# Επίσημη Εφημερίδα C 235/2006

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 235 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 49ό έτος29 Σεπτεμβρίου # 2006 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 235

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

49ό έτος29 Σεπτεμβρίου # 2006

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ανακοινώσεις |
| | Ελεγκτικό Συνέδριο |
| 2006/C 235/1 | Ειδική έκθεση αριθ. 6/2006 σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη που αναπτύσσει η Επιτροπή συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής | 1 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ανακοινώσεις

Ελεγκτικό Συνέδριο

2006/C 235/1

Ειδική έκθεση αριθ. 6/2006 σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη που αναπτύσσει η Επιτροπή συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

1

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ανακοινώσεις

Ελεγκτικό Συνέδριο

| 29.9.2006 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 235/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.9.2006

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 235/1

---

ΕΙΔΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ αριθ. 6/2006

σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη που αναπτύσσει η Επιτροπή συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2006/C 235/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

| I-VI | ΣΥΝΟΨΗ |
| --- | --- |

I-VI

| 1-7 | ΕΙΣΑΓΩΓΗ |
| --- | --- |

1-7

| 1-3 | Πλαίσιο |
| --- | --- |

1-3

| 4-7 | Εμβέλεια και μέθοδος του ελέγχου |
| --- | --- |

4-7

| 8-27 | ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΕΙ |
| --- | --- |

8-27

| 8 | Εισαγωγή |
| --- | --- |

8

| 9-13 | Ανάγκη σαφούς και ολοκληρωμένης στρατηγικής για το περιβάλλον |
| --- | --- |

9-13

| 14-27 | Εξακολουθούν να χρειάζονται κατάλληλα μέτρα διαχείρισης, αφενός, για την υλοποίηση της στρατηγικής της Επιτροπής για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση και, αφετέρου, για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της αναπτυξιακής της βοήθειας |
| --- | --- |

14-27

| 15-17 | Μηχανισμοί εποπτείας της εφαρμογής της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης |
| --- | --- |

15-17

| 18-23 | Ανάπτυξη της ικανότητας της Επιτροπής για την εφαρμογή της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης |
| --- | --- |

18-23

| 24-27 | Συστήματα αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιδόσεων της αναπτυξιακής βοήθειας της Επιτροπής |
| --- | --- |

24-27

| 28-46 | ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ |
| --- | --- |

28-46

| 28 | Εισαγωγή |
| --- | --- |

28

| 29-35 | Πρόοδος σημειώθηκε το 2005 όσον αφορά την ανάπτυξη περιβαλλοντικής ανάλυσης ανά χώρα στο πλαίσιο των νέων εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα, μολονότι ο αντίκτυπός της δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί |
| --- | --- |

29-35

| 36-38 | Ελάχιστα τα βήματα προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης |
| --- | --- |

36-38

| 39-46 | Οι διαδικασίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε επίπεδο σχεδίων δεν εφαρμόστηκαν με αρκετά συστηματικό τρόπο |
| --- | --- |

39-46

| 47-81 | ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ |
| --- | --- |

47-81

| 47 | Εισαγωγή |
| --- | --- |

47

| 48-56 | Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων |
| --- | --- |

48-56

| 57-81 | Ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων |
| --- | --- |

57-81

| 58-63 | Σχέδια με υπερβολικά φιλόδοξους στόχους |
| --- | --- |

58-63

| 64-67 | Καθυστερήσεις στην προετοιμασία και στην υλοποίηση των σχεδίων |
| --- | --- |

64-67

| 68-70 | Περιορισμένη πρόοδος στον τομέα της δημιουργίας των θεσμικών ικανοτήτων |
| --- | --- |

68-70

| 71-72 | Ανάγκη για μεγαλύτερη έμφαση στη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων εκ μέρους των τοπικών κοινοτήτων |
| --- | --- |

71-72

| 73-77 | Ανεπαρκείς επιπτώσεις των σχεδίων στην πολιτική και στο νομικό πλαίσιο |
| --- | --- |

73-77

| 78-81 | Μη ρεαλιστική προσέγγιση της οικονομικής βιωσιμότητας |
| --- | --- |

78-81

| 82-101 | ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ |
| --- | --- |

82-101

| 82-86 | Συμπεράσματα |
| --- | --- |

82-86

| 87-101 | Συστάσεις |
| --- | --- |

87-101

| 87-93 | Καθιέρωση μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον και παρακολούθηση της εφαρμογής της |
| --- | --- |

87-93

| 94-97 | Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης |
| --- | --- |

94-97

| 98-101 | Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των περιβαλλοντικών σχεδίων |
| --- | --- |

98-101

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι — Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ — ταξινόμηση των σχεδίων

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ — Εξετασθέντα περιβαλλοντικά σχέδια και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ — Επισκόπηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων

Απαντήσεις της Επιτροπής

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ





  ΑΚΕ

| ΑΚΕ | κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, τα οποία έχουν υπογράψει τη Συμφωνία του Κοτονού |
| --- | --- |
| ΑΛΑ | αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής |
| ΑΠΕ | αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων |
| ΑΣΧ | αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας |
| ΓΔ DEV | Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης |
| ΓΔ ENV | Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος |
| ΓΔ RELEX | Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων |
| DFID | βρετανική υπηρεσία για τη διεθνή ανάπτυξη |
| ΔΤΠ | Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον |
| ΕΑΒ/ΟΟΣΑ | Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης |
| ECOFAC | Ecosystèmes Forestiers d'Afrique Centrale (Δασικά οικοσυστήματα της Κεντρικής Αφρικής) |
| ΕΣΜΦ | έγγραφα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας |
| ΕΣΧ | έγγραφο στρατηγικής ανά χώρα |
| EuropeAid | Γραφείο συνεργασίας EuropeAid |
| MEDA | συνοδευτικά μέτρα για τις μεταρρυθμίσεις των οικονομικών και κοινωνικών διαρθρώσεων στις τρίτες χώρες της λεκάνης της Μεσογείου |
| ΟΟΣΑ | Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης |
| ΟΣΠΑ | ομάδα στήριξης της ποιότητας του AIDCO |
| ΠΑΗΕ | πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών |
| ΠΠΣ | πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες |
| ΠΧΧ | περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα |
| ΣΠΕ | στρατηγική περιβαλλοντικής εκτίμησης |
| WSSD | World Summit on Sustainable Development (Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη) |
| WWF | Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (World Wildlife Fund) |

κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, τα οποία έχουν υπογράψει τη Συμφωνία του Κοτονού

ΑΛΑ

αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής

ΑΠΕ

αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων

ΑΣΧ

αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας

ΓΔ DEV

Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης

ΓΔ ENV

Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος

ΓΔ RELEX

Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων

DFID

βρετανική υπηρεσία για τη διεθνή ανάπτυξη

ΔΤΠ

Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον

ΕΑΒ/ΟΟΣΑ

Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης

ECOFAC

Ecosystèmes Forestiers d'Afrique Centrale (Δασικά οικοσυστήματα της Κεντρικής Αφρικής)

ΕΣΜΦ

έγγραφα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας

ΕΣΧ

έγγραφο στρατηγικής ανά χώρα

EuropeAid

Γραφείο συνεργασίας EuropeAid

MEDA

συνοδευτικά μέτρα για τις μεταρρυθμίσεις των οικονομικών και κοινωνικών διαρθρώσεων στις τρίτες χώρες της λεκάνης της Μεσογείου

ΟΟΣΑ

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης

ΟΣΠΑ

ομάδα στήριξης της ποιότητας του AIDCO

ΠΑΗΕ

πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών

ΠΠΣ

πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες

ΠΧΧ

περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα

ΣΠΕ

στρατηγική περιβαλλοντικής εκτίμησης

WSSD

World Summit on Sustainable Development (Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη)

WWF

Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (World Wildlife Fund)

ΣΥΝΟΨΗ

| I. | Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί ζωτική συνιστώσα της προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης. Η συνθήκη ορίζει ότι η περιβαλλοντική προστασία πρέπει να ενταχθεί στον καθορισμό και στην εφαρμογή όλων των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής βοήθειας που χορηγεί η Κοινότητα. Γενικότερα, το περιβάλλον εμφανίζεται πλέον ως βασικό θέμα της διεθνούς ατζέντας για την ανάπτυξη και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα αποτελεί έναν από τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (βλέπε σημεία 1-3). |
| --- | --- |

I.

Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί ζωτική συνιστώσα της προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης. Η συνθήκη ορίζει ότι η περιβαλλοντική προστασία πρέπει να ενταχθεί στον καθορισμό και στην εφαρμογή όλων των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής βοήθειας που χορηγεί η Κοινότητα. Γενικότερα, το περιβάλλον εμφανίζεται πλέον ως βασικό θέμα της διεθνούς ατζέντας για την ανάπτυξη και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα αποτελεί έναν από τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (βλέπε σημεία 1-3).

| II. | Το 2005, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διενήργησε έλεγχο με αντικείμενο τη διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής των περιβαλλοντικών πτυχών της αναπτυξιακής της βοήθειας. Κατά τον έλεγχο εξετάσθηκε κατά πόσο η Επιτροπή διαθέτει μια συνολική στρατηγική προκειμένου να χειρίζεται τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής της συνεργασίας, εάν έχει δημιουργήσει τους κατάλληλους μηχανισμούς διαχείρισης για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής, σε ποιο βαθμό η περιβαλλοντική διάσταση είχε ενσωματωθεί στα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια της Επιτροπής και, τέλος, ποια ήταν τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών σχεδίων της Επιτροπής. Το Συνέδριο, εκτός από την εξέταση των συστημάτων της Επιτροπής τόσο στις κεντρικές υπηρεσίες της όσο και στις αντιπροσωπείες, υπέβαλε σε έλεγχο 65 περιβαλλοντικά σχέδια (συνολικής αξίας 560 εκατομμυρίων ευρώ) και 43 μη περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια (συνολικής αξίας 1 073 εκατομμυρίων ευρώ) σε 16 χώρες (βλέπε σημεία 4-7). |
| --- | --- |

II.

Το 2005, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διενήργησε έλεγχο με αντικείμενο τη διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής των περιβαλλοντικών πτυχών της αναπτυξιακής της βοήθειας. Κατά τον έλεγχο εξετάσθηκε κατά πόσο η Επιτροπή διαθέτει μια συνολική στρατηγική προκειμένου να χειρίζεται τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής της συνεργασίας, εάν έχει δημιουργήσει τους κατάλληλους μηχανισμούς διαχείρισης για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής, σε ποιο βαθμό η περιβαλλοντική διάσταση είχε ενσωματωθεί στα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια της Επιτροπής και, τέλος, ποια ήταν τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών σχεδίων της Επιτροπής. Το Συνέδριο, εκτός από την εξέταση των συστημάτων της Επιτροπής τόσο στις κεντρικές υπηρεσίες της όσο και στις αντιπροσωπείες, υπέβαλε σε έλεγχο 65 περιβαλλοντικά σχέδια (συνολικής αξίας 560 εκατομμυρίων ευρώ) και 43 μη περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια (συνολικής αξίας 1 073 εκατομμυρίων ευρώ) σε 16 χώρες (βλέπε σημεία 4-7).

| III. | Η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει μια σαφή συνολική στρατηγική σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγεί. Ενώ από το 2001 υπάρχει στρατηγική για την ανάγκη ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή συνεργασία, η προσέγγιση που εφαρμόζεται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων και σχεδίων στον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια. Η νέα αναπτυξιακή πολιτική, η οποία υπεγράφη το Δεκέμβριο του 2005, παρέχει στερεά βάση για την καθιέρωση μιας συνολικής στρατηγικής (βλέπε σημεία 9-12). Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης δεν αποτελεί αντικείμενο συστηματικής παρακολούθησης και συντονισμού από τις τρεις πρωτίστως εμπλεκόμενες γενικές διευθύνσεις. Για το λόγο αυτό, τα σχεδιαζόμενα μέτρα γενικά είτε εφαρμόστηκαν με κάποια καθυστέρηση, είτε δεν εφαρμόστηκαν καθόλου (βλέπε σημεία 15-17). Η Επιτροπή δεν μελέτησε δεόντως τις συνέπειες της στρατηγικής αυτής από άποψη προσωπικού. Χρησιμοποίησε μια υπηρεσία ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk) σε θέματα περιβάλλοντος από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι παρείχαν υποστήριξη στο προσωπικό της Επιτροπής, αλλά από τα μέσα του 2002 μέχρι τα μέσα του 2004 η εν λόγω υπηρεσία δεν λειτουργούσε. Το εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης, το οποίο έπρεπε να είχε εκδοθεί το 2003, δεν είχε ολοκληρωθεί ακόμη στα τέλη του 2005, μολονότι ήταν σημαντικό τόσο για τον καθορισμό των διαδικασιών ενσωμάτωσης που θα έπρεπε να ακολουθήσει η Επιτροπή, όσο και ως βασικό βοήθημα για τη σχετική κατάρτιση. Τα μαθήματα κατάρτισης δεν ήταν υποχρεωτικά για τους υπαλλήλους που κατείχαν θέσεις-κλειδιά, μολονότι αυτό προβλεπόταν, και συχνά το ποσοστό παρακολούθησης ήταν πολύ χαμηλό (βλέπε σημεία 18-23). Υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των συστημάτων αναφοράς, παρακολούθησης και αξιολόγησης που αφορούν τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής συνεργασίας της Επιτροπής, ώστε οι επιδόσεις στον τομέα αυτό να μπορούν να αξιολογηθούν καλύτερα (βλέπε σημεία 24-28). |
| --- | --- |

III.

Η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει μια σαφή συνολική στρατηγική σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγεί. Ενώ από το 2001 υπάρχει στρατηγική για την ανάγκη ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή συνεργασία, η προσέγγιση που εφαρμόζεται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων και σχεδίων στον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια. Η νέα αναπτυξιακή πολιτική, η οποία υπεγράφη το Δεκέμβριο του 2005, παρέχει στερεά βάση για την καθιέρωση μιας συνολικής στρατηγικής (βλέπε σημεία 9-12). Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης δεν αποτελεί αντικείμενο συστηματικής παρακολούθησης και συντονισμού από τις τρεις πρωτίστως εμπλεκόμενες γενικές διευθύνσεις. Για το λόγο αυτό, τα σχεδιαζόμενα μέτρα γενικά είτε εφαρμόστηκαν με κάποια καθυστέρηση, είτε δεν εφαρμόστηκαν καθόλου (βλέπε σημεία 15-17). Η Επιτροπή δεν μελέτησε δεόντως τις συνέπειες της στρατηγικής αυτής από άποψη προσωπικού. Χρησιμοποίησε μια υπηρεσία ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk) σε θέματα περιβάλλοντος από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι παρείχαν υποστήριξη στο προσωπικό της Επιτροπής, αλλά από τα μέσα του 2002 μέχρι τα μέσα του 2004 η εν λόγω υπηρεσία δεν λειτουργούσε. Το εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης, το οποίο έπρεπε να είχε εκδοθεί το 2003, δεν είχε ολοκληρωθεί ακόμη στα τέλη του 2005, μολονότι ήταν σημαντικό τόσο για τον καθορισμό των διαδικασιών ενσωμάτωσης που θα έπρεπε να ακολουθήσει η Επιτροπή, όσο και ως βασικό βοήθημα για τη σχετική κατάρτιση. Τα μαθήματα κατάρτισης δεν ήταν υποχρεωτικά για τους υπαλλήλους που κατείχαν θέσεις-κλειδιά, μολονότι αυτό προβλεπόταν, και συχνά το ποσοστό παρακολούθησης ήταν πολύ χαμηλό (βλέπε σημεία 18-23). Υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των συστημάτων αναφοράς, παρακολούθησης και αξιολόγησης που αφορούν τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής συνεργασίας της Επιτροπής, ώστε οι επιδόσεις στον τομέα αυτό να μπορούν να αξιολογηθούν καλύτερα (βλέπε σημεία 24-28).

| IV. | Από το 2001, η Επιτροπή έχει σημειώσει περιορισμένη μόνο πρόοδο όσον αφορά την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή της συνεργασία. Τα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ), τα οποία εκπόνησε η Επιτροπή σε συνεργασία με τις δικαιούχους χώρες και καλύπτουν τη βοήθεια της Επιτροπής προς αυτές για την περίοδο 2001-2006, δεν λάμβαναν επαρκώς υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα. Κατά την προετοιμασία της νέας γενεάς ΕΣΧ (2007-2013), η Επιτροπή υιοθέτησε μια κατά πολύ συστηματικότερη προσέγγιση για την ανάλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων στις δικαιούχους χώρες μέσω των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών ανά χώρα (ΠΧΧ), αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη για να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό αυτή η ανάλυση θα επηρεάσει τα ίδια τα ΕΣΧ (βλέπε σημεία 29-35). Παρά την αυξανόμενη βαρύτητα της δημοσιονομικής στήριξης ως μορφής αναπτυξιακής βοήθειας, η Επιτροπή έχει καταβάλει ελάχιστες προσπάθειες για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον τομέα αυτό (βλέπε σημεία 36-38). Για την περιβαλλοντική προεξέταση των νέων σχεδίων δεν εφαρμόστηκε κανένα συνεκτικό σύστημα. Η Επιτροπή δεν διαθέτει κατάσταση των αξιολογήσεων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΑΠΕ) που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο διαφόρων σχεδίων, ενώ υπήρξαν στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι δεν διενεργήθηκαν πάντοτε στις περιπτώσεις που έπρεπε να διενεργηθούν. Επίσης, είναι ανάγκη να καθιερωθούν διαδικασίες για την εξασφάλιση της εφαρμογής των συστάσεων των ΑΠΕ (βλέπε σημεία 39-46). |
| --- | --- |

IV.

Από το 2001, η Επιτροπή έχει σημειώσει περιορισμένη μόνο πρόοδο όσον αφορά την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή της συνεργασία. Τα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ), τα οποία εκπόνησε η Επιτροπή σε συνεργασία με τις δικαιούχους χώρες και καλύπτουν τη βοήθεια της Επιτροπής προς αυτές για την περίοδο 2001-2006, δεν λάμβαναν επαρκώς υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα. Κατά την προετοιμασία της νέας γενεάς ΕΣΧ (2007-2013), η Επιτροπή υιοθέτησε μια κατά πολύ συστηματικότερη προσέγγιση για την ανάλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων στις δικαιούχους χώρες μέσω των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών ανά χώρα (ΠΧΧ), αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη για να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό αυτή η ανάλυση θα επηρεάσει τα ίδια τα ΕΣΧ (βλέπε σημεία 29-35). Παρά την αυξανόμενη βαρύτητα της δημοσιονομικής στήριξης ως μορφής αναπτυξιακής βοήθειας, η Επιτροπή έχει καταβάλει ελάχιστες προσπάθειες για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον τομέα αυτό (βλέπε σημεία 36-38). Για την περιβαλλοντική προεξέταση των νέων σχεδίων δεν εφαρμόστηκε κανένα συνεκτικό σύστημα. Η Επιτροπή δεν διαθέτει κατάσταση των αξιολογήσεων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΑΠΕ) που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο διαφόρων σχεδίων, ενώ υπήρξαν στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι δεν διενεργήθηκαν πάντοτε στις περιπτώσεις που έπρεπε να διενεργηθούν. Επίσης, είναι ανάγκη να καθιερωθούν διαδικασίες για την εξασφάλιση της εφαρμογής των συστάσεων των ΑΠΕ (βλέπε σημεία 39-46).

| V. | Όλα σχεδόν τα περιβαλλοντικά σχέδια που εξετάστηκαν ήταν συναφή προς τις ανάγκες των δικαιούχων χωρών, ενώ συχνά λάμβαναν υπόψη τις συνολικές ανάγκες διατήρησης, ιδίως όσον αφορά τη διατήρηση των δασών και της βιοποικιλότητας. Οι υλοποιήσεις των σχεδίων και τα εξασφαλιζόμενα αποτελέσματα συχνά δεν επιτύγχαναν τους καθορισθέντες στόχους. Επιπλέον, η προσέγγιση που χρησιμοποιείται για τα σχέδια παρουσιάζει εγγενείς δυσκολίες όσον αφορά την εξασφάλιση σημαντικών επιπτώσεων και οικονομικής βιωσιμότητας (βλέπε σημεία 47-56). Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρέασαν την αποτελεσματικότητα των σχεδίων ήταν οι υπερβολικά φιλόδοξοι στόχοι τους, οι καθυστερήσεις στην προετοιμασία και στην υλοποίησή τους, η περιορισμένη πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά την ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων, οι δυσκολίες στην αντιμετώπιση των αναπτυξιακών αναγκών των τοπικών κοινωνιών με σύγχρονη επίτευξη των στόχων της διατήρησης, ο ανεπαρκής αντίκτυπος των σχεδίων στο πολιτικό και νομικό πλαίσιο και οι μη ρεαλιστικοί στόχοι ως προς την οικονομική βιωσιμότητα μετά το πέρας της χρηματοδότησης του σχεδίου (βλέπε σημεία 57-81). |
| --- | --- |

V.

Όλα σχεδόν τα περιβαλλοντικά σχέδια που εξετάστηκαν ήταν συναφή προς τις ανάγκες των δικαιούχων χωρών, ενώ συχνά λάμβαναν υπόψη τις συνολικές ανάγκες διατήρησης, ιδίως όσον αφορά τη διατήρηση των δασών και της βιοποικιλότητας. Οι υλοποιήσεις των σχεδίων και τα εξασφαλιζόμενα αποτελέσματα συχνά δεν επιτύγχαναν τους καθορισθέντες στόχους. Επιπλέον, η προσέγγιση που χρησιμοποιείται για τα σχέδια παρουσιάζει εγγενείς δυσκολίες όσον αφορά την εξασφάλιση σημαντικών επιπτώσεων και οικονομικής βιωσιμότητας (βλέπε σημεία 47-56). Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρέασαν την αποτελεσματικότητα των σχεδίων ήταν οι υπερβολικά φιλόδοξοι στόχοι τους, οι καθυστερήσεις στην προετοιμασία και στην υλοποίησή τους, η περιορισμένη πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά την ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων, οι δυσκολίες στην αντιμετώπιση των αναπτυξιακών αναγκών των τοπικών κοινωνιών με σύγχρονη επίτευξη των στόχων της διατήρησης, ο ανεπαρκής αντίκτυπος των σχεδίων στο πολιτικό και νομικό πλαίσιο και οι μη ρεαλιστικοί στόχοι ως προς την οικονομική βιωσιμότητα μετά το πέρας της χρηματοδότησης του σχεδίου (βλέπε σημεία 57-81).

| VI. | Λεπτομερείς συστάσεις για την καθιέρωση μιας συνολικής περιβαλλοντικής στρατηγικής και την παρακολούθηση της εφαρμογής της, καθώς και σχετικά με τους τρόπους βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης και των περιβαλλοντικών σχεδίων διατυπώνονται στα σημεία 88-101. |
| --- | --- |

VI.

Λεπτομερείς συστάσεις για την καθιέρωση μιας συνολικής περιβαλλοντικής στρατηγικής και την παρακολούθηση της εφαρμογής της, καθώς και σχετικά με τους τρόπους βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης και των περιβαλλοντικών σχεδίων διατυπώνονται στα σημεία 88-101.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πλαίσιο

| 1. | Μετά τη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το ανθρώπινο περιβάλλον, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη το 1972, το θέμα του περιβάλλοντος και ο τρόπος εξασφάλισης βιώσιμης ανάπτυξης αποτελούν πλέον ζητήματα διεθνούς προβληματισμού. Το 1992, στο πλαίσιο της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη του Ρίο ντε Τζανέιρο, το ζήτημα του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης προβλήθηκε περαιτέρω, με αποτέλεσμα τη σύναψη τριών πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών (ΠΠΣ): της σύμβασης για την αλλαγή του κλίματος, της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα και της σύμβασης για την καταπολέμηση της απερήμωσης. Μολονότι κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90, οι αναπτυξιακές πολιτικές επανεπικεντρώθηκαν ως ένα βαθμό στα ζητήματα μείωσης της φτώχειας, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα επελέγη ως ένας από τους οκτώ αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ) οι οποίοι καθορίστηκαν από τη Διάσκεψη της Χιλιετίας των ΗΕ. Το 2002, κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη (WSSD) που πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ, επιχειρήθηκε η αντιμετώπιση του προβλήματος τόσο της φτώχειας όσο και του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.

Μετά τη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το ανθρώπινο περιβάλλον, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη το 1972, το θέμα του περιβάλλοντος και ο τρόπος εξασφάλισης βιώσιμης ανάπτυξης αποτελούν πλέον ζητήματα διεθνούς προβληματισμού. Το 1992, στο πλαίσιο της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη του Ρίο ντε Τζανέιρο, το ζήτημα του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης προβλήθηκε περαιτέρω, με αποτέλεσμα τη σύναψη τριών πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών (ΠΠΣ): της σύμβασης για την αλλαγή του κλίματος, της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα και της σύμβασης για την καταπολέμηση της απερήμωσης. Μολονότι κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90, οι αναπτυξιακές πολιτικές επανεπικεντρώθηκαν ως ένα βαθμό στα ζητήματα μείωσης της φτώχειας, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα επελέγη ως ένας από τους οκτώ αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ) οι οποίοι καθορίστηκαν από τη Διάσκεψη της Χιλιετίας των ΗΕ. Το 2002, κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη (WSSD) που πραγματοποιήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ, επιχειρήθηκε η αντιμετώπιση του προβλήματος τόσο της φτώχειας όσο και του περιβάλλοντος.

| 2. | Βασικά, υπάρχουν δύο είδη παρέμβασης τα οποία χρησιμοποιεί η κοινότητα των χορηγών επιλαμβανόμενη των περιβαλλοντικών πλευρών της συνεργασίας για την ανάπτυξη:






  α) | η χρηματοδότηση προγραμμάτων και σχεδίων που έχουν ως βασικό στόχο τη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών· |
| --- | --- | --- |

2.

Βασικά, υπάρχουν δύο είδη παρέμβασης τα οποία χρησιμοποιεί η κοινότητα των χορηγών επιλαμβανόμενη των περιβαλλοντικών πλευρών της συνεργασίας για την ανάπτυξη:

α)

η χρηματοδότηση προγραμμάτων και σχεδίων που έχουν ως βασικό στόχο τη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών·

| β) | η ένταξη των περιβαλλοντικών προβληματισμών σε όλα τα άλλα είδη αναπτυξιακών προγραμμάτων και σχεδίων. Αυτό ονομάζεται κοινώς «ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης (mainstreaming)». Τα τελευταία χρόνια, η κοινότητα των χορηγών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απέδωσε αυξημένη σημασία στην προσέγγιση αυτή. |
| --- | --- |

β)

η ένταξη των περιβαλλοντικών προβληματισμών σε όλα τα άλλα είδη αναπτυξιακών προγραμμάτων και σχεδίων. Αυτό ονομάζεται κοινώς «ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης (mainstreaming)». Τα τελευταία χρόνια, η κοινότητα των χορηγών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απέδωσε αυξημένη σημασία στην προσέγγιση αυτή.

| 3. | Η προσοχή της Επιτροπής στην ενσωμάτωση του περιβάλλοντος στο πλαίσιο της ανάπτυξης πρέπει να θεωρηθεί όχι μόνο ως αυξημένη αναγνώριση εκ μέρους των χορηγών της σημασίας αυτής της προσέγγισης, αλλά και ως ένταξή του στο ευρύτερο νομικό πλαίσιο και στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, το άρθρο 6 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως αυτή τροποποιήθηκε το 1997 από τη συνθήκη του Άμστερνταμ, ορίζει ότι: «Οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων..., ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη». Τον Ιούνιο του 1998, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ υπογράμμισε τη σημασία της ένταξης της περιβαλλοντικής προστασίας και της βιώσιμης ανάπτυξης στους κύριους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της αναπτυξιακής βοήθειας, τους οποίους διαχειρίζεται η Επιτροπή και καλούσε την τελευταία να προτείνει τις κατάλληλες στρατηγικές. Το 2000 εγκρίθηκε η αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία περιελάμβανε το περιβάλλον ως οριζόντιο θέμα. Η συναίνεση επί της αναπτυξιακής πολιτικής, η οποία επιτεύχθηκε το Δεκέμβριο του 2005 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όχι μόνο διατήρησε το περιβάλλον ως οριζόντιο θέμα, αλλά επίσης ανέδειξε το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους σε έναν από τους εννέα τομείς προτεραιότητας όσον αφορά τη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

3.

Η προσοχή της Επιτροπής στην ενσωμάτωση του περιβάλλοντος στο πλαίσιο της ανάπτυξης πρέπει να θεωρηθεί όχι μόνο ως αυξημένη αναγνώριση εκ μέρους των χορηγών της σημασίας αυτής της προσέγγισης, αλλά και ως ένταξή του στο ευρύτερο νομικό πλαίσιο και στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, το άρθρο 6 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως αυτή τροποποιήθηκε το 1997 από τη συνθήκη του Άμστερνταμ, ορίζει ότι: «Οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων..., ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη». Τον Ιούνιο του 1998, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ υπογράμμισε τη σημασία της ένταξης της περιβαλλοντικής προστασίας και της βιώσιμης ανάπτυξης στους κύριους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της αναπτυξιακής βοήθειας, τους οποίους διαχειρίζεται η Επιτροπή και καλούσε την τελευταία να προτείνει τις κατάλληλες στρατηγικές. Το 2000 εγκρίθηκε η αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία περιελάμβανε το περιβάλλον ως οριζόντιο θέμα. Η συναίνεση επί της αναπτυξιακής πολιτικής, η οποία επιτεύχθηκε το Δεκέμβριο του 2005 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όχι μόνο διατήρησε το περιβάλλον ως οριζόντιο θέμα, αλλά επίσης ανέδειξε το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους σε έναν από τους εννέα τομείς προτεραιότητας όσον αφορά τη χρηματοδότηση.

Εμβέλεια και μέθοδος του ελέγχου

| 4. | Εν όψει του καθοριστικού ρόλου του περιβάλλοντος ως ενός από τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης και της σπουδαιότητάς του ως ενός από τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ), το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διενήργησε, το 2005, έλεγχο με αντικείμενο της διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, τις χώρες της Νότιας Μεσογείου καθώς και την ομάδα κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. Ειδικότερα, ο έλεγχος επικεντρώθηκε στις ακόλουθες ερωτήσεις-κλειδιά (1):






  α) | διαθέτει η Επιτροπή μια ολοκληρωμένη γενική στρατηγική, βάσει της οποίας να επιλαμβάνεται των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη και έχει λάβει τα κατάλληλα μέτρα διαχείρισης για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής της καθώς και για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγεί; |
| --- | --- | --- |

4.

Εν όψει του καθοριστικού ρόλου του περιβάλλοντος ως ενός από τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης και της σπουδαιότητάς του ως ενός από τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ), το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διενήργησε, το 2005, έλεγχο με αντικείμενο της διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, τις χώρες της Νότιας Μεσογείου καθώς και την ομάδα κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. Ειδικότερα, ο έλεγχος επικεντρώθηκε στις ακόλουθες ερωτήσεις-κλειδιά (1):

α)

διαθέτει η Επιτροπή μια ολοκληρωμένη γενική στρατηγική, βάσει της οποίας να επιλαμβάνεται των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη και έχει λάβει τα κατάλληλα μέτρα διαχείρισης για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής της καθώς και για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγεί;

| β) | έχει η Επιτροπή ενσωματώσει αποτελεσματικά το περιβάλλον στο σύνολο της συνεργασίας της για την ανάπτυξη; |
| --- | --- |

β)

έχει η Επιτροπή ενσωματώσει αποτελεσματικά το περιβάλλον στο σύνολο της συνεργασίας της για την ανάπτυξη;

| γ) | ήταν αποτελεσματικά τα περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια που χρηματοδότησε η Επιτροπή; |
| --- | --- |

γ)

ήταν αποτελεσματικά τα περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια που χρηματοδότησε η Επιτροπή;

| 5. | Το περιβάλλον δεν είναι όρος που καθορίζεται εύκολα. Για τις ανάγκες του παρόντος ελέγχου, το περιβάλλον εξελήφθη κατ' αρχάς σύμφωνα με τη σχετικά στενή έννοια που έχει καθορίσει η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ) του ΟΟΣΑ για τους σκοπούς της ταξινόμησης των σχεδίων (βλέπε παράρτημα Ι). Επιπλέον, ο έλεγχος έλαβε επίσης υπόψη τους τομείς των φυσικών πόρων (δασοκομία, ύδατα, αλιεία) και επικεντρώθηκε σε έναν από αυτούς, ήτοι τη δασοκομία (2). Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για προγράμματα και σχέδια στους προαναφερθέντες τομείς κατά το 2003 και το 2004 παρουσιάζονται κατωτέρω στον πίνακα:

  Πίνακας
  Δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων για το περιβάλλον και τον τομέα φυσικών πόρων 2003-2004







  Τομέας | Αναλήψεις υποχρεώσεων 2003-2004 (ΕΤΑ και γενικός προϋπολογισμός της ΕΕ σε εκατ. ευρώ) | Αναλήψεις υποχρεώσεων ως % της συνολικής βοήθειας της Επιτροπής 2003-2004 |
| --- | --- | --- | --- |
| Γενική περιβαλλοντική προστασία | 279 | 1,8 % |
| Ύδρευση και εξυγίανση των υδάτων | 679 | 4,3 % |
| Δασοκομία | 42 | 0,3 % |
| Αλιεία | 70 | 0,4 % |
| Σύνολο | 1 070 | 6,8 % |
| Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |

5.

Το περιβάλλον δεν είναι όρος που καθορίζεται εύκολα. Για τις ανάγκες του παρόντος ελέγχου, το περιβάλλον εξελήφθη κατ' αρχάς σύμφωνα με τη σχετικά στενή έννοια που έχει καθορίσει η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ) του ΟΟΣΑ για τους σκοπούς της ταξινόμησης των σχεδίων (βλέπε παράρτημα Ι). Επιπλέον, ο έλεγχος έλαβε επίσης υπόψη τους τομείς των φυσικών πόρων (δασοκομία, ύδατα, αλιεία) και επικεντρώθηκε σε έναν από αυτούς, ήτοι τη δασοκομία (2). Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για προγράμματα και σχέδια στους προαναφερθέντες τομείς κατά το 2003 και το 2004 παρουσιάζονται κατωτέρω στον πίνακα:

Πίνακας

Δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων για το περιβάλλον και τον τομέα φυσικών πόρων 2003-2004

Τομέας

Αναλήψεις υποχρεώσεων 2003-2004 (ΕΤΑ και γενικός προϋπολογισμός της ΕΕ σε εκατ. ευρώ)

Αναλήψεις υποχρεώσεων ως % της συνολικής βοήθειας της Επιτροπής 2003-2004

Γενική περιβαλλοντική προστασία

279

1,8 %

Ύδρευση και εξυγίανση των υδάτων

679

4,3 %

Δασοκομία

42

0,3 %

Αλιεία

70

0,4 %

Σύνολο

1 070

6,8 %

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 6. | Ο έλεγχος διενεργήθηκε στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, συγκεκριμένα στο Γραφείο Συνεργασίας EuropeAid (EuropeAid), στη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης (ΓΔ DEV), στη Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ RELEX) καθώς και στη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος (ΓΔ ENV), με στόχο τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των συστημάτων που έχουν δημιουργηθεί για τη διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Αποστολές επί τόπου πραγματοποιήθηκαν στη Μποτσουάνα, στη Βραζιλία, στην περιοχή της Κεντρικής Αμερικής, στην Κίνα, στο Κονγκό, στη Γκαμπόν, στην Ινδονησία, στο Μάλι, στο Μαυρίκιο, στο Μαρόκο, στην περιοχή του Ειρηνικού και στην Τανζανία. Στο πλαίσιο αυτών των αποστολών το Συνέδριο υπέβαλε σε έλεγχο 65 περιβαλλοντικά σχέδια, τα οποία αντιστοιχούσαν σε 560 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 1995-2005, προκειμένου να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητά τους. Επιπλέον, εξέτασε 43 άλλα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια (συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων: 1 073 εκατομμύρια ευρώ), των οποίων πρωταρχικός στόχος δεν ήταν η υποστήριξη του περιβάλλοντος, προκειμένου να αξιολογήσει πόσο καλά είχαν ενσωματωθεί οι περιβαλλοντικές πτυχές στις σχετικές παρεμβάσεις. |
| --- | --- |

6.

Ο έλεγχος διενεργήθηκε στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, συγκεκριμένα στο Γραφείο Συνεργασίας EuropeAid (EuropeAid), στη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης (ΓΔ DEV), στη Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων (ΓΔ RELEX) καθώς και στη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος (ΓΔ ENV), με στόχο τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των συστημάτων που έχουν δημιουργηθεί για τη διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Αποστολές επί τόπου πραγματοποιήθηκαν στη Μποτσουάνα, στη Βραζιλία, στην περιοχή της Κεντρικής Αμερικής, στην Κίνα, στο Κονγκό, στη Γκαμπόν, στην Ινδονησία, στο Μάλι, στο Μαυρίκιο, στο Μαρόκο, στην περιοχή του Ειρηνικού και στην Τανζανία. Στο πλαίσιο αυτών των αποστολών το Συνέδριο υπέβαλε σε έλεγχο 65 περιβαλλοντικά σχέδια, τα οποία αντιστοιχούσαν σε 560 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 1995-2005, προκειμένου να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητά τους. Επιπλέον, εξέτασε 43 άλλα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια (συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων: 1 073 εκατομμύρια ευρώ), των οποίων πρωταρχικός στόχος δεν ήταν η υποστήριξη του περιβάλλοντος, προκειμένου να αξιολογήσει πόσο καλά είχαν ενσωματωθεί οι περιβαλλοντικές πτυχές στις σχετικές παρεμβάσεις.

| 7. | Πραγματοποιήθηκαν επίσης συνεδριάσεις με την Παγκόσμια Τράπεζα, το πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (ΠΑΗΕ), την DFID, ήτοι την βρετανική υπηρεσία για τη διεθνή ανάπτυξη, καθώς και τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Κατ' αυτό τον τρόπο κατέστη δυνατή η σύγκριση με την προσέγγιση που εφαρμόζει η Επιτροπή για τη διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τις δύο ΜΚΟ που πρωτοστατούν στον τομέα του περιβάλλοντος, το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF — Υπηρεσία ευρωπαϊκής πολιτικής) και το Διεθνές Ινστιτούτο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη. |
| --- | --- |

7.

Πραγματοποιήθηκαν επίσης συνεδριάσεις με την Παγκόσμια Τράπεζα, το πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (ΠΑΗΕ), την DFID, ήτοι την βρετανική υπηρεσία για τη διεθνή ανάπτυξη, καθώς και τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Κατ' αυτό τον τρόπο κατέστη δυνατή η σύγκριση με την προσέγγιση που εφαρμόζει η Επιτροπή για τη διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τις δύο ΜΚΟ που πρωτοστατούν στον τομέα του περιβάλλοντος, το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF — Υπηρεσία ευρωπαϊκής πολιτικής) και το Διεθνές Ινστιτούτο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΕΙ

Εισαγωγή

| 8. | Στόχος του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί:






  α) | κατά πόσο η Επιτροπή διέθετε ολοκληρωμένη γενική στρατηγική βάσει της οποίας να επιλαμβάνεται των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη, η οποία να λαμβάνει υπόψη τόσο τη χρηματοδότηση των περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων, όσο και την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε άλλα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια· |
| --- | --- | --- |

8.

Στόχος του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί:

α)

κατά πόσο η Επιτροπή διέθετε ολοκληρωμένη γενική στρατηγική βάσει της οποίας να επιλαμβάνεται των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας της για την ανάπτυξη, η οποία να λαμβάνει υπόψη τόσο τη χρηματοδότηση των περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων, όσο και την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε άλλα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια·

| β) | κατά πόσο η Επιτροπή είχε δημιουργήσει τα συστήματα διαχείρισης τα οποία εξασφαλίζουν την υλοποίηση και την παρακολούθηση της στρατηγικής αυτής και καθιστούν δυνατή την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της βοήθειας που χορηγεί. |
| --- | --- |

β)

κατά πόσο η Επιτροπή είχε δημιουργήσει τα συστήματα διαχείρισης τα οποία εξασφαλίζουν την υλοποίηση και την παρακολούθηση της στρατηγικής αυτής και καθιστούν δυνατή την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της βοήθειας που χορηγεί.

Ανάγκη σαφούς και ολοκληρωμένης στρατηγικής για το περιβάλλον

| 9. | Η περιβαλλοντική προστασία συνιστά έναν από τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης (3). Υπό αυτή την έννοια, οφείλει να αποτελεί ουσιώδη συνιστώσα των στόχων της ανάπτυξης (4). Η αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία εγκρίθηκε το Νοέμβριο του 2000 και είχε ως πρωταρχικό στόχο τη μείωση της φτώχειας, αντιμετώπιζε το ζήτημα του περιβάλλοντος εκλαμβάνοντάς το ως ένα από τα πολλά «οριζόντια θέματα» που έπρεπε να ενσωματωθούν σε όλα τα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια. Ωστόσο, δεν συμπεριέλαβε το περιβάλλον σε έναν από τους έξι τομείς προτεραιότητας, στους οποίους θα επικεντρωνόταν η χρηματοδότηση προγραμμάτων και σχεδίων ενισχύσεων.

  Πλαίσιο 1Κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 2000 σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚΠρωταρχικός στόχος: μείωση της φτώχειαςΤομείς προτεραιότητας της συνεργασίας:






  1. | Εμπόριο και ανάπτυξη |
| --- | --- | --- |

9.

Η περιβαλλοντική προστασία συνιστά έναν από τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης (3). Υπό αυτή την έννοια, οφείλει να αποτελεί ουσιώδη συνιστώσα των στόχων της ανάπτυξης (4). Η αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία εγκρίθηκε το Νοέμβριο του 2000 και είχε ως πρωταρχικό στόχο τη μείωση της φτώχειας, αντιμετώπιζε το ζήτημα του περιβάλλοντος εκλαμβάνοντάς το ως ένα από τα πολλά «οριζόντια θέματα» που έπρεπε να ενσωματωθούν σε όλα τα αναπτυξιακά προγράμματα και σχέδια. Ωστόσο, δεν συμπεριέλαβε το περιβάλλον σε έναν από τους έξι τομείς προτεραιότητας, στους οποίους θα επικεντρωνόταν η χρηματοδότηση προγραμμάτων και σχεδίων ενισχύσεων.

Πλαίσιο 1Κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 2000 σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚΠρωταρχικός στόχος: μείωση της φτώχειαςΤομείς προτεραιότητας της συνεργασίας:






  1.

Εμπόριο και ανάπτυξη

| 2. | Περιφερειακή ολοκλήρωση και συνεργασία |
| --- | --- |

2.

Περιφερειακή ολοκλήρωση και συνεργασία

| 3. | Στήριξη των μακροοικονομικών πολιτικών και προώθηση της ίσης πρόσβασης στις κοινωνικές υπηρεσίες |
| --- | --- |

3.

Στήριξη των μακροοικονομικών πολιτικών και προώθηση της ίσης πρόσβασης στις κοινωνικές υπηρεσίες

| 4. | Μεταφορές |
| --- | --- |

4.

Μεταφορές

| 5. | Επισιτιστική ασφάλεια και βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη |
| --- | --- |

5.

Επισιτιστική ασφάλεια και βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη

| 6. | Ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων |
| --- | --- |

6.

Ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων

| 10. | Η αναπτυξιακή πολιτική, ακολουθώντας μια προσέγγιση που είχε ως άξονα, σε μεγάλο βαθμό, την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης, δεν έλαβε επαρκώς υπόψη το γεγονός ότι τα ήδη υπάρχοντα πλαίσια περιφερειακής συνεργασίας με τα κράτη ΑΚΕ (5), την Ασία και τη Λατινική Αμερική (ΑΛΑ) (6) και την περιοχή της Μεσογείου (MEDA) (7) προέβλεπαν τη δυνατότητα σημαντικής χρηματοδότησης προγραμμάτων και σχεδίων τόσο στον τομέα του περιβάλλοντος όσο και στον ευρύτερο τομέα των φυσικών πόρων. Πράγματι, τα κονδύλια του προϋπολογισμού που αφορούν την τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια προς τις περιοχές ΑΛΑ και MEDA προβλέπουν ότι το 10 % των οικονομικών πόρων προορίζεται για το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους. Συγχρόνως, μολονότι αυτό δεν αναφέρεται στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής, ένας συγκεκριμένος κανονισμός σχετικά με τη διατήρηση και τη διαχείριση των δασών όριζε ότι ποσό ύψους 249 εκατομμυρίων ευρώ θα διετίθετο για τον σκοπό αυτό κατά την περίοδο 2000-2006 (8). |
| --- | --- |

10.

Η αναπτυξιακή πολιτική, ακολουθώντας μια προσέγγιση που είχε ως άξονα, σε μεγάλο βαθμό, την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης, δεν έλαβε επαρκώς υπόψη το γεγονός ότι τα ήδη υπάρχοντα πλαίσια περιφερειακής συνεργασίας με τα κράτη ΑΚΕ (5), την Ασία και τη Λατινική Αμερική (ΑΛΑ) (6) και την περιοχή της Μεσογείου (MEDA) (7) προέβλεπαν τη δυνατότητα σημαντικής χρηματοδότησης προγραμμάτων και σχεδίων τόσο στον τομέα του περιβάλλοντος όσο και στον ευρύτερο τομέα των φυσικών πόρων. Πράγματι, τα κονδύλια του προϋπολογισμού που αφορούν την τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια προς τις περιοχές ΑΛΑ και MEDA προβλέπουν ότι το 10 % των οικονομικών πόρων προορίζεται για το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους. Συγχρόνως, μολονότι αυτό δεν αναφέρεται στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής, ένας συγκεκριμένος κανονισμός σχετικά με τη διατήρηση και τη διαχείριση των δασών όριζε ότι ποσό ύψους 249 εκατομμυρίων ευρώ θα διετίθετο για τον σκοπό αυτό κατά την περίοδο 2000-2006 (8).

| 11. | Η απουσία πλήρους συνέπειας μεταξύ της προσέγγισης που υιοθετεί η αναπτυξιακή πολιτική όσον αφορά το περιβάλλον, αφενός, και της προσέγγισης που προβλέπεται από τα νομικά πλαίσια της συνεργασίας για την ανάπτυξη, αφετέρου, κατέστησαν σαφή την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη γενική στρατηγική όσον αφορά τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Το σημαντικότερο έγγραφο στρατηγικής που εκπόνησε η Επιτροπή σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας της για την ανάπτυξη είναι το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της με τίτλο «Integrating The Environment Into EC Economic and Development Cooperation — A Comprehensive Strategy» (Ενσωματώνοντας το περιβάλλον στην οικονομική συνεργασία και στη συνεργασία για την ανάπτυξη της ΕΚ — Μια συνολική στρατηγική), του Απριλίου του 2001. Στο εν λόγω έγγραφο υπογραμμίζεται η σημασία του περιβάλλοντος για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σκιαγραφείται ο τρόπος ενσωμάτωσής του στη γενικότερη αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ και υποδεικνύονται οι δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για την εφαρμογή της στρατηγικής. Ωστόσο, το έγγραφο αυτό δεν συνιστά μια συνολική στρατηγική για το περιβάλλον παρόμοια με αυτήν που ενέκριναν διάφοροι άλλοι χορηγοί, οι οποίοι ασχολούνται όχι μόνο με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση, αλλά και με τη χρηματοδότηση των περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων. Ορισμένα από τα βασικά ζητήματα στα οποία θα αναμενόταν να αναφέρεται μια τέτοιου είδους στρατηγική παρουσιάζονται κατωτέρω στο πλαίσιο 2.

  Πλαίσιο 2Παραδείγματα στρατηγικών θεμάτων που αφορούν τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίωνΠοιοι είναι οι στόχοι και οι τομείς προτεραιότητας της Επιτροπής για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων, λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων και των αδυναμιών της καθώς και του ρόλου των λοιπών χορηγών;Όταν η Επιτροπή συμβάλλει στη χρηματοδότηση συγκεκριμένου προγράμματος ή σχεδίου, σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να αναλαμβάνει η ίδια τη διαχείριση του σχεδίου και σε ποιες άλλοι χορηγοί θα μπορούσαν να το διαχειριστούν καλύτερα;Ποια είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των διαφόρων μέσων που διαθέτει η Επιτροπή για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων στον τομέα του περιβάλλοντος («μεγάλα» σχέδια, «μικρά» σχέδια, προγράμματα στήριξης τομεακών πολιτικών, καταπιστευματικά κεφάλαια, κ.λπ.);Ποια πρέπει να είναι η σχέση μεταξύ των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από διμερή βοήθεια και όσων χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση;Ποιος είναι ο οικονομικός αντίκτυπος των αναλήψεων υποχρεώσεων της Επιτροπής στο πλαίσιο των ΠΠΣ, για παράδειγμα όσον αφορά τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων στις δικαιούχους χώρες;Σε ποιο βαθμό και με ποιο τρόπο προτίθεται η Επιτροπή να αντιμετωπίσει το ζήτημα της χρηματοδότησης των παγκόσμιων δημόσιων αγαθών;Ποιοι είναι οι στόχοι και οι χρηματοδοτικές προτεραιότητες της Επιτροπής σε περιφερειακό επίπεδο; |
| --- | --- |

11.

Η απουσία πλήρους συνέπειας μεταξύ της προσέγγισης που υιοθετεί η αναπτυξιακή πολιτική όσον αφορά το περιβάλλον, αφενός, και της προσέγγισης που προβλέπεται από τα νομικά πλαίσια της συνεργασίας για την ανάπτυξη, αφετέρου, κατέστησαν σαφή την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη γενική στρατηγική όσον αφορά τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Το σημαντικότερο έγγραφο στρατηγικής που εκπόνησε η Επιτροπή σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας της για την ανάπτυξη είναι το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της με τίτλο «Integrating The Environment Into EC Economic and Development Cooperation — A Comprehensive Strategy» (Ενσωματώνοντας το περιβάλλον στην οικονομική συνεργασία και στη συνεργασία για την ανάπτυξη της ΕΚ — Μια συνολική στρατηγική), του Απριλίου του 2001. Στο εν λόγω έγγραφο υπογραμμίζεται η σημασία του περιβάλλοντος για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σκιαγραφείται ο τρόπος ενσωμάτωσής του στη γενικότερη αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ και υποδεικνύονται οι δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για την εφαρμογή της στρατηγικής. Ωστόσο, το έγγραφο αυτό δεν συνιστά μια συνολική στρατηγική για το περιβάλλον παρόμοια με αυτήν που ενέκριναν διάφοροι άλλοι χορηγοί, οι οποίοι ασχολούνται όχι μόνο με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση, αλλά και με τη χρηματοδότηση των περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων. Ορισμένα από τα βασικά ζητήματα στα οποία θα αναμενόταν να αναφέρεται μια τέτοιου είδους στρατηγική παρουσιάζονται κατωτέρω στο πλαίσιο 2.

Πλαίσιο 2Παραδείγματα στρατηγικών θεμάτων που αφορούν τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίωνΠοιοι είναι οι στόχοι και οι τομείς προτεραιότητας της Επιτροπής για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων, λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων και των αδυναμιών της καθώς και του ρόλου των λοιπών χορηγών;Όταν η Επιτροπή συμβάλλει στη χρηματοδότηση συγκεκριμένου προγράμματος ή σχεδίου, σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να αναλαμβάνει η ίδια τη διαχείριση του σχεδίου και σε ποιες άλλοι χορηγοί θα μπορούσαν να το διαχειριστούν καλύτερα;Ποια είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των διαφόρων μέσων που διαθέτει η Επιτροπή για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων στον τομέα του περιβάλλοντος («μεγάλα» σχέδια, «μικρά» σχέδια, προγράμματα στήριξης τομεακών πολιτικών, καταπιστευματικά κεφάλαια, κ.λπ.);Ποια πρέπει να είναι η σχέση μεταξύ των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από διμερή βοήθεια και όσων χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση;Ποιος είναι ο οικονομικός αντίκτυπος των αναλήψεων υποχρεώσεων της Επιτροπής στο πλαίσιο των ΠΠΣ, για παράδειγμα όσον αφορά τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων στις δικαιούχους χώρες;Σε ποιο βαθμό και με ποιο τρόπο προτίθεται η Επιτροπή να αντιμετωπίσει το ζήτημα της χρηματοδότησης των παγκόσμιων δημόσιων αγαθών;Ποιοι είναι οι στόχοι και οι χρηματοδοτικές προτεραιότητες της Επιτροπής σε περιφερειακό επίπεδο;

| 12. | Το Δεκέμβριο του 2005 υπεγράφη μια νέα κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική («Η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη»). Σκοπός της νέας αυτής πολιτικής είναι να ενασχοληθεί με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγεί η Επιτροπή όχι μόνο μέσω της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης, αλλά και με την ανάδειξη του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων σε έναν από τους εννέα τομείς προτεραιότητας για χρηματοδότηση. Προτείνοντας τη νέα αυτή προσέγγιση, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η προηγούμενη πολιτική βασιζόταν σε υπερβολικό βαθμό στην περιβαλλοντική ενσωμάτωση για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων που τίθενται στο πλαίσιο της συνεργασίας της για την ανάπτυξη (9). |
| --- | --- |

12.

Το Δεκέμβριο του 2005 υπεγράφη μια νέα κοινοτική αναπτυξιακή πολιτική («Η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη»). Σκοπός της νέας αυτής πολιτικής είναι να ενασχοληθεί με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής βοήθειας που χορηγεί η Επιτροπή όχι μόνο μέσω της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης, αλλά και με την ανάδειξη του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων σε έναν από τους εννέα τομείς προτεραιότητας για χρηματοδότηση. Προτείνοντας τη νέα αυτή προσέγγιση, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η προηγούμενη πολιτική βασιζόταν σε υπερβολικό βαθμό στην περιβαλλοντική ενσωμάτωση για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων που τίθενται στο πλαίσιο της συνεργασίας της για την ανάπτυξη (9).

| 13. | Ωστόσο, ενώ η νέα πολιτική καθιστά σαφή την πρόθεση της Επιτροπής να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων, εξακολουθεί να υπάρχει η ανάγκη υλοποίησης αυτής της πολιτικής με τη χάραξη μιας σαφούς στρατηγικής. Συγκεκριμένα, εκτός από τα θέματα που αναφέρονται στο πλαίσιο 2, η εν λόγω στρατηγική πρέπει να δίνει απάντηση στο ερώτημα με ποιο τρόπο η Επιτροπή θα επιδιώξει να εξασφαλίσει ότι αυτή η προτεραιότητα από άποψη πολιτικής μεταφράζεται σε περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα. Πρόκειται για σημαντικό προβληματισμό, δεδομένου ότι ο εν λόγω τομέας είναι μόνο ένας από τους εννέα τομείς προτεραιότητας και ότι οι δικαιούχοι χώρες υποχρεούνται να διοχετεύσουν τη λαμβανόμενη χρηματοδότηση μόλις σε έναν ή δύο βασικούς τομείς. Λαμβανομένου υπόψη ότι στις περισσότερες αυτές χώρες το περιβάλλον δεν συνιστά τη σημαντικότερη προτεραιότητα, υπάρχει κίνδυνος αυτές να διαθέσουν περιορισμένους σχετικά πόρους για τον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, παρά τη νέα έμφαση που δίδει η αναπτυξιακή πολιτική της Επιτροπής στη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων. |
| --- | --- |

13.

Ωστόσο, ενώ η νέα πολιτική καθιστά σαφή την πρόθεση της Επιτροπής να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων, εξακολουθεί να υπάρχει η ανάγκη υλοποίησης αυτής της πολιτικής με τη χάραξη μιας σαφούς στρατηγικής. Συγκεκριμένα, εκτός από τα θέματα που αναφέρονται στο πλαίσιο 2, η εν λόγω στρατηγική πρέπει να δίνει απάντηση στο ερώτημα με ποιο τρόπο η Επιτροπή θα επιδιώξει να εξασφαλίσει ότι αυτή η προτεραιότητα από άποψη πολιτικής μεταφράζεται σε περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα. Πρόκειται για σημαντικό προβληματισμό, δεδομένου ότι ο εν λόγω τομέας είναι μόνο ένας από τους εννέα τομείς προτεραιότητας και ότι οι δικαιούχοι χώρες υποχρεούνται να διοχετεύσουν τη λαμβανόμενη χρηματοδότηση μόλις σε έναν ή δύο βασικούς τομείς. Λαμβανομένου υπόψη ότι στις περισσότερες αυτές χώρες το περιβάλλον δεν συνιστά τη σημαντικότερη προτεραιότητα, υπάρχει κίνδυνος αυτές να διαθέσουν περιορισμένους σχετικά πόρους για τον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, παρά τη νέα έμφαση που δίδει η αναπτυξιακή πολιτική της Επιτροπής στη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων και σχεδίων.

Εξακολουθούν να χρειάζονται κατάλληλα μέτρα διαχείρισης, αφενός, για την υλοποίηση της στρατηγικής της Επιτροπής για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση και, αφετέρου, για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της αναπτυξιακής της βοήθειας

| 14. | Δεδομένου ότι το βασικότερο έγγραφο στρατηγικής σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη επικεντρώνεται στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης, το παρόν τμήμα της έκθεσης ασχολείται ιδιαίτερα με τους μηχανισμούς διαχείρισης που συστάθηκαν προκειμένου να δοθεί συνέχεια σε αυτή τη στρατηγική. Επίσης εξετάζονται τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή για την αξιολόγηση των συνολικών περιβαλλοντικών επιδόσεων της βοήθειας που χορηγεί, από την άποψη τόσο της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης, όσο και των χρηματοδοτούμενων περιβαλλοντικών σχεδίων. |
| --- | --- |

14.

Δεδομένου ότι το βασικότερο έγγραφο στρατηγικής σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας για την ανάπτυξη επικεντρώνεται στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης, το παρόν τμήμα της έκθεσης ασχολείται ιδιαίτερα με τους μηχανισμούς διαχείρισης που συστάθηκαν προκειμένου να δοθεί συνέχεια σε αυτή τη στρατηγική. Επίσης εξετάζονται τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή για την αξιολόγηση των συνολικών περιβαλλοντικών επιδόσεων της βοήθειας που χορηγεί, από την άποψη τόσο της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης, όσο και των χρηματοδοτούμενων περιβαλλοντικών σχεδίων.

Μηχανισμοί εποπτείας της εφαρμογής της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης

| 15. | Η εφαρμογή στρατηγικών για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη συνεργασία για την ανάπτυξη αποδεικνύεται ότι αποτελεί μείζων πρόκληση όχι μόνο για την Επιτροπή αλλά και για άλλους χορηγούς. Σε επίπεδο Επιτροπής, το γεγονός ότι οι αρμοδιότητες για την εξωτερική βοήθεια κατανέμονται μεταξύ τριών γενικών διευθύνσεων (Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης, Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων, Γραφείο συνεργασίας EuropeAid) δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο το έργο αυτό. |
| --- | --- |

15.

Η εφαρμογή στρατηγικών για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη συνεργασία για την ανάπτυξη αποδεικνύεται ότι αποτελεί μείζων πρόκληση όχι μόνο για την Επιτροπή αλλά και για άλλους χορηγούς. Σε επίπεδο Επιτροπής, το γεγονός ότι οι αρμοδιότητες για την εξωτερική βοήθεια κατανέμονται μεταξύ τριών γενικών διευθύνσεων (Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης, Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Σχέσεων, Γραφείο συνεργασίας EuropeAid) δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο το έργο αυτό.

| 16. | Προς εξασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής και προς διευκόλυνση του συντονισμού, η Επιτροπή εκπόνησε ένα «επιχειρησιακό πλαίσιο για περαιτέρω ενσωμάτωση», ως παράρτημα στο έγγραφο εργασίας σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση. Το πλαίσιο αυτό καθορίζει τους στόχους, το είδος των δραστηριοτήτων, τις ημερομηνίες ολοκλήρωσης και τις εμπλεκόμενες γενικές διευθύνσεις. Ωστόσο, δεν συγκροτήθηκε καμία διυπηρεσιακή διευθύνουσα ομάδα προς εξασφάλιση της συστηματικής συνολικής παρακολούθησης της εφαρμογής του πλαισίου. Εν μέρει για αυτό το λόγο, η πρόοδος των διαφόρων αναφερόμενων δραστηριοτήτων εντός του εν λόγω πλαισίου ποίκιλλε σημαντικά, ανάλογα με τον τομέα, αλλά σχεδόν πάντοτε σημείωνε καθυστέρηση ή δεν είχε εφαρμοστεί. |
| --- | --- |

16.

Προς εξασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής και προς διευκόλυνση του συντονισμού, η Επιτροπή εκπόνησε ένα «επιχειρησιακό πλαίσιο για περαιτέρω ενσωμάτωση», ως παράρτημα στο έγγραφο εργασίας σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση. Το πλαίσιο αυτό καθορίζει τους στόχους, το είδος των δραστηριοτήτων, τις ημερομηνίες ολοκλήρωσης και τις εμπλεκόμενες γενικές διευθύνσεις. Ωστόσο, δεν συγκροτήθηκε καμία διυπηρεσιακή διευθύνουσα ομάδα προς εξασφάλιση της συστηματικής συνολικής παρακολούθησης της εφαρμογής του πλαισίου. Εν μέρει για αυτό το λόγο, η πρόοδος των διαφόρων αναφερόμενων δραστηριοτήτων εντός του εν λόγω πλαισίου ποίκιλλε σημαντικά, ανάλογα με τον τομέα, αλλά σχεδόν πάντοτε σημείωνε καθυστέρηση ή δεν είχε εφαρμοστεί.

| 17. | Το έγγραφο εργασίας αναφέρει ότι, προκειμένου να προσανατολιστεί ορθά η διαδικασία της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης, θα χρειαστεί να αναπτυχθεί μια σειρά κριτηρίων απόδοσης, βάσει των οποίων να μπορεί να μετρηθεί η πρόοδός της. Εντούτοις, δεν καθιερώθηκαν τέτοια κριτήρια, ούτε υπήρξε καμία συνολική εσωτερική ή εξωτερική αναφορά σχετικά με την κατάσταση εφαρμογής του πλαισίου. |
| --- | --- |

17.

Το έγγραφο εργασίας αναφέρει ότι, προκειμένου να προσανατολιστεί ορθά η διαδικασία της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης, θα χρειαστεί να αναπτυχθεί μια σειρά κριτηρίων απόδοσης, βάσει των οποίων να μπορεί να μετρηθεί η πρόοδός της. Εντούτοις, δεν καθιερώθηκαν τέτοια κριτήρια, ούτε υπήρξε καμία συνολική εσωτερική ή εξωτερική αναφορά σχετικά με την κατάσταση εφαρμογής του πλαισίου.

Ανάπτυξη της ικανότητας της Επιτροπής για την εφαρμογή της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης

| 18. | Η Επιτροπή δεν μελέτησε δεόντως το ζήτημα του κατά πόσο διαθέτει επαρκές προσωπικό προκειμένου να εφαρμόσει την στρατηγική της για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση. Στο έγγραφο εργασίας της σχετικά με την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης, η Επιτροπή επεσήμαινε απλώς ότι υπάρχει ανάγκη αύξησης του αριθμού των γενικών περιβαλλοντολόγων και ότι χρειάζονται ειδικοί για συντομότερα διαστήματα. Η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκή μέτρα για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών, παρά το γεγονός ότι το συμπέρασμα 4.3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Γκέτεμποργκ ανέφερε ότι: «Η απαιτούμενη ικανότητα των υπηρεσιών της Επιτροπής για μια ουσιαστική ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στις αντιπροσωπείες, θα εξασφαλιστεί με τη διάθεση κατάλληλων ανθρώπινων πόρων, καθώς και με την κατάρτιση, την ανταλλαγή των σχετικών γνώσεων και την κατάλληλη χρήση της ανάδρασης». |
| --- | --- |

18.

Η Επιτροπή δεν μελέτησε δεόντως το ζήτημα του κατά πόσο διαθέτει επαρκές προσωπικό προκειμένου να εφαρμόσει την στρατηγική της για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση. Στο έγγραφο εργασίας της σχετικά με την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης, η Επιτροπή επεσήμαινε απλώς ότι υπάρχει ανάγκη αύξησης του αριθμού των γενικών περιβαλλοντολόγων και ότι χρειάζονται ειδικοί για συντομότερα διαστήματα. Η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκή μέτρα για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών, παρά το γεγονός ότι το συμπέρασμα 4.3 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Γκέτεμποργκ ανέφερε ότι: «Η απαιτούμενη ικανότητα των υπηρεσιών της Επιτροπής για μια ουσιαστική ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στις αντιπροσωπείες, θα εξασφαλιστεί με τη διάθεση κατάλληλων ανθρώπινων πόρων, καθώς και με την κατάρτιση, την ανταλλαγή των σχετικών γνώσεων και την κατάλληλη χρήση της ανάδρασης».

| 19. | Η προσέγγιση της Επιτροπής για την ανάπτυξη των ικανοτήτων της επικεντρώθηκε στην κατάρτιση και στην υποστήριξη του υπάρχοντος προσωπικού σε θέματα περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης. Τα κυριότερα μέσα για το σκοπό αυτό ήταν:






  α) | δημιουργία μιας υπηρεσίας ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk) για το περιβάλλον, η οποία να παρέχει συμβουλές σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης· |
| --- | --- | --- |

19.

Η προσέγγιση της Επιτροπής για την ανάπτυξη των ικανοτήτων της επικεντρώθηκε στην κατάρτιση και στην υποστήριξη του υπάρχοντος προσωπικού σε θέματα περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης. Τα κυριότερα μέσα για το σκοπό αυτό ήταν:

α)

δημιουργία μιας υπηρεσίας ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk) για το περιβάλλον, η οποία να παρέχει συμβουλές σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης·

| β) | έκδοση εγχειριδίου σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης· |
| --- | --- |

β)

έκδοση εγχειριδίου σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης·

| γ) | διοργάνωση μαθημάτων κατάρτισης σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση. |
| --- | --- |

γ)

διοργάνωση μαθημάτων κατάρτισης σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση.

Η Επιτροπή, εξαιτίας των περιορισμένων ειδικών γνώσεων που διέθετε σε εσωτερικό επίπεδο, ανέθεσε το έργο αυτό σε ειδικούς περιβαλλοντολόγους. Παρ' όλα αυτά, συνάντησε δυσκολίες κατά την εφαρμογή καθενός από τα προαναφερθέντα.

| 20. | Μολονότι, από το 1999 έως το 2002, λειτουργούσε υπηρεσία ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk), μετά τη λήξη της σχετικής σύμβασης τα εν λόγω καθήκοντα ανατέθηκαν σε νέα τέτοια υπηρεσία, αποτελούμενη από τρεις ειδικούς περιβαλλοντολόγους, μόλις το 2004. Λαμβανομένου υπόψη ότι η Επιτροπή εξαρτάτο σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικές ειδικές γνώσεις, αυτό το κενό των δύο ετών καθυστέρησε σοβαρά την εφαρμογή της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης, δεδομένου ότι η προαναφερθείσα υπηρεσία παρέχει όχι μόνο συμβουλές, αλλά είναι υπεύθυνη και για το εγχειρίδιο και την κατάρτιση. |
| --- | --- |

20.

Μολονότι, από το 1999 έως το 2002, λειτουργούσε υπηρεσία ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk), μετά τη λήξη της σχετικής σύμβασης τα εν λόγω καθήκοντα ανατέθηκαν σε νέα τέτοια υπηρεσία, αποτελούμενη από τρεις ειδικούς περιβαλλοντολόγους, μόλις το 2004. Λαμβανομένου υπόψη ότι η Επιτροπή εξαρτάτο σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικές ειδικές γνώσεις, αυτό το κενό των δύο ετών καθυστέρησε σοβαρά την εφαρμογή της στρατηγικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης, δεδομένου ότι η προαναφερθείσα υπηρεσία παρέχει όχι μόνο συμβουλές, αλλά είναι υπεύθυνη και για το εγχειρίδιο και την κατάρτιση.

| 21. | Η στρατηγική περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης περιλάμβανε την εκπόνηση εγχειριδίου περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης μέχρι το 2003. Μολονότι η προετοιμασία του εγχειριδίου αυτού άρχισε το 1998, στα τέλη του 2005 δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί (για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε πλαίσιο 3).

  Πλαίσιο 3Εγχειρίδιο για την περιβαλλοντική ενσωμάτωσηΤο 1998, η Επιτροπή συνήψε 12μηνη σύμβαση με εταιρεία συμβούλων, αλλά το εγχειρίδιο που παρουσιάστηκε τελικά το 2001 θεωρήθηκε ανεπαρκές και δεν έλαβε επίσημη έγκριση, με αποτέλεσμα να παραμείνει μόνο ως σχέδιο εγγράφου. Το εν λόγω εγχειρίδιο χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα, πρώτον, λόγω του χαρακτήρα του ως σχεδίου, δεύτερον, εξαιτίας του γεγονότος ότι ήταν υπερβολικά μακροσκελές και, τρίτον, επειδή ορισμένοι υπάλληλοι αγνοούσαν ακόμη και την ύπαρξή του. Σημαντικές εργασίες για την αναθεώρησή του άρχισαν μόλις στα μέσα του 2004 με την ανάθεση του έργου σε νέα εταιρεία συμβούλων. Λόγω της πολυπλοκότητας του έργου, της μεγαλύτερης προτεραιότητας που απέδιδε η Επιτροπή στην οργάνωση ενός προγράμματος κατάρτισης και των συχνών αλλαγών των υπαλλήλων της Επιτροπής που διαχειρίζονταν τη σύμβαση, στα τέλη του 2005 το αναθεωρημένο εγχειρίδιο δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί. |
| --- | --- |

21.

Η στρατηγική περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης περιλάμβανε την εκπόνηση εγχειριδίου περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης μέχρι το 2003. Μολονότι η προετοιμασία του εγχειριδίου αυτού άρχισε το 1998, στα τέλη του 2005 δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί (για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε πλαίσιο 3).

Πλαίσιο 3Εγχειρίδιο για την περιβαλλοντική ενσωμάτωσηΤο 1998, η Επιτροπή συνήψε 12μηνη σύμβαση με εταιρεία συμβούλων, αλλά το εγχειρίδιο που παρουσιάστηκε τελικά το 2001 θεωρήθηκε ανεπαρκές και δεν έλαβε επίσημη έγκριση, με αποτέλεσμα να παραμείνει μόνο ως σχέδιο εγγράφου. Το εν λόγω εγχειρίδιο χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα, πρώτον, λόγω του χαρακτήρα του ως σχεδίου, δεύτερον, εξαιτίας του γεγονότος ότι ήταν υπερβολικά μακροσκελές και, τρίτον, επειδή ορισμένοι υπάλληλοι αγνοούσαν ακόμη και την ύπαρξή του. Σημαντικές εργασίες για την αναθεώρησή του άρχισαν μόλις στα μέσα του 2004 με την ανάθεση του έργου σε νέα εταιρεία συμβούλων. Λόγω της πολυπλοκότητας του έργου, της μεγαλύτερης προτεραιότητας που απέδιδε η Επιτροπή στην οργάνωση ενός προγράμματος κατάρτισης και των συχνών αλλαγών των υπαλλήλων της Επιτροπής που διαχειρίζονταν τη σύμβαση, στα τέλη του 2005 το αναθεωρημένο εγχειρίδιο δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί.

| 22. | Η στρατηγική περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης προέβλεπε ότι όλοι οι υπάλληλοι που είναι υπεύθυνοι για βασικούς τομείς πολιτικής ή για γεωγραφικούς τομείς, στις κεντρικές υπηρεσίες ή στις αντιπροσωπείες, θα είχαν ολοκληρώσει την κατάρτιση μέχρι το τέλος του 2004. Στην πραγματικότητα, τα μαθήματα κατάρτισης άρχισαν μόλις το Νοέμβριο του 2004 και δεν ήταν υποχρεωτικά. Προβλεπόταν επίσης για την κατάρτιση να χρησιμοποιηθεί το νέο εγχειρίδιο, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό (βλέπε σημείο 21). Η συμμετοχή στα μαθήματα, που οργανώθηκαν στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, ήταν χαμηλή. Μολονότι το συνολικό ποσοστό συμμετοχής ήταν υψηλότερο στις αντιπροσωπείες, ο αριθμός των υπάλληλων της Επιτροπής που τα παρακολούθησε εξακολουθεί να είναι περιορισμένος (βλέπε πλαίσιο 4).

  Πλαίσιο 4Κατάρτιση σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωσηΓια τα μαθήματα που οργανώθηκαν στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, ο μέσος αριθμός συμμετεχόντων ανά ενότητα ήταν οκτώ, ενώ προβλεπόταν να είναι δεκαπέντε. Πολλά μαθήματα ακυρώθηκαν λόγω του ανεπαρκούς αριθμού συμμετεχόντων. Από τη ΓΔ RELEX 37 υπάλληλοι παρακολούθησαν κατάρτιση μισής ημέρας σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση στο στάδιο του προγραμματισμού, ωστόσο μόνο 9 υπάλληλοι παρακολούθησαν πλήρως την 2ήμερη ενότητα κατάρτισης σχετικά με το θέμα αυτό, μολονότι το 2005 ήταν η πιο σημαντική χρονιά για την ΓΔ RELEX από την άποψη της προετοιμασίας των ΕΣΧ για την περίοδο 2007-2013. Όσον αφορά τις αντιπροσωπείες, οι πόροι που διατέθηκαν για την κατάρτιση ήρκεσαν για τη διοργάνωση μαθημάτων μόνο σε 20 αντιπροσωπείες (τα μαθήματα παρακολούθησαν προσωπικό των αντιπροσωπειών και προσωπικό από οργανισμούς των δικαιούχων χωρών). Στις περισσότερες αντιπροσωπείες στην Ασία, στη Λατινική Αμερική και στις χώρες της Μεσογείου, η κατάρτιση ήλθε υπερβολικά αργά με αποτέλεσμα αυτές να μην μπορέσουν να επωφεληθούν από αυτήν για την εκπόνηση των νέων ΕΣΧ. |
| --- | --- |

22.

Η στρατηγική περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης προέβλεπε ότι όλοι οι υπάλληλοι που είναι υπεύθυνοι για βασικούς τομείς πολιτικής ή για γεωγραφικούς τομείς, στις κεντρικές υπηρεσίες ή στις αντιπροσωπείες, θα είχαν ολοκληρώσει την κατάρτιση μέχρι το τέλος του 2004. Στην πραγματικότητα, τα μαθήματα κατάρτισης άρχισαν μόλις το Νοέμβριο του 2004 και δεν ήταν υποχρεωτικά. Προβλεπόταν επίσης για την κατάρτιση να χρησιμοποιηθεί το νέο εγχειρίδιο, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό (βλέπε σημείο 21). Η συμμετοχή στα μαθήματα, που οργανώθηκαν στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, ήταν χαμηλή. Μολονότι το συνολικό ποσοστό συμμετοχής ήταν υψηλότερο στις αντιπροσωπείες, ο αριθμός των υπάλληλων της Επιτροπής που τα παρακολούθησε εξακολουθεί να είναι περιορισμένος (βλέπε πλαίσιο 4).

Πλαίσιο 4Κατάρτιση σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωσηΓια τα μαθήματα που οργανώθηκαν στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, ο μέσος αριθμός συμμετεχόντων ανά ενότητα ήταν οκτώ, ενώ προβλεπόταν να είναι δεκαπέντε. Πολλά μαθήματα ακυρώθηκαν λόγω του ανεπαρκούς αριθμού συμμετεχόντων. Από τη ΓΔ RELEX 37 υπάλληλοι παρακολούθησαν κατάρτιση μισής ημέρας σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση στο στάδιο του προγραμματισμού, ωστόσο μόνο 9 υπάλληλοι παρακολούθησαν πλήρως την 2ήμερη ενότητα κατάρτισης σχετικά με το θέμα αυτό, μολονότι το 2005 ήταν η πιο σημαντική χρονιά για την ΓΔ RELEX από την άποψη της προετοιμασίας των ΕΣΧ για την περίοδο 2007-2013. Όσον αφορά τις αντιπροσωπείες, οι πόροι που διατέθηκαν για την κατάρτιση ήρκεσαν για τη διοργάνωση μαθημάτων μόνο σε 20 αντιπροσωπείες (τα μαθήματα παρακολούθησαν προσωπικό των αντιπροσωπειών και προσωπικό από οργανισμούς των δικαιούχων χωρών). Στις περισσότερες αντιπροσωπείες στην Ασία, στη Λατινική Αμερική και στις χώρες της Μεσογείου, η κατάρτιση ήλθε υπερβολικά αργά με αποτέλεσμα αυτές να μην μπορέσουν να επωφεληθούν από αυτήν για την εκπόνηση των νέων ΕΣΧ.

| 23. | Μία πρωτοβουλία, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη των εσωτερικών ικανοτήτων της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας για την ανάπτυξη, ήταν η δημιουργία, το 2003, ενός «δικτύου κομβικών σημείων για το περιβάλλον». Στόχος του δικτύου αυτού ήταν, να ορίσει έναν υπάλληλο από κάθε μονάδα και, αφού τους φέρει σε επαφή μεταξύ τους, να αναζητηθούν τρόποι με τους οποίους τα περιβαλλοντικά ζητήματα θα λαμβάνονταν καλύτερα υπόψη στο πλαίσιο των αναπτυξιακών σχεδίων και θα προωθείτο η διάδοση της βέλτιστης πρακτικής. Ωστόσο, ενώ μέχρι το Μάιο του 2004 τα μέλη του δικτύου συνήλθαν τέσσερις φορές, έκτοτε δεν συναντήθηκαν εκ νέου. Επίσης, το δίκτυο επικεντρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στους υπαλλήλους του EuropeAid, χωρίς να υπάρχει αρκετή συμμετοχή από άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, και ιδίως από τις αντιπροσωπείες. Κατά συνέπεια, το δίκτυο ελάχιστα συνέβαλε στην ανάπτυξη των εσωτερικών ικανοτήτων της Επιτροπής. |
| --- | --- |

23.

Μία πρωτοβουλία, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη των εσωτερικών ικανοτήτων της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών της συνεργασίας για την ανάπτυξη, ήταν η δημιουργία, το 2003, ενός «δικτύου κομβικών σημείων για το περιβάλλον». Στόχος του δικτύου αυτού ήταν, να ορίσει έναν υπάλληλο από κάθε μονάδα και, αφού τους φέρει σε επαφή μεταξύ τους, να αναζητηθούν τρόποι με τους οποίους τα περιβαλλοντικά ζητήματα θα λαμβάνονταν καλύτερα υπόψη στο πλαίσιο των αναπτυξιακών σχεδίων και θα προωθείτο η διάδοση της βέλτιστης πρακτικής. Ωστόσο, ενώ μέχρι το Μάιο του 2004 τα μέλη του δικτύου συνήλθαν τέσσερις φορές, έκτοτε δεν συναντήθηκαν εκ νέου. Επίσης, το δίκτυο επικεντρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στους υπαλλήλους του EuropeAid, χωρίς να υπάρχει αρκετή συμμετοχή από άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, και ιδίως από τις αντιπροσωπείες. Κατά συνέπεια, το δίκτυο ελάχιστα συνέβαλε στην ανάπτυξη των εσωτερικών ικανοτήτων της Επιτροπής.

Συστήματα αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιδόσεων της αναπτυξιακής βοήθειας της Επιτροπής

| 24. | Η Επιτροπή προβαίνει επίσης σε αξιολογήσεις τόσο σε επίπεδο κανονισμών και τομέων, οπότε αυτές διοργανώνονται από τη μονάδα αξιολόγησης του EuropeAid, όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων σχεδίων, οπότε διοργανώνονται από τις αντιπροσωπείες της. Το επιχειρησιακό πλαίσιο της Επιτροπής (βλέπε σημείο 16) επέβαλλε την ανεξάρτητη αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της κοινοτικής βοήθειας για την περίοδο 1996-2000, ως μέρος της σχετικής τακτικής διαδικασίας αξιολόγησης. Με την ευκαιρία αυτή θα μπορούσαν να είχαν καθοριστεί δεδομένα αφετηρίας και να είχαν δοκιμαστεί ορισμένοι δείκτες απόδοσης (βλέπε σημείο 17). Επιπλέον, θα είχαν εντοπιστεί τα διδάγματα που προκύπτουν από προηγούμενες παρεμβάσεις και τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον (βλέπε σημείο 11). Ωστόσο, η αξιολόγηση αυτή, που προβλεπόταν να ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα του 2002, δεν έχει διενεργηθεί ακόμη (10). |
| --- | --- |

24.

Η Επιτροπή προβαίνει επίσης σε αξιολογήσεις τόσο σε επίπεδο κανονισμών και τομέων, οπότε αυτές διοργανώνονται από τη μονάδα αξιολόγησης του EuropeAid, όσο και σε επίπεδο μεμονωμένων σχεδίων, οπότε διοργανώνονται από τις αντιπροσωπείες της. Το επιχειρησιακό πλαίσιο της Επιτροπής (βλέπε σημείο 16) επέβαλλε την ανεξάρτητη αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων της κοινοτικής βοήθειας για την περίοδο 1996-2000, ως μέρος της σχετικής τακτικής διαδικασίας αξιολόγησης. Με την ευκαιρία αυτή θα μπορούσαν να είχαν καθοριστεί δεδομένα αφετηρίας και να είχαν δοκιμαστεί ορισμένοι δείκτες απόδοσης (βλέπε σημείο 17). Επιπλέον, θα είχαν εντοπιστεί τα διδάγματα που προκύπτουν από προηγούμενες παρεμβάσεις και τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον (βλέπε σημείο 11). Ωστόσο, η αξιολόγηση αυτή, που προβλεπόταν να ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα του 2002, δεν έχει διενεργηθεί ακόμη (10).

| 25. | Σε επίπεδο μεμονωμένων περιβαλλοντικών σχεδίων, οι κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής δεν διαθέτουν κανένα σύστημα το οποίο να συγκεντρώνει και να αξιολογεί τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων που πραγματοποιούνται από τις αντιπροσωπείες της. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν διαδικασίες για τη διάδοση των διδαγμάτων και των βέλτιστων πρακτικών που εξάγονται από τα ολοκληρούμενα σχέδια αξιολόγησης. Ομοίως, δεν υπάρχει σύστημα συλλογής και αξιολόγησης των πληροφοριών σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μη περιβαλλοντικών σχεδίων. |
| --- | --- |

25.

Σε επίπεδο μεμονωμένων περιβαλλοντικών σχεδίων, οι κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής δεν διαθέτουν κανένα σύστημα το οποίο να συγκεντρώνει και να αξιολογεί τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων που πραγματοποιούνται από τις αντιπροσωπείες της. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν διαδικασίες για τη διάδοση των διδαγμάτων και των βέλτιστων πρακτικών που εξάγονται από τα ολοκληρούμενα σχέδια αξιολόγησης. Ομοίως, δεν υπάρχει σύστημα συλλογής και αξιολόγησης των πληροφοριών σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μη περιβαλλοντικών σχεδίων.

| 26. | Από το 2001, η Επιτροπή διαθέτει σύστημα παρακολούθησης των υπό εξέλιξη αναπτυξιακών σχεδίων, το οποίο ονομάζεται «σύστημα παρακολούθησης βάσει αποτελεσμάτων». Το σύστημα αυτό επιβάλλει να πραγματοποιείται μία επίσκεψη κάθε δώδεκα μήνες περίπου, για όλα τα αναπτυξιακά σχέδια που υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο ευρώ, από υπεύθυνους παρακολούθησης εταιρειών συμβούλων στις οποίες η Επιτροπή αναθέτει το έργο αυτό. Οι υπεύθυνοι αξιολογούν κάθε σχέδιο και το βαθμολογούν βάσει πέντε κριτηρίων: συνάφεια, επάρκεια, αποτελεσματικότητα, επιπτώσεις και βιωσιμότητα, καθώς και μιας σειράς συναφών μερικότερων κριτηρίων, στα οποία περιλαμβάνεται η περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Ωστόσο, οι ποσοτικές και ποιοτικές διαπιστώσεις αυτών των εκθέσεων δεν αναλύονται συστηματικά από τις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, προκειμένου να αξιολογούνται οι συνολικές επιδόσεις των περιβαλλοντικών σχεδίων καθώς και ο βαθμός της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε άλλα αναπτυξιακά σχέδια. |
| --- | --- |

26.

Από το 2001, η Επιτροπή διαθέτει σύστημα παρακολούθησης των υπό εξέλιξη αναπτυξιακών σχεδίων, το οποίο ονομάζεται «σύστημα παρακολούθησης βάσει αποτελεσμάτων». Το σύστημα αυτό επιβάλλει να πραγματοποιείται μία επίσκεψη κάθε δώδεκα μήνες περίπου, για όλα τα αναπτυξιακά σχέδια που υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο ευρώ, από υπεύθυνους παρακολούθησης εταιρειών συμβούλων στις οποίες η Επιτροπή αναθέτει το έργο αυτό. Οι υπεύθυνοι αξιολογούν κάθε σχέδιο και το βαθμολογούν βάσει πέντε κριτηρίων: συνάφεια, επάρκεια, αποτελεσματικότητα, επιπτώσεις και βιωσιμότητα, καθώς και μιας σειράς συναφών μερικότερων κριτηρίων, στα οποία περιλαμβάνεται η περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Ωστόσο, οι ποσοτικές και ποιοτικές διαπιστώσεις αυτών των εκθέσεων δεν αναλύονται συστηματικά από τις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, προκειμένου να αξιολογούνται οι συνολικές επιδόσεις των περιβαλλοντικών σχεδίων καθώς και ο βαθμός της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε άλλα αναπτυξιακά σχέδια.

| 27. | Η Επιτροπή χρησιμοποιεί το σύστημα οικονομικής παρακολούθησης και αναφοράς που χρησιμοποιεί και η ΕΑΒ του ΟΟΣΑ, το οποίο δεν είναι κατάλληλο, δεδομένου ότι επιτρέπει μεν τον εντοπισμό των σχεδίων για τα οποία πραγματοποιήθηκαν δαπάνες που σχετίζονται με το περιβάλλον, χωρίς όμως να αναφέρεται το ύψος αυτής της δαπάνης. Το σύστημα κωδικοποίησης που χρησιμοποιεί η Παγκόσμια Τράπεζα επιλύει το ζήτημα αυτό (11). Επιπλέον, η ασυνεπής χρήση εκ μέρους της Επιτροπής του συστήματος σήμανσης το οποίο χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό των δαπανών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ΠΠΣ είχε ως αποτέλεσμα ότι αυτή δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί επακριβώς στις υποχρεώσεις της για υποβολή αναφορών στο πλαίσιο των συμφωνιών αυτών. |
| --- | --- |

27.

Η Επιτροπή χρησιμοποιεί το σύστημα οικονομικής παρακολούθησης και αναφοράς που χρησιμοποιεί και η ΕΑΒ του ΟΟΣΑ, το οποίο δεν είναι κατάλληλο, δεδομένου ότι επιτρέπει μεν τον εντοπισμό των σχεδίων για τα οποία πραγματοποιήθηκαν δαπάνες που σχετίζονται με το περιβάλλον, χωρίς όμως να αναφέρεται το ύψος αυτής της δαπάνης. Το σύστημα κωδικοποίησης που χρησιμοποιεί η Παγκόσμια Τράπεζα επιλύει το ζήτημα αυτό (11). Επιπλέον, η ασυνεπής χρήση εκ μέρους της Επιτροπής του συστήματος σήμανσης το οποίο χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό των δαπανών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ΠΠΣ είχε ως αποτέλεσμα ότι αυτή δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί επακριβώς στις υποχρεώσεις της για υποβολή αναφορών στο πλαίσιο των συμφωνιών αυτών.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Εισαγωγή

| 28. | Σε αυτό το τμήμα της έκθεσης αξιολογείται η αποτελεσματικότητα του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή ενσωμάτωσε την περιβαλλοντική διάσταση στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε βάσει τριών διαφορετικών ειδών παρέμβασης της Επιτροπής:






  α) | των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα· |
| --- | --- | --- |

28.

Σε αυτό το τμήμα της έκθεσης αξιολογείται η αποτελεσματικότητα του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή ενσωμάτωσε την περιβαλλοντική διάσταση στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε βάσει τριών διαφορετικών ειδών παρέμβασης της Επιτροπής:

α)

των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα·

| β) | των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης· |
| --- | --- |

β)

των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης·

| γ) | των μη περιβαλλοντικών σχεδίων. |
| --- | --- |

γ)

των μη περιβαλλοντικών σχεδίων.

Πρόοδος σημειώθηκε το 2005 όσον αφορά την ανάπτυξη περιβαλλοντικής ανάλυσης ανά χώρα στο πλαίσιο των νέων εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα, μολονότι ο αντίκτυπός της δεν μπορεί ακόμη να αξιολογηθεί

| 29. | Η Επιτροπή εκπόνησε έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) για πρώτη φορά το 2001 και το 2002 για καθεμία από τις χώρες και περιοχές στις οποίες χορηγεί αναπτυξιακή βοήθεια, προκειμένου να προσδιορίσει ποια μορφή θα έπρεπε να λάβει η βοήθειά της για το διάστημα μέχρι το 2006-2007. Καταρχήν, τα ΕΣΧ θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη τις αναπτυξιακές προτεραιότητες κάθε χώρας, προκειμένου να εξασφαλίζουν τόσο την ανάληψη της ευθύνης των σχεδίων από τη σχετική χώρα όσο και τις πολιτικές της ίδιας της Επιτροπής. Η στρατηγική της Επιτροπής σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής της βοήθειας, όπως καθορίζεται τόσο στην αναπτυξιακή πολιτική της του 2000, όσο και στο σχετικό έγγραφο εργασίας της, επικεντρωνόταν στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλους τους τομείς της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, ήταν σημαντικό για την αποτελεσματικότητα της συνολικής στρατηγικής, η περιβαλλοντική διάσταση να ενσωματωθεί στα ΕΣΧ. |
| --- | --- |

29.

Η Επιτροπή εκπόνησε έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) για πρώτη φορά το 2001 και το 2002 για καθεμία από τις χώρες και περιοχές στις οποίες χορηγεί αναπτυξιακή βοήθεια, προκειμένου να προσδιορίσει ποια μορφή θα έπρεπε να λάβει η βοήθειά της για το διάστημα μέχρι το 2006-2007. Καταρχήν, τα ΕΣΧ θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη τις αναπτυξιακές προτεραιότητες κάθε χώρας, προκειμένου να εξασφαλίζουν τόσο την ανάληψη της ευθύνης των σχεδίων από τη σχετική χώρα όσο και τις πολιτικές της ίδιας της Επιτροπής. Η στρατηγική της Επιτροπής σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής της βοήθειας, όπως καθορίζεται τόσο στην αναπτυξιακή πολιτική της του 2000, όσο και στο σχετικό έγγραφο εργασίας της, επικεντρωνόταν στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλους τους τομείς της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, ήταν σημαντικό για την αποτελεσματικότητα της συνολικής στρατηγικής, η περιβαλλοντική διάσταση να ενσωματωθεί στα ΕΣΧ.

| 30. | Πράγματι, από την εξέταση αυτής της πρώτης γενιάς ΕΣΧ (2001-2007) τόσο από το Συνέδριο κατά τον έλεγχό του, όσο και από τις υπηρεσίες της ίδιας της Επιτροπής, διαπιστώθηκε ότι η περιβαλλοντική διάσταση δεν είχε ενσωματωθεί στα ΕΣΧ με ικανοποιητικό τρόπο. Η ανάλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων στα ΕΣΧ γενικά ήταν ελλιπής και οι στρατηγικές αντίδρασης της Επιτροπής δεν λάμβαναν επαρκώς υπόψη τους περιβαλλοντικούς προβληματισμούς που χαρακτήριζαν τους προς χρηματοδότηση τομείς προτεραιότητας. Σε δείγμα 60 ΕΣΧ, κανένα δεν ανέφερε τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ) σχετικά με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και μόνο περίπου το ένα τέταρτο αυτών αναφερόταν στις πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες (ΠΠΣ). |
| --- | --- |

30.

Πράγματι, από την εξέταση αυτής της πρώτης γενιάς ΕΣΧ (2001-2007) τόσο από το Συνέδριο κατά τον έλεγχό του, όσο και από τις υπηρεσίες της ίδιας της Επιτροπής, διαπιστώθηκε ότι η περιβαλλοντική διάσταση δεν είχε ενσωματωθεί στα ΕΣΧ με ικανοποιητικό τρόπο. Η ανάλυση των περιβαλλοντικών θεμάτων στα ΕΣΧ γενικά ήταν ελλιπής και οι στρατηγικές αντίδρασης της Επιτροπής δεν λάμβαναν επαρκώς υπόψη τους περιβαλλοντικούς προβληματισμούς που χαρακτήριζαν τους προς χρηματοδότηση τομείς προτεραιότητας. Σε δείγμα 60 ΕΣΧ, κανένα δεν ανέφερε τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ) σχετικά με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και μόνο περίπου το ένα τέταρτο αυτών αναφερόταν στις πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες (ΠΠΣ).

| 31. | Ως ένα βαθμό, η μη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στα ΕΣΧ αντικατόπτριζε την περιορισμένη προτεραιότητα που αποδίδουν πολλές δικαιούχοι χώρες στο ζήτημα αυτό. Για τις χώρες που έχουν έγγραφο στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας (ΕΣΜΦ) (12), η πολιτική της Επιτροπής είναι να ευθυγραμμίζει το ΕΣΧ με το ΕΣΜΦ. Όπως προκύπτει από μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας (13), η περιβαλλοντική διάσταση δεν έχει γενικά ενσωματωθεί στα ΕΣΜΦ, εν μέρει εξαιτίας της μη αναγνώρισης της σημαντικής σχέσης φτώχειας και περιβάλλοντος από πολλές δικαιούχους χώρες. Τα Υπουργεία Περιβάλλοντος θα έπρεπε να είναι πρωτίστως υπερασπιστές των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών, στην πράξη όμως αυτά, ακόμη και σε περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες με μείζονα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η Βραζιλία και η Κίνα, δεν διαθέτουν τους πόρους και την επιρροή άλλων, παλαιότερων υπουργείων. |
| --- | --- |

31.

Ως ένα βαθμό, η μη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στα ΕΣΧ αντικατόπτριζε την περιορισμένη προτεραιότητα που αποδίδουν πολλές δικαιούχοι χώρες στο ζήτημα αυτό. Για τις χώρες που έχουν έγγραφο στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας (ΕΣΜΦ) (12), η πολιτική της Επιτροπής είναι να ευθυγραμμίζει το ΕΣΧ με το ΕΣΜΦ. Όπως προκύπτει από μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας (13), η περιβαλλοντική διάσταση δεν έχει γενικά ενσωματωθεί στα ΕΣΜΦ, εν μέρει εξαιτίας της μη αναγνώρισης της σημαντικής σχέσης φτώχειας και περιβάλλοντος από πολλές δικαιούχους χώρες. Τα Υπουργεία Περιβάλλοντος θα έπρεπε να είναι πρωτίστως υπερασπιστές των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών, στην πράξη όμως αυτά, ακόμη και σε περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες με μείζονα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η Βραζιλία και η Κίνα, δεν διαθέτουν τους πόρους και την επιρροή άλλων, παλαιότερων υπουργείων.

| 32. | Παρ' όλα αυτά, η μη ένταξη της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή βοήθεια αντικατοπτρίζει επίσης την ύπαρξη ελλείψεων από την πλευρά της Επιτροπής. Μολονότι στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση αναφερόταν ότι τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ) αποτελούσαν σημαντικό μέσο ενσωμάτωσης στο στάδιο του προγραμματισμού, από έρευνα που πραγματοποίησε η Επιτροπή το 2002 σε δείγμα 60 ΕΣΧ διαπίστωσε ότι είχαν εκπονηθεί μόνο έξι ΠΧΧ. Και αυτό παρά το γεγονός ότι αυτού του είδους η περιβαλλοντική ανάλυση ανά χώρα αποτελεί βέλτιστη πρακτική από το 1992, όταν η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ είχε εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές επ' αυτού (14). |
| --- | --- |

32.

Παρ' όλα αυτά, η μη ένταξη της περιβαλλοντικής διάστασης στην αναπτυξιακή βοήθεια αντικατοπτρίζει επίσης την ύπαρξη ελλείψεων από την πλευρά της Επιτροπής. Μολονότι στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση αναφερόταν ότι τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ) αποτελούσαν σημαντικό μέσο ενσωμάτωσης στο στάδιο του προγραμματισμού, από έρευνα που πραγματοποίησε η Επιτροπή το 2002 σε δείγμα 60 ΕΣΧ διαπίστωσε ότι είχαν εκπονηθεί μόνο έξι ΠΧΧ. Και αυτό παρά το γεγονός ότι αυτού του είδους η περιβαλλοντική ανάλυση ανά χώρα αποτελεί βέλτιστη πρακτική από το 1992, όταν η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ είχε εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές επ' αυτού (14).

| 33. | Το 2005 η Επιτροπή σημείωσε ένα σημαντικό βήμα προόδου για την αντιμετώπιση του θέματος, εκπονώντας ΠΧΧ για τις χώρες που δικαιούνται ενισχύσεων στην Ασία, στη Λατινική Αμερική και στη Μεσόγειο, στο πλαίσιο της διαδικασίας εκπόνησης της επόμενης γενεάς εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα για την περίοδο 2007-2013. Παρόμοια προσέγγιση εφαρμόζεται και για τις χώρες ΑΚΕ. Δεδομένου ότι κατά το χρόνο ολοκλήρωσης του ελέγχου τα ΕΣΧ βρίσκονταν ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας, ήταν υπερβολικά νωρίς να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό τα ΠΧΧ είχαν συμβάλει στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στα ΕΣΧ. Αυτό εξαρτάται τελικά από το βαθμό προτεραιότητας που οι δικαιούχοι χώρες και οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποδίδουν στην ενασχόληση σε επίπεδο ΕΣΧ με τα περιβαλλοντικά ζητήματα που τίθενται στα ΠΧΧ. |
| --- | --- |

33.

Το 2005 η Επιτροπή σημείωσε ένα σημαντικό βήμα προόδου για την αντιμετώπιση του θέματος, εκπονώντας ΠΧΧ για τις χώρες που δικαιούνται ενισχύσεων στην Ασία, στη Λατινική Αμερική και στη Μεσόγειο, στο πλαίσιο της διαδικασίας εκπόνησης της επόμενης γενεάς εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα για την περίοδο 2007-2013. Παρόμοια προσέγγιση εφαρμόζεται και για τις χώρες ΑΚΕ. Δεδομένου ότι κατά το χρόνο ολοκλήρωσης του ελέγχου τα ΕΣΧ βρίσκονταν ακόμη στο στάδιο της προετοιμασίας, ήταν υπερβολικά νωρίς να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό τα ΠΧΧ είχαν συμβάλει στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στα ΕΣΧ. Αυτό εξαρτάται τελικά από το βαθμό προτεραιότητας που οι δικαιούχοι χώρες και οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποδίδουν στην ενασχόληση σε επίπεδο ΕΣΧ με τα περιβαλλοντικά ζητήματα που τίθενται στα ΠΧΧ.

| 34. | Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή έχει σημειώσει ελάχιστη μόνο πρόοδο όσον αφορά την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και την ανάπτυξη των ικανοτήτων περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης των δικαιούχων χωρών μετά την έγκριση της δικής της στρατηγικής ενσωμάτωσης. Ένα ειδικό μέσο που διαθέτει η Επιτροπή για την προώθηση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στη συνεργασία της για την ανάπτυξη είναι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2493/2000 (15), με προϋπολογισμό 93 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2000-2006. Εντούτοις, ο αντίκτυπος του εν λόγω μέσου είναι περιορισμένος, ενώ θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία των περιβαλλοντικών ικανοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η Επιτροπή όμως δεν έχει καθιερώσει μια συνολική προσέγγιση όσον αφορά την ανάπτυξη ικανοτήτων στις χώρες αυτές και προάγει μόνο μεμονωμένα σχέδια σε ad hoc βάση. |
| --- | --- |

34.

Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή έχει σημειώσει ελάχιστη μόνο πρόοδο όσον αφορά την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και την ανάπτυξη των ικανοτήτων περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης των δικαιούχων χωρών μετά την έγκριση της δικής της στρατηγικής ενσωμάτωσης. Ένα ειδικό μέσο που διαθέτει η Επιτροπή για την προώθηση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στη συνεργασία της για την ανάπτυξη είναι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2493/2000 (15), με προϋπολογισμό 93 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2000-2006. Εντούτοις, ο αντίκτυπος του εν λόγω μέσου είναι περιορισμένος, ενώ θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία των περιβαλλοντικών ικανοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η Επιτροπή όμως δεν έχει καθιερώσει μια συνολική προσέγγιση όσον αφορά την ανάπτυξη ικανοτήτων στις χώρες αυτές και προάγει μόνο μεμονωμένα σχέδια σε ad hoc βάση.

| 35. | Από την πλευρά της Επιτροπής, ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, το 2005, οι υπάλληλοι που ήταν υπεύθυνοι για την προετοιμασία των ΕΣΧ εκμεταλλεύτηκαν μόνο σε περιορισμένη έκταση τις ευκαιρίες για κατάρτιση σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση (βλέπε πλαίσιο 4). Μολονότι η ΓΔ Ανάπτυξης, η ΓΔ Περιβάλλοντος και το EuropeAid διαθέτουν και οι τρεις ειδικευμένες μονάδες που εξετάζουν τις περιβαλλοντικές πτυχές των ΕΣΧ, αυτές οι αναλύσεις συνήθως δεν βασίζονται σε βαθύτερες γνώσεις της εκάστοτε χώρας, ενώ η κατανομή του περιορισμένου αριθμού υπαλλήλων στις τρεις αυτές ΓΔ σημαίνει επίσης ότι οι έλεγχοι είναι συχνά επιφανειακοί. |
| --- | --- |

35.

Από την πλευρά της Επιτροπής, ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, το 2005, οι υπάλληλοι που ήταν υπεύθυνοι για την προετοιμασία των ΕΣΧ εκμεταλλεύτηκαν μόνο σε περιορισμένη έκταση τις ευκαιρίες για κατάρτιση σχετικά με την περιβαλλοντική ενσωμάτωση (βλέπε πλαίσιο 4). Μολονότι η ΓΔ Ανάπτυξης, η ΓΔ Περιβάλλοντος και το EuropeAid διαθέτουν και οι τρεις ειδικευμένες μονάδες που εξετάζουν τις περιβαλλοντικές πτυχές των ΕΣΧ, αυτές οι αναλύσεις συνήθως δεν βασίζονται σε βαθύτερες γνώσεις της εκάστοτε χώρας, ενώ η κατανομή του περιορισμένου αριθμού υπαλλήλων στις τρεις αυτές ΓΔ σημαίνει επίσης ότι οι έλεγχοι είναι συχνά επιφανειακοί.

Ελάχιστα τα βήματα προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης

| 36. | Πολιτική της Επιτροπής και της ευρύτερης κοινότητας των χορηγών είναι το ποσοστό που κατέχει η δημοσιονομική στήριξη στο πλαίσιο της συνολικότερης βοήθειας να αυξάνεται διαρκώς. Κατ' αυτό τον τρόπο, το 25 % περίπου της χρηματοδότησης του ΕΤΑ που χορηγείται στις χώρες ΑΚΕ στο πλαίσιο των τρεχόντων ΕΣΧ έχει διατεθεί σε αυτού του είδους τη στήριξη. Η Επιτροπή, ωστόσο, ελάχιστα έχει εργαστεί προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε αυτή τη νεότερη μορφή βοήθειας, μολονότι το Συμβούλιο ανάφερε στα συμπεράσματά του της 31ης Μαΐου 2001 σχετικά με τη στρατηγική της Επιτροπής για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης ότι: «τα περιβαλλοντικά μελήματα θα πρέπει να ενσωματώνονται συστηματικά στην προετοιμασία όλων ... των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής και των προγραμμάτων μεταρρύθμισης τομέα και των προγραμμάτων στήριξης» (16). |
| --- | --- |

36.

Πολιτική της Επιτροπής και της ευρύτερης κοινότητας των χορηγών είναι το ποσοστό που κατέχει η δημοσιονομική στήριξη στο πλαίσιο της συνολικότερης βοήθειας να αυξάνεται διαρκώς. Κατ' αυτό τον τρόπο, το 25 % περίπου της χρηματοδότησης του ΕΤΑ που χορηγείται στις χώρες ΑΚΕ στο πλαίσιο των τρεχόντων ΕΣΧ έχει διατεθεί σε αυτού του είδους τη στήριξη. Η Επιτροπή, ωστόσο, ελάχιστα έχει εργαστεί προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε αυτή τη νεότερη μορφή βοήθειας, μολονότι το Συμβούλιο ανάφερε στα συμπεράσματά του της 31ης Μαΐου 2001 σχετικά με τη στρατηγική της Επιτροπής για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης ότι: «τα περιβαλλοντικά μελήματα θα πρέπει να ενσωματώνονται συστηματικά στην προετοιμασία όλων ... των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής και των προγραμμάτων μεταρρύθμισης τομέα και των προγραμμάτων στήριξης» (16).

| 37. | Το κύριο μέσο περιβαλλοντικής αξιολόγησης που πρέπει να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης είναι η στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση (ΣΠΕ). Αυτή εξετάζει τις περιβαλλοντικές πτυχές των πολιτικών των δικαιούχων χωρών, των σχεδίων και των προγραμμάτων τους τα οποία χρηματοδοτούνται από τη δημοσιονομική στήριξη, και συγκεκριμένα τα έγγραφα στρατηγικής για της μείωση της φτώχιας. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου επισημαίνεται ότι «για την επίτευξη της ενσωμάτωσης αυτής, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση (ΣΠΕ), ιδίως στο στάδιο της προετοιμασίας διαρθρωτικών και τομεακών προγραμμάτων και στα σημαντικά καινούργια έργα υποδομής» (17). Η σημασία της ΣΠΕ αναγνωρίζεται επίσης στο πλαίσιο της στρατηγικής ενσωμάτωσης της Επιτροπής. Μέχρι σήμερα η Επιτροπή ελάχιστα την έχει χρησιμοποιήσει, εν μέρει διότι, σε αντίθεση με τα ΠΧΧ και τις αξιολογήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΑΠΕ), αποτελεί ένα σχετικά νέο εργαλείο το οποίο η κοινότητα των χορηγών δεν κατέχει πλήρως (18). Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή θα μπορούσε να είχε υπογραμμίσει τις περιβαλλοντικές πτυχές αυτής της βοήθειας μέσω των εκτενών εγχειριδίων της σχετικά με τη δημοσιονομική και τομεακή στήριξη, τα οποία όμως στην πράξη δεν περιέχουν καμία αναφορά στο περιβάλλον. Έτσι, οι υπάλληλοι της Επιτροπής δεν είχαν κατευθυντήριες γραμμές ούτε σχετικά με το πού και πώς να χρησιμοποιούν τις ΣΠΕ ούτε σχετικά με το πώς να διενεργούν περισσότερο περιορισμένες περιβαλλοντικές εκτιμήσεις όταν οι ΣΠΕ δεν ενδείκνυνται. |
| --- | --- |

37.

Το κύριο μέσο περιβαλλοντικής αξιολόγησης που πρέπει να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης είναι η στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση (ΣΠΕ). Αυτή εξετάζει τις περιβαλλοντικές πτυχές των πολιτικών των δικαιούχων χωρών, των σχεδίων και των προγραμμάτων τους τα οποία χρηματοδοτούνται από τη δημοσιονομική στήριξη, και συγκεκριμένα τα έγγραφα στρατηγικής για της μείωση της φτώχιας. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου επισημαίνεται ότι «για την επίτευξη της ενσωμάτωσης αυτής, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση (ΣΠΕ), ιδίως στο στάδιο της προετοιμασίας διαρθρωτικών και τομεακών προγραμμάτων και στα σημαντικά καινούργια έργα υποδομής» (17). Η σημασία της ΣΠΕ αναγνωρίζεται επίσης στο πλαίσιο της στρατηγικής ενσωμάτωσης της Επιτροπής. Μέχρι σήμερα η Επιτροπή ελάχιστα την έχει χρησιμοποιήσει, εν μέρει διότι, σε αντίθεση με τα ΠΧΧ και τις αξιολογήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΑΠΕ), αποτελεί ένα σχετικά νέο εργαλείο το οποίο η κοινότητα των χορηγών δεν κατέχει πλήρως (18). Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή θα μπορούσε να είχε υπογραμμίσει τις περιβαλλοντικές πτυχές αυτής της βοήθειας μέσω των εκτενών εγχειριδίων της σχετικά με τη δημοσιονομική και τομεακή στήριξη, τα οποία όμως στην πράξη δεν περιέχουν καμία αναφορά στο περιβάλλον. Έτσι, οι υπάλληλοι της Επιτροπής δεν είχαν κατευθυντήριες γραμμές ούτε σχετικά με το πού και πώς να χρησιμοποιούν τις ΣΠΕ ούτε σχετικά με το πώς να διενεργούν περισσότερο περιορισμένες περιβαλλοντικές εκτιμήσεις όταν οι ΣΠΕ δεν ενδείκνυνται.

| 38. | Αυτή η έλλειψη διαδικασιών περιβαλλοντικής αξιολόγησης αντικατοπτρίζεται στο σχεδιασμό των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης:






  α) | σε καμία χώρα η Επιτροπή δεν προέβη σε αξιολόγηση των πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των κυβερνητικών πολιτικών και προγραμμάτων που υποστηρίζονται από ενισχύσεις από τον προϋπολογισμό· |
| --- | --- | --- |

38.

Αυτή η έλλειψη διαδικασιών περιβαλλοντικής αξιολόγησης αντικατοπτρίζεται στο σχεδιασμό των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης:

α)

σε καμία χώρα η Επιτροπή δεν προέβη σε αξιολόγηση των πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των κυβερνητικών πολιτικών και προγραμμάτων που υποστηρίζονται από ενισχύσεις από τον προϋπολογισμό·

| β) | από τις 20 χώρες ΑΚΕ που είχαν λάβει γενική δημοσιονομική στήριξη στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ μέχρι το 2005, μόνο σε μία χώρα, την Τανζανία, οι σχετικές προϋποθέσεις σκοπό είχαν την υποστήριξη του περιβάλλοντος·
  Πλαίσιο 5Παράδειγμα ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξηςΣτην Τανζανία, στο πλαίσιο του προγράμματος δημοσιονομικής στήριξης για τη μείωση της φτώχειας 2003-2006 (114 εκατομμύρια ευρώ), οι χορηγοί και η κυβέρνηση της χώρας είχαν συμπεριλάβει την έγκριση νομοθεσίας για το περιβάλλον στους έξι στόχους της στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας, γεγονός που συνέβαλε σημαντικά στην έγκριση του νόμου για τη διαχείριση του περιβάλλοντος το 2005. |
| --- | --- |

β)

από τις 20 χώρες ΑΚΕ που είχαν λάβει γενική δημοσιονομική στήριξη στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ μέχρι το 2005, μόνο σε μία χώρα, την Τανζανία, οι σχετικές προϋποθέσεις σκοπό είχαν την υποστήριξη του περιβάλλοντος·

| γ) | παρά τη σοβαρή σχέση μεταξύ της φτώχιας και του περιβάλλοντος, οι δείκτες μείωσης της φτώχιας δεν περιελάμβαναν περιβαλλοντικά θέματα· |
| --- | --- |

γ)

παρά τη σοβαρή σχέση μεταξύ της φτώχιας και του περιβάλλοντος, οι δείκτες μείωσης της φτώχιας δεν περιελάμβαναν περιβαλλοντικά θέματα·

| δ) | στους δύο τομείς προτεραιότητας για τη δημοσιονομική στήριξη της Επιτροπής, ήτοι την εκπαίδευση και την υγεία, δεν αξιοποιήθηκαν σημαντικές ευκαιρίες για την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών σε αυτούς τους δύο τομείς, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη στον τομέα της περίθαλψης· |
| --- | --- |

δ)

στους δύο τομείς προτεραιότητας για τη δημοσιονομική στήριξη της Επιτροπής, ήτοι την εκπαίδευση και την υγεία, δεν αξιοποιήθηκαν σημαντικές ευκαιρίες για την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών σε αυτούς τους δύο τομείς, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη στον τομέα της περίθαλψης·

| ε) | η Επιτροπή προσπαθεί διαρκώς περισσότερο να παρέχει την υποστήριξή της σε έργα οδοποιίας περισσότερο μέσω τομεακών προγραμμάτων στήριξης, παρά μεμονωμένων σχεδίων, πρακτική που σημαίνει ότι υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη για ΣΠΕ, εάν επιδιώκεται η αποφυγή των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. |
| --- | --- |

ε)

η Επιτροπή προσπαθεί διαρκώς περισσότερο να παρέχει την υποστήριξή της σε έργα οδοποιίας περισσότερο μέσω τομεακών προγραμμάτων στήριξης, παρά μεμονωμένων σχεδίων, πρακτική που σημαίνει ότι υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη για ΣΠΕ, εάν επιδιώκεται η αποφυγή των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Οι διαδικασίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε επίπεδο σχεδίων δεν εφαρμόστηκαν με αρκετά συστηματικό τρόπο

| 39. | Παρά το αυξανόμενο ποσοστό της βοήθειας που διατίθεται μέσω της δημοσιονομικής στήριξης, η χρηματοδότηση σχεδίων εξακολουθεί να αποτελεί τον κυριότερο μηχανισμό χορήγησης των πόρων. Ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής αξιολόγησης των σχεδίων είναι η προεξέτασή τους προκειμένου να εκτιμηθούν οι πιθανοί περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και οι ευκαιρίες. Το σχέδιο εγχειριδίου για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης του 2001 καθιέρωσε την αρχή αυτού του είδους της προεξέτασης υπό τη μορφή ενός «εντύπου περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης», το οποίο πρέπει να συμπληρώνεται για κάθε σχέδιο βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του εγχειριδίου. Δεδομένου ότι το εγχειρίδιο παραμένει απλώς σχέδιο (βλέπε σημείο 21), η προαναφερθείσα διαδικασία δεν εφαρμόζεται με συστηματικό τρόπο. Κατά συνέπεια, πολλές αντιπροσωπείες χρησιμοποίησαν άλλες διαδικασίες ή δεν εφάρμοσαν καμία διαδικασία περιβαλλοντικής προεξέτασης.

  Πλαίσιο 6Περιβαλλοντική εξέταση στην αντιπροσωπεία της Επιτροπής στη ΝικαράγουαΗ περιφερειακή αντιπροσωπεία της Επιτροπής στη Νικαράγουα ασχολείται με έξι χώρες και διαθέτει περισσότερους από 140 υπαλλήλους. Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η αντιπροσωπεία δεν εφαρμόζει καμία κατευθυντήρια γραμμή σχετικά με την περιβαλλοντική προεξέταση, ενώ για τα σχέδια και προγράμματα του ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006 αυτή η προεξέταση δεν είχε οδηγήσει σε καμία περίπτωση σε περαιτέρω λεπτομερή αξιολόγηση. Επιπλέον, η αντιπροσωπεία δεν διέθετε ειδικό περιβαλλοντολόγο, μολονότι αυτός θα μπορούσε να εποπτεύει και να παρέχει την υποστήριξή του στο πλαίσιο των διαδικασιών περιβαλλοντικής προεξέτασης. |
| --- | --- |

39.

Παρά το αυξανόμενο ποσοστό της βοήθειας που διατίθεται μέσω της δημοσιονομικής στήριξης, η χρηματοδότηση σχεδίων εξακολουθεί να αποτελεί τον κυριότερο μηχανισμό χορήγησης των πόρων. Ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της περιβαλλοντικής αξιολόγησης των σχεδίων είναι η προεξέτασή τους προκειμένου να εκτιμηθούν οι πιθανοί περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και οι ευκαιρίες. Το σχέδιο εγχειριδίου για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης του 2001 καθιέρωσε την αρχή αυτού του είδους της προεξέτασης υπό τη μορφή ενός «εντύπου περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης», το οποίο πρέπει να συμπληρώνεται για κάθε σχέδιο βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του εγχειριδίου. Δεδομένου ότι το εγχειρίδιο παραμένει απλώς σχέδιο (βλέπε σημείο 21), η προαναφερθείσα διαδικασία δεν εφαρμόζεται με συστηματικό τρόπο. Κατά συνέπεια, πολλές αντιπροσωπείες χρησιμοποίησαν άλλες διαδικασίες ή δεν εφάρμοσαν καμία διαδικασία περιβαλλοντικής προεξέτασης.

Πλαίσιο 6Περιβαλλοντική εξέταση στην αντιπροσωπεία της Επιτροπής στη ΝικαράγουαΗ περιφερειακή αντιπροσωπεία της Επιτροπής στη Νικαράγουα ασχολείται με έξι χώρες και διαθέτει περισσότερους από 140 υπαλλήλους. Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η αντιπροσωπεία δεν εφαρμόζει καμία κατευθυντήρια γραμμή σχετικά με την περιβαλλοντική προεξέταση, ενώ για τα σχέδια και προγράμματα του ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006 αυτή η προεξέταση δεν είχε οδηγήσει σε καμία περίπτωση σε περαιτέρω λεπτομερή αξιολόγηση. Επιπλέον, η αντιπροσωπεία δεν διέθετε ειδικό περιβαλλοντολόγο, μολονότι αυτός θα μπορούσε να εποπτεύει και να παρέχει την υποστήριξή του στο πλαίσιο των διαδικασιών περιβαλλοντικής προεξέτασης.

| 40. | Στην πράξη, η βασική διαδικασία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για τον έλεγχο της περιβαλλοντικής προεξέτασης εντάσσεται στο πλαίσιο των δελτίων προσδιορισμού των σχεδίων, τα οποία καταρτίζουν οι αντιπροσωπείες στην αρχή του κύκλου του σχεδίου και υποβάλλουν στην ομάδα στήριξης της ποιότητας του EuropeAid (ΟΣΠΑ). Το περιβάλλον, ωστόσο, αποτελεί απλώς ένα από μια ολόκληρη σειρά θεμάτων που λαμβάνονται υπόψη στα δελτία αυτά και από τον έλεγχο 20 τέτοιων δελτίων που είχε εξετάσει η ΟΣΠΑ το 2005 διαπιστώθηκε ότι αυτά δεν είχαν λάβει επαρκώς υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα:






  α) | μολονότι απαιτείτο η ταξινόμηση του σχεδίου ανάλογα με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του (19), αυτό δεν είχε γίνει σε καμία από τις είκοσι περιπτώσεις· |
| --- | --- | --- |

40.

Στην πράξη, η βασική διαδικασία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για τον έλεγχο της περιβαλλοντικής προεξέτασης εντάσσεται στο πλαίσιο των δελτίων προσδιορισμού των σχεδίων, τα οποία καταρτίζουν οι αντιπροσωπείες στην αρχή του κύκλου του σχεδίου και υποβάλλουν στην ομάδα στήριξης της ποιότητας του EuropeAid (ΟΣΠΑ). Το περιβάλλον, ωστόσο, αποτελεί απλώς ένα από μια ολόκληρη σειρά θεμάτων που λαμβάνονται υπόψη στα δελτία αυτά και από τον έλεγχο 20 τέτοιων δελτίων που είχε εξετάσει η ΟΣΠΑ το 2005 διαπιστώθηκε ότι αυτά δεν είχαν λάβει επαρκώς υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα:

α)

μολονότι απαιτείτο η ταξινόμηση του σχεδίου ανάλογα με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του (19), αυτό δεν είχε γίνει σε καμία από τις είκοσι περιπτώσεις·

| β) | μολονότι απαιτείτο η ανάλυση του τρόπου με τον οποίο το περιβάλλον θα ενσωματωνόταν στην ανάπτυξη του σχεδίου, αυτό δεν είχε γίνει σε δεκαέξι περιπτώσεις. |
| --- | --- |

β)

μολονότι απαιτείτο η ανάλυση του τρόπου με τον οποίο το περιβάλλον θα ενσωματωνόταν στην ανάπτυξη του σχεδίου, αυτό δεν είχε γίνει σε δεκαέξι περιπτώσεις.

| 41. | Αυτές οι αδυναμίες οφείλονται εν μέρει στο γεγονός ότι οι ειδικοί περιβαλλοντολόγοι δεν συμμετέχουν στην προεξέταση των μη περιβαλλοντικών σχεδίων. Σε επίπεδο αντιπροσωπειών, η περιβαλλοντική εμπειρογνωμοσύνη επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε χώρες όπου το περιβάλλον αποτελεί τομέα προτεραιότητας και, σε κάθε περίπτωση, δεν χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των περιβαλλοντικών πτυχών των δελτίων προσδιορισμού των μη περιβαλλοντικών σχεδίων. Σε επίπεδο EuropeAid, ο αριθμός των ειδικών περιβαλλοντολόγων ομοίως επαρκεί μόνο για την αξιολόγηση της ποιότητας των σχεδίων που αφορούν το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους, αλλά όχι του κατά πόσο το περιβάλλον έχει ενσωματωθεί σε μη περιβαλλοντικά σχέδια. |
| --- | --- |

41.

Αυτές οι αδυναμίες οφείλονται εν μέρει στο γεγονός ότι οι ειδικοί περιβαλλοντολόγοι δεν συμμετέχουν στην προεξέταση των μη περιβαλλοντικών σχεδίων. Σε επίπεδο αντιπροσωπειών, η περιβαλλοντική εμπειρογνωμοσύνη επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε χώρες όπου το περιβάλλον αποτελεί τομέα προτεραιότητας και, σε κάθε περίπτωση, δεν χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των περιβαλλοντικών πτυχών των δελτίων προσδιορισμού των μη περιβαλλοντικών σχεδίων. Σε επίπεδο EuropeAid, ο αριθμός των ειδικών περιβαλλοντολόγων ομοίως επαρκεί μόνο για την αξιολόγηση της ποιότητας των σχεδίων που αφορούν το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους, αλλά όχι του κατά πόσο το περιβάλλον έχει ενσωματωθεί σε μη περιβαλλοντικά σχέδια.

| 42. | Οι ελλείψεις στη διαδικασία προεξέτασης συνέτειναν στη δημιουργία προβλημάτων στον προσδιορισμό των περιπτώσεων όπου έπρεπε να πραγματοποιηθούν αξιολογήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΑΠΕ). Οι ΑΠΕ αποτελούν μέσα που έχουν καθιερωθεί από καιρό και χρησιμοποιούνται για τον εκ των προτέρων προσδιορισμό των πιθανών επιπτώσεων ενός σχεδίου στο περιβάλλον καθώς και για την πρόταση μέτρων που θα τις μετρίαζαν κατά το στάδιο του σχεδιασμού και της υλοποίησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει νομοθεσία που αφορά τις ΑΠΕ στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών από το 1985 (20). Το 1990, η τέταρτη σύμβαση Λομέ όριζε τη διενέργεια ΑΠΕ για τα σχέδια μεγάλης πνοής και για όσα εγκλείουν σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον (21). Το 1992 η ΕΑΒ του ΟΟΣΑ εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τις ΑΠΕ στον τομέα των αναπτυξιακών σχεδίων, τις οποίες πρέπει να εφαρμόζουν όλα τα μέλη του (22). |
| --- | --- |

42.

Οι ελλείψεις στη διαδικασία προεξέτασης συνέτειναν στη δημιουργία προβλημάτων στον προσδιορισμό των περιπτώσεων όπου έπρεπε να πραγματοποιηθούν αξιολογήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΑΠΕ). Οι ΑΠΕ αποτελούν μέσα που έχουν καθιερωθεί από καιρό και χρησιμοποιούνται για τον εκ των προτέρων προσδιορισμό των πιθανών επιπτώσεων ενός σχεδίου στο περιβάλλον καθώς και για την πρόταση μέτρων που θα τις μετρίαζαν κατά το στάδιο του σχεδιασμού και της υλοποίησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει νομοθεσία που αφορά τις ΑΠΕ στο πλαίσιο των εσωτερικών πολιτικών από το 1985 (20). Το 1990, η τέταρτη σύμβαση Λομέ όριζε τη διενέργεια ΑΠΕ για τα σχέδια μεγάλης πνοής και για όσα εγκλείουν σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον (21). Το 1992 η ΕΑΒ του ΟΟΣΑ εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τις ΑΠΕ στον τομέα των αναπτυξιακών σχεδίων, τις οποίες πρέπει να εφαρμόζουν όλα τα μέλη του (22).

| 43. | Οι ΑΠΕ ενδείκνυνται ιδιαίτερα για έργα υποδομών και εξόρυξης, δεδομένου ότι συνήθως αυτά έχουν μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Σχεδόν το 35 % της χρηματοδότησης του ένατου ΕΤΑ στο πλαίσιο των τρεχόντων εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) διατίθεται μόνο για έργα οδοποιίας. Ωστόσο, από τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν αρκετά τέτοια σχέδια για τα οποία δεν είχε πραγματοποιηθεί καμία ΑΠΕ. Από αξιολόγηση που διενήργησε η Επιτροπή το 2004 με αντικείμενο «τις παρεμβάσεις της ΕΚ στον τομέα των μεταφορών σε τρίτες χώρες» διαπιστώθηκε ότι για τέσσερα από τα δεκαπέντε σχέδια που αξιολογήθηκαν δεν είχε διενεργηθεί ΑΠΕ. Ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί περισσότερο ουσιαστικές ΑΠΕ, αυτές επικεντρώνονταν συνήθως στις άμεσες επιπτώσεις του ίδιου του σχεδίου οδοποιίας στο περιβάλλον, παρά στις επιπτώσεις που θα είχαν για το περιβάλλον οι νέες οικονομικές δραστηριότητες που θα δημιουργούσε η βελτιωμένη πρόσβαση. Η αδυναμία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σοβαρότητα στις περιπτώσεις οδών που διέρχονται από ευαίσθητες περιοχές, όπως είναι τα τροπικά δάση, όπου υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της βελτιωμένης πρόσβασης και της αύξησης της αποδάσωσης και της παράνομης θήρας.

  Πλαίσιο 7Αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων για μεγάλα έργα υποδομών και εξόρυξηςΣτην Τανζανία, για την αποκατάσταση και αναβάθμιση του οδικού δικτύου από το συνοριακό σημείο Mουάνζα στο Tίντε και από το Ισάκα στο Νζγκα (όγδοο ΕΤΑ, 85 εκατομμύρια ευρώ), αυτό που η πρόταση χρηματοδότησης χαρακτήριζε ως ΑΠΕ ήταν μία μόνο σελίδα στη μελέτη σκοπιμότητας.Στη Μποτσουάνα, δεν πραγματοποιήθηκε καμία ΑΠΕ για ένα σχέδιο Sysmin (όγδοο ΕΤΑ, 30 εκατομμύρια ευρώ), το οποίο παρείχε βοήθεια για την παράταση της ζωής του ορυχείου χαλκού/νικελίου του Selebi Phikwe χωρίς να λαμβάνει άμεσα υπόψη τους σοβαρούς κινδύνους κατάρρευσης της λεκάνης συγκράτησης των αποβλήτων του ορυχείου ή το απαράδεκτα υψηλό επίπεδο εκπομπών διοξειδίου του θείου από το χυτήριο.Στη Γουατεμάλα, δεν πραγματοποιήθηκε καμία ΑΠΕ για ένα σχέδιο μετεγκατάστασης προσφύγων (12 εκατομμύρια ευρώ), παρά το γεγονός ότι τα σχέδια μετεγκατάστασης μπορούν να θεωρηθούν a priori ότι έχουν δυνητικά σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι μετεγκαταστάσεις προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στα τοπικά οικοσυστήματα. |
| --- | --- |

43.

Οι ΑΠΕ ενδείκνυνται ιδιαίτερα για έργα υποδομών και εξόρυξης, δεδομένου ότι συνήθως αυτά έχουν μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Σχεδόν το 35 % της χρηματοδότησης του ένατου ΕΤΑ στο πλαίσιο των τρεχόντων εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) διατίθεται μόνο για έργα οδοποιίας. Ωστόσο, από τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν αρκετά τέτοια σχέδια για τα οποία δεν είχε πραγματοποιηθεί καμία ΑΠΕ. Από αξιολόγηση που διενήργησε η Επιτροπή το 2004 με αντικείμενο «τις παρεμβάσεις της ΕΚ στον τομέα των μεταφορών σε τρίτες χώρες» διαπιστώθηκε ότι για τέσσερα από τα δεκαπέντε σχέδια που αξιολογήθηκαν δεν είχε διενεργηθεί ΑΠΕ. Ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί περισσότερο ουσιαστικές ΑΠΕ, αυτές επικεντρώνονταν συνήθως στις άμεσες επιπτώσεις του ίδιου του σχεδίου οδοποιίας στο περιβάλλον, παρά στις επιπτώσεις που θα είχαν για το περιβάλλον οι νέες οικονομικές δραστηριότητες που θα δημιουργούσε η βελτιωμένη πρόσβαση. Η αδυναμία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σοβαρότητα στις περιπτώσεις οδών που διέρχονται από ευαίσθητες περιοχές, όπως είναι τα τροπικά δάση, όπου υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της βελτιωμένης πρόσβασης και της αύξησης της αποδάσωσης και της παράνομης θήρας.

Πλαίσιο 7Αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων για μεγάλα έργα υποδομών και εξόρυξηςΣτην Τανζανία, για την αποκατάσταση και αναβάθμιση του οδικού δικτύου από το συνοριακό σημείο Mουάνζα στο Tίντε και από το Ισάκα στο Νζγκα (όγδοο ΕΤΑ, 85 εκατομμύρια ευρώ), αυτό που η πρόταση χρηματοδότησης χαρακτήριζε ως ΑΠΕ ήταν μία μόνο σελίδα στη μελέτη σκοπιμότητας.Στη Μποτσουάνα, δεν πραγματοποιήθηκε καμία ΑΠΕ για ένα σχέδιο Sysmin (όγδοο ΕΤΑ, 30 εκατομμύρια ευρώ), το οποίο παρείχε βοήθεια για την παράταση της ζωής του ορυχείου χαλκού/νικελίου του Selebi Phikwe χωρίς να λαμβάνει άμεσα υπόψη τους σοβαρούς κινδύνους κατάρρευσης της λεκάνης συγκράτησης των αποβλήτων του ορυχείου ή το απαράδεκτα υψηλό επίπεδο εκπομπών διοξειδίου του θείου από το χυτήριο.Στη Γουατεμάλα, δεν πραγματοποιήθηκε καμία ΑΠΕ για ένα σχέδιο μετεγκατάστασης προσφύγων (12 εκατομμύρια ευρώ), παρά το γεγονός ότι τα σχέδια μετεγκατάστασης μπορούν να θεωρηθούν a priori ότι έχουν δυνητικά σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι μετεγκαταστάσεις προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στα τοπικά οικοσυστήματα.

| 44. | Πέρα από τα μεγάλα αγροτικά έργα καθώς και τα μεγάλα έργα υποδομών και εξόρυξης, όπου η ΑΠΕ είναι αναγκαία, υπάρχουν πολλά άλλα είδη σχεδίων όπου μια ΑΠΕ θα ήταν επιθυμητή ή ακόμη θα είχε ουσιαστική σημασία. Ωστόσο, χωρίς σαφείς κατευθυντήριες γραμμές ή διατάξεις σχετικά με το ποια σχέδια πρέπει να υποβάλλονται σε ΑΠΕ, υπήρχε σημαντικός κίνδυνος να μην διενεργούνται καθόλου ΑΠΕ, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου θα ήταν επιβεβλημένες.

  Πλαίσιο 8Αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων για άλλων ειδών σχέδιαΣτον Ειρηνικό, τουλάχιστον τέσσερα από τα σχέδια που υποβλήθηκαν σε έλεγχο θα είχαν αποκομίσει όφελος από μια ΑΠΕ. Για παράδειγμα, για το σχέδιο ανάπτυξης φυκιών του Kiribati (έβδομο και ένατο ΕΤΑ, 2,8 εκατομμύρια ευρώ), οι ξύλινοι πάσσαλοι που χρειάζονταν για την υποστήριξη της καλλιέργειας των φυκιών κατασκευάστηκαν από την γύρω φυόμενη βλάστηση, ήτοι και από μανγκρόβιες, οι οποίες είναι σημαντικές για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την προστασία των ακτών. Επιπλέον, οι καλλιεργητές θανατώνουν τις προστατευόμενες θαλάσσιες χελώνες που τρώνε τα καλλιεργούμενα φύκια. Μια ΑΠΕ θα είχε προβλέψει αυτά τα θέματα πριν από την εφαρμογή του σχεδίου και θα είχε προτείνει τρόπους για την αντιμετώπισή τους. |
| --- | --- |

44.

Πέρα από τα μεγάλα αγροτικά έργα καθώς και τα μεγάλα έργα υποδομών και εξόρυξης, όπου η ΑΠΕ είναι αναγκαία, υπάρχουν πολλά άλλα είδη σχεδίων όπου μια ΑΠΕ θα ήταν επιθυμητή ή ακόμη θα είχε ουσιαστική σημασία. Ωστόσο, χωρίς σαφείς κατευθυντήριες γραμμές ή διατάξεις σχετικά με το ποια σχέδια πρέπει να υποβάλλονται σε ΑΠΕ, υπήρχε σημαντικός κίνδυνος να μην διενεργούνται καθόλου ΑΠΕ, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου θα ήταν επιβεβλημένες.

Πλαίσιο 8Αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων για άλλων ειδών σχέδιαΣτον Ειρηνικό, τουλάχιστον τέσσερα από τα σχέδια που υποβλήθηκαν σε έλεγχο θα είχαν αποκομίσει όφελος από μια ΑΠΕ. Για παράδειγμα, για το σχέδιο ανάπτυξης φυκιών του Kiribati (έβδομο και ένατο ΕΤΑ, 2,8 εκατομμύρια ευρώ), οι ξύλινοι πάσσαλοι που χρειάζονταν για την υποστήριξη της καλλιέργειας των φυκιών κατασκευάστηκαν από την γύρω φυόμενη βλάστηση, ήτοι και από μανγκρόβιες, οι οποίες είναι σημαντικές για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την προστασία των ακτών. Επιπλέον, οι καλλιεργητές θανατώνουν τις προστατευόμενες θαλάσσιες χελώνες που τρώνε τα καλλιεργούμενα φύκια. Μια ΑΠΕ θα είχε προβλέψει αυτά τα θέματα πριν από την εφαρμογή του σχεδίου και θα είχε προτείνει τρόπους για την αντιμετώπισή τους.

| 45. | Στις περιπτώσεις που πραγματοποιήθηκε ΑΠΕ και καθορίστηκαν διορθωτικά μέτρα, δεν υπήρχε σύστημα το οποίο να εξασφαλίζει ότι τα μέτρα αυτά είχαν συμπεριληφθεί σε ένα σχέδιο περιβαλλοντικής διαχείρισης το οποίο θα εφαρμοζόταν κατά την υλοποίηση του βασικού σχεδίου. Ούτε προβλεπόταν οι ενδεχόμενες συστάσεις των ΑΠΕ να περιλαμβάνονται συστηματικά στις τεχνικές προδιαγραφές των εργασιών. Και όπου οι συστάσεις της ΑΠΕ περιλαμβάνονταν στη σύμβαση, η μη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές διατάξεις της σύμβασης δεν συνδεόταν πάντοτε με κυρώσεις.

  Πλαίσιο 9Η παρακολούθηση των αξιολογήσεων των περιβαλλοντικών επιπτώσεωνΣτην περίπτωση του σχεδίου άρδευσης των βόρειων πεδιάδων στο Μαυρίκιο (έβδομο ΕΤΑ, 9 εκατομμύρια ευρώ), μολονότι πραγματοποιήθηκε διεξοδική ΑΠΕ για την αντικατάσταση ενός αγωγού και οι ειδικοί όροι της χρηματοδοτικής συμφωνίας προέβλεπαν τη συστηματική παρακολούθηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων που προτείνει η ΑΠΕ, δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν κάτι τέτοιο.Στο Μάλι, για το σχέδιο στήριξης του τομέα του ρυζιού (όγδοο ΕΤΑ, 15,4 εκατομμύρια ευρώ), η ΑΠΕ συνιστούσε την επαναφύτευση δένδρων γύρω από τα χωριά, την παρακολούθηση των επιπέδων της μόλυνσης των υδάτων και τη διενέργεια μελέτης για την ανακύκλωση των ελαίων, αυτά όμως δεν συμπεριελήφθησαν στις τεχνικές προδιαγραφές της σύμβασης.Για το σχέδιο της γέφυρας στον ποταμό Rewa στα Φίτζι (έβδομο και όγδοο ΕΤΑ, 11 εκατομμύρια ευρώ), λαμβανομένων υπόψη των πιθανών επιπτώσεων στην αλιεία των kai (μύδια του γλυκού νερού), η σύμβαση περιείχε ρήτρα σχετικά με την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων. Ο ανάδοχος του έργου δεν συμμορφώθηκε με αυτή την απαίτηση, ωστόσο η σύμβαση δεν προέβλεπε κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

45.

Στις περιπτώσεις που πραγματοποιήθηκε ΑΠΕ και καθορίστηκαν διορθωτικά μέτρα, δεν υπήρχε σύστημα το οποίο να εξασφαλίζει ότι τα μέτρα αυτά είχαν συμπεριληφθεί σε ένα σχέδιο περιβαλλοντικής διαχείρισης το οποίο θα εφαρμοζόταν κατά την υλοποίηση του βασικού σχεδίου. Ούτε προβλεπόταν οι ενδεχόμενες συστάσεις των ΑΠΕ να περιλαμβάνονται συστηματικά στις τεχνικές προδιαγραφές των εργασιών. Και όπου οι συστάσεις της ΑΠΕ περιλαμβάνονταν στη σύμβαση, η μη συμμόρφωση με τις περιβαλλοντικές διατάξεις της σύμβασης δεν συνδεόταν πάντοτε με κυρώσεις.

Πλαίσιο 9Η παρακολούθηση των αξιολογήσεων των περιβαλλοντικών επιπτώσεωνΣτην περίπτωση του σχεδίου άρδευσης των βόρειων πεδιάδων στο Μαυρίκιο (έβδομο ΕΤΑ, 9 εκατομμύρια ευρώ), μολονότι πραγματοποιήθηκε διεξοδική ΑΠΕ για την αντικατάσταση ενός αγωγού και οι ειδικοί όροι της χρηματοδοτικής συμφωνίας προέβλεπαν τη συστηματική παρακολούθηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων που προτείνει η ΑΠΕ, δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν κάτι τέτοιο.Στο Μάλι, για το σχέδιο στήριξης του τομέα του ρυζιού (όγδοο ΕΤΑ, 15,4 εκατομμύρια ευρώ), η ΑΠΕ συνιστούσε την επαναφύτευση δένδρων γύρω από τα χωριά, την παρακολούθηση των επιπέδων της μόλυνσης των υδάτων και τη διενέργεια μελέτης για την ανακύκλωση των ελαίων, αυτά όμως δεν συμπεριελήφθησαν στις τεχνικές προδιαγραφές της σύμβασης.Για το σχέδιο της γέφυρας στον ποταμό Rewa στα Φίτζι (έβδομο και όγδοο ΕΤΑ, 11 εκατομμύρια ευρώ), λαμβανομένων υπόψη των πιθανών επιπτώσεων στην αλιεία των kai (μύδια του γλυκού νερού), η σύμβαση περιείχε ρήτρα σχετικά με την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων. Ο ανάδοχος του έργου δεν συμμορφώθηκε με αυτή την απαίτηση, ωστόσο η σύμβαση δεν προέβλεπε κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

| 46. | Η Επιτροπή δεν διαθέτει κεντρικό μητρώο για την καταχώριση των ΑΠΕ που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο αναπτυξιακών σχεδίων που χρηματοδοτεί η ίδια. Αυτό αποτελεί μειονέκτημα σε επίπεδο πληροφοριών εσωτερικής διαχείρισης. Ένα τέτοιο μητρώο θα διευκόλυνε επίσης την πρόσβαση του κοινού σε αυτές τις πληροφορίες. |
| --- | --- |

46.

Η Επιτροπή δεν διαθέτει κεντρικό μητρώο για την καταχώριση των ΑΠΕ που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο αναπτυξιακών σχεδίων που χρηματοδοτεί η ίδια. Αυτό αποτελεί μειονέκτημα σε επίπεδο πληροφοριών εσωτερικής διαχείρισης. Ένα τέτοιο μητρώο θα διευκόλυνε επίσης την πρόσβαση του κοινού σε αυτές τις πληροφορίες.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Εισαγωγή

| 47. | Εκτός από τα μέτρα για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην συνεργασία για την ανάπτυξη, τα οποία εξετάστηκαν στο προηγούμενο τμήμα της έκθεσης, η Επιτροπή επιχείρησε επίσης να επιλύσει τα περιβαλλοντικά ζητήματα χρηματοδοτώντας προγράμματα και σχέδια στον τομέα του περιβάλλοντος. Παρά το γεγονός ότι ο εν λόγω τομέας δεν συγκαταλεγόταν στις προτεραιότητες της αναπτυξιακής πολιτικής του 2000 (βλέπε σημείο 9) και οι αναλήψεις υποχρεώσεων, ως μέρος της συνολικής χρηματοδότησης της βοήθειας, ήταν σχετικά χαμηλές (βλέπε πίνακα), η Επιτροπή εξακολούθησε να αναπτύσσει δράση στον τομέα αυτό, η οποία θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη με την έγκριση της νέας αναπτυξιακής πολιτικής, στο πλαίσιο της οποίας το περιβάλλον και οι φυσικοί πόροι θα αποτελούν τομέα προτεραιότητας (βλέπε σημείο 12). Σκοπός του ελέγχου ήταν:






  α) | να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων που χρηματοδοτεί η Επιτροπή· |
| --- | --- | --- |

47.

Εκτός από τα μέτρα για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην συνεργασία για την ανάπτυξη, τα οποία εξετάστηκαν στο προηγούμενο τμήμα της έκθεσης, η Επιτροπή επιχείρησε επίσης να επιλύσει τα περιβαλλοντικά ζητήματα χρηματοδοτώντας προγράμματα και σχέδια στον τομέα του περιβάλλοντος. Παρά το γεγονός ότι ο εν λόγω τομέας δεν συγκαταλεγόταν στις προτεραιότητες της αναπτυξιακής πολιτικής του 2000 (βλέπε σημείο 9) και οι αναλήψεις υποχρεώσεων, ως μέρος της συνολικής χρηματοδότησης της βοήθειας, ήταν σχετικά χαμηλές (βλέπε πίνακα), η Επιτροπή εξακολούθησε να αναπτύσσει δράση στον τομέα αυτό, η οποία θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη με την έγκριση της νέας αναπτυξιακής πολιτικής, στο πλαίσιο της οποίας το περιβάλλον και οι φυσικοί πόροι θα αποτελούν τομέα προτεραιότητας (βλέπε σημείο 12). Σκοπός του ελέγχου ήταν:

α)

να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων που χρηματοδοτεί η Επιτροπή·

| β) | να εντοπιστούν οι καθοριστικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

β)

να εντοπιστούν οι καθοριστικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα.

Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων

| 48. | Το Συνέδριο εξέτασε 65 σχέδια τα οποία αντιστοιχούσαν σε αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 560 εκατομμυρίων ευρώ σε 16 χώρες. Τα σχέδια χρηματοδοτήθηκαν από το γενικό προϋπολογισμό κατά την περίοδο 1995-2005 και από το έβδομο, όγδοο και ένατο ΕΤΑ. Τα σχέδια που εξετάστηκαν ήταν κυρίως δύο ειδών:






  α) | 30 από τα εξετασθέντα σχέδια, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 15 % των 560 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτήθηκαν από τα ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού για το περιβάλλον, και ιδίως από το κονδύλιο «περιβάλλον και δάση» (βλέπε σημεία 10 και 34). Τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από αυτό το κονδύλιο ήταν σχετικά μικρά (συνήθως από 1,0 έως 2,5 εκατομμύρια ευρώ) και τις περισσότερες φορές υλοποιήθηκαν από ΜΚΟ κατόπιν πρόσκλησης της Επιτροπής για υποβολή προτάσεων σχεδίων. Οι εν λόγω πόροι δεν διατίθενται ανά χώρα, αλλά ανάλογα με το ποιες προτάσεις θεωρεί καλύτερες η Επιτροπή· |
| --- | --- | --- |

48.

Το Συνέδριο εξέτασε 65 σχέδια τα οποία αντιστοιχούσαν σε αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 560 εκατομμυρίων ευρώ σε 16 χώρες. Τα σχέδια χρηματοδοτήθηκαν από το γενικό προϋπολογισμό κατά την περίοδο 1995-2005 και από το έβδομο, όγδοο και ένατο ΕΤΑ. Τα σχέδια που εξετάστηκαν ήταν κυρίως δύο ειδών:

α)

30 από τα εξετασθέντα σχέδια, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 15 % των 560 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτήθηκαν από τα ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού για το περιβάλλον, και ιδίως από το κονδύλιο «περιβάλλον και δάση» (βλέπε σημεία 10 και 34). Τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από αυτό το κονδύλιο ήταν σχετικά μικρά (συνήθως από 1,0 έως 2,5 εκατομμύρια ευρώ) και τις περισσότερες φορές υλοποιήθηκαν από ΜΚΟ κατόπιν πρόσκλησης της Επιτροπής για υποβολή προτάσεων σχεδίων. Οι εν λόγω πόροι δεν διατίθενται ανά χώρα, αλλά ανάλογα με το ποιες προτάσεις θεωρεί καλύτερες η Επιτροπή·

| β) | 34 από τα εξετασθέντα σχέδια, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 80 % των 560 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτήθηκαν από διμερή βοήθεια χορηγούμενη σε ορισμένες χώρες από την Επιτροπή στο πλαίσιο του ΕΤΑ και των κονδυλίων του προϋπολογισμού που αφορούν τη συνεργασία με τις χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Μεσογείου. Το μέγεθος αυτών των σχεδίων ποίκιλλε σημαντικά, αλλά κατά μέσο όρο ήταν της τάξης των 10 έως 15 εκατομμυρίων ευρώ. |
| --- | --- |

β)

34 από τα εξετασθέντα σχέδια, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 80 % των 560 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτήθηκαν από διμερή βοήθεια χορηγούμενη σε ορισμένες χώρες από την Επιτροπή στο πλαίσιο του ΕΤΑ και των κονδυλίων του προϋπολογισμού που αφορούν τη συνεργασία με τις χώρες της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και της Μεσογείου. Το μέγεθος αυτών των σχεδίων ποίκιλλε σημαντικά, αλλά κατά μέσο όρο ήταν της τάξης των 10 έως 15 εκατομμυρίων ευρώ.

Επιπλέον, μία από τις παρεμβάσεις που εξετάστηκαν ήταν μάλλον πρόγραμμα δημοσιονομικής στήριξης παρά συνηθισμένο σχέδιο, ήτοι ένα πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής για την επεξεργασία λυμάτων στο Μαυρίκιο (ένατο ΕΤΑ, 29,8 εκατομμύρια ευρώ). Καταφαίνεται έτσι η περιορισμένη χρήση αυτών των προγραμμάτων στον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων.

| 49. | Πέντε ήταν τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων:






  α) | συνάφεια — κατά πόσο οι στόχοι του σχεδίου ανταποκρίνονται στις ανάγκες των δικαιούχων χωρών· |
| --- | --- | --- |

49.

Πέντε ήταν τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων:

α)

συνάφεια — κατά πόσο οι στόχοι του σχεδίου ανταποκρίνονται στις ανάγκες των δικαιούχων χωρών·

| β) | υλοποιήσεις — κατά πόσο το σχέδιο κατέληξε στις υποδομές, στις υπηρεσίες ή στον εξοπλισμό που προβλέπονταν κατά το σχεδιασμό του· |
| --- | --- |

β)

υλοποιήσεις — κατά πόσο το σχέδιο κατέληξε στις υποδομές, στις υπηρεσίες ή στον εξοπλισμό που προβλέπονταν κατά το σχεδιασμό του·

| γ) | αποτελέσματα — κατά πόσο το σχέδιο επέφερε τις επιδιωκόμενες θετικές αλλαγές για τους δικαιούχους· |
| --- | --- |

γ)

αποτελέσματα — κατά πόσο το σχέδιο επέφερε τις επιδιωκόμενες θετικές αλλαγές για τους δικαιούχους·

| δ) | επιπτώσεις — κατά πόσο το σχέδιο είχε θετικές συνέπειες και πέρα από αυτό το ίδιο· |
| --- | --- |

δ)

επιπτώσεις — κατά πόσο το σχέδιο είχε θετικές συνέπειες και πέρα από αυτό το ίδιο·

| ε) | βιωσιμότητα — κατά πόσο τα αποτελέσματα που πέτυχε το σχέδιο θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν και μετά το τέλος της στήριξης από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

ε)

βιωσιμότητα — κατά πόσο τα αποτελέσματα που πέτυχε το σχέδιο θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν και μετά το τέλος της στήριξης από την Επιτροπή.

| 50. | Η συνολική αξιολόγηση αυτών των πέντε κριτηρίων εκ μέρους του Συνεδρίου παρουσιάζεται στο κατωτέρω διάγραμμα. Λεπτομερής πίνακας με την αξιολόγηση εκ μέρους του Συνεδρίου κάθε σχεδίου βάσει αυτών των πέντε κριτηρίων περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ, ενώ το παράρτημα ΙΙΙ περιλαμβάνει κείμενο με επισκόπηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων ανά χώρα. Δεδομένου ότι, κατά το χρόνο του ελέγχου, δεν είχαν ολοκληρωθεί όλα τα σχέδια και λαμβανομένου υπόψη ότι οριστικές αποτιμήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις και τη βιωσιμότητα ενδέχεται να μην μπορούν να διατυπωθούν αμέσως, αλλά αρκετά μετά την ολοκλήρωσή τους, η αξιολόγηση πρέπει να θεωρηθεί απλώς ενδεικτική. |
| --- | --- |

50.

Η συνολική αξιολόγηση αυτών των πέντε κριτηρίων εκ μέρους του Συνεδρίου παρουσιάζεται στο κατωτέρω διάγραμμα. Λεπτομερής πίνακας με την αξιολόγηση εκ μέρους του Συνεδρίου κάθε σχεδίου βάσει αυτών των πέντε κριτηρίων περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ, ενώ το παράρτημα ΙΙΙ περιλαμβάνει κείμενο με επισκόπηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων ανά χώρα. Δεδομένου ότι, κατά το χρόνο του ελέγχου, δεν είχαν ολοκληρωθεί όλα τα σχέδια και λαμβανομένου υπόψη ότι οριστικές αποτιμήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις και τη βιωσιμότητα ενδέχεται να μην μπορούν να διατυπωθούν αμέσως, αλλά αρκετά μετά την ολοκλήρωσή τους, η αξιολόγηση πρέπει να θεωρηθεί απλώς ενδεικτική.

Image

| 51. | Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ουσιαστικά όλες οι περιπτώσεις σχεδίων ήταν, σε διαφορετικούς βαθμούς, συναφείς με τις ανάγκες των δικαιούχων χωρών και ότι συχνά λάμβαναν υπόψη τις συνολικές ανάγκες διατήρησης, ιδίως από την άποψη της προστασίας των δασών και της βιοποικιλότητας. Λόγω απουσίας συνολικών περιβαλλοντικών αξιολογήσεων δεν ήταν δυνατόν να καθοριστεί κατά πόσο τα χρηματοδοτηθέντα σχέδια ήταν τα πλέον συναφή προς τις ανάγκες των δικαιούχων. Ωστόσο, η διαρκώς συστηματικότερη χρήση, από το 2005, εκ μέρους της Επιτροπής, των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών ανά χώρα (βλέπε σημείο 33), στόχος των οποίων είναι να προσφέρουν μια πλήρη αξιολόγηση των περιβαλλοντικών θεμάτων για κάθε δικαιούχο χώρα, θα πρέπει να της επιτρέψει να αναγνωρίζει καλύτερα τα σχέδια στα οποία πρέπει να δίνεται η μεγαλύτερη προτεραιότητα. |
| --- | --- |

51.

Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι ουσιαστικά όλες οι περιπτώσεις σχεδίων ήταν, σε διαφορετικούς βαθμούς, συναφείς με τις ανάγκες των δικαιούχων χωρών και ότι συχνά λάμβαναν υπόψη τις συνολικές ανάγκες διατήρησης, ιδίως από την άποψη της προστασίας των δασών και της βιοποικιλότητας. Λόγω απουσίας συνολικών περιβαλλοντικών αξιολογήσεων δεν ήταν δυνατόν να καθοριστεί κατά πόσο τα χρηματοδοτηθέντα σχέδια ήταν τα πλέον συναφή προς τις ανάγκες των δικαιούχων. Ωστόσο, η διαρκώς συστηματικότερη χρήση, από το 2005, εκ μέρους της Επιτροπής, των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών ανά χώρα (βλέπε σημείο 33), στόχος των οποίων είναι να προσφέρουν μια πλήρη αξιολόγηση των περιβαλλοντικών θεμάτων για κάθε δικαιούχο χώρα, θα πρέπει να της επιτρέψει να αναγνωρίζει καλύτερα τα σχέδια στα οποία πρέπει να δίνεται η μεγαλύτερη προτεραιότητα.

| 52. | Σύμφωνα με την αξιολόγηση εκ μέρους του Συνεδρίου, στο 63 % των σχεδίων οι υλοποιήσεις είχαν επιτευχθεί ή ήταν πιθανόν να επιτευχθούν πλήρως. Στο 37 % των περιπτώσεων οι υλοποιήσεις είχαν επιτευχθεί μόνο εν μέρει ή ήταν πιθανόν να επιτευχθούν μόνο μερικώς εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος. |
| --- | --- |

52.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση εκ μέρους του Συνεδρίου, στο 63 % των σχεδίων οι υλοποιήσεις είχαν επιτευχθεί ή ήταν πιθανόν να επιτευχθούν πλήρως. Στο 37 % των περιπτώσεων οι υλοποιήσεις είχαν επιτευχθεί μόνο εν μέρει ή ήταν πιθανόν να επιτευχθούν μόνο μερικώς εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος.

| 53. | Στο 58 % των σχεδίων είχαν επιτευχθεί τα περισσότερα αποτελέσματα, στο 21 % των σχεδίων είχαν επιτευχθεί μερικά αποτελέσματα και στο υπόλοιπο 21 % είχαν επιτευχθεί λίγα αποτελέσματα. Είναι σαφές ότι γενικά δεν μπορούν να επιτευχθούν αποτελέσματα εάν δεν τελεσφορήσουν οι υλοποιήσεις. |
| --- | --- |

53.

Στο 58 % των σχεδίων είχαν επιτευχθεί τα περισσότερα αποτελέσματα, στο 21 % των σχεδίων είχαν επιτευχθεί μερικά αποτελέσματα και στο υπόλοιπο 21 % είχαν επιτευχθεί λίγα αποτελέσματα. Είναι σαφές ότι γενικά δεν μπορούν να επιτευχθούν αποτελέσματα εάν δεν τελεσφορήσουν οι υλοποιήσεις.

| 54. | Στο 42 % των σχεδίων εκτιμήθηκε ότι οι επιπτώσεις ήταν ή πιθανώς να ήταν μέτριες έως μεγάλες, ενώ στο 58 % των περιπτώσεων οι επιπτώσεις αξιολογήθηκαν ως μικρές. Μολονότι οι επιπτώσεις αποτελούν πάντοτε καθοριστικό παράγοντα, για πολλά από τα σχέδια που εξετάστηκαν είχαν ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι αυτά είχαν σχεδιαστεί ως πιλοτικά σχέδια ή ως σχέδια επίδειξης με σκοπό να εφαρμοστούν και σε άλλες περιοχές της δικαιούχου χώρας. |
| --- | --- |

54.

Στο 42 % των σχεδίων εκτιμήθηκε ότι οι επιπτώσεις ήταν ή πιθανώς να ήταν μέτριες έως μεγάλες, ενώ στο 58 % των περιπτώσεων οι επιπτώσεις αξιολογήθηκαν ως μικρές. Μολονότι οι επιπτώσεις αποτελούν πάντοτε καθοριστικό παράγοντα, για πολλά από τα σχέδια που εξετάστηκαν είχαν ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι αυτά είχαν σχεδιαστεί ως πιλοτικά σχέδια ή ως σχέδια επίδειξης με σκοπό να εφαρμοστούν και σε άλλες περιοχές της δικαιούχου χώρας.

| 55. | Στο 45 % των σχεδίων οι προοπτικές βιωσιμότητας θεωρήθηκαν καλές, ενώ στο υπόλοιπο 55 % κρίθηκαν ότι ήταν περιορισμένες. Η οικονομική βιωσιμότητα αποτελεί παράγοντα ιδιαίτερα σημαντικό για τη γενικότερη βιωσιμότητα του σχεδίου δεδομένου ότι, στο βαθμό που τα περιβαλλοντικά σχέδια αποσκοπούν περισσότερο στη διατήρηση παρά στην ανάπτυξη, οι δικαιούχοι χώρες ενδέχεται να υποχρεωθούν να παράσχουν οικονομική υποστήριξη για δραστηριότητες διατήρησης μετά το πέρας της υποστήριξης από τους χορηγούς, παραιτούμενες από πιθανά οικονομικά οφέλη. |
| --- | --- |

55.

Στο 45 % των σχεδίων οι προοπτικές βιωσιμότητας θεωρήθηκαν καλές, ενώ στο υπόλοιπο 55 % κρίθηκαν ότι ήταν περιορισμένες. Η οικονομική βιωσιμότητα αποτελεί παράγοντα ιδιαίτερα σημαντικό για τη γενικότερη βιωσιμότητα του σχεδίου δεδομένου ότι, στο βαθμό που τα περιβαλλοντικά σχέδια αποσκοπούν περισσότερο στη διατήρηση παρά στην ανάπτυξη, οι δικαιούχοι χώρες ενδέχεται να υποχρεωθούν να παράσχουν οικονομική υποστήριξη για δραστηριότητες διατήρησης μετά το πέρας της υποστήριξης από τους χορηγούς, παραιτούμενες από πιθανά οικονομικά οφέλη.

| 56. | Η γενική τάση που προκύπτει από αυτά τα στοιχεία είναι ότι, ενώ τα σχέδια είναι σχεδόν πάντοτε συναφή, δεν καταλήγουν πάντοτε σε όλες τις προβλεπόμενες υλοποιήσεις. Λίγο περισσότερα από τα μισά επιτυγχάνουν πλήρως τα αναμενόμενα αποτελέσματα και λίγο λιγότερα από τα μισά επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις πέραν του σχεδίου και είναι πιθανόν να αποβούν βιώσιμα. Το παράδειγμα στο πλαίσιο 10 κατωτέρω καταδεικνύει αυτές τις διαφορετικές πτυχές της αποτελεσματικότητας των σχεδίων στο πλαίσιο ενός από τα σημαντικότερα σχέδια που χρηματοδότησε η Επιτροπή.

  Πλαίσιο 10Παράδειγμα των κριτηρίων αξιολόγησης — η περίπτωση του περιφερειακού προγράμματος για τη διατήρηση και την ανάπτυξη των δασικών οικοσυστημάτων της Κεντρικής ΑφρικήςΑπό το 1992, η Επιτροπή διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση δραστηριοτήτων που σκοπό έχουν τη διατήρηση και τη βιώσιμη χρήση των δασικών οικοσυστημάτων της Κεντρικής Αφρικής, κυρίως μέσω του περιφερειακού προγράμματος για τη διατήρηση και την ανάπτυξη των οικοσυστημάτων της Κεντρικής Αφρικής (ECOFAC) (έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο ΕΤΑ· 72,45 εκατομμύρια ευρώ).Το πρόγραμμα είναι ιδιαίτερα συναφές δεδομένου ότι συμβάλλει στη διατήρηση της δεύτερης μεγαλύτερης συνεχόμενης έκτασης τροπικού δάσους μετά τον Αμαζόνιο, με σκοπό τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την αποτροπή των κλιματικών αλλαγών προς όφελος όλου του πλανήτη. Σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, το δάσος αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για τις χώρες της Κεντρικής Αφρικής τόσο από τη βιομηχανική εκμετάλλευση των δασικών προϊόντων ξυλείας και μη όσο και από το κρέας των θηραμάτων.Από άποψη υλοποιήσεων, στο πλαίσιο του προγράμματος ECOFAC αναπτύχθηκε μια μεγάλη σειρά έργων υποδομής για τη διαχείριση των προστατευόμενων ζωνών (οδικοί άξονες πρόσβασης, δευτερεύοντες δρόμοι, γέφυρες, ερευνητικά κέντρα, κέντρα υποδοχής, τουριστικοί καταυλισμοί, παρατηρητήρια, αεροδρόμια στο δάσος, εξοπλισμός για δασοφύλακες και προσωπικό).Από άποψη αποτελεσμάτων, το πρόγραμμα συνέτεινε στην ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την ανάγκη διατήρησης των δασικών οικοσυστημάτων της Κεντρικής Αφρικής και συνέβαλε στη δημιουργία, στην ανάπτυξη και στην ασφάλεια σημαντικών προστατευόμενων ζωνών, οι οποίες είναι καθοριστικές για τη διατήρηση της μοναδικής βιοποικιλότητας της περιοχής. Επίσης, παρείχε την ευκαιρία να πραγματοποιηθούν πολλές επιστημονικές έρευνες. Αντίθετα, η προώθηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αυτών των προστατευόμενων ζωνών με την ανάπτυξη του τουρισμού ήταν περιορισμένη, λόγω διαφόρων παραγόντων (κόστος αερομεταφορών, επιδημίες εξαιτίας του ιού Έμπολα, αποτυχία στο να εξοικειωθούν οι γορίλες με την ανθρώπινη παρουσία στην προστατευόμενη περιοχή του Λοπέ στη Γκαμπόν, μη συμμετοχή των εθνικών αρχών και έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους των ιδιωτικών επενδυτών).Εκτός προστατευόμενων ζωνών, το πρόγραμμα είχε περιορισμένο αντίκτυπο. Το πρόγραμμα απέδωσε ελάχιστη σημασία σε σοβαρά θέματα, όπως τη νόμιμη και την παράνομη υλοτομία καθώς και την παράνομη θήρα, εκτός προστατευόμενων ζωνών. Η συμβολή του στη μείωση της φτώχειας των πληθυσμών που ζουν στο δάσος ήταν περιορισμένη, εν μέρει λόγω της αποτυχίας των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που εφαρμόστηκαν.Οι προστατευόμενες ζώνες δεν είναι ακόμη οικονομικά βιώσιμες και εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική χρηματοδότηση. Για το λόγο αυτό, το ECOFAC έχει παραταθεί κατ' εξακολούθηση από το 1992. Το πρόγραμμα κατέστησε δυνατή τη δημιουργία ενός δικτύου με τις προστατευόμενες ζώνες της Κεντρικής Αφρικής (RAPAC) σε συνεργασία με τους φορείς και τις αρχές διαχείρισης των προστατευόμενων ζωνών, όπως η COMIFAC (Conférence Ministérielle des Forêts d’Afrique Centrale). Αυτό ήταν ένα θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της μεγαλύτερης συμμετοχής των εθνικών αρχών, αλλά οι σχετικοί οικονομικοί πόροι δεν ακολούθησαν την προσπάθεια. |
| --- | --- |

56.

Η γενική τάση που προκύπτει από αυτά τα στοιχεία είναι ότι, ενώ τα σχέδια είναι σχεδόν πάντοτε συναφή, δεν καταλήγουν πάντοτε σε όλες τις προβλεπόμενες υλοποιήσεις. Λίγο περισσότερα από τα μισά επιτυγχάνουν πλήρως τα αναμενόμενα αποτελέσματα και λίγο λιγότερα από τα μισά επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις πέραν του σχεδίου και είναι πιθανόν να αποβούν βιώσιμα. Το παράδειγμα στο πλαίσιο 10 κατωτέρω καταδεικνύει αυτές τις διαφορετικές πτυχές της αποτελεσματικότητας των σχεδίων στο πλαίσιο ενός από τα σημαντικότερα σχέδια που χρηματοδότησε η Επιτροπή.

Πλαίσιο 10Παράδειγμα των κριτηρίων αξιολόγησης — η περίπτωση του περιφερειακού προγράμματος για τη διατήρηση και την ανάπτυξη των δασικών οικοσυστημάτων της Κεντρικής ΑφρικήςΑπό το 1992, η Επιτροπή διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση δραστηριοτήτων που σκοπό έχουν τη διατήρηση και τη βιώσιμη χρήση των δασικών οικοσυστημάτων της Κεντρικής Αφρικής, κυρίως μέσω του περιφερειακού προγράμματος για τη διατήρηση και την ανάπτυξη των οικοσυστημάτων της Κεντρικής Αφρικής (ECOFAC) (έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο ΕΤΑ· 72,45 εκατομμύρια ευρώ).Το πρόγραμμα είναι ιδιαίτερα συναφές δεδομένου ότι συμβάλλει στη διατήρηση της δεύτερης μεγαλύτερης συνεχόμενης έκτασης τροπικού δάσους μετά τον Αμαζόνιο, με σκοπό τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την αποτροπή των κλιματικών αλλαγών προς όφελος όλου του πλανήτη. Σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, το δάσος αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων για τις χώρες της Κεντρικής Αφρικής τόσο από τη βιομηχανική εκμετάλλευση των δασικών προϊόντων ξυλείας και μη όσο και από το κρέας των θηραμάτων.Από άποψη υλοποιήσεων, στο πλαίσιο του προγράμματος ECOFAC αναπτύχθηκε μια μεγάλη σειρά έργων υποδομής για τη διαχείριση των προστατευόμενων ζωνών (οδικοί άξονες πρόσβασης, δευτερεύοντες δρόμοι, γέφυρες, ερευνητικά κέντρα, κέντρα υποδοχής, τουριστικοί καταυλισμοί, παρατηρητήρια, αεροδρόμια στο δάσος, εξοπλισμός για δασοφύλακες και προσωπικό).Από άποψη αποτελεσμάτων, το πρόγραμμα συνέτεινε στην ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την ανάγκη διατήρησης των δασικών οικοσυστημάτων της Κεντρικής Αφρικής και συνέβαλε στη δημιουργία, στην ανάπτυξη και στην ασφάλεια σημαντικών προστατευόμενων ζωνών, οι οποίες είναι καθοριστικές για τη διατήρηση της μοναδικής βιοποικιλότητας της περιοχής. Επίσης, παρείχε την ευκαιρία να πραγματοποιηθούν πολλές επιστημονικές έρευνες. Αντίθετα, η προώθηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αυτών των προστατευόμενων ζωνών με την ανάπτυξη του τουρισμού ήταν περιορισμένη, λόγω διαφόρων παραγόντων (κόστος αερομεταφορών, επιδημίες εξαιτίας του ιού Έμπολα, αποτυχία στο να εξοικειωθούν οι γορίλες με την ανθρώπινη παρουσία στην προστατευόμενη περιοχή του Λοπέ στη Γκαμπόν, μη συμμετοχή των εθνικών αρχών και έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους των ιδιωτικών επενδυτών).Εκτός προστατευόμενων ζωνών, το πρόγραμμα είχε περιορισμένο αντίκτυπο. Το πρόγραμμα απέδωσε ελάχιστη σημασία σε σοβαρά θέματα, όπως τη νόμιμη και την παράνομη υλοτομία καθώς και την παράνομη θήρα, εκτός προστατευόμενων ζωνών. Η συμβολή του στη μείωση της φτώχειας των πληθυσμών που ζουν στο δάσος ήταν περιορισμένη, εν μέρει λόγω της αποτυχίας των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που εφαρμόστηκαν.Οι προστατευόμενες ζώνες δεν είναι ακόμη οικονομικά βιώσιμες και εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική χρηματοδότηση. Για το λόγο αυτό, το ECOFAC έχει παραταθεί κατ' εξακολούθηση από το 1992. Το πρόγραμμα κατέστησε δυνατή τη δημιουργία ενός δικτύου με τις προστατευόμενες ζώνες της Κεντρικής Αφρικής (RAPAC) σε συνεργασία με τους φορείς και τις αρχές διαχείρισης των προστατευόμενων ζωνών, όπως η COMIFAC (Conférence Ministérielle des Forêts d’Afrique Centrale). Αυτό ήταν ένα θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της μεγαλύτερης συμμετοχής των εθνικών αρχών, αλλά οι σχετικοί οικονομικοί πόροι δεν ακολούθησαν την προσπάθεια.

Ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων

| 57. | Σε αυτό το μέρος της έκθεσης προσδιορίζονται οι βασικοί παράγοντες που επηρέασαν την αποτελεσματικότητα των σχεδίων. Δεδομένου ότι η αναπτυξιακή βοήθεια της Επιτροπής βασίζεται στην αρχή της εταιρικής σχέσης με τις δικαιούχους χώρες, ορισμένα από τα διαπιστωθέντα προβλήματα οφείλονται, τουλάχιστον εν μέρει, στις αδυναμίες που υπήρχαν σε επίπεδο δικαιούχου χώρας. Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή φέρει την ευθύνη της αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων στο μέτρο του δυνατού. |
| --- | --- |

57.

Σε αυτό το μέρος της έκθεσης προσδιορίζονται οι βασικοί παράγοντες που επηρέασαν την αποτελεσματικότητα των σχεδίων. Δεδομένου ότι η αναπτυξιακή βοήθεια της Επιτροπής βασίζεται στην αρχή της εταιρικής σχέσης με τις δικαιούχους χώρες, ορισμένα από τα διαπιστωθέντα προβλήματα οφείλονται, τουλάχιστον εν μέρει, στις αδυναμίες που υπήρχαν σε επίπεδο δικαιούχου χώρας. Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή φέρει την ευθύνη της αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων στο μέτρο του δυνατού.

Σχέδια με υπερβολικά φιλόδοξους στόχους

| 58. | Τα μεγαλύτερα διμερή σχέδια εκπονούνται από κοινού από την Επιτροπή και τις κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών με τη βοήθεια συμβούλων. Η Επιτροπή φέρει την ευθύνη της τελικής αξιολόγησής τους πριν από τη λήψη της απόφασης χρηματοδότησης. Τα μικρότερα σχέδια, τα οποία είναι τα συνηθέστερα και χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση, σχεδιάζονται από τις ΜΚΟ, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή είναι και πάλι υπεύθυνη για την αξιολόγησή τους. Τα μισά σχεδόν από τα σχέδια που εξετάστηκαν χαρακτηρίζονταν από υπερβολικά φιλόδοξο πνεύμα κατά το σχεδιασμό τους, κυρίως διότι στόχευαν να επιτύχουν υπερβολικά πολλά εντός του διαθέσιμου χρόνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, κατά την εκπόνηση των σχεδίων δεν λαμβανόταν μερικές φορές αρκετά υπόψη το γεγονός ότι, για την αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων, πρέπει να αφιερώνεται σημαντικός χρόνος στις διαβουλεύσεις με τις τοπικές κοινωνίες για την εξασφάλιση της ενεργού συμμετοχής τους. |
| --- | --- |

58.

Τα μεγαλύτερα διμερή σχέδια εκπονούνται από κοινού από την Επιτροπή και τις κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών με τη βοήθεια συμβούλων. Η Επιτροπή φέρει την ευθύνη της τελικής αξιολόγησής τους πριν από τη λήψη της απόφασης χρηματοδότησης. Τα μικρότερα σχέδια, τα οποία είναι τα συνηθέστερα και χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση, σχεδιάζονται από τις ΜΚΟ, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή είναι και πάλι υπεύθυνη για την αξιολόγησή τους. Τα μισά σχεδόν από τα σχέδια που εξετάστηκαν χαρακτηρίζονταν από υπερβολικά φιλόδοξο πνεύμα κατά το σχεδιασμό τους, κυρίως διότι στόχευαν να επιτύχουν υπερβολικά πολλά εντός του διαθέσιμου χρόνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, κατά την εκπόνηση των σχεδίων δεν λαμβανόταν μερικές φορές αρκετά υπόψη το γεγονός ότι, για την αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων, πρέπει να αφιερώνεται σημαντικός χρόνος στις διαβουλεύσεις με τις τοπικές κοινωνίες για την εξασφάλιση της ενεργού συμμετοχής τους.

| 59. | Το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση απαιτεί τα σχέδια να υλοποιούνται το πολύ εντός 36 μηνών, ενίοτε δε μόνο εντός 24, κάτι που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Το γεγονός ότι οι προτάσεις ενός σχεδίου που υποβάλλεται προς χρηματοδότηση ανταγωνίζονται άλλα σχέδια δημιουργεί τον κίνδυνο οι στόχοι του σχεδίου να είναι υπερβολικά φιλόδοξοι, δεδομένου ότι τα σχέδια που υπόσχονται περισσότερα έχουν ενδεχομένως περισσότερες πιθανότητες να επιλεγούν προς χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

59.

Το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση απαιτεί τα σχέδια να υλοποιούνται το πολύ εντός 36 μηνών, ενίοτε δε μόνο εντός 24, κάτι που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Το γεγονός ότι οι προτάσεις ενός σχεδίου που υποβάλλεται προς χρηματοδότηση ανταγωνίζονται άλλα σχέδια δημιουργεί τον κίνδυνο οι στόχοι του σχεδίου να είναι υπερβολικά φιλόδοξοι, δεδομένου ότι τα σχέδια που υπόσχονται περισσότερα έχουν ενδεχομένως περισσότερες πιθανότητες να επιλεγούν προς χρηματοδότηση.

| 60. | Από το 2002 ο δημοσιονομικός κανονισμός απαιτεί όλες οι νομικές δεσμεύσεις για ένα σχέδιο να αναλαμβάνονται πλήρως εντός 3 ετών από την ανάληψη της αντίστοιχης δημοσιονομικής υποχρέωσης. Ο κανόνας αυτός επιβάλλει μια νέα υποχρέωση, η οποία ενδεχομένως να είναι ιδιαίτερα δύσκολο να τηρηθεί στο πλαίσιο της προσπάθειας εκπόνησης των μεγάλων περιβαλλοντικών σχεδίων, τα οποία χρηματοδοτούνται από διμερείς ενισχύσεις. |
| --- | --- |

60.

Από το 2002 ο δημοσιονομικός κανονισμός απαιτεί όλες οι νομικές δεσμεύσεις για ένα σχέδιο να αναλαμβάνονται πλήρως εντός 3 ετών από την ανάληψη της αντίστοιχης δημοσιονομικής υποχρέωσης. Ο κανόνας αυτός επιβάλλει μια νέα υποχρέωση, η οποία ενδεχομένως να είναι ιδιαίτερα δύσκολο να τηρηθεί στο πλαίσιο της προσπάθειας εκπόνησης των μεγάλων περιβαλλοντικών σχεδίων, τα οποία χρηματοδοτούνται από διμερείς ενισχύσεις.

| 61. | Πολλά περιβαλλοντικά σχέδια υλοποιούνται σε γεωγραφικές περιοχές οι οποίες είναι απέραντες και απομακρυσμένες. Παρ' όλα αυτά, μερικές φορές σε ένα και μόνο σχέδιο εντάσσονται άσκοπα πολλές περιοχές, ενώ θα ήταν προτιμότερο το ενδιαφέρον να επικεντρωθεί σε μία. Στις περιπτώσεις αυτές, η υιοθετούμενη υπερβολικά φιλόδοξη προσέγγιση μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι τοπικές συνθήκες. Στην Ινδονησία, η γεωγραφική εμβέλεια δύο σχεδίων που υποβλήθηκαν σε έλεγχο χρειάστηκε να μειωθεί κατά την υλοποίησή τους, επειδή ο σχεδιασμός ήταν υπερβολικά φιλόδοξος. |
| --- | --- |

61.

Πολλά περιβαλλοντικά σχέδια υλοποιούνται σε γεωγραφικές περιοχές οι οποίες είναι απέραντες και απομακρυσμένες. Παρ' όλα αυτά, μερικές φορές σε ένα και μόνο σχέδιο εντάσσονται άσκοπα πολλές περιοχές, ενώ θα ήταν προτιμότερο το ενδιαφέρον να επικεντρωθεί σε μία. Στις περιπτώσεις αυτές, η υιοθετούμενη υπερβολικά φιλόδοξη προσέγγιση μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι τοπικές συνθήκες. Στην Ινδονησία, η γεωγραφική εμβέλεια δύο σχεδίων που υποβλήθηκαν σε έλεγχο χρειάστηκε να μειωθεί κατά την υλοποίησή τους, επειδή ο σχεδιασμός ήταν υπερβολικά φιλόδοξος.

| 62. | Οι εξωτερικοί σύμβουλοι και οι ΜΚΟ, οι οποίοι συνήθως εκπονούν τις λεπτομέρειες του σχεδίου δεν γνωρίζουν εις βάθος τις διαδικασίες υλοποίησης της Επιτροπής, οι οποίες είναι σχετικά χρονοβόρες, ακόμα και αν εφαρμοστούν χωρίς καθυστέρηση. Η υποτίμηση του χρόνου που χρειάζεται για την εφαρμογή αυτών των διαδικασιών αποτελεί έναν ακόμη λόγο για την υπερβολική φιλοδοξία που χαρακτηρίζει τους στόχους ορισμένων σχεδίων. |
| --- | --- |

62.

Οι εξωτερικοί σύμβουλοι και οι ΜΚΟ, οι οποίοι συνήθως εκπονούν τις λεπτομέρειες του σχεδίου δεν γνωρίζουν εις βάθος τις διαδικασίες υλοποίησης της Επιτροπής, οι οποίες είναι σχετικά χρονοβόρες, ακόμα και αν εφαρμοστούν χωρίς καθυστέρηση. Η υποτίμηση του χρόνου που χρειάζεται για την εφαρμογή αυτών των διαδικασιών αποτελεί έναν ακόμη λόγο για την υπερβολική φιλοδοξία που χαρακτηρίζει τους στόχους ορισμένων σχεδίων.

| 63. | Από το 2002 το EuropeAid καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για τη βελτίωση των διαδικασιών αξιολόγησης των σχεδίων μέσω της ομάδας στήριξης της ποιότητας του EuropeAid (ΟΣΠΑ). Ωστόσο, πέρα από αυτές τις διαδικασίες εξέτασης στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, υπάρχει ανάγκη να εξασφαλίζονται επαρκείς πόροι οι οποίοι θα διατίθενται για την επιτόπια αξιολόγηση των σχεδίων από ομάδες υπαλλήλων, οι οποίοι θα διαθέτουν επαρκείς ειδικές γνώσεις σε περιβαλλοντικά θέματα καθώς και γνώση τόσο των τοπικών συνθηκών όσο και των διαδικασιών της Επιτροπής.

  Πλαίσιο 11Παράδειγμα σχεδίου με υπερβολικά φιλόδοξους στόχουςΤο σχέδιο διαχείρισης των φυσικών δασών στην Κίνα (16,9 εκατομμύρια ευρώ) αποσκοπεί στην καθιέρωση, εντός πενταετίας, μιας εντελώς νέας αντίληψης όσον αφορά τη διαχείριση δασών στην Κίνα, εισάγοντας την έννοια της «συνδιαχείρισης» από τους κατοίκους των χωριών στα κρατικά δάση και τις επιχειρήσεις. Ο τρόπος λειτουργίας της «συνδιαχείρισης» στο κινέζικο πλαίσιο δεν έχει καθοριστεί ακόμα. Το σχέδιο καλύπτει 3 διοικητικά διαμερίσματα στη νοτιοδυτική Κίνα (Σιτσιάν, Χουνάν και Χαϊνάν) και συνίσταται σε παρεμβάσεις σε 6 επαρχίες, 11 δήμους και 58 χωριά στα εν λόγω τρία διαμερίσματα. Πέρα από το βασικό έργο για τη συνδιαχείριση, μια πτυχή του σχεδίου που αφορά τη μείωση της φτώχειας προβλέπει τουλάχιστον 290 μικρά σχέδια δημόσιων έργων υποδομής στα σχετικά χωριά. Σε κάθε επαρχία και δήμο που περιλαμβάνεται στο σχέδιο προβλέπεται η δημιουργία νέων θεσμών, όπως επιτροπές συνδιαχείρισης σε επίπεδο χωριών και δήμων καθώς και μονάδες μικροχρηματοδότησης. Επιπλέον, σημαντική ενίσχυση για την ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων θα παρασχεθεί στην υπηρεσία κρατικών δασών σε επίπεδο διαμερισμάτων και επαρχιών, όπου οι ικανότητες είναι περιορισμένες, προκειμένου αυτή να μπορέσει να αναλάβει το ρόλο της στο πλαίσιο του σχεδίου. Οι πρώτοι 18 μήνες εφαρμογής του σχεδίου χάθηκαν στην πορεία, επειδή ακυρώθηκε ο διαγωνισμός για την παροχή τεχνικής βοήθειας. |
| --- | --- |

63.

Από το 2002 το EuropeAid καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες για τη βελτίωση των διαδικασιών αξιολόγησης των σχεδίων μέσω της ομάδας στήριξης της ποιότητας του EuropeAid (ΟΣΠΑ). Ωστόσο, πέρα από αυτές τις διαδικασίες εξέτασης στις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής, υπάρχει ανάγκη να εξασφαλίζονται επαρκείς πόροι οι οποίοι θα διατίθενται για την επιτόπια αξιολόγηση των σχεδίων από ομάδες υπαλλήλων, οι οποίοι θα διαθέτουν επαρκείς ειδικές γνώσεις σε περιβαλλοντικά θέματα καθώς και γνώση τόσο των τοπικών συνθηκών όσο και των διαδικασιών της Επιτροπής.

Πλαίσιο 11Παράδειγμα σχεδίου με υπερβολικά φιλόδοξους στόχουςΤο σχέδιο διαχείρισης των φυσικών δασών στην Κίνα (16,9 εκατομμύρια ευρώ) αποσκοπεί στην καθιέρωση, εντός πενταετίας, μιας εντελώς νέας αντίληψης όσον αφορά τη διαχείριση δασών στην Κίνα, εισάγοντας την έννοια της «συνδιαχείρισης» από τους κατοίκους των χωριών στα κρατικά δάση και τις επιχειρήσεις. Ο τρόπος λειτουργίας της «συνδιαχείρισης» στο κινέζικο πλαίσιο δεν έχει καθοριστεί ακόμα. Το σχέδιο καλύπτει 3 διοικητικά διαμερίσματα στη νοτιοδυτική Κίνα (Σιτσιάν, Χουνάν και Χαϊνάν) και συνίσταται σε παρεμβάσεις σε 6 επαρχίες, 11 δήμους και 58 χωριά στα εν λόγω τρία διαμερίσματα. Πέρα από το βασικό έργο για τη συνδιαχείριση, μια πτυχή του σχεδίου που αφορά τη μείωση της φτώχειας προβλέπει τουλάχιστον 290 μικρά σχέδια δημόσιων έργων υποδομής στα σχετικά χωριά. Σε κάθε επαρχία και δήμο που περιλαμβάνεται στο σχέδιο προβλέπεται η δημιουργία νέων θεσμών, όπως επιτροπές συνδιαχείρισης σε επίπεδο χωριών και δήμων καθώς και μονάδες μικροχρηματοδότησης. Επιπλέον, σημαντική ενίσχυση για την ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων θα παρασχεθεί στην υπηρεσία κρατικών δασών σε επίπεδο διαμερισμάτων και επαρχιών, όπου οι ικανότητες είναι περιορισμένες, προκειμένου αυτή να μπορέσει να αναλάβει το ρόλο της στο πλαίσιο του σχεδίου. Οι πρώτοι 18 μήνες εφαρμογής του σχεδίου χάθηκαν στην πορεία, επειδή ακυρώθηκε ο διαγωνισμός για την παροχή τεχνικής βοήθειας.

Καθυστερήσεις στην προετοιμασία και στην υλοποίηση των σχεδίων

| 64. | Τη συνολική ευθύνη για τη δημιουργία του διαδικαστικού πλαισίου για την προετοιμασία και την εφαρμογή των σχεδίων φέρει η Επιτροπή. Στη συνέχεια, οι αρχές της δικαιούχου χώρας ή οι ΜΚΟ εφαρμόζουν συνήθως τα σχέδια με την επιφύλαξη λεπτομερών ελέγχων σε κάθε στάδιο από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Οι στόχοι των σχεδίων όχι μόνο συχνά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα διότι δεν λαμβάνουν υπόψη το χρόνο που απαιτείται για την υλοποίηση των σχεδίων σύμφωνα με τις διαδικασίες της Επιτροπής, αλλά επιπλέον, τα περισσότερα σχέδια που εξετάστηκαν είχαν σημειώσει σημαντικές απρόβλεπτες καθυστερήσεις κατά την προετοιμασία και την υλοποίησή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα προβλήματα που ανέκυψαν δεν ήταν χαρακτηριστικά του τομέα του περιβάλλοντος και μόνο, αλλά θα μπορούσαν να παρουσιαστούν σε σχέδια και σε άλλους τομείς. Την ευθύνη για τις καθυστερήσεις αυτές φέρει τόσο η Επιτροπή όσο και οι αρχές των δικαιούχων χωρών (ή οι ΜΚΟ). |
| --- | --- |

64.

Τη συνολική ευθύνη για τη δημιουργία του διαδικαστικού πλαισίου για την προετοιμασία και την εφαρμογή των σχεδίων φέρει η Επιτροπή. Στη συνέχεια, οι αρχές της δικαιούχου χώρας ή οι ΜΚΟ εφαρμόζουν συνήθως τα σχέδια με την επιφύλαξη λεπτομερών ελέγχων σε κάθε στάδιο από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Οι στόχοι των σχεδίων όχι μόνο συχνά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα διότι δεν λαμβάνουν υπόψη το χρόνο που απαιτείται για την υλοποίηση των σχεδίων σύμφωνα με τις διαδικασίες της Επιτροπής, αλλά επιπλέον, τα περισσότερα σχέδια που εξετάστηκαν είχαν σημειώσει σημαντικές απρόβλεπτες καθυστερήσεις κατά την προετοιμασία και την υλοποίησή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα προβλήματα που ανέκυψαν δεν ήταν χαρακτηριστικά του τομέα του περιβάλλοντος και μόνο, αλλά θα μπορούσαν να παρουσιαστούν σε σχέδια και σε άλλους τομείς. Την ευθύνη για τις καθυστερήσεις αυτές φέρει τόσο η Επιτροπή όσο και οι αρχές των δικαιούχων χωρών (ή οι ΜΚΟ).

| 65. | Συχνά το διάστημα προετοιμασίας των σχεδίων, από την επιλογή μέχρι την έγκριση, ήταν μεγάλο. Σε αντίθεση με το στάδιο της υλοποίησης, δεν υπάρχουν περιορισμοί για τη διάρκεια αυτής της φάσης. Στην περίπτωση σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά το περιβάλλον και τα δάση, το διάστημα που χρειαζόταν η Επιτροπή από τη δημοσίευση της πρόσκλησης για υποβολή προτάσεων σχεδίων μέχρι την υπογραφή της σύμβασης επιχορήγησης ήταν υπερβολικά μεγάλο. Για παράδειγμα, για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2001, οι συμβάσεις για το 50 % περίπου των σχεδίων που εγκρίθηκαν για χρηματοδότηση υπογράφηκαν μόλις το δεύτερο εξάμηνο του 2002, ενώ για το υπόλοιπο 50 % το δεύτερο εξάμηνο του 2003. Συνέπεια των καθυστερήσεων αυτών ήταν συχνά η μείωση της συνάφειας των σχεδίων, δεδομένου ότι είχε αλλάξει το σχετικό πλαίσιο από τότε που είχε υποβληθεί η αρχική πρόταση (βλέπε πλαίσιο 12 κατωτέρω). |
| --- | --- |

65.

Συχνά το διάστημα προετοιμασίας των σχεδίων, από την επιλογή μέχρι την έγκριση, ήταν μεγάλο. Σε αντίθεση με το στάδιο της υλοποίησης, δεν υπάρχουν περιορισμοί για τη διάρκεια αυτής της φάσης. Στην περίπτωση σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά το περιβάλλον και τα δάση, το διάστημα που χρειαζόταν η Επιτροπή από τη δημοσίευση της πρόσκλησης για υποβολή προτάσεων σχεδίων μέχρι την υπογραφή της σύμβασης επιχορήγησης ήταν υπερβολικά μεγάλο. Για παράδειγμα, για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2001, οι συμβάσεις για το 50 % περίπου των σχεδίων που εγκρίθηκαν για χρηματοδότηση υπογράφηκαν μόλις το δεύτερο εξάμηνο του 2002, ενώ για το υπόλοιπο 50 % το δεύτερο εξάμηνο του 2003. Συνέπεια των καθυστερήσεων αυτών ήταν συχνά η μείωση της συνάφειας των σχεδίων, δεδομένου ότι είχε αλλάξει το σχετικό πλαίσιο από τότε που είχε υποβληθεί η αρχική πρόταση (βλέπε πλαίσιο 12 κατωτέρω).

| 66. | Καθυστερήσεις σημειώθηκαν συχνά στο διάστημα από την έγκριση των σχεδίων μέχρι την έναρξη της εφαρμογής τους. Οι δύο περισσότερο συνηθισμένες αιτίες ήταν οι καθυστερήσεις στην αρχική μεταφορά κεφαλαίων καθώς και στην παροχή τεχνικής βοήθειας. Στο στάδιο της υλοποίησής τους, τα περιβαλλοντικά σχέδια, με εξαίρεση τα μικρά που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά το περιβάλλον και τα δάση, προκειμένου να επιτύχουν τις υλοποιήσεις και τα αποτελέσματά τους, χρειάζονται συνήθως πολλές και διάφορες συμβάσεις προμήθειας (για υποδομές, υπηρεσίες, εξοπλισμό), συμβάσεις επιχορήγησης καθώς και εκπόνηση και έγκριση προγραμμάτων εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα σχέδια ενδέχεται να σημειώσουν καθυστερήσεις περισσότερο από άλλα σε ορισμένους άλλους τομείς. Μια ιδιαίτερη δυσκολία συνδεόταν με το γεγονός ότι εξοπλισμός, ο οποίος θα έπρεπε να είναι διαθέσιμος στο αρχικό στάδιο του σχεδίου, απαραίτητος τόσο για την επίτευξη των αποτελεσμάτων του σχεδίου όσο και για να υπάρξει ο χρόνος που απαιτείται για να καταρτιστούν από την τεχνική βοήθεια οι υπάλληλοι της δικαιούχου χώρας που εργάζονται με αυτόν τον εξοπλισμό, παρέχεται μόνο στο τέλος του σχεδίου. Για παράδειγμα, το ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Λιαονίνγκ, στην Κίνα, επηρεάστηκε αρνητικά από το γεγονός ότι όλος ο εξοπλισμός που χρειαζόταν για τις τρεις πτυχές του σχεδίου, ήτοι τους υδάτινους πόρους, την ποιότητα του αέρα και την ενέργεια, παρελήφθη σχεδόν στο τέλος του σχεδίου. |
| --- | --- |

66.

Καθυστερήσεις σημειώθηκαν συχνά στο διάστημα από την έγκριση των σχεδίων μέχρι την έναρξη της εφαρμογής τους. Οι δύο περισσότερο συνηθισμένες αιτίες ήταν οι καθυστερήσεις στην αρχική μεταφορά κεφαλαίων καθώς και στην παροχή τεχνικής βοήθειας. Στο στάδιο της υλοποίησής τους, τα περιβαλλοντικά σχέδια, με εξαίρεση τα μικρά που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά το περιβάλλον και τα δάση, προκειμένου να επιτύχουν τις υλοποιήσεις και τα αποτελέσματά τους, χρειάζονται συνήθως πολλές και διάφορες συμβάσεις προμήθειας (για υποδομές, υπηρεσίες, εξοπλισμό), συμβάσεις επιχορήγησης καθώς και εκπόνηση και έγκριση προγραμμάτων εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα σχέδια ενδέχεται να σημειώσουν καθυστερήσεις περισσότερο από άλλα σε ορισμένους άλλους τομείς. Μια ιδιαίτερη δυσκολία συνδεόταν με το γεγονός ότι εξοπλισμός, ο οποίος θα έπρεπε να είναι διαθέσιμος στο αρχικό στάδιο του σχεδίου, απαραίτητος τόσο για την επίτευξη των αποτελεσμάτων του σχεδίου όσο και για να υπάρξει ο χρόνος που απαιτείται για να καταρτιστούν από την τεχνική βοήθεια οι υπάλληλοι της δικαιούχου χώρας που εργάζονται με αυτόν τον εξοπλισμό, παρέχεται μόνο στο τέλος του σχεδίου. Για παράδειγμα, το ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Λιαονίνγκ, στην Κίνα, επηρεάστηκε αρνητικά από το γεγονός ότι όλος ο εξοπλισμός που χρειαζόταν για τις τρεις πτυχές του σχεδίου, ήτοι τους υδάτινους πόρους, την ποιότητα του αέρα και την ενέργεια, παρελήφθη σχεδόν στο τέλος του σχεδίου.

| 67. | Για δύο σχέδια στη Βραζιλία, ένα στη Γουατεμάλα και ένα στο Μαρόκο, η εφαρμογή των σχεδίων καθυστέρησε επειδή χρειάστηκε να διακοπούν για να γίνουν έρευνες για οικονομικές παρατυπίες. Στην περίπτωση των σχεδίων στη Βραζιλία, οι επιχειρήσεις άρχισαν και πάλι μετά τη διαλεύκανση του θέματος των παρατυπιών. Στη Γουατεμάλα και στο Μαρόκο, αποφασίστηκε το κλείσιμο των σχεδίων.

  Πλαίσιο 12Παραδείγματα καθυστερήσεων που μειώνουν τη συνάφεια των σχεδίωνΣτην Νικαράγουα, το σχέδιο για την υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή καφέ (1,2 εκατομμύρια ευρώ) εγκρίθηκε μόλις δύο χρόνια μετά την υποβολή του. Αυτό είχε ως συνέπεια βασικές δραστηριότητες, όπως ένα πρόγραμμα βιολογικού καφέ και το άνοιγμα της αγοράς, να εκτελεστούν από το δικαιούχο με άλλους οικονομικούς πόρους.Στην Ινδονησία, το σχέδιο προώθησης της οικολογικά αειφόρου, οικονομικά βιώσιμης και κοινωνικά ισότιμης διαχείρισης των δασών μέσω της εφαρμογής αξιόπιστων συστημάτων πιστοποίησης (0,9 εκατομμύρια ευρώ) εγκρίθηκε και αυτό δύο χρόνια μετά την υποβολή του. Αυτό, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη διετή διάρκεια του σχεδίου, οδήγησε στη μείωση των πέντε αρχικά προβλεπόμενων περιοχών-στόχων σε τρεις.Στη Βραζιλία, το σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης του οικονομικού διαδρόμου Cuiabá-Santarem (1,5 εκατομμύρια ευρώ) εγκρίθηκε επίσης δύο χρόνια μετά την υποβολή του. Εν τω μεταξύ, στην περιοχή όπου επρόκειτο να εφαρμοστούν τα σχέδια παρουσιάστηκαν ανησυχητικά φαινόμενα σύγκρουσης συμφερόντων και βίας που επηρέασαν τις δραστηριότητες της ΜΚΟ που είχε αναλάβει την υλοποίηση των σχεδίων. |
| --- | --- |

67.

Για δύο σχέδια στη Βραζιλία, ένα στη Γουατεμάλα και ένα στο Μαρόκο, η εφαρμογή των σχεδίων καθυστέρησε επειδή χρειάστηκε να διακοπούν για να γίνουν έρευνες για οικονομικές παρατυπίες. Στην περίπτωση των σχεδίων στη Βραζιλία, οι επιχειρήσεις άρχισαν και πάλι μετά τη διαλεύκανση του θέματος των παρατυπιών. Στη Γουατεμάλα και στο Μαρόκο, αποφασίστηκε το κλείσιμο των σχεδίων.

Πλαίσιο 12Παραδείγματα καθυστερήσεων που μειώνουν τη συνάφεια των σχεδίωνΣτην Νικαράγουα, το σχέδιο για την υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή καφέ (1,2 εκατομμύρια ευρώ) εγκρίθηκε μόλις δύο χρόνια μετά την υποβολή του. Αυτό είχε ως συνέπεια βασικές δραστηριότητες, όπως ένα πρόγραμμα βιολογικού καφέ και το άνοιγμα της αγοράς, να εκτελεστούν από το δικαιούχο με άλλους οικονομικούς πόρους.Στην Ινδονησία, το σχέδιο προώθησης της οικολογικά αειφόρου, οικονομικά βιώσιμης και κοινωνικά ισότιμης διαχείρισης των δασών μέσω της εφαρμογής αξιόπιστων συστημάτων πιστοποίησης (0,9 εκατομμύρια ευρώ) εγκρίθηκε και αυτό δύο χρόνια μετά την υποβολή του. Αυτό, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη διετή διάρκεια του σχεδίου, οδήγησε στη μείωση των πέντε αρχικά προβλεπόμενων περιοχών-στόχων σε τρεις.Στη Βραζιλία, το σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης του οικονομικού διαδρόμου Cuiabá-Santarem (1,5 εκατομμύρια ευρώ) εγκρίθηκε επίσης δύο χρόνια μετά την υποβολή του. Εν τω μεταξύ, στην περιοχή όπου επρόκειτο να εφαρμοστούν τα σχέδια παρουσιάστηκαν ανησυχητικά φαινόμενα σύγκρουσης συμφερόντων και βίας που επηρέασαν τις δραστηριότητες της ΜΚΟ που είχε αναλάβει την υλοποίηση των σχεδίων.

Περιορισμένη πρόοδος στον τομέα της δημιουργίας των θεσμικών ικανοτήτων

| 68. | Μολονότι η δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων αποτελεί στοιχείο ζωτικής σημασίας για κάθε αναπτυξιακή συνεργασία (βλέπε σημείο 34), τα υπουργεία περιβάλλοντος και οι άλλοι περιβαλλοντικοί φορείς είναι σχετικά νέοι θεσμοί και, για το λόγο, αυτό χρειάζονται ιδιαίτερα αυτού του είδους την ενίσχυση. Αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο σε χώρες όπου η πρόσφατη αποκέντρωση οδήγησε στη μεταβίβαση περισσότερων περιβαλλοντικών αρμοδιοτήτων στο περιφερειακό και στο τοπικό επίπεδο. Οι προοπτικές βιωσιμότητας σχεδίων χωρίς αποτελεσματική ενίσχυση της ανάπτυξης θεσμικών ικανοτήτων είναι μειωμένες, ακόμα και εάν επιτευχθούν τα άμεσα τεχνικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

68.

Μολονότι η δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων αποτελεί στοιχείο ζωτικής σημασίας για κάθε αναπτυξιακή συνεργασία (βλέπε σημείο 34), τα υπουργεία περιβάλλοντος και οι άλλοι περιβαλλοντικοί φορείς είναι σχετικά νέοι θεσμοί και, για το λόγο, αυτό χρειάζονται ιδιαίτερα αυτού του είδους την ενίσχυση. Αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο σε χώρες όπου η πρόσφατη αποκέντρωση οδήγησε στη μεταβίβαση περισσότερων περιβαλλοντικών αρμοδιοτήτων στο περιφερειακό και στο τοπικό επίπεδο. Οι προοπτικές βιωσιμότητας σχεδίων χωρίς αποτελεσματική ενίσχυση της ανάπτυξης θεσμικών ικανοτήτων είναι μειωμένες, ακόμα και εάν επιτευχθούν τα άμεσα τεχνικά αποτελέσματα.

| 69. | Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η Επιτροπή παρείχε ενίσχυση για τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων, δεν μερίμνησε πάντοτε ώστε να υπάρχει αρκετή δέσμευση σε υψηλό επίπεδο εκ μέρους της δικαιούχου χώρας, ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης αυτής. Στην Μποτσουάνα, ένα μεγάλο σχέδιο αξίας 14 εκατομμυρίων ευρώ, που επικεντρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων στο πλαίσιο της Υπηρεσίας άγριας χλωροπανίδας και εθνικών πάρκων, υλοποιήθηκε χωρίς την επαρκή συμμετοχή και δέσμευση του Υπουργείου Άγριας Χλωροπανίδας, Περιβάλλοντος και Τουρισμού, στο οποίο υπαγόταν η εν λόγω Υπηρεσία (βλέπε πλαίσιο 13 κατωτέρω). Μολονότι η τεχνική βοήθεια είναι το κύριο μέσο για τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων, είναι σε θέση να επιτελέσει το έργο της μόνο όταν ο δικαιούχος φορέας της διαθέτει, για να συνεργαστούν μαζί της, αρκετούς ομολόγους στο κατάλληλο ιεραρχικό επίπεδο. Στην πραγματικότητα, αυτό δεν συμβαίνει συχνά, ενώ τα συνήθως υψηλά ποσοστά εναλλαγής υπαλλήλων έχουν ως αποτέλεσμα να χάνονται για τον εκάστοτε φορέα τα οποιαδήποτε οφέλη τα οποία έχει αποφέρει η παροχή της τεχνικής βοήθειας. |
| --- | --- |

69.

Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η Επιτροπή παρείχε ενίσχυση για τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων, δεν μερίμνησε πάντοτε ώστε να υπάρχει αρκετή δέσμευση σε υψηλό επίπεδο εκ μέρους της δικαιούχου χώρας, ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης αυτής. Στην Μποτσουάνα, ένα μεγάλο σχέδιο αξίας 14 εκατομμυρίων ευρώ, που επικεντρωνόταν σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων στο πλαίσιο της Υπηρεσίας άγριας χλωροπανίδας και εθνικών πάρκων, υλοποιήθηκε χωρίς την επαρκή συμμετοχή και δέσμευση του Υπουργείου Άγριας Χλωροπανίδας, Περιβάλλοντος και Τουρισμού, στο οποίο υπαγόταν η εν λόγω Υπηρεσία (βλέπε πλαίσιο 13 κατωτέρω). Μολονότι η τεχνική βοήθεια είναι το κύριο μέσο για τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων, είναι σε θέση να επιτελέσει το έργο της μόνο όταν ο δικαιούχος φορέας της διαθέτει, για να συνεργαστούν μαζί της, αρκετούς ομολόγους στο κατάλληλο ιεραρχικό επίπεδο. Στην πραγματικότητα, αυτό δεν συμβαίνει συχνά, ενώ τα συνήθως υψηλά ποσοστά εναλλαγής υπαλλήλων έχουν ως αποτέλεσμα να χάνονται για τον εκάστοτε φορέα τα οποιαδήποτε οφέλη τα οποία έχει αποφέρει η παροχή της τεχνικής βοήθειας.

| 70. | Υπερβολικά συχνά, επειδή οι δικαιούχοι αρχές δεν διαθέτουν το κατάλληλο τοπικό προσωπικό, η τεχνική βοήθεια ανέλαβε περισσότερο εκτελεστικό παρά συμβουλευτικό ρόλο, προκειμένου να εξασφαλίσει την επίτευξη των αποτελεσμάτων του σχεδίου, αλλά αυτό εις βάρος της ανάπτυξης μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Μια άλλη παρεκτροπή από τα θέματα βιωσιμότητας, είναι ο χρόνος τον οποίο το προσωπικό της τεχνικής βοήθειας με την υψηλή εξειδίκευση είναι υποχρεωμένο να διαθέτει για θέματα που αφορούν προμήθειες καθώς και για διοικητικά καθήκοντα. Επιπλέον, τα σχέδια συχνά επηρεάστηκαν αρνητικά από μία ή περισσότερες αλλαγές που επήλθαν στη σύνθεση της ομάδας τεχνικής βοήθειας κατά τη διάρκεια της συνήθους τριετούς ή τετραετούς σύμβασης την οποία αναλαμβάνει.

  Πλαίσιο 13Παράδειγμα προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα σχέδια δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτωνΣτην Μποτσουάνα, το πρόγραμμα διατήρησης και διαχείρισης της άγριας χλωροπανίδας που χρηματοδοτείται από το όγδοο ΕΤΑ (14 εκατομμύρια ευρώ) αποτελεί παράδειγμα πολλών από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχέδια δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων. Ένα σχέδιο στο πλαίσιο του έβδομου ΕΤΑ είχε χρηματοδοτήσει ενισχύσεις στον τομέα της άγριας χλωροπανίδας, αλλά είχε κάνει ελάχιστα για να επιλύσει τα ζητήματα που σχετίζονταν με τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων. Το καθεστώς της Υπηρεσίας άγριας χλωροπανίδας και εθνικών πάρκων ήταν αβέβαιο και υπήρχε η πιθανότητα να μετατραπεί σε παρακρατικό οργανισμό. Η κατάσταση αυτή δυσχέρανε ακόμη περισσότερο την προετοιμασία και την υλοποίηση του σχεδίου. Ο επικεφαλής της ομάδας τεχνικής βοήθειας δεν συνεργάστηκε με ανώτερα, αλλά μόνο με μεσαία διοικητικά στελέχη της Υπηρεσίας. Ο ομόλογός του δεν ήταν μόνιμος υπάλληλος της Υπηρεσίας, η οποία όρισε έναν άλλο ξένο υπεύθυνο τεχνικής βοήθειας. Ο πρώτος επικεφαλής της ομάδας τεχνικής βοήθειας αντικαταστάθηκε μετά από 11 μήνες και ο αντικαταστάτης του ανέλαβε αφού πέρασαν 5 μήνες. Ο επικεφαλής της ομάδας τεχνικής βοήθειας αφιερώνει πολύ από το χρόνο του στη διαχείριση του σχεδίου, γεγονός που δεν αποτελεί αποδοτική αξιοποίηση του χρόνου. Μια σημαντική πτυχή του σχεδίου ήταν να διενεργηθεί διαχειριστικός έλεγχος στην Υπηρεσία, αλλά στα μέσα του κύκλου του σχεδίου αυτό δεν είχε πραγματοποιηθεί, ελλείψει υποστήριξης από την ίδια την Υπηρεσία και δέσμευσης από το Υπουργείο. Μολονότι προβλεπόταν επίσης ένας σύμβουλος τεχνικής βοήθειας για την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων, η θέση αυτή πληρώθηκε μόλις στα μέσα του κύκλου του σχεδίου. |
| --- | --- |

70.

Υπερβολικά συχνά, επειδή οι δικαιούχοι αρχές δεν διαθέτουν το κατάλληλο τοπικό προσωπικό, η τεχνική βοήθεια ανέλαβε περισσότερο εκτελεστικό παρά συμβουλευτικό ρόλο, προκειμένου να εξασφαλίσει την επίτευξη των αποτελεσμάτων του σχεδίου, αλλά αυτό εις βάρος της ανάπτυξης μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας. Μια άλλη παρεκτροπή από τα θέματα βιωσιμότητας, είναι ο χρόνος τον οποίο το προσωπικό της τεχνικής βοήθειας με την υψηλή εξειδίκευση είναι υποχρεωμένο να διαθέτει για θέματα που αφορούν προμήθειες καθώς και για διοικητικά καθήκοντα. Επιπλέον, τα σχέδια συχνά επηρεάστηκαν αρνητικά από μία ή περισσότερες αλλαγές που επήλθαν στη σύνθεση της ομάδας τεχνικής βοήθειας κατά τη διάρκεια της συνήθους τριετούς ή τετραετούς σύμβασης την οποία αναλαμβάνει.

Πλαίσιο 13Παράδειγμα προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα σχέδια δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτωνΣτην Μποτσουάνα, το πρόγραμμα διατήρησης και διαχείρισης της άγριας χλωροπανίδας που χρηματοδοτείται από το όγδοο ΕΤΑ (14 εκατομμύρια ευρώ) αποτελεί παράδειγμα πολλών από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχέδια δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων. Ένα σχέδιο στο πλαίσιο του έβδομου ΕΤΑ είχε χρηματοδοτήσει ενισχύσεις στον τομέα της άγριας χλωροπανίδας, αλλά είχε κάνει ελάχιστα για να επιλύσει τα ζητήματα που σχετίζονταν με τη δημιουργία θεσμικών ικανοτήτων. Το καθεστώς της Υπηρεσίας άγριας χλωροπανίδας και εθνικών πάρκων ήταν αβέβαιο και υπήρχε η πιθανότητα να μετατραπεί σε παρακρατικό οργανισμό. Η κατάσταση αυτή δυσχέρανε ακόμη περισσότερο την προετοιμασία και την υλοποίηση του σχεδίου. Ο επικεφαλής της ομάδας τεχνικής βοήθειας δεν συνεργάστηκε με ανώτερα, αλλά μόνο με μεσαία διοικητικά στελέχη της Υπηρεσίας. Ο ομόλογός του δεν ήταν μόνιμος υπάλληλος της Υπηρεσίας, η οποία όρισε έναν άλλο ξένο υπεύθυνο τεχνικής βοήθειας. Ο πρώτος επικεφαλής της ομάδας τεχνικής βοήθειας αντικαταστάθηκε μετά από 11 μήνες και ο αντικαταστάτης του ανέλαβε αφού πέρασαν 5 μήνες. Ο επικεφαλής της ομάδας τεχνικής βοήθειας αφιερώνει πολύ από το χρόνο του στη διαχείριση του σχεδίου, γεγονός που δεν αποτελεί αποδοτική αξιοποίηση του χρόνου. Μια σημαντική πτυχή του σχεδίου ήταν να διενεργηθεί διαχειριστικός έλεγχος στην Υπηρεσία, αλλά στα μέσα του κύκλου του σχεδίου αυτό δεν είχε πραγματοποιηθεί, ελλείψει υποστήριξης από την ίδια την Υπηρεσία και δέσμευσης από το Υπουργείο. Μολονότι προβλεπόταν επίσης ένας σύμβουλος τεχνικής βοήθειας για την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων, η θέση αυτή πληρώθηκε μόλις στα μέσα του κύκλου του σχεδίου.

Ανάγκη για μεγαλύτερη έμφαση στη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων εκ μέρους των τοπικών κοινοτήτων

| 71. | Μια βασική προϋπόθεση προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τα περιβαλλοντικά σχέδια επιτυγχάνουν πλήρως τους στόχους τους και καθίστανται βιώσιμα είναι η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στην προετοιμασία και στην υλοποίησή τους. Η Επιτροπή αυξάνει σταθερά τη σημασία που αποδίδει στην πτυχή αυτή, εν μέρει ως αποτέλεσμα της αναπτυξιακής πολιτικής που καθιερώθηκε το 2000 και είχε ως κεντρικό άξονα τη μείωση της φτώχειας. Αυτό απαιτεί να ληφθεί περισσότερο υπόψη, παράλληλα με τα θέματα διατήρησης, και η ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

71.

Μια βασική προϋπόθεση προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τα περιβαλλοντικά σχέδια επιτυγχάνουν πλήρως τους στόχους τους και καθίστανται βιώσιμα είναι η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στην προετοιμασία και στην υλοποίησή τους. Η Επιτροπή αυξάνει σταθερά τη σημασία που αποδίδει στην πτυχή αυτή, εν μέρει ως αποτέλεσμα της αναπτυξιακής πολιτικής που καθιερώθηκε το 2000 και είχε ως κεντρικό άξονα τη μείωση της φτώχειας. Αυτό απαιτεί να ληφθεί περισσότερο υπόψη, παράλληλα με τα θέματα διατήρησης, και η ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων.

| 72. | Παρ' όλα αυτά, ο συνδυασμός των οικονομικών αναγκών των τοπικών κοινωνιών με την ανάγκη προστασίας της φύσης συνιστά μείζονα πρόκληση. Δεν δόθηκε αρκετή προσοχή σε σχέδια που θα βοηθούσαν τους τοπικούς πληθυσμούς να παράγουν εισοδήματα από φυσικούς τρόπους με βιώσιμο τρόπο. Έτσι, για παράδειγμα, το παράνομο κυνήγι (λαθροθηρία) στο οποίο επιδίδονται οι τοπικοί πληθυσμοί παραμένει σοβαρή απειλή για τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν τα σχέδια διατήρησης καθώς και για την περιβαλλοντική βιωσιμότητά τους. Αυτό ισχύει ακόμη και για τις περιοχές όπου η Επιτροπή παρέχει στήριξη για μεγάλα διαστήματα, όπως είναι το εθνικό πάρκο Σερενγκέτι στην Τανζανία και οι προστατευόμενες ζώνες στην περιοχή της Νότιας Αφρικής οι οποίες χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα ECOFAC. Η ανάπτυξη του τουρισμού αποτελεί μέσο βελτίωσης του τοπικού καθώς και του εθνικού εισοδήματος. Ωστόσο, στη Μποτσουάνα, το σχέδιο για την άγρια χλωροπανίδα, στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, πολύ λίγο συνέβαλε στην ανάπτυξη του τουρισμού στο εθνικό πάρκο Μακγκαντικγκαντί, μολονότι παλαιότερη μελέτη για τον τουρισμό στην Μποτσουάνα, στο πλαίσιο του έκτου ΕΤΑ, συνιστούσε μια τέτοια προσέγγιση. Έτσι, το ECOFAC, παρά την επιτυχία του σε επίπεδο διατήρησης, έχει σημειώσει ελάχιστη πρόοδο στην ενασχόληση με τα ζητήματα του τουρισμού (βλέπε πλαίσιο 10). Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη η Επιτροπή να συνεχίσει να αναζητά τρόπους που θα βοηθούσαν τη δημιουργία εναλλακτικών πηγών εισοδήματος για τις κοινότητες αυτές.

  Πλαίσιο 14Παράδειγμα σχεδίου σχετικά με τη σημασία της αξιολόγησης των αναγκών των τοπικών κοινωνιών στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών σχεδίωνΤο πιλοτικό σχέδιο για την ανάπτυξη προτύπου για τη διαχείριση της πανίδας στα δάση της Κεντρικής Αφρικής στη βορειοανατολική Γκαμπόν (1,9 εκατομμύρια ευρώ) σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση του προβλήματος της επαγγελματικής λαθροθηρίας στα δάση της λεκάνης του Κονγκό. Κατά συνέπεια, το σχέδιο περιλάμβανε διάφορα μέτρα που θα εφαρμόζονταν από τις μονάδες δίωξης της λαθροθηρίας. Παρ' όλα αυτά, οι σχεδιαστές του δεν έλαβαν υπόψη τους ότι οι περισσότεροι τοπικοί πληθυσμοί είχαν επίσης να κάνουν με το κυνήγι. Για το λόγο αυτό, το σχέδιο δεν προέβλεπε τρόπους για την υποστήριξή τους. Κατά τη διάρκεια επίσκεψης από την ομάδα ελέγχου, εκπρόσωπος μιας από τις τοπικές κοινότητες που ασχολούνταν με την αλιεία παραδέχθηκε ότι είχαν πέντε κυνηγετικές βάσεις μέσα στο δάσος, που καταστράφηκαν από τις μονάδες καταπολέμησης της λαθροθηρίας, και εξήγησε ότι αντιμετώπιζαν δίλημμα μεταξύ της πραγματικής μείωσης των θηραμάτων και της ανάγκης να καλυφθούν οι βραχυπρόθεσμες ανάγκες τους. |
| --- | --- |

72.

Παρ' όλα αυτά, ο συνδυασμός των οικονομικών αναγκών των τοπικών κοινωνιών με την ανάγκη προστασίας της φύσης συνιστά μείζονα πρόκληση. Δεν δόθηκε αρκετή προσοχή σε σχέδια που θα βοηθούσαν τους τοπικούς πληθυσμούς να παράγουν εισοδήματα από φυσικούς τρόπους με βιώσιμο τρόπο. Έτσι, για παράδειγμα, το παράνομο κυνήγι (λαθροθηρία) στο οποίο επιδίδονται οι τοπικοί πληθυσμοί παραμένει σοβαρή απειλή για τα αποτελέσματα που επιτυγχάνουν τα σχέδια διατήρησης καθώς και για την περιβαλλοντική βιωσιμότητά τους. Αυτό ισχύει ακόμη και για τις περιοχές όπου η Επιτροπή παρέχει στήριξη για μεγάλα διαστήματα, όπως είναι το εθνικό πάρκο Σερενγκέτι στην Τανζανία και οι προστατευόμενες ζώνες στην περιοχή της Νότιας Αφρικής οι οποίες χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα ECOFAC. Η ανάπτυξη του τουρισμού αποτελεί μέσο βελτίωσης του τοπικού καθώς και του εθνικού εισοδήματος. Ωστόσο, στη Μποτσουάνα, το σχέδιο για την άγρια χλωροπανίδα, στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, πολύ λίγο συνέβαλε στην ανάπτυξη του τουρισμού στο εθνικό πάρκο Μακγκαντικγκαντί, μολονότι παλαιότερη μελέτη για τον τουρισμό στην Μποτσουάνα, στο πλαίσιο του έκτου ΕΤΑ, συνιστούσε μια τέτοια προσέγγιση. Έτσι, το ECOFAC, παρά την επιτυχία του σε επίπεδο διατήρησης, έχει σημειώσει ελάχιστη πρόοδο στην ενασχόληση με τα ζητήματα του τουρισμού (βλέπε πλαίσιο 10). Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη η Επιτροπή να συνεχίσει να αναζητά τρόπους που θα βοηθούσαν τη δημιουργία εναλλακτικών πηγών εισοδήματος για τις κοινότητες αυτές.

Πλαίσιο 14Παράδειγμα σχεδίου σχετικά με τη σημασία της αξιολόγησης των αναγκών των τοπικών κοινωνιών στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών σχεδίωνΤο πιλοτικό σχέδιο για την ανάπτυξη προτύπου για τη διαχείριση της πανίδας στα δάση της Κεντρικής Αφρικής στη βορειοανατολική Γκαμπόν (1,9 εκατομμύρια ευρώ) σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση του προβλήματος της επαγγελματικής λαθροθηρίας στα δάση της λεκάνης του Κονγκό. Κατά συνέπεια, το σχέδιο περιλάμβανε διάφορα μέτρα που θα εφαρμόζονταν από τις μονάδες δίωξης της λαθροθηρίας. Παρ' όλα αυτά, οι σχεδιαστές του δεν έλαβαν υπόψη τους ότι οι περισσότεροι τοπικοί πληθυσμοί είχαν επίσης να κάνουν με το κυνήγι. Για το λόγο αυτό, το σχέδιο δεν προέβλεπε τρόπους για την υποστήριξή τους. Κατά τη διάρκεια επίσκεψης από την ομάδα ελέγχου, εκπρόσωπος μιας από τις τοπικές κοινότητες που ασχολούνταν με την αλιεία παραδέχθηκε ότι είχαν πέντε κυνηγετικές βάσεις μέσα στο δάσος, που καταστράφηκαν από τις μονάδες καταπολέμησης της λαθροθηρίας, και εξήγησε ότι αντιμετώπιζαν δίλημμα μεταξύ της πραγματικής μείωσης των θηραμάτων και της ανάγκης να καλυφθούν οι βραχυπρόθεσμες ανάγκες τους.

Ανεπαρκείς επιπτώσεις των σχεδίων στην πολιτική και στο νομικό πλαίσιο

| 73. | Χωρίς σαφή πολιτική υποστήριξης και αντίστοιχο νομικό πλαίσιο, οι προοπτικές ένα σχέδιο να προχωρήσει πέρα από τις άμεσες υλοποιήσεις και αποτελέσματα επιτυγχάνοντας μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και εξασφαλίζοντας ευρύτερες επιπτώσεις είναι άκρως περιορισμένες. Κατά την επιλογή των σχεδίων, η Επιτροπή δεν έδωσε αρκετή προσοχή στο κατά πόσο υπήρχε τέτοιο πλαίσιο και, εάν δεν υπήρχε, κατά πόσο η χρηματοδότηση του σχεδίου θα μπορούσε να συμβάλει στην αλλαγή της κατάστασης προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

73.

Χωρίς σαφή πολιτική υποστήριξης και αντίστοιχο νομικό πλαίσιο, οι προοπτικές ένα σχέδιο να προχωρήσει πέρα από τις άμεσες υλοποιήσεις και αποτελέσματα επιτυγχάνοντας μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και εξασφαλίζοντας ευρύτερες επιπτώσεις είναι άκρως περιορισμένες. Κατά την επιλογή των σχεδίων, η Επιτροπή δεν έδωσε αρκετή προσοχή στο κατά πόσο υπήρχε τέτοιο πλαίσιο και, εάν δεν υπήρχε, κατά πόσο η χρηματοδότηση του σχεδίου θα μπορούσε να συμβάλει στην αλλαγή της κατάστασης προς αυτή την κατεύθυνση.

| 74. | Τα ατελή νομικά πλαίσια, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα έγγειας ιδιοκτησίας των δικαιούχων σχεδίων στις τοπικές κοινωνίες, για παράδειγμα, αποτέλεσαν εμπόδιο για σχέδια που αφορούσαν δάση στην Ινδονησία και στην Κίνα. Στην Μποτσουάνα και στην Τανζανία, η απουσία οριστικών νόμων για την καθιέρωση ζωνών διαχείρισης των φυσικών πόρων και της άγριας χλωροπανίδας από τις τοπικές κοινωνίες αποτελεί ένα ακόμη εμπόδιο στην επίτευξη των πλήρων επιπτώσεων των σχεδίων. Σε πολλές χώρες, η έλλειψη πόρων ή βούλησης για την επιβολή των νόμων για την καταπολέμηση της λαθροθηρίας, προκειμένου να προστατευθεί η άγρια χλωροπανίδα, υπονομεύει τη βιωσιμότητα των σχεδίων μετά την ολοκλήρωσή τους. |
| --- | --- |

74.

Τα ατελή νομικά πλαίσια, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα έγγειας ιδιοκτησίας των δικαιούχων σχεδίων στις τοπικές κοινωνίες, για παράδειγμα, αποτέλεσαν εμπόδιο για σχέδια που αφορούσαν δάση στην Ινδονησία και στην Κίνα. Στην Μποτσουάνα και στην Τανζανία, η απουσία οριστικών νόμων για την καθιέρωση ζωνών διαχείρισης των φυσικών πόρων και της άγριας χλωροπανίδας από τις τοπικές κοινωνίες αποτελεί ένα ακόμη εμπόδιο στην επίτευξη των πλήρων επιπτώσεων των σχεδίων. Σε πολλές χώρες, η έλλειψη πόρων ή βούλησης για την επιβολή των νόμων για την καταπολέμηση της λαθροθηρίας, προκειμένου να προστατευθεί η άγρια χλωροπανίδα, υπονομεύει τη βιωσιμότητα των σχεδίων μετά την ολοκλήρωσή τους.

| 75. | Ένας τρόπος για να αποτελέσουν τα σχέδια μέσω επίτευξης αλλαγών στο πολιτικό και νομικό πλαίσιο είναι η Επιτροπή να θέσει όρους για τη χρηματοδότησή τους. Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, δεν είναι εφικτή στην περίπτωση σχεδίων που υλοποιούνται από ΜΚΟ και χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση, δεδομένου ότι οι κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών δεν είναι επιλέξιμες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διμερή σχέδια που χρηματοδοτούνταν από την Επιτροπή επιχειρούσαν να επιβάλουν στις δικαιούχους κυβερνήσεις να λάβουν «συνοδευτικά μέτρα» για την καθιέρωση των κατάλληλων πολιτικών. Εντούτοις, τέτοιου είδους μέτρα δεν καθορίζονταν πάντοτε με σαφήνεια και δεν τηρούνταν από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

75.

Ένας τρόπος για να αποτελέσουν τα σχέδια μέσω επίτευξης αλλαγών στο πολιτικό και νομικό πλαίσιο είναι η Επιτροπή να θέσει όρους για τη χρηματοδότησή τους. Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, δεν είναι εφικτή στην περίπτωση σχεδίων που υλοποιούνται από ΜΚΟ και χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση, δεδομένου ότι οι κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών δεν είναι επιλέξιμες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διμερή σχέδια που χρηματοδοτούνταν από την Επιτροπή επιχειρούσαν να επιβάλουν στις δικαιούχους κυβερνήσεις να λάβουν «συνοδευτικά μέτρα» για την καθιέρωση των κατάλληλων πολιτικών. Εντούτοις, τέτοιου είδους μέτρα δεν καθορίζονταν πάντοτε με σαφήνεια και δεν τηρούνταν από την Επιτροπή.

| 76. | Επιπλέον, τα περιορισμένα ποσά που διακυβεύονται ακόμη και σε αυτά τα σχετικά μεγάλα διμερή σχέδια δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την εμμονή στην πραγματική λήψη συνοδευτικών μέτρων. Για παράδειγμα, στην Τανζανία, η Επιτροπή προσπάθησε να εξασφαλίσει ότι η κυβέρνηση θα διέθετε το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων από τα κυνηγετικά δικαιώματα για την κάλυψη του κόστους λειτουργίας των ελεγχόμενων κυνηγετικών περιοχών. Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν ενέκυψε στο μείζον ζήτημα του αδιαφανούς τρόπου με τον οποίο παραχωρούνταν τα κυνηγετικά δικαιώματα και αυτό δυσχεραινόταν ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η αξία του σχετικού σχεδίου ανερχόταν μόνο σε 2 εκατομμύρια ευρώ. Από την άποψη αυτή, προκειμένου να δημιουργηθούν οι αναγκαίες δομές ώστε οι παρεμβάσεις στο πλαίσιο σχεδίων να είναι βιώσιμες και να έχουν αντίκτυπο, θα ήταν καλύτερα η μεγάλη άμεση δημοσιονομική στήριξη να περιλαμβάνει μια σειρά μέτρων περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθετικής μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

76.

Επιπλέον, τα περιορισμένα ποσά που διακυβεύονται ακόμη και σε αυτά τα σχετικά μεγάλα διμερή σχέδια δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την εμμονή στην πραγματική λήψη συνοδευτικών μέτρων. Για παράδειγμα, στην Τανζανία, η Επιτροπή προσπάθησε να εξασφαλίσει ότι η κυβέρνηση θα διέθετε το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων από τα κυνηγετικά δικαιώματα για την κάλυψη του κόστους λειτουργίας των ελεγχόμενων κυνηγετικών περιοχών. Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν ενέκυψε στο μείζον ζήτημα του αδιαφανούς τρόπου με τον οποίο παραχωρούνταν τα κυνηγετικά δικαιώματα και αυτό δυσχεραινόταν ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η αξία του σχετικού σχεδίου ανερχόταν μόνο σε 2 εκατομμύρια ευρώ. Από την άποψη αυτή, προκειμένου να δημιουργηθούν οι αναγκαίες δομές ώστε οι παρεμβάσεις στο πλαίσιο σχεδίων να είναι βιώσιμες και να έχουν αντίκτυπο, θα ήταν καλύτερα η μεγάλη άμεση δημοσιονομική στήριξη να περιλαμβάνει μια σειρά μέτρων περιβαλλοντικής πολιτικής και νομοθετικής μεταρρύθμισης.

| 77. | Η διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων και των αντλούμενων διδαγμάτων θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον επηρεασμό της πολιτικής. Ωστόσο, γενικά, στο στάδιο του σχεδιασμού δεν καθορίζονται σαφείς προσεγγίσεις όσον αφορά τη διάδοση. Επιπλέον, τα υπερβολικά φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα και οι συνακόλουθες καθυστερήσεις μειώνουν τις δυνατότητες της τεχνικής βοήθειας και των ΜΚΟ να προβούν σε διάδοση των αποτελεσμάτων πριν από το τέλος του σχεδίου. Ο αντίκτυπος στην πολιτική είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εκτιμηθεί για το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά το περιβάλλον και τα δάση. Ενώ ένας από τους κύριους στόχους του κονδυλίου αυτού είναι η υποστήριξη πιλοτικών σχεδίων για την προώθηση της ανάπτυξης νέων πολιτικών προσεγγίσεων, η Επιτροπή για την εφαρμογή αυτών των πολιτικών χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό τις ΜΚΟ και δεν έχει συστήσει κανένα μηχανισμό ο οποίος να εξασφαλίζει τη συστηματική ενημέρωση των κυβερνήσεων των δικαιούχων χωρών σχετικά με τα αποτελέσματα αυτών των σχεδίων.

  Πλαίσιο 15Παράδειγμα μείωσης των επιπτώσεων και της βιωσιμότητας σχεδίου λόγω προβλημάτων στο πολιτικό και νομικό πλαίσιοΣτη Βραζιλία, η Επιτροπή, μέσω του προγράμματος πολιτικής για τους φυσικούς πόρους, χρηματοδοτεί τον καθορισμό και την υλοποίηση ενός μοντέλου ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής διαχείρισης καθώς και την αποκέντρωσή του από το επίπεδο της κεντρικής κυβέρνησης από την πλευρά της πολιτείας και των δήμων σε πέντε πολιτείες του Αμαζονίου (16,7 εκατομμύρια ευρώ). Αυτό ήταν το κύριο σχέδιο που χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος για τα ομβρόφιλα δάση (PPG7), που αποσκοπεί στην επίτευξη του πρωταρχικού στόχου ελέγχου και αναστροφής της αποδάσωσης του Αμαζονίου.Το μοντέλο περιβαλλοντικής διαχείρισης αποδείχθηκε λιγότερο αποτελεσματικό για τον έλεγχο της αποδάσωσης από ό,τι αναμενόταν. Στους σχετικούς λόγους περιλαμβάνεται η έλλειψη πολιτικής δέσμευσης σε επίπεδο πολιτείας. Η επισφαλής οικονομική κατάσταση των περισσοτέρων πολιτειών και δήμων καθώς και τα κεκτημένα οικονομικά συμφέροντα μιας ορισμένης ελίτ σε επίπεδο πολιτειών και δήμων επιτρέπει στις τοπικές κυβερνήσεις να ανέχονται τις άδειες υλοτομίας και την επέκταση της γεωργίας, οι οποίες δημιουργούν εισοδήματα και απασχόληση, εις βάρος της διαχείρισης των δασών. Εξαιτίας των προαναφερθέντων, σε ορισμένες πολιτείες το μοντέλο είχε πολύ μικρό αντίκτυπο στην δημόσια πολιτική ή, ακόμη χειρότερα, εφαρμόστηκε ως πραγματικά περιοριστικό μέσο. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε περισσότερο για τον καθορισμό τομέων για περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη, παρά για την περιβαλλοντική διαχείριση. Εντούτοις, η πολιτεία του Μάτο Γκρόσο, όπου το εν λόγω μοντέλο έχει αναπτυχθεί με τον καλύτερο τρόπο, ήταν η πολιτεία με το χειρότερο ποσοστό αποδάσωσης το 2004.Το πρόγραμμα δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ότι τα περιβαλλοντικά θέματα ενσωματώνονται πραγματικά σε άλλους τομείς στις διάφορες πολιτείες, όπως η γεωργία, η δασοπονία, η εκπαίδευση, οι μεταφορές κ.λπ. Αυτό αποτελεί ζήτημα μείζονος σημασίας δεδομένου ότι το πρόγραμμα λειτουργεί σε πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο βραχυπρόθεσμων προαναπτυξιακών πολιτικών και προτεραιοτήτων που δεν συνάδουν με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ανίσχυρη πολιτική περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης έχει ως συνέπεια οι περιβαλλοντικές υπηρεσίες των πολιτειών να καταφεύγουν υπερβολικά συχνά σε διαδικασίες διοίκησης και ελέγχου. Ωστόσο, αυτό παρακωλύεται σε υπερβολικό βαθμό από την έλλειψη οικονομικών πόρων και καταρτισμένου προσωπικού, και επομένως δεν υπάρχει αποτελεσματικό σύστημα χορήγησης αδειών ούτε αποτελεσματικός έλεγχος. |
| --- | --- |

77.

Η διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων και των αντλούμενων διδαγμάτων θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον επηρεασμό της πολιτικής. Ωστόσο, γενικά, στο στάδιο του σχεδιασμού δεν καθορίζονται σαφείς προσεγγίσεις όσον αφορά τη διάδοση. Επιπλέον, τα υπερβολικά φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα και οι συνακόλουθες καθυστερήσεις μειώνουν τις δυνατότητες της τεχνικής βοήθειας και των ΜΚΟ να προβούν σε διάδοση των αποτελεσμάτων πριν από το τέλος του σχεδίου. Ο αντίκτυπος στην πολιτική είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εκτιμηθεί για το κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά το περιβάλλον και τα δάση. Ενώ ένας από τους κύριους στόχους του κονδυλίου αυτού είναι η υποστήριξη πιλοτικών σχεδίων για την προώθηση της ανάπτυξης νέων πολιτικών προσεγγίσεων, η Επιτροπή για την εφαρμογή αυτών των πολιτικών χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό τις ΜΚΟ και δεν έχει συστήσει κανένα μηχανισμό ο οποίος να εξασφαλίζει τη συστηματική ενημέρωση των κυβερνήσεων των δικαιούχων χωρών σχετικά με τα αποτελέσματα αυτών των σχεδίων.

Πλαίσιο 15Παράδειγμα μείωσης των επιπτώσεων και της βιωσιμότητας σχεδίου λόγω προβλημάτων στο πολιτικό και νομικό πλαίσιοΣτη Βραζιλία, η Επιτροπή, μέσω του προγράμματος πολιτικής για τους φυσικούς πόρους, χρηματοδοτεί τον καθορισμό και την υλοποίηση ενός μοντέλου ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής διαχείρισης καθώς και την αποκέντρωσή του από το επίπεδο της κεντρικής κυβέρνησης από την πλευρά της πολιτείας και των δήμων σε πέντε πολιτείες του Αμαζονίου (16,7 εκατομμύρια ευρώ). Αυτό ήταν το κύριο σχέδιο που χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος για τα ομβρόφιλα δάση (PPG7), που αποσκοπεί στην επίτευξη του πρωταρχικού στόχου ελέγχου και αναστροφής της αποδάσωσης του Αμαζονίου.Το μοντέλο περιβαλλοντικής διαχείρισης αποδείχθηκε λιγότερο αποτελεσματικό για τον έλεγχο της αποδάσωσης από ό,τι αναμενόταν. Στους σχετικούς λόγους περιλαμβάνεται η έλλειψη πολιτικής δέσμευσης σε επίπεδο πολιτείας. Η επισφαλής οικονομική κατάσταση των περισσοτέρων πολιτειών και δήμων καθώς και τα κεκτημένα οικονομικά συμφέροντα μιας ορισμένης ελίτ σε επίπεδο πολιτειών και δήμων επιτρέπει στις τοπικές κυβερνήσεις να ανέχονται τις άδειες υλοτομίας και την επέκταση της γεωργίας, οι οποίες δημιουργούν εισοδήματα και απασχόληση, εις βάρος της διαχείρισης των δασών. Εξαιτίας των προαναφερθέντων, σε ορισμένες πολιτείες το μοντέλο είχε πολύ μικρό αντίκτυπο στην δημόσια πολιτική ή, ακόμη χειρότερα, εφαρμόστηκε ως πραγματικά περιοριστικό μέσο. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε περισσότερο για τον καθορισμό τομέων για περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη, παρά για την περιβαλλοντική διαχείριση. Εντούτοις, η πολιτεία του Μάτο Γκρόσο, όπου το εν λόγω μοντέλο έχει αναπτυχθεί με τον καλύτερο τρόπο, ήταν η πολιτεία με το χειρότερο ποσοστό αποδάσωσης το 2004.Το πρόγραμμα δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ότι τα περιβαλλοντικά θέματα ενσωματώνονται πραγματικά σε άλλους τομείς στις διάφορες πολιτείες, όπως η γεωργία, η δασοπονία, η εκπαίδευση, οι μεταφορές κ.λπ. Αυτό αποτελεί ζήτημα μείζονος σημασίας δεδομένου ότι το πρόγραμμα λειτουργεί σε πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο βραχυπρόθεσμων προαναπτυξιακών πολιτικών και προτεραιοτήτων που δεν συνάδουν με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η ανίσχυρη πολιτική περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης έχει ως συνέπεια οι περιβαλλοντικές υπηρεσίες των πολιτειών να καταφεύγουν υπερβολικά συχνά σε διαδικασίες διοίκησης και ελέγχου. Ωστόσο, αυτό παρακωλύεται σε υπερβολικό βαθμό από την έλλειψη οικονομικών πόρων και καταρτισμένου προσωπικού, και επομένως δεν υπάρχει αποτελεσματικό σύστημα χορήγησης αδειών ούτε αποτελεσματικός έλεγχος.

Μη ρεαλιστική προσέγγιση της οικονομικής βιωσιμότητας

| 78. | Τα σχέδια της Επιτροπής στον τομέα του περιβάλλοντος, όπως και σε άλλους τομείς, περιλαμβάνουν την υπόθεση ότι θα είναι τελικά οικονομικά βιώσιμα. Στο πλαίσιο των σχεδίων που αποφέρουν έσοδα, η επιδίωξη αυτού του στόχου μπορεί να είναι ρεαλιστική. Πράγματι, όσον αφορά τα σχέδια επεξεργασίας λυμάτων στο Μαυρίκιο και στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Τανζανίας, τη Μουάνζα, είχαν σημειωθεί ικανοποιητικά βήματα προόδου προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς τα τιμολόγια του νερού αυξάνονταν σταθερά για να φθάσουν στο επίπεδο που θα κάλυπτε τα λειτουργικά έξοδα και την απαξίωση. Από την άλλη μεριά, στην περιοχή του Ειρηνικού, τα σχέδια διάθεσης των στερεών αποβλήτων στα Φίτζι και στο Τουβαλού αντιμετώπιζαν δυσκολίες εξαιτίας της απροθυμίας του πληθυσμού να πληρώσει για την προσφερόμενη υπηρεσία. |
| --- | --- |

78.

Τα σχέδια της Επιτροπής στον τομέα του περιβάλλοντος, όπως και σε άλλους τομείς, περιλαμβάνουν την υπόθεση ότι θα είναι τελικά οικονομικά βιώσιμα. Στο πλαίσιο των σχεδίων που αποφέρουν έσοδα, η επιδίωξη αυτού του στόχου μπορεί να είναι ρεαλιστική. Πράγματι, όσον αφορά τα σχέδια επεξεργασίας λυμάτων στο Μαυρίκιο και στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Τανζανίας, τη Μουάνζα, είχαν σημειωθεί ικανοποιητικά βήματα προόδου προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς τα τιμολόγια του νερού αυξάνονταν σταθερά για να φθάσουν στο επίπεδο που θα κάλυπτε τα λειτουργικά έξοδα και την απαξίωση. Από την άλλη μεριά, στην περιοχή του Ειρηνικού, τα σχέδια διάθεσης των στερεών αποβλήτων στα Φίτζι και στο Τουβαλού αντιμετώπιζαν δυσκολίες εξαιτίας της απροθυμίας του πληθυσμού να πληρώσει για την προσφερόμενη υπηρεσία.

| 79. | Στην περίπτωση των σχεδίων τα οποία χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση, μία δυνατότητα για αυτά τα σχετικά μικρά, συχνά πιλοτικά, σχέδια είναι να χρηματοδοτούνται περαιτέρω με τη μορφή μεγαλύτερων σχεδίων από το ΕΤΑ και το αντίστοιχο γεωγραφικό κονδύλιο του προϋπολογισμού. Ωστόσο, στην πράξη αυτό έχει συμβεί σπάνια. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε ποτέ καμία σαφή στρατηγική για την προώθηση της συνέχειας αυτών των μικρότερων πιλοτικών σχεδίων με άλλα μεγαλύτερα διμερή. Πράγματι, τόσο στην Επιτροπή όσο και στις δικαιούχους χώρες, παρατηρείται η τάση η χρηματοδότηση που διατίθεται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση να θεωρείται ως λόγος για να μην διατίθενται διμερή κεφάλαια στον τομέα του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

79.

Στην περίπτωση των σχεδίων τα οποία χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση, μία δυνατότητα για αυτά τα σχετικά μικρά, συχνά πιλοτικά, σχέδια είναι να χρηματοδοτούνται περαιτέρω με τη μορφή μεγαλύτερων σχεδίων από το ΕΤΑ και το αντίστοιχο γεωγραφικό κονδύλιο του προϋπολογισμού. Ωστόσο, στην πράξη αυτό έχει συμβεί σπάνια. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε ποτέ καμία σαφή στρατηγική για την προώθηση της συνέχειας αυτών των μικρότερων πιλοτικών σχεδίων με άλλα μεγαλύτερα διμερή. Πράγματι, τόσο στην Επιτροπή όσο και στις δικαιούχους χώρες, παρατηρείται η τάση η χρηματοδότηση που διατίθεται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση να θεωρείται ως λόγος για να μην διατίθενται διμερή κεφάλαια στον τομέα του περιβάλλοντος.

| 80. | Εν πάση περιπτώσει, οι προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας χωρίς κρατική υποστήριξη είναι ιδιαίτερα περιορισμένες στις περισσότερες χώρες, ενώ σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες οι κρατικοί προϋπολογισμοί δεν αρκούν για τη χρηματοδότηση μέτρων διατήρησης. Προκειμένου οι δικαιούχοι κυβερνήσεις να ενθαρρυνθούν να χρηματοδοτούν περισσότερο την προστασία του περιβάλλοντος, η Επιτροπή και οι άλλοι χορηγοί έχουν ακόμη το περιθώριο να υποστηρίξουν περισσότερο την έρευνα και να ενισχύσουν το διάλογο με τις δικαιούχους χώρες σχετικά τόσο με τα οικονομικά οφέλη από την διατήρηση του περιβάλλοντος όσο και με την ανάγκη αποφυγής της μη βιώσιμης εξάντλησης του φυσικού πλούτου. Παρ' όλα αυτά, για πολλές δικαιούχους κυβερνήσεις, μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, μπορούν να αντληθούν από την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων που υπάρχουν στις προστατευόμενες περιοχές. Κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν πολλές τέτοιες περιπτώσεις, οι οποίες αποτελούσαν απειλή για τα αποτελέσματα που είχαν επιτύχει τα σχέδια (βλέπε πλαίσιο 16 κατωτέρω). |
| --- | --- |

80.

Εν πάση περιπτώσει, οι προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας χωρίς κρατική υποστήριξη είναι ιδιαίτερα περιορισμένες στις περισσότερες χώρες, ενώ σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες οι κρατικοί προϋπολογισμοί δεν αρκούν για τη χρηματοδότηση μέτρων διατήρησης. Προκειμένου οι δικαιούχοι κυβερνήσεις να ενθαρρυνθούν να χρηματοδοτούν περισσότερο την προστασία του περιβάλλοντος, η Επιτροπή και οι άλλοι χορηγοί έχουν ακόμη το περιθώριο να υποστηρίξουν περισσότερο την έρευνα και να ενισχύσουν το διάλογο με τις δικαιούχους χώρες σχετικά τόσο με τα οικονομικά οφέλη από την διατήρηση του περιβάλλοντος όσο και με την ανάγκη αποφυγής της μη βιώσιμης εξάντλησης του φυσικού πλούτου. Παρ' όλα αυτά, για πολλές δικαιούχους κυβερνήσεις, μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, μπορούν να αντληθούν από την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων που υπάρχουν στις προστατευόμενες περιοχές. Κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν πολλές τέτοιες περιπτώσεις, οι οποίες αποτελούσαν απειλή για τα αποτελέσματα που είχαν επιτύχει τα σχέδια (βλέπε πλαίσιο 16 κατωτέρω).

| 81. | Παράλληλα, πρέπει να αναγνωριστούν σαφώς τα οφέλη που αντλεί η Ευρωπαϊκή Ένωση από τη συνεχή προστασία του περιβάλλοντος στις αναπτυσσόμενες χώρες. Από την άποψη αυτή, πρέπει να τεθεί το ερώτημα κατά πόσο είναι ενδεδειγμένη για τον τομέα του περιβάλλοντος η παραδοσιακή προσέγγιση της Επιτροπής για τα αναπτυξιακά σχέδια, η οποία συνίσταται στη χρηματοδότηση ενός σχεδίου για μερικά μόνο χρόνια, μετά την παρέλευση των οποίων το σχέδιο πρέπει να καταστεί οικονομικά βιώσιμο. Εάν η Επιτροπή είχε καθιερώσει μια συνολική στρατηγική για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πλαίσιο της αναπτυξιακής βοήθειας (βλέπε σημείο 11), θα μπορούσε να είχε δοθεί περισσότερη προσοχή σε εναλλακτικές προσεγγίσεις για τη διάθεση της βοήθειας, όπως:






  α) | μεγαλύτερα χρονοδιαγράμματα για τα περιβαλλοντικά σχέδια· |
| --- | --- | --- |

81.

Παράλληλα, πρέπει να αναγνωριστούν σαφώς τα οφέλη που αντλεί η Ευρωπαϊκή Ένωση από τη συνεχή προστασία του περιβάλλοντος στις αναπτυσσόμενες χώρες. Από την άποψη αυτή, πρέπει να τεθεί το ερώτημα κατά πόσο είναι ενδεδειγμένη για τον τομέα του περιβάλλοντος η παραδοσιακή προσέγγιση της Επιτροπής για τα αναπτυξιακά σχέδια, η οποία συνίσταται στη χρηματοδότηση ενός σχεδίου για μερικά μόνο χρόνια, μετά την παρέλευση των οποίων το σχέδιο πρέπει να καταστεί οικονομικά βιώσιμο. Εάν η Επιτροπή είχε καθιερώσει μια συνολική στρατηγική για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πλαίσιο της αναπτυξιακής βοήθειας (βλέπε σημείο 11), θα μπορούσε να είχε δοθεί περισσότερη προσοχή σε εναλλακτικές προσεγγίσεις για τη διάθεση της βοήθειας, όπως:

α)

μεγαλύτερα χρονοδιαγράμματα για τα περιβαλλοντικά σχέδια·

| β) | προγράμματα υποστήριξης της τομεακής πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων· |
| --- | --- |

β)

προγράμματα υποστήριξης της τομεακής πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων·

| γ) | μεγαλύτερη χρήση καταπιστευματικών κεφαλαίων· |
| --- | --- |

γ)

μεγαλύτερη χρήση καταπιστευματικών κεφαλαίων·

| δ) | στενότερη συνεργασία με το Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον (ΔΤΠ), το μεγαλύτερο ενιαίο μέσο που διαθέτουν οι χορηγοί για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβληματισμών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Μολονότι η Επιτροπή προς το παρόν δεν είναι μέλος του ΔΤΠ, και επομένως δεν μπορεί να συνεισφέρει άμεσα σε αυτό, υπάρχει μεγάλο περιθώριο για περισσότερη συγχρηματοδότηση με αυτό. |
| --- | --- |

δ)

στενότερη συνεργασία με το Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον (ΔΤΠ), το μεγαλύτερο ενιαίο μέσο που διαθέτουν οι χορηγοί για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβληματισμών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Μολονότι η Επιτροπή προς το παρόν δεν είναι μέλος του ΔΤΠ, και επομένως δεν μπορεί να συνεισφέρει άμεσα σε αυτό, υπάρχει μεγάλο περιθώριο για περισσότερη συγχρηματοδότηση με αυτό.

Πλαίσιο 16Οικονομικές δραστηριότητες που αποτελούν απειλή για την αποτελεσματικότητα των σχεδίωνΣτην Ινδονησία, η Επιτροπή υποστήριξε την ανάπτυξη της βιώσιμης διαχείρισης των δασών στην περιοχή του Berau στο Kalimantan. Εντούτοις, η εταιρεία άνθρακα του Berau έχει άδεια εκμετάλλευσης για το 25 % της περιοχής, η οποία περιλαμβάνει 16 από τα 18 δασοτεμάχια που χρηματοδοτούνται για μακροπρόθεσμη έρευνα. Μολονότι οι δραστηριότητες εξόρυξης άνθρακα έχουν διακοπεί επισήμως τουλάχιστον μέχρι το 2011, αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης του τρέχοντος σχεδίου, δραστηριότητες διερεύνησης των στρωμάτων άνθρακα εκτελούνταν ακόμη και κατά τη διάρκεια της αποστολής του Συνεδρίου τον Ιούνιο του 2005. Η παράνομη υλοτομία επίσης εξακολουθούσε να αποτελεί απειλή για την αποτελεσματικότητα της χρηματοδότησης που παρέχει η Επιτροπή στον δασοκομικό τομέα στην Ινδονησία.Στην Κίνα, παρά τη γενική απαγόρευση της υλοτομίας, σε δύο (Χαϊνάν και Χουνάν) από τρεις επαρχίες που καλύπτονται από το σχέδιο φυσικής δασοπονίας συνεχιζόταν η αποδάσωση.Στην Τανζανία, οι δραστηριότητες εξερεύνησης για την εξόρυξη μεταλλευμάτων εκτελούνταν στην προστατευόμενη κυνηγετική περιοχή του Κιγκόσι, μιας από τις προστατευόμενες περιοχές που χρηματοδοτούνται από το ΕΤΑ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Συμπεράσματα

| 82. | Η Επιτροπή οφείλει ακόμη να λάβει επαρκώς υπόψη τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας της για την ανάπτυξη και να καθιερώσει μια συνολική περιβαλλοντική στρατηγική για αυτή τη συνεργασία. Η νέα αναπτυξιακή πολιτική, που υπεγράφη το Δεκέμβριο του 2005, παρέχει σαφέστερη βάση για την ανάπτυξη μιας τέτοιας στρατηγικής αναγνωρίζοντας τη σημασία όχι μόνο της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλα τα περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια, αλλά επίσης αναδεικνύοντας το περιβάλλον σε τομέα προτεραιότητας από άποψη δαπανών. Παρ' όλα αυτά, χωρίς σαφή στρατηγική που θα επιτρέπει την εφαρμογή της προσέγγισης για το περιβάλλον που περιέχει η νέα αναπτυξιακή πολιτική, υπάρχει ενδεχόμενο να διακινδυνεύσουν τα πιθανά οφέλη της. |
| --- | --- |

82.

Η Επιτροπή οφείλει ακόμη να λάβει επαρκώς υπόψη τις περιβαλλοντικές πτυχές της συνεργασίας της για την ανάπτυξη και να καθιερώσει μια συνολική περιβαλλοντική στρατηγική για αυτή τη συνεργασία. Η νέα αναπτυξιακή πολιτική, που υπεγράφη το Δεκέμβριο του 2005, παρέχει σαφέστερη βάση για την ανάπτυξη μιας τέτοιας στρατηγικής αναγνωρίζοντας τη σημασία όχι μόνο της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλα τα περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια, αλλά επίσης αναδεικνύοντας το περιβάλλον σε τομέα προτεραιότητας από άποψη δαπανών. Παρ' όλα αυτά, χωρίς σαφή στρατηγική που θα επιτρέπει την εφαρμογή της προσέγγισης για το περιβάλλον που περιέχει η νέα αναπτυξιακή πολιτική, υπάρχει ενδεχόμενο να διακινδυνεύσουν τα πιθανά οφέλη της.

| 83. | Κατά την περίοδο 2001-2005, η στρατηγική της Επιτροπής επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής ήταν αργή και χωρίς κατάλληλη παρακολούθηση, ενώ οι συνέπειες της στρατηγικής από την άποψη των πρόσθετων αναγκών σε προσωπικό δεν αντιμετωπίστηκαν σωστά. Μολονότι η κατάρτιση του υπάρχοντος προσωπικού σε θέματα περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης άρχισε όντως το 2005, είχε το μειονέκτημα ότι δεν ήταν υποχρεωτική για τους υπαλλήλους που κατείχαν θέσεις κλειδιά. Η εκπόνηση ενός εγχειριδίου για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση καθυστέρησε σοβαρά και πλησίαζε προς την ολοκλήρωσή του μόλις στα τέλη του 2005. Γενικότερα, περισσότερη προσοχή θα μπορούσε επίσης να έχει δοθεί στην παρακολούθηση, στην αξιολόγηση και στην υποβολή αναφορών σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιδόσεις της αναπτυξιακής συνεργασίας της Επιτροπής. |
| --- | --- |

83.

Κατά την περίοδο 2001-2005, η στρατηγική της Επιτροπής επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής ήταν αργή και χωρίς κατάλληλη παρακολούθηση, ενώ οι συνέπειες της στρατηγικής από την άποψη των πρόσθετων αναγκών σε προσωπικό δεν αντιμετωπίστηκαν σωστά. Μολονότι η κατάρτιση του υπάρχοντος προσωπικού σε θέματα περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης άρχισε όντως το 2005, είχε το μειονέκτημα ότι δεν ήταν υποχρεωτική για τους υπαλλήλους που κατείχαν θέσεις κλειδιά. Η εκπόνηση ενός εγχειριδίου για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση καθυστέρησε σοβαρά και πλησίαζε προς την ολοκλήρωσή του μόλις στα τέλη του 2005. Γενικότερα, περισσότερη προσοχή θα μπορούσε επίσης να έχει δοθεί στην παρακολούθηση, στην αξιολόγηση και στην υποβολή αναφορών σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιδόσεις της αναπτυξιακής συνεργασίας της Επιτροπής.

| 84. | Εν μέρει λόγω μερικών από αυτές τις αδυναμίες, το περιβάλλον δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί πραγματικά στην αναπτυξιακή συνεργασία της Επιτροπής. Τα τρέχοντα ΕΣΧ (2001-2006) δεν λαμβάνουν δεόντως υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα, αν και η Επιτροπή έχει λάβει σημαντικά μέτρα για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής ανάλυσης που είναι διαθέσιμη για την επόμενη γενεά των υπό εκπόνηση ΕΣΧ. Σε ποιο βαθμό αυτή η βελτιωμένη ανάλυση θα ενσωματωθεί στην πράξη στα νέα αυτά ΕΣΧ εξαρτάται πάντοτε από την προτεραιότητα που δίνουν στο περιβάλλον τόσο η Επιτροπή όσο και οι δικαιούχοι χώρες. Μολονότι η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στις άμεσες ενισχύσεις από τον προϋπολογισμό αποτελεί σημαντική πρόκληση για όλους τους χορηγούς, η Επιτροπή δεν έχει κάνει πολλά για το εν λόγω ζήτημα. Σε επίπεδο σχεδίων και εν απουσία εγχειριδίου, το οποίο να καθορίζει με σαφήνεια τις σημαντικότερες διαδικασίες και να επιβάλλει τη συμμόρφωση προς αυτές, η περιβαλλοντική ενσωμάτωση επηρεάστηκε αρνητικά από την έλλειψη συστηματικών διαδικασιών. |
| --- | --- |

84.

Εν μέρει λόγω μερικών από αυτές τις αδυναμίες, το περιβάλλον δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί πραγματικά στην αναπτυξιακή συνεργασία της Επιτροπής. Τα τρέχοντα ΕΣΧ (2001-2006) δεν λαμβάνουν δεόντως υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα, αν και η Επιτροπή έχει λάβει σημαντικά μέτρα για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής ανάλυσης που είναι διαθέσιμη για την επόμενη γενεά των υπό εκπόνηση ΕΣΧ. Σε ποιο βαθμό αυτή η βελτιωμένη ανάλυση θα ενσωματωθεί στην πράξη στα νέα αυτά ΕΣΧ εξαρτάται πάντοτε από την προτεραιότητα που δίνουν στο περιβάλλον τόσο η Επιτροπή όσο και οι δικαιούχοι χώρες. Μολονότι η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στις άμεσες ενισχύσεις από τον προϋπολογισμό αποτελεί σημαντική πρόκληση για όλους τους χορηγούς, η Επιτροπή δεν έχει κάνει πολλά για το εν λόγω ζήτημα. Σε επίπεδο σχεδίων και εν απουσία εγχειριδίου, το οποίο να καθορίζει με σαφήνεια τις σημαντικότερες διαδικασίες και να επιβάλλει τη συμμόρφωση προς αυτές, η περιβαλλοντική ενσωμάτωση επηρεάστηκε αρνητικά από την έλλειψη συστηματικών διαδικασιών.

| 85. | Μολονότι τα χρηματοδοτούμενα περιβαλλοντικά σχέδια ήταν συναφή, οι υλοποιήσεις και τα αποτελέσματα που επήλθαν συχνά δεν πέτυχαν τους στόχους τους, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό οφειλόταν στην υπερβολικά φιλόδοξη σύλληψη του σχεδίου. Εκτός από τα προβλήματα στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση, η προσέγγιση των σχεδίων, λαμβανόμενη τουλάχιστον ανεξάρτητα από τα άλλα μέσα ενισχύσεων, παρουσιάζει εγγενείς δυσκολίες όσον αφορά την επίτευξη σημαντικών επιπτώσεων και την εξασφάλιση οικονομικής βιωσιμότητας. Αυτό υποδηλώνει την ανάγκη αξιολόγησης της δυνατότητας να χρησιμοποιηθούν άλλα μέσα για την καλύτερη αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον. |
| --- | --- |

85.

Μολονότι τα χρηματοδοτούμενα περιβαλλοντικά σχέδια ήταν συναφή, οι υλοποιήσεις και τα αποτελέσματα που επήλθαν συχνά δεν πέτυχαν τους στόχους τους, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό οφειλόταν στην υπερβολικά φιλόδοξη σύλληψη του σχεδίου. Εκτός από τα προβλήματα στο σχεδιασμό και στην υλοποίηση, η προσέγγιση των σχεδίων, λαμβανόμενη τουλάχιστον ανεξάρτητα από τα άλλα μέσα ενισχύσεων, παρουσιάζει εγγενείς δυσκολίες όσον αφορά την επίτευξη σημαντικών επιπτώσεων και την εξασφάλιση οικονομικής βιωσιμότητας. Αυτό υποδηλώνει την ανάγκη αξιολόγησης της δυνατότητας να χρησιμοποιηθούν άλλα μέσα για την καλύτερη αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον.

| 86. | Η Επιτροπή χρειάζεται να διευκρινίσει το βαθμό προτεραιότητας που αποδίδει στο περιβάλλον μεταξύ των πολλών διαφορετικών προτεραιοτήτων τις οποίες πρέπει να λάβει υπόψη στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Εάν το περιβάλλον θεωρηθεί ως ένας από τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης, αυτό απαιτεί πράγματι η Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε αυτή η προτεραιότητα πολιτικής να μεταφράζεται πράγματι σε περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα, ώστε η ίδια να έχει επαρκείς εσωτερικές ειδικές γνώσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και ώστε να καθορίζονται και τηρούνται σαφείς διαδικασίες περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

86.

Η Επιτροπή χρειάζεται να διευκρινίσει το βαθμό προτεραιότητας που αποδίδει στο περιβάλλον μεταξύ των πολλών διαφορετικών προτεραιοτήτων τις οποίες πρέπει να λάβει υπόψη στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Εάν το περιβάλλον θεωρηθεί ως ένας από τους τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης, αυτό απαιτεί πράγματι η Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε αυτή η προτεραιότητα πολιτικής να μεταφράζεται πράγματι σε περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα, ώστε η ίδια να έχει επαρκείς εσωτερικές ειδικές γνώσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και ώστε να καθορίζονται και τηρούνται σαφείς διαδικασίες περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης.

Συστάσεις

Καθιέρωση μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον και παρακολούθηση της εφαρμογής της

| 87. | Η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει μια συνολική στρατηγική για τα περιβαλλοντικά ζητήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της συνεργασίας της για την ανάπτυξη, βασιζόμενη στη νέα προσέγγιση για τα περιβαλλοντικά θέματα που υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής το 2005. |
| --- | --- |

87.

Η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει μια συνολική στρατηγική για τα περιβαλλοντικά ζητήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της συνεργασίας της για την ανάπτυξη, βασιζόμενη στη νέα προσέγγιση για τα περιβαλλοντικά θέματα που υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της αναπτυξιακής πολιτικής το 2005.

| 88. | Η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει ένα νέο επιχειρησιακό πλαίσιο για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής στρατηγικής της και να προβλέψει σαφείς δείκτες απόδοσης και συντονιστικούς μηχανισμούς για την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

88.

Η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει ένα νέο επιχειρησιακό πλαίσιο για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής στρατηγικής της και να προβλέψει σαφείς δείκτες απόδοσης και συντονιστικούς μηχανισμούς για την εφαρμογή της.

| 89. | Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει την καταλληλότητα των εσωτερικών ικανοτήτων της όσον αφορά την εφαρμογή της στρατηγικής της για το περιβάλλον. |
| --- | --- |

89.

Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει την καταλληλότητα των εσωτερικών ικανοτήτων της όσον αφορά την εφαρμογή της στρατηγικής της για το περιβάλλον.

| 90. | Το εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης πρέπει να ολοκληρωθεί και εγκριθεί το συντομότερο δυνατόν και να συσταθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί που θα εξασφαλίζουν τη συστηματική εφαρμογή των διαδικασιών που ορίζονται σε αυτό. |
| --- | --- |

90.

Το εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης πρέπει να ολοκληρωθεί και εγκριθεί το συντομότερο δυνατόν και να συσταθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί που θα εξασφαλίζουν τη συστηματική εφαρμογή των διαδικασιών που ορίζονται σε αυτό.

| 91. | Η κατάρτιση βάσει του νέου εγχειριδίου πρέπει να καταστεί υποχρεωτική για όλους τους υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις-κλειδιά και για το σκοπό αυτό πρέπει να διατεθούν επαρκείς χρηματοδοτικοί πόροι. |
| --- | --- |

91.

Η κατάρτιση βάσει του νέου εγχειριδίου πρέπει να καταστεί υποχρεωτική για όλους τους υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις-κλειδιά και για το σκοπό αυτό πρέπει να διατεθούν επαρκείς χρηματοδοτικοί πόροι.

| 92. | Η Επιτροπή οφείλει να καθιερώσει ένα συνολικό σύστημα για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιδόσεών της προβαίνοντας σε συνολική αξιολόγηση, βελτιώνοντας τα συστήματα αξιολόγησης των μεμονωμένων σχεδίων και αξιοποιώντας καλύτερα τα δεδομένα που προέρχονται από το σύστημα εξωτερικής παρακολούθησης. |
| --- | --- |

92.

Η Επιτροπή οφείλει να καθιερώσει ένα συνολικό σύστημα για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιδόσεών της προβαίνοντας σε συνολική αξιολόγηση, βελτιώνοντας τα συστήματα αξιολόγησης των μεμονωμένων σχεδίων και αξιοποιώντας καλύτερα τα δεδομένα που προέρχονται από το σύστημα εξωτερικής παρακολούθησης.

| 93. | Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει το εσωτερικό της σύστημα για την υποβολή οικονομικών αναφορών, προκειμένου να εξασφαλίσει την καταχώριση των δαπανών που αφορούν το περιβάλλον στο πλαίσιο σχεδίων που δεν έχουν ως πρωταρχικό στόχο τους το περιβάλλον. |
| --- | --- |

93.

Η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάσει το εσωτερικό της σύστημα για την υποβολή οικονομικών αναφορών, προκειμένου να εξασφαλίσει την καταχώριση των δαπανών που αφορούν το περιβάλλον στο πλαίσιο σχεδίων που δεν έχουν ως πρωταρχικό στόχο τους το περιβάλλον.

Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης

| 94. | Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει τη συστηματική και διαφανή τήρηση της ανάλυσης και των συστάσεων των ΠΧΧ κατά την εκπόνηση των νέων ΕΣΧ. |
| --- | --- |

94.

Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει τη συστηματική και διαφανή τήρηση της ανάλυσης και των συστάσεων των ΠΧΧ κατά την εκπόνηση των νέων ΕΣΧ.

| 95. | Η Επιτροπή οφείλει να καταβάλει μια ιδιαίτερη προσπάθεια για την καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην άμεση δημοσιονομική στήριξη, εξασφαλίζοντας ιδίως ότι διενεργούνται ΣΠΕ και αναζητώντας ευκαιρίες για την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών δεικτών. |
| --- | --- |

95.

Η Επιτροπή οφείλει να καταβάλει μια ιδιαίτερη προσπάθεια για την καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην άμεση δημοσιονομική στήριξη, εξασφαλίζοντας ιδίως ότι διενεργούνται ΣΠΕ και αναζητώντας ευκαιρίες για την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών δεικτών.

| 96. | Πρέπει να καθιερωθούν ειδικές διαδικασίες για την περιβαλλοντική προεξέταση όλων των σχεδίων τα οποία πρέπει να εξετάζονται από κομβικά σημεία ειδικευμένα στο περιβάλλον στις αντιπροσωπείες, καθώς και από το ειδικευμένο σε περιβαλλοντικά θέματα προσωπικό του EuropeAid. |
| --- | --- |

96.

Πρέπει να καθιερωθούν ειδικές διαδικασίες για την περιβαλλοντική προεξέταση όλων των σχεδίων τα οποία πρέπει να εξετάζονται από κομβικά σημεία ειδικευμένα στο περιβάλλον στις αντιπροσωπείες, καθώς και από το ειδικευμένο σε περιβαλλοντικά θέματα προσωπικό του EuropeAid.

| 97. | Πρέπει να καθιερωθούν ειδικοί έλεγχοι οι οποίοι θα εξασφαλίζουν ότι διενεργούνται ΑΠΕ όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και ότι οι συστάσεις τους ενσωματώνονται στα σχέδια περιβαλλοντικής διαχείρισης και στις ρήτρες των συμβάσεων. |
| --- | --- |

97.

Πρέπει να καθιερωθούν ειδικοί έλεγχοι οι οποίοι θα εξασφαλίζουν ότι διενεργούνται ΑΠΕ όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και ότι οι συστάσεις τους ενσωματώνονται στα σχέδια περιβαλλοντικής διαχείρισης και στις ρήτρες των συμβάσεων.

Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των περιβαλλοντικών σχεδίων

| 98. | Η Επιτροπή οφείλει να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στην επιτόπια αξιολόγηση των προτάσεων για περιβαλλοντικά σχέδια. |
| --- | --- |

98.

Η Επιτροπή οφείλει να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στην επιτόπια αξιολόγηση των προτάσεων για περιβαλλοντικά σχέδια.

| 99. | Η Επιτροπή πρέπει να λάβει περαιτέρω μέτρα για τον εντοπισμό και την άρση των εμποδίων στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων. |
| --- | --- |

99.

Η Επιτροπή πρέπει να λάβει περαιτέρω μέτρα για τον εντοπισμό και την άρση των εμποδίων στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων.

| 100. | Η Επιτροπή οφείλει να βοηθήσει περισσότερο τις τοπικές κοινωνίες να αναζητήσουν βιώσιμους τρόπους χρήσης των φυσικών πόρων. |
| --- | --- |

100.

Η Επιτροπή οφείλει να βοηθήσει περισσότερο τις τοπικές κοινωνίες να αναζητήσουν βιώσιμους τρόπους χρήσης των φυσικών πόρων.

| 101. | Όσον αφορά τη βελτίωση του αντίκτυπου και της βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων, η Επιτροπή πρέπει να αναλύσει την αποτελεσματικότητα των διαφόρων μέσων ενίσχυσης στον τομέα του περιβάλλοντος. Ως εναλλακτικές προσεγγίσεις έναντι της ισχύουσας των σχετικά βραχυπρόθεσμων σχεδίων, πρέπει να εξεταστεί η συχνότερη χρήση των προγραμμάτων στήριξης της τομεακής πολιτικής, τα καταπιστευματικά κεφάλαια, η χρηματοδότηση από κοινού με το Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον, καθώς και η χρηματοδότηση παραδοσιακών σχεδίων για μεγαλύτερες περιόδους. |
| --- | --- |

101.

Όσον αφορά τη βελτίωση του αντίκτυπου και της βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων, η Επιτροπή πρέπει να αναλύσει την αποτελεσματικότητα των διαφόρων μέσων ενίσχυσης στον τομέα του περιβάλλοντος. Ως εναλλακτικές προσεγγίσεις έναντι της ισχύουσας των σχετικά βραχυπρόθεσμων σχεδίων, πρέπει να εξεταστεί η συχνότερη χρήση των προγραμμάτων στήριξης της τομεακής πολιτικής, τα καταπιστευματικά κεφάλαια, η χρηματοδότηση από κοινού με το Διεθνές Ταμείο για το Περιβάλλον, καθώς και η χρηματοδότηση παραδοσιακών σχεδίων για μεγαλύτερες περιόδους.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 15ης Ιουνίου 2006.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Hubert WEBER

Πρόεδρος

---

(1)  Διατυπώνοντας αυτές τις ερωτήσεις-κλειδιά, ο έλεγχος έλαβε υπόψη τις ελεγκτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το περιβάλλον της Διεθνούς Οργάνωσης των Ανωτάτων Οργάνων Ελέγχου (INTOSAI).

1

(2)  Ο κύριος λόγος για τον οποίο επελέγη η δασοκομία είναι ότι η Επιτροπή διαθέτει ειδικό κονδύλιο στον προϋπολογισμό για τα τροπικά και λοιπά δάση (βλέπε σημείο 10). Μολονότι το 2004 δημιουργήθηκε ειδική διευκόλυνση ΑΚΕ-ΕΕ για το νερό, η εφαρμογή της βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

2

(3)  Οι άλλοι δύο πυλώνες είναι η οικονομική ευημερία και η κοινωνική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τον ευρύτερα χρησιμοποιούμενο ορισμό, βιώσιμη είναι η ανάπτυξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παρόντος, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους (έκθεση Bruntland του 1987 για το περιβάλλον και την ανάπτυξη).

3

(4)  Το άρθρο 177 της συνθήκης ΕΚ αναφέρει ότι η σταθερή και διαρκής ανάπτυξη αποτελεί στόχο της συνεργασίας για την ανάπτυξη.

4

(5)  Άρθρο 32 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης της Κοτονού που υπογράφηκε στις 23 Ιουνίου 2000 (ΕΕ L 317 της 15.12.2000).

5

(6)  Άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 443/92 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1992, περί χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας καθώς και οικονομικής συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας (ΕΕ L 52 της 27.2.1992, σ. 1).

6

(7)  Παράρτημα II του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1488/96 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1996, σχετικά με τα συνοδευτικά χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα (MEDA) για τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στα πλαίσια της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης (ΕΕ L 189 της 30.7.1996, σ. 1).

7

(8)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2494/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Νοεμβρίου 2000, σχετικά με τα μέτρα για την προώθηση της διατήρησης και της αειφόρου διαχείρισης τροπικών και άλλων δασών στις αναπτυσσόμενες χώρες (ΕΕ L 288 της 15.11.2000, σ. 6).

8

(9)  Το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «Πρόταση κοινής δήλωσης του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ», της 13ης Ιουλίου 2005, προέβλεπε να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην περιβαλλοντική διάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης μέσω της «προαγωγής» της από οριζόντιο θέμα... σε ρητό στόχο της βοήθειας που χορηγεί η ΕΕ, ο οποίος θα αντιστοιχεί σε λεπτομερείς θεματικές προτεραιότητες της κοινοτικής βοήθειας.

9

(10)  Η Επιτροπή πραγματοποίησε βέβαια μια περισσότερο συγκεκριμένη αξιολόγηση σχετικά με το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση, όπως οριζόταν στους σχετικούς κανονισμούς το 2004.

10

(11)  Το 2002 η Παγκόσμια Τράπεζα εισήγαγε ένα νέο δισδιάστατο σύστημα κωδικοποίησης. Κάθε δάνειο φέρει τόσο θεματικό όσο και τομεακό κωδικό. Οι 11 θεματικοί κωδικοί αντιστοιχούν στους σκοπούς και στόχους των δραστηριοτήτων της Τράπεζας, ενώ οι 12 τομεακοί κωδικοί υποδηλώνουν τους οικονομικούς τομείς οι οποίοι επωφελούνται άμεσα από την υποστήριξη της Τράπεζας. Η διαχείριση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων αποτελεί ένα από τα 11 θέματα.

11

(12)  Από το τέλος της δεκαετίας του 90, οι αναπτυσσόμενες χώρες εισήγαγαν τα έγγραφα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας, τα οποία καθορίζουν το πλαίσιο για τις εθνικές πολιτικές και τα προγράμματα, καθώς και για την εξωτερική βοήθεια με γενικότερο στόχο τη μείωση της φτώχειας.

12

(13)  «Status and evolution of environmental priorities in the poverty reduction strategies: an assessment of fifty poverty reduction papers. Environment department papers», Παγκόσμια Τράπεζα, Νοέμβριος 2003.

13

(14)  Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ: Guidelines on Aid and Environment. No. 2: «Good Practices for Country Environmental Surveys and Strategies». Ο αντίστοιχος όρος που χρησιμοποιεί η Επιτροπή είναι «Country Environmental Profile — CEP» (περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα — ΠΧΧ).

14

(15)  Κανονισμός (EΚ) αριθ. 2493/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Νοεμβρίου 2000, σχετικά με τα μέτρα για την προώθηση της πλήρους ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στη διαδικασία ανάπτυξης των αναπτυσσομένων χωρών (ΕΕ L 288 της 15.11.2000, σ. 1).

15

(16)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με μια στρατηγική για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην οικονομική και αναπτυξιακή συνεργασία για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης, σημείο 3.6 (8971/01).

16

(17)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με μια στρατηγική για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην οικονομική και αναπτυξιακή συνεργασία για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης, σημείο 3.14 (8971/01).

17

(18)  Κατά το χρόνο του ελέγχου η ΕΑΒ του ΟΟΣΑ είχε συγκροτήσει ομάδα η οποία ασχολείτο με τη χρήση των ΣΠΕ στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη.

18

(19)  Οι τρεις προβλεπόμενες κατηγορίες είναι: Α — μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, Β — σημαντικοί πιθανοί περιβαλλοντικοί κίνδυνοι και ευκαιρίες, Γ — μικρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

19

(20)  Οδηγία 85/337/EΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ L 175 της 5.7.1985, σ. 40), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11/EΚ της 3ης Mαρτίου 1997 (ΕΕ L 73 της 14.3.1997, σ. 5).

20

(21)  Άρθρο 37 της τέταρτης σύμβασης ΑΚΕ-ΕΟΚ που υπογράφηκε στη Λομέ στις 15 Δεκεμβρίου 1989 (ΕΕ L 229 της 17.8.1991).

21

(22)  OECD Development Assistance Committee Guidelines on Aid and Environment. No. 1: «Good Practices for Environmental Impact Assessment of Development Projects», Παρίσι 1992.

22

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΤΟΥ ΟΟΣΑ — ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

| Kωδικός DAC5 (1) | Κωδικός CRS (2) | Περιγραφή | Διασαφήσεις/Πρόσθετες σημειώσεις για την κάλυψη |
| --- | --- | --- | --- |
| 410 | | Γενική προστασία του περιβάλλοντος | Δεν καθορίζεται συγκεκριμένος τομέας. |
| | 41 010 | Περιβαλλοντική πολιτική και διοικητική διαχείριση | Περιβαλλοντική πολιτική, νόμοι, κανονισμοί και οικονομικά μέσα· διοικητικά θεσμοί και πρακτικές, περιβαλλοντικός σχεδιασμός και σχεδιασμός χρήσης της γης και διαδικασίες λήψης αποφάσεων· σεμινάρια, συνεδριάσεις· διάφορα μέτρα διατήρησης και προστασίας που δεν αναφέρονται κατωτέρω. |
| | 41 020 | Προστασία βιόσφαιρας | Έλεγχος ατμοσφαιρικής ρύπανσης, προστασία του στρώματος του όζοντος· έλεγχος θαλάσσιας ρύπανσης. |
| 41 030 | Βιοποικιλότητα | Συμπεριλαμβανομένων των φυσικών ελεγχόμενων ζωνών και των δράσεων στις περιοχές που τις περιβάλλουν· λοιπά μέτρα προστασίας ευάλωτων ή υπό εξαφάνιση ειδών στους οικοτόπους τους (π.χ. προστασία υδροβιότοπων). |
| 41 040 | Προστασία συγκεκριμένων χώρων | Εφαρμόζεται σε μοναδικά πολιτιστικά τοπία συμπεριλαμβανομένων των χώρων/αντικειμένων ιστορικής, αρχαιολογικής, αισθητικής, επιστημονικής ή εκπαιδευτικής αξίας. |
| 41 050 | Πρόληψη/έλεγχος πλημμύρων | Πλημμύρες από ποταμούς ή από τη θάλασσα· συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον έλεγχο της εισχώρησης θαλάσσιων υδάτων και την αύξηση της στάθμης της θάλασσας. |
| | 41 081 | Περιβαλλοντική εκπαίδευση/κατάρτιση | |
| 41 082 | Περιβαλλοντική έρευνα | Συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης βάσεων δεδομένων, βιβλίων απογραφής/μέτρησης των φυσικών πόρων· περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και μελέτη επιπτώσεων εάν δεν καθορίζεται συγκεκριμένος τομέας. |

Kωδικός DAC5 (1)

Κωδικός CRS (2)

Περιγραφή

Διασαφήσεις/Πρόσθετες σημειώσεις για την κάλυψη

410

Γενική προστασία του περιβάλλοντος

Δεν καθορίζεται συγκεκριμένος τομέας.

41 010

Περιβαλλοντική πολιτική και διοικητική διαχείριση

Περιβαλλοντική πολιτική, νόμοι, κανονισμοί και οικονομικά μέσα· διοικητικά θεσμοί και πρακτικές, περιβαλλοντικός σχεδιασμός και σχεδιασμός χρήσης της γης και διαδικασίες λήψης αποφάσεων· σεμινάρια, συνεδριάσεις· διάφορα μέτρα διατήρησης και προστασίας που δεν αναφέρονται κατωτέρω.

41 020

Προστασία βιόσφαιρας

Έλεγχος ατμοσφαιρικής ρύπανσης, προστασία του στρώματος του όζοντος· έλεγχος θαλάσσιας ρύπανσης.

41 030

Βιοποικιλότητα

Συμπεριλαμβανομένων των φυσικών ελεγχόμενων ζωνών και των δράσεων στις περιοχές που τις περιβάλλουν· λοιπά μέτρα προστασίας ευάλωτων ή υπό εξαφάνιση ειδών στους οικοτόπους τους (π.χ. προστασία υδροβιότοπων).

41 040

Προστασία συγκεκριμένων χώρων

Εφαρμόζεται σε μοναδικά πολιτιστικά τοπία συμπεριλαμβανομένων των χώρων/αντικειμένων ιστορικής, αρχαιολογικής, αισθητικής, επιστημονικής ή εκπαιδευτικής αξίας.

41 050

Πρόληψη/έλεγχος πλημμύρων

Πλημμύρες από ποταμούς ή από τη θάλασσα· συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον έλεγχο της εισχώρησης θαλάσσιων υδάτων και την αύξηση της στάθμης της θάλασσας.

41 081

Περιβαλλοντική εκπαίδευση/κατάρτιση

41 082

Περιβαλλοντική έρευνα

Συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης βάσεων δεδομένων, βιβλίων απογραφής/μέτρησης των φυσικών πόρων· περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και μελέτη επιπτώσεων εάν δεν καθορίζεται συγκεκριμένος τομέας.

---

(1)  Κωδικός OECD Development Assistance Committee.

(2)  Κωδικός Creditor Reporting System.

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΞΕΤΑΣΘΕΝΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ

| | Συνάφεια | Υλοποιήσεις | Επιτευχθέντα αποτελέσματα | Επιπτώσεις | Προοπτικές βιωσιμότητας |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Χώρα/περιοχή | Περιγραφή του σχεδίου | Πηγή χρηματοδότησης | Ποσό σε ευρώ | Ημερομηνία έναρξης σχεδίου | Ημερομηνία ολοκλήρωσης σχεδίου | Ναι/όχι | Ναι/εν μέρει/Μ/Δ | Τα περισσότερα/Ορισμένα/ελάχιστα/Μ/Δ | Μεγάλες/Μέτριες/Μικρές/Μ/Δ | Καλές/Περιορισμένες |
| Μποτσουάνα | 7th EDF Wildlife (7o ΕΤΑ Άγρια χλωροπανίδα) | ΕΤΑ | 6 400 000 | 20.12.1993 | 30.6.2004 | Ναι | Εν μέρει | Ορισμένα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μποτσουάνα | 8th EDF Wildlife (8ο ΕΤΑ Άγρια χλωροπανίδα) | ΕΤΑ | 14 000 000 | 6.11.2001 | 31.12.2007 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μποτσουάνα | Okavango Research Centre (Κέντρο Ερευνών Okavango) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 500 000 | 29.12.1999 | 28.2.2005 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μποτσουάνα | 7th EDF forestry (7ο ΕΤΑ δασοκομία) | ΕΤΑ | 3 000 000 | 18.12.1992 | 30.6.2004 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μποτσουάνα | 8th EDF forestry (8ο ΕΤΑ δασοκομία) | ΕΤΑ | 2 000 000 | 25.1.2000 | 6.3.2002 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Βραζιλία | Ecological Corridors (Οικολογικοί Διάδρομοι) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 7 000 000 | 1.5.2002 | 1.5.2007 | Ναι | Εν μέρει | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Βραζιλία | Natural Resources Policy Subprogram — NRPP (Υποπρόγραμμα πολιτικής για τους φυσικούς πόρους — NRPP) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 16 700 000 | 1.7.1995 | 30.6.2006 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Καλές |
| Βραζιλία | Extractive Reserves — RESEX, Phase II (Ελεγχόμενες περιοχές εξαγωγής καουτσούκ — RESEX, Φάση II) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 7 000 000 | 22.11.2000 | 31.7.2007 | Ναι | Εν μέρει | Ορισμένα | Μικρές | Καλές |
| Βραζιλία | Sustainable Development of the Cuiabà-Santarem economic corridor in central Amazonian: reconciling economic growth and large scale forest conservation (Βιώσιμη ανάπτυξη του οικονομικού διαδρόμου Cuiabà-Santarem στην κεντρική Αμαζονία: συνδυασμός οικονομικής ανάπτυξης και διατήρηση του δάσους σε μεγάλη κλίμακα) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 497 295 | 17.9.2003 | 17.9.2006 | Ναι | Εν μέρει | Ορισμένα | Μικρές | Καλές |
| Βραζιλία | Demonstration Projects — PD/A (Σχέδια επίδειξης — PD/A) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 4 000 000 | 20.9.1994 | 31.12.2003 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Βραζιλία | Directed research Program, Phase II (Πρόγραμμα κατευθυνόμενης έρευνας, Φάση II) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 5 000 000 | 29.7.1998 | 28.2.2003 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Περιοχή Κεντρικής Αφρικής | ECOFAC | ΕΤΑ | 72 450 000 | 1992 | 1.9.2004 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Περιοχή Κεντρικής Αφρικής | Programme régional de gestion de l'information environnementale (PRGIE) (Περιφερειακό πρόγραμμα διαχείρισης των περιβαλλοντικών πληροφοριών) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 3 334 697 | 1.3.1998 | 7.4.2003 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Κίνα | Environmental Management Cooperation Programme (Πρόγραμμα συνεργασίας για την περιβαλλοντική διαχείριση) | Κονδύλιο ΑΛΑ | 13 000 000 | 11.6.1998 | 30.9.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Κίνα | Liaoning Integrated Environmental Programme (LIEP) (Ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Λιαονίνγκ) | Κονδύλιο ΑΛΑ | 37 000 000 | 11.6.1998 | 30.6.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Κίνα | Natural Forest Management Programme (Πρόγραμμα διαχείρισης των φυσικών δασών) | Κονδύλιο ΑΛΑ | 16 900 000 | 6.11.2001 | 31.10.2006 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Κίνα | Energy-Environment Programme (Πρόγραμμα ενέργεια και περιβάλλον) | Κονδύλιο ΑΛΑ | 20 000 000 | 3.4.2002 | 31.3.2007 | Ναι | Εν μέρει | Μ/Δ | Μ/Δ | Περιορισμένες |
| Φίτζι | Environment programme (Περιβαλλοντικό πρόγραμμα) | ΕΤΑ | 8 500 000 | 31.12.2002 | 31.12.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Γκαμπόν | Valorisation des aires protégées (PSVAP) (Αξιοποίηση των προστατευόμενων περιοχών) | ΕΤΑ | 4 700 000 | 31.12.2001 | 31.12.2006 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Περιορισμένες |
| Γκαμπόν | Chasse villageoise et conservation (Κυνήγι στο χωριό και διατήρηση) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 400 000 | 25.9.2003 | 25.9.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Περιορισμένες |
| Γκαμπόν | Appui régional à l'École Nationale des Eaux et Forêts (Περιφερειακή υποστήριξη για την εθνική σχολή υδάτων και δασοκομίας) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 4 410 000 | 1.12.2002 | 31.12.2006 | Ναι | Εν μέρει | Μ/Δ | Μικρές | Περιορισμένες |
| Γκαμπόν | Conservation par la valorisation des espèces phares (Διατήρηση μέσω της αξιοποίησης των βασικών ειδών) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 696 537 | 27.2.2003 | 26.2.2006 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Γουατεμάλα | Protection and Regional Management of Coastal Resources in the Gulf of Honduras (Προστασία και περιφερειακή διαχείριση των παράκτιων πόρων στον κόλπο της Ονδούρας) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 120 415 | 1.2.2003 | 31.1.2006 | Ναι | Εν μέρει | Ορισμένα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Γουατεμάλα | Forest livelihood for the poor regional project: certification and market development for sustainable forestry in Central America (Περιφερειακό σχέδιο για τα μέσα διαβίωσης από το δάσος για τους φτωχούς: πιστοποίηση και εμπορική ανάπτυξη για βιώσιμη δασοκομία στην Κεντρική Αμερική) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 2 221 846 | 15.3.2003 | 15.3.2006 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Ονδούρα | Proyecto de comanejo sustentable de la Biosfera Tawahka Asangni y parte sur de la Biosfera de Río Plátano (Βιώσιμη συνδιαχείριση της βιόσφαιρας του Tawahka Asangni και του νότιου τμήματος της βιόσφαιρας του Ρίο Πλάτανο) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 623 838 | 1.1.2005 | 1.1.2008 | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Ονδούρα | Programa de desarrollo y gestión sostenible de las cuencas de Honduras (Forcuencas) [Πρόγραμμα ανάπτυξης και βιώσιμης διαχείρισης των κοιλάδων ποταμών στην Ονδούρα (Forcuencas)] | Κονδύλιο ΑΛΑ | 34 000 000 | 1.7.2004 | 1.7.2010 | Ναι | Εν μέρει | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Ονδούρα | Protección del bosque húmedo tropical Biosfera Tawahka Asangni (Προστασία της βιόσφαιρας του τροπικού ομβρόφιλου δάσους του Tawahka Asangni) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 861 445 | 27.4.1999 | 31.12.2003 | Ναι | ΝΑΙ | Τα περισσότερα | Μεγάλες | Καλές |
| Ινδονησία | Improving governance of forest resources and reducing illegal logging and associated trade with full civil society participation in S.E. Asia (EIA/Telapak) [Βελτίωση της διακυβέρνησης των δασικών πόρων και μείωση της παράνομης υλοτομίας και του συναφούς εμπορίου με πλήρη συμμετοχή των πολιτών στη ΝΑ Ασία (EIA/Telapak)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 2 000 000 | 1.4.2005 | 31.3.2008 | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Ινδονησία | Promotion of ecologically sustainable, socially equitable and economically viable forest management in ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ through implementation of credible certification systems (LEI) [Προώθηση της οικολογικά αειφόρου, κοινωνικά ισότιμης και οικονομικά βιώσιμης διαχείρισης των δασών στην Ινδονησία μέσω της εφαρμογής αξιόπιστων συστημάτων πιστοποίησης (LEI)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 924 648 | 1.3.2004 | 28.2.2006 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Ινδονησία | Leuser Development Programme (LDP) [Αναπτυξιακό πρόγραμμα του Leuser (LDP)] | Κονδύλιο ΑΛΑ | 27 670 327 | 1.5.1995 | 1.11.2004 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Ινδονησία | South Sumatra forest fire management project (SSFFMP) [Σχέδιο διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών στη Νότια Σουμάτρα (SSFFMP)] | Κονδύλιο ΑΛΑ | 8 500 000 | 20.12.2001 | 20.12.2006 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Ινδονησία | EC-ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ FLEGT support project (FLEGT) [Σχέδιο στήριξης FLEGT EΚ-ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ (FLEGT)] | Κονδύλιο ΑΛΑ | 15 000 000 | 30.3.2005 | 30.3.2013 | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Ινδονησία | Berau forest management project (BFMP) [Σχέδιο διαχείρισης των δασών στο Berau (BFMP)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 7 926 767 | 1.4.1996 | 1.3.2002 | Ναι | Ναι | Όλα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Ινδονησία | Berau forest bridging project (BFBP) [Σχέδιο ζεύξης των δασών στο Berau (BFBP)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 697 986 | 1.9.2002 | 30.6.2004 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Ινδονησία | Participatory land use planning for sustainable forest resource management in the Tanimbar Islands, Eastern ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ (Tanimbar) [Σχεδιασμός συμμετοχικής εδαφικής χρήσης για τη βιώσιμη διαχείριση δασικών πόρων στις νήσους Τanimbar, Ανατολική ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ (Tanimbar)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 991 905 | 1.11.2002 | 31.10.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Περιορισμένες |
| Ινδονησία | Participative management of natural resources in Berau and Bulungan (PMNRBB) [Συμμετοχική διαχείριση των φυσικών πόρων στο Berau και στο Bulungan (PMNRBB)] | Κονδύλιο ΑΛΑ | 17 000 000 | 27.3.2003 | 21.12.2010 | Ναι | Εν μέρει | Μ/Δ | Μ/Δ | Περιορισμένες |
| Ινδονησία | Illegal logging response centre (ILRC) [Κέντρο αντιμετώπισης της παράνομης υλοτομίας (ILRC)] | Κονδύλιο ΑΛΑ | 2 000 000 | 1.4.2001 | 1.2.2006 | Ναι | Ναι | Ορισμένα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μάλι | Lutte contre l'ensablement (Καταπολέμηση της προσάμμωσης) | ΕΤΑ | 7 359 099 | 21.1.1994 | 30.9.2001 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μεγάλες | Καλές |
| Μάλι | Lutte contre la désertification (Καταπολέμηση της απερήμωσης) | ΕΤΑ | 14 000 000 | 22.5.2001 | 31.12.2006 | Ναι | Ναι | Ορισμένα | Μέτριες | Περιορισμένες |
| Μάλι | Gestion intentionnelle des ressources (AGIR) [Intentional διαχείριση πόρων (AGIR)] | ΕΤΑ | 2 000 000 | 1.7.2000 | 31.12.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μαυρίκιος | Wastewater Sectoral Policy support Programme (Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής για τα λύματα) | ΕΤΑ | 29 800 000 | 26.1.2004 | 31.12.2009 | Ναι | Ναι | Ορισμένα | Μέτριες | Καλές |
| Μαυρίκιος | St Martins Wastewater plant (Σταθμός επεξεργασίας λυμάτων στο St Martins) | ΕΤΑ | 16 700 000 | 15.4.1999 | 1.1.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Μαυρίκιος | Rodrigues Anti-Érosion (Καταπολέμηση της διάβρωσης στο Rodrigues) | ΕΤΑ | 4 000 000 | 15.3.1999 | 30.6.2004 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Μαυρίκιος | Regional Environmental Education Programme (Περιφερειακό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης) | ΕΤΑ | 2 000 000 | 2.5.2000 | 31.12.2005 | Ναι | Εν μέρει | Μ/Δ | Μ/Δ | Περιορισμένες |
| Μαυρίκιος | Support to Regional Environmental Programmes (Στήριξη περιφερειακών περιβαλλοντικών προγραμμάτων) | ΕΤΑ | 11 000 000 | 8.7.1993 | 31.12.2003 | Ναι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μαρόκο | Protection de la biodiversité des ressources en eau du bassin versant de la Moulouya (Προστασία της βιοποικιλότητας των υδάτινων πόρων της λεκάνης απορροής της Moulouya) | LIFE-Tρίτες χώρες | 169 423 | 11.11.2002 | 31.12.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Μαρόκο | Projet de démonstration sur les stratégies de lutte contre la désertification dans les zones arides avec implication directe des communautés agropastorales locales en Afrique du Nord (Maroc et Tunisie) (Σχέδιο επίδειξης στρατηγικών καταπολέμησης της απερήμωσης στις άγονες περιοχές με την άμεση συμμετοχή των τοπικών γεωργο-ποιμενικών κοινωνιών της Βορείου Αφρικής (Μαρόκο και Τυνησία) | MEDA-SMAP | 3 446 678 | 2.9.2002 | 1.4.2007 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μεγάλες | Καλές |
| Μαρόκο | Amélioration de la qualité de l'air urbain — Tetouan [Βελτίωση της ποιότητας της ατμόσφαιρας στο αστικό περιβάλλον (Tetuan)] | MEDA-SMAP | 2 020 745 | 21.12.2001 | 30.9.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Μαρόκο | Protection et gestion participative des écosystèmes forestiers du Rif (Gefrif) [Προστασία και συμμετοχική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων του Rif (Gefrif)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 950 000 | 1.6.1998 | 30.9.2001 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Μαρόκο | Création d'une maison de l'environnement pour les villes de Meckhnes et Fez (Δημιουργία κέντρου πληροφοριών για το περιβάλλον στις πόλεις Mekhnes και Fez) | LIFE-Τρίτες χώρες | 320 000 | 24.11.1999 | 30.6.2003 | Όχι | Εν μέρει | Ελάχιστα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Νικαράγουα | Café: un ejemplo de producción y consumo responsable (Καφές: παράδειγμα υπεύθυνσης παραγωγής και κατανάλωσης) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 221 620 | 1.5.2003 | 20.4.2006 | Ναι | Εν μέρει | Ορισμένα | Μέτριες | Καλές |
| Περιοχή Ειρηνικού | Sustainable Management of sites globally important for biodiversity in the Pacific (Βιώσιμη διαχείριση περιοχών συνολικά σημαντικών για τη βιοποικιλότητα στον Ειρηνικό) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 293 032 | 6.9.2003 | 6.9.2007 | Ναι | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Περιορισμένες |
| Περιοχή Ειρηνικού | Reducing vulnerability of Pacific ACP States (Μείωση του ευάλωτου των χωρών ΑΚΕ του Ειρηνικού) | ΕΤΑ | 7 000 000 | 1.4.2002 | 31.3.2006 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Περιοχή Ειρηνικού | Pacific Environmental Information Network (PEIN) [Δίκτυο περιβαλλοντικής πληροφόρησης του Ειρηνικού (PEIN)] | ΕΤΑ | 1 120 000 | 1.6.2000 | 31.12.2003 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Περιοχή Ειρηνικού | Coral Gardens Initiative (CGI) [Πρωτοβουλία «Coral Gardens» (CGI)] | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 543 040 | 29.7.2003 | 29.7.2005 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Tανζανία | Buiding community Roles and Incentives in Ecosystem (Δημιουργία ρόλων και κινήτρων για την τοπική κοινότητα στο πλαίσιο του οικοσυστήματος) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 2 070 025 | 28.12.2004 | 31.3.2010 | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Tανζανία | Mahale Ecosystem Management project (Σχέδιο διαχείρισης του οικοσυστήματος του Mahale) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 1 758 723 | 28.5.2003 | 28.5.2008 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Tανζανία | Project of Serengeti National Park (Σχέδιο του εθνικού πάρκου Σερενγκέτι) | ΕΤΑ | 8 605 620 | 2.2.1994 | 30.6.2002 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μέτριες | Καλές |
| Tανζανία | Biological conservation and sustainable management of the Mount Meru natural System, Tanzania (Βιολογική διατήρηση και βιώσιμη διαχείριση του φυσικού συστήματος στο όρος Meru, Tανζανία) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 815 360 | 31.12.1999 | 30.11.2003 | Ναι | Ναι | Τα περισσότερα | Μεγάλες | Καλές |
| Tανζανία | Mwanza Sewerage System Rehabilitation (Ααποκατάσταση του αποχετευτικού συστήματος στη Mwanza) | ΕΤΑ | 5 500 000 | 5.12.2000 | 31.12.2004 | Ναι | Ναι | Ελάχιστα | Μικρές | Καλές |
| Tανζανία | Special programme to Refugees affected area. 7th EDF (Ειδικό πρόγραμμα για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν συρροή προσφύγων. 7ο ΕΤΑ) | ΕΤΑ | 19 295 768 | 5.9.1997 | 31.8.2003 | Ναι | Ναι | Ορισμένα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Tανζανία | Support to Tanzania Game Reserves (Στήριξη ελεγχόμενων κυνηγετικών περιοχών στην Τανζανία) | ΕΤΑ | 1 980 000 | 20.2.2004 | 30.6.2009 | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Μ/Δ | Περιορισμένες |
| Tανζανία | Selous Black rhinoceros Protection Project (Σχέδιο προστασίας του μαύρου ρινόκερου στο Selous) | Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση» | 565 188 | 1.6.2000 | 31.5.2003 | Ναι | Εν μέρει | Ορισμένα | Μικρές | Περιορισμένες |
| Tανζανία | Water Supply Programme Regional Centres (Περιφερειακά κέντρα του προγράμαμτος υδροδότησης) | ΕΤΑ | 33 660 000 | 6.6.2003 | 1.12.2007 | Ναι | Μ/Δ | Μ/Δ | Μ/Δ | Καλές |
| Τουβαλού | Development Support Programme (DSP) [Πρόγραμμα ανατπυξιακής στήριξης (DSP)] | ΕΤΑ | 5 865 135 | 9.2.2000 | 31.12.2004 | Ναι | Ναι | Ορισμένα | Μικρές | Περιορισμένες |
| | | | 560 087 162 | | | | | | | |

Συνάφεια

Υλοποιήσεις

Επιτευχθέντα αποτελέσματα

Επιπτώσεις

Προοπτικές βιωσιμότητας

Χώρα/περιοχή

Περιγραφή του σχεδίου

Πηγή χρηματοδότησης

Ποσό σε ευρώ

Ημερομηνία έναρξης σχεδίου

Ημερομηνία ολοκλήρωσης σχεδίου

Ναι/όχι

Ναι/εν μέρει/Μ/Δ

Τα περισσότερα/Ορισμένα/ελάχιστα/Μ/Δ

Μεγάλες/Μέτριες/Μικρές/Μ/Δ

Καλές/Περιορισμένες

Μποτσουάνα

7th EDF Wildlife (7o ΕΤΑ Άγρια χλωροπανίδα)

ΕΤΑ

6 400 000

20.12.1993

30.6.2004

Ναι

Εν μέρει

Ορισμένα

Μικρές

Περιορισμένες

Μποτσουάνα

8th EDF Wildlife (8ο ΕΤΑ Άγρια χλωροπανίδα)

ΕΤΑ

14 000 000

6.11.2001

31.12.2007

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Μποτσουάνα

Okavango Research Centre (Κέντρο Ερευνών Okavango)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 500 000

29.12.1999

28.2.2005

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Μποτσουάνα

7th EDF forestry (7ο ΕΤΑ δασοκομία)

ΕΤΑ

3 000 000

18.12.1992

30.6.2004

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Μποτσουάνα

8th EDF forestry (8ο ΕΤΑ δασοκομία)

ΕΤΑ

2 000 000

25.1.2000

6.3.2002

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Βραζιλία

Ecological Corridors (Οικολογικοί Διάδρομοι)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

7 000 000

1.5.2002

1.5.2007

Ναι

Εν μέρει

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Βραζιλία

Natural Resources Policy Subprogram — NRPP (Υποπρόγραμμα πολιτικής για τους φυσικούς πόρους — NRPP)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

16 700 000

1.7.1995

30.6.2006

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Καλές

Βραζιλία

Extractive Reserves — RESEX, Phase II (Ελεγχόμενες περιοχές εξαγωγής καουτσούκ — RESEX, Φάση II)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

7 000 000

22.11.2000

31.7.2007

Ναι

Εν μέρει

Ορισμένα

Μικρές

Καλές

Βραζιλία

Sustainable Development of the Cuiabà-Santarem economic corridor in central Amazonian: reconciling economic growth and large scale forest conservation (Βιώσιμη ανάπτυξη του οικονομικού διαδρόμου Cuiabà-Santarem στην κεντρική Αμαζονία: συνδυασμός οικονομικής ανάπτυξης και διατήρηση του δάσους σε μεγάλη κλίμακα)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 497 295

17.9.2003

17.9.2006

Ναι

Εν μέρει

Ορισμένα

Μικρές

Καλές

Βραζιλία

Demonstration Projects — PD/A (Σχέδια επίδειξης — PD/A)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

4 000 000

20.9.1994

31.12.2003

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Βραζιλία

Directed research Program, Phase II (Πρόγραμμα κατευθυνόμενης έρευνας, Φάση II)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

5 000 000

29.7.1998

28.2.2003

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Περιοχή Κεντρικής Αφρικής

ECOFAC

ΕΤΑ

72 450 000

1992

1.9.2004

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Περιοχή Κεντρικής Αφρικής

Programme régional de gestion de l'information environnementale (PRGIE) (Περιφερειακό πρόγραμμα διαχείρισης των περιβαλλοντικών πληροφοριών)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

3 334 697

1.3.1998

7.4.2003

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Κίνα

Environmental Management Cooperation Programme (Πρόγραμμα συνεργασίας για την περιβαλλοντική διαχείριση)

Κονδύλιο ΑΛΑ

13 000 000

11.6.1998

30.9.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Κίνα

Liaoning Integrated Environmental Programme (LIEP) (Ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Λιαονίνγκ)

Κονδύλιο ΑΛΑ

37 000 000

11.6.1998

30.6.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Κίνα

Natural Forest Management Programme (Πρόγραμμα διαχείρισης των φυσικών δασών)

Κονδύλιο ΑΛΑ

16 900 000

6.11.2001

31.10.2006

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Κίνα

Energy-Environment Programme (Πρόγραμμα ενέργεια και περιβάλλον)

Κονδύλιο ΑΛΑ

20 000 000

3.4.2002

31.3.2007

Ναι

Εν μέρει

Μ/Δ

Μ/Δ

Περιορισμένες

Φίτζι

Environment programme (Περιβαλλοντικό πρόγραμμα)

ΕΤΑ

8 500 000

31.12.2002

31.12.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Γκαμπόν

Valorisation des aires protégées (PSVAP) (Αξιοποίηση των προστατευόμενων περιοχών)

ΕΤΑ

4 700 000

31.12.2001

31.12.2006

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Περιορισμένες

Γκαμπόν

Chasse villageoise et conservation (Κυνήγι στο χωριό και διατήρηση)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 400 000

25.9.2003

25.9.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Περιορισμένες

Γκαμπόν

Appui régional à l'École Nationale des Eaux et Forêts (Περιφερειακή υποστήριξη για την εθνική σχολή υδάτων και δασοκομίας)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

4 410 000

1.12.2002

31.12.2006

Ναι

Εν μέρει

Μ/Δ

Μικρές

Περιορισμένες

Γκαμπόν

Conservation par la valorisation des espèces phares (Διατήρηση μέσω της αξιοποίησης των βασικών ειδών)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 696 537

27.2.2003

26.2.2006

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Γουατεμάλα

Protection and Regional Management of Coastal Resources in the Gulf of Honduras (Προστασία και περιφερειακή διαχείριση των παράκτιων πόρων στον κόλπο της Ονδούρας)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 120 415

1.2.2003

31.1.2006

Ναι

Εν μέρει

Ορισμένα

Μικρές

Περιορισμένες

Γουατεμάλα

Forest livelihood for the poor regional project: certification and market development for sustainable forestry in Central America (Περιφερειακό σχέδιο για τα μέσα διαβίωσης από το δάσος για τους φτωχούς: πιστοποίηση και εμπορική ανάπτυξη για βιώσιμη δασοκομία στην Κεντρική Αμερική)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

2 221 846

15.3.2003

15.3.2006

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Ονδούρα

Proyecto de comanejo sustentable de la Biosfera Tawahka Asangni y parte sur de la Biosfera de Río Plátano (Βιώσιμη συνδιαχείριση της βιόσφαιρας του Tawahka Asangni και του νότιου τμήματος της βιόσφαιρας του Ρίο Πλάτανο)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 623 838

1.1.2005

1.1.2008

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Ονδούρα

Programa de desarrollo y gestión sostenible de las cuencas de Honduras (Forcuencas) [Πρόγραμμα ανάπτυξης και βιώσιμης διαχείρισης των κοιλάδων ποταμών στην Ονδούρα (Forcuencas)]

Κονδύλιο ΑΛΑ

34 000 000

1.7.2004

1.7.2010

Ναι

Εν μέρει

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Ονδούρα

Protección del bosque húmedo tropical Biosfera Tawahka Asangni (Προστασία της βιόσφαιρας του τροπικού ομβρόφιλου δάσους του Tawahka Asangni)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

861 445

27.4.1999

31.12.2003

Ναι

ΝΑΙ

Τα περισσότερα

Μεγάλες

Καλές

Ινδονησία

Improving governance of forest resources and reducing illegal logging and associated trade with full civil society participation in S.E. Asia (EIA/Telapak) [Βελτίωση της διακυβέρνησης των δασικών πόρων και μείωση της παράνομης υλοτομίας και του συναφούς εμπορίου με πλήρη συμμετοχή των πολιτών στη ΝΑ Ασία (EIA/Telapak)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

2 000 000

1.4.2005

31.3.2008

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Ινδονησία

Promotion of ecologically sustainable, socially equitable and economically viable forest management in ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ through implementation of credible certification systems (LEI) [Προώθηση της οικολογικά αειφόρου, κοινωνικά ισότιμης και οικονομικά βιώσιμης διαχείρισης των δασών στην Ινδονησία μέσω της εφαρμογής αξιόπιστων συστημάτων πιστοποίησης (LEI)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

924 648

1.3.2004

28.2.2006

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Ινδονησία

Leuser Development Programme (LDP) [Αναπτυξιακό πρόγραμμα του Leuser (LDP)]

Κονδύλιο ΑΛΑ

27 670 327

1.5.1995

1.11.2004

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Ινδονησία

South Sumatra forest fire management project (SSFFMP) [Σχέδιο διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών στη Νότια Σουμάτρα (SSFFMP)]

Κονδύλιο ΑΛΑ

8 500 000

20.12.2001

20.12.2006

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Ινδονησία

EC-ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ FLEGT support project (FLEGT) [Σχέδιο στήριξης FLEGT EΚ-ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ (FLEGT)]

Κονδύλιο ΑΛΑ

15 000 000

30.3.2005

30.3.2013

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Ινδονησία

Berau forest management project (BFMP) [Σχέδιο διαχείρισης των δασών στο Berau (BFMP)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

7 926 767

1.4.1996

1.3.2002

Ναι

Ναι

Όλα

Μικρές

Περιορισμένες

Ινδονησία

Berau forest bridging project (BFBP) [Σχέδιο ζεύξης των δασών στο Berau (BFBP)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

697 986

1.9.2002

30.6.2004

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Ινδονησία

Participatory land use planning for sustainable forest resource management in the Tanimbar Islands, Eastern ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ (Tanimbar) [Σχεδιασμός συμμετοχικής εδαφικής χρήσης για τη βιώσιμη διαχείριση δασικών πόρων στις νήσους Τanimbar, Ανατολική ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ (Tanimbar)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

991 905

1.11.2002

31.10.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Περιορισμένες

Ινδονησία

Participative management of natural resources in Berau and Bulungan (PMNRBB) [Συμμετοχική διαχείριση των φυσικών πόρων στο Berau και στο Bulungan (PMNRBB)]

Κονδύλιο ΑΛΑ

17 000 000

27.3.2003

21.12.2010

Ναι

Εν μέρει

Μ/Δ

Μ/Δ

Περιορισμένες

Ινδονησία

Illegal logging response centre (ILRC) [Κέντρο αντιμετώπισης της παράνομης υλοτομίας (ILRC)]

Κονδύλιο ΑΛΑ

2 000 000

1.4.2001

1.2.2006

Ναι

Ναι

Ορισμένα

Μικρές

Περιορισμένες

Μάλι

Lutte contre l'ensablement (Καταπολέμηση της προσάμμωσης)

ΕΤΑ

7 359 099

21.1.1994

30.9.2001

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μεγάλες

Καλές

Μάλι

Lutte contre la désertification (Καταπολέμηση της απερήμωσης)

ΕΤΑ

14 000 000

22.5.2001

31.12.2006

Ναι

Ναι

Ορισμένα

Μέτριες

Περιορισμένες

Μάλι

Gestion intentionnelle des ressources (AGIR) [Intentional διαχείριση πόρων (AGIR)]

ΕΤΑ

2 000 000

1.7.2000

31.12.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Μαυρίκιος

Wastewater Sectoral Policy support Programme (Πρόγραμμα στήριξης τομεακής πολιτικής για τα λύματα)

ΕΤΑ

29 800 000

26.1.2004

31.12.2009

Ναι

Ναι

Ορισμένα

Μέτριες

Καλές

Μαυρίκιος

St Martins Wastewater plant (Σταθμός επεξεργασίας λυμάτων στο St Martins)

ΕΤΑ

16 700 000

15.4.1999

1.1.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Μαυρίκιος

Rodrigues Anti-Érosion (Καταπολέμηση της διάβρωσης στο Rodrigues)

ΕΤΑ

4 000 000

15.3.1999

30.6.2004

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Μαυρίκιος

Regional Environmental Education Programme (Περιφερειακό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης)

ΕΤΑ

2 000 000

2.5.2000

31.12.2005

Ναι

Εν μέρει

Μ/Δ

Μ/Δ

Περιορισμένες

Μαυρίκιος

Support to Regional Environmental Programmes (Στήριξη περιφερειακών περιβαλλοντικών προγραμμάτων)

ΕΤΑ

11 000 000

8.7.1993

31.12.2003

Ναι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Μαρόκο

Protection de la biodiversité des ressources en eau du bassin versant de la Moulouya (Προστασία της βιοποικιλότητας των υδάτινων πόρων της λεκάνης απορροής της Moulouya)

LIFE-Tρίτες χώρες

169 423

11.11.2002

31.12.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Μαρόκο

Projet de démonstration sur les stratégies de lutte contre la désertification dans les zones arides avec implication directe des communautés agropastorales locales en Afrique du Nord (Maroc et Tunisie) (Σχέδιο επίδειξης στρατηγικών καταπολέμησης της απερήμωσης στις άγονες περιοχές με την άμεση συμμετοχή των τοπικών γεωργο-ποιμενικών κοινωνιών της Βορείου Αφρικής (Μαρόκο και Τυνησία)

MEDA-SMAP

3 446 678

2.9.2002

1.4.2007

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μεγάλες

Καλές

Μαρόκο

Amélioration de la qualité de l'air urbain — Tetouan [Βελτίωση της ποιότητας της ατμόσφαιρας στο αστικό περιβάλλον (Tetuan)]

MEDA-SMAP

2 020 745

21.12.2001

30.9.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Μαρόκο

Protection et gestion participative des écosystèmes forestiers du Rif (Gefrif) [Προστασία και συμμετοχική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων του Rif (Gefrif)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 950 000

1.6.1998

30.9.2001

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Μαρόκο

Création d'une maison de l'environnement pour les villes de Meckhnes et Fez (Δημιουργία κέντρου πληροφοριών για το περιβάλλον στις πόλεις Mekhnes και Fez)

LIFE-Τρίτες χώρες

320 000

24.11.1999

30.6.2003

Όχι

Εν μέρει

Ελάχιστα

Μικρές

Περιορισμένες

Νικαράγουα

Café: un ejemplo de producción y consumo responsable (Καφές: παράδειγμα υπεύθυνσης παραγωγής και κατανάλωσης)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 221 620

1.5.2003

20.4.2006

Ναι

Εν μέρει

Ορισμένα

Μέτριες

Καλές

Περιοχή Ειρηνικού

Sustainable Management of sites globally important for biodiversity in the Pacific (Βιώσιμη διαχείριση περιοχών συνολικά σημαντικών για τη βιοποικιλότητα στον Ειρηνικό)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 293 032

6.9.2003

6.9.2007

Ναι

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Περιορισμένες

Περιοχή Ειρηνικού

Reducing vulnerability of Pacific ACP States (Μείωση του ευάλωτου των χωρών ΑΚΕ του Ειρηνικού)

ΕΤΑ

7 000 000

1.4.2002

31.3.2006

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Περιοχή Ειρηνικού

Pacific Environmental Information Network (PEIN) [Δίκτυο περιβαλλοντικής πληροφόρησης του Ειρηνικού (PEIN)]

ΕΤΑ

1 120 000

1.6.2000

31.12.2003

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Περιοχή Ειρηνικού

Coral Gardens Initiative (CGI) [Πρωτοβουλία «Coral Gardens» (CGI)]

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

543 040

29.7.2003

29.7.2005

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μικρές

Περιορισμένες

Tανζανία

Buiding community Roles and Incentives in Ecosystem (Δημιουργία ρόλων και κινήτρων για την τοπική κοινότητα στο πλαίσιο του οικοσυστήματος)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

2 070 025

28.12.2004

31.3.2010

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Tανζανία

Mahale Ecosystem Management project (Σχέδιο διαχείρισης του οικοσυστήματος του Mahale)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

1 758 723

28.5.2003

28.5.2008

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Tανζανία

Project of Serengeti National Park (Σχέδιο του εθνικού πάρκου Σερενγκέτι)

ΕΤΑ

8 605 620

2.2.1994

30.6.2002

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μέτριες

Καλές

Tανζανία

Biological conservation and sustainable management of the Mount Meru natural System, Tanzania (Βιολογική διατήρηση και βιώσιμη διαχείριση του φυσικού συστήματος στο όρος Meru, Tανζανία)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

815 360

31.12.1999

30.11.2003

Ναι

Ναι

Τα περισσότερα

Μεγάλες

Καλές

Tανζανία

Mwanza Sewerage System Rehabilitation (Ααποκατάσταση του αποχετευτικού συστήματος στη Mwanza)

ΕΤΑ

5 500 000

5.12.2000

31.12.2004

Ναι

Ναι

Ελάχιστα

Μικρές

Καλές

Tανζανία

Special programme to Refugees affected area. 7th EDF (Ειδικό πρόγραμμα για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν συρροή προσφύγων. 7ο ΕΤΑ)

ΕΤΑ

19 295 768

5.9.1997

31.8.2003

Ναι

Ναι

Ορισμένα

Μικρές

Περιορισμένες

Tανζανία

Support to Tanzania Game Reserves (Στήριξη ελεγχόμενων κυνηγετικών περιοχών στην Τανζανία)

ΕΤΑ

1 980 000

20.2.2004

30.6.2009

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Μ/Δ

Περιορισμένες

Tανζανία

Selous Black rhinoceros Protection Project (Σχέδιο προστασίας του μαύρου ρινόκερου στο Selous)

Κονδύλιο «περιβάλλον» και «δάση»

565 188

1.6.2000

31.5.2003

Ναι

Εν μέρει

Ορισμένα

Μικρές

Περιορισμένες

Tανζανία

Water Supply Programme Regional Centres (Περιφερειακά κέντρα του προγράμαμτος υδροδότησης)

ΕΤΑ

33 660 000

6.6.2003

1.12.2007

Ναι

Μ/Δ

Μ/Δ

Μ/Δ

Καλές

Τουβαλού

Development Support Programme (DSP) [Πρόγραμμα ανατπυξιακής στήριξης (DSP)]

ΕΤΑ

5 865 135

9.2.2000

31.12.2004

Ναι

Ναι

Ορισμένα

Μικρές

Περιορισμένες

560 087 162

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Σκοπός του παρόντος παραρτήματος είναι να παράσχει στον αναγνώστη βασικές πληροφορίες σχετικά με τα μεμονωμένα περιβαλλοντικά σχέδια που υποβλήθηκαν σε έλεγχο σε κάθε χώρα/περιοχή στην οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου. Δεν αποβλέπει, ωστόσο, στο να προσφέρει συμπεράσματα σχετικά με τη συνολική αποτελεσματικότητα των περιβαλλοντικών σχεδίων σε κάθε χώρα.

| 1. | Στην Μποτσουάνα, το περιβάλλον δεν αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ, ωστόσο σημαντικοί πόροι είχαν διατεθεί υπέρ αυτού από προηγούμενα ΕΤΑ. Μολονότι, στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, η Επιτροπή επιδίωξε να δώσει διαρκώς μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων στον τομέα του περιβάλλοντος, τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα ήταν περιορισμένα. Το όγδοο σχέδιο δασοκομίας (2 εκατομμύρια ευρώ) έκλεισε μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση, κυρίως λόγω της έλλειψης δέσμευσης εκ μέρους των δικαιούχων αρχών ότι θα βελτιώσουν τις πρακτικές διαχείρισης και θα εισαγάγουν νέα πολιτική για τα δάση. Κατά το χρόνο του ελέγχου, ελάχιστα είχαν επιτευχθεί στο πλαίσιο ενός σημαντικότατου σχεδίου ανάπτυξης θεσμικών ικανοτήτων (14 εκατομμύρια ευρώ, όγδοο ΕΤΑ) στην υπηρεσία άγριας χλωροπανίδας και εθνικών πάρκων (Department of Wildlife and National Parks — DWNP), και πάλι κυρίως λόγω έλλειψης δέσμευσης εκ μέρους των δικαιούχων. Αν και το σχέδιο επιδιώκει την καταπολέμηση της φτώχειας και τη σύναψη δεσμών με το περιβάλλον μέσω της προώθησης της διαχείρισης των φυσικών πόρων από τις τοπικές κοινωνίες, δεν αναφέρεται με σαφήνεια στη συμβολή που πρέπει να έχει ο τουρισμός. |
| --- | --- |

1.

Στην Μποτσουάνα, το περιβάλλον δεν αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ, ωστόσο σημαντικοί πόροι είχαν διατεθεί υπέρ αυτού από προηγούμενα ΕΤΑ. Μολονότι, στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, η Επιτροπή επιδίωξε να δώσει διαρκώς μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων στον τομέα του περιβάλλοντος, τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα ήταν περιορισμένα. Το όγδοο σχέδιο δασοκομίας (2 εκατομμύρια ευρώ) έκλεισε μετά την ενδιάμεση αξιολόγηση, κυρίως λόγω της έλλειψης δέσμευσης εκ μέρους των δικαιούχων αρχών ότι θα βελτιώσουν τις πρακτικές διαχείρισης και θα εισαγάγουν νέα πολιτική για τα δάση. Κατά το χρόνο του ελέγχου, ελάχιστα είχαν επιτευχθεί στο πλαίσιο ενός σημαντικότατου σχεδίου ανάπτυξης θεσμικών ικανοτήτων (14 εκατομμύρια ευρώ, όγδοο ΕΤΑ) στην υπηρεσία άγριας χλωροπανίδας και εθνικών πάρκων (Department of Wildlife and National Parks — DWNP), και πάλι κυρίως λόγω έλλειψης δέσμευσης εκ μέρους των δικαιούχων. Αν και το σχέδιο επιδιώκει την καταπολέμηση της φτώχειας και τη σύναψη δεσμών με το περιβάλλον μέσω της προώθησης της διαχείρισης των φυσικών πόρων από τις τοπικές κοινωνίες, δεν αναφέρεται με σαφήνεια στη συμβολή που πρέπει να έχει ο τουρισμός.

| 2. | Στη Βραζιλία, το περιβάλλον αποτελεί τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΣΧ για την περίοδο 2001-2006, ιδίως όσον αφορά την υποστήριξη των προσπαθειών της Βραζιλίας για τη διατήρηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη του δάσους του Αμαζονίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος χορηγός του πιλοτικού προγράμματος για τα ομβρόφιλα δάση (Rain Forest Pilot Programme — PPG7) (1). Το PPG7 βοήθησε την κυβέρνηση της Βραζιλίας να καθορίσει τις νέες περιβαλλοντικές πολιτικές και να ενισχύσει τους σχετικούς φορείς και τους πολίτες. Συνέβαλε επίσης στη δημιουργία προστατευόμενων ζωνών, στην οργάνωσή τους, στην οριοθέτηση και νομιμοποίηση 22 εκατομμυρίων εκταρίων αυτοχθόνων εκτάσεων καθώς και στη δημιουργία ελεγχόμενων περιοχών εξαγωγής καουτσούκ. Εφαρμόστηκαν πειραματικά νέες προσεγγίσεις όσον αφορά την πρόληψη των πυρκαγιών, τη γεωργοδασοπονία, την οικολογικο-περιβαλλοντική ζώνωση και τα ολοκληρωμένα σχέδια περιβαλλοντικής διαχείρισης, ενώ υλοποιήθηκαν περί τα 160 σχέδια επίδειξης στον τομέα της ανάπτυξης των φυσικών πόρων. Εντούτοις, παρά τις πολύτιμες αυτές συμβολές, ο περιορισμός της αποδάσωσης του Αμαζονίου δεν επιτεύχθηκε. |
| --- | --- |

2.

Στη Βραζιλία, το περιβάλλον αποτελεί τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΣΧ για την περίοδο 2001-2006, ιδίως όσον αφορά την υποστήριξη των προσπαθειών της Βραζιλίας για τη διατήρηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη του δάσους του Αμαζονίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος χορηγός του πιλοτικού προγράμματος για τα ομβρόφιλα δάση (Rain Forest Pilot Programme — PPG7) (1). Το PPG7 βοήθησε την κυβέρνηση της Βραζιλίας να καθορίσει τις νέες περιβαλλοντικές πολιτικές και να ενισχύσει τους σχετικούς φορείς και τους πολίτες. Συνέβαλε επίσης στη δημιουργία προστατευόμενων ζωνών, στην οργάνωσή τους, στην οριοθέτηση και νομιμοποίηση 22 εκατομμυρίων εκταρίων αυτοχθόνων εκτάσεων καθώς και στη δημιουργία ελεγχόμενων περιοχών εξαγωγής καουτσούκ. Εφαρμόστηκαν πειραματικά νέες προσεγγίσεις όσον αφορά την πρόληψη των πυρκαγιών, τη γεωργοδασοπονία, την οικολογικο-περιβαλλοντική ζώνωση και τα ολοκληρωμένα σχέδια περιβαλλοντικής διαχείρισης, ενώ υλοποιήθηκαν περί τα 160 σχέδια επίδειξης στον τομέα της ανάπτυξης των φυσικών πόρων. Εντούτοις, παρά τις πολύτιμες αυτές συμβολές, ο περιορισμός της αποδάσωσης του Αμαζονίου δεν επιτεύχθηκε.

| 3. | Όσον αφορά το υπό υλοποίηση «πρόγραμμα πολιτικής για τους φυσικούς πόρους (NRPP)» και το σχέδιο για τις «ελεγχόμενες περιοχές εξαγωγής καουτσούκ (Resex)», θεωρείται απίθανο να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος λόγω της αργής υλοποίησης. Η αποτελεσματικότητα των αναπτυχθέντων μέσων περιβαλλοντικής διαχείρισης θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση για την εφαρμογή τους. Οι διαρθρωτικές αδυναμίες των περιβαλλοντικών υπηρεσιών των πολιτειών θέτουν εν αμφιβόλω τη βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων του NRPP σε ορισμένες πολιτείες εάν δεν παρασχεθεί συμπληρωματική χρηματοδότηση. Το σχέδιο Resex έχει εν μέρει χάσει τον χαρακτηρισμό του ως προτύπου «παραγωγικής διατήρησης», λόγω καθυστερήσεων και αλλαγών του πλαισίου. Η βιωσιμότητα αυτών των ελεγχόμενων περιοχών δεν εξασφαλίζεται λόγω της εξάρτησής τους από το καουτσούκ και τα κάρυα Βραζιλίας, καθώς και της αποτυχίας του Resex να πείσει τις αρχές της χώρας να εισαγάγουν συστήματα μεταφοράς πόρων, προκειμένου να ανταμείβουν όσους ασχολούνται με την εξαγωγή καουτσούκ και τη συλλογή καρπών για τις περιβαλλοντικές υπηρεσίες που προσφέρουν. Όσον αφορά τα «σχέδια επίδειξης» και το «πρόγραμμα κατευθυνόμενης έρευνας» που έκλεισαν, χρειάστηκαν περαιτέρω στάδια, που χρηματοδοτήθηκαν από άλλους χορηγούς, για την παγίωση των αποτελεσμάτων και την εξασφάλιση της βιωσιμότητας. Τα περισσότερα από τα σχέδια επίδειξης δεν ήταν βιώσιμα λόγω της μικρής διάρκειας της υλοποίησής τους (3 χρόνια) και της μη επαρκούς ανάπτυξης των εμπορικών πτυχών τους. Τα αποτελέσματα του «προγράμματος κατευθυνόμενης έρευνας», παρά τη συνάφειά τους, γενικά δεν αξιοποιήθηκαν, με συνέπεια η συμβολή του στο PPG7 να είναι περιορισμένη. |
| --- | --- |

3.

Όσον αφορά το υπό υλοποίηση «πρόγραμμα πολιτικής για τους φυσικούς πόρους (NRPP)» και το σχέδιο για τις «ελεγχόμενες περιοχές εξαγωγής καουτσούκ (Resex)», θεωρείται απίθανο να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος λόγω της αργής υλοποίησης. Η αποτελεσματικότητα των αναπτυχθέντων μέσων περιβαλλοντικής διαχείρισης θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση για την εφαρμογή τους. Οι διαρθρωτικές αδυναμίες των περιβαλλοντικών υπηρεσιών των πολιτειών θέτουν εν αμφιβόλω τη βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων του NRPP σε ορισμένες πολιτείες εάν δεν παρασχεθεί συμπληρωματική χρηματοδότηση. Το σχέδιο Resex έχει εν μέρει χάσει τον χαρακτηρισμό του ως προτύπου «παραγωγικής διατήρησης», λόγω καθυστερήσεων και αλλαγών του πλαισίου. Η βιωσιμότητα αυτών των ελεγχόμενων περιοχών δεν εξασφαλίζεται λόγω της εξάρτησής τους από το καουτσούκ και τα κάρυα Βραζιλίας, καθώς και της αποτυχίας του Resex να πείσει τις αρχές της χώρας να εισαγάγουν συστήματα μεταφοράς πόρων, προκειμένου να ανταμείβουν όσους ασχολούνται με την εξαγωγή καουτσούκ και τη συλλογή καρπών για τις περιβαλλοντικές υπηρεσίες που προσφέρουν. Όσον αφορά τα «σχέδια επίδειξης» και το «πρόγραμμα κατευθυνόμενης έρευνας» που έκλεισαν, χρειάστηκαν περαιτέρω στάδια, που χρηματοδοτήθηκαν από άλλους χορηγούς, για την παγίωση των αποτελεσμάτων και την εξασφάλιση της βιωσιμότητας. Τα περισσότερα από τα σχέδια επίδειξης δεν ήταν βιώσιμα λόγω της μικρής διάρκειας της υλοποίησής τους (3 χρόνια) και της μη επαρκούς ανάπτυξης των εμπορικών πτυχών τους. Τα αποτελέσματα του «προγράμματος κατευθυνόμενης έρευνας», παρά τη συνάφειά τους, γενικά δεν αξιοποιήθηκαν, με συνέπεια η συμβολή του στο PPG7 να είναι περιορισμένη.

| 4. | Στην Κίνα, ένας από τους τομείς προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006 είναι το περιβάλλον και η βιώσιμη ανάπτυξη, εν μέρει ενόψει της αυξανόμενης συμβολής των τρεχόντων ρυθμών της οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας στα αέρια που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και στη μεταβολή του κλίματος. Τα αποτελέσματα των τεσσάρων βασικών προγραμμάτων που βρίσκονται υπό υλοποίηση ή που έχουν ολοκληρωθεί είναι ποικίλα. Το «ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Λιαονίνγκ» κατάφερε γενικά να βελτιώσει το περιβάλλον, με εξαίρεση την πτυχή του αστικού σχεδιασμού. Το «πρόγραμμα συνεργασίας για την περιβαλλοντική διαχείριση» συνέβαλε κάπως στη συνολική δημιουργία ικανοτήτων στο δημόσιο τομέα, αλλά η πρόοδος στον τομέα της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και των δεσμεύσεων σε επίπεδο βιομηχανίας ήταν περιορισμένη. Το πιο πρόσφατο «πρόγραμμα διαχείρισης των φυσικών δασών» ενδέχεται να μην επιτύχει τους ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους του. Το «πρόγραμμα ενέργεια και περιβάλλον» βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά αντιμετώπισε δυσκολίες στο στάδιο της εκκίνησης. Οι προοπτικές βιωσιμότητας είναι καλές, καθώς η Κίνα είναι έντονα προσηλωμένη στη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος και διαθέτει τις θεσμικές και οικονομικές ικανότητες να επαναλάβει επιτυχημένα πιλοτικά προγράμματα. |
| --- | --- |

4.

Στην Κίνα, ένας από τους τομείς προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006 είναι το περιβάλλον και η βιώσιμη ανάπτυξη, εν μέρει ενόψει της αυξανόμενης συμβολής των τρεχόντων ρυθμών της οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας στα αέρια που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και στη μεταβολή του κλίματος. Τα αποτελέσματα των τεσσάρων βασικών προγραμμάτων που βρίσκονται υπό υλοποίηση ή που έχουν ολοκληρωθεί είναι ποικίλα. Το «ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα του Λιαονίνγκ» κατάφερε γενικά να βελτιώσει το περιβάλλον, με εξαίρεση την πτυχή του αστικού σχεδιασμού. Το «πρόγραμμα συνεργασίας για την περιβαλλοντική διαχείριση» συνέβαλε κάπως στη συνολική δημιουργία ικανοτήτων στο δημόσιο τομέα, αλλά η πρόοδος στον τομέα της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και των δεσμεύσεων σε επίπεδο βιομηχανίας ήταν περιορισμένη. Το πιο πρόσφατο «πρόγραμμα διαχείρισης των φυσικών δασών» ενδέχεται να μην επιτύχει τους ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους του. Το «πρόγραμμα ενέργεια και περιβάλλον» βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά αντιμετώπισε δυσκολίες στο στάδιο της εκκίνησης. Οι προοπτικές βιωσιμότητας είναι καλές, καθώς η Κίνα είναι έντονα προσηλωμένη στη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος και διαθέτει τις θεσμικές και οικονομικές ικανότητες να επαναλάβει επιτυχημένα πιλοτικά προγράμματα.

| 5. | Στην περιοχή της Κεντρικής Αφρικής, το περιβάλλον και η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελούν τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο της περιφερειακής στρατηγικής (έβδομο, όγδοο και ένατο ΕΤΑ), αλλά όχι στο πλαίσιο των εθνικών στρατηγικών των δύο χωρών στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, στο Κονγκό Μπραζαβίλ και στη Γκαμπόν. Το περιφερειακό «σχέδιο για τη διαχείριση των πληροφοριών σχετικά με τα δάση (PRGIE)» έκλεισε σε πρώιμο στάδιο λόγω ελάχιστων αποτελεσμάτων. Το «σχέδιο για τα βασικά είδη» στη Γκαμπόν δεν έχει ακόμη επιτύχει την εξοικείωση των γοριλών με την παρουσία των ανθρώπων και η τουριστική δραστηριότητα δεν έχει ακόμη αρχίσει να αναπτύσσεται. Άλλα σχέδια που υποβλήθηκαν σε έλεγχο ήταν αποτελεσματικότερα. Η αποκατάσταση του ερευνητικού σταθμού στο Μακόκου (PSVAP 2) επέτρεψε στο σταθμό να ανοίξει ξανά. Το σχέδιο «κυνήγι στο χωριό» φαίνεται ήδη να έχει μειώσει τη λαθροθηρία. Το μεγάλο περιφερειακό πρόγραμμα ECOFAC συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης όσον αφορά την ανάγκη διατήρησης του δάσους του ισημερινού και βοήθησε στη διάσωση σημαντικών προστατευόμενων ζωνών καθώς και στη δημιουργία επιχειρησιακών διαρθρώσεων. Παρ' όλα αυτά, λόγω έλλειψης οικονομικής βιωσιμότητας των προστατευόμενων ζωνών, το ECOFAC, το οποίο άρχισε το 1992, βρίσκεται τώρα στην τέταρτη φάση του. Πρέπει να επιλύσει προβλήματα προηγούμενων φάσεων, ιδίως την περιορισμένη επιτυχία των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, την ανάγκη αξιοποίησης του τουριστικού δυναμικού, τη λαθροθηρία και τη νόμιμη και παράνομη υλοτομία εκτός των προστατευόμενων ζωνών καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής των εθνικών αρχών. Η βιωσιμότητα του σχεδίου «κυνήγι στο χωριό» επίσης δεν εξασφαλίζεται, δεδομένου ότι εξαρτάται από τη χρηματοδότηση κινητών μονάδων, τη συμμετοχή των εθνικών αρχών και την προσφορά εναλλακτικών οικονομικών λύσεων στους τοπικούς πληθυσμούς που ασχολούνται με το κυνήγι ως εμπορική δραστηριότητα. |
| --- | --- |

5.

Στην περιοχή της Κεντρικής Αφρικής, το περιβάλλον και η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελούν τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο της περιφερειακής στρατηγικής (έβδομο, όγδοο και ένατο ΕΤΑ), αλλά όχι στο πλαίσιο των εθνικών στρατηγικών των δύο χωρών στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, στο Κονγκό Μπραζαβίλ και στη Γκαμπόν. Το περιφερειακό «σχέδιο για τη διαχείριση των πληροφοριών σχετικά με τα δάση (PRGIE)» έκλεισε σε πρώιμο στάδιο λόγω ελάχιστων αποτελεσμάτων. Το «σχέδιο για τα βασικά είδη» στη Γκαμπόν δεν έχει ακόμη επιτύχει την εξοικείωση των γοριλών με την παρουσία των ανθρώπων και η τουριστική δραστηριότητα δεν έχει ακόμη αρχίσει να αναπτύσσεται. Άλλα σχέδια που υποβλήθηκαν σε έλεγχο ήταν αποτελεσματικότερα. Η αποκατάσταση του ερευνητικού σταθμού στο Μακόκου (PSVAP 2) επέτρεψε στο σταθμό να ανοίξει ξανά. Το σχέδιο «κυνήγι στο χωριό» φαίνεται ήδη να έχει μειώσει τη λαθροθηρία. Το μεγάλο περιφερειακό πρόγραμμα ECOFAC συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης όσον αφορά την ανάγκη διατήρησης του δάσους του ισημερινού και βοήθησε στη διάσωση σημαντικών προστατευόμενων ζωνών καθώς και στη δημιουργία επιχειρησιακών διαρθρώσεων. Παρ' όλα αυτά, λόγω έλλειψης οικονομικής βιωσιμότητας των προστατευόμενων ζωνών, το ECOFAC, το οποίο άρχισε το 1992, βρίσκεται τώρα στην τέταρτη φάση του. Πρέπει να επιλύσει προβλήματα προηγούμενων φάσεων, ιδίως την περιορισμένη επιτυχία των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, την ανάγκη αξιοποίησης του τουριστικού δυναμικού, τη λαθροθηρία και τη νόμιμη και παράνομη υλοτομία εκτός των προστατευόμενων ζωνών καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής των εθνικών αρχών. Η βιωσιμότητα του σχεδίου «κυνήγι στο χωριό» επίσης δεν εξασφαλίζεται, δεδομένου ότι εξαρτάται από τη χρηματοδότηση κινητών μονάδων, τη συμμετοχή των εθνικών αρχών και την προσφορά εναλλακτικών οικονομικών λύσεων στους τοπικούς πληθυσμούς που ασχολούνται με το κυνήγι ως εμπορική δραστηριότητα.

| 6. | Στην Κεντρική Αμερική, η μείωση του ευάλωτου χαρακτήρα και η βελτίωση του περιβάλλοντος αποτελούν τομέα προτεραιότητας της συνεργασίας στο πλαίσιο του εγγράφου περιφερειακής στρατηγικής για την περίοδο 2002-2006, καθώς η περιοχή είναι ιδιαίτερα ευπαθής στις φυσικές καταστροφές. Όσον αφορά τις τρεις χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, ιδίως ως προς το νερό και τη γη, αποτελεί τομέα προτεραιότητας της συνεργασίας στην Ονδούρα, αλλά όχι στη Νικαράγουα και στη Γουατεμάλα. Οι δύο περισσότερο καινοτόμες δραστηριότητες στο πλαίσιο του σχεδίου για την «υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή καφέ» στη Νικαράγουα (πρόγραμμα καφέ καλλιεργούμενου υπό σκιά και άνοιγμα αγοράς στην Ισπανία) δεν έχουν επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα. Στην Ονδούρα, το σχέδιο «βιώσιμης διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής του Tawahka Asangni» είχε μεγάλο αντίκτυπο στη διατήρηση της εν λόγω περιοχής και στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των τοπικών κοινωνιών. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη διαχείριση της ζώνης αυτής βρίσκεται αντιμέτωπη με προκλήσεις που υπερβαίνουν τις δυνατότητες τόσο της ΜΚΟ που έχει αναλάβει την υλοποίηση, όσο και του τριετούς σχεδίου. Πολλές από τις δραστηριότητες που ολοκληρώθηκαν δεν είναι βιώσιμες χωρίς πρόσθετη τεχνική και οικονομική βοήθεια (2). Το σχέδιο «περιφερειακής διαχείρισης των παράκτιων πόρων» θα απαιτήσει επίσης περαιτέρω ενίσχυση για την παγίωση των αποτελεσμάτων και την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων που δεν έχουν τελειώσει. |
| --- | --- |

6.

Στην Κεντρική Αμερική, η μείωση του ευάλωτου χαρακτήρα και η βελτίωση του περιβάλλοντος αποτελούν τομέα προτεραιότητας της συνεργασίας στο πλαίσιο του εγγράφου περιφερειακής στρατηγικής για την περίοδο 2002-2006, καθώς η περιοχή είναι ιδιαίτερα ευπαθής στις φυσικές καταστροφές. Όσον αφορά τις τρεις χώρες στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, ιδίως ως προς το νερό και τη γη, αποτελεί τομέα προτεραιότητας της συνεργασίας στην Ονδούρα, αλλά όχι στη Νικαράγουα και στη Γουατεμάλα. Οι δύο περισσότερο καινοτόμες δραστηριότητες στο πλαίσιο του σχεδίου για την «υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή καφέ» στη Νικαράγουα (πρόγραμμα καφέ καλλιεργούμενου υπό σκιά και άνοιγμα αγοράς στην Ισπανία) δεν έχουν επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα. Στην Ονδούρα, το σχέδιο «βιώσιμης διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής του Tawahka Asangni» είχε μεγάλο αντίκτυπο στη διατήρηση της εν λόγω περιοχής και στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των τοπικών κοινωνιών. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη διαχείριση της ζώνης αυτής βρίσκεται αντιμέτωπη με προκλήσεις που υπερβαίνουν τις δυνατότητες τόσο της ΜΚΟ που έχει αναλάβει την υλοποίηση, όσο και του τριετούς σχεδίου. Πολλές από τις δραστηριότητες που ολοκληρώθηκαν δεν είναι βιώσιμες χωρίς πρόσθετη τεχνική και οικονομική βοήθεια (2). Το σχέδιο «περιφερειακής διαχείρισης των παράκτιων πόρων» θα απαιτήσει επίσης περαιτέρω ενίσχυση για την παγίωση των αποτελεσμάτων και την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων που δεν έχουν τελειώσει.

| 7. | Στην Ινδονησία, το ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006 αναγνώριζε τη διαχείριση των φυσικών πόρων, ιδίως αυτών που σχετίζονται με τα δάση, το νερό και την αγροτική ανάπτυξη, ως τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία. Παρά τη συνάφειά τους, οι επιπτώσεις των σχεδίων και οι προοπτικές βιωσιμότητας στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αβέβαιες και αμφίβολες, δεδομένου ότι η γενική πίεση στο περιβάλλον και ειδικότερα στους δασικούς πόρους εξακολουθεί να υπάρχει και μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί ως αποτέλεσμα της αύξησης του πληθυσμού και της νόμιμης και παράνομης εμπορικής εκμετάλλευσης, ενώ η διαθεσιμότητα κρατικών πόρων για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων συνήθως είναι αβέβαιη. Το οικοσύστημα Leuser απειλείται από την παράνομη υλοτομία και τα σχέδια οδοποιίας και θα χρειαστούν μέτρα διαρκούς προστασίας. Η βιωσιμότητα του δάσους Berau είναι αμφίβολη λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τα τοπικά δικαιώματα ιδιοκτησίας, της συνεχιζόμενης παράνομης υλοτομίας και της απειλής που αποτελούν για την περιοχή οι πιθανές δραστηριότητες εξόρυξης άνθρακα, για τις οποίες οι αρχές έχουν χορηγήσει άδεια. Ωστόσο, άλλες εξελίξεις μπορεί να επηρεάσουν θετικά τη βιωσιμότητα, π.χ. πρόσφατα σχέδια προσπαθούν να αυξήσουν την ανάληψη της ευθύνης από τους τοπικούς φορείς, καθώς και τη συμμετοχή τοπικών ΜΚΟ και άλλων κοινωνικών παραγόντων. |
| --- | --- |

7.

Στην Ινδονησία, το ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006 αναγνώριζε τη διαχείριση των φυσικών πόρων, ιδίως αυτών που σχετίζονται με τα δάση, το νερό και την αγροτική ανάπτυξη, ως τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία. Παρά τη συνάφειά τους, οι επιπτώσεις των σχεδίων και οι προοπτικές βιωσιμότητας στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αβέβαιες και αμφίβολες, δεδομένου ότι η γενική πίεση στο περιβάλλον και ειδικότερα στους δασικούς πόρους εξακολουθεί να υπάρχει και μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί ως αποτέλεσμα της αύξησης του πληθυσμού και της νόμιμης και παράνομης εμπορικής εκμετάλλευσης, ενώ η διαθεσιμότητα κρατικών πόρων για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων συνήθως είναι αβέβαιη. Το οικοσύστημα Leuser απειλείται από την παράνομη υλοτομία και τα σχέδια οδοποιίας και θα χρειαστούν μέτρα διαρκούς προστασίας. Η βιωσιμότητα του δάσους Berau είναι αμφίβολη λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τα τοπικά δικαιώματα ιδιοκτησίας, της συνεχιζόμενης παράνομης υλοτομίας και της απειλής που αποτελούν για την περιοχή οι πιθανές δραστηριότητες εξόρυξης άνθρακα, για τις οποίες οι αρχές έχουν χορηγήσει άδεια. Ωστόσο, άλλες εξελίξεις μπορεί να επηρεάσουν θετικά τη βιωσιμότητα, π.χ. πρόσφατα σχέδια προσπαθούν να αυξήσουν την ανάληψη της ευθύνης από τους τοπικούς φορείς, καθώς και τη συμμετοχή τοπικών ΜΚΟ και άλλων κοινωνικών παραγόντων.

| 8. | Στο Μάλι, το περιβάλλον δεν αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του όγδοου και ένατου ΕΤΑ. Ωστόσο, σημαντικοί πόροι είχαν διατεθεί, στο πλαίσιο του έβδομου και του όγδοου ΕΤΑ, στο σχέδιο για την «καταπολέμηση της απερήμωσης», το οποίο έχει επιτύχει θετικά αποτελέσματα, μολονότι οι κλιματικές αλλαγές μπορούν πάντοτε να θέσουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά του. Όσον αφορά το σχέδιο AGIR, οι τοπικοί πληθυσμοί έχουν και αυτοί δεχθεί τις αρχές του σχεδίου και έχουν περιλάβει περιβαλλοντικές δραστηριότητες στα σχέδια ανάπτυξης των δήμων για την περίοδο 2005-2009. Εντούτοις, δεν έχει ακόμη καταστεί σαφές εάν το σχέδιο έχει επιφέρει διαρκή αλλαγή στη συμπεριφορά του τοπικού πληθυσμού και η βιωσιμότητα εξαρτάται από τη βούληση των τοπικών αρχών να «οικειοποιηθούν» τις αλλαγές που προτείνει το σχέδιο. |
| --- | --- |

8.

Στο Μάλι, το περιβάλλον δεν αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του όγδοου και ένατου ΕΤΑ. Ωστόσο, σημαντικοί πόροι είχαν διατεθεί, στο πλαίσιο του έβδομου και του όγδοου ΕΤΑ, στο σχέδιο για την «καταπολέμηση της απερήμωσης», το οποίο έχει επιτύχει θετικά αποτελέσματα, μολονότι οι κλιματικές αλλαγές μπορούν πάντοτε να θέσουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά του. Όσον αφορά το σχέδιο AGIR, οι τοπικοί πληθυσμοί έχουν και αυτοί δεχθεί τις αρχές του σχεδίου και έχουν περιλάβει περιβαλλοντικές δραστηριότητες στα σχέδια ανάπτυξης των δήμων για την περίοδο 2005-2009. Εντούτοις, δεν έχει ακόμη καταστεί σαφές εάν το σχέδιο έχει επιφέρει διαρκή αλλαγή στη συμπεριφορά του τοπικού πληθυσμού και η βιωσιμότητα εξαρτάται από τη βούληση των τοπικών αρχών να «οικειοποιηθούν» τις αλλαγές που προτείνει το σχέδιο.

| 9. | Στο Μαυρίκιο, το περιβάλλον αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του όγδοου και ένατου ΕΤΑ. Συνολικά, η βοήθεια επέφερε θετικά αποτελέσματα, ιδίως την κατασκευή ενός σημαντικού σταθμού επεξεργασίας λυμάτων στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, την οποία ακολούθησε ενίσχυση της τομεακής πολιτικής στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ. Τα περιφερειακά περιβαλλοντικά σχέδια για τον Ινδικό Ωκεανό που εξετάστηκαν ήταν περισσότερο προβληματικά. Το περιφερειακό περιβαλλοντικό σχέδιο στο πλαίσιο του έβδομου ΕΤΑ απέφερε περιορισμένα άμεσα αποτελέσματα, εάν ληφθεί υπόψη ο προϋπολογισμός των 11 εκατομμυρίων ευρώ, μολονότι ορισμένες μελέτες χρησιμοποιήθηκαν στη συνέχεια στο πλαίσιο του ένατου περιφερειακού προγράμματος του ΕΤΑ. Ως προς το πιλοτικό περιφερειακό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, αναμένεται να δούμε εάν όλα τα υπουργεία παιδείας θα υιοθετήσουν τα πιλοτικά προγράμματα σπουδών που προτείνει το σχέδιο. |
| --- | --- |

9.

Στο Μαυρίκιο, το περιβάλλον αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του όγδοου και ένατου ΕΤΑ. Συνολικά, η βοήθεια επέφερε θετικά αποτελέσματα, ιδίως την κατασκευή ενός σημαντικού σταθμού επεξεργασίας λυμάτων στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, την οποία ακολούθησε ενίσχυση της τομεακής πολιτικής στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ. Τα περιφερειακά περιβαλλοντικά σχέδια για τον Ινδικό Ωκεανό που εξετάστηκαν ήταν περισσότερο προβληματικά. Το περιφερειακό περιβαλλοντικό σχέδιο στο πλαίσιο του έβδομου ΕΤΑ απέφερε περιορισμένα άμεσα αποτελέσματα, εάν ληφθεί υπόψη ο προϋπολογισμός των 11 εκατομμυρίων ευρώ, μολονότι ορισμένες μελέτες χρησιμοποιήθηκαν στη συνέχεια στο πλαίσιο του ένατου περιφερειακού προγράμματος του ΕΤΑ. Ως προς το πιλοτικό περιφερειακό πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ, αναμένεται να δούμε εάν όλα τα υπουργεία παιδείας θα υιοθετήσουν τα πιλοτικά προγράμματα σπουδών που προτείνει το σχέδιο.

| 10. | Στο Μαρόκο, το περιβάλλον δεν αποτελεί τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006, μολονότι αυτό προβλέπει ορισμένα μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση του τομέα των υδάτων μέσω επιδοτήσεων επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών σχεδίων ποικίλλουν και η βιωσιμότητά τους δεν εξασφαλίζεται πάντοτε. Για παράδειγμα, τα αποτελέσματα από το σχέδιο Gefrif ήταν γενικώς θετικά, αλλά η συμμετοχική προσέγγιση στην επόμενη φάση δεν εξασφάλισε την ανάληψη της ευθύνης από τους τοπικούς παράγοντες ούτε τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας. Το σχέδιο «βελτίωσης της ποιότητας της ατμόσφαιρας στο αστικό περιβάλλον» στο Tetouan κατέληξε σε διαγνωστική μελέτη για τη μείωση των εκπομπών αερίων στην περιοχή, στη λειτουργία μιας σειράς σταθμών δειγματοληψίας για την ποιότητα του αέρα καθώς και σε εργαστήριο το οποίο θα διαχειρίζεται το πανεπιστήμιο του Tetouan. Ομοίως, το σχέδιο «καταπολέμησης της απερήμωσης» εξασφάλισε την πλήρη συνεργασία της τοπικής κοινωνίας και παρήγαγε ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα και η βιωσιμότητα του σχεδίου για το Κέντρο Περιβάλλοντος, το οποίο έχει ολοκληρωθεί ήταν εξαιρετικά περιορισμένα, καθώς το εν λόγω σχέδιο δεν κατάφερε να δημιουργήσει μακροπρόθεσμες εταιρικές σχέσεις για την προώθηση του περιβάλλοντος στη Fez και στη Mekhnes. |
| --- | --- |

10.

Στο Μαρόκο, το περιβάλλον δεν αποτελεί τομέα προτεραιότητας για τη συνεργασία στο πλαίσιο του ΕΣΧ για την περίοδο 2002-2006, μολονότι αυτό προβλέπει ορισμένα μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση του τομέα των υδάτων μέσω επιδοτήσεων επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών σχεδίων ποικίλλουν και η βιωσιμότητά τους δεν εξασφαλίζεται πάντοτε. Για παράδειγμα, τα αποτελέσματα από το σχέδιο Gefrif ήταν γενικώς θετικά, αλλά η συμμετοχική προσέγγιση στην επόμενη φάση δεν εξασφάλισε την ανάληψη της ευθύνης από τους τοπικούς παράγοντες ούτε τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας. Το σχέδιο «βελτίωσης της ποιότητας της ατμόσφαιρας στο αστικό περιβάλλον» στο Tetouan κατέληξε σε διαγνωστική μελέτη για τη μείωση των εκπομπών αερίων στην περιοχή, στη λειτουργία μιας σειράς σταθμών δειγματοληψίας για την ποιότητα του αέρα καθώς και σε εργαστήριο το οποίο θα διαχειρίζεται το πανεπιστήμιο του Tetouan. Ομοίως, το σχέδιο «καταπολέμησης της απερήμωσης» εξασφάλισε την πλήρη συνεργασία της τοπικής κοινωνίας και παρήγαγε ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα και η βιωσιμότητα του σχεδίου για το Κέντρο Περιβάλλοντος, το οποίο έχει ολοκληρωθεί ήταν εξαιρετικά περιορισμένα, καθώς το εν λόγω σχέδιο δεν κατάφερε να δημιουργήσει μακροπρόθεσμες εταιρικές σχέσεις για την προώθηση του περιβάλλοντος στη Fez και στη Mekhnes.

| 11. | Στην περιοχή του Ειρηνικού, το περιβάλλον αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του όγδοου και ένατου ΕΤΑ. Κεντρικός άξονας ήταν επίσης και στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ στις τρεις χώρες όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ήτοι στα Φίτζι, στο Κιριμπάτι και στο Τουβαλού, αλλά όχι στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ. Τα περιβαλλοντικά προγράμματα που εξετάστηκαν έχουν αποφέρει στις χώρες της περιοχής πολλά πλεονεκτήματα στις υποδομές καθώς και τεχνολογικά οφέλη. Δεν έχει ακόμη οργανωθεί εκστρατεία περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης όσον αφορά ένα χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στο Ναμπόρο, με στόχο την αύξηση της ανακύκλωσης και την αποδοχή από την κοινή γνώμη των νέων τιμολογίων για τη διάθεση των αποβλήτων. Για την επίτευξη των περιβαλλοντικών οφελών του φιλόδοξου σχεδίου «μείωσης του ευάλωτου των τοπικών κοινωνιών» χρειάζεται περαιτέρω χρόνος προκειμένου να αξιοποιηθούν με πρακτικό τρόπο τα στοιχεία που προκύπτουν από την υλοποίησή του. Το σύστημα στερεών αποβλήτων στο Τουβαλού εξακολουθεί να λειτουργεί στο ελάχιστο και όσοι δεν είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν τα ετήσια τέλη για την υπηρεσία διαχείρισης των αποβλήτων εξακολουθούν να απορρίπτουν τα απόβλητά τους αδιακρίτως. Οι προοπτικές βιωσιμότητας στον Ειρηνικό είναι σχετικά καλές, δεδομένου ότι οι περιφερειακές οργανώσεις είναι σε θέση να παράσχουν περαιτέρω υποστήριξη. Ωστόσο, η βιωσιμότητα θα εξαρτηθεί και από τη συμμετοχή του ευρύτερου συνόλου καθώς και από την ανάληψη της ευθύνης από τις τοπικές κοινωνίες. |
| --- | --- |

11.

Στην περιοχή του Ειρηνικού, το περιβάλλον αποτελούσε τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του όγδοου και ένατου ΕΤΑ. Κεντρικός άξονας ήταν επίσης και στο πλαίσιο του όγδοου ΕΤΑ στις τρεις χώρες όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ήτοι στα Φίτζι, στο Κιριμπάτι και στο Τουβαλού, αλλά όχι στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ. Τα περιβαλλοντικά προγράμματα που εξετάστηκαν έχουν αποφέρει στις χώρες της περιοχής πολλά πλεονεκτήματα στις υποδομές καθώς και τεχνολογικά οφέλη. Δεν έχει ακόμη οργανωθεί εκστρατεία περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης όσον αφορά ένα χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στο Ναμπόρο, με στόχο την αύξηση της ανακύκλωσης και την αποδοχή από την κοινή γνώμη των νέων τιμολογίων για τη διάθεση των αποβλήτων. Για την επίτευξη των περιβαλλοντικών οφελών του φιλόδοξου σχεδίου «μείωσης του ευάλωτου των τοπικών κοινωνιών» χρειάζεται περαιτέρω χρόνος προκειμένου να αξιοποιηθούν με πρακτικό τρόπο τα στοιχεία που προκύπτουν από την υλοποίησή του. Το σύστημα στερεών αποβλήτων στο Τουβαλού εξακολουθεί να λειτουργεί στο ελάχιστο και όσοι δεν είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν τα ετήσια τέλη για την υπηρεσία διαχείρισης των αποβλήτων εξακολουθούν να απορρίπτουν τα απόβλητά τους αδιακρίτως. Οι προοπτικές βιωσιμότητας στον Ειρηνικό είναι σχετικά καλές, δεδομένου ότι οι περιφερειακές οργανώσεις είναι σε θέση να παράσχουν περαιτέρω υποστήριξη. Ωστόσο, η βιωσιμότητα θα εξαρτηθεί και από τη συμμετοχή του ευρύτερου συνόλου καθώς και από την ανάληψη της ευθύνης από τις τοπικές κοινωνίες.

| 12. | Στην Τανζανία, σημαντική ήταν η χρηματοδότηση που διατέθηκε για τον τομέα του περιβάλλοντος στο πλαίσιο του έβδομου και όγδοου ΕΤΑ, δεν αποτελεί ωστόσο τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ. Το σχέδιο για το «εθνικό πάρκο του Σερενγκέτι», στο πλαίσιο του έβδομου ΕΤΑ, συνέβαλε στο να καταστεί το πάρκο οικονομικά βιώσιμο. Ως προς το βασικό περιβαλλοντικό σχέδιο, που χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος του έβδομου ΕΤΑ για τις περιοχές που δέχτηκαν συρροή προσφύγων, για την «υποστήριξη των βορειοδυτικών ελεγχόμενων κυνηγετικών περιοχών», το οποίο χρηματοδοτήθηκε και από το ένατο ΕΤΑ, έχουν επιτευχθεί καλά αποτελέσματα με περιορισμένο προϋπολογισμό από την άποψη της βελτίωσης των υποδομών και της διαχείρισης. Ωστόσο, ελάχιστη πρόοδος έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα στο ζήτημα της καθιέρωσης περιοχών διαχείρισης της άγριας χλωροπανίδας από τις τοπικές κοινωνίες, λόγω έλλειψης σχετικής δέσμευσης από την υπηρεσία που είναι αρμόδια για την άγρια χλωροπανίδα. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη αντιμετωπίσει πλήρως τα ευαίσθητα ζητήματα διακυβέρνησης που αφορούν τον αδιαφανή τρόπο χορήγησης κυνηγετικών αδειών, τα οποία, εάν αντιμετωπισθούν σωστά, θα εξασφάλιζαν τη βιωσιμότητα. Παρόμοια ζητήματα διακυβέρνησης πρέπει να επιλυθούν και όσον αφορά την υποστήριξη της ελεγχόμενης κυνηγετικής περιοχής του Selous για την προστασία του απειλούμενου με εξαφάνιση μαύρου ρινόκερου. Ένα σχέδιο αποχέτευσης στη Μουάνζα δεν μείωσε τα επίπεδα μόλυνσης των υδάτων που χύνονται στη λίμνη Βικτόρια στα απαιτούμενα όρια, μολονότι η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί με την υλοποίηση συναφών σχεδίων. |
| --- | --- |

12.

Στην Τανζανία, σημαντική ήταν η χρηματοδότηση που διατέθηκε για τον τομέα του περιβάλλοντος στο πλαίσιο του έβδομου και όγδοου ΕΤΑ, δεν αποτελεί ωστόσο τομέα κεντρικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του ένατου ΕΤΑ. Το σχέδιο για το «εθνικό πάρκο του Σερενγκέτι», στο πλαίσιο του έβδομου ΕΤΑ, συνέβαλε στο να καταστεί το πάρκο οικονομικά βιώσιμο. Ως προς το βασικό περιβαλλοντικό σχέδιο, που χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος του έβδομου ΕΤΑ για τις περιοχές που δέχτηκαν συρροή προσφύγων, για την «υποστήριξη των βορειοδυτικών ελεγχόμενων κυνηγετικών περιοχών», το οποίο χρηματοδοτήθηκε και από το ένατο ΕΤΑ, έχουν επιτευχθεί καλά αποτελέσματα με περιορισμένο προϋπολογισμό από την άποψη της βελτίωσης των υποδομών και της διαχείρισης. Ωστόσο, ελάχιστη πρόοδος έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα στο ζήτημα της καθιέρωσης περιοχών διαχείρισης της άγριας χλωροπανίδας από τις τοπικές κοινωνίες, λόγω έλλειψης σχετικής δέσμευσης από την υπηρεσία που είναι αρμόδια για την άγρια χλωροπανίδα. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη αντιμετωπίσει πλήρως τα ευαίσθητα ζητήματα διακυβέρνησης που αφορούν τον αδιαφανή τρόπο χορήγησης κυνηγετικών αδειών, τα οποία, εάν αντιμετωπισθούν σωστά, θα εξασφάλιζαν τη βιωσιμότητα. Παρόμοια ζητήματα διακυβέρνησης πρέπει να επιλυθούν και όσον αφορά την υποστήριξη της ελεγχόμενης κυνηγετικής περιοχής του Selous για την προστασία του απειλούμενου με εξαφάνιση μαύρου ρινόκερου. Ένα σχέδιο αποχέτευσης στη Μουάνζα δεν μείωσε τα επίπεδα μόλυνσης των υδάτων που χύνονται στη λίμνη Βικτόρια στα απαιτούμενα όρια, μολονότι η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί με την υλοποίηση συναφών σχεδίων.

---

(1)  Το εν λόγω πρόγραμμα δημιουργήθηκε κατά τη σύνοδο κορυφής του 1990 της Ομάδας των Επτά (G-7) βιομηχανικών χωρών, ως συνέπεια του διαρκώς μεγαλύτερου προβληματισμού σχετικά με την ταχεία αποδάσωση της λεκάνης του Αμαζονίου. Η κυβέρνηση της Βραζιλίας παρουσίασε το πρόγραμμα το 1992 κατά τη Συνάντηση Κορυφής της Γης, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ρίο ντε Τζανέιρο.

(2)  Ένα άλλο σχέδιο χρηματοδοτούμενο από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση δίνει συνέχεια στις δραστηριότητες του σχεδίου για την προστατευόμενη περιοχή του Tawahka Asangni.

---

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΟΨΗ

| III. | Μετά την υπογραφή, το Δεκέμβριο του 2005, της ευρωπαϊκής συναίνεσης για την ανάπτυξη, η οποία αποδίδει αυξημένη σημασία στις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής πολιτικής, η Επιτροπή θα επανεξετάσει και θα ενημερώσει τη στρατηγική του 2001 για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής συνιστώσας, διαμορφώνοντας μια πιο συνολική στρατηγική.
  Η Επιτροπή θα συστήσει διυπηρεσιακή διευθυντική ομάδα για το περιβάλλον στον αναπτυξιακό τομέα η οποία θα παρέχει κατευθυντήριες γραμμές και θα διασφαλίζει τον καλύτερο συντονισμό. Όσον αφορά τις ανάγκες σε προσωπικό, κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην κατάρτιση του μη ειδικευμένου προσωπικού για τη διεκπεραίωση βασικών διαδικασιών περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης (screening) καθώς και στην εξασφάλιση, μετά από σχετικό αίτημα διαθέσιμης βοήθειας από εμπειρογνώμονες για τον εν λόγω σκοπό κατά τις φάσεις του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης. Το σχέδιο του εγχειριδίου περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσής του. Ήδη χρησιμοποιούνται συστατικά του μέρη και έχει διενεργηθεί ευρεία διαβούλευση. Από το Νοέμβριο του 2004 μέχρι τα τέλη του 2005 περίπου 350 υπάλληλοι παρακολούθησαν μαθήματα κατάρτισης στην έδρα και στις αντιπροσωπείες. Η Επιτροπή κατανοεί την ανάγκη για την περαιτέρω ενίσχυση των παρεχομένων γνώσεων και θα εξετάσει το ενδεχόμενο να καταστούν υποχρεωτικά τα θεματικά μαθήματα για τους υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις κλειδιά.
  Τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης είναι ήδη επαρκώς ανεπτυγμένα αλλά η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους για τη βελτίωση της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών που εντοπίζονται κατά την αξιολόγηση των σχεδίων. |
| --- | --- |

III.

Μετά την υπογραφή, το Δεκέμβριο του 2005, της ευρωπαϊκής συναίνεσης για την ανάπτυξη, η οποία αποδίδει αυξημένη σημασία στις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής πολιτικής, η Επιτροπή θα επανεξετάσει και θα ενημερώσει τη στρατηγική του 2001 για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής συνιστώσας, διαμορφώνοντας μια πιο συνολική στρατηγική.

Η Επιτροπή θα συστήσει διυπηρεσιακή διευθυντική ομάδα για το περιβάλλον στον αναπτυξιακό τομέα η οποία θα παρέχει κατευθυντήριες γραμμές και θα διασφαλίζει τον καλύτερο συντονισμό. Όσον αφορά τις ανάγκες σε προσωπικό, κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην κατάρτιση του μη ειδικευμένου προσωπικού για τη διεκπεραίωση βασικών διαδικασιών περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης (screening) καθώς και στην εξασφάλιση, μετά από σχετικό αίτημα διαθέσιμης βοήθειας από εμπειρογνώμονες για τον εν λόγω σκοπό κατά τις φάσεις του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης. Το σχέδιο του εγχειριδίου περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσής του. Ήδη χρησιμοποιούνται συστατικά του μέρη και έχει διενεργηθεί ευρεία διαβούλευση. Από το Νοέμβριο του 2004 μέχρι τα τέλη του 2005 περίπου 350 υπάλληλοι παρακολούθησαν μαθήματα κατάρτισης στην έδρα και στις αντιπροσωπείες. Η Επιτροπή κατανοεί την ανάγκη για την περαιτέρω ενίσχυση των παρεχομένων γνώσεων και θα εξετάσει το ενδεχόμενο να καταστούν υποχρεωτικά τα θεματικά μαθήματα για τους υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις κλειδιά.

Τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης είναι ήδη επαρκώς ανεπτυγμένα αλλά η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους για τη βελτίωση της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών που εντοπίζονται κατά την αξιολόγηση των σχεδίων.

| IV. | Η Επιτροπή ετοιμάζει συστηματικά τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ) με σκοπό την καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην επόμενη γενεά εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) (2007-2013). Ωστόσο, η επίπτωση των εν λόγω ΠΧΧ στα νέα ΕΣΧ εξαρτάται σε τελευταία ανάλυση από την προτεραιότητα που δίδουν τα κράτη εταίροι στα περιβαλλοντικά θέματα.
  Η γενική δημοσιονομική στήριξη (ΓΔΣ) συνεπάγεται ευρύ διάλογο πολιτικής για τις αναπτυξιακές στρατηγικές των εταίρων και εστιάζεται στον περιορισμό της φτώχειας, στη μακροοικονομική σταθερότητα και στη βελτιωμένη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και δεσμεύσεις (όπως το άρθρο 61 παράγραφος 2 της συμφωνίας του Κοτονού). Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να ενσωματώσει την περιβαλλοντική διάσταση στο επίπεδο του πολιτικού διαλόγου όπου αυτό είναι δυνατό. Στην περίπτωση της τομεακής δημοσιονομικής στήριξης (ΤΔΣ), μπορούν να ληφθούν υπόψη ειδικά περιβαλλοντικά προβλήματα του τομέα στα πλαίσια του διαλόγου για την πολιτική που ακολουθείται στον τομέα καθώς και της κατάρτισης του ίδιου του προγράμματος. Θα μπορούσε ακόμη να προβλεφθεί και ΤΔΣ εστιασμένη στο περιβάλλον. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την περιβαλλοντική πτυχή κατά την υπό εξέλιξη αναθεώρηση των εγχειριδίων της για τη γενική και τομεακή δημοσιονομική στήριξη.
  Η περιβαλλοντική προεξέταση (screening) των σχεδίων μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω. Έχει ξεκινήσει η καταγραφή των αξιολογήσεων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που πραγματοποιήθηκαν για αναπτυξιακά σχέδια και η εργασία αυτή θα ολοκληρωθεί και θα ενημερώνεται τακτικά. |
| --- | --- |

IV.

Η Επιτροπή ετοιμάζει συστηματικά τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ) με σκοπό την καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην επόμενη γενεά εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) (2007-2013). Ωστόσο, η επίπτωση των εν λόγω ΠΧΧ στα νέα ΕΣΧ εξαρτάται σε τελευταία ανάλυση από την προτεραιότητα που δίδουν τα κράτη εταίροι στα περιβαλλοντικά θέματα.

Η γενική δημοσιονομική στήριξη (ΓΔΣ) συνεπάγεται ευρύ διάλογο πολιτικής για τις αναπτυξιακές στρατηγικές των εταίρων και εστιάζεται στον περιορισμό της φτώχειας, στη μακροοικονομική σταθερότητα και στη βελτιωμένη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και δεσμεύσεις (όπως το άρθρο 61 παράγραφος 2 της συμφωνίας του Κοτονού). Η Επιτροπή θα προσπαθήσει να ενσωματώσει την περιβαλλοντική διάσταση στο επίπεδο του πολιτικού διαλόγου όπου αυτό είναι δυνατό. Στην περίπτωση της τομεακής δημοσιονομικής στήριξης (ΤΔΣ), μπορούν να ληφθούν υπόψη ειδικά περιβαλλοντικά προβλήματα του τομέα στα πλαίσια του διαλόγου για την πολιτική που ακολουθείται στον τομέα καθώς και της κατάρτισης του ίδιου του προγράμματος. Θα μπορούσε ακόμη να προβλεφθεί και ΤΔΣ εστιασμένη στο περιβάλλον. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την περιβαλλοντική πτυχή κατά την υπό εξέλιξη αναθεώρηση των εγχειριδίων της για τη γενική και τομεακή δημοσιονομική στήριξη.

Η περιβαλλοντική προεξέταση (screening) των σχεδίων μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω. Έχει ξεκινήσει η καταγραφή των αξιολογήσεων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που πραγματοποιήθηκαν για αναπτυξιακά σχέδια και η εργασία αυτή θα ολοκληρωθεί και θα ενημερώνεται τακτικά.

| V. | Δεδομένου του δυσχερούς πλαισίου που χαρακτηρίζει τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης, η Επιτροπή θεωρεί τα σχέδια αρκετά αποτελεσματικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός παραγόντων που υπεισέρχονται κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης (περιλαμβανομένης της πολιτικής αστάθειας και των προβλημάτων εφαρμογής του νόμου), συχνά εκτός του πλαισίου ελέγχου του σχεδίου, και οι οποίοι επηρεάζουν τις πιθανότητες να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και οι αναμενόμενες επιπτώσεις.
  Στο πλαίσιο των περισσότερων περιβαλλοντικών παρεμβάσεων καταβλήθηκε προσπάθεια να συνδυαστούν οι στόχοι της διατήρησης και των τοπικών περιβαλλοντικών αναγκών μέσω της στήριξης της βιώσιμης χρήσης των φυσικών πόρων και άλλων προσοδοφόρων δραστηριοτήτων (όπως ο οικοτουρισμός) και να ενισχυθούν οι τοπικές διοικητικές αρχές που είναι αρμόδιες για την προστασία του περιβάλλοντος.
  Η Επιτροπή επιδιώκει να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων και να επιταχύνει τις διαδικασίες επιλογής και διαχείρισής τους. Η πρόσφατη αναθεώρηση των διαδικασιών για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων εντάσσεται στην προσπάθεια αυτή.
  Η οικονομική βιωσιμότητα είναι μια πολυσύνθετη πρόκληση, κοινή για τα περισσότερα αναπτυξιακά σχέδια και ακόμη περισσότερο για τα σχέδια που έχουν ως πρωταρχικό στόχο τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Η ακολουθούμενη πορεία για την καθιέρωση νέων όρων χορήγησης της βοήθειας που διαφέρουν από την κλασσική προσέγγιση των σχεδίων (προσεγγίσεις που καλύπτουν ολόκληρο τον τομέα, προγράμματα στήριξης των πολιτικών ενός τομέα) αιτιολογείται μεταξύ άλλων από την επιδίωξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των μέτρων. |
| --- | --- |

V.

Δεδομένου του δυσχερούς πλαισίου που χαρακτηρίζει τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης, η Επιτροπή θεωρεί τα σχέδια αρκετά αποτελεσματικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός παραγόντων που υπεισέρχονται κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης (περιλαμβανομένης της πολιτικής αστάθειας και των προβλημάτων εφαρμογής του νόμου), συχνά εκτός του πλαισίου ελέγχου του σχεδίου, και οι οποίοι επηρεάζουν τις πιθανότητες να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και οι αναμενόμενες επιπτώσεις.

Στο πλαίσιο των περισσότερων περιβαλλοντικών παρεμβάσεων καταβλήθηκε προσπάθεια να συνδυαστούν οι στόχοι της διατήρησης και των τοπικών περιβαλλοντικών αναγκών μέσω της στήριξης της βιώσιμης χρήσης των φυσικών πόρων και άλλων προσοδοφόρων δραστηριοτήτων (όπως ο οικοτουρισμός) και να ενισχυθούν οι τοπικές διοικητικές αρχές που είναι αρμόδιες για την προστασία του περιβάλλοντος.

Η Επιτροπή επιδιώκει να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων και να επιταχύνει τις διαδικασίες επιλογής και διαχείρισής τους. Η πρόσφατη αναθεώρηση των διαδικασιών για τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων εντάσσεται στην προσπάθεια αυτή.

Η οικονομική βιωσιμότητα είναι μια πολυσύνθετη πρόκληση, κοινή για τα περισσότερα αναπτυξιακά σχέδια και ακόμη περισσότερο για τα σχέδια που έχουν ως πρωταρχικό στόχο τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Η ακολουθούμενη πορεία για την καθιέρωση νέων όρων χορήγησης της βοήθειας που διαφέρουν από την κλασσική προσέγγιση των σχεδίων (προσεγγίσεις που καλύπτουν ολόκληρο τον τομέα, προγράμματα στήριξης των πολιτικών ενός τομέα) αιτιολογείται μεταξύ άλλων από την επιδίωξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των μέτρων.

| VI. | Οι απαντήσεις της Επιτροπής στις λεπτομερείς συστάσεις του Συνεδρίου δίνονται στα σημεία 88-101. |
| --- | --- |

VI.

Οι απαντήσεις της Επιτροπής στις λεπτομερείς συστάσεις του Συνεδρίου δίνονται στα σημεία 88-101.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΕΙ

| 9 έως 13. | Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει και θα ενημερώσει την στρατηγική του 2001 για την ενσωμάτωση του περιβάλλοντος και θα την καταστήσει πιο κατανοητή λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις, όπως η αναπτυξιακή πολιτική, η στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης και το θεματικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων περιλαμβανομένης και της ενέργειας (ENRTP).
  Η νέα συναίνεση του 2005 για την αναπτυξιακή πολιτική παρέχει δυνατότητες για μια πιο σφαιρική προσέγγιση, καθώς περιλαμβάνει ρητά το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους ως πιθανό τομέα χορήγησης βοήθειας και για πρώτη φορά πρόκειται για στρατηγική υιοθετημένη από τα κράτη μέλη και το Κοινοβούλιο. Το ENRTP διαθέτει ευρύτερο πεδίο από το προηγούμενο πρόγραμμα με ελαφρά μεγαλύτερο κονδύλιο και εκτός από την επισήμανση προτεραιοτήτων για περιβαλλοντικές δράσεις περιλαμβάνει και συγκεκριμένους στόχους για την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης αυτής σε γεωγραφικά όργανα. Η προετοιμασία των CEP (περιβαλλοντική κατατομή της χώρας), αναμένεται επίσης να αποτελέσει σημαντικό βήμα που θα εξασφαλίσει τη διάθεση επαρκούς ποσοστού της χρηματοδότησης για τους τομείς του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων βάσει διαλόγου με τις χώρες εταίρους. Η νέα στρατηγική θα υπογραμμίζει επίσης την εφαρμογή των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων στρατηγικού χαρακτήρα (SEA) σύμφωνα με τη δήλωση για την αναπτυξιακή πολιτική, περιλαμβανομένων του καθορισμού κριτηρίων και της υποβολής αναφορών.
  Μέχρι σήμερα η συνοχή μεταξύ των γεωγραφικών και θεματικών οργάνων ήταν ανεπαρκής. Ωστόσο, η κατάσταση θα βελτιωθεί μόλις λειτουργήσουν τα νέα μέσα αναπτυξιακής συνεργασίας τα οποία δίνουν έμφαση στην επικουρικότητα και τη συμπληρωματικότητα των θεματικών προγραμμάτων προς τα γεωγραφικά προγράμματα.
  Όσον αφορά το διαφορετικό επίπεδο χρηματοδότησης του τομέα του περιβάλλοντος στις διάφορες χώρες που αναφέρει το Συνέδριο στο σημείο 13, η κοινοτική αναπτυξιακή συνεργασία διέπεται από τις αρχές της εταιρικής σχέσης και της κυριότητας για τις χώρες-δικαιούχους. Αυτό σημαίνει ότι οι προτεραιότητες των μηχανισμών γεωγραφικής συνεργασίας συμφωνούνται με διαδικασία διαβούλευσης βάσει της οποίας οι δικαιούχες χώρες εταίροι ενδέχεται να καταβάλουν σημαντικότερες προσπάθειες σε κοινωνικούς τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση. Η Επιτροπή θα συνεχίσει ωστόσο να εργάζεται για να επιτύχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στα περιβαλλοντικά θέματα στο πλαίσιο των διμερών της σχέσεων με τις χώρες εταίρους. Οι ειδικοί κανονισμοί για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη διαδικασία ανάπτυξης των αναπτυσσομένων χωρών [(ΕΚ) αριθ. 2493/2000] και την προώθηση της διατήρησης και της αειφόρου διαχείρισης των δασών στις αναπτυσσόμενες χώρες [(ΕΚ) αριθ. 2494/2000] προβλέπουν δημοσιονομικό πλαίσιο 93 εκατ. ευρώ και 249 εκατ. ευρώ αντίστοιχα για την περίοδο 2000-2006. |
| --- | --- |

9 έως 13.

Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει και θα ενημερώσει την στρατηγική του 2001 για την ενσωμάτωση του περιβάλλοντος και θα την καταστήσει πιο κατανοητή λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις, όπως η αναπτυξιακή πολιτική, η στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης και το θεματικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και την αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων περιλαμβανομένης και της ενέργειας (ENRTP).

Η νέα συναίνεση του 2005 για την αναπτυξιακή πολιτική παρέχει δυνατότητες για μια πιο σφαιρική προσέγγιση, καθώς περιλαμβάνει ρητά το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους ως πιθανό τομέα χορήγησης βοήθειας και για πρώτη φορά πρόκειται για στρατηγική υιοθετημένη από τα κράτη μέλη και το Κοινοβούλιο. Το ENRTP διαθέτει ευρύτερο πεδίο από το προηγούμενο πρόγραμμα με ελαφρά μεγαλύτερο κονδύλιο και εκτός από την επισήμανση προτεραιοτήτων για περιβαλλοντικές δράσεις περιλαμβάνει και συγκεκριμένους στόχους για την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης αυτής σε γεωγραφικά όργανα. Η προετοιμασία των CEP (περιβαλλοντική κατατομή της χώρας), αναμένεται επίσης να αποτελέσει σημαντικό βήμα που θα εξασφαλίσει τη διάθεση επαρκούς ποσοστού της χρηματοδότησης για τους τομείς του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων βάσει διαλόγου με τις χώρες εταίρους. Η νέα στρατηγική θα υπογραμμίζει επίσης την εφαρμογή των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων στρατηγικού χαρακτήρα (SEA) σύμφωνα με τη δήλωση για την αναπτυξιακή πολιτική, περιλαμβανομένων του καθορισμού κριτηρίων και της υποβολής αναφορών.

Μέχρι σήμερα η συνοχή μεταξύ των γεωγραφικών και θεματικών οργάνων ήταν ανεπαρκής. Ωστόσο, η κατάσταση θα βελτιωθεί μόλις λειτουργήσουν τα νέα μέσα αναπτυξιακής συνεργασίας τα οποία δίνουν έμφαση στην επικουρικότητα και τη συμπληρωματικότητα των θεματικών προγραμμάτων προς τα γεωγραφικά προγράμματα.

Όσον αφορά το διαφορετικό επίπεδο χρηματοδότησης του τομέα του περιβάλλοντος στις διάφορες χώρες που αναφέρει το Συνέδριο στο σημείο 13, η κοινοτική αναπτυξιακή συνεργασία διέπεται από τις αρχές της εταιρικής σχέσης και της κυριότητας για τις χώρες-δικαιούχους. Αυτό σημαίνει ότι οι προτεραιότητες των μηχανισμών γεωγραφικής συνεργασίας συμφωνούνται με διαδικασία διαβούλευσης βάσει της οποίας οι δικαιούχες χώρες εταίροι ενδέχεται να καταβάλουν σημαντικότερες προσπάθειες σε κοινωνικούς τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση. Η Επιτροπή θα συνεχίσει ωστόσο να εργάζεται για να επιτύχει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στα περιβαλλοντικά θέματα στο πλαίσιο των διμερών της σχέσεων με τις χώρες εταίρους. Οι ειδικοί κανονισμοί για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη διαδικασία ανάπτυξης των αναπτυσσομένων χωρών [(ΕΚ) αριθ. 2493/2000] και την προώθηση της διατήρησης και της αειφόρου διαχείρισης των δασών στις αναπτυσσόμενες χώρες [(ΕΚ) αριθ. 2494/2000] προβλέπουν δημοσιονομικό πλαίσιο 93 εκατ. ευρώ και 249 εκατ. ευρώ αντίστοιχα για την περίοδο 2000-2006.

| 15 και 16. | Η Επιτροπή σκοπεύει να θέσει σε λειτουργία διυπηρεσιακή διευθυντική ομάδα για το περιβάλλον στον τομέα της ανάπτυξης προκειμένου να διασφαλίσει μια πιο συστηματική σφαιρική παρακολούθηση του επιμερισμένου επιχειρησιακού πλαισίου και της υποβολής εκθέσεων. Η ομάδα αυτή θα λειτουργεί παράλληλα με τους υπάρχοντες διυπηρεσιακούς μηχανισμούς συντονισμού που συμβάλλουν ήδη στην εφαρμογή διαφόρων πτυχών της στρατηγικής για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης. Οι μηχανισμοί αυτοί περιλαμβάνουν τις ομάδες ανά χώρα που παρακολουθούν το γεωγραφικό προγραμματισμό καθώς και τα αντίστοιχα περιφερειακά γραφεία της ΓΔ ENV και τη διυπηρεσιακή ομάδα στήριξης της ποιότητας (ΔΟΣΠ) που διενεργεί ποιοτικούς ελέγχους των εθνικών και περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής περιλαμβανομένης της ορθής εφαρμογής της στρατηγικής, για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης. Επιπλέον, ασκείται συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών για την επίβλεψη των κεντρικών δραστηριοτήτων του helpdesk για το περιβάλλον και για τον προγραμματισμό και την εκτέλεση των σχετικών με το περιβάλλον κονδυλίων του προϋπολογισμού. |
| --- | --- |

15 και 16.

Η Επιτροπή σκοπεύει να θέσει σε λειτουργία διυπηρεσιακή διευθυντική ομάδα για το περιβάλλον στον τομέα της ανάπτυξης προκειμένου να διασφαλίσει μια πιο συστηματική σφαιρική παρακολούθηση του επιμερισμένου επιχειρησιακού πλαισίου και της υποβολής εκθέσεων. Η ομάδα αυτή θα λειτουργεί παράλληλα με τους υπάρχοντες διυπηρεσιακούς μηχανισμούς συντονισμού που συμβάλλουν ήδη στην εφαρμογή διαφόρων πτυχών της στρατηγικής για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης. Οι μηχανισμοί αυτοί περιλαμβάνουν τις ομάδες ανά χώρα που παρακολουθούν το γεωγραφικό προγραμματισμό καθώς και τα αντίστοιχα περιφερειακά γραφεία της ΓΔ ENV και τη διυπηρεσιακή ομάδα στήριξης της ποιότητας (ΔΟΣΠ) που διενεργεί ποιοτικούς ελέγχους των εθνικών και περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής περιλαμβανομένης της ορθής εφαρμογής της στρατηγικής, για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης. Επιπλέον, ασκείται συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών για την επίβλεψη των κεντρικών δραστηριοτήτων του helpdesk για το περιβάλλον και για τον προγραμματισμό και την εκτέλεση των σχετικών με το περιβάλλον κονδυλίων του προϋπολογισμού.

| 17. | Τα κριτήρια απόδοσης είναι εστιασμένα στις πτυχές του προγραμματισμού και περιλαμβάνουν τον αριθμό και την ποιότητα των ολοκληρωμένων ΠΧΧ και πως αυτά αντικατοπτρίζονται στα ΕΣΧ. Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει τη διαδικασία εκπόνησης μιας ολοκληρωμένης σειράς κριτηρίων απόδοσης. |
| --- | --- |

17.

Τα κριτήρια απόδοσης είναι εστιασμένα στις πτυχές του προγραμματισμού και περιλαμβάνουν τον αριθμό και την ποιότητα των ολοκληρωμένων ΠΧΧ και πως αυτά αντικατοπτρίζονται στα ΕΣΧ. Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει τη διαδικασία εκπόνησης μιας ολοκληρωμένης σειράς κριτηρίων απόδοσης.

| 18. | Ένας από τους στόχους της μεταρρύθμισης της εξωτερικής βοήθειας ήταν η ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων που διαχειρίζονται την εξωτερική βοήθεια. Ενώ έχει σημειωθεί πρόοδος, η κατάσταση στον τομέα αυτό παραμένει σε επίπεδα χαμηλότερα του μέσου όρου των ευρωπαίων δωρητών.
  Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για την οργάνωση των υπηρεσιών της κατά τρόπο που να αντισταθμίζει τους περιορισμένους πόρους και για την επανεξέταση των θεμάτων που συνδέονται με τους ανθρώπινους πόρους στο πλαίσιο της ετήσιας στρατηγικής χάραξης πολιτικής.
  Σε όλες τις σημαντικές ενδιαφερόμενες Γενικές Διευθύνσεις ορίστηκαν υπεύθυνοι επαφής. Στη ΓΔ RELEX δημιουργήθηκε δίκτυο ανταποκριτών για θέματα περιβάλλοντος. Οι γεωγραφικές μονάδες στη ΓΔ ENV διαδραματίζουν σημαντικό υποστηρικτικό ρόλο για τη ΓΔ RELEX όσον αφορά την προβολή των περιβαλλοντικών θεμάτων κατά την προετοιμασία των ΕΣΧ. Βραχυπρόθεσμη εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα περιβάλλοντος παρέχεται μέσω της υπηρεσίας ηλεκτρονικής υποστήριξης (Help-desk) για το περιβάλλον (βλέπε σημεία 19-22).
  Στο πλαίσιο της μεταφοράς των αρμοδιοτήτων για τη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας, έχει οριστεί στις περισσότερες αντιπροσωπείες της ΕΚ υπεύθυνος επαφής για τα περιβαλλοντικά θέματα, παρόλο που το εν λόγω άτομο ενδέχεται να είναι υπεύθυνο και για άλλους τομείς.
  Το Μάρτιο του 2005 αναθεωρήθηκε εκ νέου η θεματική εμπειρογνωμοσύνη στη EuropeAid προκειμένου να είναι σε θέση να παράσχει υποστήριξη υψηλής ποιότητας στις αντιπροσωπείες με αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

18.

Ένας από τους στόχους της μεταρρύθμισης της εξωτερικής βοήθειας ήταν η ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων που διαχειρίζονται την εξωτερική βοήθεια. Ενώ έχει σημειωθεί πρόοδος, η κατάσταση στον τομέα αυτό παραμένει σε επίπεδα χαμηλότερα του μέσου όρου των ευρωπαίων δωρητών.

Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για την οργάνωση των υπηρεσιών της κατά τρόπο που να αντισταθμίζει τους περιορισμένους πόρους και για την επανεξέταση των θεμάτων που συνδέονται με τους ανθρώπινους πόρους στο πλαίσιο της ετήσιας στρατηγικής χάραξης πολιτικής.

Σε όλες τις σημαντικές ενδιαφερόμενες Γενικές Διευθύνσεις ορίστηκαν υπεύθυνοι επαφής. Στη ΓΔ RELEX δημιουργήθηκε δίκτυο ανταποκριτών για θέματα περιβάλλοντος. Οι γεωγραφικές μονάδες στη ΓΔ ENV διαδραματίζουν σημαντικό υποστηρικτικό ρόλο για τη ΓΔ RELEX όσον αφορά την προβολή των περιβαλλοντικών θεμάτων κατά την προετοιμασία των ΕΣΧ. Βραχυπρόθεσμη εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα περιβάλλοντος παρέχεται μέσω της υπηρεσίας ηλεκτρονικής υποστήριξης (Help-desk) για το περιβάλλον (βλέπε σημεία 19-22).

Στο πλαίσιο της μεταφοράς των αρμοδιοτήτων για τη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας, έχει οριστεί στις περισσότερες αντιπροσωπείες της ΕΚ υπεύθυνος επαφής για τα περιβαλλοντικά θέματα, παρόλο που το εν λόγω άτομο ενδέχεται να είναι υπεύθυνο και για άλλους τομείς.

Το Μάρτιο του 2005 αναθεωρήθηκε εκ νέου η θεματική εμπειρογνωμοσύνη στη EuropeAid προκειμένου να είναι σε θέση να παράσχει υποστήριξη υψηλής ποιότητας στις αντιπροσωπείες με αποτελεσματικό τρόπο.

| 19 έως 22. | Όταν ξεκίνησε ο προγραμματισμός του νέου κύκλου συνεργασίας (2007-2013), είχε ήδη τεθεί εκ νέου σε λειτουργία η υπηρεσία ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk) παρέχοντας κατάρτιση και συμβουλές στους εντεταλμένους υπαλλήλους. Κατά τη φάση του προγραμματισμού γινόταν συχνά αναφορά στο εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης παρόλο που ήταν ακόμη υπό μορφή σχεδίου, περιλαμβανομένων των υποδειγμάτων του για τη συγγραφή υποχρεώσεων για τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα και άλλων μέσων αξιολόγησης. Η υπηρεσία Helpdesk έλαβε περισσότερα από 160 αιτήματα παροχής συμβουλών κατά το 2005 που αφορούσαν κυρίως θέματα προγραμματισμού.
  Η καθυστέρηση που σημειώθηκε το 2005 στην ολοκλήρωση του εγχειριδίου εξηγείται κατά κύριο λόγο από την ανάγκη να προσδιοριστούν οι κατάλληλοι όροι (αποτελεσματικοί και αποδοτικοί) για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους νέους μηχανισμούς παροχής βοήθειας, γεγονός που, όπως αναγνωρίζει το Συνέδριο, συνιστά πρόκληση την οποία οι περισσότεροι δωρητές προσπαθούν ακόμη να αντιμετωπίσουν. Η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ αναπτύσσει παράλληλο έργο για την εκπόνηση εργαλείων περιβαλλοντικής αξιολόγησης των πολιτικών, των προγραμμάτων και των σχεδίων (μεγάλης κλίμακας).
  Από το Νοέμβριο του 2004 έως τα τέλη του 2005, περίπου 350 μέλη του προσωπικού της ΕΚ συμμετείχαν σε μαθήματα περιβαλλοντικής κατάρτισης στην έδρα και τις αντιπροσωπείες. |
| --- | --- |

19 έως 22.

Όταν ξεκίνησε ο προγραμματισμός του νέου κύκλου συνεργασίας (2007-2013), είχε ήδη τεθεί εκ νέου σε λειτουργία η υπηρεσία ηλεκτρονικής υποστήριξης (helpdesk) παρέχοντας κατάρτιση και συμβουλές στους εντεταλμένους υπαλλήλους. Κατά τη φάση του προγραμματισμού γινόταν συχνά αναφορά στο εγχειρίδιο περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης παρόλο που ήταν ακόμη υπό μορφή σχεδίου, περιλαμβανομένων των υποδειγμάτων του για τη συγγραφή υποχρεώσεων για τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα και άλλων μέσων αξιολόγησης. Η υπηρεσία Helpdesk έλαβε περισσότερα από 160 αιτήματα παροχής συμβουλών κατά το 2005 που αφορούσαν κυρίως θέματα προγραμματισμού.

Η καθυστέρηση που σημειώθηκε το 2005 στην ολοκλήρωση του εγχειριδίου εξηγείται κατά κύριο λόγο από την ανάγκη να προσδιοριστούν οι κατάλληλοι όροι (αποτελεσματικοί και αποδοτικοί) για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους νέους μηχανισμούς παροχής βοήθειας, γεγονός που, όπως αναγνωρίζει το Συνέδριο, συνιστά πρόκληση την οποία οι περισσότεροι δωρητές προσπαθούν ακόμη να αντιμετωπίσουν. Η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ αναπτύσσει παράλληλο έργο για την εκπόνηση εργαλείων περιβαλλοντικής αξιολόγησης των πολιτικών, των προγραμμάτων και των σχεδίων (μεγάλης κλίμακας).

Από το Νοέμβριο του 2004 έως τα τέλη του 2005, περίπου 350 μέλη του προσωπικού της ΕΚ συμμετείχαν σε μαθήματα περιβαλλοντικής κατάρτισης στην έδρα και τις αντιπροσωπείες.

| 23. | Με την αναδιοργάνωση της EuropeAid το 2005, τα περισσότερα από τα 11 θεματικά δίκτυα που συντόνιζε η EuropeAid σταμάτησαν να λειτουργούν υπό την μορφή που είχαν μέχρι τότε. Στις αρχές του 2006 υιοθετήθηκε μια κοινή προσέγγιση για την επαναλειτουργία τους, η οποία λαμβάνει υπόψη την κατάσταση που προέκυψε από την εν λόγω αναδιοργάνωση της EuropeAid και τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για τη διαχείριση της βοήθειας στις αντιπροσωπείες. Η εν λόγω προσέγγιση προβλέπει τη συγκέντρωση των εμπειρογνωμόνων του εν λόγω τομέα, που προηγουμένως βρισκόταν σε διάφορες γεωγραφικές διευθύνσεις, στις νεοδημιουργηθείσες θεματικές μονάδες ούτως ώστε να ενισχυθεί ή ποιότητα των επιχειρήσεων. Η νέα προσέγγιση όσον αφορά τα θεματικά δίκτυα δίδει έμφαση στις παρεχόμενες από τις αντιπροσωπείες υπηρεσίες. Στη βάση αυτή θεσπίστηκαν ορισμένες δραστηριότητες για τα θεματικά δίκτυα, στις οποίες περιλαμβάνεται η διαβούλευση με τους ανταποκριτές για τα περιβαλλοντικά θέματα στις αντιπροσωπείες σχετικά με το προτεινόμενο εγχειρίδιο για το περιβάλλον. |
| --- | --- |

23.

Με την αναδιοργάνωση της EuropeAid το 2005, τα περισσότερα από τα 11 θεματικά δίκτυα που συντόνιζε η EuropeAid σταμάτησαν να λειτουργούν υπό την μορφή που είχαν μέχρι τότε. Στις αρχές του 2006 υιοθετήθηκε μια κοινή προσέγγιση για την επαναλειτουργία τους, η οποία λαμβάνει υπόψη την κατάσταση που προέκυψε από την εν λόγω αναδιοργάνωση της EuropeAid και τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για τη διαχείριση της βοήθειας στις αντιπροσωπείες. Η εν λόγω προσέγγιση προβλέπει τη συγκέντρωση των εμπειρογνωμόνων του εν λόγω τομέα, που προηγουμένως βρισκόταν σε διάφορες γεωγραφικές διευθύνσεις, στις νεοδημιουργηθείσες θεματικές μονάδες ούτως ώστε να ενισχυθεί ή ποιότητα των επιχειρήσεων. Η νέα προσέγγιση όσον αφορά τα θεματικά δίκτυα δίδει έμφαση στις παρεχόμενες από τις αντιπροσωπείες υπηρεσίες. Στη βάση αυτή θεσπίστηκαν ορισμένες δραστηριότητες για τα θεματικά δίκτυα, στις οποίες περιλαμβάνεται η διαβούλευση με τους ανταποκριτές για τα περιβαλλοντικά θέματα στις αντιπροσωπείες σχετικά με το προτεινόμενο εγχειρίδιο για το περιβάλλον.

| 24. | Η Επιτροπή έδωσε προτεραιότητα στη διενέργεια πλήρους αξιολόγησης των κανονισμών για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση το 2003-2004, όπως προβλέπει η νομική βάση των δύο προγραμμάτων. Το δείγμα σχεδίων που επελέγη για την πρακτική φάση της περιβαλλοντικής πτυχής της αξιολόγησης κάλυπτε 35 σχέδια κατανεμημένα σε 16 χώρες. |
| --- | --- |

24.

Η Επιτροπή έδωσε προτεραιότητα στη διενέργεια πλήρους αξιολόγησης των κανονισμών για το περιβάλλον και τα τροπικά δάση το 2003-2004, όπως προβλέπει η νομική βάση των δύο προγραμμάτων. Το δείγμα σχεδίων που επελέγη για την πρακτική φάση της περιβαλλοντικής πτυχής της αξιολόγησης κάλυπτε 35 σχέδια κατανεμημένα σε 16 χώρες.

| 25 και 26. | Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει τη δημιουργία βάσης δεδομένων που θα αποτελέσει την απογραφή όλων των αξιολογήσεων σχεδίων για τις οποίες η αναζήτηση και η πρόσβαση θα μπορεί να γίνει με λέξεις κλειδιά, συμπεριλαμβανομένης της λέξης «περιβάλλον». Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να γίνει πιο συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
  Οι εκθέσεις για την παρακολούθηση βάσει αποτελεσμάτων (ROM) είναι συνοπτικά έγγραφα εστιασμένα στα κύρια συστατικά στοιχεία των σχεδίων και έχουν σχεδιαστεί κατά κύριο λόγο ως εργαλείο που θα συμβάλει στη λήψη ορθών αποφάσεων για τη διαχείριση των σχεδίων. |
| --- | --- |

25 και 26.

Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει τη δημιουργία βάσης δεδομένων που θα αποτελέσει την απογραφή όλων των αξιολογήσεων σχεδίων για τις οποίες η αναζήτηση και η πρόσβαση θα μπορεί να γίνει με λέξεις κλειδιά, συμπεριλαμβανομένης της λέξης «περιβάλλον». Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να γίνει πιο συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

Οι εκθέσεις για την παρακολούθηση βάσει αποτελεσμάτων (ROM) είναι συνοπτικά έγγραφα εστιασμένα στα κύρια συστατικά στοιχεία των σχεδίων και έχουν σχεδιαστεί κατά κύριο λόγο ως εργαλείο που θα συμβάλει στη λήψη ορθών αποφάσεων για τη διαχείριση των σχεδίων.

| 27. | Το «σύστημα διαμορφωτών πολιτικής» της ΕΑΒ που χρησιμοποιεί η Επιτροπή επιτρέπει την υποβολή εκθέσεων για τα θέματα περιβάλλοντος βάσει των οδηγιών της ΕΑΒ. Στο μεταξύ η Επιτροπή έχει υποβάλει έκθεση στην ΕΑΒ σχετικά με τους «διαμορφωτές πολιτικής του Rio» για τα έτη 2003 και 2004.
  Όπως αναγνωρίζει το Συνέδριο, το σύστημα αναφοράς της ΕΑΒ δεν επιτρέπει την εκπόνηση λεπτομερών εκθέσεων που ανταποκρίνονται στις αναλυτικές απαιτήσεις (οι οποίες είναι ακόμη υπό διαμόρφωση) των περιβαλλοντικών συμβάσεων, ιδίως σχετικά με το ποσό των δαπανών για ενέργειες στήριξης των διαφόρων στόχων των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών. Η Επιτροπή επιδιώκει συνεχείς βελτιώσεις όσον αφορά την ακρίβεια των παρεχομένων πληροφοριών, προωθώντας την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων εργαλείων αναφοράς και των συστημάτων πληροφοριών. |
| --- | --- |

27.

Το «σύστημα διαμορφωτών πολιτικής» της ΕΑΒ που χρησιμοποιεί η Επιτροπή επιτρέπει την υποβολή εκθέσεων για τα θέματα περιβάλλοντος βάσει των οδηγιών της ΕΑΒ. Στο μεταξύ η Επιτροπή έχει υποβάλει έκθεση στην ΕΑΒ σχετικά με τους «διαμορφωτές πολιτικής του Rio» για τα έτη 2003 και 2004.

Όπως αναγνωρίζει το Συνέδριο, το σύστημα αναφοράς της ΕΑΒ δεν επιτρέπει την εκπόνηση λεπτομερών εκθέσεων που ανταποκρίνονται στις αναλυτικές απαιτήσεις (οι οποίες είναι ακόμη υπό διαμόρφωση) των περιβαλλοντικών συμβάσεων, ιδίως σχετικά με το ποσό των δαπανών για ενέργειες στήριξης των διαφόρων στόχων των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών. Η Επιτροπή επιδιώκει συνεχείς βελτιώσεις όσον αφορά την ακρίβεια των παρεχομένων πληροφοριών, προωθώντας την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων εργαλείων αναφοράς και των συστημάτων πληροφοριών.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

| 29 έως 35. | Ενώ έχουν πραγματοποιηθεί βελτιώσεις, η πρόοδος στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον προγραμματισμό της κάθε χώρας δεν έγινε με την ταχύτητα που θα έπρεπε. Ωστόσο, από τις 60 χώρες που ελέγχθηκαν το 2002, μέχρι τα τέλη του 2005 μόνο 2 χώρες δεν διέθεταν κανένα ΠΧΧ. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι 19 διέθεταν αποδεκτό ΠΧΧ, οι 24 συνοπτικά ΠΧΧ (λιγότερες από 10 σελίδες), οι 4 περιλαμβάνονταν σε περιφερειακό ΠΧΧ και για 11 χώρες σχεδιαζόταν ή είχε ξεκινήσει η προετοιμασία των ΠΧΧ. Ενώ τα εν λόγω ΠΧΧ δεν μπορούσαν να συμβάλουν στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην πρώτη γενεά των ΕΣΧ (2001-2007), αντιπροσωπεύουν μια ικανοποιητική αφετηρία για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών θεμάτων κατά την επόμενη γενεά των ΕΣΧ.
  Έχει ξεκινήσει η έκδοση εθνικών/περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής και υφίστανται διυπηρεσιακοί μηχανισμοί της Επιτροπής για την παρακολούθηση της ορθής ενσωμάτωσης των συστάσεων των ΠΧΧ στα μέσα γεωγραφικής συνεργασίας. Η διυπηρεσιακή ομάδα στήριξης της ποιότητας (ΔΟΣΠ) η οποία ελέγχει όλα τα εθνικά και περιφερειακά έγγραφα στρατηγικής αποσκοπεί στη διασφάλιση συνοχής και συνέπειας. Ωστόσο, η πρόοδος στον τομέα αυτό εξαρτάται επίσης από την προτεραιότητα που δίδουν οι χώρες εταίροι στα εν λόγω θέματα.
  Στην ανεξάρτητη ενδιάμεση αξιολόγηση που προβλέπεται από τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2493/2000 και έχει τεθεί σε εφαρμογή από την Επιτροπή, συνιστάται επίσης να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον κύκλο προγραμματισμού μετά το 2006. Η σύσταση αυτή πρέπει να ληφθεί υπόψη στο νέο πρόγραμμα. Πρέπει να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια για τη θέσπιση μιας πιο συνεκτικής γενικής προσέγγισης της ανάπτυξης ικανοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες.
  Η δυνατότητα των υπαλλήλων των δικαιούχων χωρών να παρακολουθούν την κατάρτιση που παρέχεται στις αντιπροσωπείες από την υπηρεσία Helpdesk για το περιβάλλον (βλέπε σημείο 22) συμβάλλει στην ανάπτυξη ικανοτήτων στις χώρες αυτές και στην αύξηση της ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης (βλέπε σημείο 34).
  Η διαδικασία της προετοιμασίας ΠΧΧ, η οποία έχει βασιστεί στην ευρεία διαβούλευση με συμμετοχή ευρέως φάσματος παραγόντων στις δικαιούχες χώρες, αναμένεται επίσης να συμβάλει αποτελεσματικά στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και της ικανότητας ενσωμάτωσης στον τομέα του περιβάλλοντος.
  Όσον αφορά την κατάρτιση στην έδρα (βλέπε σημείο 35), 70 υπάλληλοι των επιφορτισμένων με τον προγραμματισμό ΓΔ συμμετείχαν, από το Νοέμβριο του 2004, σε τακτικά ή εστιασμένα μαθήματα κατάρτισης στις Βρυξέλλες σχετικά με τα θέματα που είχαν προγραμματισθεί. Παρακαλείσθε να ανατρέξετε επίσης στην απάντηση στο σημείο 22.
  Όσον αφορά τις διαδικασίες αναθεώρησης των περιβαλλοντικών πτυχών των ΠΧΧ, στη ΓΔ RELEX υπάρχει ενεργό δίκτυο ανταποκριτών για το περιβάλλον, οι περισσότεροι από τους οποίους εργάζονται στις γεωγραφικές διευθύνσεις και ως εκ τούτου δύνανται να κατανοήσουν τόσο τα περιβαλλοντικά θέματα όσο και τις ιδιαιτερότητες των χωρών.
  Η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των επιχειρησιακών ΓΔ θα συμβάλει στη βελτίωση του επιπέδου του ελέγχου των εθνικών/περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής διασφαλίζοντας συνέργιες και την κατάλληλη κατανομή των αρμοδιοτήτων. |
| --- | --- |

29 έως 35.

Ενώ έχουν πραγματοποιηθεί βελτιώσεις, η πρόοδος στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον προγραμματισμό της κάθε χώρας δεν έγινε με την ταχύτητα που θα έπρεπε. Ωστόσο, από τις 60 χώρες που ελέγχθηκαν το 2002, μέχρι τα τέλη του 2005 μόνο 2 χώρες δεν διέθεταν κανένα ΠΧΧ. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι 19 διέθεταν αποδεκτό ΠΧΧ, οι 24 συνοπτικά ΠΧΧ (λιγότερες από 10 σελίδες), οι 4 περιλαμβάνονταν σε περιφερειακό ΠΧΧ και για 11 χώρες σχεδιαζόταν ή είχε ξεκινήσει η προετοιμασία των ΠΧΧ. Ενώ τα εν λόγω ΠΧΧ δεν μπορούσαν να συμβάλουν στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στην πρώτη γενεά των ΕΣΧ (2001-2007), αντιπροσωπεύουν μια ικανοποιητική αφετηρία για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών θεμάτων κατά την επόμενη γενεά των ΕΣΧ.

Έχει ξεκινήσει η έκδοση εθνικών/περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής και υφίστανται διυπηρεσιακοί μηχανισμοί της Επιτροπής για την παρακολούθηση της ορθής ενσωμάτωσης των συστάσεων των ΠΧΧ στα μέσα γεωγραφικής συνεργασίας. Η διυπηρεσιακή ομάδα στήριξης της ποιότητας (ΔΟΣΠ) η οποία ελέγχει όλα τα εθνικά και περιφερειακά έγγραφα στρατηγικής αποσκοπεί στη διασφάλιση συνοχής και συνέπειας. Ωστόσο, η πρόοδος στον τομέα αυτό εξαρτάται επίσης από την προτεραιότητα που δίδουν οι χώρες εταίροι στα εν λόγω θέματα.

Στην ανεξάρτητη ενδιάμεση αξιολόγηση που προβλέπεται από τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 2493/2000 και έχει τεθεί σε εφαρμογή από την Επιτροπή, συνιστάται επίσης να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον κύκλο προγραμματισμού μετά το 2006. Η σύσταση αυτή πρέπει να ληφθεί υπόψη στο νέο πρόγραμμα. Πρέπει να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια για τη θέσπιση μιας πιο συνεκτικής γενικής προσέγγισης της ανάπτυξης ικανοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η δυνατότητα των υπαλλήλων των δικαιούχων χωρών να παρακολουθούν την κατάρτιση που παρέχεται στις αντιπροσωπείες από την υπηρεσία Helpdesk για το περιβάλλον (βλέπε σημείο 22) συμβάλλει στην ανάπτυξη ικανοτήτων στις χώρες αυτές και στην αύξηση της ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης (βλέπε σημείο 34).

Η διαδικασία της προετοιμασίας ΠΧΧ, η οποία έχει βασιστεί στην ευρεία διαβούλευση με συμμετοχή ευρέως φάσματος παραγόντων στις δικαιούχες χώρες, αναμένεται επίσης να συμβάλει αποτελεσματικά στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και της ικανότητας ενσωμάτωσης στον τομέα του περιβάλλοντος.

Όσον αφορά την κατάρτιση στην έδρα (βλέπε σημείο 35), 70 υπάλληλοι των επιφορτισμένων με τον προγραμματισμό ΓΔ συμμετείχαν, από το Νοέμβριο του 2004, σε τακτικά ή εστιασμένα μαθήματα κατάρτισης στις Βρυξέλλες σχετικά με τα θέματα που είχαν προγραμματισθεί. Παρακαλείσθε να ανατρέξετε επίσης στην απάντηση στο σημείο 22.

Όσον αφορά τις διαδικασίες αναθεώρησης των περιβαλλοντικών πτυχών των ΠΧΧ, στη ΓΔ RELEX υπάρχει ενεργό δίκτυο ανταποκριτών για το περιβάλλον, οι περισσότεροι από τους οποίους εργάζονται στις γεωγραφικές διευθύνσεις και ως εκ τούτου δύνανται να κατανοήσουν τόσο τα περιβαλλοντικά θέματα όσο και τις ιδιαιτερότητες των χωρών.

Η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των επιχειρησιακών ΓΔ θα συμβάλει στη βελτίωση του επιπέδου του ελέγχου των εθνικών/περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής διασφαλίζοντας συνέργιες και την κατάλληλη κατανομή των αρμοδιοτήτων.

| 36 έως 38. | Η γενική δημοσιονομική στήριξη (ΓΔΣ) συνεπάγεται ευρύ πολιτικό διάλογο επί των αναπτυξιακών στρατηγικών των εταίρων και εστιάζεται στη μείωση της φτώχειας, τη μακροοικονομική σταθερότητα και τη βελτιωμένη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και δεσμεύσεις (όπως το άρθρο 61 παράγραφος 2 της συμφωνίας του Κοτονού). Τα περιβαλλοντικά θέματα, σε γενικές γραμμές δεν περιλαμβάνονται στα κριτήρια επιλεξιμότητας και χρηματοδότησης των προγραμμάτων δυνάμει της ΓΔΣ, αλλά πρέπει να αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πολιτικού διαλόγου.
  Στη συγκεκριμένη περίπτωση της Τανζανίας (πλαίσιο 5), η στρατηγική της χώρας για τη μείωση της φτώχειας, περιλαμβάνει σημαντική περιβαλλοντική διάσταση. Για το λόγο αυτό, το πλαίσιο αξιολόγησης των επιδόσεων που εφαρμόζεται στις εκταμιεύσεις προσδιορίζει την εκτέλεση των σχετικών με το περιβάλλον ενεργειών ως ένα από τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή για να αξιολογήσει την εφαρμογή από τη χώρα της στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας.
  Στην περίπτωση της δημοσιονομικής στήριξης ευαίσθητων περιβαλλοντικά τομέων (τομεακή δημοσιονομική στήριξη), μπορούν να ληφθούν υπόψη περιβαλλοντικά προβλήματα που τους αφορούν στο πλαίσιο του διαλόγου για την πολιτική στους τομείς καθώς και της ίδιας της εκπόνησης του προγράμματος. Μπορεί να προβλεφθεί επίσης ΤΔΣ εστιασμένη στο περιβάλλον.
  Οι στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις (ΣΠΕ) αποτελούν πολύτιμο εργαλείο και η Επιτροπή θα επιδιώξει να προωθήσει τη χρησιμοποίησή τους στο επίπεδο του διαλόγου για τη χάραξη πολιτικής όπου αυτό είναι δυνατό.
  Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την περιβαλλοντική πτυχή κατά τη συνεχή ενημέρωση των εγχειριδίων της σχετικά με τη δημοσιονομική και τομεακή στήριξη. Στα εγχειρίδια αυτά και στο εγχειρίδιο για το περιβάλλον, η Επιτροπή θα εναρμονίσει τον τρόπο που αντιμετωπίζεται η σχέση μεταξύ των περιβαλλοντικών θεμάτων και της δημοσιονομικής στήριξης. |
| --- | --- |

36 έως 38.

Η γενική δημοσιονομική στήριξη (ΓΔΣ) συνεπάγεται ευρύ πολιτικό διάλογο επί των αναπτυξιακών στρατηγικών των εταίρων και εστιάζεται στη μείωση της φτώχειας, τη μακροοικονομική σταθερότητα και τη βελτιωμένη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και δεσμεύσεις (όπως το άρθρο 61 παράγραφος 2 της συμφωνίας του Κοτονού). Τα περιβαλλοντικά θέματα, σε γενικές γραμμές δεν περιλαμβάνονται στα κριτήρια επιλεξιμότητας και χρηματοδότησης των προγραμμάτων δυνάμει της ΓΔΣ, αλλά πρέπει να αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πολιτικού διαλόγου.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση της Τανζανίας (πλαίσιο 5), η στρατηγική της χώρας για τη μείωση της φτώχειας, περιλαμβάνει σημαντική περιβαλλοντική διάσταση. Για το λόγο αυτό, το πλαίσιο αξιολόγησης των επιδόσεων που εφαρμόζεται στις εκταμιεύσεις προσδιορίζει την εκτέλεση των σχετικών με το περιβάλλον ενεργειών ως ένα από τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή για να αξιολογήσει την εφαρμογή από τη χώρα της στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας.

Στην περίπτωση της δημοσιονομικής στήριξης ευαίσθητων περιβαλλοντικά τομέων (τομεακή δημοσιονομική στήριξη), μπορούν να ληφθούν υπόψη περιβαλλοντικά προβλήματα που τους αφορούν στο πλαίσιο του διαλόγου για την πολιτική στους τομείς καθώς και της ίδιας της εκπόνησης του προγράμματος. Μπορεί να προβλεφθεί επίσης ΤΔΣ εστιασμένη στο περιβάλλον.

Οι στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις (ΣΠΕ) αποτελούν πολύτιμο εργαλείο και η Επιτροπή θα επιδιώξει να προωθήσει τη χρησιμοποίησή τους στο επίπεδο του διαλόγου για τη χάραξη πολιτικής όπου αυτό είναι δυνατό.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την περιβαλλοντική πτυχή κατά τη συνεχή ενημέρωση των εγχειριδίων της σχετικά με τη δημοσιονομική και τομεακή στήριξη. Στα εγχειρίδια αυτά και στο εγχειρίδιο για το περιβάλλον, η Επιτροπή θα εναρμονίσει τον τρόπο που αντιμετωπίζεται η σχέση μεταξύ των περιβαλλοντικών θεμάτων και της δημοσιονομικής στήριξης.

| 39.-46. | Η περιβαλλοντική προεξέταση των σχεδίων μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω. Το εγχειρίδιο για το περιβάλλον θα παράσχει κατάλληλες κατευθυντήριες γραμμές και σαφέστερες υποδείξεις για τη διαδικασία προεξέτασης.
  Κατά τα λοιπά, η αναφορά στο περιβάλλον σε (περιορισμένο) αριθμό εγκάρσιων άλλων θεμάτων στα τυποποιημένα δελτία προσδιορισμού και διαμόρφωσης των σχεδίων δεν εμποδίζει αφ’ εαυτής την ορθή λήψη υπόψη των περιβαλλοντικών πτυχών κατά το σχεδιασμό των σχεδίων.
  Όσον αφορά το προσωπικό που έχει διατεθεί για την προώθηση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής πτυχής, παρακαλείσθε να ανατρέξετε στην απάντηση στο σημείο 18. Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για την χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού ώστε να είναι σε θέση να διαχειρίζεται τις βασικές διαδικασίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης (screening) και, αφετέρου, να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα, κατόπιν υποβολής αιτήματος, της υποστήριξης από ειδικούς στον εν λόγω τομέα κατά το στάδιο του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης.
  Όσον αφορά την πληροφόρηση για τις ΕΠΕ, το Νοέμβριο του 2005 ξεκίνησε η κατάρτιση ενός πρώτου αλλά όχι ακόμα πλήρους καταλόγου απογραφής των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κυρίως στον τομέα των μεταφορών με την υποστήριξη της Help Desk για το περιβάλλον της ΕΚ. Ο κατάλογος αυτός θα ολοκληρωθεί και θα ενημερώνεται τακτικά ώστε να μπορούν να παρασχεθούν οι σχετικές πληροφορίες μετά από αίτημα του προσωπικού της ΕΚ και του ευρύτερου κοινού.
  Η αντιπροσωπεία της Νικαράγουα που αναφέρεται στο πλαίσιο 6 είναι περιφερειακή, καλύπτει έξι χώρες και διαθέτει υπαλλήλους στη Νικαράγουα, τη Γουατεμάλα, την Κόστα Ρίκα και τον Παναμά. |
| --- | --- |

39.-46.

Η περιβαλλοντική προεξέταση των σχεδίων μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω. Το εγχειρίδιο για το περιβάλλον θα παράσχει κατάλληλες κατευθυντήριες γραμμές και σαφέστερες υποδείξεις για τη διαδικασία προεξέτασης.

Κατά τα λοιπά, η αναφορά στο περιβάλλον σε (περιορισμένο) αριθμό εγκάρσιων άλλων θεμάτων στα τυποποιημένα δελτία προσδιορισμού και διαμόρφωσης των σχεδίων δεν εμποδίζει αφ’ εαυτής την ορθή λήψη υπόψη των περιβαλλοντικών πτυχών κατά το σχεδιασμό των σχεδίων.

Όσον αφορά το προσωπικό που έχει διατεθεί για την προώθηση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής πτυχής, παρακαλείσθε να ανατρέξετε στην απάντηση στο σημείο 18. Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για την χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού ώστε να είναι σε θέση να διαχειρίζεται τις βασικές διαδικασίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης (screening) και, αφετέρου, να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα, κατόπιν υποβολής αιτήματος, της υποστήριξης από ειδικούς στον εν λόγω τομέα κατά το στάδιο του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης.

Όσον αφορά την πληροφόρηση για τις ΕΠΕ, το Νοέμβριο του 2005 ξεκίνησε η κατάρτιση ενός πρώτου αλλά όχι ακόμα πλήρους καταλόγου απογραφής των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κυρίως στον τομέα των μεταφορών με την υποστήριξη της Help Desk για το περιβάλλον της ΕΚ. Ο κατάλογος αυτός θα ολοκληρωθεί και θα ενημερώνεται τακτικά ώστε να μπορούν να παρασχεθούν οι σχετικές πληροφορίες μετά από αίτημα του προσωπικού της ΕΚ και του ευρύτερου κοινού.

Η αντιπροσωπεία της Νικαράγουα που αναφέρεται στο πλαίσιο 6 είναι περιφερειακή, καλύπτει έξι χώρες και διαθέτει υπαλλήλους στη Νικαράγουα, τη Γουατεμάλα, την Κόστα Ρίκα και τον Παναμά.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

| 50 έως 56. | Δεδομένου του δυσχερούς πλαισίου που χαρακτηρίζει τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης, η Επιτροπή αξιολογεί τα σχέδια ως αρκετά αποτελεσματικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός παραγόντων που υπεισέρχονται κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης (περιλαμβανομένης της πολιτικής αστάθειας και των προβλημάτων εφαρμογής του νόμου), συχνά εκτός του πλαισίου ελέγχου του σχεδίου, οι οποίοι επηρεάζουν τις πιθανότητες να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
  Η οικονομική βιωσιμότητα συνιστά πολυσύνθετη πρόκληση για τα περισσότερα από τα αναπτυξιακά σχέδια και ακόμη περισσότερο για τα σχέδια που θέτουν ως πρωταρχικό στόχο τις περιβαλλοντικές βελτιώσεις. Οι περισσότερες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις που ενισχύονται από την ΕΚ επιδιώκουν πράγματι να συνδυάσουν τους στόχους διατήρησης με τις τοπικές περιβαλλοντικές ανάγκες, ενισχύοντας την αειφόρο χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων από τις τοπικές κοινότητες και άλλων προσοδοφόρων δραστηριοτήτων (όπως ο οικοτουρισμός) για να ενισχύσουν τις τοπικές διοικητικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με την προστασία του περιβάλλοντος. Εξάλλου, τα οικονομικά οφέλη που μπορούν να προκύψουν από τις εν λόγω δραστηριότητες δεν φαίνεται να μπορούν να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα των προσπαθειών διατήρησης εάν προηγουμένως δεν αξιολογηθούν σωστά το σύνολο των περιβαλλοντικών τοπικών και γενικότερων περιβαλλοντικών υπηρεσιών που παρέχουν οι ζώνες υπό διατήρηση.
  Κατά τα τελευταία έτη, η Επιτροπή πραγματοποίησε βήματα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της βιωσιμότητας των σχεδίων και θα συνεχίσει να παρακολουθεί προσεκτικά τις επιδόσεις που επιτυγχάνονται στα πλαίσια των χρηματοδοτούμενων σχεδίων προκειμένου να προβεί σε περαιτέρω βελτιώσεις.

  Πλαίσιο 10. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο οικοτουρισμός έχει αναπτυχθεί, αν και υπάρχει περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης. Έχουν γίνει σημαντικές ενέργειες για την αντιμετώπιση της παράνομης θήρας τόσο στις προστατευόμενες περιοχές παρέμβασης όσο και στις προστατευτικές ζώνες. Τα περιορισμένα αποτελέσματα ορισμένων αναπτυξιακών μέτρων οφείλονται περισσότερο στην έλλειψη εμπειρίας ή υποδείγματος στο είδος αυτό ανθρώπινου και φυσικού περιβάλλοντος που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο δεκτικότητας. Στο πλαίσιο του προγράμματος Ecofac συμμετείχαν διάφορες ομάδες ανθρωπολόγων ειδικευμένων στα είδη αυτά περιβάλλοντος προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα εν λόγω θέματα. |
| --- | --- |

50 έως 56.

Δεδομένου του δυσχερούς πλαισίου που χαρακτηρίζει τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης, η Επιτροπή αξιολογεί τα σχέδια ως αρκετά αποτελεσματικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός παραγόντων που υπεισέρχονται κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης (περιλαμβανομένης της πολιτικής αστάθειας και των προβλημάτων εφαρμογής του νόμου), συχνά εκτός του πλαισίου ελέγχου του σχεδίου, οι οποίοι επηρεάζουν τις πιθανότητες να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.

Η οικονομική βιωσιμότητα συνιστά πολυσύνθετη πρόκληση για τα περισσότερα από τα αναπτυξιακά σχέδια και ακόμη περισσότερο για τα σχέδια που θέτουν ως πρωταρχικό στόχο τις περιβαλλοντικές βελτιώσεις. Οι περισσότερες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις που ενισχύονται από την ΕΚ επιδιώκουν πράγματι να συνδυάσουν τους στόχους διατήρησης με τις τοπικές περιβαλλοντικές ανάγκες, ενισχύοντας την αειφόρο χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων από τις τοπικές κοινότητες και άλλων προσοδοφόρων δραστηριοτήτων (όπως ο οικοτουρισμός) για να ενισχύσουν τις τοπικές διοικητικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με την προστασία του περιβάλλοντος. Εξάλλου, τα οικονομικά οφέλη που μπορούν να προκύψουν από τις εν λόγω δραστηριότητες δεν φαίνεται να μπορούν να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα των προσπαθειών διατήρησης εάν προηγουμένως δεν αξιολογηθούν σωστά το σύνολο των περιβαλλοντικών τοπικών και γενικότερων περιβαλλοντικών υπηρεσιών που παρέχουν οι ζώνες υπό διατήρηση.

Κατά τα τελευταία έτη, η Επιτροπή πραγματοποίησε βήματα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της βιωσιμότητας των σχεδίων και θα συνεχίσει να παρακολουθεί προσεκτικά τις επιδόσεις που επιτυγχάνονται στα πλαίσια των χρηματοδοτούμενων σχεδίων προκειμένου να προβεί σε περαιτέρω βελτιώσεις.

Πλαίσιο 10. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο οικοτουρισμός έχει αναπτυχθεί, αν και υπάρχει περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης. Έχουν γίνει σημαντικές ενέργειες για την αντιμετώπιση της παράνομης θήρας τόσο στις προστατευόμενες περιοχές παρέμβασης όσο και στις προστατευτικές ζώνες. Τα περιορισμένα αποτελέσματα ορισμένων αναπτυξιακών μέτρων οφείλονται περισσότερο στην έλλειψη εμπειρίας ή υποδείγματος στο είδος αυτό ανθρώπινου και φυσικού περιβάλλοντος που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο δεκτικότητας. Στο πλαίσιο του προγράμματος Ecofac συμμετείχαν διάφορες ομάδες ανθρωπολόγων ειδικευμένων στα είδη αυτά περιβάλλοντος προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα εν λόγω θέματα.

| 58 και 59. | Η Επιτροπή προσπαθεί να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων (βλέπε σημείο 63). Αυτό θα επιτρέψει την επισήμανση σε πρώιμο στάδιο των υπερφιλόδοξων προσεγγίσεων ή ενδεχόμενης έλλειψης συνοχής μεταξύ των στόχων ενός σχεδίου και των μέσων, περιλαμβανομένης της διάρκειας του σχεδίου. Οι αξιολογήσεις των αντιπροσωπειών στο θέμα αυτό έχουν πρωτεύουσα σημασία. Η ποιότητα του λογικού πλαισίου και η παρουσία αντικειμενικά επαληθεύσιμων δεικτών είναι επίσης σημαντικά στοιχεία. Η ενεργός συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων αποτελεί προϋπόθεση για την επιλογή ενός σχεδίου και η πτυχή αυτή εξετάζεται εις βάθος κατά την αξιολόγηση μιας πρότασης.
  Η Επιτροπή προσπαθεί εξάλλου να επιταχύνει τις διαδικασίες επιλογής και διαχείρισης των σχεδίων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η πρόσφατη αναθεώρηση της διαδικασίας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων. Η μεταβίβαση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στις αντιπροσωπείες συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της κατάστασης.
  Οι επιδιωκόμενοι από τα αντίστοιχα σχέδια, στόχοι στον τομέα του περιβάλλοντος, και ιδίως των δασών, δεν μπορούν να επιτευχθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η μέγιστη διάρκεια των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση έχει επί του παρόντος καθοριστεί σε 60 μήνες. |
| --- | --- |

58 και 59.

Η Επιτροπή προσπαθεί να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων (βλέπε σημείο 63). Αυτό θα επιτρέψει την επισήμανση σε πρώιμο στάδιο των υπερφιλόδοξων προσεγγίσεων ή ενδεχόμενης έλλειψης συνοχής μεταξύ των στόχων ενός σχεδίου και των μέσων, περιλαμβανομένης της διάρκειας του σχεδίου. Οι αξιολογήσεις των αντιπροσωπειών στο θέμα αυτό έχουν πρωτεύουσα σημασία. Η ποιότητα του λογικού πλαισίου και η παρουσία αντικειμενικά επαληθεύσιμων δεικτών είναι επίσης σημαντικά στοιχεία. Η ενεργός συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων αποτελεί προϋπόθεση για την επιλογή ενός σχεδίου και η πτυχή αυτή εξετάζεται εις βάθος κατά την αξιολόγηση μιας πρότασης.

Η Επιτροπή προσπαθεί εξάλλου να επιταχύνει τις διαδικασίες επιλογής και διαχείρισης των σχεδίων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η πρόσφατη αναθεώρηση της διαδικασίας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων. Η μεταβίβαση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στις αντιπροσωπείες συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της κατάστασης.

Οι επιδιωκόμενοι από τα αντίστοιχα σχέδια, στόχοι στον τομέα του περιβάλλοντος, και ιδίως των δασών, δεν μπορούν να επιτευχθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η μέγιστη διάρκεια των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση έχει επί του παρόντος καθοριστεί σε 60 μήνες.

| 60. | Ο κανόνας δ +3 που προβλέπεται από το άρθρο 166 του δημοσιονομικού κανονισμού εισάγει πράγματι έναν χρονικό περιορισμό στη διαχείριση της εξωτερικής ενίσχυσης, αφού οι ατομικές συμβάσεις (με εξαίρεση το λογιστικό έλεγχο και την αξιολόγηση) που θέτουν σε εφαρμογή τις συμβάσεις χρηματοδότησης πρέπει να ολοκληρωθούν το αργότερο σε τρία έτη από την ημερομηνία της εγγραφής στον προϋπολογισμό (η προθεσμία δ +3 περιλαμβάνει την προθεσμία που καλείται n + 1). Δεδομένου ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2003, ο ανωτέρω κανόνας θα αρχίσει να παράγει αποτελέσματα για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους. Ο κανόνας αυτός εκλαμβάνεται μερικές φορές ως αιτία δυσχερειών στη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας. Η Επιτροπή έχει προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 166 του δημοσιονομικού κανονισμού ούτως ώστε η προθεσμία για τη σύναψη της σύμβασης να αυξηθεί σε 5 έτη στην περίπτωση ορισμένων μακροπρόθεσμων σχεδίων που περιλαμβάνουν διάφορες φάσεις. |
| --- | --- |

60.

Ο κανόνας δ +3 που προβλέπεται από το άρθρο 166 του δημοσιονομικού κανονισμού εισάγει πράγματι έναν χρονικό περιορισμό στη διαχείριση της εξωτερικής ενίσχυσης, αφού οι ατομικές συμβάσεις (με εξαίρεση το λογιστικό έλεγχο και την αξιολόγηση) που θέτουν σε εφαρμογή τις συμβάσεις χρηματοδότησης πρέπει να ολοκληρωθούν το αργότερο σε τρία έτη από την ημερομηνία της εγγραφής στον προϋπολογισμό (η προθεσμία δ +3 περιλαμβάνει την προθεσμία που καλείται n + 1). Δεδομένου ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2003, ο ανωτέρω κανόνας θα αρχίσει να παράγει αποτελέσματα για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους. Ο κανόνας αυτός εκλαμβάνεται μερικές φορές ως αιτία δυσχερειών στη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας. Η Επιτροπή έχει προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 166 του δημοσιονομικού κανονισμού ούτως ώστε η προθεσμία για τη σύναψη της σύμβασης να αυξηθεί σε 5 έτη στην περίπτωση ορισμένων μακροπρόθεσμων σχεδίων που περιλαμβάνουν διάφορες φάσεις.

| 61. | Η εμβέλεια των σχεδίων πρέπει να εξετάζεται ανά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες που αφορούν τα επιμέρους σχέδια και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα πολυπεριφερειακό πεδίο δράσης ενδέχεται να ενισχύει το δυναμικό για επιπτώσεις μεγαλύτερης κλίμακας. |
| --- | --- |

61.

Η εμβέλεια των σχεδίων πρέπει να εξετάζεται ανά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες που αφορούν τα επιμέρους σχέδια και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα πολυπεριφερειακό πεδίο δράσης ενδέχεται να ενισχύει το δυναμικό για επιπτώσεις μεγαλύτερης κλίμακας.

| 62. | Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι ΜΚΟ και οι εξωτερικοί σύμβουλοι χρειάζεται να γνωρίζουν καλύτερα τις διαδικασίες της ΕΚ. Για το σκοπό αυτό οργανώνονται περιφερειακά σεμινάρια. Επιπλέον, συνεχίζονται οι προσπάθειες για την απλούστευση και την εναρμόνιση των διαδικασιών της ΕΚ. |
| --- | --- |

62.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι ΜΚΟ και οι εξωτερικοί σύμβουλοι χρειάζεται να γνωρίζουν καλύτερα τις διαδικασίες της ΕΚ. Για το σκοπό αυτό οργανώνονται περιφερειακά σεμινάρια. Επιπλέον, συνεχίζονται οι προσπάθειες για την απλούστευση και την εναρμόνιση των διαδικασιών της ΕΚ.

| 63. | Η Επιτροπή έχει αντιληφθεί ότι κατά την αξιολόγηση του σχεδίου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η τρέχουσα κατάσταση στον τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, ο νέος πρακτικός οδηγός για τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων στο πλαίσιο των εξωτερικών ενεργειών των ΕΚ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το Φεβρουάριο 2006, αποδίδει μεγαλύτερη βαρύτητα, σε σχέση με το παρελθόν, στις απόψεις των αντιπροσωπειών της ΕΚ κατά την αξιολόγηση των προτάσεων για σχέδια.

  Πλαίσιο 11. Το έργο διαχείρισης των φυσικών δασών (ΕΔΦΔ) ενδέχεται να φαίνεται ιδιαίτερα φιλόδοξο όχι μόνο λόγω της γεωγραφικής έκτασης που καλύπτει αλλά και επειδή απευθύνεται στις κεντρικές υπηρεσίες του κράτους σε ένα πλαίσιο πολιτικής δράσης. Δεν θα έπρεπε ωστόσο να εξεταστεί μεμονωμένα. Το ΕΔΦΔ προορίζεται να στηρίξει έναν ευρύτερο τομέα προγράμματος υπό την κεντρική κυβέρνηση, το πρόγραμμα προστασίας φυσικών δασών (ΠΠΦΔ), που αποσκοπεί στη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης δασών σε όλη τη χώρα. Το ΕΔΦΔ αποτελεί λοιπόν μέρος μιας σειράς συμπληρωματικών παρεμβάσεων στο πλαίσιο του ΠΠΦΔ που αποβλέπει στη βελτίωση της διαχείρισης των δασών στην Κίνα· απολαύει εξάλλου της ενίσχυσης του ΠΠΦΔ κατά τρόπο ώστε να είναι αποτελεσματικό σε μια ευρύτερη περιοχή και σε ένα πλαίσιο πολιτικής δράσης. |
| --- | --- |

63.

Η Επιτροπή έχει αντιληφθεί ότι κατά την αξιολόγηση του σχεδίου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η τρέχουσα κατάσταση στον τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, ο νέος πρακτικός οδηγός για τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων στο πλαίσιο των εξωτερικών ενεργειών των ΕΚ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το Φεβρουάριο 2006, αποδίδει μεγαλύτερη βαρύτητα, σε σχέση με το παρελθόν, στις απόψεις των αντιπροσωπειών της ΕΚ κατά την αξιολόγηση των προτάσεων για σχέδια.

Πλαίσιο 11. Το έργο διαχείρισης των φυσικών δασών (ΕΔΦΔ) ενδέχεται να φαίνεται ιδιαίτερα φιλόδοξο όχι μόνο λόγω της γεωγραφικής έκτασης που καλύπτει αλλά και επειδή απευθύνεται στις κεντρικές υπηρεσίες του κράτους σε ένα πλαίσιο πολιτικής δράσης. Δεν θα έπρεπε ωστόσο να εξεταστεί μεμονωμένα. Το ΕΔΦΔ προορίζεται να στηρίξει έναν ευρύτερο τομέα προγράμματος υπό την κεντρική κυβέρνηση, το πρόγραμμα προστασίας φυσικών δασών (ΠΠΦΔ), που αποσκοπεί στη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης δασών σε όλη τη χώρα. Το ΕΔΦΔ αποτελεί λοιπόν μέρος μιας σειράς συμπληρωματικών παρεμβάσεων στο πλαίσιο του ΠΠΦΔ που αποβλέπει στη βελτίωση της διαχείρισης των δασών στην Κίνα· απολαύει εξάλλου της ενίσχυσης του ΠΠΦΔ κατά τρόπο ώστε να είναι αποτελεσματικό σε μια ευρύτερη περιοχή και σε ένα πλαίσιο πολιτικής δράσης.

| 64 και 65. | Η Επιτροπή, παράλληλα με τη προσπάθεια βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών προετοιμασίας των σχεδίων, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι μελέτες σκοπιμότητας και η κατάρτιση των σχεδίων πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις υψηλές προδιαγραφές ποιότητας και την αρχή της κυριότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη διενέργειας εκ των προτέρων αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων με συμμετοχή των ενδιαφερομένων παραγόντων ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και στη διάρκεια της προπαρασκευαστικής φάσης.
  Όσον αφορά τις διαδικασίες για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων στα θεματικά προγράμματα, η Επιτροπή συμφωνεί ότι παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις μεταξύ της δημοσίευσης της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και της υπογραφής της δεύτερης σειράς συμβάσεων. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2001 ήταν μια από τις πρώτες που δημοσιεύθηκαν από την Επιτροπή στο πλαίσιο των θεματικών προγραμμάτων που αφορούν την εξωτερική βοήθεια. Όπως προαναφέρεται, η Επιτροπή έχει στο μεταξύ καταβάλλει προσπάθειες να επιταχύνει τη διαδικασία επιλογής και διαχείρισης σχεδίων και αυτό είχε ως αποτέλεσμα αισθητές βελτιώσεις ήδη στην επόμενη πρόσκληση υποβολής προτάσεων που εκδόθηκε το 2003. Η εκδοθείσα το 2006 πρόσκληση υποβολής προτάσεων προβλέπει ότι το διάστημα από την έναρξη της διαδικασίας υποβολής προτάσεων μέχρι την κατάρτιση της σύμβασης δεν πρέπει να υπερβαίνει το ένα έτος. |
| --- | --- |

64 και 65.

Η Επιτροπή, παράλληλα με τη προσπάθεια βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών προετοιμασίας των σχεδίων, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι μελέτες σκοπιμότητας και η κατάρτιση των σχεδίων πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις υψηλές προδιαγραφές ποιότητας και την αρχή της κυριότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη διενέργειας εκ των προτέρων αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων με συμμετοχή των ενδιαφερομένων παραγόντων ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και στη διάρκεια της προπαρασκευαστικής φάσης.

Όσον αφορά τις διαδικασίες για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων στα θεματικά προγράμματα, η Επιτροπή συμφωνεί ότι παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις μεταξύ της δημοσίευσης της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και της υπογραφής της δεύτερης σειράς συμβάσεων. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η πρόσκληση υποβολής προτάσεων του 2001 ήταν μια από τις πρώτες που δημοσιεύθηκαν από την Επιτροπή στο πλαίσιο των θεματικών προγραμμάτων που αφορούν την εξωτερική βοήθεια. Όπως προαναφέρεται, η Επιτροπή έχει στο μεταξύ καταβάλλει προσπάθειες να επιταχύνει τη διαδικασία επιλογής και διαχείρισης σχεδίων και αυτό είχε ως αποτέλεσμα αισθητές βελτιώσεις ήδη στην επόμενη πρόσκληση υποβολής προτάσεων που εκδόθηκε το 2003. Η εκδοθείσα το 2006 πρόσκληση υποβολής προτάσεων προβλέπει ότι το διάστημα από την έναρξη της διαδικασίας υποβολής προτάσεων μέχρι την κατάρτιση της σύμβασης δεν πρέπει να υπερβαίνει το ένα έτος.

| 66. | Οι διαδικασίες και οι κανόνες που αφορούν τη σύναψη συμβάσεων από την Επιτροπή έχουν ως στόχο να διασφαλίσουν το υψηλότερο δυνατό επίπεδο διαφάνειας και αμεροληψίας και να επιτρέψουν την εποπτεία και τον έλεγχο του τρόπου που χρησιμοποιούνται τα δημόσια κονδύλια. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει η δυνατότητα απλούστευσης των διαδικασιών ούτως ώστε να αυξηθεί η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα στην παροχή βοήθειας και πρότεινε για το σκοπό αυτό τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Μια πρώτη αναθεώρηση των διαδικασιών του ισχύοντος κανονισμού έχει ήδη πραγματοποιηθεί από τη EuropeAid και έχει τεθεί σε ισχύ από το Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους (βλέπε τον νέο πρακτικό οδηγό).

  Πλαίσιο 12. Η Επιτροπή εκτιμά ότι παρά την καθυστέρηση που σημειώθηκε από την υποβολή της πρότασης μέχρι την έγκρισή της, το σχέδιο στη Βραζιλία διατήρησε τη συνάφειά του, δεδομένου ότι τα προβλήματα και οι ανάγκες προς αντιμετώπιση που περιγράφονταν στην πρόταση εξακολουθούσαν να υφίστανται όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα. Οι καθυστερήσεις στην έγκριση του σχεδίου πρέπει να αποφεύγονται στο μέτρο του δυνατού. |
| --- | --- |

66.

Οι διαδικασίες και οι κανόνες που αφορούν τη σύναψη συμβάσεων από την Επιτροπή έχουν ως στόχο να διασφαλίσουν το υψηλότερο δυνατό επίπεδο διαφάνειας και αμεροληψίας και να επιτρέψουν την εποπτεία και τον έλεγχο του τρόπου που χρησιμοποιούνται τα δημόσια κονδύλια. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει η δυνατότητα απλούστευσης των διαδικασιών ούτως ώστε να αυξηθεί η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα στην παροχή βοήθειας και πρότεινε για το σκοπό αυτό τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Μια πρώτη αναθεώρηση των διαδικασιών του ισχύοντος κανονισμού έχει ήδη πραγματοποιηθεί από τη EuropeAid και έχει τεθεί σε ισχύ από το Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους (βλέπε τον νέο πρακτικό οδηγό).

Πλαίσιο 12. Η Επιτροπή εκτιμά ότι παρά την καθυστέρηση που σημειώθηκε από την υποβολή της πρότασης μέχρι την έγκρισή της, το σχέδιο στη Βραζιλία διατήρησε τη συνάφειά του, δεδομένου ότι τα προβλήματα και οι ανάγκες προς αντιμετώπιση που περιγράφονταν στην πρόταση εξακολουθούσαν να υφίστανται όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα. Οι καθυστερήσεις στην έγκριση του σχεδίου πρέπει να αποφεύγονται στο μέτρο του δυνατού.

| 68. | Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου σχετικά με τη ζωτική σημασία της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων στις χώρες εταίρους. Ο στόχος αυτός επιδιώκεται πράγματι διαρκώς στο πλαίσιο της πολιτικής της Κοινότητας για τη συνεργασία, παρόλο που ενίοτε είναι δύσκολο να γίνει ποιοτική και ποσοτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί. Τα μέτρα δημιουργίας ικανοτήτων συχνά εστιάζονται στο τοπικό επίπεδο (περιοχή παρέμβασης του σχεδίου) και έχουν ως στόχο τις τοπικές διοικητικές αρχές καθώς και την κοινωνία των πολιτών. Τα μέτρα μεγαλύτερης εμβέλειας που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο γεωγραφικών προγραμμάτων περιλαμβάνουν συχνότερα πτυχή για την δημιουργία ικανοτήτων εστιασμένη στις κεντρικές διοικητικές αρχές. Ωστόσο, για να είναι πλήρως αποτελεσματικό το έργο της δημιουργίας ικανοτήτων και της στήριξης των θεσμικών οργάνων, απαιτείται κυριαρχία και δέσμευση εκ μέρους των δικαιούχων θεσμικών οργάνων. |
| --- | --- |

68.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου σχετικά με τη ζωτική σημασία της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων στις χώρες εταίρους. Ο στόχος αυτός επιδιώκεται πράγματι διαρκώς στο πλαίσιο της πολιτικής της Κοινότητας για τη συνεργασία, παρόλο που ενίοτε είναι δύσκολο να γίνει ποιοτική και ποσοτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί. Τα μέτρα δημιουργίας ικανοτήτων συχνά εστιάζονται στο τοπικό επίπεδο (περιοχή παρέμβασης του σχεδίου) και έχουν ως στόχο τις τοπικές διοικητικές αρχές καθώς και την κοινωνία των πολιτών. Τα μέτρα μεγαλύτερης εμβέλειας που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο γεωγραφικών προγραμμάτων περιλαμβάνουν συχνότερα πτυχή για την δημιουργία ικανοτήτων εστιασμένη στις κεντρικές διοικητικές αρχές. Ωστόσο, για να είναι πλήρως αποτελεσματικό το έργο της δημιουργίας ικανοτήτων και της στήριξης των θεσμικών οργάνων, απαιτείται κυριαρχία και δέσμευση εκ μέρους των δικαιούχων θεσμικών οργάνων.

| 69. | Κατά τον προσδιορισμό και το σχεδιασμό παρεμβάσεων στο πλαίσιο γεωγραφικών προγραμμάτων η Κοινότητα επιδιώκει πάντα να διασφαλίσει το υψηλότερο δυνατό ποσοστό πολιτικής δέσμευσης της δικαιούχου χώρας. Ωστόσο, λόγω της περιορισμένης σημασίας που δίδεται γενικά στα περιβαλλοντικά θέματα, σε σύγκριση με άλλες πολιτικές προτεραιότητες στις δικαιούχες χώρες ή περιφέρειες, η δέσμευση αυτή δεν είναι στην πράξη πάντα τόσο σταθερή και αποφασιστική όπως έχει δηλωθεί, και δεν εκδηλώνεται πάντα με το κατάλληλο επίπεδο εταιρικής συνεργασίας και υποστήριξης στο επιχειρησιακό επίπεδο. |
| --- | --- |

69.

Κατά τον προσδιορισμό και το σχεδιασμό παρεμβάσεων στο πλαίσιο γεωγραφικών προγραμμάτων η Κοινότητα επιδιώκει πάντα να διασφαλίσει το υψηλότερο δυνατό ποσοστό πολιτικής δέσμευσης της δικαιούχου χώρας. Ωστόσο, λόγω της περιορισμένης σημασίας που δίδεται γενικά στα περιβαλλοντικά θέματα, σε σύγκριση με άλλες πολιτικές προτεραιότητες στις δικαιούχες χώρες ή περιφέρειες, η δέσμευση αυτή δεν είναι στην πράξη πάντα τόσο σταθερή και αποφασιστική όπως έχει δηλωθεί, και δεν εκδηλώνεται πάντα με το κατάλληλο επίπεδο εταιρικής συνεργασίας και υποστήριξης στο επιχειρησιακό επίπεδο.

| 70. | Η κατάσταση που αναφέρει το Συνέδριο στο σημείο αυτό είναι άμεση συνέπεια των περιστάσεων που προαναφέρθηκαν (σημείο 69) καθώς και της ανεπαρκούς γνώσης των κοινοτικών διαδικασιών που αναφέρονται στην απάντηση στο σημείο 62. Η Επιτροπή δίδει όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην κυριότητα και την ευθύνη των διοικητικών αρχών των εταίρων όσον αφορά τη διαχείριση των ενεργειών, σύμφωνα με τις αντίστοιχες διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Η συνεχιζόμενη αναζήτηση νέων μέσων χορήγησης βοήθειας που διαφέρουν από την κλασσική προσέγγιση των σχεδίων (συνολική προσέγγιση ανά τομέα, προγράμματα στήριξης των τομεακών πολιτικών) αιτιολογείται μεταξύ άλλων από μια πραγματική ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ενεργειών. Η Επιτροπή είναι ενήμερη για προβλήματα που προκαλούνται από την εναλλαγή του προσωπικού στις θέσεις και έχει δυστυχώς γνωρίσει τις αρνητικές συνέπειες της εν λόγω εναλλαγής στα σχέδια/προγράμματα, ιδίως σε εκείνα που εκτελούνται στις πλέον απομακρυσμένες περιοχές. Ωστόσο, το πρόβλημα αυτό παραμένει σε γενικές γραμμές εκτός του πλαισίου του πολιτικού διαλόγου που διεξάγει η Κοινότητα με τις δικαιούχες χώρες. |
| --- | --- |

70.

Η κατάσταση που αναφέρει το Συνέδριο στο σημείο αυτό είναι άμεση συνέπεια των περιστάσεων που προαναφέρθηκαν (σημείο 69) καθώς και της ανεπαρκούς γνώσης των κοινοτικών διαδικασιών που αναφέρονται στην απάντηση στο σημείο 62. Η Επιτροπή δίδει όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην κυριότητα και την ευθύνη των διοικητικών αρχών των εταίρων όσον αφορά τη διαχείριση των ενεργειών, σύμφωνα με τις αντίστοιχες διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Η συνεχιζόμενη αναζήτηση νέων μέσων χορήγησης βοήθειας που διαφέρουν από την κλασσική προσέγγιση των σχεδίων (συνολική προσέγγιση ανά τομέα, προγράμματα στήριξης των τομεακών πολιτικών) αιτιολογείται μεταξύ άλλων από μια πραγματική ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ενεργειών. Η Επιτροπή είναι ενήμερη για προβλήματα που προκαλούνται από την εναλλαγή του προσωπικού στις θέσεις και έχει δυστυχώς γνωρίσει τις αρνητικές συνέπειες της εν λόγω εναλλαγής στα σχέδια/προγράμματα, ιδίως σε εκείνα που εκτελούνται στις πλέον απομακρυσμένες περιοχές. Ωστόσο, το πρόβλημα αυτό παραμένει σε γενικές γραμμές εκτός του πλαισίου του πολιτικού διαλόγου που διεξάγει η Κοινότητα με τις δικαιούχες χώρες.

| 72. | Η Επιτροπή φροντίζει πάντα ώστε κατά την κατάρτιση των σχεδίων/προγραμμάτων να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη ενίσχυσης των τοπικών κοινοτήτων ως καθοριστικός όρος για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ενεργειών διατήρησης και σύμφωνα με τους μείζονες στόχους για τον περιορισμό της φτώχειας. Ωστόσο, οι δυνατότητες παραγωγής εισοδημάτων εντός και πέριξ των περιοχών διατήρησης είναι γενικά περιορισμένες και ανεπαρκείς για την κάλυψη των μακροπρόθεσμων αναγκών όσον αφορά την τοπική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος. Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 50-56.
  Εξάλλου, ένα ακόμη σημαντικότερο θέμα είναι ότι η πρόοδος που σημειώθηκε με την αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΚ στον εν λόγω τομέα παραμένει εξαρτημένη από τις επιπτώσεις των εξελίξεων στις εθνικές και διεθνείς πολιτικές σε άλλους τομείς, εξ ου και η απόλυτη ανάγκη διασφάλισης της συνοχής των πολιτικών που συνδέονται με την ανάπτυξη.
  Σημαντικό μέρος του έργου που έχει επιτελεστεί από το πρόγραμμα ECOFAC κατά τη διάρκεια των ετών υλοποίησης των παρεμβάσεων, αφορούσε τον τουρισμό και γενικότερα θέματα που συνδέονται με την παραγωγή εισοδήματος (ζώνες κυνηγιού στην Κεντρική Αφρική, τουριστικά θέματα στο Κονγκό, τη Brazzaville, τη Γκαμπόν, την Ισημερινή Γουινέα, το Σάο Τόμε). Όλες οι υπάρχουσες υποδομές οικοτουρισμού στον τομέα της παρέμβασης του ECOFAC δημιουργήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος. |
| --- | --- |

72.

Η Επιτροπή φροντίζει πάντα ώστε κατά την κατάρτιση των σχεδίων/προγραμμάτων να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη ενίσχυσης των τοπικών κοινοτήτων ως καθοριστικός όρος για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ενεργειών διατήρησης και σύμφωνα με τους μείζονες στόχους για τον περιορισμό της φτώχειας. Ωστόσο, οι δυνατότητες παραγωγής εισοδημάτων εντός και πέριξ των περιοχών διατήρησης είναι γενικά περιορισμένες και ανεπαρκείς για την κάλυψη των μακροπρόθεσμων αναγκών όσον αφορά την τοπική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος. Βλέπε απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 50-56.

Εξάλλου, ένα ακόμη σημαντικότερο θέμα είναι ότι η πρόοδος που σημειώθηκε με την αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΚ στον εν λόγω τομέα παραμένει εξαρτημένη από τις επιπτώσεις των εξελίξεων στις εθνικές και διεθνείς πολιτικές σε άλλους τομείς, εξ ου και η απόλυτη ανάγκη διασφάλισης της συνοχής των πολιτικών που συνδέονται με την ανάπτυξη.

Σημαντικό μέρος του έργου που έχει επιτελεστεί από το πρόγραμμα ECOFAC κατά τη διάρκεια των ετών υλοποίησης των παρεμβάσεων, αφορούσε τον τουρισμό και γενικότερα θέματα που συνδέονται με την παραγωγή εισοδήματος (ζώνες κυνηγιού στην Κεντρική Αφρική, τουριστικά θέματα στο Κονγκό, τη Brazzaville, τη Γκαμπόν, την Ισημερινή Γουινέα, το Σάο Τόμε). Όλες οι υπάρχουσες υποδομές οικοτουρισμού στον τομέα της παρέμβασης του ECOFAC δημιουργήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος.

| 73 και 74. | Η προσέγγιση του προγράμματος παρέχει περιορισμένες δυνατότητες αφενός για αξιολόγηση από κοινού με τους εταίρους στον τομέα της ανάπτυξης των ευρύτερων περιβαλλοντικών πολιτικών και προγραμμάτων των χωρών εταίρων, και αφετέρου για εξέταση των επιπτώσεων που έχουν στο περιβάλλον οι πολιτικές που ασκούνται σε άλλους τομείς. Ωστόσο, τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα που καταρτίζονται στο πλαίσιο της προετοιμασίας των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα έχουν ως στόχο να επισημάνουν τις ελλείψεις αυτές ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση των μέτρων παροχής βοήθειας. |
| --- | --- |

73 και 74.

Η προσέγγιση του προγράμματος παρέχει περιορισμένες δυνατότητες αφενός για αξιολόγηση από κοινού με τους εταίρους στον τομέα της ανάπτυξης των ευρύτερων περιβαλλοντικών πολιτικών και προγραμμάτων των χωρών εταίρων, και αφετέρου για εξέταση των επιπτώσεων που έχουν στο περιβάλλον οι πολιτικές που ασκούνται σε άλλους τομείς. Ωστόσο, τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα που καταρτίζονται στο πλαίσιο της προετοιμασίας των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα έχουν ως στόχο να επισημάνουν τις ελλείψεις αυτές ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση των μέτρων παροχής βοήθειας.

| 75. | Από το 2001, οι κεντρικές κυβερνήσεις δεν είναι επιλέξιμες ως αιτούντες ή εταίροι στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του κονδυλίου του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση και συνεπώς δεν μπορούν να λάβουν επιχορήγηση. Ωστόσο, δύνανται να διαδραματίσουν ρόλο στα σχέδια, ιδίως μέσω της συμμετοχής τους ως εταίροι. Παρόλο που σπάνια παρατηρείται η συμμετοχή αυτή, θα έπρεπε να ενθαρρύνεται στις περιπτώσεις όπου χρειάζεται να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων των σχεδίων στο επίπεδο των πολιτικών. |
| --- | --- |

75.

Από το 2001, οι κεντρικές κυβερνήσεις δεν είναι επιλέξιμες ως αιτούντες ή εταίροι στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του κονδυλίου του προϋπολογισμού για το περιβάλλον και τα δάση και συνεπώς δεν μπορούν να λάβουν επιχορήγηση. Ωστόσο, δύνανται να διαδραματίσουν ρόλο στα σχέδια, ιδίως μέσω της συμμετοχής τους ως εταίροι. Παρόλο που σπάνια παρατηρείται η συμμετοχή αυτή, θα έπρεπε να ενθαρρύνεται στις περιπτώσεις όπου χρειάζεται να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων των σχεδίων στο επίπεδο των πολιτικών.

| 76. | Όσον αφορά το ρόλο της άμεσης δημοσιονομικής στήριξης, ανατρέξατε στα σχόλια στα σημεία 36-38. |
| --- | --- |

76.

Όσον αφορά το ρόλο της άμεσης δημοσιονομικής στήριξης, ανατρέξατε στα σχόλια στα σημεία 36-38.

| 77. | Πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται και των διδαγμάτων που αντλούνται από τα σχέδια στο πλαίσιο των προγραμμάτων για το περιβάλλον και τα δάση. Κατά την αξιολόγηση μιας πρότασης, πρέπει να διασφαλίζεται ότι μέρος του προϋπολογισμού διατίθεται για θέματα διάδοσης και βιωσιμότητας μετά την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων. Κατά την εκτέλεση του προγράμματος, πρέπει να καταρτίζεται, κατά το τελευταίο έτος, σαφές σχέδιο για τη διάδοση και για τις μεταγενέστερες δραστηριότητες. Αναμένεται ακόμη ότι η διαδικασία της αποκέντρωσης θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών να ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με τα αποτελέσματα των σχεδίων.

  Πλαίσιο 15. Ο σχεδιασμός του πιλοτικού προγράμματος για τα ομβρόφιλα δάση (PPG7) αποτέλεσε εξαρχής ένα πολυσύνθετο θέμα. Το 1992, η Βραζιλία ως χώρα υποδοχής της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη πείσθηκε από τις 7 μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις να συμφωνήσει για την κατάρτιση του PPG7. Την εποχή εκείνη ωστόσο η χώρα δεν είχε ευαισθητοποιηθεί ευρέως για τον επείγοντα χαρακτήρα της περιβαλλοντικής προστασίας του Αμαζονίου ούτε υπήρχαν στις ενδιαφερόμενες πολιτείες κατάλληλες υποδομές και προϋπολογισμοί.
  Το πρόγραμμα συνέβαλε στην ίδρυση σε εύθετο χρόνο υπουργείου περιβάλλοντος και υπηρεσιών περιβάλλοντος στις ενδιαφερόμενες πολιτείες. Επίσης ολοκληρώθηκαν αρκετές δραστηριότητες κατάρτισης οι οποίες όμως δεν είχαν πάντα τις αναμενόμενες θετικές επιπτώσεις, λόγω της σημαντικής εναλλαγής του προσωπικού.
  Ένας άλλος παράγοντας που περιέπλεξε την κατάσταση είναι οι μεγάλες πολιτιστικές και νομοθετικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων πολιτειών της περιοχής του Αμαζονίου. Για παράδειγμα, η πολιτεία Rondônia ήταν η μόνη στην οποία η υποδιαίρεση σε ζώνες από οικονομικής και οικολογικής πλευράς πραγματοποιήθηκε υπό μορφή νόμου. Σε άλλες πολιτείες δεν υπήρξε επίσημη πολιτική υποστήριξη της υποδιαίρεσης σε ζώνες από οικολογική και οικονομική πλευρά.
  Από την κτηθείσα εμπειρία προκύπτει ότι μέτρα του τύπου «εντολή και έλεγχος» δεν μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά καθόσον το κράτος ουσιαστικά απουσιάζει από την περιοχή αυτή. Επιπλέον, για τον έλεγχο των 5 εκατ. τετραγωνικών χιλιομέτρων του δάσους του Αμαζονίου, που υπερβαίνει αισθητά τα τέσσερα περίπου εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα της σημερινής ΕΕ, θα ήταν αναγκαία μια πολύ ισχυρή κρατική παρουσία. Η έλλειψη αυτή αντιμετωπίζεται βαθμιαία με τους ελέγχους που πραγματοποιούνται από αέρος και από δορυφόρους.
  Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει το υπουργείο περιβάλλοντος, παραμένει δύσκολο να καθιερωθούν οι περιβαλλοντικές πολιτικές ως θέμα οριζόντιο με συμμετοχή και άλλων υπουργείων, κυρίως λόγω της πολιτικής πίεσης για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. |
| --- | --- |

77.

Πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται και των διδαγμάτων που αντλούνται από τα σχέδια στο πλαίσιο των προγραμμάτων για το περιβάλλον και τα δάση. Κατά την αξιολόγηση μιας πρότασης, πρέπει να διασφαλίζεται ότι μέρος του προϋπολογισμού διατίθεται για θέματα διάδοσης και βιωσιμότητας μετά την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων. Κατά την εκτέλεση του προγράμματος, πρέπει να καταρτίζεται, κατά το τελευταίο έτος, σαφές σχέδιο για τη διάδοση και για τις μεταγενέστερες δραστηριότητες. Αναμένεται ακόμη ότι η διαδικασία της αποκέντρωσης θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις των δικαιούχων χωρών να ενημερώνονται καλύτερα σχετικά με τα αποτελέσματα των σχεδίων.

Πλαίσιο 15. Ο σχεδιασμός του πιλοτικού προγράμματος για τα ομβρόφιλα δάση (PPG7) αποτέλεσε εξαρχής ένα πολυσύνθετο θέμα. Το 1992, η Βραζιλία ως χώρα υποδοχής της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη πείσθηκε από τις 7 μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις να συμφωνήσει για την κατάρτιση του PPG7. Την εποχή εκείνη ωστόσο η χώρα δεν είχε ευαισθητοποιηθεί ευρέως για τον επείγοντα χαρακτήρα της περιβαλλοντικής προστασίας του Αμαζονίου ούτε υπήρχαν στις ενδιαφερόμενες πολιτείες κατάλληλες υποδομές και προϋπολογισμοί.

Το πρόγραμμα συνέβαλε στην ίδρυση σε εύθετο χρόνο υπουργείου περιβάλλοντος και υπηρεσιών περιβάλλοντος στις ενδιαφερόμενες πολιτείες. Επίσης ολοκληρώθηκαν αρκετές δραστηριότητες κατάρτισης οι οποίες όμως δεν είχαν πάντα τις αναμενόμενες θετικές επιπτώσεις, λόγω της σημαντικής εναλλαγής του προσωπικού.

Ένας άλλος παράγοντας που περιέπλεξε την κατάσταση είναι οι μεγάλες πολιτιστικές και νομοθετικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων πολιτειών της περιοχής του Αμαζονίου. Για παράδειγμα, η πολιτεία Rondônia ήταν η μόνη στην οποία η υποδιαίρεση σε ζώνες από οικονομικής και οικολογικής πλευράς πραγματοποιήθηκε υπό μορφή νόμου. Σε άλλες πολιτείες δεν υπήρξε επίσημη πολιτική υποστήριξη της υποδιαίρεσης σε ζώνες από οικολογική και οικονομική πλευρά.

Από την κτηθείσα εμπειρία προκύπτει ότι μέτρα του τύπου «εντολή και έλεγχος» δεν μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά καθόσον το κράτος ουσιαστικά απουσιάζει από την περιοχή αυτή. Επιπλέον, για τον έλεγχο των 5 εκατ. τετραγωνικών χιλιομέτρων του δάσους του Αμαζονίου, που υπερβαίνει αισθητά τα τέσσερα περίπου εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα της σημερινής ΕΕ, θα ήταν αναγκαία μια πολύ ισχυρή κρατική παρουσία. Η έλλειψη αυτή αντιμετωπίζεται βαθμιαία με τους ελέγχους που πραγματοποιούνται από αέρος και από δορυφόρους.

Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει το υπουργείο περιβάλλοντος, παραμένει δύσκολο να καθιερωθούν οι περιβαλλοντικές πολιτικές ως θέμα οριζόντιο με συμμετοχή και άλλων υπουργείων, κυρίως λόγω της πολιτικής πίεσης για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

| 78. | Όσον αφορά την οικονομική βιωσιμότητα των σχεδίων στον τομέα του περιβάλλοντος (δηλαδή προστασία, διατήρηση, αξιοποίηση) ανατρέξατε στις απαντήσεις στα σημεία 50-56 και 72. |
| --- | --- |

78.

Όσον αφορά την οικονομική βιωσιμότητα των σχεδίων στον τομέα του περιβάλλοντος (δηλαδή προστασία, διατήρηση, αξιοποίηση) ανατρέξατε στις απαντήσεις στα σημεία 50-56 και 72.

| 79. | Η Επιτροπή είναι ενήμερη για το πρόβλημα και προσπαθεί να το αντιμετωπίσει κατά την προετοιμασία του νέου θεματικού προγράμματος για την περίοδο 2007-2013, στο οποίο υπογραμμίζει την επικουρικότητα και τη συμπληρωματικότητα του θεματικού προγράμματος ως προς τα γεωγραφικά προγράμματα. |
| --- | --- |

79.

Η Επιτροπή είναι ενήμερη για το πρόβλημα και προσπαθεί να το αντιμετωπίσει κατά την προετοιμασία του νέου θεματικού προγράμματος για την περίοδο 2007-2013, στο οποίο υπογραμμίζει την επικουρικότητα και τη συμπληρωματικότητα του θεματικού προγράμματος ως προς τα γεωγραφικά προγράμματα.

| 80. | Η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με την παρατήρηση αυτή του Συνεδρίου και παραπέμπει εκ νέου στις απαντήσεις στα σημεία 50-56 και 72. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διασφάλιση της συνοχής των πολιτικών για την ανάπτυξη, ούτως ώστε να εμποδιστεί η λήψη μέτρων που ενδέχεται να παρέσχουν ισχυρά κίνητρα για βραχυπρόθεσμα οικονομικά οφέλη και να υποθάλψουν με τον τρόπο αυτό τις προσπάθειες συνεργασίας σε θέματα διατήρησης και τις μακροπρόθεσμες προοπτικές τους.
  Επιπλέον, όσον αφορά την παράνομη υλοτομία (πλαίσιο 16) η οποία συχνά αποτελεί κεντρικό παράγοντα που υποθάλπει τη βιωσιμότητα ορισμένων σχεδίων που χρηματοδοτούνται από την ΕΚ, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο δράσης για την επιβολή της δασικής νομοθεσίας, τη διακυβέρνηση και το εμπόριο (FLEGT) (COM/2003/251 τελικό). Το εν λόγω σχέδιο δράσης αποτελεί σημαντικό βήμα προς την σωστή κατεύθυνση για να αντιμετωπισθούν τα περιβαλλοντικά θέματα με σφαιρικότερο και πληρέστερο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερα σημαντικές επιπτώσεις που έχουν τα πρότυπα εμπορίου στη διατήρηση του περιβάλλοντος, οι οποίες συχνά παραβλέπονται. |
| --- | --- |

80.

Η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως με την παρατήρηση αυτή του Συνεδρίου και παραπέμπει εκ νέου στις απαντήσεις στα σημεία 50-56 και 72. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διασφάλιση της συνοχής των πολιτικών για την ανάπτυξη, ούτως ώστε να εμποδιστεί η λήψη μέτρων που ενδέχεται να παρέσχουν ισχυρά κίνητρα για βραχυπρόθεσμα οικονομικά οφέλη και να υποθάλψουν με τον τρόπο αυτό τις προσπάθειες συνεργασίας σε θέματα διατήρησης και τις μακροπρόθεσμες προοπτικές τους.

Επιπλέον, όσον αφορά την παράνομη υλοτομία (πλαίσιο 16) η οποία συχνά αποτελεί κεντρικό παράγοντα που υποθάλπει τη βιωσιμότητα ορισμένων σχεδίων που χρηματοδοτούνται από την ΕΚ, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο δράσης για την επιβολή της δασικής νομοθεσίας, τη διακυβέρνηση και το εμπόριο (FLEGT) (COM/2003/251 τελικό). Το εν λόγω σχέδιο δράσης αποτελεί σημαντικό βήμα προς την σωστή κατεύθυνση για να αντιμετωπισθούν τα περιβαλλοντικά θέματα με σφαιρικότερο και πληρέστερο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερα σημαντικές επιπτώσεις που έχουν τα πρότυπα εμπορίου στη διατήρηση του περιβάλλοντος, οι οποίες συχνά παραβλέπονται.

| 81. | α) | Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων, οι οποίες αναμένεται μεταξύ άλλων να συμβάλουν στη διασφάλιση της συνοχής μεταξύ των στόχων των σχεδίων και της διάρκειάς τους. |
| --- | --- | --- |

81.

α)

Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων, οι οποίες αναμένεται μεταξύ άλλων να συμβάλουν στη διασφάλιση της συνοχής μεταξύ των στόχων των σχεδίων και της διάρκειάς τους.

| β) | Παρακαλείσθε να ανατρέξετε στην απάντηση στα σημεία 36-38. |
| --- | --- |

β)

Παρακαλείσθε να ανατρέξετε στην απάντηση στα σημεία 36-38.

| γ) και δ) | Η Επιτροπή επανεξετάζει επί του παρόντος τη στήριξή της μέσω καταπιστευματικών κεφαλαίων και συνολικών πρωτοβουλιών ενώ επίσης αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στα θέματα της προβολής, της επαλήθευσης και της παροχής πληροφοριών. |
| --- | --- |

γ) και δ)

Η Επιτροπή επανεξετάζει επί του παρόντος τη στήριξή της μέσω καταπιστευματικών κεφαλαίων και συνολικών πρωτοβουλιών ενώ επίσης αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στα θέματα της προβολής, της επαλήθευσης και της παροχής πληροφοριών.

Πλαίσιο 16. Έχει καθοριστεί ένα ποσοστό υλοτόμησης για όλες τις περιοχές με φυσικά δάση στην Κίνα, στο οποίο προσδιορίζεται ο όγκος της ξυλείας που μπορεί να κοπεί για: i) οικιακή χρήση καυσίμου και ii) ανακαίνιση σπιτιών. Στις περιοχές του έργου διαχείρισης των φυσικών δασών (ΕΔΦΔ) ισχύουν τα ακόλουθα: στην επαρχία Sichuan ισχύει πλήρης απαγόρευση της υλοτόμησης, ενώ στις επαρχίες Hunan και Hainan δεν προβλέπεται παρόμοια απαγόρευση. Στις επαρχίες Hunan και Hainan τα δάση έχουν αποδεκατιστεί σε διάστημα δεκαετιών και έχουν αντικατασταθεί ή αντικαθίστανται από δάση μπαμπού (Hunan) και καουτσούκ (Hainan) στα οποία γίνεται νόμιμη εκμετάλλευση ξυλείας/καουτσούκ. Οι ζώνες με μπαμπού/καουτσούκ τελούν υπό συλλογική ιδιοκτησία και συνορεύουν με φυσικά δάση. Έχει καταγγελθεί ότι ορισμένοι ξυλοκόποι διεισδύουν στα φυσικά δάση όταν υλοτομούν τα υπό συλλογική ιδιοκτησία δάση τους. Από τις πληροφορίες που διαθέτει η αντιπροσωπεία της ΕΚ στην Κίνα, τα παρανόμως υλοτομηθέντα δέντρα δεν αξιοποιούνται εμπορικά στη βιομηχανία ξυλείας. Η εμπορική υλοτόμηση στις επαρχίες Hunan και Hainan δεν έχει επίπτωση στην αποτελεσματικότητα του ΕΔΦΔ. Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικοί πληθυσμοί χρησιμοποιούν το δάσος, έγκειται ακριβώς στο ΕΔΦΔ να προωθήσει αειφόρους τρόπους χρησιμοποίησης.

Στην Ινδονησία, η Επιτροπή υποστήριξε το έργο διαχείρισης των δασών στην περιοχή Berau (BFMP) που εισήγαγε τη βιώσιμη διαχείριση των δασών και συνέβαλε στην προστασία των διεθνούς σημασίας ερευνητικών δασοτεμαχίων STREK που αρχικά δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια του γαλλικού κέντρου CIRAD.

Οι δραστηριότητες εξόρυξης άνθρακα εξακολουθούν να συνιστούν απειλή. Ωστόσο, το προγραμματιζόμενο νέο έργο με τίτλο «Συμμετοχικός προγραμματισμός των φυσικών πόρων στο Berau και στο Bulugan», θα παράσχει ένα γενικό πλαίσιο για τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό της χρήσης γης που θα επιτρέψει στις συνελεύσεις των περιοχών να επιλέξουν μεταξύ ανταγωνιστικών χρήσεων γης έχοντας την κατάλληλη ενημέρωση.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

| 82. | Μετά την υπογραφή, τον Δεκέμβριο του 2005, της ευρωπαϊκής συναίνεσης για την ανάπτυξη, η οποία δίδει ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής πολιτικής, η Επιτροπή θα επανεξετάσει και θα ενημερώσει τη στρατηγική για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής συνιστώσας του 2001 καθιστώντας την πιο συνολική. |
| --- | --- |

82.

Μετά την υπογραφή, τον Δεκέμβριο του 2005, της ευρωπαϊκής συναίνεσης για την ανάπτυξη, η οποία δίδει ιδιαίτερη σημασία στις περιβαλλοντικές πτυχές της αναπτυξιακής πολιτικής, η Επιτροπή θα επανεξετάσει και θα ενημερώσει τη στρατηγική για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής συνιστώσας του 2001 καθιστώντας την πιο συνολική.

| 83. | Όσον αφορά τις ανάγκες σε προσωπικό, κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού όσον αφορά τη διαχείριση βασικών διαδικασιών περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης (screening) και στο διαθέσιμο της υποστήριξης των εμπειρογνωμόνων, μετά από σχετικό αίτημα κατά τις φάσεις του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης.
  Το σχέδιο εγχειριδίου για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσής του. Ορισμένα από τα συστατικά του μέρη χρησιμοποιούνται ήδη και έχουν αποτελέσει το αντικείμενο ευρείας διαβούλευσης. Από τον Νοέμβριο του 2004 μέχρι τα τέλη του 2005, περίπου 350 υπάλληλοι εκπαιδεύτηκαν στην έδρα και στις αντιπροσωπείες. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των γνώσεων και εξετάζει το ενδεχόμενο να καταστήσει υποχρεωτικά τα θεματικά μαθήματα για υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις-κλειδιά.
  Τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης έχουν ήδη αναπτυχθεί σε σημαντικό βαθμό αλλά η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους για να βελτιώσει τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών που εντοπίζονται κατά την αξιολόγηση των σχεδίων. |
| --- | --- |

83.

Όσον αφορά τις ανάγκες σε προσωπικό, κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού όσον αφορά τη διαχείριση βασικών διαδικασιών περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης (screening) και στο διαθέσιμο της υποστήριξης των εμπειρογνωμόνων, μετά από σχετικό αίτημα κατά τις φάσεις του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης.

Το σχέδιο εγχειριδίου για την περιβαλλοντική ενσωμάτωση βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσής του. Ορισμένα από τα συστατικά του μέρη χρησιμοποιούνται ήδη και έχουν αποτελέσει το αντικείμενο ευρείας διαβούλευσης. Από τον Νοέμβριο του 2004 μέχρι τα τέλη του 2005, περίπου 350 υπάλληλοι εκπαιδεύτηκαν στην έδρα και στις αντιπροσωπείες. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των γνώσεων και εξετάζει το ενδεχόμενο να καταστήσει υποχρεωτικά τα θεματικά μαθήματα για υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις-κλειδιά.

Τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης έχουν ήδη αναπτυχθεί σε σημαντικό βαθμό αλλά η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους για να βελτιώσει τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών που εντοπίζονται κατά την αξιολόγηση των σχεδίων.

| 84. | Η Επιτροπή προετοιμάζει συστηματικά τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ) με σκοπό την καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη νέα γενεά εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα (2007-2013). Ωστόσο, η επίπτωση των εν λόγω ΠΧΧ στα νέα ΕΣΧ εξαρτάται εν τέλει από την προτεραιότητα που δίδουν οι χώρες εταίροι στα περιβαλλοντικά θέματα.
  Η γενική δημοσιονομική στήριξη (ΓΔΣ) συνεπάγεται ευρύ πολιτικό διάλογο για τις αναπτυξιακές στρατηγικές των εταίρων και εστιάζεται στη μείωση της φτώχειας, στη μακροοικονομική σταθερότητα και στη βελτιωμένη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και δεσμεύσεις (όπως το άρθρο 61 παράγραφος 2 της συμφωνίας Κοτονού). Η Επιτροπή θα επιδιώξει να ενσωματώσει την περιβαλλοντική διάσταση στο επίπεδο του διαλόγου για τη χάραξη πολιτικής, όπου αυτό είναι δυνατό. Στην περίπτωση της τομεακής δημοσιονομικής στήριξης (ΤΔΣ), μπορούν να ληφθούν υπόψη περιβαλλοντικές ανησυχίες που αφορούν συγκεκριμένους τομείς μέσω του διαλόγου για την πολιτική στους τομείς καθώς και της κατάρτισης του ίδιου του προγράμματος. Μπορεί ακόμη να προβλεφθεί μια ΤΔΣ εστιασμένη στο περιβάλλον. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την περιβαλλοντική πτυχή κατά την τρέχουσα επανεξέταση των εγχειριδίων της για τη δημοσιονομική και τομεακή στήριξη. |
| --- | --- |

84.

Η Επιτροπή προετοιμάζει συστηματικά τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ) με σκοπό την καλύτερη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη νέα γενεά εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα (2007-2013). Ωστόσο, η επίπτωση των εν λόγω ΠΧΧ στα νέα ΕΣΧ εξαρτάται εν τέλει από την προτεραιότητα που δίδουν οι χώρες εταίροι στα περιβαλλοντικά θέματα.

Η γενική δημοσιονομική στήριξη (ΓΔΣ) συνεπάγεται ευρύ πολιτικό διάλογο για τις αναπτυξιακές στρατηγικές των εταίρων και εστιάζεται στη μείωση της φτώχειας, στη μακροοικονομική σταθερότητα και στη βελτιωμένη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις και δεσμεύσεις (όπως το άρθρο 61 παράγραφος 2 της συμφωνίας Κοτονού). Η Επιτροπή θα επιδιώξει να ενσωματώσει την περιβαλλοντική διάσταση στο επίπεδο του διαλόγου για τη χάραξη πολιτικής, όπου αυτό είναι δυνατό. Στην περίπτωση της τομεακής δημοσιονομικής στήριξης (ΤΔΣ), μπορούν να ληφθούν υπόψη περιβαλλοντικές ανησυχίες που αφορούν συγκεκριμένους τομείς μέσω του διαλόγου για την πολιτική στους τομείς καθώς και της κατάρτισης του ίδιου του προγράμματος. Μπορεί ακόμη να προβλεφθεί μια ΤΔΣ εστιασμένη στο περιβάλλον. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την περιβαλλοντική πτυχή κατά την τρέχουσα επανεξέταση των εγχειριδίων της για τη δημοσιονομική και τομεακή στήριξη.

| 85. | Δεδομένου του δυσχερούς πλαισίου που χαρακτηρίζει τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης, η Επιτροπή αξιολογεί τα σχέδια ως αρκετά αποτελεσματικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός παραγόντων που υπεισέρχονται κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης (περιλαμβανομένης της πολιτικής αστάθειας και των προβλημάτων επιβολής του νόμου) συχνά εκτός του πλαισίου ελέγχου του σχεδίου και οι οποίοι επηρεάζουν τις πιθανότητες να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και οι αναμενόμενες επιπτώσεις. Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθεια να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων.
  Η Επιτροπή δίδει όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην κυριότητα και την ευθύνη των διοικητικών αρχών των εταίρων όσον αφορά τη διαχείριση των ενεργειών, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις σχετικές διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Η ακολουθούμενη πορεία για την καθιέρωση νέων όρων χορήγησης της βοήθειας που διαφοροποιείται από την κλασική προσέγγιση των σχεδίων (προσεγγίσεις που καλύπτουν ολόκληρο τον τομέα, προγράμματα στήριξης των πολιτικών ενός τομέα) αιτιολογείται μεταξύ άλλων από την επιδίωξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των ενεργειών. |
| --- | --- |

85.

Δεδομένου του δυσχερούς πλαισίου που χαρακτηρίζει τη συνεργασία στον τομέα της ανάπτυξης, η Επιτροπή αξιολογεί τα σχέδια ως αρκετά αποτελεσματικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο μεγάλος αριθμός παραγόντων που υπεισέρχονται κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης (περιλαμβανομένης της πολιτικής αστάθειας και των προβλημάτων επιβολής του νόμου) συχνά εκτός του πλαισίου ελέγχου του σχεδίου και οι οποίοι επηρεάζουν τις πιθανότητες να επιτευχθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα και οι αναμενόμενες επιπτώσεις. Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθεια να βελτιώσει τις διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων.

Η Επιτροπή δίδει όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην κυριότητα και την ευθύνη των διοικητικών αρχών των εταίρων όσον αφορά τη διαχείριση των ενεργειών, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις σχετικές διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Η ακολουθούμενη πορεία για την καθιέρωση νέων όρων χορήγησης της βοήθειας που διαφοροποιείται από την κλασική προσέγγιση των σχεδίων (προσεγγίσεις που καλύπτουν ολόκληρο τον τομέα, προγράμματα στήριξης των πολιτικών ενός τομέα) αιτιολογείται μεταξύ άλλων από την επιδίωξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των ενεργειών.

| 86. | Η κοινοτική συνεργασία για την ανάπτυξη διέπεται από την εφαρμογή των αρχών της εταιρικής σχέσης και της κυριότητας από τις δικαιούχες χώρες. Αυτό σημαίνει ότι οι προτεραιότητες των μηχανισμών γεωγραφικής συνεργασίας συμφωνούνται μέσω διαδικασιών διαβούλευσης, στο πλαίσιο των οποίων οι δικαιούχες χώρες εταίροι δύνανται να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση σε κοινωνικούς τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση. Η Επιτροπή θα συνεχίσει ωστόσο να εργάζεται για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε περιβαλλοντικά θέματα κατά τις διμερείς σχέσεις της με τις χώρες εταίρους. Η Επιτροπή εστιάζει τις προσπάθειές της στη βέλτιστη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων που διαθέτει. Για το σκοπό αυτό, τον Μάρτιο του 2005, πραγματοποιήθηκε αναδιοργάνωση των αρμοδιοτήτων της EuropeAid ούτως ώστε να είναι σε θέση να παρέχει ποιοτική στήριξη με αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

86.

Η κοινοτική συνεργασία για την ανάπτυξη διέπεται από την εφαρμογή των αρχών της εταιρικής σχέσης και της κυριότητας από τις δικαιούχες χώρες. Αυτό σημαίνει ότι οι προτεραιότητες των μηχανισμών γεωγραφικής συνεργασίας συμφωνούνται μέσω διαδικασιών διαβούλευσης, στο πλαίσιο των οποίων οι δικαιούχες χώρες εταίροι δύνανται να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση σε κοινωνικούς τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση. Η Επιτροπή θα συνεχίσει ωστόσο να εργάζεται για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε περιβαλλοντικά θέματα κατά τις διμερείς σχέσεις της με τις χώρες εταίρους. Η Επιτροπή εστιάζει τις προσπάθειές της στη βέλτιστη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων που διαθέτει. Για το σκοπό αυτό, τον Μάρτιο του 2005, πραγματοποιήθηκε αναδιοργάνωση των αρμοδιοτήτων της EuropeAid ούτως ώστε να είναι σε θέση να παρέχει ποιοτική στήριξη με αποτελεσματικό τρόπο.

| 87. | Η Επιτροπή θα επανεξετάσει και θα ενημερώσει τη στρατηγική του 2001 για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης καθιστώντας την πιο συνολική, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις όπως η ευρωπαϊκή συναίνεση για την ανάπτυξη του Δεκεμβρίου 2005, η στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη και το θεματικό πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Βιώσιμη Διαχείριση των Φυσικών Πόρων και της Ενέργειας (ENRTP). |
| --- | --- |

87.

Η Επιτροπή θα επανεξετάσει και θα ενημερώσει τη στρατηγική του 2001 για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης καθιστώντας την πιο συνολική, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις όπως η ευρωπαϊκή συναίνεση για την ανάπτυξη του Δεκεμβρίου 2005, η στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη και το θεματικό πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Βιώσιμη Διαχείριση των Φυσικών Πόρων και της Ενέργειας (ENRTP).

| 88. | Η Επιτροπή θα προβεί στη σύσταση διευθυντικής ομάδας για τις περιβαλλοντικές πτυχές της ανάπτυξης, η οποία θα δίνει τις κατευθυντήριες γραμμές και θα διασφαλίζει τον καλύτερο συντονισμό.
  Περαιτέρω συνέργειες θα αναπτυχθούν με την ίδρυση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΚ ενός Παρατηρητηρίου για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη το οποίο προορίζεται να στηρίξει τον προγραμματισμό και την εφαρμογή της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας. |
| --- | --- |

88.

Η Επιτροπή θα προβεί στη σύσταση διευθυντικής ομάδας για τις περιβαλλοντικές πτυχές της ανάπτυξης, η οποία θα δίνει τις κατευθυντήριες γραμμές και θα διασφαλίζει τον καλύτερο συντονισμό.

Περαιτέρω συνέργειες θα αναπτυχθούν με την ίδρυση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΚ ενός Παρατηρητηρίου για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη το οποίο προορίζεται να στηρίξει τον προγραμματισμό και την εφαρμογή της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας.

| 89. | Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού ώστε να είναι σε θέση να διαχειρίζεται τις βασικές διαδικασίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης (screening) και να διασφαλιστεί επίσης το διαθέσιμο της υποστήριξης από ειδικούς στον εν λόγω τομέα κατά το στάδιο του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος. |
| --- | --- |

89.

Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τη χρησιμοποίηση των περιορισμένων πόρων πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού ώστε να είναι σε θέση να διαχειρίζεται τις βασικές διαδικασίες ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης (screening) και να διασφαλιστεί επίσης το διαθέσιμο της υποστήριξης από ειδικούς στον εν λόγω τομέα κατά το στάδιο του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος.

| 90. | Το εγχειρίδιο για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης αναμένεται να εγκριθεί το 2006 και να σταλεί στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και στις Αντιπροσωπείες. Η συμμόρφωση με το εν λόγω εγχειρίδιο θα επαληθεύεται στο πλαίσιο των ελέγχων της ομάδας στήριξης της ποιότητας κατά τα στάδια του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης των μέτρων. |
| --- | --- |

90.

Το εγχειρίδιο για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης αναμένεται να εγκριθεί το 2006 και να σταλεί στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και στις Αντιπροσωπείες. Η συμμόρφωση με το εν λόγω εγχειρίδιο θα επαληθεύεται στο πλαίσιο των ελέγχων της ομάδας στήριξης της ποιότητας κατά τα στάδια του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης των μέτρων.

| 91. | Η Επιτροπή συμφωνεί ότι υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των γνώσεων και θα εξετάσει το ενδεχόμενο να καταστούν υποχρεωτικά τα θεματικά μαθήματα για τους υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις κλειδιά. Η απόφαση αυτή πρέπει να ληφθεί εκ παραλλήλου με εκείνη για τη διάθεση των αναγκαίων κονδυλίων για τα εν λόγω μαθήματα. Η Επιτροπή θα εξετάσει το θέμα αυτό κατά το 2006. |
| --- | --- |

91.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι υπάρχει ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των γνώσεων και θα εξετάσει το ενδεχόμενο να καταστούν υποχρεωτικά τα θεματικά μαθήματα για τους υπαλλήλους που κατέχουν θέσεις κλειδιά. Η απόφαση αυτή πρέπει να ληφθεί εκ παραλλήλου με εκείνη για τη διάθεση των αναγκαίων κονδυλίων για τα εν λόγω μαθήματα. Η Επιτροπή θα εξετάσει το θέμα αυτό κατά το 2006.

| 92. | Η Επιτροπή θα εξετάσει τη δυνατότητα πραγματοποίησης μιας σφαιρικής αξιολόγησης κατά το στάδιο αυτό και θα μελετήσει τη σκοπιμότητα της καλύτερης αξιοποίησης των δεδομένων που προέρχονται από το σύστημα παρακολούθησης προκειμένου να βελτιώσει τις επιδόσεις.
  Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει τη δημιουργία βάσης δεδομένων που θα αποτελέσει το ευρετήριο για όλες τις αξιολογήσεις σχεδίων για τις οποίες η αναζήτηση και η πρόσβαση θα μπορεί να γίνει με λέξεις κλειδιά, συμπεριλαμβανομένης της λέξης «περιβάλλον». Κατ’ αυτό τον τρόπο θα μπορεί να γίνει πιο συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

92.

Η Επιτροπή θα εξετάσει τη δυνατότητα πραγματοποίησης μιας σφαιρικής αξιολόγησης κατά το στάδιο αυτό και θα μελετήσει τη σκοπιμότητα της καλύτερης αξιοποίησης των δεδομένων που προέρχονται από το σύστημα παρακολούθησης προκειμένου να βελτιώσει τις επιδόσεις.

Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει τη δημιουργία βάσης δεδομένων που θα αποτελέσει το ευρετήριο για όλες τις αξιολογήσεις σχεδίων για τις οποίες η αναζήτηση και η πρόσβαση θα μπορεί να γίνει με λέξεις κλειδιά, συμπεριλαμβανομένης της λέξης «περιβάλλον». Κατ’ αυτό τον τρόπο θα μπορεί να γίνει πιο συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

| 93. | Η Επιτροπή κατανοεί ότι πρέπει να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της ικανότητας της να παρέχει όσο το δυνατόν πιο ακριβείς πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές δαπάνες. Ωστόσο, υπάρχουν όρια ως προς αυτά που μπορούν να επιτευχθούν, ιδίως όσον αφορά τη δυνατότητα προσδιορισμού των δαπανών που αφορούν το περιβάλλον σε σχέδια που δεν έχουν ως πρωταρχικό τους στόχο το περιβάλλον. |
| --- | --- |

93.

Η Επιτροπή κατανοεί ότι πρέπει να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της ικανότητας της να παρέχει όσο το δυνατόν πιο ακριβείς πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές δαπάνες. Ωστόσο, υπάρχουν όρια ως προς αυτά που μπορούν να επιτευχθούν, ιδίως όσον αφορά τη δυνατότητα προσδιορισμού των δαπανών που αφορούν το περιβάλλον σε σχέδια που δεν έχουν ως πρωταρχικό τους στόχο το περιβάλλον.

| 94. | Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον προγραμματισμό της νέας γενεάς των ΕΣΧ εστιάζονται ιδίως στην ανάλυση της περιβαλλοντικής κατάστασης με βάση τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ), και προσδιορίζουν τους πιθανούς τομείς παρέμβασης (είτε ενσωματωμένους στους εστιαζόμενους τομείς, είτε στο περιβάλλον/φυσικούς πόρους ως επιμέρους τομείς). |
| --- | --- |

94.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον προγραμματισμό της νέας γενεάς των ΕΣΧ εστιάζονται ιδίως στην ανάλυση της περιβαλλοντικής κατάστασης με βάση τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά ανά χώρα (ΠΧΧ), και προσδιορίζουν τους πιθανούς τομείς παρέμβασης (είτε ενσωματωμένους στους εστιαζόμενους τομείς, είτε στο περιβάλλον/φυσικούς πόρους ως επιμέρους τομείς).

| 95. | Κατά την ενημέρωση των σχετικών εγχειριδίων που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2006, η Επιτροπή θα καταβάλει ιδιαίτερη προσπάθεια για την καλύτερη ενσωμάτωση του περιβάλλοντος στη διαδικασία άμεσης δημοσιονομικής στήριξης μέσω διαλόγου για τις στρατηγικές μείωσης της φτώχειας που συνοδεύει τη ΓΔΣ και, όπου αυτό είναι δυνατό, μέσω διαλόγου τομεακής πολιτικής και της επεξεργασίας επιμέρους ΤΔΣ (όροι επιλεξιμότητας και πληρωμών).
  Όπου χρειάζεται, πρέπει να προωθούνται οι ΣΠΑ των κυβερνητικών πολιτικών, ιδίως σε σχέση με συνολικές προσεγγίσεις τομέων/τομεακή δημοσιονομική στήριξη που εστιάζονται στους πιο ευαίσθητους περιβαλλοντικά τομείς. |
| --- | --- |

95.

Κατά την ενημέρωση των σχετικών εγχειριδίων που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2006, η Επιτροπή θα καταβάλει ιδιαίτερη προσπάθεια για την καλύτερη ενσωμάτωση του περιβάλλοντος στη διαδικασία άμεσης δημοσιονομικής στήριξης μέσω διαλόγου για τις στρατηγικές μείωσης της φτώχειας που συνοδεύει τη ΓΔΣ και, όπου αυτό είναι δυνατό, μέσω διαλόγου τομεακής πολιτικής και της επεξεργασίας επιμέρους ΤΔΣ (όροι επιλεξιμότητας και πληρωμών).

Όπου χρειάζεται, πρέπει να προωθούνται οι ΣΠΑ των κυβερνητικών πολιτικών, ιδίως σε σχέση με συνολικές προσεγγίσεις τομέων/τομεακή δημοσιονομική στήριξη που εστιάζονται στους πιο ευαίσθητους περιβαλλοντικά τομείς.

| 96. | Τα περιβαλλοντικά εγχειρίδια θα προβλέπουν ειδικές διαδικασίες προεξέτασης (screening). Η εφαρμογή τους θα παρακολουθείται στα πλαίσια των ελέγχων που πραγματοποιούνται από την ομάδα στήριξης της ποιότητας κατά τα στάδια του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης. Η Επιτροπή θα εξετάσει τη δυνατότητα να αναθέσει στις αντιπροσωπείες σημαντικότερο ρόλο στον εν λόγω τομέα λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα και μελλοντική διαθεσιμότητα ειδικευμένων ανθρώπινων πόρων και παράλληλα την ανάγκη να μην παρεμποδιστούν οι καταβαλλόμενες προσπάθειες για την απλούστευση των διαδικασιών. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού να διενεργεί περιβαλλοντική προεξέταση (screening) και να παρέχει υποστήριξη μετά από αίτημα. |
| --- | --- |

96.

Τα περιβαλλοντικά εγχειρίδια θα προβλέπουν ειδικές διαδικασίες προεξέτασης (screening). Η εφαρμογή τους θα παρακολουθείται στα πλαίσια των ελέγχων που πραγματοποιούνται από την ομάδα στήριξης της ποιότητας κατά τα στάδια του προσδιορισμού και της διαμόρφωσης. Η Επιτροπή θα εξετάσει τη δυνατότητα να αναθέσει στις αντιπροσωπείες σημαντικότερο ρόλο στον εν λόγω τομέα λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα και μελλοντική διαθεσιμότητα ειδικευμένων ανθρώπινων πόρων και παράλληλα την ανάγκη να μην παρεμποδιστούν οι καταβαλλόμενες προσπάθειες για την απλούστευση των διαδικασιών. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του μη ειδικευμένου προσωπικού να διενεργεί περιβαλλοντική προεξέταση (screening) και να παρέχει υποστήριξη μετά από αίτημα.

| 97. | Οι περισσότεροι από τους ελέγχους αυτούς θα διεξαχθούν κατά τη φάση της διαμόρφωσης από την ομάδα στήριξης της ποιότητας, η οποία εξετάζει την ποιότητα και τη συνοχή των προτεινόμενων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας και της πληρότητας όλων των προκαταρκτικών μελετών και των διατάξεων που περιλαμβάνονται στα σχέδια των συμβάσεων χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

97.

Οι περισσότεροι από τους ελέγχους αυτούς θα διεξαχθούν κατά τη φάση της διαμόρφωσης από την ομάδα στήριξης της ποιότητας, η οποία εξετάζει την ποιότητα και τη συνοχή των προτεινόμενων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας και της πληρότητας όλων των προκαταρκτικών μελετών και των διατάξεων που περιλαμβάνονται στα σχέδια των συμβάσεων χρηματοδότησης.

| 98. | Η Επιτροπή έχει αντιληφθεί ότι κατά την αξιολόγηση πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη η κατάσταση που επικρατεί πραγματικά επιτοπίως. Στα πλαίσια αυτά, ο νέος πρακτικός οδηγός για τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων στο πλαίσιο των εξωτερικών ενεργειών των ΕΚ, που τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2006, δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα απ’ ό,τι στο παρελθόν στις απόψεις των Αντιπροσωπειών της ΕΚ κατά την αξιολόγηση των προτάσεων σχεδίων. |
| --- | --- |

98.

Η Επιτροπή έχει αντιληφθεί ότι κατά την αξιολόγηση πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη η κατάσταση που επικρατεί πραγματικά επιτοπίως. Στα πλαίσια αυτά, ο νέος πρακτικός οδηγός για τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων στο πλαίσιο των εξωτερικών ενεργειών των ΕΚ, που τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2006, δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα απ’ ό,τι στο παρελθόν στις απόψεις των Αντιπροσωπειών της ΕΚ κατά την αξιολόγηση των προτάσεων σχεδίων.

| 99. | Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει δυνατότητα απλούστευσης των διαδικασιών ούτως ώστε να αυξηθεί η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα στην παροχή βοήθειας, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια και την αμεροληψία· για το σκοπό αυτό πρότεινε τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Μια πρώτη αναθεώρηση των διαδικασιών του ισχύοντος κανονισμού έχει ήδη πραγματοποιηθεί από τη EuropeAid και έχει τεθεί σε ισχύ από τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους (βλέπε το νέο πρακτικό οδηγό). |
| --- | --- |

99.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχει δυνατότητα απλούστευσης των διαδικασιών ούτως ώστε να αυξηθεί η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα στην παροχή βοήθειας, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια και την αμεροληψία· για το σκοπό αυτό πρότεινε τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού. Μια πρώτη αναθεώρηση των διαδικασιών του ισχύοντος κανονισμού έχει ήδη πραγματοποιηθεί από τη EuropeAid και έχει τεθεί σε ισχύ από τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους (βλέπε το νέο πρακτικό οδηγό).

| 100. | Το προσεχές θεματικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους περιλαμβανομένης της ενέργειας, θα ενθαρρύνει τις τοπικές κοινωνίες να διαχειρίζονται με βιώσιμο τρόπο τους φυσικούς πόρους και θα προωθήσει την ενσωμάτωση παρόμοιων ενεργειών στα γεωγραφικά προγράμματα. |
| --- | --- |

100.

Το προσεχές θεματικό πρόγραμμα για το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους περιλαμβανομένης της ενέργειας, θα ενθαρρύνει τις τοπικές κοινωνίες να διαχειρίζονται με βιώσιμο τρόπο τους φυσικούς πόρους και θα προωθήσει την ενσωμάτωση παρόμοιων ενεργειών στα γεωγραφικά προγράμματα.

| 101. | Στο πλαίσιο της αναθεώρησης της στρατηγικής της στον τομέα του περιβάλλοντος, η Επιτροπή θα εξετάσει την εκπόνηση μελέτης για τους πιθανούς διαθέσιμους μηχανισμούς χορήγησης βοήθειας στον τομέα αυτό, αξιοποιώντας την εμπειρία της και εκείνη των υπολοίπων δωρητών και λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς που συνδέονται με τις διαδικασίες και τη νομοθεσία που είναι σήμερα σε ισχύ. |
| --- | --- |

101.

Στο πλαίσιο της αναθεώρησης της στρατηγικής της στον τομέα του περιβάλλοντος, η Επιτροπή θα εξετάσει την εκπόνηση μελέτης για τους πιθανούς διαθέσιμους μηχανισμούς χορήγησης βοήθειας στον τομέα αυτό, αξιοποιώντας την εμπειρία της και εκείνη των υπολοίπων δωρητών και λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς που συνδέονται με τις διαδικασίες και τη νομοθεσία που είναι σήμερα σε ισχύ.

---