegengegaan. Op regionaal en nationaal niveau is het woud een belangrijke bron van inkomsten voor de Centraal-Afrikaanse landen, zowel ten aanzien van de industriële benutting van hout als van overige bosproducten en jachtwild.Wat de output betreft, heeft Ecofac een gevarieerde infrastructuur (toegangswegen, onverharde wegen, bruggen, onderzoekscentra, ontvangstcentra, kampeerterreinen voor toeristen, uitkijkposten, afgelegen vliegvelden, uitrusting voor boswachters en personeel) voor het beheer van beschermde gebieden opgeleverd.Ten aanzien van de resultaten vergrootte het programma het besef dat de bosecosystemen van Centraal Afrika moeten worden beschermd, en heeft het bijgedragen tot de oprichting, de ontwikkeling en het behoud van grote beschermde gebieden die cruciaal zijn voor de bescherming van de unieke biodiversiteit van de regio. Het heeft ook veel wetenschappelijk onderzoek mogelijk gemaakt. Door verscheidene factoren (kosten van vliegreizen, epidemieën van het ebolavirus, mislukken van de gewenning van gorilla's aan de aanwezigheid van mensen in het Lopé-reservaat in Gabon, gebrek aan betrokkenheid bij de nationale autoriteiten en gebrek aan interesse bij particuliere investeerders) is daarentegen aan de natuurrijkdom en het culturele erfgoed van deze beschermde gebieden slechts weinig bekendheid gegeven door het toerisme te ontwikkelen.Buiten de beschermde gebieden heeft het programma weinig effect gehad. Het programma heeft weinig aandacht geschonken aan zulke belangrijke kwesties als de legale en illegale kap en de stroperij buiten de beschermde gebieden. De bijdrage tot de vermindering van de armoede van de woudbewoners was gering, gedeeltelijk door de mislukte uitvoering van de maatregelen voor plattelandsontwikkeling.De beschermde gebieden zijn niet financieel duurzaam en blijven in hoge mate afhankelijk van externe financiering. Daarom werd Ecofac sinds 1992 herhaaldelijk verlengd. Dankzij het programma kon een netwerk van beschermde gebieden van Centraal-Afrika (RAPAC) worden opgezet, samen met de instellingen en administratie voor het beheer van de beschermde gebieden, zoals de COMIFAC (Conférence Ministérielle des Forêts d'Afrique Centrale). Dit was een stap in de goede richting van grotere betrokkenheid van de nationale autoriteiten, maar de financiële middelen zijn uitgebleven.

Analyse van factoren die de doeltreffendheid van milieuprojecten beïnvloeden

| 57. | In deze afdeling van het verslag wordt beschreven welke factoren de doeltreffendheid van de projecten voornamelijk hebben beïnvloed. Daar de ontwikkelingshulp van de Commissie is gebaseerd op het beginsel van partnerschap met de begunstigde landen, komen sommige van de aangetroffen problemen ten minste gedeeltelijk voort uit tekortkomingen bij het begunstigde land. Niettemin is het ook de verantwoordelijkheid van de Commissie, dergelijke kwesties zoveel mogelijk aan te pakken. |
| --- | --- |

57.

In deze afdeling van het verslag wordt beschreven welke factoren de doeltreffendheid van de projecten voornamelijk hebben beïnvloed. Daar de ontwikkelingshulp van de Commissie is gebaseerd op het beginsel van partnerschap met de begunstigde landen, komen sommige van de aangetroffen problemen ten minste gedeeltelijk voort uit tekortkomingen bij het begunstigde land. Niettemin is het ook de verantwoordelijkheid van de Commissie, dergelijke kwesties zoveel mogelijk aan te pakken.

Al te ambitieuze opzet van de projecten

| 58. | Grotere bilaterale projecten worden gezamenlijk ontworpen door de Commissie en de begunstigde landen met de hulp van consultants, waarbij de Commissie verantwoordelijk is voor de eindbeoordeling voordat er een financieringsbesluit wordt genomen. De doorgaans kleinere projecten die worden gefinancierd uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen zijn opgezet door de ngo's, al is de Commissie ook voor de beoordeling daarvan verantwoordelijk. Ongeveer de helft van alle onderzochte projecten had te lijden van een al te ambitieuze opzet, met name omdat ermee werd beoogd, te veel binnen een te kort tijdsbestek te bereiken. In dergelijke gevallen werd bij de opzet van het project soms niet voldoende rekening gehouden met het feit dat milieuprojecten pas doeltreffend zijn kunnen zijn wanneer veel tijd wordt besteed aan overleg met de plaatselijke gemeenschappen en het veiligstellen van hun actieve participatie. |
| --- | --- |

58.

Grotere bilaterale projecten worden gezamenlijk ontworpen door de Commissie en de begunstigde landen met de hulp van consultants, waarbij de Commissie verantwoordelijk is voor de eindbeoordeling voordat er een financieringsbesluit wordt genomen. De doorgaans kleinere projecten die worden gefinancierd uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen zijn opgezet door de ngo's, al is de Commissie ook voor de beoordeling daarvan verantwoordelijk. Ongeveer de helft van alle onderzochte projecten had te lijden van een al te ambitieuze opzet, met name omdat ermee werd beoogd, te veel binnen een te kort tijdsbestek te bereiken. In dergelijke gevallen werd bij de opzet van het project soms niet voldoende rekening gehouden met het feit dat milieuprojecten pas doeltreffend zijn kunnen zijn wanneer veel tijd wordt besteed aan overleg met de plaatselijke gemeenschappen en het veiligstellen van hun actieve participatie.

| 59. | Volgens het begrotingsonderdeel Milieu en bossen moeten projecten binnen maximaal 36 maanden en soms slechts 24 maanden worden uitgevoerd. In de meeste gevallen was dit niet realistisch. Voor financiering ingediende projectvoorstellen concurreren met andere projecten, waardoor de projectdoelstellingen te ambitieus dreigen te worden, aangezien projecten die veelbelovender zijn, meer kans hebben op financiering. |
| --- | --- |

59.

Volgens het begrotingsonderdeel Milieu en bossen moeten projecten binnen maximaal 36 maanden en soms slechts 24 maanden worden uitgevoerd. In de meeste gevallen was dit niet realistisch. Voor financiering ingediende projectvoorstellen concurreren met andere projecten, waardoor de projectdoelstellingen te ambitieus dreigen te worden, aangezien projecten die veelbelovender zijn, meer kans hebben op financiering.

| 60. | Sinds 2002 schrijft het Financieel Reglement voor dat voor alle projecten alle contracten moeten zijn gesloten binnen drie jaar nadat de begrotingsverplichting voor het project is vastgesteld. Dit vormt een nieuw vereiste waaraan wellicht bijzonder moeilijk kan worden voldaan wanneer wordt gepoogd, het soort grote milieuprojecten op te zetten dat uit bilaterale steun wordt gefinancierd. |
| --- | --- |

60.

Sinds 2002 schrijft het Financieel Reglement voor dat voor alle projecten alle contracten moeten zijn gesloten binnen drie jaar nadat de begrotingsverplichting voor het project is vastgesteld. Dit vormt een nieuw vereiste waaraan wellicht bijzonder moeilijk kan worden voldaan wanneer wordt gepoogd, het soort grote milieuprojecten op te zetten dat uit bilaterale steun wordt gefinancierd.

| 61. | Veel milieuprojecten worden uitgevoerd in uitgestrekte en afgelegen landstreken. Desondanks worden in één enkel project soms nodeloos verscheidene regio's opgenomen, terwijl het beter zou zijn, zich op één regio te concentreren. In dergelijke gevallen kan de al te ambitieuze aanpak voortvloeien uit een ontoereikende inachtneming van de lokale omstandigheden. In Indonesië moest de geografische omvang van twee gecontroleerde projecten gedurende de uitvoering worden gereduceerd omdat de opzet te ambitieus was. |
| --- | --- |

61.

Veel milieuprojecten worden uitgevoerd in uitgestrekte en afgelegen landstreken. Desondanks worden in één enkel project soms nodeloos verscheidene regio's opgenomen, terwijl het beter zou zijn, zich op één regio te concentreren. In dergelijke gevallen kan de al te ambitieuze aanpak voortvloeien uit een ontoereikende inachtneming van de lokale omstandigheden. In Indonesië moest de geografische omvang van twee gecontroleerde projecten gedurende de uitvoering worden gereduceerd omdat de opzet te ambitieus was.

| 62. | De externe consultants en ngo's die de projectopzet doorgaans nader uitwerken hebben niet altijd een gedetailleerde kennis van de uitvoeringsprocedures van de Commissie die, zelfs indien zonder vertraging toegepast, tamelijk veel tijd in beslag nemen. Onderschatting van de benodigde tijd voor het volgen van deze procedures is nog een reden waarom met sommige projectdoelstellingen te hoog was gegrepen. |
| --- | --- |

62.

De externe consultants en ngo's die de projectopzet doorgaans nader uitwerken hebben niet altijd een gedetailleerde kennis van de uitvoeringsprocedures van de Commissie die, zelfs indien zonder vertraging toegepast, tamelijk veel tijd in beslag nemen. Onderschatting van de benodigde tijd voor het volgen van deze procedures is nog een reden waarom met sommige projectdoelstellingen te hoog was gegrepen.

| 63. | Sinds 2002 heeft EuropeAid grote inspanningen geleverd om de procedures voor de beoordeling van de projecten te verbeteren via zijn kwaliteitsondersteuningsgroep (KOG). Naast deze beoordelingsprocedures op het hoofdkantoor van de Commissie is er echter een garantie nodig dat er voldoende middelen worden besteed aan de evaluatie ter plaatse van de projecten door teams van Commissiepersoneel die voldoende bekend zijn met de milieuproblematiek, met de plaatselijke omstandigheden en met de procedures van de Commissie.

  Vak 11Voorbeeld van een al te ambitieuze projectopzetMet het project voor het beheer van natuurlijke bossen in China (16,9 miljoen euro) wordt beoogd, binnen een termijn van vijf jaar in China een totaal nieuwe aanpak van bosbeheer in te voeren, met „co-management” tussen staatsbosbeheer, dorpsbewoners en ondernemingen. Hoe „co-management” in de Chinese context zou moeten functioneren, is nog een open vraag. Het project is gericht op drie provincies in Zuidwest-China (Sichian, Hunan en Hainan) en omvat acties in zes districten, elf stadsgebieden en 58 dorpen, verspreid over deze drie provincies. De kernwerkzaamheden inzake co-management worden aangevuld door een component armoedeverlichting in het project, die bestaat uit ten minste 290 kleine projecten voor overheidsinfrastructuur in de dorpen. Nieuwe instellingen, zoals commissies voor co-management tussen dorpen en stadsgebieden en eenheden voor microfinanciering moeten in elk district en stadsgebied worden opgericht. Verder zal op provinciaal en districtsniveau veel steun voor institutionele opbouw moeten worden verleend aan staatsbosbeheer — waar de capaciteit gering is — wil dit zijn rol in het project kunnen spelen. De eerste 18 maanden van het project gingen vervolgens verloren omdat de aanbesteding voor technische bijstand werd geannuleerd. |
| --- | --- |

63.

Sinds 2002 heeft EuropeAid grote inspanningen geleverd om de procedures voor de beoordeling van de projecten te verbeteren via zijn kwaliteitsondersteuningsgroep (KOG). Naast deze beoordelingsprocedures op het hoofdkantoor van de Commissie is er echter een garantie nodig dat er voldoende middelen worden besteed aan de evaluatie ter plaatse van de projecten door teams van Commissiepersoneel die voldoende bekend zijn met de milieuproblematiek, met de plaatselijke omstandigheden en met de procedures van de Commissie.

Vak 11Voorbeeld van een al te ambitieuze projectopzetMet het project voor het beheer van natuurlijke bossen in China (16,9 miljoen euro) wordt beoogd, binnen een termijn van vijf jaar in China een totaal nieuwe aanpak van bosbeheer in te voeren, met „co-management” tussen staatsbosbeheer, dorpsbewoners en ondernemingen. Hoe „co-management” in de Chinese context zou moeten functioneren, is nog een open vraag. Het project is gericht op drie provincies in Zuidwest-China (Sichian, Hunan en Hainan) en omvat acties in zes districten, elf stadsgebieden en 58 dorpen, verspreid over deze drie provincies. De kernwerkzaamheden inzake co-management worden aangevuld door een component armoedeverlichting in het project, die bestaat uit ten minste 290 kleine projecten voor overheidsinfrastructuur in de dorpen. Nieuwe instellingen, zoals commissies voor co-management tussen dorpen en stadsgebieden en eenheden voor microfinanciering moeten in elk district en stadsgebied worden opgericht. Verder zal op provinciaal en districtsniveau veel steun voor institutionele opbouw moeten worden verleend aan staatsbosbeheer — waar de capaciteit gering is — wil dit zijn rol in het project kunnen spelen. De eerste 18 maanden van het project gingen vervolgens verloren omdat de aanbesteding voor technische bijstand werd geannuleerd.

Vertragingen bij de voorbereiding en uitvoering van de projecten

| 64. | De Commissie heeft de algehele verantwoordelijkheid voor de opzet van het procedurele kader voor de voorbereiding en uitvoering van projecten. De autoriteiten van het begunstigde land of ngo's voeren dan gewoonlijk de projecten uit na grondige verificaties, in elk stadium, door de diensten van de Commissie. De doelstellingen van de projecten zijn niet alleen vaak onrealistisch omdat daarbij geen rekening wordt gehouden met de benodigde tijd om projecten uit te voeren overeenkomstig de procedures van de Commissie; daarenboven liepen de meeste onderzochte projecten aanzienlijke onvoorziene vertragingen op gedurende de voorbereiding en uitvoering. In de meeste gevallen waren de ondervonden problemen niet milieuspecifiek van aard, maar zouden ze evenzeer bij projecten in andere sectoren kunnen optreden. De verantwoordelijkheid voor deze vertragingen berustte zowel bij de Commissie als bij de autoriteiten van het begunstigde land (of bij de ngo). |
| --- | --- |

64.

De Commissie heeft de algehele verantwoordelijkheid voor de opzet van het procedurele kader voor de voorbereiding en uitvoering van projecten. De autoriteiten van het begunstigde land of ngo's voeren dan gewoonlijk de projecten uit na grondige verificaties, in elk stadium, door de diensten van de Commissie. De doelstellingen van de projecten zijn niet alleen vaak onrealistisch omdat daarbij geen rekening wordt gehouden met de benodigde tijd om projecten uit te voeren overeenkomstig de procedures van de Commissie; daarenboven liepen de meeste onderzochte projecten aanzienlijke onvoorziene vertragingen op gedurende de voorbereiding en uitvoering. In de meeste gevallen waren de ondervonden problemen niet milieuspecifiek van aard, maar zouden ze evenzeer bij projecten in andere sectoren kunnen optreden. De verantwoordelijkheid voor deze vertragingen berustte zowel bij de Commissie als bij de autoriteiten van het begunstigde land (of bij de ngo).

| 65. | De voorbereiding van de projecten, van identificatie tot goedkeuring, nam vaak veel tijd in beslag. In tegenstelling met de uitvoeringsfase is de lengte van deze fase niet aan beperkingen gebonden. Bij uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen gefinancierde projecten verstreek er buitensporig veel tijd tussen de uitnodiging door de Commissie tot het doen van voorstellen voor projecten en het moment waarop zij het financieringscontract ondertekende. Bij de uitnodiging tot het doen van voorstellen van januari 2001 werden de contracten voor ongeveer 50 % van de voor financiering goedgekeurde projecten pas ondertekend in de tweede helft van 2002, en de andere 50 % van de contracten werd pas ondertekend in de tweede helft van 2003. Dergelijke vertragingen maakten het project soms minder relevant, omdat de context was veranderd sinds de indiening van het oorspronkelijke projectvoorstel (zie vak 12). |
| --- | --- |

65.

De voorbereiding van de projecten, van identificatie tot goedkeuring, nam vaak veel tijd in beslag. In tegenstelling met de uitvoeringsfase is de lengte van deze fase niet aan beperkingen gebonden. Bij uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen gefinancierde projecten verstreek er buitensporig veel tijd tussen de uitnodiging door de Commissie tot het doen van voorstellen voor projecten en het moment waarop zij het financieringscontract ondertekende. Bij de uitnodiging tot het doen van voorstellen van januari 2001 werden de contracten voor ongeveer 50 % van de voor financiering goedgekeurde projecten pas ondertekend in de tweede helft van 2002, en de andere 50 % van de contracten werd pas ondertekend in de tweede helft van 2003. Dergelijke vertragingen maakten het project soms minder relevant, omdat de context was veranderd sinds de indiening van het oorspronkelijke projectvoorstel (zie vak 12).

| 66. | Vertragingen deden zich vaak voor tussen de goedkeuring van de projecten en het begin van de uitvoering. De twee meest voorkomende oorzaken waren vertragingen bij de eerste overmaking van middelen en de verlening van technische bijstand voor het project. Gedurende de uitvoering moeten voor milieuprojecten, behalve de kleine projecten die uit het begrotingsonderdeel milieu en bossen worden gefinancierd, vaak veel verschillende gunningscontracten (voor infrastructuur, diensten, materieel) en financieringscontracten worden gesloten, en werkprogramma's worden voorbereid en goedgekeurd om de gewenste output en resultaten te bereiken. Dit betekent dat het waarschijnlijker is dat deze projecten vertragingen zullen oplopen dan projecten in sommige andere sectoren. Een bijzondere moeilijkheid doet zich voor wanneer het materiaal in een vroeg stadium van het project beschikbaar moet zijn, zowel om de projectresultaten te bereiken als om het personeel van het begunstigde land dat ermee werkt de nodige tijd te gunnen voor een opleiding door technische assistenten, maar pas aan het eind van het project wordt geleverd. Zo had het Liaoning Integrated Environment Project in China te lijden van het feit dat materiaal voor drie verschillende componenten, hulpbron water, luchtkwaliteit en energie alle vrijwel aan het eind van het project werden geleverd. |
| --- | --- |

66.

Vertragingen deden zich vaak voor tussen de goedkeuring van de projecten en het begin van de uitvoering. De twee meest voorkomende oorzaken waren vertragingen bij de eerste overmaking van middelen en de verlening van technische bijstand voor het project. Gedurende de uitvoering moeten voor milieuprojecten, behalve de kleine projecten die uit het begrotingsonderdeel milieu en bossen worden gefinancierd, vaak veel verschillende gunningscontracten (voor infrastructuur, diensten, materieel) en financieringscontracten worden gesloten, en werkprogramma's worden voorbereid en goedgekeurd om de gewenste output en resultaten te bereiken. Dit betekent dat het waarschijnlijker is dat deze projecten vertragingen zullen oplopen dan projecten in sommige andere sectoren. Een bijzondere moeilijkheid doet zich voor wanneer het materiaal in een vroeg stadium van het project beschikbaar moet zijn, zowel om de projectresultaten te bereiken als om het personeel van het begunstigde land dat ermee werkt de nodige tijd te gunnen voor een opleiding door technische assistenten, maar pas aan het eind van het project wordt geleverd. Zo had het Liaoning Integrated Environment Project in China te lijden van het feit dat materiaal voor drie verschillende componenten, hulpbron water, luchtkwaliteit en energie alle vrijwel aan het eind van het project werden geleverd.

| 67. | Bij twee projecten in Brazilië, één in Guatemala en één in Marokko liep de uitvoering vertraging op omdat de projecten moesten worden opgeschort terwijl er een onderzoek naar financiële onregelmatigheden liep. Bij de projecten in Brazilië gingen de acties weer van start nadat de onregelmatigheden waren opgehelderd. In Guatemala en Marokko werd besloten, de projecten stop te zetten.

  Vak 12Voorbeelden van vertragingen waardoor een project minder relevant wordtHet project voor verantwoordelijke koffieconsumptie en -productie in Nicaragua (1,2 miljoen euro) werd pas twee jaar na de aanvraag goedgekeurd. Daardoor werden essentiële activiteiten, zoals een programma voor biologische koffie en marktontsluiting, door de begunstigde uitgevoerd met andere financiële middelen.Ook het project voor de bevordering van ecologisch duurzaam, sociaal rechtvaardig en economisch levensvatbaar bosbeheer door toepassing van geloofwaardige certificatiesystemen in Indonesië (0,9 miljoen euro) werd twee jaar na indiening goedgekeurd. Daardoor, en doordat de geplande looptijd van het project slechts twee jaar bedroeg, werd het aantal doelregio's van vijf tot drie teruggebracht.De duurzame ontwikkeling van het project economische corridor Cuiabá-Santarem in Brazilië (1,5 miljoen euro) werd ook twee jaar na indiening goedgekeurd. In de tussentijd ontwikkelde zich in de regio waar de projecten zouden worden uitgevoerd een zorgwekkende situatie van belangenconflicten en geweld die van invloed was op de activiteiten van de ngo die de projecten uitvoerde. |
| --- | --- |

67.

Bij twee projecten in Brazilië, één in Guatemala en één in Marokko liep de uitvoering vertraging op omdat de projecten moesten worden opgeschort terwijl er een onderzoek naar financiële onregelmatigheden liep. Bij de projecten in Brazilië gingen de acties weer van start nadat de onregelmatigheden waren opgehelderd. In Guatemala en Marokko werd besloten, de projecten stop te zetten.

Vak 12Voorbeelden van vertragingen waardoor een project minder relevant wordtHet project voor verantwoordelijke koffieconsumptie en -productie in Nicaragua (1,2 miljoen euro) werd pas twee jaar na de aanvraag goedgekeurd. Daardoor werden essentiële activiteiten, zoals een programma voor biologische koffie en marktontsluiting, door de begunstigde uitgevoerd met andere financiële middelen.Ook het project voor de bevordering van ecologisch duurzaam, sociaal rechtvaardig en economisch levensvatbaar bosbeheer door toepassing van geloofwaardige certificatiesystemen in Indonesië (0,9 miljoen euro) werd twee jaar na indiening goedgekeurd. Daardoor, en doordat de geplande looptijd van het project slechts twee jaar bedroeg, werd het aantal doelregio's van vijf tot drie teruggebracht.De duurzame ontwikkeling van het project economische corridor Cuiabá-Santarem in Brazilië (1,5 miljoen euro) werd ook twee jaar na indiening goedgekeurd. In de tussentijd ontwikkelde zich in de regio waar de projecten zouden worden uitgevoerd een zorgwekkende situatie van belangenconflicten en geweld die van invloed was op de activiteiten van de ngo die de projecten uitvoerde.

Beperkte vooruitgang bij de opbouw van institutionele capaciteit

| 68. | De opbouw van institutionele capaciteit is een cruciaal element bij alle ontwikkelingssamenwerking, maar zoals reeds vermeld (zie paragraaf 34), zijn de milieuministeries en andere milieu-instellingen vaak vrij nieuw; zij hebben dan ook een bijzondere behoefte aan steun op dat gebied. Dit is te meer het geval in landen waar door een recente decentralisatie meer milieuverantwoordelijkheden aan regionale en lokale instanties zijn overgedragen. Projecten zonder doeltreffende steun voor institutionele opbouw hebben minder goede vooruitzichten op duurzaamheid, zelfs indien de onmiddellijk beoogde technische resultaten worden bereikt. |
| --- | --- |

68.

De opbouw van institutionele capaciteit is een cruciaal element bij alle ontwikkelingssamenwerking, maar zoals reeds vermeld (zie paragraaf 34), zijn de milieuministeries en andere milieu-instellingen vaak vrij nieuw; zij hebben dan ook een bijzondere behoefte aan steun op dat gebied. Dit is te meer het geval in landen waar door een recente decentralisatie meer milieuverantwoordelijkheden aan regionale en lokale instanties zijn overgedragen. Projecten zonder doeltreffende steun voor institutionele opbouw hebben minder goede vooruitzichten op duurzaamheid, zelfs indien de onmiddellijk beoogde technische resultaten worden bereikt.

| 69. | Wanneer de Commissie steun voor institutionele opbouw verleent, vergewist zij zich er niet altijd van dat er in het begunstigde land voldoende engagement van hogerhand is om de doeltreffendheid van de steun te garanderen. In Botswana werd een groot project van 14 miljoen euro, dat hoofdzakelijk was gericht op institutionele opbouw in het departement natuur en nationale parken (DWNP) uitgevoerd zonder de nodige participatie en inzet van het ministerie van Natuurbeheer, Milieu en Toerisme, waaronder het DWNP ressorteerde (zie vak 13). Hoewel technische bijstand het voornaamste instrument voor institutionele opbouw vormt, was het slechts mogelijk daarmee capaciteit op te bouwen wanneer de begunstigde instantie voor voldoende aanspreekpunten op het juiste hiërarchische niveau zorgde om mee samen te werken. In de praktijk was dit vaak niet het geval, en het meestal grote personeelsverloop leidde ertoe dat alle opleidingsvoordelen die voortkwamen uit de verleende technische bijstand voor de organisatie verloren gingen. |
| --- | --- |

69.

Wanneer de Commissie steun voor institutionele opbouw verleent, vergewist zij zich er niet altijd van dat er in het begunstigde land voldoende engagement van hogerhand is om de doeltreffendheid van de steun te garanderen. In Botswana werd een groot project van 14 miljoen euro, dat hoofdzakelijk was gericht op institutionele opbouw in het departement natuur en nationale parken (DWNP) uitgevoerd zonder de nodige participatie en inzet van het ministerie van Natuurbeheer, Milieu en Toerisme, waaronder het DWNP ressorteerde (zie vak 13). Hoewel technische bijstand het voornaamste instrument voor institutionele opbouw vormt, was het slechts mogelijk daarmee capaciteit op te bouwen wanneer de begunstigde instantie voor voldoende aanspreekpunten op het juiste hiërarchische niveau zorgde om mee samen te werken. In de praktijk was dit vaak niet het geval, en het meestal grote personeelsverloop leidde ertoe dat alle opleidingsvoordelen die voortkwamen uit de verleende technische bijstand voor de organisatie verloren gingen.

| 70. | Bij gebrek aan geschikt lokaal personeel van de begunstigde instanties, ging de technische bijstand al te vaak een veeleer uitvoerende dan adviserende rol spelen om ervoor te zorgen dat de projectresultaten werden bereikt, maar ten nadele van de ontwikkeling van duurzaamheid op lange termijn. De duurzaamheid heeft bovendien ook te lijden van de tijd die hooggeschoold personeel voor technische bijstand dient te besteden aan aanbestedings- en administratieve kwesties. Ook hebben de projecten vaak te lijden van één of meer veranderingen in de groep van de technische assistenten gedurende de looptijd van het meestal drie tot vier jaar lopende contract krachtens welke zij zijn aangesteld.

  Vak 13Een voorbeeld van de problemen bij projecten voor institutionele opbouwHet natuurbeschermings- en beheersprogramma van het achtste EOF in Botswana (14 miljoen euro) illustreert vele van de problemen waarmee projecten voor institutionele opbouw te kampen krijgen. De natuursector had financiële steun gekregen uit een project van het zevende EOF, waarin weinig was ondernomen voor institutionele opbouw. Het project van het achtste EOF was bedoeld om deze tekortkoming te verhelpen. De status van het DWNP was onzeker omdat het mogelijkerwijs zou worden omgevormd tot een semioverheidsinstantie, hetgeen de voorbereiding en uitvoering van het project bemoeilijkte. De teamleider van de technische bijstand was niet hooggeplaatst in het DWNP, maar bekleedde een middelhoge managementfunctie. Zijn pendant was geen DWNP-ambtenaar, maar een door de DWNP aangestelde andere buitenlandse technische assistent. De eerste chef van de technische bijstand moest na elf maanden worden vervangen. Pas vijf maanden na zijn vertrek was er een vervanger. De teamleider van de technische bijstand besteedt veel tijd aan de projectadministratie, hetgeen geen kosteneffectieve besteding van zijn tijd vormt. Een essentieel onderdeel van het project had moeten bestaan in een beheersaudit van het DWNP, maar halverwege het project was deze niet verricht bij gebrek aan steun van het DWNP en betrokkenheid van het ministerie. Hoewel er voor institutionele versterking volgens plan een adviseur van de technische bijstand had moeten komen, werd deze post pas halverwege het project bezet. |
| --- | --- |

70.

Bij gebrek aan geschikt lokaal personeel van de begunstigde instanties, ging de technische bijstand al te vaak een veeleer uitvoerende dan adviserende rol spelen om ervoor te zorgen dat de projectresultaten werden bereikt, maar ten nadele van de ontwikkeling van duurzaamheid op lange termijn. De duurzaamheid heeft bovendien ook te lijden van de tijd die hooggeschoold personeel voor technische bijstand dient te besteden aan aanbestedings- en administratieve kwesties. Ook hebben de projecten vaak te lijden van één of meer veranderingen in de groep van de technische assistenten gedurende de looptijd van het meestal drie tot vier jaar lopende contract krachtens welke zij zijn aangesteld.

Vak 13Een voorbeeld van de problemen bij projecten voor institutionele opbouwHet natuurbeschermings- en beheersprogramma van het achtste EOF in Botswana (14 miljoen euro) illustreert vele van de problemen waarmee projecten voor institutionele opbouw te kampen krijgen. De natuursector had financiële steun gekregen uit een project van het zevende EOF, waarin weinig was ondernomen voor institutionele opbouw. Het project van het achtste EOF was bedoeld om deze tekortkoming te verhelpen. De status van het DWNP was onzeker omdat het mogelijkerwijs zou worden omgevormd tot een semioverheidsinstantie, hetgeen de voorbereiding en uitvoering van het project bemoeilijkte. De teamleider van de technische bijstand was niet hooggeplaatst in het DWNP, maar bekleedde een middelhoge managementfunctie. Zijn pendant was geen DWNP-ambtenaar, maar een door de DWNP aangestelde andere buitenlandse technische assistent. De eerste chef van de technische bijstand moest na elf maanden worden vervangen. Pas vijf maanden na zijn vertrek was er een vervanger. De teamleider van de technische bijstand besteedt veel tijd aan de projectadministratie, hetgeen geen kosteneffectieve besteding van zijn tijd vormt. Een essentieel onderdeel van het project had moeten bestaan in een beheersaudit van het DWNP, maar halverwege het project was deze niet verricht bij gebrek aan steun van het DWNP en betrokkenheid van het ministerie. Hoewel er voor institutionele versterking volgens plan een adviseur van de technische bijstand had moeten komen, werd deze post pas halverwege het project bezet.

Meer aandacht nodig voor duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen bij lokale gemeenschappen

| 71. | Een essentieel vereiste ter garantie dat milieuprojecten hun doelstellingen ten volle bereiken en duurzaam worden, is dat de lokale gemeenschappen deelnemen aan de voorbereiding en uitvoering ervan. De Commissie besteedt steeds meer aandacht aan dit aspect, gedeeltelijk dankzij het in 2000 vastgestelde ontwikkelingsbeleid dat was gericht op armoedebestrijding. Daarvoor was het nodig, dat naast natuurbescherming meer rekening werd gehouden met de ontwikkeling van de gemeenschap. |
| --- | --- |

71.

Een essentieel vereiste ter garantie dat milieuprojecten hun doelstellingen ten volle bereiken en duurzaam worden, is dat de lokale gemeenschappen deelnemen aan de voorbereiding en uitvoering ervan. De Commissie besteedt steeds meer aandacht aan dit aspect, gedeeltelijk dankzij het in 2000 vastgestelde ontwikkelingsbeleid dat was gericht op armoedebestrijding. Daarvoor was het nodig, dat naast natuurbescherming meer rekening werd gehouden met de ontwikkeling van de gemeenschap.

| 72. | Niettemin vormt het verzoenen van de economische behoeften van lokale gemeenschappen met de noodzaak van natuurbescherming een grote uitdaging. In de projecten is onvoldoende aandacht uitgegaan naar het helpen van de lokale gemeenschappen bij het duurzaam genereren van inkomsten uit natuurlijke hulpbronnen. Zo blijft illegale jacht („stroperij”) door lokale gemeenschappen een ernstige bedreiging voor de resultaten van beschermingsprojecten en de milieuduurzaamheid ervan. Dit geldt zelfs voor gebieden waar de Commissie gedurende lange perioden steun heeft verleend, zoals het Serengeti National Park in Tanzania en door Ecofac gefinancierde beschermde gebieden in de Centraal-Afrikaanse regio. De ontwikkeling van het toerisme is een middel om het lokale en nationale inkomen te verbeteren. In Botswana droeg het faunaproject uit het achtste EOF echter weinig bij tot de ontwikkeling van het toerisme in het Makgadikgadi National Park, ook al had een eerdere studie over Botswana in het kader van het zesde EOF een dergelijke aanpak aanbevolen. Met het Ecofac-programma zijn weliswaar enige resultaten geboekt op het gebied van milieubehoud, maar er is weinig vooruitgang geboekt bij de aanpak van toerismekwesties (zie vak 10). Hieruit blijkt hoezeer het nodig is dat de Commissie blijft zoeken naar manieren om alternatieve inkomstenbronnen voor deze gemeenschappen tot stand te helpen brengen.

  Vak 14Een project dat het belang van een beoordeling van de behoeften van lokale gemeenschappen bij milieuprojecten illustreertHet proefproject voor de ontwikkeling van een model voor het beheer van fauna in de wouden van Centraal-Afrika in Noordoost-Gabon (1,9 miljoen euro) was bedoeld om het probleem van de commerciële stroperij in de wouden van het Congobekken aan te pakken. Het project omvatte dan ook verscheidene maatregelen die moesten worden uitgevoerd door eenheden voor het bestrijden van stroperij. De ontwerpers van het project zagen echter niet in dat de meeste lokale gemeenschappen ook aan jacht deden. Daarom was in het project niet gezocht naar manieren om de gemeenschappen bij te staan. Gedurende een bezoek van het auditteam gaven vertegenwoordigers van één van de lokale vissersgemeenschappen toe dat deze vijf jachtbases in het bos bezat, die door de eenheden ter bestrijding van stroperij waren vernield, en legden zij uit dat de gemeenschap voor het dilemma stond van een werkelijke afname van het wildbestand en de noodzaak te voorzien in haar behoeften op korte termijn. |
| --- | --- |

72.

Niettemin vormt het verzoenen van de economische behoeften van lokale gemeenschappen met de noodzaak van natuurbescherming een grote uitdaging. In de projecten is onvoldoende aandacht uitgegaan naar het helpen van de lokale gemeenschappen bij het duurzaam genereren van inkomsten uit natuurlijke hulpbronnen. Zo blijft illegale jacht („stroperij”) door lokale gemeenschappen een ernstige bedreiging voor de resultaten van beschermingsprojecten en de milieuduurzaamheid ervan. Dit geldt zelfs voor gebieden waar de Commissie gedurende lange perioden steun heeft verleend, zoals het Serengeti National Park in Tanzania en door Ecofac gefinancierde beschermde gebieden in de Centraal-Afrikaanse regio. De ontwikkeling van het toerisme is een middel om het lokale en nationale inkomen te verbeteren. In Botswana droeg het faunaproject uit het achtste EOF echter weinig bij tot de ontwikkeling van het toerisme in het Makgadikgadi National Park, ook al had een eerdere studie over Botswana in het kader van het zesde EOF een dergelijke aanpak aanbevolen. Met het Ecofac-programma zijn weliswaar enige resultaten geboekt op het gebied van milieubehoud, maar er is weinig vooruitgang geboekt bij de aanpak van toerismekwesties (zie vak 10). Hieruit blijkt hoezeer het nodig is dat de Commissie blijft zoeken naar manieren om alternatieve inkomstenbronnen voor deze gemeenschappen tot stand te helpen brengen.

Vak 14Een project dat het belang van een beoordeling van de behoeften van lokale gemeenschappen bij milieuprojecten illustreertHet proefproject voor de ontwikkeling van een model voor het beheer van fauna in de wouden van Centraal-Afrika in Noordoost-Gabon (1,9 miljoen euro) was bedoeld om het probleem van de commerciële stroperij in de wouden van het Congobekken aan te pakken. Het project omvatte dan ook verscheidene maatregelen die moesten worden uitgevoerd door eenheden voor het bestrijden van stroperij. De ontwerpers van het project zagen echter niet in dat de meeste lokale gemeenschappen ook aan jacht deden. Daarom was in het project niet gezocht naar manieren om de gemeenschappen bij te staan. Gedurende een bezoek van het auditteam gaven vertegenwoordigers van één van de lokale vissersgemeenschappen toe dat deze vijf jachtbases in het bos bezat, die door de eenheden ter bestrijding van stroperij waren vernield, en legden zij uit dat de gemeenschap voor het dilemma stond van een werkelijke afname van het wildbestand en de noodzaak te voorzien in haar behoeften op korte termijn.

Onvoldoende effect van de projecten op het beleid en de rechtsvoorschriften

| 73. | Zonder een duidelijk en ondersteunend beleid en dito rechtsvoorschriften zijn de vooruitzichten dat een project meer oplevert dan de onmiddellijke output en resultaten en duurzaamheid op lange termijn, alsmede een sterker effect bereikt, zeer gering. De Commissie heeft bij de keuze van haar projecten onvoldoende aandacht besteed aan de vraag of dergelijke rechtsvoorschriften bestaan en, zo niet, of de financiering van het project dienstig kan zijn om wijzigingen in de rechtsvoorschriften teweeg te brengen. |
| --- | --- |

73.

Zonder een duidelijk en ondersteunend beleid en dito rechtsvoorschriften zijn de vooruitzichten dat een project meer oplevert dan de onmiddellijke output en resultaten en duurzaamheid op lange termijn, alsmede een sterker effect bereikt, zeer gering. De Commissie heeft bij de keuze van haar projecten onvoldoende aandacht besteed aan de vraag of dergelijke rechtsvoorschriften bestaan en, zo niet, of de financiering van het project dienstig kan zijn om wijzigingen in de rechtsvoorschriften teweeg te brengen.

| 74. | Onvolledige rechtsvoorschriften, met name wat betreft de landrechten van de begunstigden van het project in de lokale gemeenschappen, hebben bijvoorbeeld de bosbouwprojecten in Indonesië en China belemmerd. In Botswana en Tanzania verhindert ook het gebrek aan formele wetten tot vaststelling van gebieden met beheer van de natuurlijke hulpbronnen en natuurbeheer door de gemeenschappen, dat de projecten ten volle effect sorteren. In verscheidene landen is de duurzaamheid van de projecten na beëindiging ondermijnd door het gebrek aan middelen of de onwil om de wetten ter bestrijding van stroperij en ter bescherming van de natuur te handhaven. |
| --- | --- |

74.

Onvolledige rechtsvoorschriften, met name wat betreft de landrechten van de begunstigden van het project in de lokale gemeenschappen, hebben bijvoorbeeld de bosbouwprojecten in Indonesië en China belemmerd. In Botswana en Tanzania verhindert ook het gebrek aan formele wetten tot vaststelling van gebieden met beheer van de natuurlijke hulpbronnen en natuurbeheer door de gemeenschappen, dat de projecten ten volle effect sorteren. In verscheidene landen is de duurzaamheid van de projecten na beëindiging ondermijnd door het gebrek aan middelen of de onwil om de wetten ter bestrijding van stroperij en ter bescherming van de natuur te handhaven.

| 75. | Een van de manieren waarop de Commissie projecten gebruikt om wijzigingen aan te brengen in het beleid en de rechtsvoorschriften is het verbinden van voorwaarden aan de financiering. Deze aanpak is echter niet uitvoerbaar bij projecten die worden uitgevoerd door ngo's die worden gefinancierd uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen, daar de regering van de begunstigde landen niet voor subsidies in aanmerking komt. In sommige gevallen werd bij door de Commissie gefinancierde bilaterale projecten geprobeerd, de begunstigde regeringen op te leggen „begeleidende maatregelen” te nemen om geschikte beleidslijnen vast te stellen. Voor dergelijke maatregelen was er echter niet altijd een toereikende omschrijving en follow-up door de Commissie. |
| --- | --- |

75.

Een van de manieren waarop de Commissie projecten gebruikt om wijzigingen aan te brengen in het beleid en de rechtsvoorschriften is het verbinden van voorwaarden aan de financiering. Deze aanpak is echter niet uitvoerbaar bij projecten die worden uitgevoerd door ngo's die worden gefinancierd uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen, daar de regering van de begunstigde landen niet voor subsidies in aanmerking komt. In sommige gevallen werd bij door de Commissie gefinancierde bilaterale projecten geprobeerd, de begunstigde regeringen op te leggen „begeleidende maatregelen” te nemen om geschikte beleidslijnen vast te stellen. Voor dergelijke maatregelen was er echter niet altijd een toereikende omschrijving en follow-up door de Commissie.

| 76. | Bovendien maken de beperkte financiële bedragen die zelfs met deze vrij grote bilaterale projecten gemoeid zijn het moeilijk erop aan te dringen dat de begeleidende maatregelen daadwerkelijk worden genomen. Zo trachtte de Commissie er in Tanzania voor te zorgen dat de regering meer van de inkomsten uit jachtvergunningen zou toewijzen aan het dekken van de bedrijfskosten van de wildreservaten. De Commissie deed echter niets aan de fundamentele kwestie dat de jachtvergunningen op ondoorzichtige wijze werden afgegeven, en een optreden harerzijds werd ook bemoeilijkt doordat het betrokken project slechts 2 miljoen euro beliep. Wat dit betreft zou het opnemen van milieubeleid en pakketten voor wetsherzieningen in ruime rechtstreekse begrotingssteun een betere manier zijn om bij te dragen tot de totstandkoming van de nodige rechtsvoorschriften waarin acties op projectniveau duurzaam zouden kunnen zijn en effect zouden kunnen hebben. |
| --- | --- |

76.

Bovendien maken de beperkte financiële bedragen die zelfs met deze vrij grote bilaterale projecten gemoeid zijn het moeilijk erop aan te dringen dat de begeleidende maatregelen daadwerkelijk worden genomen. Zo trachtte de Commissie er in Tanzania voor te zorgen dat de regering meer van de inkomsten uit jachtvergunningen zou toewijzen aan het dekken van de bedrijfskosten van de wildreservaten. De Commissie deed echter niets aan de fundamentele kwestie dat de jachtvergunningen op ondoorzichtige wijze werden afgegeven, en een optreden harerzijds werd ook bemoeilijkt doordat het betrokken project slechts 2 miljoen euro beliep. Wat dit betreft zou het opnemen van milieubeleid en pakketten voor wetsherzieningen in ruime rechtstreekse begrotingssteun een betere manier zijn om bij te dragen tot de totstandkoming van de nodige rechtsvoorschriften waarin acties op projectniveau duurzaam zouden kunnen zijn en effect zouden kunnen hebben.

| 77. | De bekendmaking van de projectresultaten en geleerde lessen kan ook een hoofdrol spelen bij het beïnvloeden van het beleid. Over het algemeen worden in het ontwerp van het project echter geen duidelijke beleidslijnen voor bekendmaking vastgelegd. Voorts maken de al te ambitieuze tijdschema's en daaruit voortvloeiende vertragingen het de technische bijstand en de ngo's moeilijker, de resultaten vóór het eind van het project bekend te maken. Het effect van het beleid is bijzonder problematisch bij het begrotingsonderdeel Milieu en bossen. Eén van de voornaamste doelstellingen van het begrotingsonderdeel is het ondersteunen van proefprojecten om bij te dragen tot de ontwikkeling van nieuwe beleidslijnen, maar de Commissie heeft voornamelijk ngo's gebruikt om deze beleidslijnen uit te voeren, en zij heeft geen mechanismen vastgesteld om te garanderen dat de regeringen van de begunstigde landen stelselmatig worden geïnformeerd over de resultaten van deze projecten.

  Vak 15Een voorbeeld van problemen met het beleid en de rechtsvoorschriften die het effect en de duurzaamheid van het project verminderdenIn Brazilië financiert de Commissie via het beleidsprogramma voor natuurlijke hulpbronnen (NRPP) de omschrijving en uitvoering van een geïntegreerd milieubeheersmodel en de decentralisatie ervan van het federale niveau naar de deelstaat- en gemeentelijke niveaus in vijf staten van Amazonië (16,7 miljoen euro). Het NRPP was het voornaamste programma dat werd gefinancierd uit het modelprogramma voor het regenwoud (PPG7), dat was gericht op de overkoepelende doelstelling, de ontbossing van Amazonië te beheersen en terug te draaien.Het milieubeheersmodel was minder doeltreffend dan voorzien voor het beheersen van de ontbossing. Hoofdoorzaak was het gebrek aan politiek engagement op deelstaatniveau. De hachelijke financiële situatie van de meeste deelstaten en gemeenten en de gevestigde economische belangen van sommige deelstaat- en lokale elites maken het mogelijk dat lokale regeringen kapvergunningen en landbouwexpansie toelaten, die inkomsten en werkgelegenheid genereren ten nadele van het bosbeheer. Daardoor heeft het model in sommige deelstaten weinig effect gehad op het overheidsbeleid of is het in het slechtste geval toegepast als een louter restrictief instrument. Verder is het gebruikt om gebieden voor verdere economische expansie te identificeren in plaats van voor milieubeheer. De staat Mato Grosso, waar het model het best ontwikkeld is, was niettemin de staat met de ergste ontbossingsgraad in 2004.Het programma heeft niet kunnen garanderen dat milieukwesties doeltreffend werden gemainstreamd in andere sectoren zoals landbouw, bosbouw, onderwijs, vervoer, enz. in de deelstaten. Dit vormt een cruciaal aspect, daar het programma loopt in een politieke en economische context van kortetermijnbeleidslijnen en -prioriteiten ten behoeve van ontwikkeling die niet samenvallen met duurzame ontwikkeling. Het gebrekkige mainstreambeleid voor het milieu betekent dat de milieuagentschappen van de deelstaat zich te zeer moeten verlaten op beveel-en-controleer-procedures. Dit beleid heeft echter zeer te lijden van het gebrek aan financiële middelen en opgeleid personeel, zodat er geen doeltreffend vergunnings- en controlebeleid is. |
| --- | --- |

77.

De bekendmaking van de projectresultaten en geleerde lessen kan ook een hoofdrol spelen bij het beïnvloeden van het beleid. Over het algemeen worden in het ontwerp van het project echter geen duidelijke beleidslijnen voor bekendmaking vastgelegd. Voorts maken de al te ambitieuze tijdschema's en daaruit voortvloeiende vertragingen het de technische bijstand en de ngo's moeilijker, de resultaten vóór het eind van het project bekend te maken. Het effect van het beleid is bijzonder problematisch bij het begrotingsonderdeel Milieu en bossen. Eén van de voornaamste doelstellingen van het begrotingsonderdeel is het ondersteunen van proefprojecten om bij te dragen tot de ontwikkeling van nieuwe beleidslijnen, maar de Commissie heeft voornamelijk ngo's gebruikt om deze beleidslijnen uit te voeren, en zij heeft geen mechanismen vastgesteld om te garanderen dat de regeringen van de begunstigde landen stelselmatig worden geïnformeerd over de resultaten van deze projecten.

Vak 15Een voorbeeld van problemen met het beleid en de rechtsvoorschriften die het effect en de duurzaamheid van het project verminderdenIn Brazilië financiert de Commissie via het beleidsprogramma voor natuurlijke hulpbronnen (NRPP) de omschrijving en uitvoering van een geïntegreerd milieubeheersmodel en de decentralisatie ervan van het federale niveau naar de deelstaat- en gemeentelijke niveaus in vijf staten van Amazonië (16,7 miljoen euro). Het NRPP was het voornaamste programma dat werd gefinancierd uit het modelprogramma voor het regenwoud (PPG7), dat was gericht op de overkoepelende doelstelling, de ontbossing van Amazonië te beheersen en terug te draaien.Het milieubeheersmodel was minder doeltreffend dan voorzien voor het beheersen van de ontbossing. Hoofdoorzaak was het gebrek aan politiek engagement op deelstaatniveau. De hachelijke financiële situatie van de meeste deelstaten en gemeenten en de gevestigde economische belangen van sommige deelstaat- en lokale elites maken het mogelijk dat lokale regeringen kapvergunningen en landbouwexpansie toelaten, die inkomsten en werkgelegenheid genereren ten nadele van het bosbeheer. Daardoor heeft het model in sommige deelstaten weinig effect gehad op het overheidsbeleid of is het in het slechtste geval toegepast als een louter restrictief instrument. Verder is het gebruikt om gebieden voor verdere economische expansie te identificeren in plaats van voor milieubeheer. De staat Mato Grosso, waar het model het best ontwikkeld is, was niettemin de staat met de ergste ontbossingsgraad in 2004.Het programma heeft niet kunnen garanderen dat milieukwesties doeltreffend werden gemainstreamd in andere sectoren zoals landbouw, bosbouw, onderwijs, vervoer, enz. in de deelstaten. Dit vormt een cruciaal aspect, daar het programma loopt in een politieke en economische context van kortetermijnbeleidslijnen en -prioriteiten ten behoeve van ontwikkeling die niet samenvallen met duurzame ontwikkeling. Het gebrekkige mainstreambeleid voor het milieu betekent dat de milieuagentschappen van de deelstaat zich te zeer moeten verlaten op beveel-en-controleer-procedures. Dit beleid heeft echter zeer te lijden van het gebrek aan financiële middelen en opgeleid personeel, zodat er geen doeltreffend vergunnings- en controlebeleid is.

Onrealistische aanpak van financiële levensvatbaarheid

| 78. | Bij de projecten van de Commissie in de milieusector wordt er evenals in andere sectoren van uitgegaan dat ze uiteindelijk financieel duurzaam zouden moeten zijn. Bij inkomsten genererende projecten is het realistisch, dit doel na te streven. Bij projecten voor de behandeling van afvalwater op Mauritius en in Tanzania's tweede stad, Mwanza, is daadwerkelijk een grote stap in de richting van dit doel gezet, en zijn de watertarieven gestaag blijven stijgen tot ze de bedrijfs- en afschrijvingskosten dekten. In de regio Stille Oceaan daarentegen ondervonden projecten voor de verwerking van vast afval op Fiji en Tuvalu moeilijkheden omdat de bevolking niet genegen was, voor de dienstverlening te betalen. |
| --- | --- |

78.

Bij de projecten van de Commissie in de milieusector wordt er evenals in andere sectoren van uitgegaan dat ze uiteindelijk financieel duurzaam zouden moeten zijn. Bij inkomsten genererende projecten is het realistisch, dit doel na te streven. Bij projecten voor de behandeling van afvalwater op Mauritius en in Tanzania's tweede stad, Mwanza, is daadwerkelijk een grote stap in de richting van dit doel gezet, en zijn de watertarieven gestaag blijven stijgen tot ze de bedrijfs- en afschrijvingskosten dekten. In de regio Stille Oceaan daarentegen ondervonden projecten voor de verwerking van vast afval op Fiji en Tuvalu moeilijkheden omdat de bevolking niet genegen was, voor de dienstverlening te betalen.

| 79. | Bij projecten die worden gefinancierd uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen bestaat een optie erin, deze vrij kleine projecten, vaak proefprojecten, verder te financieren in de vorm van grotere projecten die worden gefinancierd uit het EOF en het geografische begrotingsonderdeel. In de praktijk geschiedde dit echter zelden. Gedeeltelijk komt dit doordat de Commissie geen duidelijke strategie heeft voor de bevordering van de follow-up van deze kleinere proefprojecten door grotere bilaterale projecten. Zowel de Commissie als de begunstigde landen zijn immers geneigd, de beschikbaarheid van financiering uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen als een reden te beschouwen om geen bilaterale middelen aan de milieusector toe te wijzen. |
| --- | --- |

79.

Bij projecten die worden gefinancierd uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen bestaat een optie erin, deze vrij kleine projecten, vaak proefprojecten, verder te financieren in de vorm van grotere projecten die worden gefinancierd uit het EOF en het geografische begrotingsonderdeel. In de praktijk geschiedde dit echter zelden. Gedeeltelijk komt dit doordat de Commissie geen duidelijke strategie heeft voor de bevordering van de follow-up van deze kleinere proefprojecten door grotere bilaterale projecten. Zowel de Commissie als de begunstigde landen zijn immers geneigd, de beschikbaarheid van financiering uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen als een reden te beschouwen om geen bilaterale middelen aan de milieusector toe te wijzen.

| 80. | In ieder geval zijn de vooruitzichten op financiële levensvatbaarheid zonder staatssteun in de meeste landen zeer beperkt, en in vele ontwikkelingslanden zijn de begrotingsmiddelen ontoereikend om milieubeschermingsmaatregelen te financieren. Om de financiering van milieubescherming door de begunstigde regeringen te bevorderen, zouden de Commissie en andere donoren meer onderzoek kunnen gaan steunen en een intensievere dialoog met de begunstigde landen kunnen aangaan over de economische voordelen van milieubescherming en de noodzaak, de onherstelbare uitputting van de natuurlijke rijkdommen te voorkomen. Niettemin kunnen de meeste begunstigde landen, althans op korte termijn, meer economisch voordeel halen uit de ontginning van de natuurlijke hulpbronnen die in beschermde gebieden voorkomen. Gedurende de controle zijn hiervan verscheidene voorbeelden aangetroffen, die de bereikte resultaten van de projecten dreigden te ondermijnen (zie vak 16). |
| --- | --- |

80.

In ieder geval zijn de vooruitzichten op financiële levensvatbaarheid zonder staatssteun in de meeste landen zeer beperkt, en in vele ontwikkelingslanden zijn de begrotingsmiddelen ontoereikend om milieubeschermingsmaatregelen te financieren. Om de financiering van milieubescherming door de begunstigde regeringen te bevorderen, zouden de Commissie en andere donoren meer onderzoek kunnen gaan steunen en een intensievere dialoog met de begunstigde landen kunnen aangaan over de economische voordelen van milieubescherming en de noodzaak, de onherstelbare uitputting van de natuurlijke rijkdommen te voorkomen. Niettemin kunnen de meeste begunstigde landen, althans op korte termijn, meer economisch voordeel halen uit de ontginning van de natuurlijke hulpbronnen die in beschermde gebieden voorkomen. Gedurende de controle zijn hiervan verscheidene voorbeelden aangetroffen, die de bereikte resultaten van de projecten dreigden te ondermijnen (zie vak 16).

| 81. | Tegelijkertijd zou moeten worden onderkend welke voordelen de Europese Unie heeft bij de voortgezette bescherming van het milieu in ontwikkelingslanden. De vraag moet dan ook luiden of de traditionele ontwikkelingsaanpak van de Commissie waarbij een project slechts enkele jaren wordt gefinancierd, waarna het financieel op eigen benen moet staan, voor de milieusector wel geschikt is. Had de Commissie een alomvattende strategie voor de aanpak van het milieu in het kader van haar ontwikkelingshulp opgezet (zie paragraaf 11), dan had meer aandacht kunnen worden besteed aan alternatieve benaderingen van de hulpverlening, zoals:






  a) | langere looptijden voor milieuprojecten; |
| --- | --- | --- |

81.

Tegelijkertijd zou moeten worden onderkend welke voordelen de Europese Unie heeft bij de voortgezette bescherming van het milieu in ontwikkelingslanden. De vraag moet dan ook luiden of de traditionele ontwikkelingsaanpak van de Commissie waarbij een project slechts enkele jaren wordt gefinancierd, waarna het financieel op eigen benen moet staan, voor de milieusector wel geschikt is. Had de Commissie een alomvattende strategie voor de aanpak van het milieu in het kader van haar ontwikkelingshulp opgezet (zie paragraaf 11), dan had meer aandacht kunnen worden besteed aan alternatieve benaderingen van de hulpverlening, zoals:

a)

langere looptijden voor milieuprojecten;

| b) | programma's ter ondersteuning van het sectorale beleid in de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen; |
| --- | --- |

b)

programma's ter ondersteuning van het sectorale beleid in de sector milieu en natuurlijke hulpbronnen;

| c) | meer gebruik van trustfondsen; |
| --- | --- |

c)

meer gebruik van trustfondsen;

| d) | nauwere samenwerking met de mondiale milieufaciliteit (MMF), het grootste instrument waarover donoren beschikken bij de aanpak van milieuproblemen in ontwikkelingslanden. Hoewel de Commissie momenteel geen lid van de MMF is, en er dus niet rechtstreeks toe kan bijdragen, bestaan er nog veel mogelijkheden voor meer cofinanciering met de MMF. |
| --- | --- |

d)

nauwere samenwerking met de mondiale milieufaciliteit (MMF), het grootste instrument waarover donoren beschikken bij de aanpak van milieuproblemen in ontwikkelingslanden. Hoewel de Commissie momenteel geen lid van de MMF is, en er dus niet rechtstreeks toe kan bijdragen, bestaan er nog veel mogelijkheden voor meer cofinanciering met de MMF.

Vak 16Economische activiteiten die de doeltreffendheid van de projecten dreigen te ondermijnenIn Indonesië steunt de Commissie de ontwikkeling van duurzaam bosbeheer in de Berau-streek van Kalimantan. De Berau Coal Company heeft echter een vergunning voor 25 % van het gebied, waarin 16 van de 18 gefinancierde percelen voor onderzoek op lange termijn gelegen zijn. Hoewel de kolenmijnen officieel zijn stilgelegd tot ten minste eind 2011, het oorspronkelijke einde van het huidige project, waren er zelfs tijdens het controlebezoek van de Rekenkamer in juni 2005 exploraties naar koollagen aan de gang. Ook de illegale kap bleef de doeltreffendheid van de financiering van de Commissie aan de bosbouwsector in Indonesië ondermijnen.Ondanks een algemeen kapverbod in China ging daar in twee van de drie provincies waar het natuurlijke-bossen-project loopt (Hainan, Hunan) de ontbossing door.In Tanzania vonden er exploraties voor de mijnbouw plaats in het Kigosi wildreservaat, één van de uit het EOF gefinancierde reservaten.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Conclusies

| 82. | De Commissie moet nog komen tot een adequate aanpak van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking en een alomvattende milieustrategie voor haar ontwikkelingssamenwerking. De nieuwe ontwikkelingsbeleidslijn, ondertekend in december 2005, voorziet in een duidelijker basis voor de ontwikkeling van een dergelijke strategie, door het belang te erkennen, niet alleen van het mainstreamen van het milieu in alle ontwikkelingsprogramma's en -projecten, maar ook door van het milieu een prioritair uitgaventerrein te maken. Niettemin zullen de potentiële voordelen ervan zonder duidelijke strategie om de nieuwe aanpak van het ontwikkelingsbeleid voor het milieu operationeel te helpen maken, waarschijnlijk worden ondermijnd. |
| --- | --- |

82.

De Commissie moet nog komen tot een adequate aanpak van de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking en een alomvattende milieustrategie voor haar ontwikkelingssamenwerking. De nieuwe ontwikkelingsbeleidslijn, ondertekend in december 2005, voorziet in een duidelijker basis voor de ontwikkeling van een dergelijke strategie, door het belang te erkennen, niet alleen van het mainstreamen van het milieu in alle ontwikkelingsprogramma's en -projecten, maar ook door van het milieu een prioritair uitgaventerrein te maken. Niettemin zullen de potentiële voordelen ervan zonder duidelijke strategie om de nieuwe aanpak van het ontwikkelingsbeleid voor het milieu operationeel te helpen maken, waarschijnlijk worden ondermijnd.

| 83. | Gedurende de periode 2001-2005 bleef de strategie van de Commissie zeer sterk gericht op het mainstreamen van het milieu in de ontwikkelingssamenwerking. De uitvoering van deze strategie verliep echter met vertraging en onvoldoende follow-up, terwijl de implicaties van de strategie wat betreft de behoefte aan extra personeel onvoldoende zijn aangepakt. Hoewel de opleiding van het bestaande personeel voor het mainstreamen van het milieu in 2005 begon, was het een zwak punt dat ze niet verplicht was voor ambtenaren met een sleutelrol. De opstelling van een handleiding voor het mainstreamen van het milieu liep ernstige vertraging op en was eind 2005 nog niet volledig afgerond. Meer in het algemeen had meer aandacht kunnen worden besteed aan toezicht, evaluatie en verslaglegging over de milieuprestaties van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie. |
| --- | --- |

83.

Gedurende de periode 2001-2005 bleef de strategie van de Commissie zeer sterk gericht op het mainstreamen van het milieu in de ontwikkelingssamenwerking. De uitvoering van deze strategie verliep echter met vertraging en onvoldoende follow-up, terwijl de implicaties van de strategie wat betreft de behoefte aan extra personeel onvoldoende zijn aangepakt. Hoewel de opleiding van het bestaande personeel voor het mainstreamen van het milieu in 2005 begon, was het een zwak punt dat ze niet verplicht was voor ambtenaren met een sleutelrol. De opstelling van een handleiding voor het mainstreamen van het milieu liep ernstige vertraging op en was eind 2005 nog niet volledig afgerond. Meer in het algemeen had meer aandacht kunnen worden besteed aan toezicht, evaluatie en verslaglegging over de milieuprestaties van de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie.

| 84. | Ten dele door sommige van deze tekortkomingen moet het milieu nog doeltreffend worden gemainstreamd in de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie. In de huidige LSD's (2001-2006) zijn de milieukwesties niet adequaat aangepakt, hoewel de Commissie aanzienlijke stappen heeft gezet om de milieuanalyse te verbeteren die beschikbaar is voor de volgende generatie LSD's die thans in voorbereiding is. In hoeverre deze verbeterde analyse daadwerkelijk zal worden omgezet in de nieuwe LSD's hangt nog steeds af van de prioriteit die zowel de Commissie als de begunstigde landen aan het milieu verlenen. Het mainstreamen van het milieu in rechtstreekse begrotingssteun is een grote uitdaging voor alle donoren, maar de Commissie heeft weinig ondernomen om deze belangrijke kwestie aan te pakken. Op projectniveau heeft het mainstreamen van het milieu te lijden van een gebrek aan systematische procedures omdat er geen handleiding was waarin de voornaamste procedures duidelijk worden omschreven en de naleving daarvan verplicht wordt gesteld. |
| --- | --- |

84.

Ten dele door sommige van deze tekortkomingen moet het milieu nog doeltreffend worden gemainstreamd in de ontwikkelingssamenwerking van de Commissie. In de huidige LSD's (2001-2006) zijn de milieukwesties niet adequaat aangepakt, hoewel de Commissie aanzienlijke stappen heeft gezet om de milieuanalyse te verbeteren die beschikbaar is voor de volgende generatie LSD's die thans in voorbereiding is. In hoeverre deze verbeterde analyse daadwerkelijk zal worden omgezet in de nieuwe LSD's hangt nog steeds af van de prioriteit die zowel de Commissie als de begunstigde landen aan het milieu verlenen. Het mainstreamen van het milieu in rechtstreekse begrotingssteun is een grote uitdaging voor alle donoren, maar de Commissie heeft weinig ondernomen om deze belangrijke kwestie aan te pakken. Op projectniveau heeft het mainstreamen van het milieu te lijden van een gebrek aan systematische procedures omdat er geen handleiding was waarin de voornaamste procedures duidelijk worden omschreven en de naleving daarvan verplicht wordt gesteld.

| 85. | De gefinancierde milieuprojecten zijn relevant, maar de output en resultaten blijven vaak beneden de doelstellingen, hoewel dit soms te wijten was aan een al te ambitieuze opzet van het project. Afgezien van problemen met de opzet en uitvoering, vertoont de aanpak van de projecten, althans los gezien van andere steuninstrumenten, inherente moeilijkheden bij het bereiken van een significant effect en het garanderen van financiële levensvatbaarheid. Dit wijst op de noodzaak, de mogelijkheid te evalueren om andere instrumenten te gebruiken om deze kwesties beter aan te pakken in het kader van een alomvattende milieustrategie. |
| --- | --- |

85.

De gefinancierde milieuprojecten zijn relevant, maar de output en resultaten blijven vaak beneden de doelstellingen, hoewel dit soms te wijten was aan een al te ambitieuze opzet van het project. Afgezien van problemen met de opzet en uitvoering, vertoont de aanpak van de projecten, althans los gezien van andere steuninstrumenten, inherente moeilijkheden bij het bereiken van een significant effect en het garanderen van financiële levensvatbaarheid. Dit wijst op de noodzaak, de mogelijkheid te evalueren om andere instrumenten te gebruiken om deze kwesties beter aan te pakken in het kader van een alomvattende milieustrategie.

| 86. | De Commissie dient te verduidelijken hoe hoog het milieu gerangschikt wordt als één van de vele prioriteiten die zij moet aanpakken in het kader van de ontwikkelingssamenwerking. Indien het milieu moet worden beschouwd als één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, dan is het daarvoor immers noodzakelijk dat de Commissie tracht te verzekeren dat deze beleidsprioriteit daadwerkelijk wordt omgezet in milieuprogramma's en -projecten in de landenstrategiedocumenten, dat zij voldoende interne deskundigheid op milieugebied bezit, dat er duidelijke procedures voor milieu-integratie worden omschreven en dat deze in acht worden genomen. |
| --- | --- |

86.

De Commissie dient te verduidelijken hoe hoog het milieu gerangschikt wordt als één van de vele prioriteiten die zij moet aanpakken in het kader van de ontwikkelingssamenwerking. Indien het milieu moet worden beschouwd als één van de drie pijlers van duurzame ontwikkeling, dan is het daarvoor immers noodzakelijk dat de Commissie tracht te verzekeren dat deze beleidsprioriteit daadwerkelijk wordt omgezet in milieuprogramma's en -projecten in de landenstrategiedocumenten, dat zij voldoende interne deskundigheid op milieugebied bezit, dat er duidelijke procedures voor milieu-integratie worden omschreven en dat deze in acht worden genomen.

Aanbevelingen

Opzet van een alomvattende strategie voor het milieu en follow-up van de uitvoering daarvan

| 87. | De Commissie moet een alomvattende strategie voor de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking opzetten, gebaseerd op de nieuwe aanpak van milieukwesties die is vastgelegd in het ontwikkelingsbeleid 2005. |
| --- | --- |

87.

De Commissie moet een alomvattende strategie voor de milieuaspecten van haar ontwikkelingssamenwerking opzetten, gebaseerd op de nieuwe aanpak van milieukwesties die is vastgelegd in het ontwikkelingsbeleid 2005.

| 88. | De Commissie moet een nieuw operationeel kader voor de uitvoering van haar milieustrategie vaststellen en zorgen voor duidelijke prestatie-indicatoren en coördinatiemechanismen voor de uitvoering ervan. |
| --- | --- |

88.

De Commissie moet een nieuw operationeel kader voor de uitvoering van haar milieustrategie vaststellen en zorgen voor duidelijke prestatie-indicatoren en coördinatiemechanismen voor de uitvoering ervan.

| 89. | De Commissie moet de geschiktheid van haar interne capaciteit voor de uitvoering van haar milieustrategie onderzoeken. |
| --- | --- |

89.

De Commissie moet de geschiktheid van haar interne capaciteit voor de uitvoering van haar milieustrategie onderzoeken.

| 90. | De handleiding milieu-integratie moet zo spoedig mogelijk worden afgerond en goedgekeurd en er moeten geschikte mechanismen worden opgezet om te garanderen dat de in de handleiding opgenomen procedures systematisch worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

90.

De handleiding milieu-integratie moet zo spoedig mogelijk worden afgerond en goedgekeurd en er moeten geschikte mechanismen worden opgezet om te garanderen dat de in de handleiding opgenomen procedures systematisch worden uitgevoerd.

| 91. | Opleiding, met inachtneming van de nieuwe handleiding, zou verplicht moeten worden gesteld voor alle personeelsleden met een sleutelrol, en daarvoor moeten voldoende middelen worden uitgetrokken. |
| --- | --- |

91.

Opleiding, met inachtneming van de nieuwe handleiding, zou verplicht moeten worden gesteld voor alle personeelsleden met een sleutelrol, en daarvoor moeten voldoende middelen worden uitgetrokken.

| 92. | De Commissie moet een alomvattend systeem vaststellen om haar milieuprestaties te beoordelen door een algehele evaluatie uit te voeren, de systemen voor de evaluatie van afzonderlijke projecten te verbeteren en de gegevens uit haar externe toezichtsysteem beter te benutten. |
| --- | --- |

92.

De Commissie moet een alomvattend systeem vaststellen om haar milieuprestaties te beoordelen door een algehele evaluatie uit te voeren, de systemen voor de evaluatie van afzonderlijke projecten te verbeteren en de gegevens uit haar externe toezichtsysteem beter te benutten.

| 93. | De Commissie moet haar intern financieel verslagleggingssysteem onder de loep nemen om zich te vergewissen van de registratie van milieugebonden uitgaven in het kader van projecten die niet het milieu als hoofddoelstelling hebben. |
| --- | --- |

93.

De Commissie moet haar intern financieel verslagleggingssysteem onder de loep nemen om zich te vergewissen van de registratie van milieugebonden uitgaven in het kader van projecten die niet het milieu als hoofddoelstelling hebben.

Verbetering van de doeltreffendheid van milieumainstreaming

| 94. | Wanneer zij de nieuwe LSD's opstelt, moet de Commissie ervoor zorgen dat de analyse en aanbevelingen van de recente LMP's een systematische en transparante follow-up krijgen. |
| --- | --- |

94.

Wanneer zij de nieuwe LSD's opstelt, moet de Commissie ervoor zorgen dat de analyse en aanbevelingen van de recente LMP's een systematische en transparante follow-up krijgen.

| 95. | De Commissie moet een bijzondere inspanning leveren om het milieu beter te mainstreamen in haar rechtstreekse begrotingssteun, met name door ervoor te zorgen dat er SMB's worden verricht en door gelegenheden te zoeken om er milieu-indicatoren in op te nemen. |
| --- | --- |

95.

De Commissie moet een bijzondere inspanning leveren om het milieu beter te mainstreamen in haar rechtstreekse begrotingssteun, met name door ervoor te zorgen dat er SMB's worden verricht en door gelegenheden te zoeken om er milieu-indicatoren in op te nemen.

| 96. | Er moeten specifieke procedures worden opgezet om te waarborgen dat alle projecten op milieuaspecten worden doorgelicht, en deze moeten worden geverifieerd door de milieuteams in de delegaties en door de het gespecialiseerde milieupersoneel bij EuropeAid. |
| --- | --- |

96.

Er moeten specifieke procedures worden opgezet om te waarborgen dat alle projecten op milieuaspecten worden doorgelicht, en deze moeten worden geverifieerd door de milieuteams in de delegaties en door de het gespecialiseerde milieupersoneel bij EuropeAid.

| 97. | Specifieke verificaties moeten worden ingevoerd om te waarborgen dat er zo nodig MEB's worden verricht en dat de aanbevelingen erin worden opgevolgd in milieubeheersplannen en contractvoorwaarden. |
| --- | --- |

97.

Specifieke verificaties moeten worden ingevoerd om te waarborgen dat er zo nodig MEB's worden verricht en dat de aanbevelingen erin worden opgevolgd in milieubeheersplannen en contractvoorwaarden.

Verbetering van de doeltreffendheid van milieuprojecten

| 98. | De Commissie zou hogere prioriteit moeten geven aan de beoordeling ter plaatse van voorstellen voor milieuprojecten. |
| --- | --- |

98.

De Commissie zou hogere prioriteit moeten geven aan de beoordeling ter plaatse van voorstellen voor milieuprojecten.

| 99. | De Commissie moet nog meer ondernemen om knelpunten in de aanbestedingsprocedures op te sporen en te verwijderen. |
| --- | --- |

99.

De Commissie moet nog meer ondernemen om knelpunten in de aanbestedingsprocedures op te sporen en te verwijderen.

| 100. | De Commissie moet meer aandacht besteden aan het helpen van lokale gemeenschappen bij het vinden van duurzame manieren om natuurlijke hulpbronnen te gebruiken. |
| --- | --- |

100.

De Commissie moet meer aandacht besteden aan het helpen van lokale gemeenschappen bij het vinden van duurzame manieren om natuurlijke hulpbronnen te gebruiken.

| 101. | Teneinde het effect en de duurzaamheid te verbeteren, met inbegrip van de opbouw van institutionele capaciteit, moet de Commissie de doeltreffendheid van de verschillende hulpinstrumenten in de milieusector analyseren. Als alternatieven voor de huidige aanpak met projecten op relatief korte termijn, zou in overweging moeten worden genomen om meer gebruik te maken van steunprogramma's voor sectoraal beleid, trustfondsen en cofinanciering met de mondiale milieufaciliteit en de financiering van traditionele projecten gedurende langere perioden. |
| --- | --- |

101.

Teneinde het effect en de duurzaamheid te verbeteren, met inbegrip van de opbouw van institutionele capaciteit, moet de Commissie de doeltreffendheid van de verschillende hulpinstrumenten in de milieusector analyseren. Als alternatieven voor de huidige aanpak met projecten op relatief korte termijn, zou in overweging moeten worden genomen om meer gebruik te maken van steunprogramma's voor sectoraal beleid, trustfondsen en cofinanciering met de mondiale milieufaciliteit en de financiering van traditionele projecten gedurende langere perioden.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 15 juni 2006.

Voor de Rekenkamer

Hubert WEBER

President

---

(1)  Met betrekking tot deze belangrijke vragen hield de controle rekening met de richtlijnen voor milieuaudit van de internationale organisatie van hoge controle-instanties (INTOSAI).

1

(2)  De voornaamste reden om de aandacht op bosbouw toe te spitsen is dat de Commissie een speciaal begrotingsonderdeel voor tropische en andere bossen heeft (zie paragraaf 10). Weliswaar is in 2004 een speciale ACS/EU-waterfaciliteit ingevoerd, maar die verkeert nog in een pril uitvoeringsstadium.

2

(3)  De twee andere pijlers zijn economisch welzijn en sociale ontwikkeling. De meest gebruikelijke definitie van duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het heden zonder de mogelijkheid van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien aan te tasten (Bruntland-verslag over milieu en ontwikkeling van 1987).

3

(4)  Artikel 177 van het EG-Verdrag bepaalt dat duurzame ontwikkeling een doelstelling van ontwikkelingssamenwerking is.

4

(5)  Artikel 32 van de Partnerschapsovereenkomst van Cotonou, ondertekend op 23 juni 2000 (PB L 317 van 15.12.2000).

5

(6)  Artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 443/92 van de Raad van 25 februari 1992 inzake financiële en technische hulp en economische samenwerking met de ontwikkelingslanden in Latijns-Amerika en in Azië (PB L 52 van 27.2.1992, blz. 1).

6

(7)  Bijlage II bij Verordening (EG) nr. 1488/96 van de Raad van 23 juli 1996 inzake financiële en technische maatregelen ter ondersteuning van de hervorming van de economische en maatschappelijke structuren in het kader van het Europees-mediterrane partnerschap (MEDA) (PB L 189 van 30.7.1996, blz. 1).

7

(8)  Verordening (EG) nr. 2494/2000 van het Europees Parlement en de Raad van 7 november 2000 betreffende maatregelen ter bevordering van het behoud en het duurzaam beheer van tropische bossen en andere bossen in ontwikkelingslanden (PB L 288 van 15.11.2000, blz. 6).

8

(9)  Het interne werkdocument van de Commissie houdende een voorstel voor een gemeenschappelijke verklaring van de Raad, het Europees Parlement en de Commissie over het ontwikkelingsbeleid van de EU van 13 juli 2005 beoogde meer aandacht voor de milieudimensie van duurzame ontwikkeling via de „bevordering” ervan van horizontaal thema tot uitdrukkelijke doelstelling van de EU-hulp, vertaald in gedetailleerde thematische prioriteiten van de EU-hulp.

9

(10)  De Commissie organiseerde wel een meer specifieke evaluatie van het begrotingsonderdeel Milieu en tropische bossen, zoals voorgeschreven in de desbetreffende verordeningen van 2004.

10

(11)  In 2002 voerde de Wereldbank een tweedimensionaal codesysteem in. Elke lening kan worden teruggevonden via zowel thema- als sectorcodes. De elf themacodes komen overeen met de doelstellingen van bankactiviteiten en de twaalf sectorcodes hebben betrekking op de onderdelen van de economie die rechtstreeks baat vinden bij steun van de Bank. Milieu en beheer van natuurlijke hulpbronnen is één van de elf thema's.

11

(12)  Sinds het eind van de jaren negentig hebben de ontwikkelingslanden strategiedocumenten voor armoedebestrijding opgesteld die als kader dienen voor binnenlandse beleidslijnen en programma's en voor buitenlandse assistentie, met als algemene doelstelling het terugdringen van de armoede.

12

(13)  „Status and evolution of environmental priorities in the poverty reduction strategies: an assessment of fifty poverty reduction papers. Environment department papers”, Wereldbank, november 2003.

13

(14)  OESO, Commissie voor ontwikkelingsbijstand. „Guidelines on Aid and Environment. No. 2: Good Practices for Country Environmental Surveys and Strategies”. De equivalente term die de Commissie hanteert is landenmilieuprofiel (LMP).

14

(15)  Verordening (EG) nr. 2493/2000 van het Europees Parlement en de Raad van 7 november 2000 betreffende maatregelen ter bevordering van de reële integratie van het milieuaspect in het ontwikkelingsproces in de ontwikkelingslanden (PB L 288 van 15.11.2000, blz. 1).

15

(16)  Conclusies van de Raad betreffende een strategie inzake de integratie van milieuoverwegingen in de economische en ontwikkelingssamenwerking van de EG ter bevordering van duurzame ontwikkeling, paragraaf 3.6 (8971/01).

16

(17)  Conclusies van de Raad betreffende een strategie inzake de integratie van milieuoverwegingen in de economische en ontwikkelingssamenwerking van de EG ter bevordering van duurzame ontwikkeling, paragraaf 3.14 (8971/01).

17

(18)  Ten tijde van de controle had de OESO/DAC een werkgroep voor het gebruik van SMEB's in het kader van ontwikkelingssamenwerking.

18

(19)  Er is in drie categorieën voorzien: A — Sterk milieueffect, B — Aanzienlijke milieurisico's en -mogelijkheden, C — Gering milieueffect.

19

(20)  Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB L 175 van 5.7.1985, blz. 40), gewijzigd bij Richtlijn 97/11/EG (PB L 73 van 14.3.1997, blz. 5).

20

(21)  Artikel 37 van de Vierde ACS-EEG-overeenkomst, ondertekend te Lomé op 15 december 1989 (PB L 229 van 17.8.1991).

21

(22)  OESO, Commissie voor Ontwikkelingsbijstand. „Guidelines on Aid and Environment. No. 1: Good Practices for Environmental Impact Assessment of Development Projects”, Parijs 1992.

22

---

BIJLAGE I

COMMISSIE ONTWIKKELINGBIJSTAND OESO — CLASSIFICATIE PROJECTEN

| DAC5-code (1) | CRS-code (2) | Beschrijving | Verduidelijkingen/Aanvullingen betreffende werkingssfeer |
| --- | --- | --- | --- |
| 410 | | Algemene milieubescherming | Niet sectorspecifiek. |
| | 41 010 | Milieubeleid en administratief beheer | Milieubeleid, wet- en regelgeving, economische instrumenten; administratieve instellingen en praktijken, planning milieu en grondgebruik besluitvormingsprocedures; seminars, vergaderingen; diverse niet hieronder gespecificeerde maatregelen voor natuurbehoud en -bescherming. |
| | 41 020 | Biosfeerbescherming | Beheersing luchtverontreiniging, instandhouding ozonlaag, beheersing zeevervuiling. |
| 41 030 | Biodiversiteit | Inpassen van natuurreservaten en acties in de omliggende gebieden; andere maatregelen ter bescherming van bedreigde of kwetsbare soorten en de habitats ervan (bv. bescherming van wetlands). |
| 41 040 | Bescherming van sites | Van toepassing op unieke cultuurlandschappen met inbegrip van sites/objecten van historische, archeologische, esthetische, wetenschappelijke of educatieve waarde. |
| 41 050 | Preventie/beheersing van overstromingen | Overstromingen door rivieren of de zee; inclusief de beheersing van de insijpeling van zeewater en activiteiten in verband met de stijging van de zeespiegel. |
| | 41 081 | Milieueducatie/-opleiding | |
| 41 082 | Milieuonderzoek | Met inbegrip van de opzet van databases, inventarissen/registers van fysieke en natuurlijke hulpbronnen; milieuprofielen en effectstudies indien niet sectorspecifiek. |

DAC5-code (1)

CRS-code (2)

Beschrijving

Verduidelijkingen/Aanvullingen betreffende werkingssfeer

410

Algemene milieubescherming

Niet sectorspecifiek.

41 010

Milieubeleid en administratief beheer

Milieubeleid, wet- en regelgeving, economische instrumenten; administratieve instellingen en praktijken, planning milieu en grondgebruik besluitvormingsprocedures; seminars, vergaderingen; diverse niet hieronder gespecificeerde maatregelen voor natuurbehoud en -bescherming.

41 020

Biosfeerbescherming

Beheersing luchtverontreiniging, instandhouding ozonlaag, beheersing zeevervuiling.

41 030

Biodiversiteit

Inpassen van natuurreservaten en acties in de omliggende gebieden; andere maatregelen ter bescherming van bedreigde of kwetsbare soorten en de habitats ervan (bv. bescherming van wetlands).

41 040

Bescherming van sites

Van toepassing op unieke cultuurlandschappen met inbegrip van sites/objecten van historische, archeologische, esthetische, wetenschappelijke of educatieve waarde.

41 050

Preventie/beheersing van overstromingen

Overstromingen door rivieren of de zee; inclusief de beheersing van de insijpeling van zeewater en activiteiten in verband met de stijging van de zeespiegel.

41 081

Milieueducatie/-opleiding

41 082

Milieuonderzoek

Met inbegrip van de opzet van databases, inventarissen/registers van fysieke en natuurlijke hulpbronnen; milieuprofielen en effectstudies indien niet sectorspecifiek.

---

(1)  Code van de Commissie ontwikkelingsbijstand van de OESO.

(2)  Code van het „Creditor Reporting System” (crediteurenrapportagesysteem).

---

BIJLAGE II

ONDERZOCHTE MILIEUPROJECTEN EN BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID ERVAN

| | Relevantie | Output | Resultaten bereikt? | Effect | Vooruitzichten op duurzaamheid |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Land/Regio | Beschrijving project | Financieringsbron | Bedrag in euro | Aanvang project | Afronding project | ja/neen | ja/gedeeltelijk/n.v.t. | meestal/soms/ zelden/n.v.t. | groot/middelmatig/gering/n.v.t. | goed/beperkt |
| Botswana | 7th EDF Wildlife | EOF | 6 400 000 | 20.12.1993 | 30.6.2004 | ja | gedeeltelijk | soms | gering | beperkt |
| Botswana | 8th EDF Wildlife | EOF | 14 000 000 | 6.11.2001 | 31.12.2007 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Botswana | Okavango Research Centre | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 500 000 | 29.12.1999 | 28.2.2005 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Botswana | 7th EDF forestry | EOF | 3 000 000 | 18.12.1992 | 30.6.2004 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Botswana | 8th EDF forestry | EOF | 2 000 000 | 25.1.2000 | 6.3.2002 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Brazilië | Ecological Corridors | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 7 000 000 | 1.5.2002 | 1.5.2007 | ja | gedeeltelijk | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Brazilië | Natural Resources Policy Subprogram — NRPP | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 16 700 000 | 1.7.1995 | 30.6.2006 | ja | ja | meestal | gering | goed |
| Brazilië | Extractive Reserves — RESEX, Phase II | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 7 000 000 | 22.11.2000 | 31.7.2007 | ja | gedeeltelijk | soms | gering | goed |
| Brazilië | Sustainable Development of the Cuiabà-Santarem economic corridor in central Amazonian: reconciling economic growth and large scale forest conservation | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 497 295 | 17.9.2003 | 17.9.2006 | ja | gedeeltelijk | soms | gering | goed |
| Brazilië | Demonstration Projects — PD/A | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 4 000 000 | 20.9.1994 | 31.12.2003 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Brazilië | Directed research Program, Phase II | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 5 000 000 | 29.7.1998 | 28.2.2003 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Centraal-Afrika | ECOFAC | EOF | 72 450 000 | 1992 | 1.9.2004 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Centraal-Afrika | Programme régional de gestion de l'information environnementale (PRGIE) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 3 334 697 | 1.3.1998 | 7.4.2003 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| China | Environmental Management Cooperation Programme | Begrotingsonderdeel ALA | 13 000 000 | 11.6.1998 | 30.9.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| China | Liaoning Integrated Environmental Programme (LIEP) | Begrotingsonderdeel ALA | 37 000 000 | 11.6.1998 | 30.6.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| China | Natural Forest Management Programme | Begrotingsonderdeel ALA | 16 900 000 | 6.11.2001 | 31.10.2006 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| China | Energy-Environment Programme | Begrotingsonderdeel ALA | 20 000 000 | 3.4.2002 | 31.3.2007 | ja | gedeeltelijk | n.v.t. | n.v.t. | beperkt |
| Fiji | Environment programme | EOF | 8 500 000 | 31.12.2002 | 31.12.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Gabon | Valorisation des aires protégées (PSVAP) | EOF | 4 700 000 | 31.12.2001 | 31.12.2006 | ja | ja | meestal | middelmatig | beperkt |
| Gabon | Chasse villageoise et conservation | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 400 000 | 25.9.2003 | 25.9.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | beperkt |
| Gabon | Appui régional à l'École Nationale des Eaux et Forêts | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 4 410 000 | 1.12.2002 | 31.12.2006 | ja | gedeeltelijk | n.v.t. | gering | beperkt |
| Gabon | Conservation par la valorisation des espèces phares | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 696 537 | 27.2.2003 | 26.2.2006 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Guatemala | Protection and Regional Management of Coastal Resources in the Gulf of Honduras | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 120 415 | 1.2.2003 | 31.1.2006 | ja | gedeeltelijk | soms | gering | beperkt |
| Guatemala | Forest livelihood for the poor regional project: certification and market development for sustainable forestry in Central America | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 2 221 846 | 15.3.2003 | 15.3.2006 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Honduras | Proyecto de comanejo sustentable de la Biosfera Tawahka Asangni y parte sur de la Biosfera de Río Plátano | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 623 838 | 1.1.2005 | 1.1.2008 | ja | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Honduras | Programa de desarrollo y gestión sostenible de las cuencas de Honduras (Forcuencas) | Begrotingsonderdeel ALA | 34 000 000 | 1.7.2004 | 1.7.2010 | ja | gedeeltelijk | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Honduras | Protección del bosque húmedo tropical Biosfera Tawahka Asangni | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 861 445 | 27.4.1999 | 31.12.2003 | ja | ja | meestal | groot | goed |
| Indonesië | Improving governance of forest resources and reducing illegal logging and associated trade with full civil society participation in S.E. Asia (EIA/Telapak) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 2 000 000 | 1.4.2005 | 31.3.2008 | ja | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Indonesië | Promotion of ecologically sustainable, socially equitable and economically viable forest management in Indonesia through implementation of credible certification systems (LEI) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 924 648 | 1.3.2004 | 28.2.2006 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Indonesië | Leuser Development Programme (LDP) | Begrotingsonderdeel ALA | 27 670 327 | 1.5.1995 | 1.11.2004 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Indonesië | South Sumatra forest fire management project (SSFFMP) | Begrotingsonderdeel ALA | 8 500 000 | 20.12.2001 | 20.12.2006 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Indonesië | EC-Indonesia FLEGT support project (FLEGT) | Begrotingsonderdeel ALA | 15 000 000 | 30.3.2005 | 30.3.2013 | ja | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Indonesië | Berau forest management project (BFMP) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 7 926 767 | 1.4.1996 | 1.3.2002 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Indonesië | Berau forest bridging project (BFBP) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 697 986 | 1.9.2002 | 30.6.2004 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Indonesië | Participatory land use planning for sustainable forest resource management in the Tanimbar Islands, Eastern Indonesia (Tanimbar) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 991 905 | 1.11.2002 | 31.10.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | beperkt |
| Indonesië | Participative management of natural resources in Berau and Bulungan (PMNRBB) | Begrotingsonderdeel ALA | 17 000 000 | 27.3.2003 | 21.12.2010 | ja | gedeeltelijk | n.v.t. | n.v.t. | beperkt |
| Indonesië | Illegal logging response centre (ILRC) | Begrotingsonderdeel ALA | 2 000 000 | 1.4.2001 | 1.2.2006 | ja | ja | soms | gering | beperkt |
| Mali | Lutte contre l'ensablement | EOF | 7 359 099 | 21.1.1994 | 30.9.2001 | ja | ja | meestal | groot | goed |
| Mali | Lutte contre la désertification | EOF | 14 000 000 | 22.5.2001 | 31.12.2006 | ja | ja | soms | middelmatig | beperkt |
| Mali | Gestion intentionnelle des ressources (AGIR) | EOF | 2 000 000 | 1.7.2000 | 31.12.2005 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Mauritius | Wastewater Sectoral Policy support Programme | EOF | 29 800 000 | 26.1.2004 | 31.12.2009 | ja | ja | soms | middelmatig | goed |
| Mauritius | St Martins Wastewater plant | EOF | 16 700 000 | 15.4.1999 | 1.1.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Mauritius | Rodrigues Anti-Érosion | EOF | 4 000 000 | 15.3.1999 | 30.6.2004 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Mauritius | Regional Environmental Education Programme | EOF | 2 000 000 | 2.5.2000 | 31.12.2005 | ja | gedeeltelijk | n.v.t. | n.v.t. | beperkt |
| Mauritius | Support to Regional Environmental Programmes | EOF | 11 000 000 | 8.7.1993 | 31.12.2003 | ja | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Marokko | Protection de la biodiversité des ressources en eau du bassin versant de la Moulouya | LIFE-Derde landen | 169 423 | 11.11.2002 | 31.12.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Marokko | Projet de démonstration sur les stratégies de lutte contre la désertification dans les zones arides avec implication directe des communautés agropastorales locales en Afrique du Nord (Maroc et Tunisie) | MEDA-SMAP | 3 446 678 | 2.9.2002 | 1.4.2007 | ja | ja | meestal | groot | goed |
| Marokko | Amélioration de la qualité de l'air urbain — Tetouan | MEDA-SMAP | 2 020 745 | 21.12.2001 | 30.9.2005 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Marokko | Protection et gestion participative des écosystèmes forestiers du Rif (Gefrif) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 950 000 | 1.6.1998 | 30.9.2001 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Marokko | Création d'une maison de l'environnement pour les villes de Meckhnes et Fez | LIFE-Derde landen | 320 000 | 24.11.1999 | 30.6.2003 | neen | gedeeltelijk | zelden | gering | beperkt |
| Nicaragua | Café: un ejemplo de producción y consumo responsable | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 221 620 | 1.5.2003 | 20.4.2006 | ja | gedeeltelijk | soms | middelmatig | goed |
| Stille Oceaan | Sustainable Management of sites globally important for biodiversity in the Pacific | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 293 032 | 6.9.2003 | 6.9.2007 | ja | ja | n.v.t. | n.v.t. | beperkt |
| Stille Oceaan | Reducing vulnerability of Pacific ACP States | EOF | 7 000 000 | 1.4.2002 | 31.3.2006 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Stille Oceaan | Pacific Environmental Information Network (PEIN) | EOF | 1 120 000 | 1.6.2000 | 31.12.2003 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Stille Oceaan | Coral Gardens Initiative (CGI) | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 543 040 | 29.7.2003 | 29.7.2005 | ja | ja | meestal | gering | beperkt |
| Tanzania | Buiding community Roles and Incentives in Ecosystem | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 2 070 025 | 28.12.2004 | 31.3.2010 | ja | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Tanzania | Mahale Ecosystem Management project | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 1 758 723 | 28.5.2003 | 28.5.2008 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Tanzania | Project of Serengeti National Park | EOF | 8 605 620 | 2.2.1994 | 30.6.2002 | ja | ja | meestal | middelmatig | goed |
| Tanzania | Biological conservation and sustainable management of the Mount Meru natural System, Tanzania | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 815 360 | 31.12.1999 | 30.11.2003 | ja | ja | meestal | groot | goed |
| Tanzania | Mwanza Sewerage System Rehabilitation | EOF | 5 500 000 | 5.12.2000 | 31.12.2004 | ja | ja | zelden | gering | goed |
| Tanzania | Special programme to Refugees affected area. 7th EDF | EOF | 19 295 768 | 5.9.1997 | 31.8.2003 | ja | ja | soms | gering | beperkt |
| Tanzania | Support to Tanzania Game Reserves | EOF | 1 980 000 | 20.2.2004 | 30.6.2009 | ja | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | beperkt |
| Tanzania | Selous Black rhinoceros Protection Project | Begrotingsonderdeel Milieu en bossen | 565 188 | 1.6.2000 | 31.5.2003 | ja | gedeeltelijk | soms | gering | beperkt |
| Tanzania | Water Supply Programme Regional Centres | EOF | 33 660 000 | 6.6.2003 | 1.12.2007 | ja | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | goed |
| Tuvalu | Development Support Programme (DSP) | EOF | 5 865 135 | 9.2.2000 | 31.12.2004 | ja | ja | soms | gering | beperkt |
| | | | 560 087 162 | | | | | | | |

Relevantie

Output

Resultaten bereikt?

Effect

Vooruitzichten op duurzaamheid

Land/Regio

Beschrijving project

Financieringsbron

Bedrag in euro

Aanvang project

Afronding project

ja/neen

ja/gedeeltelijk/n.v.t.

meestal/soms/ zelden/n.v.t.

groot/middelmatig/gering/n.v.t.

goed/beperkt

Botswana

7th EDF Wildlife

EOF

6 400 000

20.12.1993

30.6.2004

ja

gedeeltelijk

soms

gering

beperkt

Botswana

8th EDF Wildlife

EOF

14 000 000

6.11.2001

31.12.2007

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Botswana

Okavango Research Centre

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 500 000

29.12.1999

28.2.2005

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Botswana

7th EDF forestry

EOF

3 000 000

18.12.1992

30.6.2004

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Botswana

8th EDF forestry

EOF

2 000 000

25.1.2000

6.3.2002

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Brazilië

Ecological Corridors

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

7 000 000

1.5.2002

1.5.2007

ja

gedeeltelijk

n.v.t.

n.v.t.

goed

Brazilië

Natural Resources Policy Subprogram — NRPP

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

16 700 000

1.7.1995

30.6.2006

ja

ja

meestal

gering

goed

Brazilië

Extractive Reserves — RESEX, Phase II

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

7 000 000

22.11.2000

31.7.2007

ja

gedeeltelijk

soms

gering

goed

Brazilië

Sustainable Development of the Cuiabà-Santarem economic corridor in central Amazonian: reconciling economic growth and large scale forest conservation

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 497 295

17.9.2003

17.9.2006

ja

gedeeltelijk

soms

gering

goed

Brazilië

Demonstration Projects — PD/A

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

4 000 000

20.9.1994

31.12.2003

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Brazilië

Directed research Program, Phase II

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

5 000 000

29.7.1998

28.2.2003

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Centraal-Afrika

ECOFAC

EOF

72 450 000

1992

1.9.2004

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Centraal-Afrika

Programme régional de gestion de l'information environnementale (PRGIE)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

3 334 697

1.3.1998

7.4.2003

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

China

Environmental Management Cooperation Programme

Begrotingsonderdeel ALA

13 000 000

11.6.1998

30.9.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

China

Liaoning Integrated Environmental Programme (LIEP)

Begrotingsonderdeel ALA

37 000 000

11.6.1998

30.6.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

China

Natural Forest Management Programme

Begrotingsonderdeel ALA

16 900 000

6.11.2001

31.10.2006

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

China

Energy-Environment Programme

Begrotingsonderdeel ALA

20 000 000

3.4.2002

31.3.2007

ja

gedeeltelijk

n.v.t.

n.v.t.

beperkt

Fiji

Environment programme

EOF

8 500 000

31.12.2002

31.12.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Gabon

Valorisation des aires protégées (PSVAP)

EOF

4 700 000

31.12.2001

31.12.2006

ja

ja

meestal

middelmatig

beperkt

Gabon

Chasse villageoise et conservation

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 400 000

25.9.2003

25.9.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

beperkt

Gabon

Appui régional à l'École Nationale des Eaux et Forêts

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

4 410 000

1.12.2002

31.12.2006

ja

gedeeltelijk

n.v.t.

gering

beperkt

Gabon

Conservation par la valorisation des espèces phares

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 696 537

27.2.2003

26.2.2006

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Guatemala

Protection and Regional Management of Coastal Resources in the Gulf of Honduras

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 120 415

1.2.2003

31.1.2006

ja

gedeeltelijk

soms

gering

beperkt

Guatemala

Forest livelihood for the poor regional project: certification and market development for sustainable forestry in Central America

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

2 221 846

15.3.2003

15.3.2006

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Honduras

Proyecto de comanejo sustentable de la Biosfera Tawahka Asangni y parte sur de la Biosfera de Río Plátano

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 623 838

1.1.2005

1.1.2008

ja

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

goed

Honduras

Programa de desarrollo y gestión sostenible de las cuencas de Honduras (Forcuencas)

Begrotingsonderdeel ALA

34 000 000

1.7.2004

1.7.2010

ja

gedeeltelijk

n.v.t.

n.v.t.

goed

Honduras

Protección del bosque húmedo tropical Biosfera Tawahka Asangni

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

861 445

27.4.1999

31.12.2003

ja

ja

meestal

groot

goed

Indonesië

Improving governance of forest resources and reducing illegal logging and associated trade with full civil society participation in S.E. Asia (EIA/Telapak)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

2 000 000

1.4.2005

31.3.2008

ja

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

goed

Indonesië

Promotion of ecologically sustainable, socially equitable and economically viable forest management in Indonesia through implementation of credible certification systems (LEI)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

924 648

1.3.2004

28.2.2006

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Indonesië

Leuser Development Programme (LDP)

Begrotingsonderdeel ALA

27 670 327

1.5.1995

1.11.2004

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Indonesië

South Sumatra forest fire management project (SSFFMP)

Begrotingsonderdeel ALA

8 500 000

20.12.2001

20.12.2006

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Indonesië

EC-Indonesia FLEGT support project (FLEGT)

Begrotingsonderdeel ALA

15 000 000

30.3.2005

30.3.2013

ja

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

goed

Indonesië

Berau forest management project (BFMP)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

7 926 767

1.4.1996

1.3.2002

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Indonesië

Berau forest bridging project (BFBP)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

697 986

1.9.2002

30.6.2004

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Indonesië

Participatory land use planning for sustainable forest resource management in the Tanimbar Islands, Eastern Indonesia (Tanimbar)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

991 905

1.11.2002

31.10.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

beperkt

Indonesië

Participative management of natural resources in Berau and Bulungan (PMNRBB)

Begrotingsonderdeel ALA

17 000 000

27.3.2003

21.12.2010

ja

gedeeltelijk

n.v.t.

n.v.t.

beperkt

Indonesië

Illegal logging response centre (ILRC)

Begrotingsonderdeel ALA

2 000 000

1.4.2001

1.2.2006

ja

ja

soms

gering

beperkt

Mali

Lutte contre l'ensablement

EOF

7 359 099

21.1.1994

30.9.2001

ja

ja

meestal

groot

goed

Mali

Lutte contre la désertification

EOF

14 000 000

22.5.2001

31.12.2006

ja

ja

soms

middelmatig

beperkt

Mali

Gestion intentionnelle des ressources (AGIR)

EOF

2 000 000

1.7.2000

31.12.2005

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Mauritius

Wastewater Sectoral Policy support Programme

EOF

29 800 000

26.1.2004

31.12.2009

ja

ja

soms

middelmatig

goed

Mauritius

St Martins Wastewater plant

EOF

16 700 000

15.4.1999

1.1.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Mauritius

Rodrigues Anti-Érosion

EOF

4 000 000

15.3.1999

30.6.2004

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Mauritius

Regional Environmental Education Programme

EOF

2 000 000

2.5.2000

31.12.2005

ja

gedeeltelijk

n.v.t.

n.v.t.

beperkt

Mauritius

Support to Regional Environmental Programmes

EOF

11 000 000

8.7.1993

31.12.2003

ja

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Marokko

Protection de la biodiversité des ressources en eau du bassin versant de la Moulouya

LIFE-Derde landen

169 423

11.11.2002

31.12.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Marokko

Projet de démonstration sur les stratégies de lutte contre la désertification dans les zones arides avec implication directe des communautés agropastorales locales en Afrique du Nord (Maroc et Tunisie)

MEDA-SMAP

3 446 678

2.9.2002

1.4.2007

ja

ja

meestal

groot

goed

Marokko

Amélioration de la qualité de l'air urbain — Tetouan

MEDA-SMAP

2 020 745

21.12.2001

30.9.2005

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Marokko

Protection et gestion participative des écosystèmes forestiers du Rif (Gefrif)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 950 000

1.6.1998

30.9.2001

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Marokko

Création d'une maison de l'environnement pour les villes de Meckhnes et Fez

LIFE-Derde landen

320 000

24.11.1999

30.6.2003

neen

gedeeltelijk

zelden

gering

beperkt

Nicaragua

Café: un ejemplo de producción y consumo responsable

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 221 620

1.5.2003

20.4.2006

ja

gedeeltelijk

soms

middelmatig

goed

Stille Oceaan

Sustainable Management of sites globally important for biodiversity in the Pacific

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 293 032

6.9.2003

6.9.2007

ja

ja

n.v.t.

n.v.t.

beperkt

Stille Oceaan

Reducing vulnerability of Pacific ACP States

EOF

7 000 000

1.4.2002

31.3.2006

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Stille Oceaan

Pacific Environmental Information Network (PEIN)

EOF

1 120 000

1.6.2000

31.12.2003

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Stille Oceaan

Coral Gardens Initiative (CGI)

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

543 040

29.7.2003

29.7.2005

ja

ja

meestal

gering

beperkt

Tanzania

Buiding community Roles and Incentives in Ecosystem

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

2 070 025

28.12.2004

31.3.2010

ja

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

goed

Tanzania

Mahale Ecosystem Management project

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

1 758 723

28.5.2003

28.5.2008

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Tanzania

Project of Serengeti National Park

EOF

8 605 620

2.2.1994

30.6.2002

ja

ja

meestal

middelmatig

goed

Tanzania

Biological conservation and sustainable management of the Mount Meru natural System, Tanzania

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

815 360

31.12.1999

30.11.2003

ja

ja

meestal

groot

goed

Tanzania

Mwanza Sewerage System Rehabilitation

EOF

5 500 000

5.12.2000

31.12.2004

ja

ja

zelden

gering

goed

Tanzania

Special programme to Refugees affected area. 7th EDF

EOF

19 295 768

5.9.1997

31.8.2003

ja

ja

soms

gering

beperkt

Tanzania

Support to Tanzania Game Reserves

EOF

1 980 000

20.2.2004

30.6.2009

ja

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

beperkt

Tanzania

Selous Black rhinoceros Protection Project

Begrotingsonderdeel Milieu en bossen

565 188

1.6.2000

31.5.2003

ja

gedeeltelijk

soms

gering

beperkt

Tanzania

Water Supply Programme Regional Centres

EOF

33 660 000

6.6.2003

1.12.2007

ja

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

goed

Tuvalu

Development Support Programme (DSP)

EOF

5 865 135

9.2.2000

31.12.2004

ja

ja

soms

gering

beperkt

560 087 162

---

BIJLAGE III

OVERZICHT VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN DE PROJECTEN

Deze bijlage heeft ten doel, de lezer achtergrondinformatie te verschaffen over afzonderlijke milieuprojecten die gedurende de audit van de Rekenkamer in elk van de bezochte landen/regio's zijn gecontroleerd. Het is echter niet de bedoeling, tot een conclusie te komen over de algemene doeltreffendheid van milieuprojecten in een bepaald land.

| 1. | In Botswana was het milieu geen prioritaire sector in het kader van het negende EOF, maar werden er onder de voorgaande EOF's veel middelen aan dit terrein besteed. Hoewel de Commissie in het kader van het achtste EOF steeds meer aandacht aan institutionele opbouw in de milieusector trachtte te besteden, zijn de resultaten tot dusverre zeer beperkt gebleven. Het achtste bosbouwproject (2 miljoen euro) werd beëindigd na de tussentijdse beoordeling, hoofdzakelijk wegens een gebrek aan inzet van de begunstigde instanties voor de verbetering van de beheerspraktijken en de invoering van een nieuw bosbouwbeleid. Ten tijde van de controle was weinig bereikt bij een groot project inzake institutionele opbouw (14 miljoen euro, achtste EOF) in het departement natuur en nationale parken (DWNP), eveneens voornamelijk door een gebrek aan inzet van de zijde van de begunstigden. Het project richt zich op armoede en banden met het milieu door op gemeenschappen gebaseerd beheer van natuurlijke hulpbronnen te bevorderen, maar heeft niet duidelijk het oog op de door het toerisme te leveren bijdrage. |
| --- | --- |

1.

In Botswana was het milieu geen prioritaire sector in het kader van het negende EOF, maar werden er onder de voorgaande EOF's veel middelen aan dit terrein besteed. Hoewel de Commissie in het kader van het achtste EOF steeds meer aandacht aan institutionele opbouw in de milieusector trachtte te besteden, zijn de resultaten tot dusverre zeer beperkt gebleven. Het achtste bosbouwproject (2 miljoen euro) werd beëindigd na de tussentijdse beoordeling, hoofdzakelijk wegens een gebrek aan inzet van de begunstigde instanties voor de verbetering van de beheerspraktijken en de invoering van een nieuw bosbouwbeleid. Ten tijde van de controle was weinig bereikt bij een groot project inzake institutionele opbouw (14 miljoen euro, achtste EOF) in het departement natuur en nationale parken (DWNP), eveneens voornamelijk door een gebrek aan inzet van de zijde van de begunstigden. Het project richt zich op armoede en banden met het milieu door op gemeenschappen gebaseerd beheer van natuurlijke hulpbronnen te bevorderen, maar heeft niet duidelijk het oog op de door het toerisme te leveren bijdrage.

| 2. | In Brazilië is het milieu een prioritair samenwerkingsterrein in het LSD voor 2001-2006, met name doordat het de Braziliaanse inspanningen ondersteunt voor het behoud en de duurzame ontwikkeling van het Amazonewoud. De Europese Unie is de op één na grootste donor voor het modelprogramma voor het regenwoud (PPG7) (1). Het PPG7 heeft de regering van Brazilië bijgestaan bij het uitstippelen van een nieuw milieubeleid en de versterking van de betrokken instellingen en maatschappelijke organisaties. Het droeg ook bij tot de instelling van beschermde gebieden, het opzetten, afbakenen en wettelijk erkennen van 22 miljoen ha indianengebied, en de invoering van duurzaam geëxploiteerde reservaten. Nieuwe benaderingen van brandpreventie, agrobosbouw, ecologische en milieugebieden en geïntegreerde milieubeheersplannen zijn gelanceerd en ongeveer 160 proefprojecten voor de ontwikkeling van de natuurlijke hulpbronnen zijn uitgevoerd. Niettemin is de doelstelling, de ontbossing van het Amazonegebied in te perken, ondanks deze waardevolle bijdragen niet bereikt. |
| --- | --- |

2.

In Brazilië is het milieu een prioritair samenwerkingsterrein in het LSD voor 2001-2006, met name doordat het de Braziliaanse inspanningen ondersteunt voor het behoud en de duurzame ontwikkeling van het Amazonewoud. De Europese Unie is de op één na grootste donor voor het modelprogramma voor het regenwoud (PPG7) (1). Het PPG7 heeft de regering van Brazilië bijgestaan bij het uitstippelen van een nieuw milieubeleid en de versterking van de betrokken instellingen en maatschappelijke organisaties. Het droeg ook bij tot de instelling van beschermde gebieden, het opzetten, afbakenen en wettelijk erkennen van 22 miljoen ha indianengebied, en de invoering van duurzaam geëxploiteerde reservaten. Nieuwe benaderingen van brandpreventie, agrobosbouw, ecologische en milieugebieden en geïntegreerde milieubeheersplannen zijn gelanceerd en ongeveer 160 proefprojecten voor de ontwikkeling van de natuurlijke hulpbronnen zijn uitgevoerd. Niettemin is de doelstelling, de ontbossing van het Amazonegebied in te perken, ondanks deze waardevolle bijdragen niet bereikt.

| 3. | Voor het lopende programma voor natuurlijke hulpbronnen (NRPP) en het (Resex-)project inzake duurzaam geëxploiteerde reservaten is het onwaarschijnlijk dat alle doelstellingen binnen de geplande tijdspanne zullen worden bereikt, gezien de trage uitvoering. De doeltreffendheid van de ontwikkelde milieubeheersinstrumenten zal afhangen van de politieke bereidheid om ze toe te passen. Structurele gebreken in de milieuagentschappen van de deelstaten maken de duurzaamheid van NRPP-activiteiten in sommige deelstaten zonder extra financiering twijfelachtig. Het Resex-project heeft gedeeltelijk zijn status als model voor „productieve natuurbescherming” verloren wegens vertragingen en een veranderde context. De duurzaamheid van deze reservaten is niet gewaarborgd daar zij afhankelijk zijn van rubber en Braziliaanse noten en doordat Resex er niet in is geslaagd de Braziliaanse autoriteiten ervan te overtuigen financiële overdrachtsystemen in te voeren om de benutters te belonen voor de milieudiensten die zij verlenen. Voor de afgesloten demonstratieprojecten en het gedirigeerd onderzoeksprogramma waren verdere fasen — gefinancierd door andere donoren — noodzakelijk om de resultaten te consolideren en de duurzaamheid te garanderen. De meeste demonstratieprojecten waren niet duurzaam wegens de korte uitvoeringsperiode (3 jaar) en de ontoereikende ontwikkeling van de commerciële componenten. De resultaten van het gedirigeerd onderzoeksprogramma werden ondanks de relevantie ervan meestal niet in de praktijk gebracht, zodat de bijdrage ervan aan het PPG7 beperkt is. |
| --- | --- |

3.

Voor het lopende programma voor natuurlijke hulpbronnen (NRPP) en het (Resex-)project inzake duurzaam geëxploiteerde reservaten is het onwaarschijnlijk dat alle doelstellingen binnen de geplande tijdspanne zullen worden bereikt, gezien de trage uitvoering. De doeltreffendheid van de ontwikkelde milieubeheersinstrumenten zal afhangen van de politieke bereidheid om ze toe te passen. Structurele gebreken in de milieuagentschappen van de deelstaten maken de duurzaamheid van NRPP-activiteiten in sommige deelstaten zonder extra financiering twijfelachtig. Het Resex-project heeft gedeeltelijk zijn status als model voor „productieve natuurbescherming” verloren wegens vertragingen en een veranderde context. De duurzaamheid van deze reservaten is niet gewaarborgd daar zij afhankelijk zijn van rubber en Braziliaanse noten en doordat Resex er niet in is geslaagd de Braziliaanse autoriteiten ervan te overtuigen financiële overdrachtsystemen in te voeren om de benutters te belonen voor de milieudiensten die zij verlenen. Voor de afgesloten demonstratieprojecten en het gedirigeerd onderzoeksprogramma waren verdere fasen — gefinancierd door andere donoren — noodzakelijk om de resultaten te consolideren en de duurzaamheid te garanderen. De meeste demonstratieprojecten waren niet duurzaam wegens de korte uitvoeringsperiode (3 jaar) en de ontoereikende ontwikkeling van de commerciële componenten. De resultaten van het gedirigeerd onderzoeksprogramma werden ondanks de relevantie ervan meestal niet in de praktijk gebracht, zodat de bijdrage ervan aan het PPG7 beperkt is.

| 4. | In China bevat het LSD 2002-2006 het milieu en duurzame ontwikkeling als een van de prioritaire samenwerkingsterreinen, gedeeltelijk met het oog op de toenemende bijdrage van China tot de huidige economische groei, de broeikasgassen en de klimaatverandering. De resultaten van de vier voornaamste programma's die in uitvoering of onlangs afgesloten zijn lopen uiteen. Het geïntegreerde milieuprogramma voor Liaoning is er in het algemeen in geslaagd, het milieu te verbeteren, met uitzondering van de component urbanisatie. Met het samenwerkingsprogramma voor milieubeheer is enige algemene capaciteitsopbouw in de overheidssector bereikt, maar slechts weinig vooruitgang bij de bevordering van milieubewustzijn en -engagement in het bedrijfsleven. Het recentere programma voor het beheer van natuurlijke bossen zal de zeer ambitieuze doelstellingen waarschijnlijk niet halen. Het energie-milieuprogramma verkeert nog in een pril stadium, maar is moeizaam van start gegaan. De vooruitzichten op duurzaamheid zijn gunstig, daar China zich sterk engageert voor de verbetering van de milieubescherming, en de institutionele en financiële capaciteit bezit om succesvolle proefprojecten over te doen. |
| --- | --- |

4.

In China bevat het LSD 2002-2006 het milieu en duurzame ontwikkeling als een van de prioritaire samenwerkingsterreinen, gedeeltelijk met het oog op de toenemende bijdrage van China tot de huidige economische groei, de broeikasgassen en de klimaatverandering. De resultaten van de vier voornaamste programma's die in uitvoering of onlangs afgesloten zijn lopen uiteen. Het geïntegreerde milieuprogramma voor Liaoning is er in het algemeen in geslaagd, het milieu te verbeteren, met uitzondering van de component urbanisatie. Met het samenwerkingsprogramma voor milieubeheer is enige algemene capaciteitsopbouw in de overheidssector bereikt, maar slechts weinig vooruitgang bij de bevordering van milieubewustzijn en -engagement in het bedrijfsleven. Het recentere programma voor het beheer van natuurlijke bossen zal de zeer ambitieuze doelstellingen waarschijnlijk niet halen. Het energie-milieuprogramma verkeert nog in een pril stadium, maar is moeizaam van start gegaan. De vooruitzichten op duurzaamheid zijn gunstig, daar China zich sterk engageert voor de verbetering van de milieubescherming, en de institutionele en financiële capaciteit bezit om succesvolle proefprojecten over te doen.

| 5. | In de regio Centraal-Afrika is het beleidsterrein milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen een prioritair samenwerkingsterrein in de regionale strategie (zevende, achtste en negende EOF), maar niet in de landenstrategieën van de twee bezochte landen, Congo-Brazzaville en Gabon. Het regionale project voor het beheer van bosbouwinformatie (PRGIE) werd vroegtijdig beëindigd wegens ontoereikende resultaten. Met het project „soorten van eminent belang” in Gabon is nog geen gewenning van de gorilla's aan de aanwezigheid van mensen bereikt en de toeristische activiteit moet nog van de grond komen. Andere gecontroleerde projecten bleken doeltreffender. Door de renovatie van het onderzoekscentrum van Makokou (PSVAP 2) kon dit opnieuw worden geopend. Het jachtproject voor dorpen lijkt de stroperij reeds te hebben verminderd. Het grote regionale Ecofac-programma heeft de bewustwording van de noodzaak, het equatoriale woud te beschermen, bevorderd, en bijgedragen tot de vrijwaring van grote beschermde gebieden, waarbij functionerende structuren zijn opgezet. Niettemin hield het gebrek aan financiële levensvatbaarheid van de beschermde gebieden in dat Ecofac, dat in 1992 van start ging, thans in zijn vierde fase verkeert. Het kampt met problemen uit eerdere fasen, met name het beperkte succes van de maatregelen inzake plattelandsontwikkeling, de noodzaak, het toeristische potentieel te benutten, stroperij, legale en illegale kap buiten de beschermde gebieden en de noodzaak van grotere betrokkenheid van de nationale autoriteiten. Ook de duurzaamheid van het jachtproject voor dorpen is niet gewaarborgd, daar het afhankelijk is van de financiering van de mobiele brigades, de betrokkenheid van de nationale autoriteiten en het aanbod aan economische alternatieven voor de lokale bevolking die bij de commerciële jacht betrokken is. |
| --- | --- |

5.

In de regio Centraal-Afrika is het beleidsterrein milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen een prioritair samenwerkingsterrein in de regionale strategie (zevende, achtste en negende EOF), maar niet in de landenstrategieën van de twee bezochte landen, Congo-Brazzaville en Gabon. Het regionale project voor het beheer van bosbouwinformatie (PRGIE) werd vroegtijdig beëindigd wegens ontoereikende resultaten. Met het project „soorten van eminent belang” in Gabon is nog geen gewenning van de gorilla's aan de aanwezigheid van mensen bereikt en de toeristische activiteit moet nog van de grond komen. Andere gecontroleerde projecten bleken doeltreffender. Door de renovatie van het onderzoekscentrum van Makokou (PSVAP 2) kon dit opnieuw worden geopend. Het jachtproject voor dorpen lijkt de stroperij reeds te hebben verminderd. Het grote regionale Ecofac-programma heeft de bewustwording van de noodzaak, het equatoriale woud te beschermen, bevorderd, en bijgedragen tot de vrijwaring van grote beschermde gebieden, waarbij functionerende structuren zijn opgezet. Niettemin hield het gebrek aan financiële levensvatbaarheid van de beschermde gebieden in dat Ecofac, dat in 1992 van start ging, thans in zijn vierde fase verkeert. Het kampt met problemen uit eerdere fasen, met name het beperkte succes van de maatregelen inzake plattelandsontwikkeling, de noodzaak, het toeristische potentieel te benutten, stroperij, legale en illegale kap buiten de beschermde gebieden en de noodzaak van grotere betrokkenheid van de nationale autoriteiten. Ook de duurzaamheid van het jachtproject voor dorpen is niet gewaarborgd, daar het afhankelijk is van de financiering van de mobiele brigades, de betrokkenheid van de nationale autoriteiten en het aanbod aan economische alternatieven voor de lokale bevolking die bij de commerciële jacht betrokken is.

| 6. | In Midden-Amerika is de vermindering van de kwetsbaarheid en de verbetering van het milieu een prioritair terrein van de ontwikkelingssamenwerking in het regionale strategiedocument 2002-2006, daar de regio zeer kwetsbaar is voor natuurrampen. Ten aanzien van de drie bezochte landen is het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen, met name wat water en land betreft, een prioritair samenwerkingsterrein in Honduras, maar niet in Nicaragua en Guatemala. De twee meest innovatieve activiteiten van het project voor verantwoorde koffieconsumptie en -productie in Nicaragua (programma voor schaduwteelt van koffie en marktontsluiting in Spanje) hebben nog geen noemenswaardige resultaten opgeleverd. In Honduras had het project voor duurzaam beheer van het Tawahka Asangni-reservaat een sterk effect op het behoud van het reservaat en de verbetering van de levensomstandigheden van de lokale gemeenschappen. Het beheer op lange termijn van het reservaat staat echter voor uitdagingen die de capaciteit van de uitvoerende ngo en van een driejarenproject te boven gaan. Veel van de voltooide activiteiten zijn niet duurzaam zonder extra technische en financiële bijstand (2). Het regionale beheer van het project voor kustrijkdommen zal ook verdere steun vereisen, willen de resultaten worden geconsolideerd en de niet-afgesloten activiteiten worden voltooid. |
| --- | --- |

6.

In Midden-Amerika is de vermindering van de kwetsbaarheid en de verbetering van het milieu een prioritair terrein van de ontwikkelingssamenwerking in het regionale strategiedocument 2002-2006, daar de regio zeer kwetsbaar is voor natuurrampen. Ten aanzien van de drie bezochte landen is het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen, met name wat water en land betreft, een prioritair samenwerkingsterrein in Honduras, maar niet in Nicaragua en Guatemala. De twee meest innovatieve activiteiten van het project voor verantwoorde koffieconsumptie en -productie in Nicaragua (programma voor schaduwteelt van koffie en marktontsluiting in Spanje) hebben nog geen noemenswaardige resultaten opgeleverd. In Honduras had het project voor duurzaam beheer van het Tawahka Asangni-reservaat een sterk effect op het behoud van het reservaat en de verbetering van de levensomstandigheden van de lokale gemeenschappen. Het beheer op lange termijn van het reservaat staat echter voor uitdagingen die de capaciteit van de uitvoerende ngo en van een driejarenproject te boven gaan. Veel van de voltooide activiteiten zijn niet duurzaam zonder extra technische en financiële bijstand (2). Het regionale beheer van het project voor kustrijkdommen zal ook verdere steun vereisen, willen de resultaten worden geconsolideerd en de niet-afgesloten activiteiten worden voltooid.

| 7. | In Indonesië identificeerde het LSD 2002-2006 het beheer van natuurlijke hulpbronnen, met name wat betreft bossen, water en plattelandsmilieu als één van zijn prioritaire terreinen voor ontwikkelingssamenwerking. Ondanks de relevantie ervan, zijn het effect en de vooruitzichten op duurzaamheid van het project in de meeste gevallen onzeker of twijfelachtig, daar de algemene druk op het milieu, en op het bosbestand in het algemeen, blijft bestaan en de laatste jaren zelfs is toegenomen door de bevolkingsaangroei en zowel legale als illegale commerciële ontginning. De beschikbaarheid van regeringsmiddelen voor de voortzetting van de activiteiten is gewoonlijk onzeker. Het Leuser-ecosysteem wordt bedreigd door illegale kap en plannen voor de aanleg van wegen; er zullen maatregelen voor permanente bescherming noodzakelijk zijn. De duurzaamheid van het Berau-woud is twijfelachtig wegens problemen met betrekking tot lokale eigendomsrechten, aanhoudende illegale kap en de dreiging die voor het gebied van mogelijke ontginning van kolenmijnen uitgaat, waarvoor de autoriteiten een concessie hebben verleend. Andere ontwikkelingen kunnen echter een positieve invloed op de duurzaamheid hebben gehad, bijvoorbeeld recente projecten die de lokale „ownership” en de betrokkenheid van lokale ngo's en andere maatschappelijke organisaties trachten te vergroten. |
| --- | --- |

7.

In Indonesië identificeerde het LSD 2002-2006 het beheer van natuurlijke hulpbronnen, met name wat betreft bossen, water en plattelandsmilieu als één van zijn prioritaire terreinen voor ontwikkelingssamenwerking. Ondanks de relevantie ervan, zijn het effect en de vooruitzichten op duurzaamheid van het project in de meeste gevallen onzeker of twijfelachtig, daar de algemene druk op het milieu, en op het bosbestand in het algemeen, blijft bestaan en de laatste jaren zelfs is toegenomen door de bevolkingsaangroei en zowel legale als illegale commerciële ontginning. De beschikbaarheid van regeringsmiddelen voor de voortzetting van de activiteiten is gewoonlijk onzeker. Het Leuser-ecosysteem wordt bedreigd door illegale kap en plannen voor de aanleg van wegen; er zullen maatregelen voor permanente bescherming noodzakelijk zijn. De duurzaamheid van het Berau-woud is twijfelachtig wegens problemen met betrekking tot lokale eigendomsrechten, aanhoudende illegale kap en de dreiging die voor het gebied van mogelijke ontginning van kolenmijnen uitgaat, waarvoor de autoriteiten een concessie hebben verleend. Andere ontwikkelingen kunnen echter een positieve invloed op de duurzaamheid hebben gehad, bijvoorbeeld recente projecten die de lokale „ownership” en de betrokkenheid van lokale ngo's en andere maatschappelijke organisaties trachten te vergroten.

| 8. | In Mali was het milieu geen prioritaire sector in het kader van het achtste en negende EOF. Niettemin zijn in het kader van het zevende en achtste EOF veel middelen uitgetrokken voor het project ter bestrijding van woestijnvorming, waarmee positieve resultaten zijn bereikt, al kunnen klimaatveranderingen nog steeds de duurzaamheid ervan schaden. Voor het project AGIR heeft de lokale bevolking eveneens de concepten van het project geaccepteerd en milieuactiviteiten opgenomen in de ontwikkelingsplannen van de gemeenten voor 2005-2009. Het is echter nog niet duidelijk of het project een blijvende verandering heeft gebracht in het gedrag van de lokale bevolking en de duurzaamheid hangt af van de bereidheid van de lokale autoriteiten om zich de door het project voorgestelde verandering „eigen te maken”. |
| --- | --- |

8.

In Mali was het milieu geen prioritaire sector in het kader van het achtste en negende EOF. Niettemin zijn in het kader van het zevende en achtste EOF veel middelen uitgetrokken voor het project ter bestrijding van woestijnvorming, waarmee positieve resultaten zijn bereikt, al kunnen klimaatveranderingen nog steeds de duurzaamheid ervan schaden. Voor het project AGIR heeft de lokale bevolking eveneens de concepten van het project geaccepteerd en milieuactiviteiten opgenomen in de ontwikkelingsplannen van de gemeenten voor 2005-2009. Het is echter nog niet duidelijk of het project een blijvende verandering heeft gebracht in het gedrag van de lokale bevolking en de duurzaamheid hangt af van de bereidheid van de lokale autoriteiten om zich de door het project voorgestelde verandering „eigen te maken”.

| 9. | Op Mauritius is het milieu een prioritaire sector geweest in het kader van het achtste en negende EOF. De bijstand heeft over het geheel genomen goede resultaten opgeleverd, met name de aanleg van een grote installatie voor afvalwaterbehandeling in het kader van het achtste EOF, gevolgd door steunverlening voor sectoraal beleid in het kader van het negende EOF. De regionale milieuprojecten voor de Indische Oceaan waren doorgaans problematischer. Het regionale milieuproject van het zevende EOF leverde weinig onmiddellijke resultaten op uit het budget van 11 miljoen euro, hoewel sommige studies nadien werden gebruikt in het kader van het negende regionale EOF-programma. Bij het modelprogramma inzake regionale milieueducatie van het achtste EOF staat nog te bezien of alle nationale onderwijsministeries de modellessenpakketten zullen aannemen die in het project worden ontwikkeld. |
| --- | --- |

9.

Op Mauritius is het milieu een prioritaire sector geweest in het kader van het achtste en negende EOF. De bijstand heeft over het geheel genomen goede resultaten opgeleverd, met name de aanleg van een grote installatie voor afvalwaterbehandeling in het kader van het achtste EOF, gevolgd door steunverlening voor sectoraal beleid in het kader van het negende EOF. De regionale milieuprojecten voor de Indische Oceaan waren doorgaans problematischer. Het regionale milieuproject van het zevende EOF leverde weinig onmiddellijke resultaten op uit het budget van 11 miljoen euro, hoewel sommige studies nadien werden gebruikt in het kader van het negende regionale EOF-programma. Bij het modelprogramma inzake regionale milieueducatie van het achtste EOF staat nog te bezien of alle nationale onderwijsministeries de modellessenpakketten zullen aannemen die in het project worden ontwikkeld.

| 10. | In Marokko is het milieu geen prioritair samenwerkingsterrein in het LSD 2002-2006, hoewel het voorziet in een aantal maatregelen voor milieubescherming, namelijk steun aan de watersector via de rentesubsidies van de Europese Investeringsbank. De resultaten van de milieuprojecten lopen uiteen en de duurzaamheid ervan is niet altijd gewaarborgd. Zo waren de resultaten van het Gefrif-project doorgaans positief, maar waarborgde de participatieve aanpak in de daaropvolgende fase geen „ownership” en betrokkenheid van de lokale gemeenschap. Het project voor de verbetering van de kwaliteit van de lucht in de stad Tetouan heeft een diagnostische studie voortgebracht voor de vermindering van de luchtemissies in het gebied en gezorgd voor een aantal stations voor steekproefneming van de luchtkwaliteit en een door de universiteit van Tetouan te runnen laboratorium. Evenzo heeft het project voor de bestrijding van woestijnvorming de volle medewerking van de lokale gemeenschap gekregen en bemoedigende resultaten opgeleverd. De resultaten en duurzaamheid van het voltooide project Maison de l'Environnement waren echter zeer beperkt daar het er niet in slaagde, partnerschappen voor lange termijn ter bevordering van het milieu in Fes en Meknes op te zetten. |
| --- | --- |

10.

In Marokko is het milieu geen prioritair samenwerkingsterrein in het LSD 2002-2006, hoewel het voorziet in een aantal maatregelen voor milieubescherming, namelijk steun aan de watersector via de rentesubsidies van de Europese Investeringsbank. De resultaten van de milieuprojecten lopen uiteen en de duurzaamheid ervan is niet altijd gewaarborgd. Zo waren de resultaten van het Gefrif-project doorgaans positief, maar waarborgde de participatieve aanpak in de daaropvolgende fase geen „ownership” en betrokkenheid van de lokale gemeenschap. Het project voor de verbetering van de kwaliteit van de lucht in de stad Tetouan heeft een diagnostische studie voortgebracht voor de vermindering van de luchtemissies in het gebied en gezorgd voor een aantal stations voor steekproefneming van de luchtkwaliteit en een door de universiteit van Tetouan te runnen laboratorium. Evenzo heeft het project voor de bestrijding van woestijnvorming de volle medewerking van de lokale gemeenschap gekregen en bemoedigende resultaten opgeleverd. De resultaten en duurzaamheid van het voltooide project Maison de l'Environnement waren echter zeer beperkt daar het er niet in slaagde, partnerschappen voor lange termijn ter bevordering van het milieu in Fes en Meknes op te zetten.

| 11. | In de Stille-Oceaanregio is het milieu een prioritaire sector in het kader van het achtste en negende EOF. Ook in de drie bezochte landen, Fiji, Kiribati en Tuvalu, was het een prioritaire sector in het kader van het achtste, maar niet van het negende EOF. De onderzochte milieuprojecten hebben de landen in de regio een aantal infrastructurele en technologische voordelen opgeleverd, maar niet alle verwachte resultaten zijn bereikt. Er is nog geen campagne voor milieubewustzijn in verband met een stortterrein in Naboro gevoerd om recycling en de acceptatie door de bevolking van nieuwe tarieven voor het ophalen van afval te bevorderen. Om de milieuvoordelen van het ambitieuze project voor verminderde kwetsbaarheid te bereiken, is meer tijd nodig, zodat de vergaarde kennis in de praktijk kan worden gebracht. Het vastafvalsysteem van Tuvalu wordt nog steeds op een minimalistisch niveau gerund, en degenen die niet bereid zijn, de jaarlijkse heffing voor de afvalbeheersdienst te betalen, blijven her en der afval storten. De vooruitzichten op duurzaamheid in de Stille-Oceaanregio zijn relatief goed omdat de regionale organisaties in een goede positie verkeren om verdere steun te verlenen. De duurzaamheid zal echter ook afhangen van grotere betrokkenheid en „ownership” van de gemeenschap. |
| --- | --- |

11.

In de Stille-Oceaanregio is het milieu een prioritaire sector in het kader van het achtste en negende EOF. Ook in de drie bezochte landen, Fiji, Kiribati en Tuvalu, was het een prioritaire sector in het kader van het achtste, maar niet van het negende EOF. De onderzochte milieuprojecten hebben de landen in de regio een aantal infrastructurele en technologische voordelen opgeleverd, maar niet alle verwachte resultaten zijn bereikt. Er is nog geen campagne voor milieubewustzijn in verband met een stortterrein in Naboro gevoerd om recycling en de acceptatie door de bevolking van nieuwe tarieven voor het ophalen van afval te bevorderen. Om de milieuvoordelen van het ambitieuze project voor verminderde kwetsbaarheid te bereiken, is meer tijd nodig, zodat de vergaarde kennis in de praktijk kan worden gebracht. Het vastafvalsysteem van Tuvalu wordt nog steeds op een minimalistisch niveau gerund, en degenen die niet bereid zijn, de jaarlijkse heffing voor de afvalbeheersdienst te betalen, blijven her en der afval storten. De vooruitzichten op duurzaamheid in de Stille-Oceaanregio zijn relatief goed omdat de regionale organisaties in een goede positie verkeren om verdere steun te verlenen. De duurzaamheid zal echter ook afhangen van grotere betrokkenheid en „ownership” van de gemeenschap.

| 12. | In Tanzania werden in het kader van het zevende en achtste EOF aanzienlijke middelen aan de milieusector toegewezen, maar deze is in het kader van het negende EOF niet langer een prioritaire sector. Het project voor het Serengeti National Park in het kader van het zevende EOF heeft ertoe bijgedragen, het park financieel duurzaam te maken. Voor het voornaamste milieuproject, gefinancierd in het kader van het speciale programma voor gebieden met vluchtelingen van het zevende EOF, inzake steun voor de noordwestelijke wildreservaten, dat ook uit het negende EOF wordt gefinancierd, zijn met een beperkt budget goede resultaten bereikt wat betreft de verbetering van de infrastructuur en het beheer. Door een gebrek aan engagement van de Wildlife Division is er tot dusverre echter weinig vooruitgang geboekt bij de invoering van gebieden voor op de gemeenschappen gebaseerd natuurbeheer. De Commissie heeft de gevoelige bestuurskwesties met betrekking tot de ondoorzichtige verlening van jachtvergunningen nog niet volledig aangepakt. Indien dit naar behoren geschiedt, zou duurzaamheid kunnen worden bereikt. Soortgelijke bestuurskwesties moeten aan de orde worden gesteld met betrekking tot de steunverlening voor het Selous-wildreservaat, ter bescherming van de bedreigde zwarte neushoorn. Een rioleringsproject in Mwanza heeft de vervuilingsgraad van de watertoevoer in het Victoriameer niet teruggebracht tot de vereiste normen, al zou de situatie kunnen verbeteren wanneer aanverwante projecten worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

12.

In Tanzania werden in het kader van het zevende en achtste EOF aanzienlijke middelen aan de milieusector toegewezen, maar deze is in het kader van het negende EOF niet langer een prioritaire sector. Het project voor het Serengeti National Park in het kader van het zevende EOF heeft ertoe bijgedragen, het park financieel duurzaam te maken. Voor het voornaamste milieuproject, gefinancierd in het kader van het speciale programma voor gebieden met vluchtelingen van het zevende EOF, inzake steun voor de noordwestelijke wildreservaten, dat ook uit het negende EOF wordt gefinancierd, zijn met een beperkt budget goede resultaten bereikt wat betreft de verbetering van de infrastructuur en het beheer. Door een gebrek aan engagement van de Wildlife Division is er tot dusverre echter weinig vooruitgang geboekt bij de invoering van gebieden voor op de gemeenschappen gebaseerd natuurbeheer. De Commissie heeft de gevoelige bestuurskwesties met betrekking tot de ondoorzichtige verlening van jachtvergunningen nog niet volledig aangepakt. Indien dit naar behoren geschiedt, zou duurzaamheid kunnen worden bereikt. Soortgelijke bestuurskwesties moeten aan de orde worden gesteld met betrekking tot de steunverlening voor het Selous-wildreservaat, ter bescherming van de bedreigde zwarte neushoorn. Een rioleringsproject in Mwanza heeft de vervuilingsgraad van de watertoevoer in het Victoriameer niet teruggebracht tot de vereiste normen, al zou de situatie kunnen verbeteren wanneer aanverwante projecten worden uitgevoerd.

---

(1)  Dit programma werd in het leven geroepen op de topconferentie van 1990 van de „Groep van zeven” (G-7) geïndustrialiseerde landen, naar aanleiding van toenemende bezorgdheid over de snelle ontbossing in het Amazonebekken. De regering van Brazilië lanceerde het programma op de Conferentie over milieu en ontwikkeling te Rio de Janeiro in 1992.

(2)  Een ander project dat uit het begrotingsonderdeel Milieu en bossen wordt gefinancierd is de follow-up van de activiteiten van het Tawahka Asangni-reservaat.

---

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

SAMENVATTING

| III. | Na de ondertekening in december 2005 van de Europese consensus inzake ontwikkeling, waarin een groter belang wordt gehecht aan de milieuaspecten van het ontwikkelingsbeleid, zal de Commissie de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden.
  De Commissie zal een interdepartementale stuurgroep voor de milieuaspecten van ontwikkeling opzetten die richtsnoeren zal opstellen en moet zorgen voor betere coördinatie. Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van de beperkte personele middelen moet het accent worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering. Het ontwerp-handboek voor milieu-integratie is bijna af. Bepaalde onderdelen ervan zijn al in gebruik en zijn uitgebreid geraadpleegd. Van november 2004 tot eind 2005 zijn ongeveer 350 personeelsleden bij de Commissie en de delegaties opgeleid. De Commissie begrijpt dat er behoefte is om de kennis verder te versterken en zal overwegen om thematische cursussen voor personeelsleden met een sleutelrol verplicht te stellen.
  De systemen voor toezicht en evaluatie zijn reeds goed ontwikkeld, maar de Commissie zal manieren bestuderen om naar aanleiding van evaluaties op projectniveau de verspreiding van beste praktijken te verbeteren. |
| --- | --- |

III.

Na de ondertekening in december 2005 van de Europese consensus inzake ontwikkeling, waarin een groter belang wordt gehecht aan de milieuaspecten van het ontwikkelingsbeleid, zal de Commissie de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden.

De Commissie zal een interdepartementale stuurgroep voor de milieuaspecten van ontwikkeling opzetten die richtsnoeren zal opstellen en moet zorgen voor betere coördinatie. Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van de beperkte personele middelen moet het accent worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering. Het ontwerp-handboek voor milieu-integratie is bijna af. Bepaalde onderdelen ervan zijn al in gebruik en zijn uitgebreid geraadpleegd. Van november 2004 tot eind 2005 zijn ongeveer 350 personeelsleden bij de Commissie en de delegaties opgeleid. De Commissie begrijpt dat er behoefte is om de kennis verder te versterken en zal overwegen om thematische cursussen voor personeelsleden met een sleutelrol verplicht te stellen.

De systemen voor toezicht en evaluatie zijn reeds goed ontwikkeld, maar de Commissie zal manieren bestuderen om naar aanleiding van evaluaties op projectniveau de verspreiding van beste praktijken te verbeteren.

| IV. | De Commissie stelt systematisch landenmilieuprofielen (LMP’s) op om het milieu beter te integreren in de volgende generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) (2007-2013). De impact van deze LMP’s op de nieuwe LSD’s hangt af van de prioriteit die de partnerlanden geven aan milieuvraagstukken.
  Algemene begrotingssteun (ABS) impliceert een brede beleidsdialoog over ontwikkelingsstrategieën van partners; de steun is gericht op armoedebestrijding, macro-economische stabiliteit en een beter beheer van overheidsfinanciën, overeenkomstig de juridische bepalingen en verbintenissen (zoals artikel 61, lid 2, van de Overeenkomst van Cotonou). De Commissie zal ernaar streven om het milieu te integreren op het niveau van de beleidsdialoog wanneer dat relevant is. In het geval van de sectorale begrotingssteun (SBS) kan rekening worden gehouden met specifieke milieuaspecten via de sectorale beleidsdialoog en de opzet van het programma zelf. Ook kan worden gedacht aan sectorale begrotingssteun die gericht is op het milieu. De Commissie houdt rekening met het milieuaspect bij de huidige herziening van haar handboeken voor begrotingssteun en steun voor sectoraal beleid.
  De milieuscreening van projecten kan verder worden verbeterd. Er is een begin gemaakt met een inventaris van milieueffectbeoordelingen (MEB’s) voor ontwikkelingsprojecten; deze zal binnenkort worden afgewikkeld en regelmatig worden geactualiseerd. |
| --- | --- |

IV.

De Commissie stelt systematisch landenmilieuprofielen (LMP’s) op om het milieu beter te integreren in de volgende generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) (2007-2013). De impact van deze LMP’s op de nieuwe LSD’s hangt af van de prioriteit die de partnerlanden geven aan milieuvraagstukken.

Algemene begrotingssteun (ABS) impliceert een brede beleidsdialoog over ontwikkelingsstrategieën van partners; de steun is gericht op armoedebestrijding, macro-economische stabiliteit en een beter beheer van overheidsfinanciën, overeenkomstig de juridische bepalingen en verbintenissen (zoals artikel 61, lid 2, van de Overeenkomst van Cotonou). De Commissie zal ernaar streven om het milieu te integreren op het niveau van de beleidsdialoog wanneer dat relevant is. In het geval van de sectorale begrotingssteun (SBS) kan rekening worden gehouden met specifieke milieuaspecten via de sectorale beleidsdialoog en de opzet van het programma zelf. Ook kan worden gedacht aan sectorale begrotingssteun die gericht is op het milieu. De Commissie houdt rekening met het milieuaspect bij de huidige herziening van haar handboeken voor begrotingssteun en steun voor sectoraal beleid.

De milieuscreening van projecten kan verder worden verbeterd. Er is een begin gemaakt met een inventaris van milieueffectbeoordelingen (MEB’s) voor ontwikkelingsprojecten; deze zal binnenkort worden afgewikkeld en regelmatig worden geactualiseerd.

| V. | Rekening houdende met de moeilijke context van ontwikkelingssamenwerking zijn de projecten volgens de Commissie redelijk effectief. Er moet rekening worden gehouden met het grote aantal factoren die een rol spelen bij de tenuitvoerlegging (waaronder politieke instabiliteit en problemen met rechtshandhaving), en die vaak buiten de controlesfeer van een project vallen, maar die hun weerslag hebben op de kansen dat de beoogde resultaten ook daadwerkelijk worden gehaald en de verwachte effecten zich voordoen.
  Veel milieumaatregelen slaan een brug tussen natuurbehoud en lokale ontwikkelingsbehoeften door steun te verlenen voor het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen en andere inkomstengenererende activiteiten (zoals ecotoerisme), en beogen de lokale bestuursinstanties die belast zijn met milieubescherming te versterken.
  De Commissie streeft naar verbetering van de procedures voor de beoordeling van projecten en naar versnelling van het proces voor de selectie en het beheer van projecten. De recente herziening van de procedures voor oproepen tot het indienen van voorstellen is onderdeel van dit streven.
  Financiële duurzaamheid is een complexe uitdaging die voor de meeste ontwikkelingsprojecten geldt, en des te meer voor projecten die in hoofdzaak gericht zijn op milieuverbetering. Het streven naar nieuwe methoden voor de verlening van hulp die verschillen van de klassieke projectaanpak (sectorale aanpak, sectorbeleid ondersteunende programma’s), is onder andere terecht vanuit het oogpunt van de langetermijnduurzaamheid van operaties. |
| --- | --- |

V.

Rekening houdende met de moeilijke context van ontwikkelingssamenwerking zijn de projecten volgens de Commissie redelijk effectief. Er moet rekening worden gehouden met het grote aantal factoren die een rol spelen bij de tenuitvoerlegging (waaronder politieke instabiliteit en problemen met rechtshandhaving), en die vaak buiten de controlesfeer van een project vallen, maar die hun weerslag hebben op de kansen dat de beoogde resultaten ook daadwerkelijk worden gehaald en de verwachte effecten zich voordoen.

Veel milieumaatregelen slaan een brug tussen natuurbehoud en lokale ontwikkelingsbehoeften door steun te verlenen voor het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen en andere inkomstengenererende activiteiten (zoals ecotoerisme), en beogen de lokale bestuursinstanties die belast zijn met milieubescherming te versterken.

De Commissie streeft naar verbetering van de procedures voor de beoordeling van projecten en naar versnelling van het proces voor de selectie en het beheer van projecten. De recente herziening van de procedures voor oproepen tot het indienen van voorstellen is onderdeel van dit streven.

Financiële duurzaamheid is een complexe uitdaging die voor de meeste ontwikkelingsprojecten geldt, en des te meer voor projecten die in hoofdzaak gericht zijn op milieuverbetering. Het streven naar nieuwe methoden voor de verlening van hulp die verschillen van de klassieke projectaanpak (sectorale aanpak, sectorbeleid ondersteunende programma’s), is onder andere terecht vanuit het oogpunt van de langetermijnduurzaamheid van operaties.

| VI. | De reactie van de Commissie op de gedetailleerde aanbevelingen van de Rekenkamer is opgenomen in de paragrafen 88 t/m 101. |
| --- | --- |

VI.

De reactie van de Commissie op de gedetailleerde aanbevelingen van de Rekenkamer is opgenomen in de paragrafen 88 t/m 101.

STRATEGIE VAN DE COMMISSIE VOOR DE MILIEUASPECTEN VAN HAAR ONTWIKKELINGSHULP

| 9 t/m 13. | De Commissie zal de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden, rekening houdende met recente beleidsontwikkelingen, zoals het nieuwe ontwikkelingsbeleid, de strategie voor duurzame ontwikkeling en het thematische programma voor milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie (Environment and Sustainable Management of Natural Resources including Energy, ENRTP).
  De consensus over het nieuwe ontwikkelingsbeleid (2005) biedt mogelijkheden voor een bredere aanpak, aangezien daarin specifiek wordt verwezen naar milieu en natuurlijke hulpbronnen als sectoren die mogelijk kunnen worden gesteund; ook is dit voor het eerst een gezamenlijke strategie van de Commissie, de lidstaten en het Parlement. Het ENRTP heeft een breder bereik dan zijn voorganger en een iets groter budget, en behalve dat er prioriteiten worden geïdentificeerd voor milieumaatregelen, bevat het ook specifieke doelstellingen om het mainstreamen in geografische instrumenten te bevorderen. Het opstellen van landenmilieuprofielen (LMP’s) is ook een belangrijke stap voorwaarts om te bevorderen dat een adequaat deel van de financiering naar milieu en natuurlijke hulpbronnen gaat, op basis van een dialoog met de partnerlanden. De nieuwe strategie legt ook het accent op de tenuitvoerlegging van strategische milieubeoordelingen (SMB’s), overeenkomstig de verklaring inzake het ontwikkelingsbeleid, inclusief de vaststelling van criteria en verslaglegging.
  Tot dusver was er onvoldoende samenhang tussen de geografische en thematische instrumenten. De situatie is echter verbeterd met de invoering van de nieuwe instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking. Die leggen het accent namelijk op subsidiariteit en complementariteit van thematische en geografische programma’s.
  Wat het wisselende niveau van financiering voor de milieusector in de landen betreft, als genoemd door de Rekenkamer in paragraaf 13, kan worden opgemerkt dat op de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap de beginselen van partnerschap en eigen inbreng van de begunstigde landen van toepassing zijn. Dit betekent dat de prioriteiten voor de geografische samenwerkingsmechanismen worden overeengekomen tijdens een raadplegingsproces, waarin de partnerlanden erop kunnen aandringen om meer inspanningen te richten op sociale sectoren, zoals gezondheidszorg en onderwijs. In het kader van haar bilaterale betrekkingen zal de Commissie er echter op blijven toezien dat de landen zich in toenemende mate bewust zijn van milieuvraagstukken. Specifieke verordeningen ter bevordering van de integratie van de milieudimensie (nr. 2493/2000) en het behoud en duurzaam beheer van bossen (nr. 2494/2000) in ontwikkelingslanden bieden een financieel kader van 93 miljoen EUR respectievelijk 249 miljoen EUR voor de periode 2000-2006. |
| --- | --- |

9 t/m 13.

De Commissie zal de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden, rekening houdende met recente beleidsontwikkelingen, zoals het nieuwe ontwikkelingsbeleid, de strategie voor duurzame ontwikkeling en het thematische programma voor milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie (Environment and Sustainable Management of Natural Resources including Energy, ENRTP).

De consensus over het nieuwe ontwikkelingsbeleid (2005) biedt mogelijkheden voor een bredere aanpak, aangezien daarin specifiek wordt verwezen naar milieu en natuurlijke hulpbronnen als sectoren die mogelijk kunnen worden gesteund; ook is dit voor het eerst een gezamenlijke strategie van de Commissie, de lidstaten en het Parlement. Het ENRTP heeft een breder bereik dan zijn voorganger en een iets groter budget, en behalve dat er prioriteiten worden geïdentificeerd voor milieumaatregelen, bevat het ook specifieke doelstellingen om het mainstreamen in geografische instrumenten te bevorderen. Het opstellen van landenmilieuprofielen (LMP’s) is ook een belangrijke stap voorwaarts om te bevorderen dat een adequaat deel van de financiering naar milieu en natuurlijke hulpbronnen gaat, op basis van een dialoog met de partnerlanden. De nieuwe strategie legt ook het accent op de tenuitvoerlegging van strategische milieubeoordelingen (SMB’s), overeenkomstig de verklaring inzake het ontwikkelingsbeleid, inclusief de vaststelling van criteria en verslaglegging.

Tot dusver was er onvoldoende samenhang tussen de geografische en thematische instrumenten. De situatie is echter verbeterd met de invoering van de nieuwe instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking. Die leggen het accent namelijk op subsidiariteit en complementariteit van thematische en geografische programma’s.

Wat het wisselende niveau van financiering voor de milieusector in de landen betreft, als genoemd door de Rekenkamer in paragraaf 13, kan worden opgemerkt dat op de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap de beginselen van partnerschap en eigen inbreng van de begunstigde landen van toepassing zijn. Dit betekent dat de prioriteiten voor de geografische samenwerkingsmechanismen worden overeengekomen tijdens een raadplegingsproces, waarin de partnerlanden erop kunnen aandringen om meer inspanningen te richten op sociale sectoren, zoals gezondheidszorg en onderwijs. In het kader van haar bilaterale betrekkingen zal de Commissie er echter op blijven toezien dat de landen zich in toenemende mate bewust zijn van milieuvraagstukken. Specifieke verordeningen ter bevordering van de integratie van de milieudimensie (nr. 2493/2000) en het behoud en duurzaam beheer van bossen (nr. 2494/2000) in ontwikkelingslanden bieden een financieel kader van 93 miljoen EUR respectievelijk 249 miljoen EUR voor de periode 2000-2006.

| 15 en 16. | De Commissie overweegt een interdepartementale stuurgroep op te zetten voor milieuaspecten in ontwikkeling om te zorgen voor een systematischere algemene follow-up van het gemeenschappelijke operationele kader en de verslaglegging. Deze groep komt bovenop de bestaande interdepartementale coördinatiemechanismen die reeds bijdragen tot de tenuitvoerlegging van de verschillende aspecten van de strategie voor milieumainstreaming. Deze omvatten de landenteams, die de geografische programmering volgen, en ook de relevante regionale desks van DG ENV en de Interdepartementale Quality Support Group (IQSG), die de kwaliteitscontrole van de landenstrategiedocumenten en de regionale strategiedocumenten verricht, waaronder de adequate tenuitvoerlegging van de strategie voor milieumainstreaming. Verder is er interdepartementale coördinatie voor het toezicht op de basisactiviteiten van de helpdesk „Milieu” en voor de programmering en tenuitvoerlegging van de thematische begrotingslijnen. |
| --- | --- |

15 en 16.

De Commissie overweegt een interdepartementale stuurgroep op te zetten voor milieuaspecten in ontwikkeling om te zorgen voor een systematischere algemene follow-up van het gemeenschappelijke operationele kader en de verslaglegging. Deze groep komt bovenop de bestaande interdepartementale coördinatiemechanismen die reeds bijdragen tot de tenuitvoerlegging van de verschillende aspecten van de strategie voor milieumainstreaming. Deze omvatten de landenteams, die de geografische programmering volgen, en ook de relevante regionale desks van DG ENV en de Interdepartementale Quality Support Group (IQSG), die de kwaliteitscontrole van de landenstrategiedocumenten en de regionale strategiedocumenten verricht, waaronder de adequate tenuitvoerlegging van de strategie voor milieumainstreaming. Verder is er interdepartementale coördinatie voor het toezicht op de basisactiviteiten van de helpdesk „Milieu” en voor de programmering en tenuitvoerlegging van de thematische begrotingslijnen.

| 17. | Prestatiecriteria zijn gericht op de programmeringsaspecten, met name het aantal en de kwaliteit van de landenmilieuprofielen (LMP’s) en op welke wijze deze tot uiting komen in de landenstrategiedocumenten (LSP’s). De Commissie is momenteel bezig met de ontwikkeling van een breed pakket prestatiecriteria. |
| --- | --- |

17.

Prestatiecriteria zijn gericht op de programmeringsaspecten, met name het aantal en de kwaliteit van de landenmilieuprofielen (LMP’s) en op welke wijze deze tot uiting komen in de landenstrategiedocumenten (LSP’s). De Commissie is momenteel bezig met de ontwikkeling van een breed pakket prestatiecriteria.

| 18. | Een van de doelstellingen van de hervorming van de buitenlandse hulp was het versterken van de menselijke hulpbronnen die de buitenlandse hulp beheren. Hoewel er op dit gebied vooruitgang is geboekt, is de situatie nog altijd niet te vergelijken met die bij Europese donororganisaties.
  De Commissie heeft maatregelen genomen om haar diensten op een zodanige wijze te organiseren dat het probleem van de beperkte menselijke hulpbronnen wordt gecompenseerd; ook heeft zij de vraagstukken die verband houden met de personele hulpmiddelen onderzocht in het kader van de jaarlijkse beleidsstrategie.
  In de belangrijkste betrokken directoraten-generaal zijn contactpersonen geïdentificeerd. In DG RELEX is een netwerk van milieucorrespondenten opgezet. De landendesks van DG ENV spelen een belangrijke rol ter ondersteuning van DG RELEX om het profiel van milieuvraagstukken te versterken bij de opstelling van de landenstrategiedocumenten. De helpdesk „Milieu” verleent gespecialiseerde kortetermijnbijstand op milieugebied (zie de paragrafen 19 t/m 22).
  Sinds de deconcentratie van de bevoegdheden voor het beheer van de buitenlandse hulp is in de meeste delegaties een contactpersoon benoemd voor milieuvraagstukken, maar dit thema is niet altijd de enige bevoegdheid van de betrokken persoon.
  De thematische vakkennis binnen EuropeAid is in maart 2005 gereorganiseerd om de delegaties op efficiënte wijze kwalitatief hoogstaande steun te kunnen bieden. |
| --- | --- |

18.

Een van de doelstellingen van de hervorming van de buitenlandse hulp was het versterken van de menselijke hulpbronnen die de buitenlandse hulp beheren. Hoewel er op dit gebied vooruitgang is geboekt, is de situatie nog altijd niet te vergelijken met die bij Europese donororganisaties.

De Commissie heeft maatregelen genomen om haar diensten op een zodanige wijze te organiseren dat het probleem van de beperkte menselijke hulpbronnen wordt gecompenseerd; ook heeft zij de vraagstukken die verband houden met de personele hulpmiddelen onderzocht in het kader van de jaarlijkse beleidsstrategie.

In de belangrijkste betrokken directoraten-generaal zijn contactpersonen geïdentificeerd. In DG RELEX is een netwerk van milieucorrespondenten opgezet. De landendesks van DG ENV spelen een belangrijke rol ter ondersteuning van DG RELEX om het profiel van milieuvraagstukken te versterken bij de opstelling van de landenstrategiedocumenten. De helpdesk „Milieu” verleent gespecialiseerde kortetermijnbijstand op milieugebied (zie de paragrafen 19 t/m 22).

Sinds de deconcentratie van de bevoegdheden voor het beheer van de buitenlandse hulp is in de meeste delegaties een contactpersoon benoemd voor milieuvraagstukken, maar dit thema is niet altijd de enige bevoegdheid van de betrokken persoon.

De thematische vakkennis binnen EuropeAid is in maart 2005 gereorganiseerd om de delegaties op efficiënte wijze kwalitatief hoogstaande steun te kunnen bieden.

| 19 t/m 22. | Tegen de tijd dat de programmering voor de nieuwe samenwerkingscyclus (2007-2013) van start ging, was de helpdesk weer operationeel, en werd er opleiding en advies verstrekt aan deskofficers. Hoewel het nog maar een ontwerp is, werd tijdens de programmering regelmatig verwezen naar het milieuhandboek, inclusief de modellen van specificaties voor landenmilieuprofielen en de verschillende beoordelingshulpmiddelen. De helpdesk heeft in 2005 ruim 160 verzoeken om advies verwerkt, de meeste in verband met programmering.
  De vertraging in 2005 met de afronding van het milieuhandboek heeft vooral te maken met de behoefte om de integratie van de milieudimensie in de nieuwe vormen van hulpverlening via passende (efficiënte, effectieve) modaliteiten aan te pakken, een uitdaging waarmee — zoals de Rekenkamer erkent — veel donoren moeite hebben. Parallelle werkzaamheden vinden plaats binnen de OESO-DAC met betrekking tot milieueffectbeoordelingshulpmiddelen voor beleid, programma’s en (grootschalige) plannen.
  Van november 2004 tot eind 2005 hebben ongeveer 350 personeelsleden van de Commissie en de delegaties deelgenomen aan milieuopleidingscursussen. |
| --- | --- |

19 t/m 22.

Tegen de tijd dat de programmering voor de nieuwe samenwerkingscyclus (2007-2013) van start ging, was de helpdesk weer operationeel, en werd er opleiding en advies verstrekt aan deskofficers. Hoewel het nog maar een ontwerp is, werd tijdens de programmering regelmatig verwezen naar het milieuhandboek, inclusief de modellen van specificaties voor landenmilieuprofielen en de verschillende beoordelingshulpmiddelen. De helpdesk heeft in 2005 ruim 160 verzoeken om advies verwerkt, de meeste in verband met programmering.

De vertraging in 2005 met de afronding van het milieuhandboek heeft vooral te maken met de behoefte om de integratie van de milieudimensie in de nieuwe vormen van hulpverlening via passende (efficiënte, effectieve) modaliteiten aan te pakken, een uitdaging waarmee — zoals de Rekenkamer erkent — veel donoren moeite hebben. Parallelle werkzaamheden vinden plaats binnen de OESO-DAC met betrekking tot milieueffectbeoordelingshulpmiddelen voor beleid, programma’s en (grootschalige) plannen.

Van november 2004 tot eind 2005 hebben ongeveer 350 personeelsleden van de Commissie en de delegaties deelgenomen aan milieuopleidingscursussen.

| 23. | De meeste van de elf thematische netwerken die gecoördineerd worden door EuropeAid, zijn in hun vorige vorm gediscontinueerd toen EuropeAid in 2005 werd gereorganiseerd. Een gemeenschappelijke benadering om deze opnieuw leven in te blazen, is begin 2006 opgesteld, en daarbij wordt rekening gehouden met de omstandigheden die voortvloeien uit de deconcentratie van de bevoegdheden voor het beheer van de buitenlandse hulp naar de delegaties en de reorganisatie van EuropeAid. Dit heeft geleid tot bundeling van sectorale expertise, die voorheen verspreid was over verschillende geografische directoraten, in nieuw opgerichte thematische eenheden, wat de kwaliteit van de operaties moet verbeteren. De nieuwe benadering van thematische netwerken legt het accent op voorlichting ten behoeve van de delegaties. Op deze basis is een aantal thematische netwerkactiviteiten georganiseerd. Deze omvatten de raadpleging van de contactpersonen voor milieu in de delegaties met betrekking tot het beoogde milieuhandboek. |
| --- | --- |

23.

De meeste van de elf thematische netwerken die gecoördineerd worden door EuropeAid, zijn in hun vorige vorm gediscontinueerd toen EuropeAid in 2005 werd gereorganiseerd. Een gemeenschappelijke benadering om deze opnieuw leven in te blazen, is begin 2006 opgesteld, en daarbij wordt rekening gehouden met de omstandigheden die voortvloeien uit de deconcentratie van de bevoegdheden voor het beheer van de buitenlandse hulp naar de delegaties en de reorganisatie van EuropeAid. Dit heeft geleid tot bundeling van sectorale expertise, die voorheen verspreid was over verschillende geografische directoraten, in nieuw opgerichte thematische eenheden, wat de kwaliteit van de operaties moet verbeteren. De nieuwe benadering van thematische netwerken legt het accent op voorlichting ten behoeve van de delegaties. Op deze basis is een aantal thematische netwerkactiviteiten georganiseerd. Deze omvatten de raadpleging van de contactpersonen voor milieu in de delegaties met betrekking tot het beoogde milieuhandboek.

| 24. | De Commissie heeft prioriteit verleend aan de uitvoering van een volledige evaluatie van de verordeningen inzake milieu en tropische bossen in 2003-2004, als voorzien in de rechtsgrond van beide programma’s. De steekproef voor de praktijkfase van het milieugedeelte van de evaluatie omvatte 35 projecten in 16 landen. |
| --- | --- |

24.

De Commissie heeft prioriteit verleend aan de uitvoering van een volledige evaluatie van de verordeningen inzake milieu en tropische bossen in 2003-2004, als voorzien in de rechtsgrond van beide programma’s. De steekproef voor de praktijkfase van het milieugedeelte van de evaluatie omvatte 35 projecten in 16 landen.

| 25 en 26. | De Commissie heeft de oprichting gelanceerd van een database die alle projectevaluaties gaat inventariseren en waarin opzoekingen mogelijk zullen zijn op basis van trefwoorden als milieu. Zodoende kunnen resultaten systematischer worden geraadpleegd.
  Resultaatgerichte monitoringverslagen (ROM’s) zijn beknopte documenten die zich richten op de voornaamste onderdelen van een project en voornamelijk worden gezien als hulpmiddel ter ondersteuning van snelle besluiten in verband met projectbeheer. |
| --- | --- |

25 en 26.

De Commissie heeft de oprichting gelanceerd van een database die alle projectevaluaties gaat inventariseren en waarin opzoekingen mogelijk zullen zijn op basis van trefwoorden als milieu. Zodoende kunnen resultaten systematischer worden geraadpleegd.

Resultaatgerichte monitoringverslagen (ROM’s) zijn beknopte documenten die zich richten op de voornaamste onderdelen van een project en voornamelijk worden gezien als hulpmiddel ter ondersteuning van snelle besluiten in verband met projectbeheer.

| 27. | Dankzij het door de Commissie gebruikte „markeringssysteem” van de DAC is milieurapportage mogelijk overeenkomstig de richtsnoeren van de DAC. De Commissie heeft ondertussen voor de jaren 2003 en 2004 verslag uitgebracht aan de DAC over de zogeheten „Rio Policy markers”.
  Zoals de Rekenkamer erkent, kunnen op basis van het informatiesysteem van de DAC geen uitvoerige verslagen worden opgesteld om te voldoen aan de gedetailleerde vereisten (die zich nog steeds verder ontwikkelen) in het kader van milieuovereenkomsten, met name wat de omvang van de uitgaven betreft voor acties ter ondersteuning van de doelstellingen van individuele MEA’s (multilaterale milieuovereenkomsten). De Commissie streeft naar constante verbetering in de nauwkeurigheid van de verstrekte informatie, door een zo efficiënt mogelijk gebruik van de beschikbare verslagleggingshulpmiddelen en informatiesystemen te bevorderen. |
| --- | --- |

27.

Dankzij het door de Commissie gebruikte „markeringssysteem” van de DAC is milieurapportage mogelijk overeenkomstig de richtsnoeren van de DAC. De Commissie heeft ondertussen voor de jaren 2003 en 2004 verslag uitgebracht aan de DAC over de zogeheten „Rio Policy markers”.

Zoals de Rekenkamer erkent, kunnen op basis van het informatiesysteem van de DAC geen uitvoerige verslagen worden opgesteld om te voldoen aan de gedetailleerde vereisten (die zich nog steeds verder ontwikkelen) in het kader van milieuovereenkomsten, met name wat de omvang van de uitgaven betreft voor acties ter ondersteuning van de doelstellingen van individuele MEA’s (multilaterale milieuovereenkomsten). De Commissie streeft naar constante verbetering in de nauwkeurigheid van de verstrekte informatie, door een zo efficiënt mogelijk gebruik van de beschikbare verslagleggingshulpmiddelen en informatiesystemen te bevorderen.

BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN DE MAINSTREAMING VAN HET MILIEU DOOR DE COMMISSIE

| 29 t/m 35. | Er zijn weliswaar vorderingen geboekt, maar de verbetering van de mainstreaming van het milieu in de programmering van de landen is niet zo voorspoedig verlopen als verwacht. Toch hadden van de 60 landen die in 2002 zijn onderzocht eind 2005 slechts twee geen enkele vorm van landenmilieuprofiel (LMP). Volgens de Commissie hadden 19 landen een redelijk aanvaardbaar LMP, 24 een kort LMP (minder dan tien bladzijden), waren vier landen opgenomen in een regionaal LMP, en was de opstelling van het LMP voor elf landen lopende of in elk geval gepland. Hoewel deze LMP’s niet hebben bijgedragen tot de mainstreaming van het milieu in de eerste generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) (2001-2007), vormen zij een goed uitgangspunt voor de aanpak van het milieu in de volgende generatie LSD’s.
  De goedkeuring van LSD’s/RSD’s is lopende en er zijn interdepartementale mechanismen binnen de Commissie om de passende integratie van de aanbevelingen van de LMP’s in de geografische samenwerkingsinstrumenten te volgen. De Interdepartementale Quality Support Group (IQSG), die alle landenstrategiedocumenten en regionale strategiedocumenten checkt, stelt alles in het werk om te zorgen voor die samenhang en consistentie. Toch is vooruitgang op dit gebied ook afhankelijk van de prioriteit die de partnerlanden geven aan deze vraagstukken.
  De onafhankelijke tussentijdse evaluatie van Verordening (EG) nr. 2493/2000 die door de Commissie is gestart, omvat onder andere de aanbeveling om een duidelijk accent te leggen op mainstreaming van het milieu in de programmeringscyclus na 2006. Deze aanbeveling moet in het nieuwe programma worden meegewogen. Er moet meer ruimte worden gegeven aan een consistentere algemene aanpak van de opbouw van capaciteit in de ontwikkelingslanden.
  De mogelijkheden voor ambtenaren van begunstigde landen om een opleidingsactie van de helpdesk „Milieu” te volgen op de delegaties (zie paragraaf 22) dragen bij tot capaciteitsopbouw en stimuleren de bekendheid met mainstreaming van het milieu in deze landen (zie paragraaf 34).
  De opstelling van de LMP’s, die is gebaseerd op een brede raadpleging en een uitgebreid scala van betrokkenen in de begunstigde landen omvat, zal naar verwacht ook een effectieve bijdrage leveren aan de stimulering van het milieubewustzijn en de mainstreamingcapaciteit.
  70 personeelsleden van de programmerende DG’s hebben sinds november 2004 deelgenomen aan regelmatige of ad-hocopleidingsacties, gericht op programmeringsvraagstukken, bij de Commissie in Brussel (zie paragraaf 35). Zie ook het antwoord op paragraaf 22.
  Wat de procedures voor de beoordeling van de milieuaspecten van LSD’s betreft, beschikt DG RELEX over een actief netwerk van milieucorrespondenten, waarvan de meeste in de geografische directoraten werken en als zodanig zowel inzicht hebben in milieuvraagstukken als in de typische kenmerken van de verschillende landen.
  Meer coördinatie tussen de verantwoordelijke DG’s moet het huidige controleniveau van de LSD’s/RSD’s verbeteren door te zorgen voor synergieën en passende deling van bevoegdheden. |
| --- | --- |

29 t/m 35.

Er zijn weliswaar vorderingen geboekt, maar de verbetering van de mainstreaming van het milieu in de programmering van de landen is niet zo voorspoedig verlopen als verwacht. Toch hadden van de 60 landen die in 2002 zijn onderzocht eind 2005 slechts twee geen enkele vorm van landenmilieuprofiel (LMP). Volgens de Commissie hadden 19 landen een redelijk aanvaardbaar LMP, 24 een kort LMP (minder dan tien bladzijden), waren vier landen opgenomen in een regionaal LMP, en was de opstelling van het LMP voor elf landen lopende of in elk geval gepland. Hoewel deze LMP’s niet hebben bijgedragen tot de mainstreaming van het milieu in de eerste generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) (2001-2007), vormen zij een goed uitgangspunt voor de aanpak van het milieu in de volgende generatie LSD’s.

De goedkeuring van LSD’s/RSD’s is lopende en er zijn interdepartementale mechanismen binnen de Commissie om de passende integratie van de aanbevelingen van de LMP’s in de geografische samenwerkingsinstrumenten te volgen. De Interdepartementale Quality Support Group (IQSG), die alle landenstrategiedocumenten en regionale strategiedocumenten checkt, stelt alles in het werk om te zorgen voor die samenhang en consistentie. Toch is vooruitgang op dit gebied ook afhankelijk van de prioriteit die de partnerlanden geven aan deze vraagstukken.

De onafhankelijke tussentijdse evaluatie van Verordening (EG) nr. 2493/2000 die door de Commissie is gestart, omvat onder andere de aanbeveling om een duidelijk accent te leggen op mainstreaming van het milieu in de programmeringscyclus na 2006. Deze aanbeveling moet in het nieuwe programma worden meegewogen. Er moet meer ruimte worden gegeven aan een consistentere algemene aanpak van de opbouw van capaciteit in de ontwikkelingslanden.

De mogelijkheden voor ambtenaren van begunstigde landen om een opleidingsactie van de helpdesk „Milieu” te volgen op de delegaties (zie paragraaf 22) dragen bij tot capaciteitsopbouw en stimuleren de bekendheid met mainstreaming van het milieu in deze landen (zie paragraaf 34).

De opstelling van de LMP’s, die is gebaseerd op een brede raadpleging en een uitgebreid scala van betrokkenen in de begunstigde landen omvat, zal naar verwacht ook een effectieve bijdrage leveren aan de stimulering van het milieubewustzijn en de mainstreamingcapaciteit.

70 personeelsleden van de programmerende DG’s hebben sinds november 2004 deelgenomen aan regelmatige of ad-hocopleidingsacties, gericht op programmeringsvraagstukken, bij de Commissie in Brussel (zie paragraaf 35). Zie ook het antwoord op paragraaf 22.

Wat de procedures voor de beoordeling van de milieuaspecten van LSD’s betreft, beschikt DG RELEX over een actief netwerk van milieucorrespondenten, waarvan de meeste in de geografische directoraten werken en als zodanig zowel inzicht hebben in milieuvraagstukken als in de typische kenmerken van de verschillende landen.

Meer coördinatie tussen de verantwoordelijke DG’s moet het huidige controleniveau van de LSD’s/RSD’s verbeteren door te zorgen voor synergieën en passende deling van bevoegdheden.

| 36 t/m 38. | Algemene begrotingssteun (ABS) impliceert een brede beleidsdialoog over ontwikkelingsstrategieën van partners; de steun is gericht op armoedebestrijding, macro-economische stabiliteit en een beter beheer van overheidsfinanciën, overeenkomstig de juridische bepalingen en verbintenissen (zoals artikel 61, lid 2, van de Overeenkomst van Cotonou). Milieuvraagstukken voldoen meestal niet aan de selectie- en betalingscriteria van programma’s voor algemene begrotingssteun, maar kunnen aan de orde worden gesteld in het kader van de bredere beleidsdialoog.
  In het specifieke geval van Tanzania (vak 5) heeft de strategie voor armoedebestrijding van het land een sterke milieucomponent. Het „Performance Assessment Framework for disbursement” identificeert de tenuitvoerlegging van milieugerelateerde acties als een van de elementen die door de Commissie worden meegenomen bij de beoordeling van de tenuitvoerlegging van de strategie voor armoedebestrijding.
  In het geval van begrotingssteun voor milieugevoelige sectoren (sectorale begrotingssteun) kan rekening worden gehouden met specifieke milieuaspecten via de sectorale beleidsdialoog en de opzet van het programma zelf. Ook kan worden gedacht aan sectorale begrotingssteun die zich richt op het milieu.
  Strategische milieueffectbeoordelingen zijn een belangrijk hulpmiddel en de Commissie zal ernaar streven het gebruik ervan te stimuleren op het niveau van de beleidsdialoog wanneer dat relevant is.
  De Commissie houdt rekening met het milieuaspect bij de lopende herziening van haar handboeken voor begrotingssteun en steun voor sectoraal beleid. In deze handboeken en het milieuhandboek zal zij de aanpak van de wisselwerking tussen milieuvraagstukken en begrotingssteun harmoniseren. |
| --- | --- |

36 t/m 38.

Algemene begrotingssteun (ABS) impliceert een brede beleidsdialoog over ontwikkelingsstrategieën van partners; de steun is gericht op armoedebestrijding, macro-economische stabiliteit en een beter beheer van overheidsfinanciën, overeenkomstig de juridische bepalingen en verbintenissen (zoals artikel 61, lid 2, van de Overeenkomst van Cotonou). Milieuvraagstukken voldoen meestal niet aan de selectie- en betalingscriteria van programma’s voor algemene begrotingssteun, maar kunnen aan de orde worden gesteld in het kader van de bredere beleidsdialoog.

In het specifieke geval van Tanzania (vak 5) heeft de strategie voor armoedebestrijding van het land een sterke milieucomponent. Het „Performance Assessment Framework for disbursement” identificeert de tenuitvoerlegging van milieugerelateerde acties als een van de elementen die door de Commissie worden meegenomen bij de beoordeling van de tenuitvoerlegging van de strategie voor armoedebestrijding.

In het geval van begrotingssteun voor milieugevoelige sectoren (sectorale begrotingssteun) kan rekening worden gehouden met specifieke milieuaspecten via de sectorale beleidsdialoog en de opzet van het programma zelf. Ook kan worden gedacht aan sectorale begrotingssteun die zich richt op het milieu.

Strategische milieueffectbeoordelingen zijn een belangrijk hulpmiddel en de Commissie zal ernaar streven het gebruik ervan te stimuleren op het niveau van de beleidsdialoog wanneer dat relevant is.

De Commissie houdt rekening met het milieuaspect bij de lopende herziening van haar handboeken voor begrotingssteun en steun voor sectoraal beleid. In deze handboeken en het milieuhandboek zal zij de aanpak van de wisselwerking tussen milieuvraagstukken en begrotingssteun harmoniseren.

| 39 t/m 46. | De milieuscreening van projecten kan verder worden verbeterd. Het milieuhandboek moet als leidraad dienen en consistentere indicaties bevatten voor het screeningproces.
  Verder is het verwijzen naar het milieu, naast een (beperkt) aantal andere transversale vraagstukken, in standaardfiches voor projectidentificatie en -formulering op zich geen bezwaar voor een juiste inachtneming van milieuaspecten bij het opzetten van projecten.
  Wat het personeel betreft dat wordt toegewezen voor de bevordering van de integratie van het milieu: zie het antwoord op paragraaf 18. Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van beperkte middelen moet het accent liggen op de opbouw van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering.
  Wat de informatie over milieueffectbeoordelingen betreft, is in november 2005 een eerste, maar nog niet complete, inventarisatie gestart van effectbeoordelingen, voornamelijk in de vervoerssector, met steun van de helpdesk „Milieu” van de Commissie. De inventaris zal worden gecompleteerd en regelmatig aangevuld, zodat de relevante informatie ter beschikking kan worden gesteld van het personeel van de Commissie en het publiek.
  De delegatie in Nicaragua, genoemd in vak 6, is een regionale delegatie, die zich bezighoudt met in totaal zes landen en personeel heeft dat verspreid is over Nicaragua, Guatemala, Costa Rica en Panama. |
| --- | --- |

39 t/m 46.

De milieuscreening van projecten kan verder worden verbeterd. Het milieuhandboek moet als leidraad dienen en consistentere indicaties bevatten voor het screeningproces.

Verder is het verwijzen naar het milieu, naast een (beperkt) aantal andere transversale vraagstukken, in standaardfiches voor projectidentificatie en -formulering op zich geen bezwaar voor een juiste inachtneming van milieuaspecten bij het opzetten van projecten.

Wat het personeel betreft dat wordt toegewezen voor de bevordering van de integratie van het milieu: zie het antwoord op paragraaf 18. Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van beperkte middelen moet het accent liggen op de opbouw van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering.

Wat de informatie over milieueffectbeoordelingen betreft, is in november 2005 een eerste, maar nog niet complete, inventarisatie gestart van effectbeoordelingen, voornamelijk in de vervoerssector, met steun van de helpdesk „Milieu” van de Commissie. De inventaris zal worden gecompleteerd en regelmatig aangevuld, zodat de relevante informatie ter beschikking kan worden gesteld van het personeel van de Commissie en het publiek.

De delegatie in Nicaragua, genoemd in vak 6, is een regionale delegatie, die zich bezighoudt met in totaal zes landen en personeel heeft dat verspreid is over Nicaragua, Guatemala, Costa Rica en Panama.

BEOORDELING VAN DE DOELTREFFENDHEID VAN MILIEUPROJECTEN EN FACTOREN DIE DE DOELTREFFENDHEID BEÏNVLOEDEN

| 50 t/m 56. | Rekening houdende met de moeilijke context van ontwikkelingssamenwerking zijn de projecten volgens de Commissie redelijk effectief. Er moet rekening worden gehouden met het grote aantal factoren die een rol spelen bij de tenuitvoerlegging (waaronder politieke instabiliteit en problemen met rechtshandhaving), en die vaak buiten de controlesfeer van een project vallen, maar die hun weerslag hebben op de kansen dat de beoogde resultaten ook daadwerkelijk worden gehaald.
  Financiële duurzaamheid is een complexe uitdaging die voor de meeste ontwikkelingsprojecten geldt, en des te meer voor projecten die in hoofdzaak gericht zijn op milieuverbetering. Veel door de Commissie gesubsidieerde milieumaatregelen trachten namelijk een brug te slaan tussen natuurbehoud en lokale ontwikkelingsbehoeften door steun te verlenen voor het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen door lokale gemeenschappen en voor andere inkomstengenererende activiteiten (zoals ecotoerisme), en beogen tevens de lokale bestuursinstanties die belast zijn met milieubescherming te versterken. Maar de economische voordelen die deze activiteiten mogelijk kunnen opleveren, zijn nog altijd ontoereikend om te zorgen voor de financiële duurzaamheid van natuurbehoud op lange termijn, terwijl voorts alle lokale en globale milieudiensten die natuurgebieden bieden nog correct moeten worden geëvalueerd.
  De afgelopen jaren heeft de Commissie maatregelen genomen om de effectiviteit en duurzaamheid van projecten te verbeteren. Zij zal de resultaten van de gefinancierde projecten zorgvuldig blijven volgen om nog meer verbeteringen mogelijk te maken.

  Vak 10. De Commissie meent dat het ecotoerisme zich heeft ontwikkeld, maar er is ruimte voor verdere ontwikkeling. Er is al veel gedaan om stropen tegen te gaan, zowel in de beschermde gebieden als in de bufferzones. De magere resultaten van bepaalde ontwikkelingsmaatregelen hangen veeleer samen met het ontbreken van ervaring of een model in dit type menselijk en fysiek milieu dat gekenmerkt wordt door een zeer geringe receptiviteit. In het kader van het programma Ecofac is samengewerkt met diverse teams van antropologen die gespecialiseerd zijn in dergelijke milieus om deze vraagstukken zo goed mogelijk aan te pakken. |
| --- | --- |

50 t/m 56.

Rekening houdende met de moeilijke context van ontwikkelingssamenwerking zijn de projecten volgens de Commissie redelijk effectief. Er moet rekening worden gehouden met het grote aantal factoren die een rol spelen bij de tenuitvoerlegging (waaronder politieke instabiliteit en problemen met rechtshandhaving), en die vaak buiten de controlesfeer van een project vallen, maar die hun weerslag hebben op de kansen dat de beoogde resultaten ook daadwerkelijk worden gehaald.

Financiële duurzaamheid is een complexe uitdaging die voor de meeste ontwikkelingsprojecten geldt, en des te meer voor projecten die in hoofdzaak gericht zijn op milieuverbetering. Veel door de Commissie gesubsidieerde milieumaatregelen trachten namelijk een brug te slaan tussen natuurbehoud en lokale ontwikkelingsbehoeften door steun te verlenen voor het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen door lokale gemeenschappen en voor andere inkomstengenererende activiteiten (zoals ecotoerisme), en beogen tevens de lokale bestuursinstanties die belast zijn met milieubescherming te versterken. Maar de economische voordelen die deze activiteiten mogelijk kunnen opleveren, zijn nog altijd ontoereikend om te zorgen voor de financiële duurzaamheid van natuurbehoud op lange termijn, terwijl voorts alle lokale en globale milieudiensten die natuurgebieden bieden nog correct moeten worden geëvalueerd.

De afgelopen jaren heeft de Commissie maatregelen genomen om de effectiviteit en duurzaamheid van projecten te verbeteren. Zij zal de resultaten van de gefinancierde projecten zorgvuldig blijven volgen om nog meer verbeteringen mogelijk te maken.

Vak 10. De Commissie meent dat het ecotoerisme zich heeft ontwikkeld, maar er is ruimte voor verdere ontwikkeling. Er is al veel gedaan om stropen tegen te gaan, zowel in de beschermde gebieden als in de bufferzones. De magere resultaten van bepaalde ontwikkelingsmaatregelen hangen veeleer samen met het ontbreken van ervaring of een model in dit type menselijk en fysiek milieu dat gekenmerkt wordt door een zeer geringe receptiviteit. In het kader van het programma Ecofac is samengewerkt met diverse teams van antropologen die gespecialiseerd zijn in dergelijke milieus om deze vraagstukken zo goed mogelijk aan te pakken.

| 58 en 59. | De Commissie streeft naar de verbetering van de projectbeoordelingsprocedures (zie paragraaf 63). Dit moet de detectie in een zo vroeg mogelijk stadium mogelijk maken van al te ambitieuze benaderingen en inconsistenties tussen de doelstellingen en middelen van projecten, waaronder de projectduur. De beoordelingen van de delegaties zijn in dit verband uiterst belangrijk. De kwaliteit van het logische kader en de beschikbaarheid van geschikte objectief verifieerbare indicatoren (OVI) zijn ook belangrijke elementen. De betrokkenheid van lokale gemeenschappen is een eerste voorwaarde voor de selectie van een project en dit aspect wordt grondig beoordeeld bij de evaluatie van een voorstel.
  De Commissie streeft naar versnelling van het proces voor de selectie en het beheer van projecten. De recente herziening van de procedures voor oproepen tot het indienen van voorstellen is onderdeel van dit streven. De deconcentratie van de bevoegdheden voor tenuitvoerlegging naar de delegaties draagt aanzienlijk bij tot de verbetering van de situatie.
  De beoogde doelstellingen op milieugebied, met name de bosbouwprojecten, zijn niet op korte termijn te realiseren. De maximumduur van de gefinancierde projecten in het kader van de begrotingslijn voor milieu en bosbouw ligt momenteel op 60 maanden. |
| --- | --- |

58 en 59.

De Commissie streeft naar de verbetering van de projectbeoordelingsprocedures (zie paragraaf 63). Dit moet de detectie in een zo vroeg mogelijk stadium mogelijk maken van al te ambitieuze benaderingen en inconsistenties tussen de doelstellingen en middelen van projecten, waaronder de projectduur. De beoordelingen van de delegaties zijn in dit verband uiterst belangrijk. De kwaliteit van het logische kader en de beschikbaarheid van geschikte objectief verifieerbare indicatoren (OVI) zijn ook belangrijke elementen. De betrokkenheid van lokale gemeenschappen is een eerste voorwaarde voor de selectie van een project en dit aspect wordt grondig beoordeeld bij de evaluatie van een voorstel.

De Commissie streeft naar versnelling van het proces voor de selectie en het beheer van projecten. De recente herziening van de procedures voor oproepen tot het indienen van voorstellen is onderdeel van dit streven. De deconcentratie van de bevoegdheden voor tenuitvoerlegging naar de delegaties draagt aanzienlijk bij tot de verbetering van de situatie.

De beoogde doelstellingen op milieugebied, met name de bosbouwprojecten, zijn niet op korte termijn te realiseren. De maximumduur van de gefinancierde projecten in het kader van de begrotingslijn voor milieu en bosbouw ligt momenteel op 60 maanden.

| 60. | De regel d + 3, als bedoeld in artikel 166 van het Financieel Reglement, introduceert feitelijk een temporeel vereiste in het beheer van de buitenlandse hulp, aangezien individuele contracten en overeenkomsten tot uitvoering van financieringsovereenkomsten (met uitzondering van die voor audit en evaluatie) moeten zijn gesloten binnen drie jaar nadat de begrotingsverplichting van een project is vastgesteld (zogeheten termijn n + 1 is reeds besloten in de termijn d + 3). De gevolgen van deze regel zullen dit jaar voor het eerst merkbaar zijn, aangezien het Financieel Reglement op 1 januari 2003 in werking is getreden. Deze regel wordt soms gezien als de oorzaak van bepaalde problemen in het beheer van de buitenlandse hulp. De Commissie heeft een voorstel gedaan tot wijziging van artikel 166 van het Financieel Reglement, die neerkomt op verlenging van de vastleggingstermijn tot maximaal 5 jaar in het geval van bepaalde langetermijnprojecten en projecten die uit meerdere fasen bestaan. |
| --- | --- |

60.

De regel d + 3, als bedoeld in artikel 166 van het Financieel Reglement, introduceert feitelijk een temporeel vereiste in het beheer van de buitenlandse hulp, aangezien individuele contracten en overeenkomsten tot uitvoering van financieringsovereenkomsten (met uitzondering van die voor audit en evaluatie) moeten zijn gesloten binnen drie jaar nadat de begrotingsverplichting van een project is vastgesteld (zogeheten termijn n + 1 is reeds besloten in de termijn d + 3). De gevolgen van deze regel zullen dit jaar voor het eerst merkbaar zijn, aangezien het Financieel Reglement op 1 januari 2003 in werking is getreden. Deze regel wordt soms gezien als de oorzaak van bepaalde problemen in het beheer van de buitenlandse hulp. De Commissie heeft een voorstel gedaan tot wijziging van artikel 166 van het Financieel Reglement, die neerkomt op verlenging van de vastleggingstermijn tot maximaal 5 jaar in het geval van bepaalde langetermijnprojecten en projecten die uit meerdere fasen bestaan.

| 61. | De geografische reikwijdte van projecten moet per geval worden aangepakt, rekening houdende met projectspecifieke en contextgerelateerde factoren. In bepaalde gevallen is het doel van de multiregionale reikwijdte het vergroten van de kansen op een grootschalige impact. |
| --- | --- |

61.

De geografische reikwijdte van projecten moet per geval worden aangepakt, rekening houdende met projectspecifieke en contextgerelateerde factoren. In bepaalde gevallen is het doel van de multiregionale reikwijdte het vergroten van de kansen op een grootschalige impact.

| 62. | De Commissie is het ermee eens dat ngo’s en externe consultants een betere kennis moeten hebben van de procedures van de Commissie. Daartoe worden regionale seminars georganiseerd. Verder worden de inspanningen om de procedures van de Commissie te vereenvoudigen en harmoniseren voortgezet. |
| --- | --- |

62.

De Commissie is het ermee eens dat ngo’s en externe consultants een betere kennis moeten hebben van de procedures van de Commissie. Daartoe worden regionale seminars georganiseerd. Verder worden de inspanningen om de procedures van de Commissie te vereenvoudigen en harmoniseren voortgezet.

| 63. | De Commissie is zich ervan bewust dat de huidige praktijksituatie in aanmerking moet worden genomen bij de beoordeling van een project. Dienovereenkomstig wordt in de nieuwe „Practical Guide to Contract Procedures for EC External Actions”, die sinds februari 2006 in gebruik is, meer gewicht verleend dan voorheen aan de standpunten van de delegatie in het kader van de beoordelingen van projectvoorstellen.

  Vak 11. Het project voor het beheer van natuurlijke bossen (NFMP) is wellicht te ambitieus, niet alleen omdat het gericht is op een te groot gebied, maar ook omdat het accent ligt op centrale overheidsniveaus in beleidscontext; het mag echter niet geïsoleerd worden beschouwd. Het NFMP steunt een breder sectoraal programma van de centrale overheid, het nationale programma voor de bescherming van natuurlijke bossen (NFPP), dat gericht is op de verbetering van de systemen voor het beheer van bossen in het gehele land. Het NFMP is derhalve één van de complementaire maatregelen die in het kader van het NFPP worden genomen ter verbetering van het bosbeheer in China; het wordt ondersteund door het NFPP en is daardoor effectief op een breder terrein en in beleidscontext. |
| --- | --- |

63.

De Commissie is zich ervan bewust dat de huidige praktijksituatie in aanmerking moet worden genomen bij de beoordeling van een project. Dienovereenkomstig wordt in de nieuwe „Practical Guide to Contract Procedures for EC External Actions”, die sinds februari 2006 in gebruik is, meer gewicht verleend dan voorheen aan de standpunten van de delegatie in het kader van de beoordelingen van projectvoorstellen.

Vak 11. Het project voor het beheer van natuurlijke bossen (NFMP) is wellicht te ambitieus, niet alleen omdat het gericht is op een te groot gebied, maar ook omdat het accent ligt op centrale overheidsniveaus in beleidscontext; het mag echter niet geïsoleerd worden beschouwd. Het NFMP steunt een breder sectoraal programma van de centrale overheid, het nationale programma voor de bescherming van natuurlijke bossen (NFPP), dat gericht is op de verbetering van de systemen voor het beheer van bossen in het gehele land. Het NFMP is derhalve één van de complementaire maatregelen die in het kader van het NFPP worden genomen ter verbetering van het bosbeheer in China; het wordt ondersteund door het NFPP en is daardoor effectief op een breder terrein en in beleidscontext.

| 64 en 65. | De Commissie streeft ernaar de efficiëntie van de procedures voor de voorbereiding van projecten te verbeteren, maar zorgt er ook voor dat de haalbaarheidsstudies en het opzetten van projecten geschieden overeenkomstig de hoogste kwaliteitsnormen en de beginselen inzake eigen inbreng. In dit verband kan ook de noodzaak om vooraf milieueffectbeoordelingen uit te voeren, waarbij ook de belanghebbenden betrokken zijn, invloed hebben op de duur van de voorbereidende fase.
  Met betrekking tot de procedure voor de oproep tot het indienen van voorstellen die van toepassing is op thematische programma’s, erkent de Commissie dat er sprake was van vertraging tussen de bekendmaking van de oproep en de ondertekening van de tweede serie contracten. Hierbij dient echter te worden aangetekend dat de oproep tot het indienen van voorstellen van 2001 één van de eerste oproepen was in het kader van de thematische programma’s voor de buitenlandse hulp. Zoals reeds is gezegd, heeft de Commissie sindsdien alles in het werk gesteld om de procedures voor de selectie en het beheer van projecten te versnellen en dit heeft geleid tot forse verbeteringen in de volgende oproep, die in 2003 werd gedaan. De procedure voor oproepen tot het indienen van voorstellen die in 2006 is ingevoerd, bepaalt dat de periode tussen de bekendmaking van een oproep en de opstelling van de contracten niet langer mag zijn dan één jaar. |
| --- | --- |

64 en 65.

De Commissie streeft ernaar de efficiëntie van de procedures voor de voorbereiding van projecten te verbeteren, maar zorgt er ook voor dat de haalbaarheidsstudies en het opzetten van projecten geschieden overeenkomstig de hoogste kwaliteitsnormen en de beginselen inzake eigen inbreng. In dit verband kan ook de noodzaak om vooraf milieueffectbeoordelingen uit te voeren, waarbij ook de belanghebbenden betrokken zijn, invloed hebben op de duur van de voorbereidende fase.

Met betrekking tot de procedure voor de oproep tot het indienen van voorstellen die van toepassing is op thematische programma’s, erkent de Commissie dat er sprake was van vertraging tussen de bekendmaking van de oproep en de ondertekening van de tweede serie contracten. Hierbij dient echter te worden aangetekend dat de oproep tot het indienen van voorstellen van 2001 één van de eerste oproepen was in het kader van de thematische programma’s voor de buitenlandse hulp. Zoals reeds is gezegd, heeft de Commissie sindsdien alles in het werk gesteld om de procedures voor de selectie en het beheer van projecten te versnellen en dit heeft geleid tot forse verbeteringen in de volgende oproep, die in 2003 werd gedaan. De procedure voor oproepen tot het indienen van voorstellen die in 2006 is ingevoerd, bepaalt dat de periode tussen de bekendmaking van een oproep en de opstelling van de contracten niet langer mag zijn dan één jaar.

| 66. | De procedures en aanbestedingsregels van de Commissie zijn gericht op het hoogste niveau van transparantie en eerlijkheid en bieden ruimte voor toezicht en controle van het gebruik van overheidsmiddelen. De Commissie is het ermee eens dat er ruimte is voor vereenvoudiging van de procedures om de snelheid en de effectiviteit van de hulpverlening te verbeteren; zij heeft daartoe voorstellen gedaan tot wijziging van het Financieel Reglement. Een eerste herziening van de procedures in het kader van het huidige reglement is reeds uitgevoerd door EuropeAid en in februari jongstleden van kracht geworden (zie de nieuwe praktische gids).

  Vak 12. De Commissie is van mening dat het project in Brazilië ondanks de vertraging die is opgetreden tussen de indiening van het voorstel en de goedkeuring ervan relevant blijft, aangezien de problemen en behoeften die moeten worden aangepakt en in het voorstel worden beschreven, nog steeds golden bij de start van het project. Vertraging bij het goedkeuren van projecten moet zo veel mogelijk worden vermeden. |
| --- | --- |

66.

De procedures en aanbestedingsregels van de Commissie zijn gericht op het hoogste niveau van transparantie en eerlijkheid en bieden ruimte voor toezicht en controle van het gebruik van overheidsmiddelen. De Commissie is het ermee eens dat er ruimte is voor vereenvoudiging van de procedures om de snelheid en de effectiviteit van de hulpverlening te verbeteren; zij heeft daartoe voorstellen gedaan tot wijziging van het Financieel Reglement. Een eerste herziening van de procedures in het kader van het huidige reglement is reeds uitgevoerd door EuropeAid en in februari jongstleden van kracht geworden (zie de nieuwe praktische gids).

Vak 12. De Commissie is van mening dat het project in Brazilië ondanks de vertraging die is opgetreden tussen de indiening van het voorstel en de goedkeuring ervan relevant blijft, aangezien de problemen en behoeften die moeten worden aangepakt en in het voorstel worden beschreven, nog steeds golden bij de start van het project. Vertraging bij het goedkeuren van projecten moet zo veel mogelijk worden vermeden.

| 68. | De Commissie deelt het standpunt van de Rekenkamer dat de opbouw van institutionele capaciteit in de partnerlanden een cruciaal element is. Dit doel heeft de Commissie in het kader van de samenwerking systematisch nagestreefd, al is het soms moeilijk om een kwalitatieve en kwantitatieve evaluatie te verrichten van de resultaten. Acties voor de opbouw van institutionele capaciteit zijn vaak lokaal van opzet (projectniveau) en zowel op de lokale overheid gericht, als op het maatschappelijke middenveld. Acties ten behoeve van de centrale overheid maken in het algemeen deel uit van bredere maatregelen uit hoofde van geografische programma’s. Acties voor de opbouw van institutionele capaciteit en institutionele steun zijn echter pas effectief, als er sprake is van eigen inbreng en betrokkenheid van de instellingen. |
| --- | --- |

68.

De Commissie deelt het standpunt van de Rekenkamer dat de opbouw van institutionele capaciteit in de partnerlanden een cruciaal element is. Dit doel heeft de Commissie in het kader van de samenwerking systematisch nagestreefd, al is het soms moeilijk om een kwalitatieve en kwantitatieve evaluatie te verrichten van de resultaten. Acties voor de opbouw van institutionele capaciteit zijn vaak lokaal van opzet (projectniveau) en zowel op de lokale overheid gericht, als op het maatschappelijke middenveld. Acties ten behoeve van de centrale overheid maken in het algemeen deel uit van bredere maatregelen uit hoofde van geografische programma’s. Acties voor de opbouw van institutionele capaciteit en institutionele steun zijn echter pas effectief, als er sprake is van eigen inbreng en betrokkenheid van de instellingen.

| 69. | Bij het identificeren en uitwerken van maatregelen in het kader van geografische programma’s streeft de Commissie altijd naar een zo groot mogelijke politieke commitment van het begunstigde land. Wegens het over het algemeen helaas beperkte gewicht van milieuvraagstukken, vergeleken met andere politieke prioriteiten in de begunstigde landen/regio’s, is dat commitment in de praktijk niet altijd even sterk en krachtig en kan dit niet altijd worden vertaald in voldoende samenwerking en steun op operationeel niveau. |
| --- | --- |

69.

Bij het identificeren en uitwerken van maatregelen in het kader van geografische programma’s streeft de Commissie altijd naar een zo groot mogelijke politieke commitment van het begunstigde land. Wegens het over het algemeen helaas beperkte gewicht van milieuvraagstukken, vergeleken met andere politieke prioriteiten in de begunstigde landen/regio’s, is dat commitment in de praktijk niet altijd even sterk en krachtig en kan dit niet altijd worden vertaald in voldoende samenwerking en steun op operationeel niveau.

| 70. | De door de Rekenkamer in deze paragraaf genoemde situatie vloeit direct voort uit de zojuist beschreven omstandigheden (paragraaf 69), maar ook uit een gebrekkige kennis van de procedures van de Commissie, als bedoeld in het antwoord op paragraaf 62. De Commissie legt steeds sterker de nadruk op eigen inbreng en verantwoordelijkheid van de overheid in het partnerland voor het beheer van de maatregelen, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Financieel Reglement. Het streven naar nieuwe methoden voor de verlening van hulp die verschillen van de klassieke projectaanpak (sectorale aanpak, sectorbeleid ondersteunende programma’s), is onder andere terecht vanuit het oogpunt van de langetermijnduurzaamheid van operaties. De Commissie is zich bewust van de problemen als gevolg van het roteren van personeel en is helaas ook bekend met de negatieve gevolgen van dergelijke veranderingen voor projecten/programma’s, met name in afgelegen gebieden. Dit probleem valt over het algemeen echter buiten het kader van de politieke dialoog van de Commissie met de begunstigde landen. |
| --- | --- |

70.

De door de Rekenkamer in deze paragraaf genoemde situatie vloeit direct voort uit de zojuist beschreven omstandigheden (paragraaf 69), maar ook uit een gebrekkige kennis van de procedures van de Commissie, als bedoeld in het antwoord op paragraaf 62. De Commissie legt steeds sterker de nadruk op eigen inbreng en verantwoordelijkheid van de overheid in het partnerland voor het beheer van de maatregelen, overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Financieel Reglement. Het streven naar nieuwe methoden voor de verlening van hulp die verschillen van de klassieke projectaanpak (sectorale aanpak, sectorbeleid ondersteunende programma’s), is onder andere terecht vanuit het oogpunt van de langetermijnduurzaamheid van operaties. De Commissie is zich bewust van de problemen als gevolg van het roteren van personeel en is helaas ook bekend met de negatieve gevolgen van dergelijke veranderingen voor projecten/programma’s, met name in afgelegen gebieden. Dit probleem valt over het algemeen echter buiten het kader van de politieke dialoog van de Commissie met de begunstigde landen.

| 72. | De Commissie heeft bij het opzetten van projecten/programma’s voortdurend aandacht besteed aan de noodzaak om voor de lokale gemeenschappen inkomsten te creëren, een essentiële voorwaarde voor de duurzaamheid van maatregelen voor natuurbehoud op lange termijn, overeenkomstig de algemene doelstellingen van de Commissie inzake armoedebestrijding. De mogelijkheden om inkomsten te creëren in beschermde natuurgebieden zijn over het algemeen beperkt en onvoldoende om op lange termijn te voorzien in de behoeften op het gebied van lokale ontwikkeling en milieubescherming. Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 50 t/m 56.
  Ook, en dat is misschien nog wel belangrijker, blijven de vorderingen die dankzij de ontwikkelingshulp van de Commissie op dit gebied zijn bereikt, afhankelijk van de effecten van ontwikkelingen die het gevolg zijn van nationaal en internationaal beleid op andere gebieden; het is voor ontwikkeling dan ook cruciaal om te zorgen voor beleidssamenhang.
  Een aanzienlijk deel van de werkzaamheden in het kader van het programma Ecofac is van oudsher gericht op toerisme en meer in het algemeen onderwerpen die verband houden met het genereren van inkomsten (jachtgebieden in Centraal-Afrika, toerismevraagstukken in de Republiek Congo (Brazzaville), Gabon, Equatoriaal-Guinea, Sao Tomé). Alle bestaande faciliteiten voor ecotoerisme op het gebied waarop Ecofac actief is, zijn in het kader van dit programma in het leven geroepen. |
| --- | --- |

72.

De Commissie heeft bij het opzetten van projecten/programma’s voortdurend aandacht besteed aan de noodzaak om voor de lokale gemeenschappen inkomsten te creëren, een essentiële voorwaarde voor de duurzaamheid van maatregelen voor natuurbehoud op lange termijn, overeenkomstig de algemene doelstellingen van de Commissie inzake armoedebestrijding. De mogelijkheden om inkomsten te creëren in beschermde natuurgebieden zijn over het algemeen beperkt en onvoldoende om op lange termijn te voorzien in de behoeften op het gebied van lokale ontwikkeling en milieubescherming. Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 50 t/m 56.

Ook, en dat is misschien nog wel belangrijker, blijven de vorderingen die dankzij de ontwikkelingshulp van de Commissie op dit gebied zijn bereikt, afhankelijk van de effecten van ontwikkelingen die het gevolg zijn van nationaal en internationaal beleid op andere gebieden; het is voor ontwikkeling dan ook cruciaal om te zorgen voor beleidssamenhang.

Een aanzienlijk deel van de werkzaamheden in het kader van het programma Ecofac is van oudsher gericht op toerisme en meer in het algemeen onderwerpen die verband houden met het genereren van inkomsten (jachtgebieden in Centraal-Afrika, toerismevraagstukken in de Republiek Congo (Brazzaville), Gabon, Equatoriaal-Guinea, Sao Tomé). Alle bestaande faciliteiten voor ecotoerisme op het gebied waarop Ecofac actief is, zijn in het kader van dit programma in het leven geroepen.

| 73 en 74. | De projectaanpak biedt beperkte mogelijkheden om gezamenlijk met de ontwikkelingspartners het bredere beleid en de programma’s van de partnerlanden te evalueren en de implicaties voor het milieu te analyseren van beleid dat strikt gezien niet onder de milieusector valt. De landenmilieuprofielen (LMP’s) die nu worden uitgevoerd als onderdeel van de voorbereiding van de landenstrategiedocumenten (LSD’s) zijn bedoeld om deze problemen te identificeren, zodat daarmee rekening kan worden gehouden bij de opzet van hulpmaatregelen. |
| --- | --- |

73 en 74.

De projectaanpak biedt beperkte mogelijkheden om gezamenlijk met de ontwikkelingspartners het bredere beleid en de programma’s van de partnerlanden te evalueren en de implicaties voor het milieu te analyseren van beleid dat strikt gezien niet onder de milieusector valt. De landenmilieuprofielen (LMP’s) die nu worden uitgevoerd als onderdeel van de voorbereiding van de landenstrategiedocumenten (LSD’s) zijn bedoeld om deze problemen te identificeren, zodat daarmee rekening kan worden gehouden bij de opzet van hulpmaatregelen.

| 75. | Sinds 2001 mogen centrale overheidsinstanties niet meer als kandidaat of partner inschrijven voor oproepen tot het indienen van voorstellen in het kader van de begrotingslijnen milieu en bosbouw; zij kunnen dan ook geen subsidie ontvangen. Zij mogen wel betrokken worden bij de projecten, met name wanneer zij deelnemen als partner. Hoewel dit zelden voorkomt, moet deze betrokkenheid worden aangemoedigd waar dat nodig is, om ervoor te zorgen dat de resultaten van de projecten duurzaam zijn op beleidsniveau. |
| --- | --- |

75.

Sinds 2001 mogen centrale overheidsinstanties niet meer als kandidaat of partner inschrijven voor oproepen tot het indienen van voorstellen in het kader van de begrotingslijnen milieu en bosbouw; zij kunnen dan ook geen subsidie ontvangen. Zij mogen wel betrokken worden bij de projecten, met name wanneer zij deelnemen als partner. Hoewel dit zelden voorkomt, moet deze betrokkenheid worden aangemoedigd waar dat nodig is, om ervoor te zorgen dat de resultaten van de projecten duurzaam zijn op beleidsniveau.

| 76. | Wat de rol van directe begrotingssteun betreft, wordt verwezen naar het antwoord op de paragrafen 36 t/m 38. |
| --- | --- |

76.

Wat de rol van directe begrotingssteun betreft, wordt verwezen naar het antwoord op de paragrafen 36 t/m 38.

| 77. | Er moeten meer inspanningen worden geleverd om de bereikte resultaten en de ervaringen met de projecten in het kader van de programma’s op het gebied van milieu en bosbouw beter te verspreiden. Bij de evaluatie van een voorstel moet een deel van de begroting worden gereserveerd voor verspreidings- en duurzaamheidsvraagstukken na voltooiing van de activiteiten. Tijdens de uitvoering van een project moet in het laatste jaar een duidelijk plan worden opgesteld voor verspreiding en toekomstige activiteiten. Ook is de verwachting dat de regeringen in de begunstigde landen, in aansluiting op het proces van deconcentratie, beter op de hoogte zullen zijn van de resultaten.

  Vak 15. Het concept van het PPG7 is al sinds het allereerste begin uiterst complex. In 1992 is Brazilië, gastland van de VN-conferentie over milieu en ontwikkeling, door de zeven economische grootmachten overgehaald in te stemmen met het PPG7. Destijds was het bewustzijn van de noodzaak van milieubescherming in het Amazonegebied niet wijdverbreid in Brazilië; ook waren er geen passende structuren of begrotingen in de deelnemende staten.
  Uiteindelijk heeft het programma bijgedragen tot de oprichting van het ministerie van Milieu en secretariaten voor Milieu in de betrokken staten. Ook zijn veel opleidingsacties afgerond, die niet altijd het verwachte effect hebben gesorteerd, als gevolg van het aanzienlijke roteren van het personeel.
  Een andere complicerende factor zijn de enorme culturele en wetgevende verschillen tussen de verschillende staten in het Amazonegebied. Rondônia is bijvoorbeeld de enige staat waar de ecologische en economische zone (EEZ) in de wetgeving is opgenomen. In een andere staat was er geen officieel beleid ter ondersteuning van de EEZ.
  De ervaring heeft geleerd dat maatregelen die eruit bestaan te regelen en te controleren, niet effectief kunnen worden geïmplementeerd, aangezien de overheid op dit gebied vrijwel onbestaand is. Afgezien daarvan zou het controleren van 5 miljoen vierkante kilometer Amazonegebied, een veel groter gebied dus dan het huidige oppervlak van de EU, een enorme presentie vereisen van de overheid. Dit probleem wordt langzaam maar zeker aangepakt met lucht- en satellietcontroles.
  Ondanks de inspanningen van het ministerie van Milieu op dit terrein, blijft het moeilijk om van het milieubeleid horizontaal beleid te maken waar ook andere ministeries bij betrokken zijn, voornamelijk vanwege de politieke druk om economische groei en werkgelegenheid te creëren. |
| --- | --- |

77.

Er moeten meer inspanningen worden geleverd om de bereikte resultaten en de ervaringen met de projecten in het kader van de programma’s op het gebied van milieu en bosbouw beter te verspreiden. Bij de evaluatie van een voorstel moet een deel van de begroting worden gereserveerd voor verspreidings- en duurzaamheidsvraagstukken na voltooiing van de activiteiten. Tijdens de uitvoering van een project moet in het laatste jaar een duidelijk plan worden opgesteld voor verspreiding en toekomstige activiteiten. Ook is de verwachting dat de regeringen in de begunstigde landen, in aansluiting op het proces van deconcentratie, beter op de hoogte zullen zijn van de resultaten.

Vak 15. Het concept van het PPG7 is al sinds het allereerste begin uiterst complex. In 1992 is Brazilië, gastland van de VN-conferentie over milieu en ontwikkeling, door de zeven economische grootmachten overgehaald in te stemmen met het PPG7. Destijds was het bewustzijn van de noodzaak van milieubescherming in het Amazonegebied niet wijdverbreid in Brazilië; ook waren er geen passende structuren of begrotingen in de deelnemende staten.

Uiteindelijk heeft het programma bijgedragen tot de oprichting van het ministerie van Milieu en secretariaten voor Milieu in de betrokken staten. Ook zijn veel opleidingsacties afgerond, die niet altijd het verwachte effect hebben gesorteerd, als gevolg van het aanzienlijke roteren van het personeel.

Een andere complicerende factor zijn de enorme culturele en wetgevende verschillen tussen de verschillende staten in het Amazonegebied. Rondônia is bijvoorbeeld de enige staat waar de ecologische en economische zone (EEZ) in de wetgeving is opgenomen. In een andere staat was er geen officieel beleid ter ondersteuning van de EEZ.

De ervaring heeft geleerd dat maatregelen die eruit bestaan te regelen en te controleren, niet effectief kunnen worden geïmplementeerd, aangezien de overheid op dit gebied vrijwel onbestaand is. Afgezien daarvan zou het controleren van 5 miljoen vierkante kilometer Amazonegebied, een veel groter gebied dus dan het huidige oppervlak van de EU, een enorme presentie vereisen van de overheid. Dit probleem wordt langzaam maar zeker aangepakt met lucht- en satellietcontroles.

Ondanks de inspanningen van het ministerie van Milieu op dit terrein, blijft het moeilijk om van het milieubeleid horizontaal beleid te maken waar ook andere ministeries bij betrokken zijn, voornamelijk vanwege de politieke druk om economische groei en werkgelegenheid te creëren.

| 78. | Voor de financiële duurzaamheid van projecten in de milieusector (dat wil zeggen bescherming, behoud, valorisatie): zie de antwoorden op de paragrafen 50 t/m 56 en 72. |
| --- | --- |

78.

Voor de financiële duurzaamheid van projecten in de milieusector (dat wil zeggen bescherming, behoud, valorisatie): zie de antwoorden op de paragrafen 50 t/m 56 en 72.

| 79. | De Commissie is zich bewust van dit probleem en neemt dit mee bij de opstelling van het nieuwe thematische programma voor 2007-2013, waarin de nadruk ligt op subsidiariteit en complementariteit van het thematische programma ten opzichte van de geografische programma’s. |
| --- | --- |

79.

De Commissie is zich bewust van dit probleem en neemt dit mee bij de opstelling van het nieuwe thematische programma voor 2007-2013, waarin de nadruk ligt op subsidiariteit en complementariteit van het thematische programma ten opzichte van de geografische programma’s.

| 80. | De Commissie is het volledig eens met deze opmerking van de Rekenkamer. Opnieuw wordt verwezen naar de antwoorden op de paragrafen 50 t/m 56 en 72. De Commissie hecht belang aan de samenhang van het beleid voor ontwikkeling, om maatregelen te voorkomen die een krachtige impuls kunnen zijn voor economische voordelen op korte termijn, aangezien deze de samenwerkingsinspanningen op het gebied van natuurbehoud en de vooruitzichten daarvan qua duurzaamheid kunnen ondermijnen.
  Verder heeft de Commissie met betrekking tot de illegale kap (vak 16), die de levensvatbaarheid van door de Commissie gefinancierde projecten vaak ondermijnt, een EU-actieplan opgezet voor wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw (FLEGT) (COM(2003) 251 def.). Dit actieplan is een belangrijke stap in de goede richting: aanpak van milieuvraagstukken op een meer globale en omvattende wijze, rekening houdende met de fundamentele en vaak verwaarloosde gevolgen van handelspatronen voor milieubehoud. |
| --- | --- |

80.

De Commissie is het volledig eens met deze opmerking van de Rekenkamer. Opnieuw wordt verwezen naar de antwoorden op de paragrafen 50 t/m 56 en 72. De Commissie hecht belang aan de samenhang van het beleid voor ontwikkeling, om maatregelen te voorkomen die een krachtige impuls kunnen zijn voor economische voordelen op korte termijn, aangezien deze de samenwerkingsinspanningen op het gebied van natuurbehoud en de vooruitzichten daarvan qua duurzaamheid kunnen ondermijnen.

Verder heeft de Commissie met betrekking tot de illegale kap (vak 16), die de levensvatbaarheid van door de Commissie gefinancierde projecten vaak ondermijnt, een EU-actieplan opgezet voor wetshandhaving, governance en handel in de bosbouw (FLEGT) (COM(2003) 251 def.). Dit actieplan is een belangrijke stap in de goede richting: aanpak van milieuvraagstukken op een meer globale en omvattende wijze, rekening houdende met de fundamentele en vaak verwaarloosde gevolgen van handelspatronen voor milieubehoud.

| 81. | a) | De Commissie streeft naar verbetering van de procedures voor de beoordeling van projecten, die onder andere moeten zorgen voor consistentie van projectdoelstellingen en projectduur. |
| --- | --- | --- |

81.

a)

De Commissie streeft naar verbetering van de procedures voor de beoordeling van projecten, die onder andere moeten zorgen voor consistentie van projectdoelstellingen en projectduur.

| b) | Zie het antwoord op de paragrafen 36 t/m 38. |
| --- | --- |

b)

Zie het antwoord op de paragrafen 36 t/m 38.

| c) en d) | De Commissie evalueert momenteel opnieuw de steun die zij verleent via trustfondsen en wereldwijde initiatieven en besteedt daarbij bijzondere aandacht aan vraagstukken op het gebied van zichtbaarheid, verificatie en verslaglegging. |
| --- | --- |

c) en d)

De Commissie evalueert momenteel opnieuw de steun die zij verleent via trustfondsen en wereldwijde initiatieven en besteedt daarbij bijzondere aandacht aan vraagstukken op het gebied van zichtbaarheid, verificatie en verslaglegging.

Vak 16. Alle natuurlijke bosgebieden in China krijgen een quotum voor de kap waarin de hoeveelheid hout wordt gekwantificeerd die gekapt mag worden voor i) huishoudelijk/brandstofgebruik en ii) renovatie van woningen. Voor de streken waar het Natural Forest Management Project (NFMP) van toepassing is, geldt: in de provincie Sichuan is een algemeen kapverbod, in de provincies Hunan en Hainan is er geen kapverbod. In de provincies Hunan en Hainan zijn de bossen de afgelopen tientallen jaren gedecimeerd en vervangen door bamboe (Hunan) en rubber (Hainan), die legaal worden geëxploiteerd voor hout/rubber. De bamboe-/rubbergebieden zijn in collectief bezit en grenzen aan natuurlijke bosgebieden. Het is voorgekomen dat boeren bij de kap van bossen die in collectief bezit zijn, stukken kapten van natuurlijke bossen. Volgens de informatie van de delegatie van de Commissie in China wordt er geen illegaal gekapt hout commercieel verwerkt in de houtindustrie. De commerciële houtkap in de provincies Hunan en Hainan heeft geen gevolgen voor de effectiviteit van het NFMP. Ten aanzien van het gebruik van natuurlijke bossen door de plattelandsbevolking moet het NFMP juist modellen ontwikkelen voor duurzame exploitatie.

In Indonesië heeft de Commissie het Berau Forest Management Project (BFMP) gesteund, dat duurzaam bosbeheer heeft geïntroduceerd en heeft bijgedragen tot de bescherming van de internationaal bekende STREK-onderzoekspercelen, die oorspronkelijk tot stand zijn gekomen met de medewerking van het CIRAD (Frankrijk).

De dreiging die uitgaat van de activiteiten van steenkolenmijnen, blijft bestaan. Het geplande nieuwe project, Participatory Planning of Natural Resources in Berau en Bulugan, biedt het algemene kader voor de geïntegreerde planning van grondgebruik dat nodig is, willen de districtsinstanties weloverwogen keuzes kunnen maken tussen verschillende manieren om grond te gebruiken.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

| 82. | Na de ondertekening in december 2005 van de Europese consensus inzake ontwikkeling, waarin een groter belang wordt gehecht aan de milieuaspecten van het ontwikkelingsbeleid, zal de Commissie de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden. |
| --- | --- |

82.

Na de ondertekening in december 2005 van de Europese consensus inzake ontwikkeling, waarin een groter belang wordt gehecht aan de milieuaspecten van het ontwikkelingsbeleid, zal de Commissie de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden.

| 83. | Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van de beperkte personele middelen moet het accent worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering.
  Het ontwerp-handboek voor milieu-integratie is bijna af. Bepaalde onderdelen ervan zijn al in gebruik en zijn uitgebreid geraadpleegd. Van november 2004 tot eind 2005 zijn ongeveer 350 personeelsleden bij de Commissie en de delegaties opgeleid. De Commissie is het ermee eens dat er behoefte is om de kennis verder te versterken en zal overwegen om thematische cursussen voor personeelsleden met een sleutelrol verplicht te stellen.
  De systemen voor toezicht en evaluatie zijn reeds goed ontwikkeld, maar de Commissie zal manieren bestuderen om naar aanleiding van evaluaties op projectniveau de verspreiding van beste praktijken te verbeteren. |
| --- | --- |

83.

Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van de beperkte personele middelen moet het accent worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering.

Het ontwerp-handboek voor milieu-integratie is bijna af. Bepaalde onderdelen ervan zijn al in gebruik en zijn uitgebreid geraadpleegd. Van november 2004 tot eind 2005 zijn ongeveer 350 personeelsleden bij de Commissie en de delegaties opgeleid. De Commissie is het ermee eens dat er behoefte is om de kennis verder te versterken en zal overwegen om thematische cursussen voor personeelsleden met een sleutelrol verplicht te stellen.

De systemen voor toezicht en evaluatie zijn reeds goed ontwikkeld, maar de Commissie zal manieren bestuderen om naar aanleiding van evaluaties op projectniveau de verspreiding van beste praktijken te verbeteren.

| 84. | De Commissie stelt systematisch landenmilieuprofielen (LMP’s) op om het milieu beter te integreren in de volgende generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) (2007-2013). De impact van deze LMP’s op de nieuwe LSD’s hangt af van de prioriteit die de partnerlanden geven aan milieuvraagstukken.
  Algemene begrotingssteun (ABS) impliceert een brede beleidsdialoog over ontwikkelingsstrategieën van partners; de steun is gericht op armoedebestrijding, macro-economische stabiliteit en een beter beheer van overheidsfinanciën, overeenkomstig de juridische bepalingen en verbintenissen (zoals artikel 61, lid 2, van de Overeenkomst van Cotonou). De Commissie zal ernaar streven om het milieu te integreren op het niveau van de beleidsdialoog wanneer dat relevant is. In het geval van de sectorale begrotingssteun (SBS) kan rekening worden gehouden met specifieke milieuaspecten via de sectorale beleidsdialoog en de opzet van het programma zelf. Ook kan worden gedacht aan sectorale begrotingssteun die zich richt op het milieu. De Commissie houdt rekening met het milieuaspect bij de huidige herziening van haar handboeken voor begrotingssteun en steun voor sectoraal beleid. |
| --- | --- |

84.

De Commissie stelt systematisch landenmilieuprofielen (LMP’s) op om het milieu beter te integreren in de volgende generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) (2007-2013). De impact van deze LMP’s op de nieuwe LSD’s hangt af van de prioriteit die de partnerlanden geven aan milieuvraagstukken.

Algemene begrotingssteun (ABS) impliceert een brede beleidsdialoog over ontwikkelingsstrategieën van partners; de steun is gericht op armoedebestrijding, macro-economische stabiliteit en een beter beheer van overheidsfinanciën, overeenkomstig de juridische bepalingen en verbintenissen (zoals artikel 61, lid 2, van de Overeenkomst van Cotonou). De Commissie zal ernaar streven om het milieu te integreren op het niveau van de beleidsdialoog wanneer dat relevant is. In het geval van de sectorale begrotingssteun (SBS) kan rekening worden gehouden met specifieke milieuaspecten via de sectorale beleidsdialoog en de opzet van het programma zelf. Ook kan worden gedacht aan sectorale begrotingssteun die zich richt op het milieu. De Commissie houdt rekening met het milieuaspect bij de huidige herziening van haar handboeken voor begrotingssteun en steun voor sectoraal beleid.

| 85. | Rekening houdende met de moeilijke context van ontwikkelingssamenwerking zijn de projecten volgens de Commissie redelijk effectief. Er moet rekening worden gehouden met het grote aantal factoren die een rol spelen bij de tenuitvoerlegging (waaronder politieke instabiliteit en problemen met rechtshandhaving), en die vaak buiten de controlesfeer van een project vallen, maar die hun weerslag hebben op de kansen dat de beoogde resultaten ook daadwerkelijk worden gehaald en de verwachte effecten zich voordoen. De Commissie streeft naar de verbetering van de projectbeoordelingsprocedures.
  De Commissie legt steeds sterker de nadruk op eigen inbreng en verantwoordelijkheid van de overheid in het partnerland voor het beheer van de maatregelen, ook overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Financieel Reglement. Het streven naar nieuwe methoden voor de verlening van hulp die verschillen van de klassieke projectaanpak (sectorale aanpak, sectorbeleid ondersteunende programma’s), is onder andere terecht vanuit het oogpunt van de langetermijnduurzaamheid van operaties. |
| --- | --- |

85.

Rekening houdende met de moeilijke context van ontwikkelingssamenwerking zijn de projecten volgens de Commissie redelijk effectief. Er moet rekening worden gehouden met het grote aantal factoren die een rol spelen bij de tenuitvoerlegging (waaronder politieke instabiliteit en problemen met rechtshandhaving), en die vaak buiten de controlesfeer van een project vallen, maar die hun weerslag hebben op de kansen dat de beoogde resultaten ook daadwerkelijk worden gehaald en de verwachte effecten zich voordoen. De Commissie streeft naar de verbetering van de projectbeoordelingsprocedures.

De Commissie legt steeds sterker de nadruk op eigen inbreng en verantwoordelijkheid van de overheid in het partnerland voor het beheer van de maatregelen, ook overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het Financieel Reglement. Het streven naar nieuwe methoden voor de verlening van hulp die verschillen van de klassieke projectaanpak (sectorale aanpak, sectorbeleid ondersteunende programma’s), is onder andere terecht vanuit het oogpunt van de langetermijnduurzaamheid van operaties.

| 86. | Op de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap zijn de beginselen van partnerschap en eigen inbreng van de begunstigde landen van toepassing. Dit betekent dat de prioriteiten voor de geografische samenwerkingsmechanismen worden overeengekomen tijdens een raadplegingsproces, waarin de partnerlanden erop kunnen aandringen om meer inspanningen te richten op sociale sectoren, zoals gezondheidszorg en onderwijs. In het kader van haar bilaterale betrekkingen zal de Commissie er echter op blijven toezien dat de landen zich in toenemende mate bewust zijn van milieuvraagstukken. De Commissie concentreert haar inspanningen op het optimaal gebruiken van schaarse middelen. In dit verband is de thematische vakkennis binnen EuropeAid in maart 2005 gereorganiseerd om op efficiënte wijze kwalitatief hoogstaande steun te kunnen bieden. |
| --- | --- |

86.

Op de ontwikkelingssamenwerking van de Gemeenschap zijn de beginselen van partnerschap en eigen inbreng van de begunstigde landen van toepassing. Dit betekent dat de prioriteiten voor de geografische samenwerkingsmechanismen worden overeengekomen tijdens een raadplegingsproces, waarin de partnerlanden erop kunnen aandringen om meer inspanningen te richten op sociale sectoren, zoals gezondheidszorg en onderwijs. In het kader van haar bilaterale betrekkingen zal de Commissie er echter op blijven toezien dat de landen zich in toenemende mate bewust zijn van milieuvraagstukken. De Commissie concentreert haar inspanningen op het optimaal gebruiken van schaarse middelen. In dit verband is de thematische vakkennis binnen EuropeAid in maart 2005 gereorganiseerd om op efficiënte wijze kwalitatief hoogstaande steun te kunnen bieden.

| 87. | De Commissie zal de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden, rekening houdende met recente beleidsontwikkelingen, zoals de Europese consensus inzake ontwikkeling (december 2005), de strategie voor duurzame ontwikkeling, en het thematische programma voor milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie (Environment and Sustainable Management of Natural Resources including Energy, ENRTP). |
| --- | --- |

87.

De Commissie zal de strategie voor de integratie van de milieuaspecten (2001 Environment Integration Strategy) herzien en actualiseren en de toepassing ervan verbreden, rekening houdende met recente beleidsontwikkelingen, zoals de Europese consensus inzake ontwikkeling (december 2005), de strategie voor duurzame ontwikkeling, en het thematische programma voor milieu en duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie (Environment and Sustainable Management of Natural Resources including Energy, ENRTP).

| 88. | De Commissie zal een interdepartementale stuurgroep voor de milieuaspecten van ontwikkeling opzetten die richtsnoeren zal opstellen en moet zorgen voor betere coördinatie.
  Verdere synergieën zullen worden ontwikkeld dankzij het opzetten van een Waarnemingscentrum voor milieu en duurzame ontwikkeling door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, met als doel het ondersteunen van de programmering en implementatie van het ontwikkelingsbeleid van de Commissie. |
| --- | --- |

88.

De Commissie zal een interdepartementale stuurgroep voor de milieuaspecten van ontwikkeling opzetten die richtsnoeren zal opstellen en moet zorgen voor betere coördinatie.

Verdere synergieën zullen worden ontwikkeld dankzij het opzetten van een Waarnemingscentrum voor milieu en duurzame ontwikkeling door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, met als doel het ondersteunen van de programmering en implementatie van het ontwikkelingsbeleid van de Commissie.

| 89. | Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van beperkte middelen moet het accent worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering. |
| --- | --- |

89.

Bij het stellen van prioriteiten voor het gebruik van beperkte middelen moet het accent worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om fundamentele procedures voor milieu-integratie af te handelen (screening) en op gespecialiseerde ondersteuning op verzoek bij identificatie en formulering.

| 90. | Het handboek voor milieu-integratie wordt naar verwacht in 2006 goedgekeurd en verstuurd naar de relevante diensten van de Commissie in Brussel en naar de delegaties. De naleving zal worden geverifieerd in het kader van de controles van de Quality Support Group in het stadium van de identificatie en formulering van maatregelen. |
| --- | --- |

90.

Het handboek voor milieu-integratie wordt naar verwacht in 2006 goedgekeurd en verstuurd naar de relevante diensten van de Commissie in Brussel en naar de delegaties. De naleving zal worden geverifieerd in het kader van de controles van de Quality Support Group in het stadium van de identificatie en formulering van maatregelen.

| 91. | De Commissie is het ermee eens dat er behoefte is om de kennis verder te versterken en zal overwegen om thematische cursussen voor personeelsleden met een sleutelrol verplicht te stellen. Dit besluit moet parallel worden genomen met het besluit om de noodzakelijke middelen toe te wijzen voor die cursussen. De Commissie wil dit thema in 2006 aanpakken. |
| --- | --- |

91.

De Commissie is het ermee eens dat er behoefte is om de kennis verder te versterken en zal overwegen om thematische cursussen voor personeelsleden met een sleutelrol verplicht te stellen. Dit besluit moet parallel worden genomen met het besluit om de noodzakelijke middelen toe te wijzen voor die cursussen. De Commissie wil dit thema in 2006 aanpakken.

| 92. | De Commissie overweegt een algemene evaluatie uit te voeren in dit stadium en een haalbaarheidsonderzoek naar het beter exploiteren van gegevens van het monitoringsysteem om de prestaties te verbeteren.
  De Commissie heeft de oprichting gelanceerd van een database die alle projectevaluaties gaat inventariseren en waarin opzoekingen mogelijk zullen zijn op basis van trefwoorden als milieu. Zodoende kunnen resultaten systematischer worden geraadpleegd. |
| --- | --- |

92.

De Commissie overweegt een algemene evaluatie uit te voeren in dit stadium en een haalbaarheidsonderzoek naar het beter exploiteren van gegevens van het monitoringsysteem om de prestaties te verbeteren.

De Commissie heeft de oprichting gelanceerd van een database die alle projectevaluaties gaat inventariseren en waarin opzoekingen mogelijk zullen zijn op basis van trefwoorden als milieu. Zodoende kunnen resultaten systematischer worden geraadpleegd.

| 93. | De Commissie is zich ervan bewust dat verdere inspanningen nodig zijn om haar capaciteit te verbeteren om zo nauwkeurig mogelijke informatie te verstrekken over de uitgaven voor milieu. Er zijn echter grenzen aan wat kan worden bereikt, met name wat de mogelijkheid betreft om milieugebonden uitgaven te identificeren in het kader van projecten die niet het milieu als hoofddoelstelling hebben. |
| --- | --- |

93.

De Commissie is zich ervan bewust dat verdere inspanningen nodig zijn om haar capaciteit te verbeteren om zo nauwkeurig mogelijke informatie te verstrekken over de uitgaven voor milieu. Er zijn echter grenzen aan wat kan worden bereikt, met name wat de mogelijkheid betreft om milieugebonden uitgaven te identificeren in het kader van projecten die niet het milieu als hoofddoelstelling hebben.

| 94. | In de programmeringsrichtsnoeren voor de volgende generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) wordt specifiek gewezen op de behoefte aan een analyse van de milieusituatie, gebaseerd op het landenmilieuprofiel (LMP), en de identificatie van mogelijke terreinen waarop maatregelen nodig zijn (hetzij geïntegreerd in prioritaire sectoren, of milieu/natuurlijke hulpbronnen als specifieke sector). |
| --- | --- |

94.

In de programmeringsrichtsnoeren voor de volgende generatie landenstrategiedocumenten (LSD’s) wordt specifiek gewezen op de behoefte aan een analyse van de milieusituatie, gebaseerd op het landenmilieuprofiel (LMP), en de identificatie van mogelijke terreinen waarop maatregelen nodig zijn (hetzij geïntegreerd in prioritaire sectoren, of milieu/natuurlijke hulpbronnen als specifieke sector).

| 95. | Niet alleen met het actualiseren van de relevante handboeken (naar verwacht is dit eind 2006 afgerond) levert de Commissie een bijzondere bijdrage aan het beter mainstreamen van het milieu in haar rechtstreekse begrotingssteun, ook door de dialoog over armoedebestrijding die gepaard gaat met rechtstreekse begrotingssteun en, voor zover relevant, door de dialoog over het sectorale beleid en de opzet van de sectorale begrotingssteun (selectie- en betalingscriteria).
  Strategische milieueffectbeoordelingen van overheidsbeleid zullen worden gestimuleerd, voor zover passend, met name met betrekking tot sectorbrede benaderingen/sectorale begrotingssteun die zich richt(en) op sectoren die in milieuopzicht gevoelig zijn. |
| --- | --- |

95.

Niet alleen met het actualiseren van de relevante handboeken (naar verwacht is dit eind 2006 afgerond) levert de Commissie een bijzondere bijdrage aan het beter mainstreamen van het milieu in haar rechtstreekse begrotingssteun, ook door de dialoog over armoedebestrijding die gepaard gaat met rechtstreekse begrotingssteun en, voor zover relevant, door de dialoog over het sectorale beleid en de opzet van de sectorale begrotingssteun (selectie- en betalingscriteria).

Strategische milieueffectbeoordelingen van overheidsbeleid zullen worden gestimuleerd, voor zover passend, met name met betrekking tot sectorbrede benaderingen/sectorale begrotingssteun die zich richt(en) op sectoren die in milieuopzicht gevoelig zijn.

| 96. | Procedures voor het doorlichten (screenen) van projecten zijn opgenomen in het milieuhandboek. Op de toepassing van die procedures zal toezicht worden uitgeoefend in het kader van de kwaliteitscontroles (QSG) bij identificatie en formulering. De Commissie zal de mogelijkheid onderzoeken om de delegaties op dit gebied een grotere rol te laten spelen, op een wijze die verenigbaar is met de huidige en toekomstige beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, waarbij erop moet worden toegezien dat een en ander niet botst met de huidige inspanningen om procedures te vereenvoudigen. De nadruk moet worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om de screening af te handelen en op ondersteuning op verzoek. |
| --- | --- |

96.

Procedures voor het doorlichten (screenen) van projecten zijn opgenomen in het milieuhandboek. Op de toepassing van die procedures zal toezicht worden uitgeoefend in het kader van de kwaliteitscontroles (QSG) bij identificatie en formulering. De Commissie zal de mogelijkheid onderzoeken om de delegaties op dit gebied een grotere rol te laten spelen, op een wijze die verenigbaar is met de huidige en toekomstige beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, waarbij erop moet worden toegezien dat een en ander niet botst met de huidige inspanningen om procedures te vereenvoudigen. De nadruk moet worden gelegd op het opbouwen van de capaciteit van niet-gespecialiseerd personeel om de screening af te handelen en op ondersteuning op verzoek.

| 97. | De meeste van deze controles worden in de formuleringsfase uitgevoerd door de QSG, die de kwaliteit en consistentie van de voorstellen controleert, en bijvoorbeeld ook nagaat of de preliminaire onderzoeken en de bepalingen in de ontwerp-financieringsovereenkomsten kwalitatief in orde en volledig zijn. |
| --- | --- |

97.

De meeste van deze controles worden in de formuleringsfase uitgevoerd door de QSG, die de kwaliteit en consistentie van de voorstellen controleert, en bijvoorbeeld ook nagaat of de preliminaire onderzoeken en de bepalingen in de ontwerp-financieringsovereenkomsten kwalitatief in orde en volledig zijn.

| 98. | De Commissie is zich ervan bewust dat de huidige praktijksituatie in aanmerking moet worden genomen bij de beoordeling. Dienovereenkomstig wordt in de nieuwe „Practical Guide to Contract Procedures for EC External Actions”, die sinds februari 2006 in gebruik is, meer gewicht verleend dan voorheen aan de standpunten van de delegatie in het kader van de beoordelingen van projectvoorstellen. |
| --- | --- |

98.

De Commissie is zich ervan bewust dat de huidige praktijksituatie in aanmerking moet worden genomen bij de beoordeling. Dienovereenkomstig wordt in de nieuwe „Practical Guide to Contract Procedures for EC External Actions”, die sinds februari 2006 in gebruik is, meer gewicht verleend dan voorheen aan de standpunten van de delegatie in het kader van de beoordelingen van projectvoorstellen.

| 99. | De Commissie is het ermee eens dat er ruimte is voor vereenvoudiging van de procedures om de snelheid en de effectiviteit van de hulpverlening te verbeteren, zonder de transparantie en eerlijkheid uit het oog te verliezen. De Commissie heeft daartoe voorstellen gedaan tot wijziging van het Financieel Reglement. Een eerste herziening van de procedures in het kader van het huidige reglement is reeds uitgevoerd door EuropeAid en in februari jongstleden van kracht geworden (zie de nieuwe praktische gids). |
| --- | --- |

99.

De Commissie is het ermee eens dat er ruimte is voor vereenvoudiging van de procedures om de snelheid en de effectiviteit van de hulpverlening te verbeteren, zonder de transparantie en eerlijkheid uit het oog te verliezen. De Commissie heeft daartoe voorstellen gedaan tot wijziging van het Financieel Reglement. Een eerste herziening van de procedures in het kader van het huidige reglement is reeds uitgevoerd door EuropeAid en in februari jongstleden van kracht geworden (zie de nieuwe praktische gids).

| 100. | Het komende thematische programma voor milieu en natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie, zal lokale gemeenschappen stimuleren hulpbronnen duurzaam te gebruiken en de integratie van daartoe strekkende maatregelen in de geografische programma’s bevorderen. |
| --- | --- |

100.

Het komende thematische programma voor milieu en natuurlijke hulpbronnen, waaronder energie, zal lokale gemeenschappen stimuleren hulpbronnen duurzaam te gebruiken en de integratie van daartoe strekkende maatregelen in de geografische programma’s bevorderen.

| 101. | De Commissie overweegt een onderzoek in te stellen naar de verschillende beschikbare opties voor de verlening van hulp in de milieusector, in het kader van haar herziene milieustrategie, waarbij zij haar eigen ervaring en die van andere donoren wil aanspreken, rekening houdende met de beperkingen die verband houden met procedures of wetgeving. |
| --- | --- |

101.

De Commissie overweegt een onderzoek in te stellen naar de verschillende beschikbare opties voor de verlening van hulp in de milieusector, in het kader van haar herziene milieustrategie, waarbij zij haar eigen ervaring en die van andere donoren wil aanspreken, rekening houdende met de beperkingen die verband houden met procedures of wetgeving.

---