# Publicatieblad C 174/2006

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 174 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 49e jaargang26 juli 2006 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 174

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

49e jaargang26 juli 2006

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Mededelingen |
| | Rekenkamer |
| 2006/C 174/1 | Speciaal verslag nr. 4/2006 over Phare-investeringsprojecten in Bulgarije en Roemenië, vergezeld van de antwoorden van de Commissie | 1 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Mededelingen

Rekenkamer

2006/C 174/1

Speciaal verslag nr. 4/2006 over Phare-investeringsprojecten in Bulgarije en Roemenië, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Mededelingen

Rekenkamer

| 26.7.2006 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 174/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.7.2006

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 174/1

---

SPECIAAL VERSLAG Nr. 4/2006

over Phare-investeringsprojecten in Bulgarije en Roemenië, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2006/C 174/01)

INHOUD

LIJST VAN AFKORTINGEN

| I-VII | SAMENVATTING |
| --- | --- |

I-VII

| 1-11 | INLEIDING |
| --- | --- |

1-11

| 1-4 | Algemene doelstelling van Phare |
| --- | --- |

1-4

| 5-10 | Programmering en tenuitvoerlegging van Phare |
| --- | --- |

5-10

| 11 | Financieel belang van investeringssteun in nationale programma's |
| --- | --- |

11

| 12-14 | REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE |
| --- | --- |

12-14

| 15-56 | OPMERKINGEN |
| --- | --- |

15-56

| 15-16 | Projecten in overeenstemming met algemene Phare-doelstellingen |
| --- | --- |

15-16

| 17-18 | Investeringen over het algemeen uitgevoerd |
| --- | --- |

17-18

| 19-42 | Meer dan de helft van de projecten functioneerde ten tijde van de controle niet zoals beoogd |
| --- | --- |

19-42

| 20-23 | Versterking van het OM in Bulgarije |
| --- | --- |

20-23

| 24-25 | Verbetering van justitieapparaat en penitentiair stelsel in Roemenië |
| --- | --- |

24-25

| 26-28 | Investering in centra voor startende MKB’s in gebieden met afnemende industriële bedrijvigheid in Bulgarije |
| --- | --- |

26-28

| 29-31 | Lokale en regionale infrastructuurprojecten in Roemenië |
| --- | --- |

29-31

| 32-36 | BPPF |
| --- | --- |

32-36

| 37-38 | Liberalisering van de energiesector in Roemenië |
| --- | --- |

37-38

| 39 | Landbouwstatistieken in Bulgarije |
| --- | --- |

39

| 40-42 | Asiel in Roemenië |
| --- | --- |

40-42

| 43-56 | Bij de meeste gecontroleerde projecten was duurzaamheid niet gewaarborgd |
| --- | --- |

43-56

| 44-50 | Risico's op het gebied van technische levensvatbaarheid |
| --- | --- |

44-50

| 51-56 | Risico's voor de economische levensvatbaarheid |
| --- | --- |

51-56

| 57-61 | CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN |
| --- | --- |

57-61

Antwoorden van de Commissie

LIJST VAN AFKORTINGENAcquis communautaire Het geheel van EU-wetgeving zoals vastgelegd in de Verdragen, de secundaire wetgeving en beleidsdocumenten van de Unie, alsmede in de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese GemeenschappenBPPF Bulgaars postprivatiseringsfondsCFCU Centraal Financierings- en AanbestedingsbureauCDMS Case and Document Management SystemEBWO Europese Bank voor Wederopbouw en OntwikkelingESC Economische en sociale cohesieGSI Geüniformeerd systeem voor informatieregistratieGUS Gedecentraliseerd uitvoeringssysteemIT InformatietechnologieLMOE Landen in Midden- en Oost-EuropaMKB Midden- en kleinbedrijfNBPS Nationale grenspolitie (National Border Police Service) (Bulgarije)NRO Nationaal vluchtelingenbureau (Roemenië)NSLS Netwerksysteem voor landbouwstatistiekenOM Openbaar MinisteriePhare Het Phare-programma is momenteel het belangrijkste instrument van de Europese Unie voor financiële en technische samenwerking met de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa. Het programma dateert van 1989 en was oorspronkelijk alleen op Polen en Hongarije gerichtTP Toetredingspartnerschap

SAMENVATTING

| I. | Het Phare-programma verschaft financiële ondersteuning aan kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa. De Commissie en de nationale autoriteiten delen het beheer van het Phare-programma. De algemene verantwoordelijkheid voor het beheer van het programma berust bij de Commissie. De begunstigde landen zijn primair verantwoordelijk voor het initiëren en uitvoeren van de projecten (zie de paragrafen 8 t/m 10). |
| --- | --- |

I.

Het Phare-programma verschaft financiële ondersteuning aan kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa. De Commissie en de nationale autoriteiten delen het beheer van het Phare-programma. De algemene verantwoordelijkheid voor het beheer van het programma berust bij de Commissie. De begunstigde landen zijn primair verantwoordelijk voor het initiëren en uitvoeren van de projecten (zie de paragrafen 8 t/m 10).

| II. | De controle van de Rekenkamer had ten doel, de resultaten te beoordelen van door Phare ondersteunde investeringsprojecten in Bulgarije en Roemenië. De conclusies zijn gebaseerd op een onderzoek van een steekproef van projecten die zijn gefinancierd in het kader van de nationale programma's 2000 van Phare. De definitieve betalingen voor deze programma's werden in 2005 verricht (zie de paragrafen 12 t/m 14). |
| --- | --- |

II.

De controle van de Rekenkamer had ten doel, de resultaten te beoordelen van door Phare ondersteunde investeringsprojecten in Bulgarije en Roemenië. De conclusies zijn gebaseerd op een onderzoek van een steekproef van projecten die zijn gefinancierd in het kader van de nationale programma's 2000 van Phare. De definitieve betalingen voor deze programma's werden in 2005 verricht (zie de paragrafen 12 t/m 14).

| III. | De gecontroleerde projecten voldeden in de regel aan de algemene investeringsdoelstellingen van Phare, namelijk om de aansluiting bij de normen en standaarden van de Europese Unie te vereenvoudigen of bijstand te verlenen in het kader van de programma's voor ESC (zie de paragrafen 15 en 16). Ook heeft de Rekenkamer zekerheid verkregen dat de projecten in het algemeen zijn uitgevoerd overeenkomstig de voorwaarden in de contracten voor levering en voor uitvoering van werken (zie de paragrafen 17 en 18). |
| --- | --- |

III.

De gecontroleerde projecten voldeden in de regel aan de algemene investeringsdoelstellingen van Phare, namelijk om de aansluiting bij de normen en standaarden van de Europese Unie te vereenvoudigen of bijstand te verlenen in het kader van de programma's voor ESC (zie de paragrafen 15 en 16). Ook heeft de Rekenkamer zekerheid verkregen dat de projecten in het algemeen zijn uitgevoerd overeenkomstig de voorwaarden in de contracten voor levering en voor uitvoering van werken (zie de paragrafen 17 en 18).

| IV. | Bij meer dan de helft van de onderzochte investeringsprojecten waren de activa niet of slechts ten dele gebruikt voor het beoogde doel. De outputs en resultaten lagen aanzienlijk achter op het schema, soms wel twee jaar. Deze tekortkomingen waren te wijten aan het aanhoudende gebrek aan zowel administratieve capaciteit als nationale middelen. Hieruit blijkt dat de nationale autoriteiten nog aanzienlijke inspanningen moeten leveren om de projecten af te ronden en de onderliggende projectdoelstellingen te verwezenlijken (zie de paragrafen 19 t/m 42). |
| --- | --- |

IV.

Bij meer dan de helft van de onderzochte investeringsprojecten waren de activa niet of slechts ten dele gebruikt voor het beoogde doel. De outputs en resultaten lagen aanzienlijk achter op het schema, soms wel twee jaar. Deze tekortkomingen waren te wijten aan het aanhoudende gebrek aan zowel administratieve capaciteit als nationale middelen. Hieruit blijkt dat de nationale autoriteiten nog aanzienlijke inspanningen moeten leveren om de projecten af te ronden en de onderliggende projectdoelstellingen te verwezenlijken (zie de paragrafen 19 t/m 42).

| V. | De Phare-ondersteuning van de twee door internationale financiële instellingen geleide projecten was problematisch. In Bulgarije ontbrak het bij het postprivatiseringsfonds aan doelmatigheid en doeltreffendheid (weinig aandeleninvesteringen tegenover hoge beheerskosten), terwijl de Phare-bijdrage in Roemenië niet voorzag in een duidelijke meerwaarde ter verbetering van de regelgeving voor de elektriciteitsmarkt (zie de paragrafen 32 t/m 38). |
| --- | --- |

V.

De Phare-ondersteuning van de twee door internationale financiële instellingen geleide projecten was problematisch. In Bulgarije ontbrak het bij het postprivatiseringsfonds aan doelmatigheid en doeltreffendheid (weinig aandeleninvesteringen tegenover hoge beheerskosten), terwijl de Phare-bijdrage in Roemenië niet voorzag in een duidelijke meerwaarde ter verbetering van de regelgeving voor de elektriciteitsmarkt (zie de paragrafen 32 t/m 38).

| VI. | De technische uitvoerbaarheid van de investeringsgoederen is niet gewaarborgd en het is de vraag of zij duurzaam zullen blijken te zijn. Met betrekking tot de gesteunde bedrijvenparken en centra voor startende ondernemingen dienen er nog veel beheersproblemen te worden opgelost om de beoogde economische levensvatbaarheid te bereiken (zie de paragrafen 43 t/m 56). |
| --- | --- |

VI.

De technische uitvoerbaarheid van de investeringsgoederen is niet gewaarborgd en het is de vraag of zij duurzaam zullen blijken te zijn. Met betrekking tot de gesteunde bedrijvenparken en centra voor startende ondernemingen dienen er nog veel beheersproblemen te worden opgelost om de beoogde economische levensvatbaarheid te bereiken (zie de paragrafen 43 t/m 56).

| VII. | De Commissie is in het bijzonder verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het Phare-beleid, de programmering van Phare-steun en het toezicht daarop. Hoewel de wijze waarop zij de projecten controleert alvorens tot financiering over te gaan (controle vooraf), doeltreffend is gebleken, heeft de Rekenkamer drie specifieke punten van kritiek op het algemene beheer van investeringsprojecten door de Commissie. De Commissie heeft:






  — | de beheerscapaciteit van de overheden in Bulgarije en Roemenië overschat en is met hen vaak al te ambitieuze doelen en tijdslimieten overeengekomen; |
| --- | --- | --- |

VII.

De Commissie is in het bijzonder verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het Phare-beleid, de programmering van Phare-steun en het toezicht daarop. Hoewel de wijze waarop zij de projecten controleert alvorens tot financiering over te gaan (controle vooraf), doeltreffend is gebleken, heeft de Rekenkamer drie specifieke punten van kritiek op het algemene beheer van investeringsprojecten door de Commissie. De Commissie heeft:

—

de beheerscapaciteit van de overheden in Bulgarije en Roemenië overschat en is met hen vaak al te ambitieuze doelen en tijdslimieten overeengekomen;

| — | de beginselen van duurzaamheid en cofinanciering niet in acht genomen; |
| --- | --- |

—

de beginselen van duurzaamheid en cofinanciering niet in acht genomen;

| — | onvoldoende rekening gehouden met de te verwachten meerwaarde en het katalysatoreffect van Phare-middelen bij door internationale financiële instellingen geleide activiteiten. |
| --- | --- |

—

onvoldoende rekening gehouden met de te verwachten meerwaarde en het katalysatoreffect van Phare-middelen bij door internationale financiële instellingen geleide activiteiten.

De Commissie dient derhalve maatregelen te nemen om haar beheer ten aanzien van deze drie aspecten te verbeteren (zie de paragrafen 57 t/m 61).

INLEIDING

Algemene doelstelling van Phare

| 1. | De algemene doelstelling van het Phare-programma is sinds 1997 het helpen van LMOE bij de voorbereiding op toetreding tot de Europese Unie. Ter ondersteuning van de voor het EU-lidmaatschap vereiste hervormingen biedt het Phare-programma financiële ondersteuning als onderdeel van de pretoetredingsstrategie van de Unie. |
| --- | --- |

1.

De algemene doelstelling van het Phare-programma is sinds 1997 het helpen van LMOE bij de voorbereiding op toetreding tot de Europese Unie. Ter ondersteuning van de voor het EU-lidmaatschap vereiste hervormingen biedt het Phare-programma financiële ondersteuning als onderdeel van de pretoetredingsstrategie van de Unie.

| 2. | In oktober 1999 stelde de Commissie specifieke richtsnoeren vast voor de tenuitvoerlegging van het Phare-programma in de periode 2000-2006 (1). Krachtens deze richtsnoeren diende Phare-steun zich toe te spitsen op twee hoofdprioriteiten, namelijk investering en institutionele opbouw (2). |
| --- | --- |

2.

In oktober 1999 stelde de Commissie specifieke richtsnoeren vast voor de tenuitvoerlegging van het Phare-programma in de periode 2000-2006 (1). Krachtens deze richtsnoeren diende Phare-steun zich toe te spitsen op twee hoofdprioriteiten, namelijk investering en institutionele opbouw (2).

| 3. | Na de toetreding van tien landen in mei 2004 werd de tenuitvoerlegging van de stappenplannen voor toetreding van Bulgarije en Roemenië een van de belangrijkste aandachtspunten van het uitbreidingsbeleid. |
| --- | --- |

3.

Na de toetreding van tien landen in mei 2004 werd de tenuitvoerlegging van de stappenplannen voor toetreding van Bulgarije en Roemenië een van de belangrijkste aandachtspunten van het uitbreidingsbeleid.

| 4. | Na de afsluiting van de toetredingsonderhandelingen in december 2004 bracht de Commissie in februari 2005 een gunstig advies uit over de toetreding van deze twee landen tot de Europese Unie. Na het groene licht van het Europees Parlement werd in april 2005 te Luxemburg het toetredingsverdrag met Bulgarije en Roemenië ondertekend. Dit maakte de weg vrij voor de ratificatieprocedures die het lidmaatschap van Bulgarije en Roemenië per 1 januari 2007 formaliseren. De Raad kan echter besluiten, de toetredingsdatum een jaar uit te stellen tot 1 januari 2008, indien een van beide landen de bij de onderhandelingen aangegane verplichtingen niet nakomt. |
| --- | --- |

4.

Na de afsluiting van de toetredingsonderhandelingen in december 2004 bracht de Commissie in februari 2005 een gunstig advies uit over de toetreding van deze twee landen tot de Europese Unie. Na het groene licht van het Europees Parlement werd in april 2005 te Luxemburg het toetredingsverdrag met Bulgarije en Roemenië ondertekend. Dit maakte de weg vrij voor de ratificatieprocedures die het lidmaatschap van Bulgarije en Roemenië per 1 januari 2007 formaliseren. De Raad kan echter besluiten, de toetredingsdatum een jaar uit te stellen tot 1 januari 2008, indien een van beide landen de bij de onderhandelingen aangegane verplichtingen niet nakomt.

Programmering en tenuitvoerlegging van Phare

| 5. | De huidige EU-pretoetredingsstrategie voor Bulgarije en Roemenië berust op TP's, die een kader bieden voor het programmeren van prioriteiten en financiële middelen. Op basis van de in de TP's aangegeven prioriteiten wordt financiële ondersteuning beschikbaar gesteld door jaarlijkse financieringsbesluiten van de Commissie. |
| --- | --- |

5.

De huidige EU-pretoetredingsstrategie voor Bulgarije en Roemenië berust op TP's, die een kader bieden voor het programmeren van prioriteiten en financiële middelen. Op basis van de in de TP's aangegeven prioriteiten wordt financiële ondersteuning beschikbaar gesteld door jaarlijkse financieringsbesluiten van de Commissie.

| 6. | Deze financieringsbesluiten worden gevolgd door financieringsmemoranda tussen de Commissie en de Bulgaarse en Roemeense autoriteiten. Financieringsmemoranda worden gesloten voor nationale programma's en specifieke onderwerpen, zoals grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma's, meerlandenprogramma's en programma's voor nucleaire veiligheid. De jaarlijkse nationale programma's financieren prioritaire behoeften in verband met toetreding. |
| --- | --- |

6.

Deze financieringsbesluiten worden gevolgd door financieringsmemoranda tussen de Commissie en de Bulgaarse en Roemeense autoriteiten. Financieringsmemoranda worden gesloten voor nationale programma's en specifieke onderwerpen, zoals grensoverschrijdende samenwerkingsprogramma's, meerlandenprogramma's en programma's voor nucleaire veiligheid. De jaarlijkse nationale programma's financieren prioritaire behoeften in verband met toetreding.

| 7. | De financieringsmemoranda gaan vergezeld van zogeheten projectfiches, die de details vermelden van alle uit te voeren projecten. Projectfiches zijn essentiële planningsdocumenten en vermelden de doelstellingen van elk project, met inbegrip van prestatie-indicatoren en een tijdschema voor de uitvoering. In de regel dienen projecten binnen drie jaar na de ondertekening van het financieringsmemorandum te zijn uitgevoerd. |
| --- | --- |

7.

De financieringsmemoranda gaan vergezeld van zogeheten projectfiches, die de details vermelden van alle uit te voeren projecten. Projectfiches zijn essentiële planningsdocumenten en vermelden de doelstellingen van elk project, met inbegrip van prestatie-indicatoren en een tijdschema voor de uitvoering. In de regel dienen projecten binnen drie jaar na de ondertekening van het financieringsmemorandum te zijn uitgevoerd.

| 8. | De Commissie en de nationale autoriteiten delen het beheer van het Phare-programma. De Commissie (hoofdkantoor en delegaties te Sofia en Boekarest) is verantwoordelijk voor het algemeen beheer van het Phare-programma en in het bijzonder voor de beleidsontwikkeling, de steunprogrammering en het programmatoezicht. De eerste verantwoordelijkheid voor het initiëren en uitvoeren van de projecten berust bij Bulgarije en Roemenië. |
| --- | --- |

8.

De Commissie en de nationale autoriteiten delen het beheer van het Phare-programma. De Commissie (hoofdkantoor en delegaties te Sofia en Boekarest) is verantwoordelijk voor het algemeen beheer van het Phare-programma en in het bijzonder voor de beleidsontwikkeling, de steunprogrammering en het programmatoezicht. De eerste verantwoordelijkheid voor het initiëren en uitvoeren van de projecten berust bij Bulgarije en Roemenië.

| 9. | Het Phare-programma draait momenteel in Bulgarije en Roemenië onder het zogeheten GUS. Dit houdt in dat de autoriteiten in Bulgarije en Roemenië de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten betreffende investeringen zelf verrichten. Voordat evenwel tot contractering wordt overgegaan, controleren de delegaties van de Commissie in elk land de regelmatigheid van de procedures (controle vooraf). |
| --- | --- |

9.

Het Phare-programma draait momenteel in Bulgarije en Roemenië onder het zogeheten GUS. Dit houdt in dat de autoriteiten in Bulgarije en Roemenië de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten betreffende investeringen zelf verrichten. Voordat evenwel tot contractering wordt overgegaan, controleren de delegaties van de Commissie in elk land de regelmatigheid van de procedures (controle vooraf).

| 10. | Het toezicht op de programma-uitvoering valt onder de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de toetredende landen en de Commissie en wordt uitgeoefend door het gezamenlijke toezichtcomité. Het toezicht dient ertoe, het programma en de daaronder vallende projecten in de richting van de overeengekomen doelstellingen te leiden. |
| --- | --- |

10.

Het toezicht op de programma-uitvoering valt onder de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de toetredende landen en de Commissie en wordt uitgeoefend door het gezamenlijke toezichtcomité. Het toezicht dient ertoe, het programma en de daaronder vallende projecten in de richting van de overeengekomen doelstellingen te leiden.

Financieel belang van investeringssteun in nationale programma's

| 11. | In de nationale Phare-programma's werd voor de jaren 2000-2004 in totaal 511 miljoen euro aan Bulgarije en 1 400 miljoen euro aan Roemenië toegewezen, waarvan respectievelijk 262 miljoen euro (51,3 %) en 806 miljoen euro (57,6 %) aan investeringssteun werd besteed (zie bijlage I). |
| --- | --- |

11.

In de nationale Phare-programma's werd voor de jaren 2000-2004 in totaal 511 miljoen euro aan Bulgarije en 1 400 miljoen euro aan Roemenië toegewezen, waarvan respectievelijk 262 miljoen euro (51,3 %) en 806 miljoen euro (57,6 %) aan investeringssteun werd besteed (zie bijlage I).

REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE

| 12. | De primaire doelstelling van de controle van de Rekenkamer was, tot een oordeel te komen over de output en resultaten van de investeringscomponenten van door Phare ondersteunde projecten in Bulgarije en Roemenië. De controle had betrekking op vier vragen:






  — | Waren de projecten in overeenstemming met de algemene Phare-doelstellingen? |
| --- | --- | --- |

12.

De primaire doelstelling van de controle van de Rekenkamer was, tot een oordeel te komen over de output en resultaten van de investeringscomponenten van door Phare ondersteunde projecten in Bulgarije en Roemenië. De controle had betrekking op vier vragen:

—

Waren de projecten in overeenstemming met de algemene Phare-doelstellingen?

| — | Vonden de projecten plaats? |
| --- | --- |

—

Vonden de projecten plaats?

| — | Functioneerden de projecten zoals beoogd? |
| --- | --- |

—

Functioneerden de projecten zoals beoogd?

| — | Waren de projecten duurzaam? |
| --- | --- |

—

Waren de projecten duurzaam?

Het diagram geeft weer op welke componenten de controle van de Rekenkamer zich toespitste.

Image

| 13. | Bij de controle zijn volledig uitgevoerde of bijna afgeronde projecten onderzocht. Deze projecten maakten deel uit van de nationale Phare-programma's 2000 die tegen het eind van 2003 hadden moeten worden afgerond, maar waarvan een aantal projecten doorliep tot eind 2005. |
| --- | --- |

13.

Bij de controle zijn volledig uitgevoerde of bijna afgeronde projecten onderzocht. Deze projecten maakten deel uit van de nationale Phare-programma's 2000 die tegen het eind van 2003 hadden moeten worden afgerond, maar waarvan een aantal projecten doorliep tot eind 2005.

| 14. | In de nationale Phare-programma's voor het jaar 2000 werd 34,6 miljoen euro, respectievelijk 146,6 miljoen euro, toegewezen voor investeringscomponenten in Bulgarije en Roemenië (zie de bijlagen II en III). De Rekenkamer controleerde elf projecten (3), waarmee 48 contracten voor levering en voor uitvoering van werken gemoeid waren, die goed waren voor Phare-steun ad 14 miljoen euro voor Bulgarije en 51 miljoen euro voor Roemenië. Het controleteam onderzocht de projecten ter plaatse in de eerste helft van 2005; hierbij werden onder meer nationale uitvoeringsorganen en met tussentijdse beoordeling belaste eenheden bezocht (4). |
| --- | --- |

14.

In de nationale Phare-programma's voor het jaar 2000 werd 34,6 miljoen euro, respectievelijk 146,6 miljoen euro, toegewezen voor investeringscomponenten in Bulgarije en Roemenië (zie de bijlagen II en III). De Rekenkamer controleerde elf projecten (3), waarmee 48 contracten voor levering en voor uitvoering van werken gemoeid waren, die goed waren voor Phare-steun ad 14 miljoen euro voor Bulgarije en 51 miljoen euro voor Roemenië. Het controleteam onderzocht de projecten ter plaatse in de eerste helft van 2005; hierbij werden onder meer nationale uitvoeringsorganen en met tussentijdse beoordeling belaste eenheden bezocht (4).

OPMERKINGEN

Projecten in overeenstemming met algemene Phare-doelstellingen

| 15. | De algemene doelstelling van het Phare-programma is, kandidaat-lidstaten te helpen bij de voorbereiding op het EU-lidmaatschap. Hiertoe worden investeringen verricht ter versterking van:






  a) | de infrastructuur op het gebied van de regelgeving die nodig is om de naleving van het acquis communautaire (5) te waarborgen; |
| --- | --- | --- |

15.

De algemene doelstelling van het Phare-programma is, kandidaat-lidstaten te helpen bij de voorbereiding op het EU-lidmaatschap. Hiertoe worden investeringen verricht ter versterking van:

a)

de infrastructuur op het gebied van de regelgeving die nodig is om de naleving van het acquis communautaire (5) te waarborgen;

| b) | de ESC door middel van maatregelen die overeenkomen met de maatregelen die in de lidstaten door de structuurfondsen worden gesteund, met inbegrip van het aanpakken van de effecten van herstructurering in belangrijke sectoren van de economie. |
| --- | --- |

b)

de ESC door middel van maatregelen die overeenkomen met de maatregelen die in de lidstaten door de structuurfondsen worden gesteund, met inbegrip van het aanpakken van de effecten van herstructurering in belangrijke sectoren van de economie.

| 16. | De gecontroleerde investeringsprojecten voldeden aan deze algemene Phare-doelstellingen. De onderzochte projecten waren gericht op de toetreding, hetzij door het vermogen tot toezicht op de naleving van het acquis communautaire te vergroten (bijv. tenuitvoerlegging van milieuverordeningen), hetzij door de ESC te bevorderen (bijv. het opzetten van bedrijvenparken voor het MKB). |
| --- | --- |

16.

De gecontroleerde investeringsprojecten voldeden aan deze algemene Phare-doelstellingen. De onderzochte projecten waren gericht op de toetreding, hetzij door het vermogen tot toezicht op de naleving van het acquis communautaire te vergroten (bijv. tenuitvoerlegging van milieuverordeningen), hetzij door de ESC te bevorderen (bijv. het opzetten van bedrijvenparken voor het MKB).

Investeringen over het algemeen uitgevoerd

| 17. | Over het algemeen waren de gecontroleerde investeringen fysiek uitgevoerd overeenkomstig de voorwaarden in de contracten voor levering en voor uitvoering van werken. Dit houdt in dat door de gezamenlijke inspanningen van de autoriteiten in de twee toetredende landen en van de Commissie over het algemeen werd voldaan aan een eerste voorwaarde voor het welslagen van een project. |
| --- | --- |

17.

Over het algemeen waren de gecontroleerde investeringen fysiek uitgevoerd overeenkomstig de voorwaarden in de contracten voor levering en voor uitvoering van werken. Dit houdt in dat door de gezamenlijke inspanningen van de autoriteiten in de twee toetredende landen en van de Commissie over het algemeen werd voldaan aan een eerste voorwaarde voor het welslagen van een project.

| 18. | Ter illustratie van de verrichte investeringen bevat tekstvak 1 enige aan gecontroleerde projecten ontleende voorbeelden:

  Tekstvak 1





  — | Het digitale mobiele radiocommunicatiesysteem, geleverd aan de NBPS te Bulgarije (contractwaarde 6,0 miljoen euro). Het systeem wordt gebruikt in de grensregio Lyubimetz (grenzend aan Turkije), dat volgens de Commissie een van de meest kritieke gebieden van Bulgarije is wat betreft grensoverschrijdende criminaliteit en een belangrijke doorgangsroute voor illegale immigratie. |
| --- | --- | --- |

18.

Ter illustratie van de verrichte investeringen bevat tekstvak 1 enige aan gecontroleerde projecten ontleende voorbeelden:

Tekstvak 1





  —

Het digitale mobiele radiocommunicatiesysteem, geleverd aan de NBPS te Bulgarije (contractwaarde 6,0 miljoen euro). Het systeem wordt gebruikt in de grensregio Lyubimetz (grenzend aan Turkije), dat volgens de Commissie een van de meest kritieke gebieden van Bulgarije is wat betreft grensoverschrijdende criminaliteit en een belangrijke doorgangsroute voor illegale immigratie.

| — | Het materieel ter ondersteuning van de Roemeense grenspolitie wat betreft mobiliteit (4,4 miljoen euro) en bewaking (5,0 miljoen euro) aan de oostgrens met Moldavië en Oekraïne. |
| --- | --- |

—

Het materieel ter ondersteuning van de Roemeense grenspolitie wat betreft mobiliteit (4,4 miljoen euro) en bewaking (5,0 miljoen euro) aan de oostgrens met Moldavië en Oekraïne.

| — | Waarnemingsapparatuur in gebieden met industriële vervuiling, alsmede bescherming tegen straling (Bulgarije). |
| --- | --- |

—

Waarnemingsapparatuur in gebieden met industriële vervuiling, alsmede bescherming tegen straling (Bulgarije).

| — | Infrastructuur voor betere huisvesting van asielzoekers/vluchtelingen (Roemenië). |
| --- | --- |

—

Infrastructuur voor betere huisvesting van asielzoekers/vluchtelingen (Roemenië).

| — | Computerapparatuur voor het ministerie van Land- en bosbouw (Bulgarije). |
| --- | --- |

—

Computerapparatuur voor het ministerie van Land- en bosbouw (Bulgarije).

| — | Een database voor het beheer van gedetineerden ten behoeve van het penitentiair systeem (Roemenië). |
| --- | --- |

—

Een database voor het beheer van gedetineerden ten behoeve van het penitentiair systeem (Roemenië).

Meer dan de helft van de projecten functioneerde ten tijde van de controle niet zoals beoogd

| 19. | Dat een investering is uitgevoerd, is niet voldoende. Voor meer dan de helft van de onderzochte investeringsprojecten werden de activa niet of slechts ten dele passend gebruikt voor het beoogde doel. De outputs en resultaten lagen aanzienlijk achter op het schema, soms wel twee jaar. Uit de volgende gevallen blijkt dat er bij het bereiken van specifieke projectdoelstellingen minder vorderingen zijn gemaakt dan was gepland (zie de paragrafen 20 t/m 42). |
| --- | --- |

19.

Dat een investering is uitgevoerd, is niet voldoende. Voor meer dan de helft van de onderzochte investeringsprojecten werden de activa niet of slechts ten dele passend gebruikt voor het beoogde doel. De outputs en resultaten lagen aanzienlijk achter op het schema, soms wel twee jaar. Uit de volgende gevallen blijkt dat er bij het bereiken van specifieke projectdoelstellingen minder vorderingen zijn gemaakt dan was gepland (zie de paragrafen 20 t/m 42).

Versterking van het OM in Bulgarije

| 20. | De specifieke doelstelling van dit project betrof het moderniseren van alle centrale, regionale en lokale afdelingen van het OM. De investeringssteun (totale contractwaarde 1,8 miljoen euro) omvatte de levering van computer- en netwerkapparatuur en de invoering van een GSI. |
| --- | --- |

20.

De specifieke doelstelling van dit project betrof het moderniseren van alle centrale, regionale en lokale afdelingen van het OM. De investeringssteun (totale contractwaarde 1,8 miljoen euro) omvatte de levering van computer- en netwerkapparatuur en de invoering van een GSI.

| 21. | De GSI-software werd in 2003 geleverd, maar was slechts op een van de acht door de Rekenkamer bezochte locaties in gebruik. Voor de GSI-software was ten tijde van de controle in mei 2005 nog geen definitief opleveringscertificaat afgegeven, omdat het te veel fouten bleek te bevatten. |
| --- | --- |

21.

De GSI-software werd in 2003 geleverd, maar was slechts op een van de acht door de Rekenkamer bezochte locaties in gebruik. Voor de GSI-software was ten tijde van de controle in mei 2005 nog geen definitief opleveringscertificaat afgegeven, omdat het te veel fouten bleek te bevatten.

| 22. | Voorts werden er tegenstrijdigheden in de IT-strategie en onevenwichtigheden tussen soft- en hardware vastgesteld (zoals problemen met de integratie in de aanwezige software, 37 werkstations bij één eenheid van het OM niet gebruikt maar opgeslagen in magazijn, beoogd ruimer gebruik van GSI onzeker door problemen met internetprovider). |
| --- | --- |

22.

Voorts werden er tegenstrijdigheden in de IT-strategie en onevenwichtigheden tussen soft- en hardware vastgesteld (zoals problemen met de integratie in de aanwezige software, 37 werkstations bij één eenheid van het OM niet gebruikt maar opgeslagen in magazijn, beoogd ruimer gebruik van GSI onzeker door problemen met internetprovider).

| 23. | Zodoende verkeerde het nieuwe GSI-systeem 18 maanden na de geplande einddatum (eind 2003) nog steeds in de testfase en kon het nog steeds niet dienen als een belangrijk wapen in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en corruptie. Bij het ontwerpen van het project hebben de Commissie en de Bulgaarse autoriteiten de complexiteit onderschat en de technische haalbaarheid en compatibiliteit met de bestaande systemen overschat. |
| --- | --- |

23.

Zodoende verkeerde het nieuwe GSI-systeem 18 maanden na de geplande einddatum (eind 2003) nog steeds in de testfase en kon het nog steeds niet dienen als een belangrijk wapen in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en corruptie. Bij het ontwerpen van het project hebben de Commissie en de Bulgaarse autoriteiten de complexiteit onderschat en de technische haalbaarheid en compatibiliteit met de bestaande systemen overschat.

Verbetering van justitieapparaat en penitentiair stelsel in Roemenië

| 24. | Een soortgelijk project werd in Roemenië ten uitvoer gelegd (drie leveringscontracten met een totale waarde van 8,4 miljoen euro) met het oog op het opzetten van een CDMS (beheerssysteem voor rechtszaken en -stukken), dat alle rechterlijke instanties en alle organen van het OM in het land met elkaar zou verbinden. Software voor een CDMS-systeem was al in het kader van een eerder Phare-project ontwikkeld en in september 2002 geleverd. Het project Phare 2000 was bedoeld als laatste stap, waarbij alle rechterlijke instanties en alle organen van het OM op het systeem zouden worden aangesloten. |
| --- | --- |

24.

Een soortgelijk project werd in Roemenië ten uitvoer gelegd (drie leveringscontracten met een totale waarde van 8,4 miljoen euro) met het oog op het opzetten van een CDMS (beheerssysteem voor rechtszaken en -stukken), dat alle rechterlijke instanties en alle organen van het OM in het land met elkaar zou verbinden. Software voor een CDMS-systeem was al in het kader van een eerder Phare-project ontwikkeld en in september 2002 geleverd. Het project Phare 2000 was bedoeld als laatste stap, waarbij alle rechterlijke instanties en alle organen van het OM op het systeem zouden worden aangesloten.

| 25. | Begin 2005 was de algemene projectdoelstelling (een functionerende landelijke CDMS-toepassing/applicatie) nog steeds niet verwezenlijkt, hoewel afronding van het project oorspronkelijk voor eind november 2003 was voorzien. Op elke door de Rekenkamer bezochte locatie was de hardware overeenkomstig de contracten geïnstalleerd. De in het kader van het voorgaande Phare-programma geleverde software was echter slechts gedeeltelijk in gebruik. Bovendien waren grote delen van het justitienetwerk in Roemenië nog niet aangesloten op het CDMS, omdat de Roemeense autoriteiten hun verbintenissen betreffende aanzienlijke cofinanciering geen gestand deden, namelijk om binnen de looptijd van het programma 12 miljoen euro, respectievelijk 10 miljoen euro, ter beschikking te stellen van het ministerie van Justitie en het OM (6). Uit het ontbreken van deze financiële verbintenissen bleek dat de Roemeense regering geen prioriteit hechtte aan dit project voor hervorming van het justitiële systeem teneinde te voldoen aan de EU-normen. |
| --- | --- |

25.

Begin 2005 was de algemene projectdoelstelling (een functionerende landelijke CDMS-toepassing/applicatie) nog steeds niet verwezenlijkt, hoewel afronding van het project oorspronkelijk voor eind november 2003 was voorzien. Op elke door de Rekenkamer bezochte locatie was de hardware overeenkomstig de contracten geïnstalleerd. De in het kader van het voorgaande Phare-programma geleverde software was echter slechts gedeeltelijk in gebruik. Bovendien waren grote delen van het justitienetwerk in Roemenië nog niet aangesloten op het CDMS, omdat de Roemeense autoriteiten hun verbintenissen betreffende aanzienlijke cofinanciering geen gestand deden, namelijk om binnen de looptijd van het programma 12 miljoen euro, respectievelijk 10 miljoen euro, ter beschikking te stellen van het ministerie van Justitie en het OM (6). Uit het ontbreken van deze financiële verbintenissen bleek dat de Roemeense regering geen prioriteit hechtte aan dit project voor hervorming van het justitiële systeem teneinde te voldoen aan de EU-normen.

Investering in centra voor startende MKB's in gebieden met afnemende industriële bedrijvigheid in Bulgarije

| 26. | Het project voor centra voor startende MKB's (toegekende begroting voor investering 2,7 miljoen euro) diende ter versterking van de MKB-sector in de noordwestelijke en centraal-zuidelijke regio's van Bulgarije. Er zouden centra voor startende ondernemingen worden opgezet door oude gebouwen te renoveren in gebieden met afnemende industriële bedrijvigheid in deze twee regio's. Het publiek diende te worden aangemoedigd, nieuwe ondernemingen op te zetten teneinde werkgelegenheid te scheppen ter vervanging van de banen die waren verdwenen bij de noodgedwongen herstructurering van de traditionele industrie. |
| --- | --- |

26.

Het project voor centra voor startende MKB's (toegekende begroting voor investering 2,7 miljoen euro) diende ter versterking van de MKB-sector in de noordwestelijke en centraal-zuidelijke regio's van Bulgarije. Er zouden centra voor startende ondernemingen worden opgezet door oude gebouwen te renoveren in gebieden met afnemende industriële bedrijvigheid in deze twee regio's. Het publiek diende te worden aangemoedigd, nieuwe ondernemingen op te zetten teneinde werkgelegenheid te scheppen ter vervanging van de banen die waren verdwenen bij de noodgedwongen herstructurering van de traditionele industrie.

| 27. | Ten slotte werden er zes gebouwen geselecteerd voor renovatie. Ten tijde van de controle in juli 2005 was er slechts één gebouw (Montana) dat als centrum voor startende ondernemingen begon te fungeren. Vijf jaar na de inventarisatie van de behoeften was er in gebieden met afnemende industriële activiteit nog geen enkele regionale impact tot stand gebracht in de vorm van alternatieve werkgelegenheid. |
| --- | --- |

27.

Ten slotte werden er zes gebouwen geselecteerd voor renovatie. Ten tijde van de controle in juli 2005 was er slechts één gebouw (Montana) dat als centrum voor startende ondernemingen begon te fungeren. Vijf jaar na de inventarisatie van de behoeften was er in gebieden met afnemende industriële activiteit nog geen enkele regionale impact tot stand gebracht in de vorm van alternatieve werkgelegenheid.

| 28. | Het gebrek aan voortgang was voornamelijk te wijten aan de geringe uitvoerende capaciteit van de nationale autoriteiten. Gering bestuurlijk vermogen was ook de belangrijkste reden voor het afgelasten van een ander project op het gebied van MKB's (zie tekstvak 2).

  Tekstvak 2Het beoogde project in Bulgarije, getiteld „SME Quality Certification” (kwaliteitscertificering voor MKB's) (toegewezen budget 4,8 miljoen euro), werd uiteindelijk in het geheel niet uitgevoerd. Het had als specifieke doelstelling, het concurrentie- en uitvoervermogen van de be- en verwerkende industrie te bevorderen. Bij de controle vooraf (zie paragraaf 9) trad de delegatie in Sofia doelmatig op door de stukken voor de eerste oproep tot het indienen van voorstellen af te wijzen, omdat adequate uitvoeringsstructuren en -procedures voor subsidieregelingen in de betrokken ministeries ontbraken. Uiteindelijk keurde de delegatie de procedure voor subsidieverstrekking niet goed, omdat de Bulgaren niet consistent beoordeelden of aan de administratieve eisen was voldaan en of de gegadigden voor subsidie in aanmerking kwamen, en omdat ondernemingen niet gelijk werden behandeld. Van hun kant verweten de Bulgaarse autoriteiten de delegatie, geen consistente informatie te hebben verschaft over de toe te passen EU-regelgeving. |
| --- | --- |

28.

Het gebrek aan voortgang was voornamelijk te wijten aan de geringe uitvoerende capaciteit van de nationale autoriteiten. Gering bestuurlijk vermogen was ook de belangrijkste reden voor het afgelasten van een ander project op het gebied van MKB's (zie tekstvak 2).

Tekstvak 2Het beoogde project in Bulgarije, getiteld „SME Quality Certification” (kwaliteitscertificering voor MKB's) (toegewezen budget 4,8 miljoen euro), werd uiteindelijk in het geheel niet uitgevoerd. Het had als specifieke doelstelling, het concurrentie- en uitvoervermogen van de be- en verwerkende industrie te bevorderen. Bij de controle vooraf (zie paragraaf 9) trad de delegatie in Sofia doelmatig op door de stukken voor de eerste oproep tot het indienen van voorstellen af te wijzen, omdat adequate uitvoeringsstructuren en -procedures voor subsidieregelingen in de betrokken ministeries ontbraken. Uiteindelijk keurde de delegatie de procedure voor subsidieverstrekking niet goed, omdat de Bulgaren niet consistent beoordeelden of aan de administratieve eisen was voldaan en of de gegadigden voor subsidie in aanmerking kwamen, en omdat ondernemingen niet gelijk werden behandeld. Van hun kant verweten de Bulgaarse autoriteiten de delegatie, geen consistente informatie te hebben verschaft over de toe te passen EU-regelgeving.

Lokale en regionale infrastructuurprojecten in Roemenië

| 29. | Ten tijde van de controle in maart 2005 dienden er ook nog grote inspanningen te worden geleverd om de doelstellingen te verwezenlijken voor twee parken voor de ontwikkeling van bedrijveninfrastructuur in Roemenië (totale contractwaarde 13,7 miljoen euro). Er werd nog gebouwd, hoewel het projectfiche als oorspronkelijke opleveringstermijn december 2004 vermeldde. Ontwerpfouten droegen bij tot de verlenging van de contracten voor werken. Met het oog op de toekomst van deze twee projecten diende nog steeds een reeks beheersproblemen te worden opgelost (zie de paragrafen 53 t/m 56, onder „Risico's voor de economische levensvatbaarheid”). |
| --- | --- |

29.

Ten tijde van de controle in maart 2005 dienden er ook nog grote inspanningen te worden geleverd om de doelstellingen te verwezenlijken voor twee parken voor de ontwikkeling van bedrijveninfrastructuur in Roemenië (totale contractwaarde 13,7 miljoen euro). Er werd nog gebouwd, hoewel het projectfiche als oorspronkelijke opleveringstermijn december 2004 vermeldde. Ontwerpfouten droegen bij tot de verlenging van de contracten voor werken. Met het oog op de toekomst van deze twee projecten diende nog steeds een reeks beheersproblemen te worden opgelost (zie de paragrafen 53 t/m 56, onder „Risico's voor de economische levensvatbaarheid”).

| 30. | Een ander project in Roemenië had als naam „Modernisation and Development of Tourist Infrastructure in Piatra Neamt” (modernisering en ontwikkeling van de toeristische infrastructuur in Piatra Neamt) (contractwaarde 2,3 miljoen euro). De infrastructuur was aangebracht in overeenstemming met het contract voor de werken. De naam van het project was echter misleidend, aangezien de gerenoveerde streek toeristen weinig te bieden had. De belangrijkste gefinancierde objecten waren een brug en een weg van 3 km: beide lagen buiten het recreatiegebied en werden regelmatig door lokaal verkeer gebruikt. Het eigenlijke „toeristengebied” is een recreatiepark dat (in het voorjaar en de zomer) vooral door de plaatselijke gemeenschap wordt gebruikt. Verder bevat het park een armzalig, leeg en afgetakeld olympisch zwembad. Deze locatie, die bekend staat als „The Strand”, maakt niet meer dan een halfopgeknapte indruk en slaagde er niet in nieuwe werkgelegenheid te creëren, zoals beoogd, door toeristen aan te trekken. |
| --- | --- |

30.

Een ander project in Roemenië had als naam „Modernisation and Development of Tourist Infrastructure in Piatra Neamt” (modernisering en ontwikkeling van de toeristische infrastructuur in Piatra Neamt) (contractwaarde 2,3 miljoen euro). De infrastructuur was aangebracht in overeenstemming met het contract voor de werken. De naam van het project was echter misleidend, aangezien de gerenoveerde streek toeristen weinig te bieden had. De belangrijkste gefinancierde objecten waren een brug en een weg van 3 km: beide lagen buiten het recreatiegebied en werden regelmatig door lokaal verkeer gebruikt. Het eigenlijke „toeristengebied” is een recreatiepark dat (in het voorjaar en de zomer) vooral door de plaatselijke gemeenschap wordt gebruikt. Verder bevat het park een armzalig, leeg en afgetakeld olympisch zwembad. Deze locatie, die bekend staat als „The Strand”, maakt niet meer dan een halfopgeknapte indruk en slaagde er niet in nieuwe werkgelegenheid te creëren, zoals beoogd, door toeristen aan te trekken.

| 31. | Bij twee andere infrastructuurprojecten in Roemenië bleken de gestelde doelen onbereikbaar:






  a) | de brug tussen Roemenië en Moldavië, over de Prut, werd voltooid in december 2004 (totale contractwaarde 3,1 miljoen euro). Helaas kan zij niet worden gebruikt omdat de toegangsweg aan de Moldavische kant nog moet worden aangelegd. Bovendien ontbreken aan weerszijden douanekantoren; |
| --- | --- | --- |

31.

Bij twee andere infrastructuurprojecten in Roemenië bleken de gestelde doelen onbereikbaar:

a)

de brug tussen Roemenië en Moldavië, over de Prut, werd voltooid in december 2004 (totale contractwaarde 3,1 miljoen euro). Helaas kan zij niet worden gebruikt omdat de toegangsweg aan de Moldavische kant nog moet worden aangelegd. Bovendien ontbreken aan weerszijden douanekantoren;

| b) | de bouwwerkzaamheden aan een hal voor internationale evenementen in Constanta (projectwaarde 6,4 miljoen euro) kwamen stil te liggen in september 2004, toen de gemeenteraad van Constanta haar bouwvergunning introk, omdat niet aan technische voorschriften zou zijn voldaan. De aanhoudende, redelijke pogingen van de verschillende betrokkenen om de gemeenteraad ertoe te brengen een nieuwe vergunning af te geven, zijn tot dusver vergeefs gebleken. Terwijl de werkelijk gemaakte kosten ongeveer 3 miljoen euro bedragen, loopt het project ernstig gevaar. |
| --- | --- |

b)

de bouwwerkzaamheden aan een hal voor internationale evenementen in Constanta (projectwaarde 6,4 miljoen euro) kwamen stil te liggen in september 2004, toen de gemeenteraad van Constanta haar bouwvergunning introk, omdat niet aan technische voorschriften zou zijn voldaan. De aanhoudende, redelijke pogingen van de verschillende betrokkenen om de gemeenteraad ertoe te brengen een nieuwe vergunning af te geven, zijn tot dusver vergeefs gebleken. Terwijl de werkelijk gemaakte kosten ongeveer 3 miljoen euro bedragen, loopt het project ernstig gevaar.

BPPF

| 32. | De Phare-uitgaven voor het BPPF waren een bijzondere vorm van investeringssteun. De EBWO creëerde het BPPF in 1998 als een fonds met een looptijd van tien jaar. Beoogd werd bij te dragen tot de ontwikkeling van de privé-sector in Bulgarije en de prestaties te verbeteren van een keur aan Bulgaarse particuliere ondernemingen door hun langlopende aandelenfinanciering en deskundigheid te verschaffen. |
| --- | --- |

32.

De Phare-uitgaven voor het BPPF waren een bijzondere vorm van investeringssteun. De EBWO creëerde het BPPF in 1998 als een fonds met een looptijd van tien jaar. Beoogd werd bij te dragen tot de ontwikkeling van de privé-sector in Bulgarije en de prestaties te verbeteren van een keur aan Bulgaarse particuliere ondernemingen door hun langlopende aandelenfinanciering en deskundigheid te verschaffen.

| 33. | De EBWO droeg de algemene verantwoordelijkheid voor het BPPF en schakelde een vermogensbeheerder in als fondsbeheerder. De EBWO stak 30 miljoen euro aan aandelen in het BPPF en ontving 6,5 miljoen euro aan Phare-betalingen uit de nationale programma's van Phare 1997-2000. Aangezien de Phare-gelden geen vorm van directe investering betroffen, werden zij gebruikt voor de exploitatiekosten van de fondsbeheerder, consultancy aan ondernemingen en de beheerscommissie van de EBWO zelf. |
| --- | --- |

33.

De EBWO droeg de algemene verantwoordelijkheid voor het BPPF en schakelde een vermogensbeheerder in als fondsbeheerder. De EBWO stak 30 miljoen euro aan aandelen in het BPPF en ontving 6,5 miljoen euro aan Phare-betalingen uit de nationale programma's van Phare 1997-2000. Aangezien de Phare-gelden geen vorm van directe investering betroffen, werden zij gebruikt voor de exploitatiekosten van de fondsbeheerder, consultancy aan ondernemingen en de beheerscommissie van de EBWO zelf.

| 34. | Meerdere factoren wijzen erop dat de Phare-middelen doelmatig noch doeltreffend werden besteed:






  a) | in plaats van te investeren in twaalf tot 15 ondernemingen, had het BPPF slechts in zes bedrijven aandelen verworven; |
| --- | --- | --- |

34.

Meerdere factoren wijzen erop dat de Phare-middelen doelmatig noch doeltreffend werden besteed:

a)

in plaats van te investeren in twaalf tot 15 ondernemingen, had het BPPF slechts in zes bedrijven aandelen verworven;

| b) | één van deze zes bedrijven ging failliet. Het was de onderneming waarin het fonds verreweg de grootste investering had gedaan (4 miljoen euro); |
| --- | --- |

b)

één van deze zes bedrijven ging failliet. Het was de onderneming waarin het fonds verreweg de grootste investering had gedaan (4 miljoen euro);

| c) | de beheerskosten van de vermogensbeheerder waren onevenredig hoog: er werd gedurende de periode 1998-2002 voor 4,5 miljoen euro aan administratieve kosten gemaakt voor het fonds, terwijl het totale bedrag aan directe aandeleninvesteringen in de zes ondernemingen na privatisering slechts 11,6 miljoen euro beliep. |
| --- | --- |

c)

de beheerskosten van de vermogensbeheerder waren onevenredig hoog: er werd gedurende de periode 1998-2002 voor 4,5 miljoen euro aan administratieve kosten gemaakt voor het fonds, terwijl het totale bedrag aan directe aandeleninvesteringen in de zes ondernemingen na privatisering slechts 11,6 miljoen euro beliep.

| 35. | De Bulgaarse autoriteiten waren niet tevreden over het fonds en de Commissie greep in om een eind te maken aan het uitgeven van EU-middelen. Eind 2002 liquideerde de EBWO het BPPF voortijdig. |
| --- | --- |

35.

De Bulgaarse autoriteiten waren niet tevreden over het fonds en de Commissie greep in om een eind te maken aan het uitgeven van EU-middelen. Eind 2002 liquideerde de EBWO het BPPF voortijdig.

| 36. | De hoofdoorzaak van het mislukken van het BPPF scheen de prestatie van de vermogensbeheerder te zijn, die in de over het algemeen moeilijke postprivatiseringssituatie tot onjuiste beoordelingen (investeringsbesluiten) kwam. Het feit dat Phare alle operationele kosten voor zijn rekening nam, zette niet aan tot een kosteneffectief gebruik van de middelen. Doordat de investering werd gebruikt ter ondersteuning van de gewone aanpak van de EBWO, bleef een katalysatoreffect (7) uit. |
| --- | --- |

36.

De hoofdoorzaak van het mislukken van het BPPF scheen de prestatie van de vermogensbeheerder te zijn, die in de over het algemeen moeilijke postprivatiseringssituatie tot onjuiste beoordelingen (investeringsbesluiten) kwam. Het feit dat Phare alle operationele kosten voor zijn rekening nam, zette niet aan tot een kosteneffectief gebruik van de middelen. Doordat de investering werd gebruikt ter ondersteuning van de gewone aanpak van de EBWO, bleef een katalysatoreffect (7) uit.

Liberalisering van de energiesector in Roemenië

| 37. | In Roemenië liep het project voor de modernisering van de elektriciteitsindustrie aanzienlijke vertragingen op, waardoor de Roemeense voorbereiding op de toetreding tot de interne energiemarkt van de Europese Unie werd vertraagd. Phare is goed voor 11 % van het 203 miljoen euro bedragende investeringsdeel van het programma, terwijl het overige deel afkomstig is uit nationale cofinanciering (24 %) en leningen van de EBWO (25 %) en de Europese Investeringsbank (40 %). De oorspronkelijke termijn voor het afronden van verbeteringen aan het netwerk (met inbegrip van alle Phare-elementen) was augustus 2002. Deze termijn is tweemaal uitgesteld, eerst tot november 2004 en later tot juni 2005. Het sluiten van contracten werd opgehouden door de weifeling van de regering om te voldoen aan een van de projectvoorwaarden: voldoende voortgang bij de privatisering van twee elektriciteitsdistributiemaatschappijen. |
| --- | --- |

37.

In Roemenië liep het project voor de modernisering van de elektriciteitsindustrie aanzienlijke vertragingen op, waardoor de Roemeense voorbereiding op de toetreding tot de interne energiemarkt van de Europese Unie werd vertraagd. Phare is goed voor 11 % van het 203 miljoen euro bedragende investeringsdeel van het programma, terwijl het overige deel afkomstig is uit nationale cofinanciering (24 %) en leningen van de EBWO (25 %) en de Europese Investeringsbank (40 %). De oorspronkelijke termijn voor het afronden van verbeteringen aan het netwerk (met inbegrip van alle Phare-elementen) was augustus 2002. Deze termijn is tweemaal uitgesteld, eerst tot november 2004 en later tot juni 2005. Het sluiten van contracten werd opgehouden door de weifeling van de regering om te voldoen aan een van de projectvoorwaarden: voldoende voortgang bij de privatisering van twee elektriciteitsdistributiemaatschappijen.

| 38. | Het project heeft zeker bijgedragen tot de herstructurering van de sector overeenkomstig EU-richtsnoeren. Maar omdat dit project hoofdzakelijk ten uitvoer wordt gelegd met leningen van de EBWO en de Europese Investeringsbank, is de additionaliteit (8) van de Phare-component niet duidelijk. Bovendien kwamen de door Phare gefinancierde componenten niet rechtstreeks de regelgevende autoriteit voor de elektriciteitsindustrie ten goede, maar de netwerkaanbieder en de commerciële exploitant. |
| --- | --- |

38.

Het project heeft zeker bijgedragen tot de herstructurering van de sector overeenkomstig EU-richtsnoeren. Maar omdat dit project hoofdzakelijk ten uitvoer wordt gelegd met leningen van de EBWO en de Europese Investeringsbank, is de additionaliteit (8) van de Phare-component niet duidelijk. Bovendien kwamen de door Phare gefinancierde componenten niet rechtstreeks de regelgevende autoriteit voor de elektriciteitsindustrie ten goede, maar de netwerkaanbieder en de commerciële exploitant.

Landbouwstatistieken in Bulgarije

| 39. | In Bulgarije zou een project genaamd „Herstructurering van het landbouwstatistieksysteem” (totale contractwaarde 0,4 miljoen euro) in januari 2002 worden afgerond. Begin 2003 werd IT-apparatuur geïnstalleerd, maar deze is nog niet gebruikt voor het beoogde doel, omdat door de gebrekkige prestatie van de softwareleverancier de geleverde software ondeugdelijk was. Hierdoor was het NSLS in januari 2005 nog niet operationeel, maar de Commissie verklaarde dat er sindsdien belangrijke voortgang is gemaakt. Het is lastig dat het ministerie van Land- en Bosbouw nog niet kan beschikken over het NSLS, want daarmee zou in de toekomst de uitvoering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Europese Unie worden vergemakkelijkt. |
| --- | --- |

39.

In Bulgarije zou een project genaamd „Herstructurering van het landbouwstatistieksysteem” (totale contractwaarde 0,4 miljoen euro) in januari 2002 worden afgerond. Begin 2003 werd IT-apparatuur geïnstalleerd, maar deze is nog niet gebruikt voor het beoogde doel, omdat door de gebrekkige prestatie van de softwareleverancier de geleverde software ondeugdelijk was. Hierdoor was het NSLS in januari 2005 nog niet operationeel, maar de Commissie verklaarde dat er sindsdien belangrijke voortgang is gemaakt. Het is lastig dat het ministerie van Land- en Bosbouw nog niet kan beschikken over het NSLS, want daarmee zou in de toekomst de uitvoering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de Europese Unie worden vergemakkelijkt.

Asiel in Roemenië

| 40. | Het asielproject in Roemenië (totale contractwaarde 1,6 miljoen euro) is erop gericht het asielsysteem verder te ontwikkelen met het oog op harmonisering met de Europese procedures en praktijk. De financiering is vooral gebruikt voor de totstandbrenging van twee nieuwe opvangcentra in Galati (oostgrens) en Timisoara (westgrens). |
| --- | --- |

40.

Het asielproject in Roemenië (totale contractwaarde 1,6 miljoen euro) is erop gericht het asielsysteem verder te ontwikkelen met het oog op harmonisering met de Europese procedures en praktijk. De financiering is vooral gebruikt voor de totstandbrenging van twee nieuwe opvangcentra in Galati (oostgrens) en Timisoara (westgrens).

| 41. | Een groot deel van de faciliteiten van het centrum te Galati was niet in gebruik. Ten tijde van de controle waren in het centrum slechts 19 asielzoekers gehuisvest, hetgeen neerkomt op een bezettingsgraad van 7,6 % (9). De in juni 2005 gehuisveste personen waren geen lokale asielzoekers, maar een groep Bengalezen die uit andere delen van Roemenië naar het centrum waren overgebracht. Volgens het NRO is er bij grensovergangen langs de oostgrens nooit asiel aangevraagd (en aan de andere buitengrenzen van Roemenië ook vrijwel niet, uitgezonderd op de luchthaven van Boekarest). Het algemene beeld in Galati (geen asielzoekers via de oostgrens, twee verdiepingen van het gebouw ongebruikt, onaangeroerde huishoudelijke artikelen, medische voorraden ongeopend, auto's nauwelijks gebruikt) duidt erop dat dit nieuwe centrum te Galati eigenlijk niet gebouwd had hoeven te worden. |
| --- | --- |

41.

Een groot deel van de faciliteiten van het centrum te Galati was niet in gebruik. Ten tijde van de controle waren in het centrum slechts 19 asielzoekers gehuisvest, hetgeen neerkomt op een bezettingsgraad van 7,6 % (9). De in juni 2005 gehuisveste personen waren geen lokale asielzoekers, maar een groep Bengalezen die uit andere delen van Roemenië naar het centrum waren overgebracht. Volgens het NRO is er bij grensovergangen langs de oostgrens nooit asiel aangevraagd (en aan de andere buitengrenzen van Roemenië ook vrijwel niet, uitgezonderd op de luchthaven van Boekarest). Het algemene beeld in Galati (geen asielzoekers via de oostgrens, twee verdiepingen van het gebouw ongebruikt, onaangeroerde huishoudelijke artikelen, medische voorraden ongeopend, auto's nauwelijks gebruikt) duidt erop dat dit nieuwe centrum te Galati eigenlijk niet gebouwd had hoeven te worden.

| 42. | Het algemene beeld voor Roemenië is dat er meer dan genoeg faciliteiten voor asielzoekers en vluchtelingen zijn. Anderzijds laat het aantal toekomstige asielzoekers zich moeilijk voorspellen, vanwege de onzekerheid omtrent het toekomstige economische klimaat en de stabiliteit van de regio. Indien de bezettingsgraad de komende jaren laag blijft, dient dringend te worden overwogen, deze gebouwen en de aanwezige uitrusting, met name het bederfelijke deel, voor andere doeleinden te gebruiken. |
| --- | --- |

42.

Het algemene beeld voor Roemenië is dat er meer dan genoeg faciliteiten voor asielzoekers en vluchtelingen zijn. Anderzijds laat het aantal toekomstige asielzoekers zich moeilijk voorspellen, vanwege de onzekerheid omtrent het toekomstige economische klimaat en de stabiliteit van de regio. Indien de bezettingsgraad de komende jaren laag blijft, dient dringend te worden overwogen, deze gebouwen en de aanwezige uitrusting, met name het bederfelijke deel, voor andere doeleinden te gebruiken.

Bij de meeste gecontroleerde projecten was duurzaamheid niet gewaarborgd

| 43. | Overeenkomstig de Phare-richtsnoeren dient de duurzaamheid van de investeringsprojecten voort te duren tot na de toetreding; er moet onder meer worden voorzien in financiële middelen om toekomstige onderhouds- en bedrijfskosten te dekken. De Rekenkamer heeft de duurzaamheid gecontroleerd aan de hand van twee aspecten: de technische uitvoerbaarheid van investeringsgoederen (zie de paragrafen 44 t/m 50) en de economische levensvatbaarheid van centra voor startende ondernemingen en bedrijvenparken (zie de paragrafen 51 t/m 56). |
| --- | --- |

43.

Overeenkomstig de Phare-richtsnoeren dient de duurzaamheid van de investeringsprojecten voort te duren tot na de toetreding; er moet onder meer worden voorzien in financiële middelen om toekomstige onderhouds- en bedrijfskosten te dekken. De Rekenkamer heeft de duurzaamheid gecontroleerd aan de hand van twee aspecten: de technische uitvoerbaarheid van investeringsgoederen (zie de paragrafen 44 t/m 50) en de economische levensvatbaarheid van centra voor startende ondernemingen en bedrijvenparken (zie de paragrafen 51 t/m 56).

Risico's op het gebied van technische levensvatbaarheid

| 44. | Dure investeringen dienen naar behoren te worden onderhouden om duurzame resultaten op te leveren. Over het algemeen waren er geen duidelijke plannen betreffende de dekking van de toekomstige onderhoudskosten na het verstrijken van de garantietermijn. In vele gevallen bleek de nationale financiering geheel te ontbreken. In Bulgarije was het budget van het OM ontoereikend voor basisvoorzieningen zoals voldoende gekwalificeerde IT-deskundigen, scanners of behoorlijk gekoelde ruimtes voor servers. Bij Justitie in Roemenië (CDMS-systeem) deden zich soortgelijke problemen voor. |
| --- | --- |

44.

Dure investeringen dienen naar behoren te worden onderhouden om duurzame resultaten op te leveren. Over het algemeen waren er geen duidelijke plannen betreffende de dekking van de toekomstige onderhoudskosten na het verstrijken van de garantietermijn. In vele gevallen bleek de nationale financiering geheel te ontbreken. In Bulgarije was het budget van het OM ontoereikend voor basisvoorzieningen zoals voldoende gekwalificeerde IT-deskundigen, scanners of behoorlijk gekoelde ruimtes voor servers. Bij Justitie in Roemenië (CDMS-systeem) deden zich soortgelijke problemen voor.

| 45. | Het ontbreken van nationale middelen en de ingewikkeldheid van sommige apparatuur had bij een aantal projecten al moeilijkheden veroorzaakt. De volgende voorbeelden op het gebied van de uitrusting van de grenspolitie maken duidelijk waartoe de onderhoudsproblemen leiden. |
| --- | --- |

45.

Het ontbreken van nationale middelen en de ingewikkeldheid van sommige apparatuur had bij een aantal projecten al moeilijkheden veroorzaakt. De volgende voorbeelden op het gebied van de uitrusting van de grenspolitie maken duidelijk waartoe de onderhoudsproblemen leiden.

| 46. | De NBPS van Bulgarije wees erop dat de overheid nog geen financiële middelen had vrijgemaakt voor het onderhoud van het radiocommunicatiesysteem na de garantietermijn. Voorts dienden bepaalde elektronische onderdelen van het op thermische beeldvorming gebaseerde bewakingssysteem na vijf tot zeven jaar te worden vervangen. In 2007 zullen de infraroodcamera's vijf jaar in gebruik zijn. |
| --- | --- |

46.

De NBPS van Bulgarije wees erop dat de overheid nog geen financiële middelen had vrijgemaakt voor het onderhoud van het radiocommunicatiesysteem na de garantietermijn. Voorts dienden bepaalde elektronische onderdelen van het op thermische beeldvorming gebaseerde bewakingssysteem na vijf tot zeven jaar te worden vervangen. In 2007 zullen de infraroodcamera's vijf jaar in gebruik zijn.

| 47. | Nieuwe, moderne apparatuur die vakkundig wordt gebruikt gaat langer mee. Voor een optimaal gebruik van de apparatuur dienen ambtenaren vertrouwd te worden gemaakt met de bediening ervan. In dit geval had het onderdeel opleiding (0,5 miljoen euro), dat tevens was bedoeld ter versterking van onderlinge samenwerking tussen de agentschappen, niet plaatsgehad. |
| --- | --- |

47.

Nieuwe, moderne apparatuur die vakkundig wordt gebruikt gaat langer mee. Voor een optimaal gebruik van de apparatuur dienen ambtenaren vertrouwd te worden gemaakt met de bediening ervan. In dit geval had het onderdeel opleiding (0,5 miljoen euro), dat tevens was bedoeld ter versterking van onderlinge samenwerking tussen de agentschappen, niet plaatsgehad.

| 48. | De NBPS voorziet problemen met het onderhoud van de 4WD-voertuigen. Het door de verkozen contractant geïntroduceerde merk beschikt ter plaatse niet over onderhoudsfaciliteiten. Het wagenpark van de NBPS bestaat uit auto's van Russische makelij, die een derde kosten van het in het kader van Phare geleverde model en goedkopere reserveonderdelen hebben. Het is krachtens de Phare-voorschriften inzake de Europese oorsprong echter verboden, van buiten de Europese Unie of de kandidaat-lidstaten afkomstige voertuigen aan te schaffen. |
| --- | --- |

48.

De NBPS voorziet problemen met het onderhoud van de 4WD-voertuigen. Het door de verkozen contractant geïntroduceerde merk beschikt ter plaatse niet over onderhoudsfaciliteiten. Het wagenpark van de NBPS bestaat uit auto's van Russische makelij, die een derde kosten van het in het kader van Phare geleverde model en goedkopere reserveonderdelen hebben. Het is krachtens de Phare-voorschriften inzake de Europese oorsprong echter verboden, van buiten de Europese Unie of de kandidaat-lidstaten afkomstige voertuigen aan te schaffen.

| 49. | Aangezien een deel van de apparatuur onbetrouwbaar was of in technisch opzicht niet voldeed aan de eisen van de gebruikers, was het te meer van belang over middelen voor onderhoud te beschikken:






  a) | in Bulgarije kon slechts beperkt gebruik van nachtkijkers worden gemaakt, aangezien 65 van de 112 geleverde kijkers ter reparatie aan de leverancier waren teruggezonden; |
| --- | --- | --- |

49.

Aangezien een deel van de apparatuur onbetrouwbaar was of in technisch opzicht niet voldeed aan de eisen van de gebruikers, was het te meer van belang over middelen voor onderhoud te beschikken:

a)

in Bulgarije kon slechts beperkt gebruik van nachtkijkers worden gemaakt, aangezien 65 van de 112 geleverde kijkers ter reparatie aan de leverancier waren teruggezonden;

| b) | uit de Roemeense dossiers blijkt dat de acht door Phare gefinancierde en op bestelling gebouwde bewakingsvoertuigen (totale kosten 2,1 miljoen euro) sinds de ingebruikneming in november 2003 gedurende een derde van de tijd niet inzetbaar waren. De bewakingsapparatuur moet in het buitenland worden gerepareerd, waardoor de voertuigen langer onbruikbaar zijn. Een dergelijke mate van inactiviteit vertoonden 35 uit nationale middelen gefinancierde bewakingsvoertuigen van dezelfde makelij. Dat er in dezelfde grenssectoren voordien nationale voertuigen werden ingezet, doet bovendien de vraag rijzen wat de additionaliteit van de Phare-voertuigen was. In het projectfiche wordt geen gewag gemaakt van deze uit nationale middelen gefinancierde voertuigen wanneer de aanschaf van het bewakingsmaterieel in het kader van Phare wordt gerechtvaardigd (10); |
| --- | --- |

b)

uit de Roemeense dossiers blijkt dat de acht door Phare gefinancierde en op bestelling gebouwde bewakingsvoertuigen (totale kosten 2,1 miljoen euro) sinds de ingebruikneming in november 2003 gedurende een derde van de tijd niet inzetbaar waren. De bewakingsapparatuur moet in het buitenland worden gerepareerd, waardoor de voertuigen langer onbruikbaar zijn. Een dergelijke mate van inactiviteit vertoonden 35 uit nationale middelen gefinancierde bewakingsvoertuigen van dezelfde makelij. Dat er in dezelfde grenssectoren voordien nationale voertuigen werden ingezet, doet bovendien de vraag rijzen wat de additionaliteit van de Phare-voertuigen was. In het projectfiche wordt geen gewag gemaakt van deze uit nationale middelen gefinancierde voertuigen wanneer de aanschaf van het bewakingsmaterieel in het kader van Phare wordt gerechtvaardigd (10);

| c) | volgens de Roemeense grenspolitie konden twee rivierpatrouilleboten (elk met een waarde van 300 000 euro) 's winters (dat wil zeggen twee à drie maanden per jaar) niet worden gebruikt in de Donau-delta doordat de rivier dan dichtvriest. Volgens de technische specificaties dienden de boten dag en nacht te kunnen worden ingezet, bij ijsgang en bij temperaturen van min 15 graden tot plus 45 graden. |
| --- | --- |

c)

volgens de Roemeense grenspolitie konden twee rivierpatrouilleboten (elk met een waarde van 300 000 euro) 's winters (dat wil zeggen twee à drie maanden per jaar) niet worden gebruikt in de Donau-delta doordat de rivier dan dichtvriest. Volgens de technische specificaties dienden de boten dag en nacht te kunnen worden ingezet, bij ijsgang en bij temperaturen van min 15 graden tot plus 45 graden.

| 50. | Indien er niet voor wordt gezorgd dat er middelen beschikbaar worden gesteld voor het vervangen of reviseren van apparatuur of onderdelen die de bruikbaarheidslimiet hebben bereikt, zoals de motoren van de rivierpatrouilleboten in Roemenië, bestaat het risico dat de gecontroleerde grensuitrusting niet meer volledig inzetbaar is wanneer Bulgarije en Roemenië toetreden tot de Europese Unie (of tot het Schengen-gebied) en hun grenzen deel uitmaken van de buitengrens van de Europese Unie. |
| --- | --- |

50.

Indien er niet voor wordt gezorgd dat er middelen beschikbaar worden gesteld voor het vervangen of reviseren van apparatuur of onderdelen die de bruikbaarheidslimiet hebben bereikt, zoals de motoren van de rivierpatrouilleboten in Roemenië, bestaat het risico dat de gecontroleerde grensuitrusting niet meer volledig inzetbaar is wanneer Bulgarije en Roemenië toetreden tot de Europese Unie (of tot het Schengen-gebied) en hun grenzen deel uitmaken van de buitengrens van de Europese Unie.

Risico's voor de economische levensvatbaarheid

| 51. | In Bulgarije waren zes gebouwen gerenoveerd om te worden gebruikt als centra voor startende ondernemingen; vijf hiervan werden nog niet voor dit doel gebruikt (zie paragraaf 27). In Roemenië waren de twee gecontroleerde bedrijvenparken nog niet in gebruik genomen. Hoewel de economische levensvatbaarheid van onvoldoende gevorderde projecten zich moeilijk laat beoordelen, is een aantal significante risico's vastgesteld. |
| --- | --- |

51.

In Bulgarije waren zes gebouwen gerenoveerd om te worden gebruikt als centra voor startende ondernemingen; vijf hiervan werden nog niet voor dit doel gebruikt (zie paragraaf 27). In Roemenië waren de twee gecontroleerde bedrijvenparken nog niet in gebruik genomen. Hoewel de economische levensvatbaarheid van onvoldoende gevorderde projecten zich moeilijk laat beoordelen, is een aantal significante risico's vastgesteld.

| 52. | Succes op lange termijn en economische levensvatbaarheid van de Bulgaarse centra voor startende ondernemingen zijn afhankelijk van vele factoren waaraan ten tijde van de controle nog geen aandacht was besteed: de prestaties van de beheersteams, ondersteuning van en bijdragen aan het onderhoud van bedrijfsterreinen door de gemeenten, huuropbrengsten van huurders en inkomsten uit aan MKB's geleverde diensten, zoals begeleiding (bijvoorbeeld bij het aanvragen van krediet of een lening, juridisch advies). Voor een succesvol functioneren is het van belang dat de ministeries hun volledige steun geven aan de beheersteams van deze centra, die bij het opstarten nu proactief moeten optreden. |
| --- | --- |

52.

Succes op lange termijn en economische levensvatbaarheid van de Bulgaarse centra voor startende ondernemingen zijn afhankelijk van vele factoren waaraan ten tijde van de controle nog geen aandacht was besteed: de prestaties van de beheersteams, ondersteuning van en bijdragen aan het onderhoud van bedrijfsterreinen door de gemeenten, huuropbrengsten van huurders en inkomsten uit aan MKB's geleverde diensten, zoals begeleiding (bijvoorbeeld bij het aanvragen van krediet of een lening, juridisch advies). Voor een succesvol functioneren is het van belang dat de ministeries hun volledige steun geven aan de beheersteams van deze centra, die bij het opstarten nu proactief moeten optreden.

| 53. | In Roemenië zijn bedrijvenparken een betrekkelijk nieuw verschijnsel en ervaring met het beheer van dergelijke terreinen ontbreekt. In het nationale ontwikkelingsplan voor 2004-2006 wordt getwijfeld aan de levensvatbaarheid van sommige recent aangelegde parken: een aantal van de huidige plannen voor industriële ontwikkeling zou niet op een erg grondige behoeftenanalyse zijn gebaseerd. |
| --- | --- |

53.

In Roemenië zijn bedrijvenparken een betrekkelijk nieuw verschijnsel en ervaring met het beheer van dergelijke terreinen ontbreekt. In het nationale ontwikkelingsplan voor 2004-2006 wordt getwijfeld aan de levensvatbaarheid van sommige recent aangelegde parken: een aantal van de huidige plannen voor industriële ontwikkeling zou niet op een erg grondige behoeftenanalyse zijn gebaseerd.

| 54. | Het park in Iasi heeft, mits het dynamisch wordt beheerd en er verder in wordt geïnvesteerd, een aanzienlijk groeipotentieel. De Rekenkamer heeft echter geconstateerd dat het onwaarschijnlijk is dat het aantal gecreëerde banen de helft zal belopen van de 1 100 die zijn voorspeld in de ten behoeve van het Phare-project verrichte haalbaarheidsstudie. |
| --- | --- |

54.

Het park in Iasi heeft, mits het dynamisch wordt beheerd en er verder in wordt geïnvesteerd, een aanzienlijk groeipotentieel. De Rekenkamer heeft echter geconstateerd dat het onwaarschijnlijk is dat het aantal gecreëerde banen de helft zal belopen van de 1 100 die zijn voorspeld in de ten behoeve van het Phare-project verrichte haalbaarheidsstudie.

| 55. | Hoewel het doel van 300 nieuwe banen voor het park in Bacau aan de bescheiden kant is, staat niet vast dat het zal worden gehaald. Startende bedrijven zijn een belangrijke bron van nieuwe werkgelegenheid, maar hoe het bedrijvenpark meende deze te kunnen aantrekken en vasthouden, wordt in de prospectus niet beschreven. |
| --- | --- |

55.

Hoewel het doel van 300 nieuwe banen voor het park in Bacau aan de bescheiden kant is, staat niet vast dat het zal worden gehaald. Startende bedrijven zijn een belangrijke bron van nieuwe werkgelegenheid, maar hoe het bedrijvenpark meende deze te kunnen aantrekken en vasthouden, wordt in de prospectus niet beschreven.

| 56. | Het uitvoeringsbureau in Roemenië werd geacht erop toe te zien dat de doelstellingen van deze infrastructuurprojecten werden gehaald. Het richtte zich echter vooral op de succesvolle voltooiing van bouwwerkzaamheden, zonder te controleren of de projecten voldeden aan hun bredere economische doelstellingen, zoals het scheppen van werkgelegenheid. |
| --- | --- |

56.

Het uitvoeringsbureau in Roemenië werd geacht erop toe te zien dat de doelstellingen van deze infrastructuurprojecten werden gehaald. Het richtte zich echter vooral op de succesvolle voltooiing van bouwwerkzaamheden, zonder te controleren of de projecten voldeden aan hun bredere economische doelstellingen, zoals het scheppen van werkgelegenheid.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

| 57. | De door de Commissie verrichte controle van projecten voordat financiering plaatsvindt (controle vooraf), bleek een doeltreffend middel ter preventie van onregelmatigheden bij de procedure voor het plaatsen van opdrachten. |
| --- | --- |

57.

De door de Commissie verrichte controle van projecten voordat financiering plaatsvindt (controle vooraf), bleek een doeltreffend middel ter preventie van onregelmatigheden bij de procedure voor het plaatsen van opdrachten.

| 58. | De gecontroleerde projecten voldeden in de regel aan de algemene Phare-doelstellingen en ook de materiële uitvoering ervan was in overeenstemming met de voorwaarden in de contracten voor levering en voor de uitvoering van werken. Bij meer dan de helft van de gecontroleerde projecten waren de activa echter niet of slechts ten dele gebruikt voor het beoogde doel. Deze tekortkomingen waren het gevolg van geringe bestuurlijke capaciteit en een gebrek aan overheidsfinanciën in Bulgarije en Roemenië.

  Aanbeveling 1De nationale autoriteiten moeten aanzienlijke inspanningen blijven leveren om de projecten af te ronden en de achterliggende projectdoelstellingen te verwezenlijken.De Commissie dient er nauw op toe te zien dat de gecontroleerde projecten uiteindelijk functioneren zoals beoogd. De Commissie dient er tevens toe bij te dragen dat de toezichtcomités beter gaan werken als essentieel systeem voor corrigerende beleidsmaatregelen in geval van achterblijvende prestaties. |
| --- | --- |

58.

De gecontroleerde projecten voldeden in de regel aan de algemene Phare-doelstellingen en ook de materiële uitvoering ervan was in overeenstemming met de voorwaarden in de contracten voor levering en voor de uitvoering van werken. Bij meer dan de helft van de gecontroleerde projecten waren de activa echter niet of slechts ten dele gebruikt voor het beoogde doel. Deze tekortkomingen waren het gevolg van geringe bestuurlijke capaciteit en een gebrek aan overheidsfinanciën in Bulgarije en Roemenië.

Aanbeveling 1De nationale autoriteiten moeten aanzienlijke inspanningen blijven leveren om de projecten af te ronden en de achterliggende projectdoelstellingen te verwezenlijken.De Commissie dient er nauw op toe te zien dat de gecontroleerde projecten uiteindelijk functioneren zoals beoogd. De Commissie dient er tevens toe bij te dragen dat de toezichtcomités beter gaan werken als essentieel systeem voor corrigerende beleidsmaatregelen in geval van achterblijvende prestaties.

| 59. | De Commissie heeft de beheerscapaciteit van de overheidsinstanties in Bulgarije en Roemenië overschat en is met hen vaak al te ambitieuze doelen en tijdslimieten overeengekomen. Dat de doelstellingen te ambitieus waren, blijkt uit het feit dat de projectfiches bestaan uit een mengeling van ambitieuze „bredere” en „onmiddellijke” doelstellingen, outputs, voornemens, resultaten, activiteiten en een reeks veelal ondeugdelijke „realisatie-indicatoren” (11), die dikwijls niet systematisch worden verduidelijkt. De projectfiches konden hierdoor nauwelijks worden gebruikt als een zinvol beheersinstrument.

  Aanbeveling 2De Commissie dient de programmering voor Bulgarije en Roemenië en de nieuwe kandidaat-lidstaten realistischer aan te pakken. Dit omvat een betere behoeftenanalyse, die complementariteit met andere bronnen van investeringssteun waarborgt. Een kernelement is de verbetering van het projectfiche, zodat dit zinvoller wordt als instrument voor sturing en toezicht. Externe deskundigen hebben reeds voorgesteld, de bij het planningsproces betrokken organen voor de productie van projectdocumenten stelselmatig een kwaliteitscontrolefunctie te laten opzetten (12). |
| --- | --- |

59.

De Commissie heeft de beheerscapaciteit van de overheidsinstanties in Bulgarije en Roemenië overschat en is met hen vaak al te ambitieuze doelen en tijdslimieten overeengekomen. Dat de doelstellingen te ambitieus waren, blijkt uit het feit dat de projectfiches bestaan uit een mengeling van ambitieuze „bredere” en „onmiddellijke” doelstellingen, outputs, voornemens, resultaten, activiteiten en een reeks veelal ondeugdelijke „realisatie-indicatoren” (11), die dikwijls niet systematisch worden verduidelijkt. De projectfiches konden hierdoor nauwelijks worden gebruikt als een zinvol beheersinstrument.

Aanbeveling 2De Commissie dient de programmering voor Bulgarije en Roemenië en de nieuwe kandidaat-lidstaten realistischer aan te pakken. Dit omvat een betere behoeftenanalyse, die complementariteit met andere bronnen van investeringssteun waarborgt. Een kernelement is de verbetering van het projectfiche, zodat dit zinvoller wordt als instrument voor sturing en toezicht. Externe deskundigen hebben reeds voorgesteld, de bij het planningsproces betrokken organen voor de productie van projectdocumenten stelselmatig een kwaliteitscontrolefunctie te laten opzetten (12).

| 60. | De technische levensvatbaarheid van een aantal bedrijfsmiddelen is onzeker door een gebrek aan nationale financiering. Met betrekking tot de gesteunde bedrijfsparken en centra voor startende ondernemingen doen zich nog veel onopgeloste problemen op het gebied van economische levensvatbaarheid voor. De Commissie heeft onvoldoende gewaakt over de beginselen van duurzaamheid en cofinanciering, zoals vastgelegd in de richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van het Phare-programma.

  Aanbeveling 3De Commissie dient de middelen voor onderhoud en de vereisten inzake cofinanciering reeds in de programmeringsfase te specificeren en een geformaliseerde procedure in te voeren voor de verificatie van deze beginselen. Bij het waken over de duurzaamheid dient tevens te worden gelet op economische doelen, zoals het creëren van werkgelegenheid. |
| --- | --- |

60.

De technische levensvatbaarheid van een aantal bedrijfsmiddelen is onzeker door een gebrek aan nationale financiering. Met betrekking tot de gesteunde bedrijfsparken en centra voor startende ondernemingen doen zich nog veel onopgeloste problemen op het gebied van economische levensvatbaarheid voor. De Commissie heeft onvoldoende gewaakt over de beginselen van duurzaamheid en cofinanciering, zoals vastgelegd in de richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van het Phare-programma.

Aanbeveling 3De Commissie dient de middelen voor onderhoud en de vereisten inzake cofinanciering reeds in de programmeringsfase te specificeren en een geformaliseerde procedure in te voeren voor de verificatie van deze beginselen. Bij het waken over de duurzaamheid dient tevens te worden gelet op economische doelen, zoals het creëren van werkgelegenheid.

| 61. | De Commissie heeft onvoldoende aandacht besteed aan de te verwachten meerwaarde en het katalysatoreffect van Phare-middelen bij door internationale financiële instellingen geleide activiteiten. De tenuitvoerlegging en handhaving van het acquis communautaire vergen enorme investeringen in de regelgeving. Phare kan slechts een deel van deze algemene behoeften dekken. Derhalve dient de investeringssteun krachtens de Phare-richtsnoeren te worden toegespitst op acties die anders geen doorgang zouden vinden en die een sterk katalysatoreffect doen verwachten.

  Aanbeveling 4De Commissie dient de additionaliteit en het katalysatoreffect beter te analyseren, met name bij projecten die door internationale financiële instellingen of andere derde partijen worden geleid. |
| --- | --- |

61.

De Commissie heeft onvoldoende aandacht besteed aan de te verwachten meerwaarde en het katalysatoreffect van Phare-middelen bij door internationale financiële instellingen geleide activiteiten. De tenuitvoerlegging en handhaving van het acquis communautaire vergen enorme investeringen in de regelgeving. Phare kan slechts een deel van deze algemene behoeften dekken. Derhalve dient de investeringssteun krachtens de Phare-richtsnoeren te worden toegespitst op acties die anders geen doorgang zouden vinden en die een sterk katalysatoreffect doen verwachten.

Aanbeveling 4De Commissie dient de additionaliteit en het katalysatoreffect beter te analyseren, met name bij projecten die door internationale financiële instellingen of andere derde partijen worden geleid.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 11 mei 2006.

Voor de Rekenkamer

Hubert WEBER

President

---

(1)  SEC(1999) 1596 def.: Besluit van de Commissie van 13 oktober 1999 betreffende de richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van het Phare-programma in de kandidaatlanden voor de periode 2000-2006 op grond van artikel 8 van Verordening (EEG) nr. 3906/89 van de Raad. De richtsnoeren werden herzien in september 2002 en in december 2003.

1

(2)  Investering heeft in de regel betrekking op gebouwen en apparatuur, waarvoor de nationale autoriteiten contracten voor levering en voor uitvoering van werken sluiten. Institutionele opbouw wordt gedefinieerd als het proces waarbij de kandidaat-lidstaten geholpen worden bij het ontwikkelen van de structuren, strategieën, menselijk potentieel en beheerscapaciteiten die nodig zijn voor de versterking van hun economisch, sociaal, regelgevend en bestuurlijk vermogen. Het voornaamste instrument is twinning (zie Speciaal verslag nr. 6/2003 van de Rekenkamer over twinning als voornaamste instrument ter ondersteuning van de institutionele versterking in de kandidaat-lidstaten).

2

(3)  Een project in een nationaal programma bestaat gewoonlijk uit talrijke componenten, die elk bijdragen tot dezelfde doelstelling.

3

(4)  Er is in het kader van Phare een consortium gecontracteerd om de jaarlijkse tussentijdse beoordelingen van de projecten te verrichten.

4

(5)  Het geheel van EU-wetgeving zoals vastgelegd in de Verdragen, de secundaire wetgeving en beleidsdocumenten van de Unie, alsmede in de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen.

5

(6)  De leningen waren bedoeld om het grootste deel van het justitiële apparaat van het land van hardware te voorzien.

6

(7)  Overeenkomstig de richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van Phare moet investeringssteun „als een katalysator fungeren voor een prioritaire, op toetreding gerichte activiteit die anders niet of pas later zou hebben plaatsgevonden”.

7

(8)  Overeenkomstig de richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging van Phare mag investeringssteun „niet de plaats van andere financiers innemen, met name die van de particuliere sector of de internationale instellingen”.

8

(9)  Het centrum te Galati beschikt over toereikende faciliteiten voor de opvang en huisvesting van maximaal 250 asielzoekers.

9

(10)  Het risico van eventuele overlappingen van thans lopende grote nationaal gefinancierde investeringen en eerdere door Phare ondersteunde investeringen ten behoeve van het grensbeheer is aan de orde gesteld in het uitgebreide toezichtsrapport 2005 voor Roemenië.

10

(11)  Sommige indicatoren zijn als brede doelstellingen geformuleerd (zoals tot stand brengen en beheren van een grootschalige elektriciteitsmarkt overeenkomstig de richtlijn voor de interne elektriciteitsmarkt, en: voldoen aan de vereisten van de Europese Unie bij de bestrijding van georganiseerde misdaad en corruptie).

11

(12)  „From Pre-Accession to Accession, Interim Evaluation of Phare support allocated in 1999-2002 and Implemented until November 2003, Consolidated Summary Report”, maart 2004 (publicatie van de Europese Commissie).

12

---

BIJLAGE I

TOEWIJZING VAN PHARE-MIDDELEN AAN NATIONALE PROGRAMMA'S

| (miljoen euro) |
| --- |
| Nationale programma's (1) | Bulgarije | Roemenië |
| | Investering | Institutionele opbouw | Totaal | Investering | Institutionele opbouw | Totaal |
| 2000 | 34,625 | 31,095 | 65,720 | 146,595 | 68,425 | 215,020 |
| 2001 | 44,588 | 38,235 | 82,823 | 120,920 | 127,970 | 248,890 |
| 2002 | 54,112 | 40,788 | 94,900 | 147,436 | 118,064 | 265,500 |
| 2003 | 47,476 | 47,424 | 94,900 | 168,365 | 97,135 | 265,500 |
| 2004 | 81,511 | 91,014 | 172,525 | 223,010 | 182,290 | 405,300 |
| Totaal | 262,312 | 248,556 | 510,868 | 806,326 | 593,884 | 1 400,210 |
| Percentage | 51,3 % | 48,7 % | 100 % | 57,6 % | 42,4 % | 100,0 % |

(miljoen euro)

Nationale programma's (1)

Bulgarije

Roemenië

Investering

Institutionele opbouw

Totaal

Investering

Institutionele opbouw

Totaal

2000

34,625

31,095

65,720

146,595

68,425

215,020

2001

44,588

38,235

82,823

120,920

127,970

248,890

2002

54,112

40,788

94,900

147,436

118,064

265,500

2003

47,476

47,424

94,900

168,365

97,135

265,500

2004

81,511

91,014

172,525

223,010

182,290

405,300

Totaal

262,312

248,556

510,868

806,326

593,884

1 400,210

Percentage

51,3 %

48,7 %

100 %

57,6 %

42,4 %

100,0 %

---

(1)  De uitvoering van de nationale programma's neemt meerdere jaren in beslag.

Zo werd het nationale programma 2004 van Bulgarije vastgesteld in september 2004 en was de algemene tijdslimiet voor de uitvoering van de projecten 30 november 2007.

---

BIJLAGE II

Nationaal programma 2000 — Bulgarije

BEGROTING UITGESPLITST PER PROJECT

| (miljoen euro) |
| --- |
| Projectcode | Doelstelling en projecten (korte titel) | Totale Phare-steun | Institutionele opbouw | Investering |
| | Economische hervorming | 5,500 | 4,000 | 1,500 |
| 0002.01 | Versterking van het ministerie van Economische Zaken | 2,000 | 2,000 | 0,000 |
| 0002.02 | Verdere steun voor Bulgaars postprivatiseringsfonds | 1,500 | 0,000 | 1,500 |
| 0002.03 | Herstructurering organisatie spoorwegen | 2,000 | 2,000 | 0,000 |
| | Overname van het acquis en versterking van de regelgeving | 15,400 | 11,025 | 4,375 |
| 0003.01 | Versterking van regelgeving inzake telecommunicatie | 2,450 | 1,750 | 0,700 |
| 0003.02 | Invoering van stelsel voor conformiteitsbeoordeling | 3,000 | 2,325 | 0,675 |
| 0003.03 | Invoering van stelsel voor openbare aanbestedingen | 1,300 | 1,000 | 0,300 |
| 0003.04 | Institutionele opbouw van energietoezicht | 1,100 | 1,000 | 0,100 |
| 0003.05 | Institutionele opbouw van bureau voor energiebesparing | 2,200 | 1,600 | 0,600 |
| 0003.06 | Milieuacquis en institutionele opbouw | 5,350 | 3,350 | 2,000 |
| | Economische en sociale cohesie | 15,000 | 1,080 | 13,920 |
| 0004.01 | Kwaliteitscertificering MKB | 5,000 | 0,200 | 4,800 |
| 0004.02 | Centra voor startende MKB'ers | 3,000 | 0,320 | 2,680 |
| 0004.03 | Beroepsopleiding | 5,000 | 0,240 | 4,760 |
| 0004.04 | Modernisering van instellingen voor beroepsopleiding | 2,000 | 0,320 | 1,680 |
| | Versterking van de rechtsstaat en bescherming van kwetsbare groepen | 16,500 | 4,555 | 11,945 |
| 0005.01 | Versterking Openbaar Ministerie | 3,000 | 1,200 | 1,800 |
| 0005.02 | Uitrusting grenspolitie aan Turkse grens | 9,000 | 0,500 | 8,500 |
| 0005.03 | Ontwikkeling van nationaal antidrugsbeleid | 1,000 | 0,705 | 0,295 |
| 0005.04 | Hervorming jeugdzorg | 3,500 | 2,450 | 1,050 |
| | Overheidsfinanciën en beheer van EU-middelen | 13,320 | 10,435 | 2,885 |
| 0006.01 | Versterking van interne financiële controle bij overheid | 2,000 | 1,500 | 0,500 |
| 0006.02 | Versterking van de openbare externe controle-instelling | 2,000 | 1,400 | 0,600 |
| 0006.03 | Hervorming en modernisering van belastingadministratie | 2,000 | 1,800 | 0,200 |
| 0006.04 | Institutionele opbouw en ontwikkeling van nationale statistieken | 2,000 | 1,315 | 0,685 |
| 0006.05 | Herstructurering landbouwstatistieken | 2,000 | 1,200 | 0,800 |
| 0006.06 | Uitvoeringscapaciteit Sapard | 1,000 | 0,900 | 0,100 |
| 0006.07 | Capaciteitsopbouw CFCU | 0,320 | 0,320 | 0,000 |
| 0006.08 | Voorbereidingsfaciliteit Phare-projecten | 2,000 | 2,000 | 0,000 |
| Totaal | 65,720 | 31,095 | 34,625 |

(miljoen euro)

Projectcode

Doelstelling en projecten (korte titel)

Totale Phare-steun

Institutionele opbouw

Investering

Economische hervorming

5,500

4,000

1,500

0002.01

Versterking van het ministerie van Economische Zaken

2,000

2,000

0,000

0002.02

Verdere steun voor Bulgaars postprivatiseringsfonds

1,500

0,000

1,500

0002.03

Herstructurering organisatie spoorwegen

2,000

2,000

0,000

Overname van het acquis en versterking van de regelgeving

15,400

11,025

4,375

0003.01

Versterking van regelgeving inzake telecommunicatie

2,450

1,750

0,700

0003.02

Invoering van stelsel voor conformiteitsbeoordeling

3,000

2,325

0,675

0003.03

Invoering van stelsel voor openbare aanbestedingen

1,300

1,000

0,300

0003.04

Institutionele opbouw van energietoezicht

1,100

1,000

0,100

0003.05

Institutionele opbouw van bureau voor energiebesparing

2,200

1,600

0,600

0003.06

Milieuacquis en institutionele opbouw

5,350

3,350

2,000

Economische en sociale cohesie

15,000

1,080

13,920

0004.01

Kwaliteitscertificering MKB

5,000

0,200

4,800

0004.02

Centra voor startende MKB'ers

3,000

0,320

2,680

0004.03

Beroepsopleiding

5,000

0,240

4,760

0004.04

Modernisering van instellingen voor beroepsopleiding

2,000

0,320

1,680

Versterking van de rechtsstaat en bescherming van kwetsbare groepen

16,500

4,555

11,945

0005.01

Versterking Openbaar Ministerie

3,000

1,200

1,800

0005.02

Uitrusting grenspolitie aan Turkse grens

9,000

0,500

8,500

0005.03

Ontwikkeling van nationaal antidrugsbeleid

1,000

0,705

0,295

0005.04

Hervorming jeugdzorg

3,500

2,450

1,050

Overheidsfinanciën en beheer van EU-middelen

13,320

10,435

2,885

0006.01

Versterking van interne financiële controle bij overheid

2,000

1,500

0,500

0006.02

Versterking van de openbare externe controle-instelling

2,000

1,400

0,600

0006.03

Hervorming en modernisering van belastingadministratie

2,000

1,800

0,200

0006.04

Institutionele opbouw en ontwikkeling van nationale statistieken

2,000

1,315

0,685

0006.05

Herstructurering landbouwstatistieken

2,000

1,200

0,800

0006.06

Uitvoeringscapaciteit Sapard

1,000

0,900

0,100

0006.07

Capaciteitsopbouw CFCU

0,320

0,320

0,000

0006.08

Voorbereidingsfaciliteit Phare-projecten

2,000

2,000

0,000

Totaal

65,720

31,095

34,625

---

BIJLAGE III

Nationaal programma 2000 — Roemenië

BEGROTING UITGESPLITST PER PROJECT

| (miljoen euro) |
| --- |
| Projectcode | Doelstelling en project (verkorte titel) | Totale Phare-steun | Institutionele opbouw | Investering |
| | Politieke criteria | 13,00 | 5,75 | 7,25 |
| RO-0004.01 | Versterking van het justitieapparaat en het penitentiaire stelsel | 8,00 | 0,75 | 7,25 |
| RO-0004.02 | Civiele samenleving | 5,00 | 5,00 | |
| | Economische criteria | 40,90 | 12,975 | 27,925 |
| RO-0005.01 | Liberalisering van de energiesector | 28,90 | 8,50 | 20,40 |
| RO-0005.02 | Interbancair betalingssysteem | 10,00 | 3,00 | 7,00 |
| RO-0005.03 | Regulering effectenmarkt | 2,00 | 1,475 | 0,525 |
| | Voldoen aan verplichtingen van het acquis | 73,12 | 36,70 | 36,42 |
| RO-0006.01 | Industriebeleid | 0,60 | 0,60 | |
| RO-0006.02 | Kwaliteit infrastructuur | 4,40 | 1,40 | 3,00 |
| RO-0006.03 | Wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties | 1,65 | 1,35 | 0,30 |
| RO-0006.04 | Verbetering van het systeem voor de inning van ontvangsten | 2,00 | 1,50 | 0,50 |
| RO-0006.05 | Openbare aanbesteding | 2,00 | 1,55 | 0,45 |
| RO-0006.06 | Versterking van interne audit en financiële controle | 2,40 | 1,95 | 0,45 |
| RO-0006.07 | Verbetering van de Roemeense Rekenkamer | 1,60 | 0,90 | 0,70 |
| RO-0006.08 | Landbouwbeleid en -coördinatie | 4,00 | 3,50 | 0,50 |
| RO-0006.09 | Kwaliteitscontrole voedingsmiddelen | 2,55 | 1,55 | 1,00 |
| RO-0006.10 | Fytosanitair acquis | 2,00 | 0,35 | 1,65 |
| RO-0006.11 | Versterking van beheerscapaciteit voor veterinair acquis | 4,00 | 1,00 | 3,00 |
| RO-0006.12 | Versterking van beheerscapaciteit voor acquis inzake wijn | 2,00 | 1,00 | 1,00 |
| RO-0006.13 | Landbouw- en regionale statistieken | 6,00 | 5,20 | 0,80 |
| RO-0006.14 | Tenuitvoerlegging van milieuacquis | 8,00 | 5,50 | 2,50 |
| RO-0006.15 | Toezicht technische staat motorvoertuigen | 3,00 | | 3,00 |
| RO-0006.16 | Versterking van het grensbeheer | 18,92 | 1,60 | 17,32 |
| RO-0006.17 | Drugsbestrijding | 1,00 | 0,75 | 0,25 |
| RO-0006.18 | Ondersteunende activiteiten ter versterking van het Europese integratieproces | 7,00 | 7,00 | |
| | Economische en sociale cohesie | 88,00 | 13,00 | 75,00 |
| RO-0007.01 | NOP/Tenuitvoerlegging institutionele opbouw | 13,00 | 13,00 | |
| RO-0007.02 | Regionale ontwikkeling | 75,00 | | 75,00 |
| Totaal | 215,02 | 68,425 | 146,595 |

(miljoen euro)

Projectcode

Doelstelling en project (verkorte titel)

Totale Phare-steun

Institutionele opbouw

Investering

Politieke criteria

13,00

5,75

7,25

RO-0004.01

Versterking van het justitieapparaat en het penitentiaire stelsel

8,00

0,75

7,25

RO-0004.02

Civiele samenleving

5,00

5,00

Economische criteria

40,90

12,975

27,925

RO-0005.01

Liberalisering van de energiesector

28,90

8,50

20,40

RO-0005.02

Interbancair betalingssysteem

10,00

3,00

7,00

RO-0005.03

Regulering effectenmarkt

2,00

1,475

0,525

Voldoen aan verplichtingen van het acquis

73,12

36,70

36,42

RO-0006.01

Industriebeleid

0,60

0,60

RO-0006.02

Kwaliteit infrastructuur

4,40

1,40

3,00

RO-0006.03

Wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties

1,65

1,35

0,30

RO-0006.04

Verbetering van het systeem voor de inning van ontvangsten

2,00

1,50

0,50

RO-0006.05

Openbare aanbesteding

2,00

1,55

0,45

RO-0006.06

Versterking van interne audit en financiële controle

2,40

1,95

0,45

RO-0006.07

Verbetering van de Roemeense Rekenkamer

1,60

0,90

0,70

RO-0006.08

Landbouwbeleid en -coördinatie

4,00

3,50

0,50

RO-0006.09

Kwaliteitscontrole voedingsmiddelen

2,55

1,55

1,00

RO-0006.10

Fytosanitair acquis

2,00

0,35

1,65

RO-0006.11

Versterking van beheerscapaciteit voor veterinair acquis

4,00

1,00

3,00

RO-0006.12

Versterking van beheerscapaciteit voor acquis inzake wijn

2,00

1,00

1,00

RO-0006.13

Landbouw- en regionale statistieken

6,00

5,20

0,80

RO-0006.14

Tenuitvoerlegging van milieuacquis

8,00

5,50

2,50

RO-0006.15

Toezicht technische staat motorvoertuigen

3,00

3,00

RO-0006.16

Versterking van het grensbeheer

18,92

1,60

17,32

RO-0006.17

Drugsbestrijding

1,00

0,75

0,25

RO-0006.18

Ondersteunende activiteiten ter versterking van het Europese integratieproces

7,00

7,00

Economische en sociale cohesie

88,00

13,00

75,00

RO-0007.01

NOP/Tenuitvoerlegging institutionele opbouw

13,00

13,00

RO-0007.02

Regionale ontwikkeling

75,00

75,00

Totaal

215,02

68,425

146,595

---

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

SAMENVATTING

| IV. | Sommige gecontroleerde investeringsprojecten waren inderdaad niet afgewerkt of operationeel op het ogenblik van het accountantsonderzoek. De belangrijkste oorzaken van de vertragingen en tekortkomingen bij de uitvoering en voltooiing van de diverse projecten waren het gebrek aan de nodige bestuurlijke capaciteit van de nationale instanties enerzijds en de vertraging bij de beschikbaarstelling van de nodige cofinancierings- en andere nationale middelen anderzijds.
  Er zijn evenwel inspanningen geleverd om de bestuurlijke capaciteit zodanig te verbeteren dat de investeringsprojecten kunnen worden uitgevoerd en voltooid binnen de in de programmeringsdocumenten vastgestelde termijn.
  Tegelijk worden blijvende inspanningen geleverd om alle betrokken actoren (nationale en plaatselijke instanties) beter bewust te maken van de noodzaak om al bij de programmering verdere financiële en personele middelen uit te trekken en beschikbaar te stellen met het oog op het goede beheer en de duurzaamheid van de investeringsprojecten na hun voltooiing en inbedrijfstelling. |
| --- | --- |

IV.

Sommige gecontroleerde investeringsprojecten waren inderdaad niet afgewerkt of operationeel op het ogenblik van het accountantsonderzoek. De belangrijkste oorzaken van de vertragingen en tekortkomingen bij de uitvoering en voltooiing van de diverse projecten waren het gebrek aan de nodige bestuurlijke capaciteit van de nationale instanties enerzijds en de vertraging bij de beschikbaarstelling van de nodige cofinancierings- en andere nationale middelen anderzijds.

Er zijn evenwel inspanningen geleverd om de bestuurlijke capaciteit zodanig te verbeteren dat de investeringsprojecten kunnen worden uitgevoerd en voltooid binnen de in de programmeringsdocumenten vastgestelde termijn.

Tegelijk worden blijvende inspanningen geleverd om alle betrokken actoren (nationale en plaatselijke instanties) beter bewust te maken van de noodzaak om al bij de programmering verdere financiële en personele middelen uit te trekken en beschikbaar te stellen met het oog op het goede beheer en de duurzaamheid van de investeringsprojecten na hun voltooiing en inbedrijfstelling.

| V. | Het postprivatiseringsfonds heeft inderdaad veel te wensen overgelaten qua doelmatigheid en doeltreffendheid. Daarom heeft de delegatie van de Commissie maatregelen genomen om de besteding van de Phare-middelen vervroegd stop te zetten. Er waren evenwel positieve resultaten bij vijf bedrijven, die de woelige overgangssituatie goed hebben doorstaan. In verband met de investeringen in de elektriciteitsmarkt hebben de Phare-investeringen bijgedragen tot de toepassing van de richtlijn betreffende de eengemaakte elektriciteitsmarkt. |
| --- | --- |

V.

Het postprivatiseringsfonds heeft inderdaad veel te wensen overgelaten qua doelmatigheid en doeltreffendheid. Daarom heeft de delegatie van de Commissie maatregelen genomen om de besteding van de Phare-middelen vervroegd stop te zetten. Er waren evenwel positieve resultaten bij vijf bedrijven, die de woelige overgangssituatie goed hebben doorstaan. In verband met de investeringen in de elektriciteitsmarkt hebben de Phare-investeringen bijgedragen tot de toepassing van de richtlijn betreffende de eengemaakte elektriciteitsmarkt.

| VI. | Er zijn maatregelen inzake garanties en onderhoud genomen om te zorgen voor technische duurzaamheid en levensduur. Meer in het algemeen zijn de begunstigden zich bewust geworden van de noodzaak om zelf te zorgen voor de levensduur van hun activa. Bovendien wijzen de recente ontwikkelingen op een potentieel gunstige evolutie van de bedrijvenparken en starterscentra ondanks de oorspronkelijke moeilijkheden. |
| --- | --- |

VI.

Er zijn maatregelen inzake garanties en onderhoud genomen om te zorgen voor technische duurzaamheid en levensduur. Meer in het algemeen zijn de begunstigden zich bewust geworden van de noodzaak om zelf te zorgen voor de levensduur van hun activa. Bovendien wijzen de recente ontwikkelingen op een potentieel gunstige evolutie van de bedrijvenparken en starterscentra ondanks de oorspronkelijke moeilijkheden.

| VII. | Eerste streepje — De uitvoering van de Phare-programma's heeft een negatief effect ondergaan van de zwakke bestuurlijke capaciteit van Roemenië en Bulgarije op vele terreinen, wat heeft geleid tot vertraging bij de uitvoering van sommige projecten. Toch wenst de Commissie te beklemtonen dat de bestuurlijke capaciteit van de Bulgaarse en Roemeense autoriteiten sinds het programmeringsjaar 2000 is verbeterd — zij het niet in de gewenste mate — en dat in het kader van het meerjarenprogramma 2004-2006 specifieke aandacht aan deze kwestie is verleend. Bovendien werd de overlegging geëist van de volledige formatie van het Phare-personeel dat de implementatieorganen aan de projecten hadden toegewezen. Dat overzicht is in 2005 ingediend bij de gemengde controlecomités en in het programma 2005 opgenomen. In 2006 is bij ieder projectfiche een specifieke beschrijving van de bestuurlijke capaciteit vereist.

  Tweede streepje — De regels en procedures voor Phare-cofinanciering zijn in de afgelopen jaren verbeterd. Parallelle cofinanciering is ontmoedigd ten voordele van gezamenlijke cofinanciering en ook de rapportagevoorschriften voor cofinanciering zijn aanzienlijk verbeterd.

  Derde streepje — Het katalysatoreffect van Phare-middelen voor activiteiten onder leiding van internationale financiële instellingen is zoveel mogelijk beoordeeld. Dit helpt ook overlapping te voorkomen met bestaande projecten die uit andere bronnen dan Phare worden gefinancierd. |
| --- | --- |

VII.

Eerste streepje — De uitvoering van de Phare-programma's heeft een negatief effect ondergaan van de zwakke bestuurlijke capaciteit van Roemenië en Bulgarije op vele terreinen, wat heeft geleid tot vertraging bij de uitvoering van sommige projecten. Toch wenst de Commissie te beklemtonen dat de bestuurlijke capaciteit van de Bulgaarse en Roemeense autoriteiten sinds het programmeringsjaar 2000 is verbeterd — zij het niet in de gewenste mate — en dat in het kader van het meerjarenprogramma 2004-2006 specifieke aandacht aan deze kwestie is verleend. Bovendien werd de overlegging geëist van de volledige formatie van het Phare-personeel dat de implementatieorganen aan de projecten hadden toegewezen. Dat overzicht is in 2005 ingediend bij de gemengde controlecomités en in het programma 2005 opgenomen. In 2006 is bij ieder projectfiche een specifieke beschrijving van de bestuurlijke capaciteit vereist.

Tweede streepje — De regels en procedures voor Phare-cofinanciering zijn in de afgelopen jaren verbeterd. Parallelle cofinanciering is ontmoedigd ten voordele van gezamenlijke cofinanciering en ook de rapportagevoorschriften voor cofinanciering zijn aanzienlijk verbeterd.

Derde streepje — Het katalysatoreffect van Phare-middelen voor activiteiten onder leiding van internationale financiële instellingen is zoveel mogelijk beoordeeld. Dit helpt ook overlapping te voorkomen met bestaande projecten die uit andere bronnen dan Phare worden gefinancierd.

OPMERKINGEN

| 19. | De situaties die bij de gecontroleerde projecten worden beschreven, geven een goed beeld van de diverse moeilijkheden bij het projectbeheer. In de meeste gevallen is de situatie evenwel gunstig geëvolueerd sinds de auditperiode: bij een groot aantal projecten zijn aanzienlijke vorderingen geboekt in de richting van naleving van de projectdoelstellingen. |
| --- | --- |

19.

De situaties die bij de gecontroleerde projecten worden beschreven, geven een goed beeld van de diverse moeilijkheden bij het projectbeheer. In de meeste gevallen is de situatie evenwel gunstig geëvolueerd sinds de auditperiode: bij een groot aantal projecten zijn aanzienlijke vorderingen geboekt in de richting van naleving van de projectdoelstellingen.

| 21. | Dankzij de blijvende inspanningen voor het wegwerken van de fouten bij de software hebben het Openbaar Ministerie en de contractant op 23 februari 2006 het attest van definitieve oplevering ondertekend. De langdurige weigering om het definitieve opleveringsattest af te geven toont aan dat de begunstigde zich terdege bewust was van zijn rechten en die ten aanzien van de contractant heeft uitgeoefend, zodat de beginselen van gezond financieel beheer werden nageleefd en de contractant aan zijn verplichtingen moest voldoen. |
| --- | --- |

21.

Dankzij de blijvende inspanningen voor het wegwerken van de fouten bij de software hebben het Openbaar Ministerie en de contractant op 23 februari 2006 het attest van definitieve oplevering ondertekend. De langdurige weigering om het definitieve opleveringsattest af te geven toont aan dat de begunstigde zich terdege bewust was van zijn rechten en die ten aanzien van de contractant heeft uitgeoefend, zodat de beginselen van gezond financieel beheer werden nageleefd en de contractant aan zijn verplichtingen moest voldoen.

| 22. | Vóór de uitwerking van dit project bestond er geen IT-strategie voor de computerisering van het Openbaar Ministerie. Het project is gestart met een uitgebreide analyse van alle bestaande IT-systemen en -uitrusting ter beschikking van het Openbaar Ministerie en met de opstelling van een uitgebreide uitvoerbaarheidsstudie.
  Na twee opeenvolgende door Phare gefinancierde projecten voor de invoering van IT in het Openbaar Ministerie zijn thans alle systemen aangesloten op het geüniformeerde systeem voor informatieregistratie (GSI); het systeem wordt evenwel nog niet volledig gebruikt doordat de aannemer een deel van de leveringsopdracht (rapportage-instrumenten) nog niet heeft voltooid.
  De opgeslagen werkstations zijn intussen heringedeeld bij het opleidingscentrum in Batak en andere diensten van het Openbaar Ministerie. Alle aangewezen diensten van het Openbaar Ministerie hebben dus hun uitrusting ontvangen en zijn nu aangesloten op het internet. |
| --- | --- |

22.

Vóór de uitwerking van dit project bestond er geen IT-strategie voor de computerisering van het Openbaar Ministerie. Het project is gestart met een uitgebreide analyse van alle bestaande IT-systemen en -uitrusting ter beschikking van het Openbaar Ministerie en met de opstelling van een uitgebreide uitvoerbaarheidsstudie.

Na twee opeenvolgende door Phare gefinancierde projecten voor de invoering van IT in het Openbaar Ministerie zijn thans alle systemen aangesloten op het geüniformeerde systeem voor informatieregistratie (GSI); het systeem wordt evenwel nog niet volledig gebruikt doordat de aannemer een deel van de leveringsopdracht (rapportage-instrumenten) nog niet heeft voltooid.

De opgeslagen werkstations zijn intussen heringedeeld bij het opleidingscentrum in Batak en andere diensten van het Openbaar Ministerie. Alle aangewezen diensten van het Openbaar Ministerie hebben dus hun uitrusting ontvangen en zijn nu aangesloten op het internet.

| 23. | Zowel de aanbestedende dienst als de begunstigde heeft de prestaties van het door de contractant geleverde systeem met de nodige zorg getest. De begunstigde en de aanbestedende autoriteit hebben actief met de contractant samengewerkt om de tekortkomingen van het IT-systeem die de vertragingen bij de uitvoering van het leveringscontract hebben veroorzaakt, op te sporen en te verhelpen. |
| --- | --- |

23.

Zowel de aanbestedende dienst als de begunstigde heeft de prestaties van het door de contractant geleverde systeem met de nodige zorg getest. De begunstigde en de aanbestedende autoriteit hebben actief met de contractant samengewerkt om de tekortkomingen van het IT-systeem die de vertragingen bij de uitvoering van het leveringscontract hebben veroorzaakt, op te sporen en te verhelpen.

| 25. | Dit investeringsproject voor het opzetten van een functionerende landelijke toepassing van het beheerssysteem voor rechtszaken en -stukken (CDMS) was inderdaad bij de inspectie van de Rekenkamer nog niet voltooid: de IT-apparatuur was aanwezig en in alle locaties geïnstalleerd, maar was nog niet overal operationeel.
  De Commissie is al meer dan twee jaar op de hoogte van de situatie en streeft samen met de Roemeense autoriteiten naar een oplossing voor deze cofinancieringskwestie.
  Onder het nieuwe politieke leiderschap heeft het ministerie van Justitie in juni 2005 de goedkeuring van de regering gekregen voor twee financiële leases voor een totaalbedrag van 22 miljoen euro ter dekking van de cofinancieringsverplichting (12 miljoen euro voor het ministerie van Justitie en 10 miljoen euro voor het ministerie van Financiën). Terzelfder tijd heeft de regering de IT-ontwikkelingsstrategie van het ministerie van Justitie goedgekeurd, die voor het eerst een nauwkeurig beeld schetst van de IT-voorzieningen in de gehele sector, de exacte behoeften aan hardware en software en de middelen die ter dekking van die behoeften zijn uitgetrokken.
  De voltooiing van het project is gepland voor eind maart 2006 en de delegatie zal de ontwikkelingen volgen en nagaan of de in het projectfiche opgegeven doelstellingen volledig zijn nageleefd. |
| --- | --- |

25.

Dit investeringsproject voor het opzetten van een functionerende landelijke toepassing van het beheerssysteem voor rechtszaken en -stukken (CDMS) was inderdaad bij de inspectie van de Rekenkamer nog niet voltooid: de IT-apparatuur was aanwezig en in alle locaties geïnstalleerd, maar was nog niet overal operationeel.

De Commissie is al meer dan twee jaar op de hoogte van de situatie en streeft samen met de Roemeense autoriteiten naar een oplossing voor deze cofinancieringskwestie.

Onder het nieuwe politieke leiderschap heeft het ministerie van Justitie in juni 2005 de goedkeuring van de regering gekregen voor twee financiële leases voor een totaalbedrag van 22 miljoen euro ter dekking van de cofinancieringsverplichting (12 miljoen euro voor het ministerie van Justitie en 10 miljoen euro voor het ministerie van Financiën). Terzelfder tijd heeft de regering de IT-ontwikkelingsstrategie van het ministerie van Justitie goedgekeurd, die voor het eerst een nauwkeurig beeld schetst van de IT-voorzieningen in de gehele sector, de exacte behoeften aan hardware en software en de middelen die ter dekking van die behoeften zijn uitgetrokken.

De voltooiing van het project is gepland voor eind maart 2006 en de delegatie zal de ontwikkelingen volgen en nagaan of de in het projectfiche opgegeven doelstellingen volledig zijn nageleefd.

| 27. | Als gevolg van fouten in de aanbestedingsprocedures heeft de Commissie geweigerd de contracten voor vijf van de zes starterscentra goed te keuren. Bijgevolg werd slechts één centrum door de Europese Unie gefinancierd, terwijl het bouwtoezicht voor de overige centra uit de nationale begroting werd bekostigd. Sinds de controle is het project verder ontwikkeld. Het starterscentrum Montana is operationeel, de gebouwen in twee andere steden zijn voltooid en de werkzaamheden voor de andere centra vorderen. Er wordt dus een zeker regionaal effect verwacht in de vorm van bijkomende alternatieve werkgelegenheid in industriegebieden in verval. |
| --- | --- |

27.

Als gevolg van fouten in de aanbestedingsprocedures heeft de Commissie geweigerd de contracten voor vijf van de zes starterscentra goed te keuren. Bijgevolg werd slechts één centrum door de Europese Unie gefinancierd, terwijl het bouwtoezicht voor de overige centra uit de nationale begroting werd bekostigd. Sinds de controle is het project verder ontwikkeld. Het starterscentrum Montana is operationeel, de gebouwen in twee andere steden zijn voltooid en de werkzaamheden voor de andere centra vorderen. Er wordt dus een zeker regionaal effect verwacht in de vorm van bijkomende alternatieve werkgelegenheid in industriegebieden in verval.

| 28. | Het uitvoerende orgaan in Bulgarije heeft dit project niet correct beheerd en heeft de aanbestedingsregels overtreden, in het bijzonder met betrekking tot de nodige stappen voor de gunning van opdrachten voor werken (besprekingen). Daardoor zag de Commissie zich verplicht haar goedkeuring te weigeren. De controle vooraf door de Commissie heeft er dus toe geleid dat de aanbesteding niet is goedgekeurd en dat een verkeerd gebruik van communautaire gelden is voorkomen. |
| --- | --- |

28.

Het uitvoerende orgaan in Bulgarije heeft dit project niet correct beheerd en heeft de aanbestedingsregels overtreden, in het bijzonder met betrekking tot de nodige stappen voor de gunning van opdrachten voor werken (besprekingen). Daardoor zag de Commissie zich verplicht haar goedkeuring te weigeren. De controle vooraf door de Commissie heeft er dus toe geleid dat de aanbesteding niet is goedgekeurd en dat een verkeerd gebruik van communautaire gelden is voorkomen.

| 29. | Beide gecontroleerde projecten hebben inderdaad sterke vertraging opgelopen, maar zijn sinds de controle door de Rekenkamer voltooid.
  Het Iasi-project is sinds juni 2005 operationeel en het project in Bacau is in november 2005 voltooid.
  Voor het Iasi-project was de vertraging hoofdzakelijk te wijten aan de slechte prestaties van de contractant (Roemeense joint venture).
  Bij het project in Bacau was de vertraging vooral te wijten aan de slechte kwaliteit van het technische ontwerp, met name de geotechnische studies, waardoor aanzienlijke wijzigingen van het ontwerp en van de contractdocumenten noodzakelijk waren. |
| --- | --- |

29.

Beide gecontroleerde projecten hebben inderdaad sterke vertraging opgelopen, maar zijn sinds de controle door de Rekenkamer voltooid.

Het Iasi-project is sinds juni 2005 operationeel en het project in Bacau is in november 2005 voltooid.

Voor het Iasi-project was de vertraging hoofdzakelijk te wijten aan de slechte prestaties van de contractant (Roemeense joint venture).

Bij het project in Bacau was de vertraging vooral te wijten aan de slechte kwaliteit van het technische ontwerp, met name de geotechnische studies, waardoor aanzienlijke wijzigingen van het ontwerp en van de contractdocumenten noodzakelijk waren.

| 30. | Het is juist dat het project betrekking heeft op de modernisering van recreatievoorzieningen en niet van toeristische voorzieningen. Ook de twee vervallen zwembaden, die niet in het Phare-project zijn opgenomen, zijn nog altijd niet gerenoveerd ondanks herhaald aandringen bij het bevoegde ministerie en de plaatselijke begunstigde. |
| --- | --- |

30.

Het is juist dat het project betrekking heeft op de modernisering van recreatievoorzieningen en niet van toeristische voorzieningen. Ook de twee vervallen zwembaden, die niet in het Phare-project zijn opgenomen, zijn nog altijd niet gerenoveerd ondanks herhaald aandringen bij het bevoegde ministerie en de plaatselijke begunstigde.

| 31. | a) | Nadat de Commissie in Moldavië en Roemenië herhaaldelijk demarches op hoog niveau had ondernomen, is een aanvang gemaakt met de werken voor de toegangsweg, die eind 2006 klaar zouden moeten zijn. De voorbereidingen voor de bouw van de douanekantoren zijn aan de gang. |
| --- | --- | --- |

31.

a)

Nadat de Commissie in Moldavië en Roemenië herhaaldelijk demarches op hoog niveau had ondernomen, is een aanvang gemaakt met de werken voor de toegangsweg, die eind 2006 klaar zouden moeten zijn. De voorbereidingen voor de bouw van de douanekantoren zijn aan de gang.

| b) | Het project is stopgezet en na de voltooiing van het onderzoek van DLAF (de Roemeense tegenhanger van OLAF) is de Commissie van oordeel dat de voor het project verrichte uitgaven niet subsidiabel zijn. De bijdrage van de Commissie zal dienovereenkomstig worden aangepast en de volgende betalingen voor het programma zullen worden verlaagd. |
| --- | --- |

b)

Het project is stopgezet en na de voltooiing van het onderzoek van DLAF (de Roemeense tegenhanger van OLAF) is de Commissie van oordeel dat de voor het project verrichte uitgaven niet subsidiabel zijn. De bijdrage van de Commissie zal dienovereenkomstig worden aangepast en de volgende betalingen voor het programma zullen worden verlaagd.

| 34. | In het licht van de ondermaatse prestaties gekoppeld aan het ontbreken van impact op het overgangsproces en van een katalysatoreffect is de Commissie proactief opgetreden: zij heeft voorgesteld het fonds nog voor de geplande einddatum van het project (2008) te annuleren, zodat ieder verder ondoeltreffend gebruik van EG-middelen werd voorkomen.






  a) | De fondsbeheerder en de EBWO hadden de moeilijkheden in verband met het toenmalige bedrijfsklimaat in Bulgarije duidelijk onderschat. Al kort na de start van het project beweerde de beheerder dat geschikte investeringsmogelijkheden moeilijk te vinden waren. Buitenlandse investeerders hadden al de meeste bedrijven met potentieel voor hun rekening genomen en de plaatselijke aandeelhouders waren niet bereid de controle te verkopen of te delen. |
| --- | --- | --- |

34.

In het licht van de ondermaatse prestaties gekoppeld aan het ontbreken van impact op het overgangsproces en van een katalysatoreffect is de Commissie proactief opgetreden: zij heeft voorgesteld het fonds nog voor de geplande einddatum van het project (2008) te annuleren, zodat ieder verder ondoeltreffend gebruik van EG-middelen werd voorkomen.

a)

De fondsbeheerder en de EBWO hadden de moeilijkheden in verband met het toenmalige bedrijfsklimaat in Bulgarije duidelijk onderschat. Al kort na de start van het project beweerde de beheerder dat geschikte investeringsmogelijkheden moeilijk te vinden waren. Buitenlandse investeerders hadden al de meeste bedrijven met potentieel voor hun rekening genomen en de plaatselijke aandeelhouders waren niet bereid de controle te verkopen of te delen.

| b) | De vijf overige investeringsbedrijven van het BPPF zijn nog altijd operationeel en sommige ervan genieten zelfs plaatselijke merkbekendheid. Het project heeft er dus toe bijgedragen dat op zijn minst enkele bedrijven een moeilijke periode hebben overleefd. |
| --- | --- |

b)

De vijf overige investeringsbedrijven van het BPPF zijn nog altijd operationeel en sommige ervan genieten zelfs plaatselijke merkbekendheid. Het project heeft er dus toe bijgedragen dat op zijn minst enkele bedrijven een moeilijke periode hebben overleefd.

| c) | Het was in 1997/1998 niet makkelijk voor de EBWO om een geschikte contractant voor het beheer van het postprivatiseringsfonds te vinden en er kwam zelfs een tweede aanbesteding. In die woelige jaren moest aan een professionele internationale manager die op zijn minst de minimumnormen voor bedrijfsethiek respecteerde, duidelijk een stimulans worden geboden om een dergelijk fonds in Bulgarije te beheren en erin te investeren. De projectontwerpers rekenden op een sterk demonstratie-effect, ten eerste door vroegere industriële staatsbedrijven die geïnteresseerd waren maar niet over de nodige middelen beschikten, over te halen en ten tweede door een kritische massa van professioneel en transparant beheerde Bulgaarse bedrijven te creëren. |
| --- | --- |

c)

Het was in 1997/1998 niet makkelijk voor de EBWO om een geschikte contractant voor het beheer van het postprivatiseringsfonds te vinden en er kwam zelfs een tweede aanbesteding. In die woelige jaren moest aan een professionele internationale manager die op zijn minst de minimumnormen voor bedrijfsethiek respecteerde, duidelijk een stimulans worden geboden om een dergelijk fonds in Bulgarije te beheren en erin te investeren. De projectontwerpers rekenden op een sterk demonstratie-effect, ten eerste door vroegere industriële staatsbedrijven die geïnteresseerd waren maar niet over de nodige middelen beschikten, over te halen en ten tweede door een kritische massa van professioneel en transparant beheerde Bulgaarse bedrijven te creëren.

| 35. | De Rekenkamer heeft met tevredenheid genoteerd dat de Commissie uit angst voor concurrentiedistorsies op de plaatselijke markten en gezien de groeiende weerstand van de Bulgaarse autoriteiten proactief is opgetreden en het BPPF voortijdig (in 2002 in plaats van in 2008) heeft stopgezet, waardoor een eind is gemaakt aan de ondoeltreffende besteding van EU-gelden. |
| --- | --- |

35.

De Rekenkamer heeft met tevredenheid genoteerd dat de Commissie uit angst voor concurrentiedistorsies op de plaatselijke markten en gezien de groeiende weerstand van de Bulgaarse autoriteiten proactief is opgetreden en het BPPF voortijdig (in 2002 in plaats van in 2008) heeft stopgezet, waardoor een eind is gemaakt aan de ondoeltreffende besteding van EU-gelden.

| 36. | Bij de cofinanciering van projecten ter ondersteuning van de privatisering in overgangseconomieën via aandelenfondsen is het gebruikelijk dat de component Technische bijstand met overheidsmiddelen wordt gesteund (in dit geval het beheershonorarium van de risicokapitaalaanbieder).
  Het definitieve succes hangt af van de bank en uiteindelijk van de prestaties van de door de bank aangetrokken risicokapitaalaanbieder; een dergelijke constructie zou vrij hoge risico's kunnen inhouden en precies die wenste de Commissie te beperken door de fondsen toe te wijzen aan de EBWO als een op dit gebied gespecialiseerde financiële instelling.
  Na het besluit van de raad van toezicht van november 2001 heeft de Commissie contact opgenomen met de EBWO, zodat de resterende middelen van de financiële memoranda die voor Phare 2000 en 2001 waren ondertekend, niet meer konden worden uitgegeven.
  Wat het gebrek aan katalysatoreffect betreft, zou de EBWO zonder de financiering van de Commissie een dergelijk project hoogstwaarschijnlijk zelfs niet hebben opgestart en had geen enkel bedrijf van het risicokapitaal kunnen profiteren. |
| --- | --- |

36.

Bij de cofinanciering van projecten ter ondersteuning van de privatisering in overgangseconomieën via aandelenfondsen is het gebruikelijk dat de component Technische bijstand met overheidsmiddelen wordt gesteund (in dit geval het beheershonorarium van de risicokapitaalaanbieder).

Het definitieve succes hangt af van de bank en uiteindelijk van de prestaties van de door de bank aangetrokken risicokapitaalaanbieder; een dergelijke constructie zou vrij hoge risico's kunnen inhouden en precies die wenste de Commissie te beperken door de fondsen toe te wijzen aan de EBWO als een op dit gebied gespecialiseerde financiële instelling.

Na het besluit van de raad van toezicht van november 2001 heeft de Commissie contact opgenomen met de EBWO, zodat de resterende middelen van de financiële memoranda die voor Phare 2000 en 2001 waren ondertekend, niet meer konden worden uitgegeven.

Wat het gebrek aan katalysatoreffect betreft, zou de EBWO zonder de financiering van de Commissie een dergelijk project hoogstwaarschijnlijk zelfs niet hebben opgestart en had geen enkel bedrijf van het risicokapitaal kunnen profiteren.

| 37. | De gebundelde inspanningen van de diensten van de Commissie en de internationale financiële instellingen en de werkzaamheden in het kader van de projecten Phare 2000 (niet alleen de investeringscomponenten maar ook de belangrijke component Institutionele opbouw, die in het verslag niet is vermeld) hebben gefungeerd als katalysator voor een stabiele en duurzame ontwikkeling van de marktregels en -implementatie, waardoor ook de aanpassing aan EU-normen is bevorderd. Het oorspronkelijke projectfiche omvatte inderdaad eerder optimistische termijnen, die moesten worden bijgesteld. |
| --- | --- |

37.

De gebundelde inspanningen van de diensten van de Commissie en de internationale financiële instellingen en de werkzaamheden in het kader van de projecten Phare 2000 (niet alleen de investeringscomponenten maar ook de belangrijke component Institutionele opbouw, die in het verslag niet is vermeld) hebben gefungeerd als katalysator voor een stabiele en duurzame ontwikkeling van de marktregels en -implementatie, waardoor ook de aanpassing aan EU-normen is bevorderd. Het oorspronkelijke projectfiche omvatte inderdaad eerder optimistische termijnen, die moesten worden bijgesteld.

| 38. | De doelstelling „investeringen in belangrijke instellingen die versterking behoeven van hun infrastructuur of capaciteit om de overname van het acquis te volgen en op te leggen” is bij de door de Europese Gemeenschap gefinancierde component volledig bereikt.
  Vanuit politiek oogpunt heeft de bijdrage van Phare een katalysatoreffect gehad en dit is het resultaat van de noodzakelijke doeltreffende samenwerking met de internationale financiële instellingen, waarop eerder in dit verslag is gewezen.
  Vanuit juridisch en technisch oogpunt zijn de begunstigde van deze investeringen de lichamen die de voorschriften van het acquis toepassen op een functionerende elektriciteitsmarkt in Roemenië. De regelgevingsinstantie stelt de afgeleide wetgeving vast, maar haar markttoezicht is in feite afhankelijk van de betrouwbaarheid van de gegevens die de commerciële exploitant en het elektriciteitsdistributiebedrijf verstrekken.
  De Phare-investeringen hebben bijgedragen tot de implementatie van de richtlijn inzake de eengemaakte elektriciteitsmarkt, die is gebaseerd op non-discriminatie, veiligheid en doeltreffende exploitatie ten gunste van alle gebruikers. |
| --- | --- |

38.

De doelstelling „investeringen in belangrijke instellingen die versterking behoeven van hun infrastructuur of capaciteit om de overname van het acquis te volgen en op te leggen” is bij de door de Europese Gemeenschap gefinancierde component volledig bereikt.

Vanuit politiek oogpunt heeft de bijdrage van Phare een katalysatoreffect gehad en dit is het resultaat van de noodzakelijke doeltreffende samenwerking met de internationale financiële instellingen, waarop eerder in dit verslag is gewezen.

Vanuit juridisch en technisch oogpunt zijn de begunstigde van deze investeringen de lichamen die de voorschriften van het acquis toepassen op een functionerende elektriciteitsmarkt in Roemenië. De regelgevingsinstantie stelt de afgeleide wetgeving vast, maar haar markttoezicht is in feite afhankelijk van de betrouwbaarheid van de gegevens die de commerciële exploitant en het elektriciteitsdistributiebedrijf verstrekken.

De Phare-investeringen hebben bijgedragen tot de implementatie van de richtlijn inzake de eengemaakte elektriciteitsmarkt, die is gebaseerd op non-discriminatie, veiligheid en doeltreffende exploitatie ten gunste van alle gebruikers.

| 39. | Na de vertragingen waarop de Rekenkamer heeft gewezen, zijn de definitieve opleveringsattesten uiteindelijk in oktober 2005 door het Centraal Financierings- en Aanbestedingsbureau (CFCU) afgegeven en aan de contractant overhandigd. Volgens het CFCU is de software thans operationeel en wordt de IT-uitrusting, die begin 2003 was geïnstalleerd, nu voor het beoogde doel gebruikt.
  De eindbetaling is in december 2003 verricht op basis van een prestatiegarantie en een definitieve betalingsgarantie. Daardoor werd een zekerheid geboden voor een bedrag dat op zijn minst gelijk werd geacht aan de kosten van de gebrekkige werking van de software, terwijl tegelijk de commerciële garantie nog geldig was, wat de mogelijkheid tot technische reparaties inhield. |
| --- | --- |

39.

Na de vertragingen waarop de Rekenkamer heeft gewezen, zijn de definitieve opleveringsattesten uiteindelijk in oktober 2005 door het Centraal Financierings- en Aanbestedingsbureau (CFCU) afgegeven en aan de contractant overhandigd. Volgens het CFCU is de software thans operationeel en wordt de IT-uitrusting, die begin 2003 was geïnstalleerd, nu voor het beoogde doel gebruikt.

De eindbetaling is in december 2003 verricht op basis van een prestatiegarantie en een definitieve betalingsgarantie. Daardoor werd een zekerheid geboden voor een bedrag dat op zijn minst gelijk werd geacht aan de kosten van de gebrekkige werking van de software, terwijl tegelijk de commerciële garantie nog geldig was, wat de mogelijkheid tot technische reparaties inhield.

| 41. | Krachtens de internationale verdragen waarbij Roemenië partij is, is de Roemeense staat verplicht onderdak te bieden aan migranten, asielzoekers en personen die asiel hebben gekregen, en hun daarbij fatsoenlijke levensomstandigheden te bieden. Bijgevolg was Roemenië verplicht te zorgen voor voldoende huisvesting om te voorzien in de behoeften in verband met de migratiestromen die bij het opstellen van het projectfiche werden verwacht. Migratiestromen zijn qua omvang of richting moeilijk te voorspellen, omdat ze vaak verschuiven zodra de controlemiddelen en de mate van controle op een bepaalde plaats veranderen. De analyse van de deskundigen wees evenwel op een potentiële toename van de stromen. Bovendien waren de Roemeense autoriteiten van oordeel dat de verminderde economische ontwikkeling van de streken langs de oostelijke grens van Roemenië en de onstabiliteit in het gebied tot een verdere toestroom van migranten zouden blijven leiden. Om dit probleem het hoofd te kunnen bieden, hebben zij van de Europese Gemeenschap Phare-investeringssteun gevraagd en gekregen.
  Het feit dat het centrum thans onderbezet is, wordt door Roemeense en EU-deskundigen beschouwd als een tijdelijke situatie, die zeer waarschijnlijk zal veranderen in de periode na de toetreding tot de Europese Unie. Een alternatief gebruik van de gebouwen zou evenwel een goed idee zijn in afwachting van de verwachte aankomst van grotere aantallen migranten.
  Het werd verkieslijk geacht de Bengaalse vluchtelingen van andere centra naar Galati over te brengen, omdat het wenselijk is asielzoekers op grond van hun specifieke culturele kenmerken bijeen te brengen en de betrokken autoriteiten bovendien de procedures makkelijker kunnen beheersen (rechters, tolken, enz.). |
| --- | --- |

41.

Krachtens de internationale verdragen waarbij Roemenië partij is, is de Roemeense staat verplicht onderdak te bieden aan migranten, asielzoekers en personen die asiel hebben gekregen, en hun daarbij fatsoenlijke levensomstandigheden te bieden. Bijgevolg was Roemenië verplicht te zorgen voor voldoende huisvesting om te voorzien in de behoeften in verband met de migratiestromen die bij het opstellen van het projectfiche werden verwacht. Migratiestromen zijn qua omvang of richting moeilijk te voorspellen, omdat ze vaak verschuiven zodra de controlemiddelen en de mate van controle op een bepaalde plaats veranderen. De analyse van de deskundigen wees evenwel op een potentiële toename van de stromen. Bovendien waren de Roemeense autoriteiten van oordeel dat de verminderde economische ontwikkeling van de streken langs de oostelijke grens van Roemenië en de onstabiliteit in het gebied tot een verdere toestroom van migranten zouden blijven leiden. Om dit probleem het hoofd te kunnen bieden, hebben zij van de Europese Gemeenschap Phare-investeringssteun gevraagd en gekregen.

Het feit dat het centrum thans onderbezet is, wordt door Roemeense en EU-deskundigen beschouwd als een tijdelijke situatie, die zeer waarschijnlijk zal veranderen in de periode na de toetreding tot de Europese Unie. Een alternatief gebruik van de gebouwen zou evenwel een goed idee zijn in afwachting van de verwachte aankomst van grotere aantallen migranten.

Het werd verkieslijk geacht de Bengaalse vluchtelingen van andere centra naar Galati over te brengen, omdat het wenselijk is asielzoekers op grond van hun specifieke culturele kenmerken bijeen te brengen en de betrokken autoriteiten bovendien de procedures makkelijker kunnen beheersen (rechters, tolken, enz.).

| 42. | Een dergelijk alternatief gebruik is al toegekend voor een ander centrum, in Timisoara, waarbij de Roemeense staat er op verzoek van de UNHCR mee heeft ingestemd 450 asielaanvragers te huisvesten in afwachting van hun definitieve aanvaarding door andere landen. Een dergelijke oplossing zou ook voor het hier bedoelde centrum kunnen worden overwogen en deze mogelijkheid zal door de delegatie bij de Roemeense autoriteiten worden aangekaart.
  Tijdens een collegiale toetsing in maart 2006 hebben de EU-deskundigen verklaard dat zij nog steeds een toestroom van migranten kort na de toetreding van Roemenië verwachten. |
| --- | --- |

42.

Een dergelijk alternatief gebruik is al toegekend voor een ander centrum, in Timisoara, waarbij de Roemeense staat er op verzoek van de UNHCR mee heeft ingestemd 450 asielaanvragers te huisvesten in afwachting van hun definitieve aanvaarding door andere landen. Een dergelijke oplossing zou ook voor het hier bedoelde centrum kunnen worden overwogen en deze mogelijkheid zal door de delegatie bij de Roemeense autoriteiten worden aangekaart.

Tijdens een collegiale toetsing in maart 2006 hebben de EU-deskundigen verklaard dat zij nog steeds een toestroom van migranten kort na de toetreding van Roemenië verwachten.

| 44. | Het gebrek aan nationale financiering van onderhoudswerkzaamheden is intussen verholpen.
  In Bulgarije heeft het Openbaar Ministerie aanvullende middelen voor het onderhoud van het systeem toegekend en de garantietermijn is verlengd.
  In Roemenië is de kwestie van het aantrekken van de nodige IT-deskundigen en het voorzien in onderhoud en ondersteuning ten behoeve van de duurzaamheid van investeringen in de justitiële sector opgenomen in het actieplan voor de hervorming van het gerechtelijke apparaat, dat de Roemeense regering in juni 2005 heeft goedgekeurd.
  De Commissie zal deze aspecten van nabij blijven volgen. |
| --- | --- |

44.

Het gebrek aan nationale financiering van onderhoudswerkzaamheden is intussen verholpen.

In Bulgarije heeft het Openbaar Ministerie aanvullende middelen voor het onderhoud van het systeem toegekend en de garantietermijn is verlengd.

In Roemenië is de kwestie van het aantrekken van de nodige IT-deskundigen en het voorzien in onderhoud en ondersteuning ten behoeve van de duurzaamheid van investeringen in de justitiële sector opgenomen in het actieplan voor de hervorming van het gerechtelijke apparaat, dat de Roemeense regering in juni 2005 heeft goedgekeurd.

De Commissie zal deze aspecten van nabij blijven volgen.

| 46. | Financieel gezien loopt de Phare-steun af met de beëindiging van het contract. Implementatieregelingen en cofinanciering zouden ervoor moeten zorgen dat de begunstigde tijdens de levensduur van de uitrusting de nodige zorg aan de installaties besteedt en duurzaamheid op langere termijn is de verantwoordelijkheid van de begunstigde. |
| --- | --- |

46.

Financieel gezien loopt de Phare-steun af met de beëindiging van het contract. Implementatieregelingen en cofinanciering zouden ervoor moeten zorgen dat de begunstigde tijdens de levensduur van de uitrusting de nodige zorg aan de installaties besteedt en duurzaamheid op langere termijn is de verantwoordelijkheid van de begunstigde.

| 47. | De aanbesteding voor de projectcomponent Opleiding leverde geen resultaten op en ook een tweede bleef zonder gevolg. Dit toont aan welke inspanningen zijn geleverd om de projectdoelstellingen onder naleving van de procedures te bereiken. De opleiding in verband met de apparatuur werd uiteindelijk verstrekt door instructeurs van de NBPS zelf. |
| --- | --- |

47.

De aanbesteding voor de projectcomponent Opleiding leverde geen resultaten op en ook een tweede bleef zonder gevolg. Dit toont aan welke inspanningen zijn geleverd om de projectdoelstellingen onder naleving van de procedures te bereiken. De opleiding in verband met de apparatuur werd uiteindelijk verstrekt door instructeurs van de NBPS zelf.

| 48. | De door de Europese Gemeenschap gefinancierde wagens bieden de mogelijkheid tot grotere en meer geavanceerde technische manoeuvers (mobiliteitsspectrum) en opslag (montage van bewakingsapparatuur). Ook hier hangt het welslagen van de aanbesteding af van een passende reactie van de markt en naleving van de voorschriften. De Commissie is ook gehouden tot naleving van de geldende voorschriften betreffende de subsidiabiliteit van goederen die krachtens de Phare-verordening worden aangekocht. |
| --- | --- |

48.

De door de Europese Gemeenschap gefinancierde wagens bieden de mogelijkheid tot grotere en meer geavanceerde technische manoeuvers (mobiliteitsspectrum) en opslag (montage van bewakingsapparatuur). Ook hier hangt het welslagen van de aanbesteding af van een passende reactie van de markt en naleving van de voorschriften. De Commissie is ook gehouden tot naleving van de geldende voorschriften betreffende de subsidiabiliteit van goederen die krachtens de Phare-verordening worden aangekocht.

| 49. | a) | Gelet op de problemen is de garantie met een jaar verlengd en alle defecten zijn gratis gerepareerd. |
| --- | --- | --- |

49.

a)

Gelet op de problemen is de garantie met een jaar verlengd en alle defecten zijn gratis gerepareerd.

| b) | De warmtecamera's waren de enige uitrusting die gedurende verschillende maanden buiten gebruik was. Die tijd was nodig om de camera's naar het Verenigd Koninkrijk te zenden, te repareren, terug te zenden en opnieuw te installeren.
  Het feit dat de markt voor dit specifieke type uitrusting eerder beperkt is, rechtvaardigde de gunning van het contract aan de beste inschrijver, bij gebrek aan plaatselijke onderhoudscapaciteit in alle offertes die aan de technische voorschriften voldeden.
  De geleverde uitrusting werd op het terrein ingezet op basis van een beoordeling van de behoeften van de begunstigde en de risicoanalyse die vóór het contract en de levering was verricht.
  Geen enkele deskundigenmissie heeft overlapping geconstateerd bij de bewakings- en mobiliteitsapparatuur. |
| --- | --- |

b)

De warmtecamera's waren de enige uitrusting die gedurende verschillende maanden buiten gebruik was. Die tijd was nodig om de camera's naar het Verenigd Koninkrijk te zenden, te repareren, terug te zenden en opnieuw te installeren.

Het feit dat de markt voor dit specifieke type uitrusting eerder beperkt is, rechtvaardigde de gunning van het contract aan de beste inschrijver, bij gebrek aan plaatselijke onderhoudscapaciteit in alle offertes die aan de technische voorschriften voldeden.

De geleverde uitrusting werd op het terrein ingezet op basis van een beoordeling van de behoeften van de begunstigde en de risicoanalyse die vóór het contract en de levering was verricht.

Geen enkele deskundigenmissie heeft overlapping geconstateerd bij de bewakings- en mobiliteitsapparatuur.

| c) | Er werd tweemaal nagegaan of de goederen aan de technische specificaties voldeden: een eerste keer op papier aan de hand van de offerte en een tweede keer door de experts van de grenspolitie op het terrein van de producent, vóór de levering. Op dat ogenblik waren er geen aanwijzingen dat de uitrusting niet voldeed. Daarom mag worden aangenomen dat de nodige zorgzaamheid aan de dag is gelegd. |
| --- | --- |

c)

Er werd tweemaal nagegaan of de goederen aan de technische specificaties voldeden: een eerste keer op papier aan de hand van de offerte en een tweede keer door de experts van de grenspolitie op het terrein van de producent, vóór de levering. Op dat ogenblik waren er geen aanwijzingen dat de uitrusting niet voldeed. Daarom mag worden aangenomen dat de nodige zorgzaamheid aan de dag is gelegd.

| 50. | De Europese Unie heeft Roemenië verzocht voortgang te maken bij de aanpassing aan de voorschriften voor geavanceerde grenscontrole, met bijzondere nadruk op de noordelijke en de oostelijke grens. Het bereiken van deze doelstelling neemt een zekere tijd in beslag en Roemenië moet blijvende inspanningen daarvoor leveren.
  Roemenië heeft zich ertoe verbonden, door te gaan met de aankoop en het onderhoud van de uitrusting en personeel op te leiden in het juiste gebruik ervan; tot nog toe heeft het land zich aan deze verbintenissen gehouden. De controle op de tenuitvoerlegging wordt echter verder verfijnd (twee collegiale toetsingen in 2005 alleen en nog één gepland voor de lente van 2006). |
| --- | --- |

50.

De Europese Unie heeft Roemenië verzocht voortgang te maken bij de aanpassing aan de voorschriften voor geavanceerde grenscontrole, met bijzondere nadruk op de noordelijke en de oostelijke grens. Het bereiken van deze doelstelling neemt een zekere tijd in beslag en Roemenië moet blijvende inspanningen daarvoor leveren.

Roemenië heeft zich ertoe verbonden, door te gaan met de aankoop en het onderhoud van de uitrusting en personeel op te leiden in het juiste gebruik ervan; tot nog toe heeft het land zich aan deze verbintenissen gehouden. De controle op de tenuitvoerlegging wordt echter verder verfijnd (twee collegiale toetsingen in 2005 alleen en nog één gepland voor de lente van 2006).

| 51. | Zodra de gebouwen in Bulgarije voltooid zijn en de beperkte plaatselijke middelen voor uitrusting en de salarissen van het management beschikbaar gesteld zijn, bestaat er een goede kans dat de zes gebouwen levensvatbare starterscentra worden. Volgens het eindverslag dat door de toezichter op de werken is ingediend, zijn op dit ogenblik in nog eens twee steden gebouwen voltooid waarvoor een officieel ingebruiknemingsattest is afgegeven, zodat nu drie gebouwen operationeel of gebruiksklaar zijn.
  In Roemenië is het Iasi-project sinds juni 2005 in werking, terwijl het project in Bacau in november 2005 is voltooid. |
| --- | --- |

51.

Zodra de gebouwen in Bulgarije voltooid zijn en de beperkte plaatselijke middelen voor uitrusting en de salarissen van het management beschikbaar gesteld zijn, bestaat er een goede kans dat de zes gebouwen levensvatbare starterscentra worden. Volgens het eindverslag dat door de toezichter op de werken is ingediend, zijn op dit ogenblik in nog eens twee steden gebouwen voltooid waarvoor een officieel ingebruiknemingsattest is afgegeven, zodat nu drie gebouwen operationeel of gebruiksklaar zijn.

In Roemenië is het Iasi-project sinds juni 2005 in werking, terwijl het project in Bacau in november 2005 is voltooid.

| 52. | Afgezien van de tekortkomingen bij het management door het uitvoerend bureau/het ministerie van Regionale Ontwikkeling en Openbare Werken bestond er ook een duidelijk gebrek aan inzet bij de plaatselijke actoren. Sommige gemeenten lijken zich evenwel de jongste tijd actiever in te zetten voor het zoeken naar verdere middelen. Onlangs is besloten tot een fusie tussen het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties/het netwerk JOBS van bestaande starterscentra en de Bulgaarse Vereniging van Regionale Ontwikkelingsagentschappen en Bedrijvencentra, de organisatie die zich ertoe heeft verbonden om de vijf starterscentra, met uitzondering van Montana, te beheren. Deze fusie zou een nieuw elan en de nodige knowhow en middelen kunnen verschaffen om de overige starterscentra doeltreffend en duurzaam te beheren. |
| --- | --- |

52.

Afgezien van de tekortkomingen bij het management door het uitvoerend bureau/het ministerie van Regionale Ontwikkeling en Openbare Werken bestond er ook een duidelijk gebrek aan inzet bij de plaatselijke actoren. Sommige gemeenten lijken zich evenwel de jongste tijd actiever in te zetten voor het zoeken naar verdere middelen. Onlangs is besloten tot een fusie tussen het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties/het netwerk JOBS van bestaande starterscentra en de Bulgaarse Vereniging van Regionale Ontwikkelingsagentschappen en Bedrijvencentra, de organisatie die zich ertoe heeft verbonden om de vijf starterscentra, met uitzondering van Montana, te beheren. Deze fusie zou een nieuw elan en de nodige knowhow en middelen kunnen verschaffen om de overige starterscentra doeltreffend en duurzaam te beheren.

| 53. | Bedrijvenparken van dit type zijn in Roemenië inderdaad een nieuw instrument voor het aantrekken van investeerders en kleine ondernemingen. Dat betekent ook dat onervaren parkbeheerders en beheerders van starterscentra en bedrijvencentra nog een heel leerproces door te maken hebben.
  De delegatie heeft deze beheerders aangemoedigd met collega's in verschillende delen van het land en het buitenland ervaringen uit te wisselen, onder meer door wederzijdse bezoeken. Bedrijvenparken in andere streken van Roemenië (bijvoorbeeld Arad en Baia Mare) hebben blijk gegeven van een dynamische en geslaagde aanpak, zodat hun ontwikkeling veel verder gevorderd is en zij na een vrij korte werkingsperiode volledig bezet zijn. Er wordt gehoopt dat deze ervaring met succes naar de andere bedrijvenparken kan worden overgedragen. |
| --- | --- |

53.

Bedrijvenparken van dit type zijn in Roemenië inderdaad een nieuw instrument voor het aantrekken van investeerders en kleine ondernemingen. Dat betekent ook dat onervaren parkbeheerders en beheerders van starterscentra en bedrijvencentra nog een heel leerproces door te maken hebben.

De delegatie heeft deze beheerders aangemoedigd met collega's in verschillende delen van het land en het buitenland ervaringen uit te wisselen, onder meer door wederzijdse bezoeken. Bedrijvenparken in andere streken van Roemenië (bijvoorbeeld Arad en Baia Mare) hebben blijk gegeven van een dynamische en geslaagde aanpak, zodat hun ontwikkeling veel verder gevorderd is en zij na een vrij korte werkingsperiode volledig bezet zijn. Er wordt gehoopt dat deze ervaring met succes naar de andere bedrijvenparken kan worden overgedragen.

| 54. | Uit de jongste gegevens die de projectbegunstigden beschikbaar hebben gesteld, kan worden afgeleid dat het voorspelde aantal nieuwe banen getuigt van een zekere overschatting. Op dit ogenblik zijn 50 nieuwe banen gecreëerd en tegen eind 2006 worden nog eens 100 extra banen verwacht. De plaatselijke begunstigde heeft onlangs voor deze installatie de wettelijke accreditering als wetenschappelijk en technologisch bedrijvenpark gekregen, zodat deze cijfers in de toekomst waarschijnlijk nog zullen stijgen. |
| --- | --- |

54.

Uit de jongste gegevens die de projectbegunstigden beschikbaar hebben gesteld, kan worden afgeleid dat het voorspelde aantal nieuwe banen getuigt van een zekere overschatting. Op dit ogenblik zijn 50 nieuwe banen gecreëerd en tegen eind 2006 worden nog eens 100 extra banen verwacht. De plaatselijke begunstigde heeft onlangs voor deze installatie de wettelijke accreditering als wetenschappelijk en technologisch bedrijvenpark gekregen, zodat deze cijfers in de toekomst waarschijnlijk nog zullen stijgen.

| 56. | De vertegenwoordigers van de Commissie op diverse niveaus hebben de bevoegde Roemeense instantie (het ministerie van Europese Integratie) er herhaaldelijk op gewezen dat toezicht op het beheer van de faciliteiten en op het bereiken van de indicatoren voor deze projecten noodzakelijk is. In dit opzicht is een zekere vooruitgang geboekt. |
| --- | --- |

56.

De vertegenwoordigers van de Commissie op diverse niveaus hebben de bevoegde Roemeense instantie (het ministerie van Europese Integratie) er herhaaldelijk op gewezen dat toezicht op het beheer van de faciliteiten en op het bereiken van de indicatoren voor deze projecten noodzakelijk is. In dit opzicht is een zekere vooruitgang geboekt.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

| 58. | Sinds de controles van de Rekenkamer zijn bij een aantal projecten belangrijke ontwikkelingen genoteerd: zo worden de activa voor het beoogde doel gebruikt. Er zijn ook maatregelen genomen om de bestuurlijke capaciteit te versterken en de naleving van de cofinancieringsverplichtingen te verbeteren. |
| --- | --- |

58.

Sinds de controles van de Rekenkamer zijn bij een aantal projecten belangrijke ontwikkelingen genoteerd: zo worden de activa voor het beoogde doel gebruikt. Er zijn ook maatregelen genomen om de bestuurlijke capaciteit te versterken en de naleving van de cofinancieringsverplichtingen te verbeteren.

Aanbeveling 1

De beheerscapaciteit van de nationale autoriteiten is versterkt, waardoor de noodzaak van het afronden van de projecten voor hen duidelijker is geworden.

De gemengde toezichtcomités komen nu tweemaal per jaar bijeen. Hierdoor kunnen de in overleg te bepalen corrigerende maatregelen sneller worden vastgesteld.

| 59. | De tenuitvoerlegging van de Phare-programma's heeft geleden onder de geringe bestuurlijke capaciteit op vele terreinen, waardoor vertraging bij de uitvoering van sommige projecten is opgetreden. Dat risico is inherent aan het gedecentraliseerde implementatiesysteem. Toch wenst de Commissie er de nadruk op te leggen dat sinds het programmeringsjaar 2000 verschillende eerder genoemde maatregelen zijn genomen om het probleem aan te pakken. Een van de maatregelen die zijn genomen om de betekenis van het projectfiche als beheersinstrument te verbeteren, is dat vanaf dit jaar een specifieke beschrijving van de bestuurlijke capaciteit bij ieder projectfiche moet worden gevoegd. |
| --- | --- |

59.

De tenuitvoerlegging van de Phare-programma's heeft geleden onder de geringe bestuurlijke capaciteit op vele terreinen, waardoor vertraging bij de uitvoering van sommige projecten is opgetreden. Dat risico is inherent aan het gedecentraliseerde implementatiesysteem. Toch wenst de Commissie er de nadruk op te leggen dat sinds het programmeringsjaar 2000 verschillende eerder genoemde maatregelen zijn genomen om het probleem aan te pakken. Een van de maatregelen die zijn genomen om de betekenis van het projectfiche als beheersinstrument te verbeteren, is dat vanaf dit jaar een specifieke beschrijving van de bestuurlijke capaciteit bij ieder projectfiche moet worden gevoegd.

Aanbeveling 2

De programmeringsaanpak is met ingang van 2004 sterk gewijzigd door de invoering van een meerjarenprogramma bestaande uit projecten die in fasen van twee of drie jaar zijn verdeeld. Tegelijk is de kwaliteit van de projectfiches verbeterd en voorlopig getoetst aan de hand van het projectschema. Vervolgens zijn de volledige projectfiches diepgaand beoordeeld, onder meer wat betreft de gereedheid van het project en de nadere verfijning van de projectfiches. Ten slotte heeft in de Commissie een interne consistentiecontrole plaatsgevonden.

| 60. | Voor de IT-projecten hebben de nationale autoriteiten thans maatregelen genomen om de nodige financiële middelen voor het onderhoud van de systemen beschikbaar te stellen, zodat hun technische levensvatbaarheid verzekerd is.
  Ook de kansen voor de economische levensvatbaarheid van de gesteunde bedrijvenparken en starterscentra zijn erop vooruitgegaan. In Roemenië hebben de vertegenwoordigers van de Commissie de bevoegde autoriteit herhaaldelijk gewezen op de noodzaak om zowel het beheer van de installaties als het bereiken van de projectindicatoren te controleren; er is thans sprake van een zekere vooruitgang. In Bulgarije bestaat er in het licht van de recente ontwikkelingen de hoop dat de starterscentra thans op duurzame wijze kunnen functioneren. |
| --- | --- |

60.

Voor de IT-projecten hebben de nationale autoriteiten thans maatregelen genomen om de nodige financiële middelen voor het onderhoud van de systemen beschikbaar te stellen, zodat hun technische levensvatbaarheid verzekerd is.

Ook de kansen voor de economische levensvatbaarheid van de gesteunde bedrijvenparken en starterscentra zijn erop vooruitgegaan. In Roemenië hebben de vertegenwoordigers van de Commissie de bevoegde autoriteit herhaaldelijk gewezen op de noodzaak om zowel het beheer van de installaties als het bereiken van de projectindicatoren te controleren; er is thans sprake van een zekere vooruitgang. In Bulgarije bestaat er in het licht van de recente ontwikkelingen de hoop dat de starterscentra thans op duurzame wijze kunnen functioneren.

Aanbeveling 3

De rapportagevoorschriften voor nationale cofinanciering zijn in de afgelopen jaren verbeterd. De nationale autoriteiten moeten thans de vastgelegde en via de nationale fondsen uitbetaalde bedragen certificeren, ze vergelijken met de geraamde bedragen in de financiële memoranda en waar nodig de verschillen tussen beide cijfers toelichten. Wat de controle betreft, wordt aanbevolen een benchmarkingsysteem voor toezicht op de tenuitvoerlegging in te voeren.

| 61. | De Commissie is van oordeel dat de toegevoegde waarde en het katalysatoreffect van Phare-middelen zeer belangrijk zijn bij deelname aan projecten onder leiding van internationale financiële instellingen. De Commissie meent dat de EBWO het investeringsproject in Bulgarije zonder haar deelname niet zou hebben opgestart. |
| --- | --- |

61.

De Commissie is van oordeel dat de toegevoegde waarde en het katalysatoreffect van Phare-middelen zeer belangrijk zijn bij deelname aan projecten onder leiding van internationale financiële instellingen. De Commissie meent dat de EBWO het investeringsproject in Bulgarije zonder haar deelname niet zou hebben opgestart.

Aanbeveling 4

Teneinde werk te maken van de aanbeveling van de Rekenkamer worden regelmatig bijeenkomsten op nationaal niveau gehouden tussen de diensten van de Commissie (delegaties en geografische eenheden van de Commissie) en de internationale financiële instellingen. Daarbij wordt gestreefd naar coördinatie van de programmeringsactiviteiten en naar een optimale structurering van de samenwerking op horizontaal niveau. Ook horizontale MKB-financieringsfaciliteiten en gemeentelijke financiering zijn succesvol gebleken.

Met het oog op de toekomst wordt in het kader van het nieuwe pretoetredingsinstrument nagedacht over middelen om de samenwerking doeltreffender te maken, rekening houdend met de lessen uit het verleden.

---